BAB 4

Kesan perubahan penawaran wang
terhadap:

 Kadar bunga
 Pelaburan
 Perbelanjaan agregat
 Pendapatan negara

UNIT EKONOMI AE025

 Menurut Teori Keynes pertambahan
penawaran wang (bekalan wang) dari
Ms0 ke Ms1 akan menyebabkan
kadar bunga jatuh misalnya dari r0 ke
r1.

Kadar bunga ( %)  Kejatuhan kadar bunga akan
menyebabkan permintaan wang
Ms2 Mso Ms1 untuk spekulasi meningkat.
Pelaburan dalam ekonomi akan
r2 meningkat. Ini ditunjukkan oleh
r0 keluk I.

r1 E Md  Keadaan sebaliknya berlaku sekiranya
penawaran wang berkurang (dari
Mso ke Ms2)

Ms2 Mso Ms1 Kuantiti wang

Rajah 16

UNIT EKONOMI AE025

Rajah 16

Kadar bunga ( %) Kadar bunga ( %)

Sm2 Smo Sm1

r2% r2% I
r0% r0%

r1% E Dm r1%

Ms2 Mso Ms 1 Kuantiti wang I2 I0 I1 Pelaburan

UNIT EKONOMI AE025

Rajah 17 Y = AE

AE Y1 = C + I1 + G
Y0 = C + I + G
I Y2 = C + I2 + G
I

I

Ye2 Ye0 Ye1 Pendapatan Negara

UNIT EKONOMI AE025

Huraian Rajah

 Pertambahan penawaran wang akan
mengurangkan kadar bunga

 Kejatuhan kadar bunga akan meningkatkan
pelaburan dalam ekonomi

 Pertambahan pelaburan akan meningkatkan AE
 Kenaikan AE akan meningkatkan pendapatan

negara (dari Ye0 ke Ye1)

UNIT EKONOMI AE025

 Pengurangan penawaran wang akan
meningkatkan kadar bunga

 Kenaikan kadar bunga akan mengurangkan
pelaburan dalam ekonomi

 Pengurangan pelaburan akan
mengurangkan AE (dari Y0 ke Y2)

 Kejatuhan AE akan mengurangkan
pendapatan negara (dari Ye0 ke Ye2)

UNIT EKONOMI AE025

11.4 BANK

1. Bank Pusat

UNIT EKONOMI AE025

Bank Pusat b.Jurubank
kepada
a Mengeluarkan kerajaan
matawang
negara C. Jurubank kpd
Inst. Kewangan

Fungsi-fungsi Bank Pusat

e. Mengawal kadar d. Melaksanakan
pertukaran & Imb. Dsr. Kewangan

Pembayaran kerajaan

UNIT EKONOMI AE025

a Mengeluarkan matawang negara.

 BNM diberi kuasa oleh kerajaan untuk
mencetak wang kertas dan mengeluarkan
duit syiling demi melicinkan kegiatan
perdagangan dan pengeluaran.

 Banyaknya mata wang yang perlu diedarkan
adalah bergantung kepada permintaan dalam
ekonomi.

 Edaran wang yang berlebihan boleh
menimbulkan inflasi.

 Kekurangan pengeluaran wang pula akan
melambatkan pertumbuhan ekonomi.

UNIT EKONOMI AE025

Fungsi Bank Pusat Mengurus akaun
kerajaan
2 . Jurubank &
penasihat Mengurus hutang
Kerajaan negara

Sumber dana
kepada kerajaan

UNIT EKONOMI Memberi nasihat
kewangan

AE025

b Jurubank kepada kerajaan.

a. Menguruskan akaun kerajaan

 Semua hasil cukai dan bukan cukai
yang diterima kerajaan dimasukkan ke
dalam akaun kerajaan .

 BNM mengeluarkan wang dari akaun
kerajaan untuk tujuan perbelanjaan
kerajaan.

UNIT EKONOMI AE025

b Jurubank kepada kerajaan.

b. Menguruskan hutang negara

 BNM bertanggung jawab mendapatkan
pinjaman dari dalam dan luar negara bagi
pihak kerajaan melalui penjualan bil
perbendaharaan, bon kerajaan dan
sebagainya di pasaran kewangan
tempatan dan luar negara.

 BNM membayar balik pinjaman serta
faedah bagi pihak kerajaan Malaysia.

UNIT EKONOMI AE025

b Jurubank kepada kerajaan.

c. Sumber dana kepada kerajaan.

