คู่มือประกอบการเรียนรู้ "หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา" ฉบับปรับปรุง

คู่มือประกอบการเรียนรู้โครงการผลิตบัณฑิตพันธุ์ใหม่ “หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา” พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโ , ศ.ดร. และคณะ ที่ปรึกษา : พระธรรมวัชรบัณฑิต, ศ.ดร. อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระธรรมวชิรานุวัตร, ดร. ผู้อ านวยการวิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี พระเทพปวรเมธี, รศ.ดร. รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย ฝ่ายบริหาร พระมหาสมบูรณ์ วุฒิกโร, รศ.ดร. รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย ฝ่ายวิชาการ คุณนุชนภา รื่นอบเชย ที่ปรึกษาด้านมาตรฐานการอุดมศึกษา ส านักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สนับสนุนโดย : ส านักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) ด าเนินงานโดย : วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จ านวนพิมพ์ : พิมพ์ครั้งที่ ๑ จ านวน ๑๐๐ เล่ม กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖ จ านวนพิมพ์ : พิมพ์ครั้งที่ ๒ จ านวน ๑๐๐ เล่ม กรกฎาคม ๒๕๖๖ จัดท าและจัดพิมพ์โดย : โครงการผลิตบัณฑิตพันธุ์ใหม่ “หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา” วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เลขที่ ๕๑ หมู่ที่ ๒ ต าบลไร่ขิง อ าเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม www.rk.mcu.ac.th

ค าน า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย โดยวิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี ได้รับการสนับสนุนจากส านักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและ นวัตกรรม (สป.อว.) ให้ด าเนินการโครงการผลิตบัณฑิตพันธุ์ใหม่ ในการจัดท าหลักสูตรระยะสั้น ประเภทประกาศนียบัตร (Non-Degree) ในหลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา โดยมุ่งน า หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาสร้างทักษะประสบการณ์เรียนรู้มาบูรณการกับศาสตร์สาขาต่าง ๆ ในการจัดการเรียนรู้ภาคทฤษฎีควบคู่กับการปฏิบัติ ได้รับความร่วมมือจากผู้ทรงคุณวุฒิผู้มีความ เชี่ยวชาญในศาสตร์ต่าง ๆ ได้ร่วมเป็นวิทยากรในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อให้สมฤทธิ์ผลตาม เป้าหมายผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร การจัดท าคู่มือประกอบการเรียนรู้โครงการผลิตบัณฑิตพันธุ์ใหม่ “หลักสูตรการพัฒนา มนุษย์ด้วยพุทธปัญญา” ประกอบด้วยแผนการเรียนรู้ ๓ โมดูล คือ โมดูลที่ ๑ ว่าด้วยเรื่องการ พัฒนาตนเอง โมดูลที่ ๒ ว่าด้วยเรื่องการพัฒนาจิต และปัญญา และโมดูลที่ ๓ ว่าด้วยเรื่องการใช้ ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความเข้าใจในหลักวิชาอย่าง ชัดเจน พร้อมกับประยุกต์ใช้พัฒนาตนเองด้านกาย มีบุคลิกภาพดี มีสติในการควบคุมจิตใจ ตนเอง มีทักษะการจัดการกับอารมณ์ตนเองด้วยพุทธปัญญา ตระหนักเห็นคุณค่าในตนเอง มี ทักษะในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ มีจิตอาสา มีทักษะการสื่อสารเพื่อสร้างสัมพันธภาพใน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และการปรับปรุงพฤติกรรมเพื่อการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเป็นสุข ในการ จัดพิมพ์คู่มือประกอบการเรียนรู้โครงการผลิตบัณฑิตพันธุ์ใหม่ “หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วย พุทธปัญญา”ครั้งที่ ๒ นี้ เป็นการปรับปรุงจากการประเมินการเรียนรู้ในรุ่นที่ ๑ ซึ่งยังคงประเด็น สาระส าคัญไว้อย่างครบถ้วนและมีการปรับปรุงกิจกรรมการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับผู้เข้าร่วม เรียนรู้ในรุ่นที่ ๒ ต่อไป คณะท างานหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ผู้ผ่านโครงการผลิตบัณฑิตพันธ์ใหม่ในหลักสูตรการ พัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา จะได้น าประสบการณ์การเรียนรู้ที่ได้รับไปต่อยอดพัฒนาตนเอง และขยายผลเผยแพร่ต่อผู้อื่นตามแนวทางแห่งกัลยาณมิตร เพื่อการ “ตื่นรู้ ตื่นคิด พัฒนาชีวิต อย่างสมดุล” ต่อไป (พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ, ศ.ดร.) ประธานคณะกรรมการบริหารโครงการบัณฑิตพันธุ์ใหม่ฯ “หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา” วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