 BNM menyediakan pinjaman
sementara kepada kerajaan apabila
perbelanjaan kerajaan melebihi dari
hasil yang diterima.

 Pinjaman ini akan dibayar semula
dalam jangka masa pendek.

UNIT EKONOMI AE025

b Jurubank kepada kerajaan.

d. Memberi nasihat kewangan.

 BNM akan memberi nasihat
kewangan kepada kerajaan tentang
hal-hal kewangan dan perbelanjaan
seperti pelaburan awam, kadar
pertukaran asing dan sebagainya.

UNIT EKONOMI AE025

Fungsi Bank Mengawal Rizab
Pusat Berkanun

c. Jurubank Mengawal harta
kepada mudah tunai
Institusi
Sumber pinjaman
Kewangan terakhir

UNIT EKONOMI AE025

c Jurubank kepada institusi kewangan.

a. Mengawal rizab berkanun ( cadangan wajib )

 Bank pusat akan mengawal keperluan
rizab berkanun yang perlu disediakan
oleh bank perdagangan.

 Pengawalan nisbah itu merupakan satu
alat dasar kewangan untuk
mempengaruhi keupayaan bank
perdagangan mencipta kredit dan
seterusnya mengatasi masalah inflasi
dan kemelesetan ekonomi.

UNIT EKONOMI AE025

Rizab Berkanun

Rizab berkanun adalah simpanan wajib bank
perdagangan di Bank Negara Malaysia.

Rizab berkanun dihitung berdasarkan % tertentu
daripada jumlah tanggungan bank perdagangan.

Nisbah Rizab Berkanun X 100 %

Jumlah Rizab Berkanun
=

Deposit Semasa

UNIT EKONOMI AE025

Contoh pengiraan rizab berkanun

Bank A menerima deposit semasa RM1 000
( tanggungan bank )

Jika nisbah nisbah rizab ialah 25%, hitungkan
rizab berkanun Bank A.

Rizab Berkanun

= Nisbah Rizab Berkanun X Deposit Semasa

= 25% X RM1 000

= RM 250

UNIT EKONOMI AE025

c Jurubank kepada institusi kewangan.

b. Mengawal harta mudah tunai/ harta cair

 Bank pusat akan menetapkan nisbah
mudah tunai bank perdagangan supaya
bank perdagangan mempunyai harta
mudah tunai yang mencukupi dan mampu
menunaikan semua cek yang dikeluarkan
oleh pelanggan.

UNIT EKONOMI AE025

 Bank pusat dapat mengawal nisbah
itu sebagai satu alat dasar kewangan
untuk mempengaruhi keupayaan
bank perdagangan mencipta kredit.

UNIT EKONOMI AE025

Rizab mudah tunai

Rizab mudah tunai ialah simpanan tunai yang
disimpan dalam bank perdagangan sendiri ,
baki penjelasan bank perdagangan di Bank
Negara dan pinjaman jangka pendek kepada
gedung diskaun

Nisbah Mudah Tunai

Jumlah harta mudah tunai

= X 100 %
Deposit Semasa

UNIT EKONOMI AE025

c Jurubank kepada institusi kewangan.

c. Sumber pinjaman terakhir

 Kemudahan pinjaman terakhir disediakan
kepada bank perdagangan yang
mengalami masalah kekurangan wang
tunai untuk memenuhi tuntutan
pelanggan.

 Tindakan sedemikian dapat mengekalkan
keyakinan orang ramai terhadap
kekukuhan sistem kewangan dalam
negara.

UNIT EKONOMI AE025

 Bentuk pinjaman yang disediakan :

- mendiskaunkan semula bil-bil
perbendaharaan, surat jaminan
kerajaan

- pinjaman terus dengan cagaran.

UNIT EKONOMI AE025

d Melaksanakan dasar kewangan
kerajaan.

 Bank Negara bertanggungjawab
untuk menjaga dan mengekalkan
kestabilan kewangan dengan
melaksanakan dasar-dasar kewangan
yang bertujuan mengawal bekalan
wang dan kredit dalam ekonomi.

UNIT EKONOMI AE025

 Bekalan wang dan penciptaan kredit
yang berlebihan akan menimbulkan
masalah inflasi dan sebaliknya
keadaan kredit yang berkurangan akan
menyebabkan kemelesetan ekonomi.

UNIT EKONOMI AE025

11. 5 Penciptaan Kredit

1. Andaian dalam proses penciptaan kredit.
2. Proses penciptaan kredit

Sistem banyak bank

3. Penghitungan i. Pengganda wang
4. Had-had proses ii. Jumlah pinjaman
penciptaan kredit iii. Jumlah rizab
iv. Jumlah Deposit semasa
v. Jumlah penawaran wang

UNIT EKONOMI AE025

Penciptaan Kredit

• Satu ciri yang membezakan bank
perdagangan dengan institusi-institusi
kewangan yang lain ialah bank
perdagangan dapat mencipta deposit
semasa.

• Hak bank perdagangan untuk mencipta
deposit semasa (wang) berpunca daripada
kuasanya mengeluarkan cek dan kuasa
pelanggannya menggunakan cek dalam
menjalankan urusniaga.

UNIT EKONOMI AE025

• Jumlah deposit semasa yang dapat
dicipta ini adalah berkali ganda daripada
jumlah yang diterima daripada pelanggan.

UNIT EKONOMI AE025

• Apabila bank perdagangan menerima
deposit semasa daripada pelanggan ,
sejumlah daripada deposit itu dipegang
dalam bentuk aset cair dan bakinya boleh
dipinjamkan atau dilaburkan.

UNIT EKONOMI AE025

• Nisbah rizab tunai ialah peratusan
daripada deposit semasa yang perlu
disimpan dalam bank perdagangan itu
sendiri bagi memenuhi permintaan
pelanggan.

• Nisbah rizab berkanun ialah peratusan
daripada deposit semasa yang wajib
disimpan oleh bank perdagangan di
bank pusat .

UNIT EKONOMI AE025

Deposit semasa yang dicipta oleh bank
perdagangan terbahagi kepada :

1. Deposit semasa utama.

2. Deposit semasa derivatif.

Deposit Semasa Utama Deposit Semasa Derivatif

UNIT EKONOMI AE025

a. Deposit semasa utama

Deposit semasa yang dicipta apabila
bank perdagangan menerima simpanan
daripada pelanggan dalam bentuk wang
tunai atau cek.

Contoh:

Deposit semasa asal RM1000 yang
diterima oleh Bank A dalam bentuk wang
tunai atau cek adalah deposit utama

UNIT EKONOMI AE025

b. Deposit semasa derivatif

• Deposit semasa yang dicipta apabila
bank perdagangan memberi pinjaman
kepada pelanggan daripada deposit
semasa utama.

Contoh :

Daripada deposit utama sebanyak RM1000,
RM800 boleh diberi pinjaman jika
diandaikan nisbah rizab 20%. Pinjaman
sebanyak RM800 itu akan dimasukkan
dalam deposit semasa yang baru. Deposit
semasa yang baru dicipta itu merupakan
deposit semasa derivatif

UNIT EKONOMI AE025

a. Andaian-andaian dalam proses penciptaan kredit.

Penerangan proses penciptaan kredit bank
perdagangan adalah berdasarkan andaian-
andaian berikut :

1. semua deposit yang diterima oleh bank
perdagangan merupakan deposit
semasa.

2. Tiada bocoran wang tunai daripada sistem
bank.

3. Semua lebihan rizab dipinjamkan.

4. Tiada lebihan rizab di bank

UNIT EKONOMI AE025

b Proses penciptaan kredit

Sistem banyak bank. Bank A

Andaikan individu I memasukkan wang tunai
RM10 000 ke dalam akaun semasa di Bank A.

Kunci kira-kira Bank A adalah seperti berikut :

Aset RM Liabiliti RM
Wang Tunai
Jumlah 10 000 Deposit semasa 10 000

10 000 Jumlah 10 000

UNIT EKONOMI AE025

Bank A menyimpan 20% daripada deposit semasa
untuk memenuhi nisbah rizab seperti yang telah
ditetapkan oleh bank pusat iaitu sebanyak RM2 000
(20% daripada RM10 000)

Lebihan rizab sebanyak RM8 000 (RM1 000 –
RM200) akan dipinjamkan kepada individu X.

Kunci kira-kira Bank A adalah seperti berikut :

Aset RM Liabiliti RM
Wang Tunai 2 000 Dep. Semasa A 10 000
Pinjaman X 8 000
Jumlah 10 000
10 000 Jumlah

UNIT EKONOMI AE025

Individu X yang menerima pinjaman drp Bank A
memasukkan wang tersebut ke Bank B

Bank B menyimpan 20% daripada deposit semasa
untuk memenuhi nisbah rizab iaitu sebanyak RM1 600
sebagai rizab tunai.

Pinjaman Dimasuk
RM8000 Ke Bank B

Bank A Individu X Bank B

UNIT EKONOMI AE025

Andaikan lebihan rizab sebanyak RM6 400 akan
dipinjamkan kepada individu Y.