สารบัญ รายการ หน้า ค าน า (ก) ส่วนที่ ๑ ข้อมูลหลักสูตร ๑ แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในหลักสูตร ๖ ส่วนที่ ๒ กิจกรรมการเรียนรู้ในหลักสูตร ๙ โมดูลที่ ๑ การพัฒนาตนเอง ๙ โมดูลที่ ๒ การพัฒนาจิต และปัญญา ๑๓ โมดูลที่ ๓ การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น ๑๗ ส่วนที่ ๓ บันทึกการเปลี่ยนแปลง ๒๑ โมดูลที่ ๑ การพัฒนาตนเอง ๒๒ โมดูลที่ ๒ การพัฒนาจิต และปัญญา ๓๔ โมดูลที่ ๓ การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น ๔๑ ภาคผนวก รายชื่อบัณฑิตพันธุ์ใหม่ รุ่นที่ ๒ คณะท างานในโครงการ บันทึกช่วยจ า

ส่วนที่ ๑ ข้อมูลหลักสูตร *************** ๑. ข้อมูลหลักสูตร ชื่อหลักสูตร : การพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา ชื่อมหาวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ผู้รับผิดชอบ : วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี ๒. รูปแบบการศึกษา เป็นการจัดการเรียนรู้ภาคทฤษฎีควบคู่กับ ”การพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา“ หลักสูตร การปฏิบัติ เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความเข้าใจในหลักวิชาอย่างชัดเจน พร้อมกับประยุกต์ใช้ พัฒนาตนเองด้านกาย โดยเป็นผู้ที่กิน อยู่ ดู ฟัง เป็นรู้เท่าทันต่อกระแสการบริโภคโดยค านึงถึง ประโยชน์ต่อสุขภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีบุคลิกภาพดี มีสติในการควบคุมจิตใจตนเอง มี ทักษะการจัดการกับอารมณ์ตนเองด้วยพุทธปัญญา ตระหนักเห็นคุณค่าในตนเอง มีทักษะในการ แก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ มีจิตอาสา มีทักษะการสื่อสารเพื่อสร้างสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น และการปรับปรุงพฤติกรรมเพื่อการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเป็นสุข ๓ .หลักการและเหตุผล และวัตถุประสงค์ของหลักสูตร ๓.๑ หลักการและเหตุผล ยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ของยุทธศาสตร์ชาติ ระยะยาว ๒๐ ปี และแผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๗๙) ผนวกกับนโยบายการปฏิรูป ประเทศไทยไปสู่ประเทศไทย ๔.๐ มุ่งพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้เป็นกลไกส าคัญในการขับเคลื่อน การพัฒนาประเทศ ด้วยการพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิตควบคู่กับการปฏิรูปการเรียนรู้แบบ พลิกโฉม ส่งเสริมการเรียนรู้ให้คนในสังคมไทยทุกช่วงวัย มีความรู้ ทักษะ และความสามารถเพิ่มขึ้น อันจะเป็นกลไกส าคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ ภายใต้นโยบายการพัฒนาประเทศดังกล่าว มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี จึงได้พัฒนาหลักสูตรระยะสั้นประเภทประกาศนียบัตร (NonDegree) หลักสูตร “การพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา” โดยมุ่งน าหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา สร้างทักษะประสบการณ์เรียนรู้มาบูรณการกับศาสตร์สาขาต่าง ๆ ในการจัดการเรียนรู้ภาคทฤษฎี ควบคู่กับการปฏิบัติ พัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความเข้าใจในหลักวิชาอย่างชัดเจน พร้อมกับ ประยุกต์ใช้พัฒนาตนเอง มีทักษะการจัดการกับอารมณ์ตนเอง ตระหนักเห็นคุณค่าในตนเอง มีทักษะ ในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ มีทักษะการสื่อสารเพื่อสร้างสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น และ การปรับปรุงพฤติกรรมเพื่อการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเป็นปกติสุข บนสถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลง ไป โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้

๒ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๓.๒ วัตถุประสงค์ของหลักสูตร (Program learning outcome, PLO) ๑) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้มีบุคลิกภาพที่ดี มีการสื่อสารที่ดี รู้จักการบริโภคสิ่งต่างๆ โดยค านึงถึงประโยชน์ต่อสุขภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ๒) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้มีสติในการควบคุมจิตใจตนเองในการแสดงพฤติกรรมต่อ ผู้อื่น ตื่นตัวในการเรียนรู้ และท าความเข้าใจสถานการณ์ทางสังคม สามารถรับมือต่อการ เปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้อย่างเท่าทัน ๓) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข ๓.๒ วิธีการก าหนดคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึ่งประสงค์ ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังเมื่อ ส าเร็จการศึกษา ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังเมื่อส าเร็จการศึกษา PLO ๑ เป็นผู้มีบุคลิกภาพมั่นคง ตรวจสอบตนเอง ไม่ติดกับความคิดแบบสองขั้ว ไม่ ตัดสินใจแบบฟังความข้างเดียวและสามารถจัดการสิ่งรบกวนรอบตัวได้ PLO ๒ เป็นผู้มีความสามารถในการควบคุมอารมณ์ของตนเอง อดทนต่อสิ่งยั่วยุ ไม่เสพติด ในสิ่งฟุ่มเฟือย มีทักษะเอาใจเขามาใส่ใจเรา เห็นคุณค่าของประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าส่วนตน PLO ๓ เป็นผู้มีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง ใจกว้าง ปรับตัวในการอยู่ร่วมกับความ แตกต่าง ไม่ท าร้ายผู้อื่นด้วยการสื่อสารด้านลบ เป็นคนมีความสามารถสร้างความสมดุลทั้งงานและคน ๓.๓ .วิธีการในการจัดท าหลักสูตร วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย มีความ พร้อมด้านความร่วมมือกับ วัด และส านักวิปัสสนากรรมฐาน ในการจัดรูปแบบการเรียนการสอน เน้นการบูรณาการความรู้คู่กับการฝึกปฏิบัติจริงในสถานการณ์จริงและสถานการณ์จ าลอง เพื่อให้ ผู้เรียนได้พัฒนาตนเอง พัฒนาจิตและปัญญา พร้อมทั้งปรับปรุงพฤติกรรมการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้ อย่างเป็นสุข ดังนี้ กิจกรรม รายละเอียด การจัดการเรียนการ สอนภาคทฤษฎี - หลักการพัฒนาบุคลิกภาพตามแนวพุทธศาสนา - หลักการออกแบบพัฒนาตนเองตามหลักโยนิโสมนสิการ - หลักการน าบุคลิกภาพวิถีพุทธมาบูรณาการออกแบบพัฒนาตนเองที่ เหมาะสมต่อการด ารงชีพ - หลักการและเทคนิคการจัดการอารมณ์ตามแนวพระพุทธศาสนา - หลักการ แนวคิด การออกแบบกระบวนการท างานทางจิตภาวนา - หลักการและแนวคิดการออกแบบสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น -หลักการและแนวคิดการออกแบบการพัฒนาการสื่อสารอย่าง สร้างสรรค์ - หลักการ แนวคิด การประยุกต์ใช้หลักพุทธปัญญาในการอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓ กิจกรรม รายละเอียด การจัดการเรียนการ สอนภาคปฏิบัติ - การพัฒนาบุคลิกภาพและการพัฒนาตนเองตามแนวพุทธศาสนาที่ เหมาะสมต่อการด ารงชีพ - การออกแบบพัฒนาตนเองตามหลักโยนิโสมนสิการ - การจัดการอารมณ์ตามแนวพระพุทธศาสนา - การออกแบบสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น - การพัฒนาการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ - การประยุกต์ใช้หลักพุทธปัญญาในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น - การปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน การวัดและประเมินผล การเรียนรู้ - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการพัฒนาบุคลิกภาพแนว พุทธตาม หลักกุศลกรรมบถ - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการออกแบบพัฒนาตนเอง ตามหลักโยนิโสมนสิการ - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการน าบุคลิกภาพวิถีพุทธมา