Kunci Kira-kira Bank B adalah seperti berikut :

Aset RM Liabiliti RM
Wang Tunai 1 600 Dep. Semasa X 8 000
Pinjaman Y 6 400
Jumlah 8 000 Jumlah 8 000

UNIT EKONOMI AE025

Individu Y yang menerima pinjaman drp Bank B
memasukkan wang tersebut ke Bank C

Bank C menyimpan 20% daripada deposit semasa
untuk memenuhi nisbah rizab iaitu sebanyak RM1
280 sebagai rizab tunai.

Pinjaman Dimasuk
RM6400 Ke Bank C

Bank B Individu Y Bank C

UNIT EKONOMI AE025

Pinjaman Dimasuk
RM8000 Ke Bank B

Bank A Individu X Bank B

Pinjaman
RM6400

Dimasuk
Ke Bank C

Bank C Individu Y

UNIT EKONOMI AE025

Andaikan lebihan rizab sebanyak RM5 120 akan
dipinjamkan kepada individu Z.

Kunci Kira-kira Bank C adalah seperti berikut :

Aset RM Liabiliti RM
Wang Tunai 1 280 Dep. Semasa X 6 400
Pinjaman Z 5120
Jumlah 6 400 Jumlah 6 400

UNIT EKONOMI AE025

Individu Z yang mendapat pinjaman daripada
bank C akan menyimpan wangnya di bank D.
Dengan deposit semasa Z , Bank D akan terus
memberi pinjaman .

Proses ini berterusan sehingga tiada baki bank
perdagangan yang dapat menggunakan
lebihan rizab tunai untuk memberi pinjaman.

Proses penciptaan kredit dalam sistem banyak
bank dapat diringkaskan dalam jadual 2.

UNIT EKONOMI AE025

Jadual 2 : Penciptaan kredit oleh sistem banyak
bank

Bank Deposit bank Pinjaman Rizab

A 10 000 8 000 2 000
B
C 8 000 6 400 1 600
Lain-lain
Jumlah 6 400 5 120 1 280

25 600 20 480 5 120

50 000 40 000 10 000

Jadual menunjukkan dengan deposit utama RM10000 ,
bank-bank perdagangan telah menghasilkan pinjaman
RM40 000 . dan penawaran wang bertambah sebanyak
RM40 000 .

UNIT EKONOMI AE025

 Jika Cek dimasukkan dalam deposit semasa utama
bank maka jumlah pertambahan penawaran wang ialah
RM50 000. (tidak perlu di tolak deposit semasa asal)

Pertambahan Penawaran wang = Jumlah deposit
semasa kerana cek yang dimasukkan ke dalam deposit
semasa utama itu merupakan pertambahan dalam
bekalan wang.

UNIT EKONOMI AE025

 Jika Tunai dimasukkan dalam deposit semasa utama bank
maka jumlah pertambahan penawaran wang ialah RM40
000. (perlu ditolak deposit semasa asal)

Pertambahan penawaran wang = jumlah deposit
semasa – deposit semasa asal

 Ini kerana wang tunai yang dimasukkan ke dalam
deposit semasa merupakan wang yang telah sedia
ada di pasaran (tidak menambahkan bekalan wang)

UNIT EKONOMI AE025

c Rumus

Contoh 1

1. Deposit semasa asal(utama) ialah wang tunai bernilai
RM10 000

2. Nisbah Rizab 20%

Berapa banyak deposit semasa ( wang ) yang dicipta oleh bank

bergantung kepada nilai pengganda wang.

Nilai pengganda wang
1

=

Nisbah rizab

Diberi nisbah rizab ialah 20%, maka

Nilai pengganda wang

=1 = 5

20% AE025

UNIT EKONOMI

Selepas tamat proses penciptaan wang ,

Jumlah deposit semasa

= Deposit semasa asal x Nilai pengganda wang

= RM10 0000 x5
= RM50 0000

UNIT EKONOMI AE025

Jumlah Rizab

= Rizab asal x nilai pengganda wang
= RM2 000 x 5
= RM10 000

UNIT EKONOMI AE025

Jumlah pinjaman

= Pinjaman asal x Nilai pengganda wang

= RM8 000 x5
= RM40 000

UNIT EKONOMI AE025

Jumlah penawaran wang

= Jumlah Deposit semasa - Deposit semasa asal

= RM50 000 - RM10 000
= RM40 000

UNIT EKONOMI AE025