บูรณาการออกแบบพัฒนาตนเองที่เหมาะสมต่อการด ารงชีพ - แบบประเมินพฤติกรรมสามารถออกแบบพัฒนาตนเองที่เหมาะสม ต่อการด ารงชีพ - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการและเทคนิคการจัดการ อารมณ์ตามแนวพระพุทธศาสนา - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการ แนวคิด การออกแบบ กระบวนการท างานทางจิตภาวนา - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการและแนวคิดการออกแบบ สัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการและแนวคิดการออกแบบ การพัฒนาการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ - แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจในหลักการ แนวคิด การประยุกต์ใช้ หลักพุทธปัญญาในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ก า ร ป ร ะ เ มิ น ผ ล หลักสูตร ประเมินหลักสูตรโดยใช้การประเมินแบบ CIPP Model

๔ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๔ . การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ๔.๑ การก าหนดเนื้อหาสาระและโครงสร้างหลักสูตรที่สอดคล้องกับผลการเรียนรู้ โมดูล สาระในโมดูล จ านวนชั่วโมง โมดูล ๑ : การพัฒนา ตนเอง ๑. การพัฒนาบุคลิกภาพ ตามแนวพุทธศาสนา ๒. การพัฒนาการด ารงชีวิต ตามหลักกุศลกรรมบถ ๓. การพัฒนาบุคลิกภาพ ตามหลักโยนิโสมนสิการ ๑. ภาคทฤษฎี จ านวน ๓๐ ชั่วโมง ๒. ภาคปฏิบัติ จ านวน ๖๐ ชั่วโมง - ปฏิบัติในสถานการณ์จริง ๔๒ ชั่วโมง - ปฏิบัติในชั้นเรียน ๑๘ ชั่วโมง โมดูล ๒ : การพัฒนาจิต และปัญญา ๑. การจัดการอารมณ์ตาม แนวพระพุทธศาสนา ๒. กระบวนการท างานของ จิต ๓. การปฏิบัติวิปัสสนา กัมมัฏฐาน ๑. ภาคทฤษฎี จ านวน ๓๐ ชั่วโมง ๒. ภาคปฏิบัติ จ านวน ๙๐ ชั่วโมง - ปฏิบัติในชั้นเรียน ๗๒ ชั่วโมง - ปฏิบัติด้วยตัวเอง ๑๘ ชั่วโมง โมดูล ๓ : การใช้ชีวิตอยู่ ร่วมกับผู้อื่น ๑. การพัฒนาสัมพันธภาพ ในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ๒. การสื่อสารอย่าง สร้างสรรค์ และรู้เท่าทันสื่อ ๓ . การประยุกต์หลักพุทธ ปัญญาในการอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น ๑. ภาคทฤษฎี จ านวน ๒๔ ชั่วโมง ๒ .ภาคปฏิบัติ จ านวน ๖๐ ชั่วโมง รวม ๑. ภาคทฤษฎี จ านวน ๘๔ ชั่วโมง ๒. ภาคปฏิบัติ จ านวน ๒๑๐ ชั่วโมง รวมทั้งสิ้น ๒๙๔ ชั่วโมง ๕ .การประเมินผลหรือวิธีการวัด พัฒนาการการเรียนรู้ วิธีการประเมิน เกณฑ์การประเมิน PLO ๑ เป็นผู้มีบุคลิกภาพมั่นคง ตรวจสอบตนเอง ไม่ติดกับ ความคิดแบบสองขั้ว ไม่ ตัดสินใจแบบฟังความข้าง เดียวและสามารถจัดการ สิ่งรบกวนรอบตัวได้ ๑. การทดสอบความรู้ ความเข้าใจ ๒. การประเมิน พฤติกรรม ๑. ผลการทดสอบ อย่างน้อยร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒. ผลการประเมินการออกแบบพัฒนา ตนเอง ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๕ พัฒนาการการเรียนรู้ วิธีการประเมิน เกณฑ์การประเมิน PLO ๒ เป็นผู้มีความสามารถในการ ควบคุมอารมณ์ของตนเอง อดทนต่อสิ่งยั่วยุ ไม่เสพติด ในสิ่งฟุ่มเฟือย มีทักษะเอาใจ เขามาใส่ใจเรา เห็นคุณค่า ของประโยชน์ส่วนรวม มากกว่าส่วนตน ๑. การทดสอบความรู้ ความเข้าใจ ๒. การทดสอบการ ออกแบบ กระบวนการท างาน ของจิต ๓. การสอบอารมณ์ ๑. ผลการทดสอบความรู้ อย่างน้อย ร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒. ผลการประเมินพัฒนาพฤติกรรม การเรียนรู้ระหว่างการอบรม ผ่าน เกณฑ์ระดับดีมาก ๓. ผลการประเมินเชิงพฤติกรรมการ จัดการอารมณ์จากสถานการณ์ต่าง ๆ ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก PLO ๓ เป็นผู้มีความสัมพันธ์ที่ดีกับ คนรอบข้าง ใจกว้าง ปรับตัว ในการอยู่ร่วมกับความ แตกต่าง ไม่ท าร้ายผู้อื่นด้วย การสื่อสารด้านลบ เป็นคนมี ความสามารถสร้างความ สมดุลทั้งงานและคน ๑. การทดสอบความรู้ ความเข้าใจ ๒. การฝึกปฏิบัติจาก ประสบการณ์จริง ๑. ผลการทดสอบความรู้ อย่างน้อย ร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒. ผลการประเมินพัฒนาพฤติกรรม การเรียนรู้ระหว่างการอบรม ผ่าน เกณฑ์ระดับดีมาก ๓. ผลการประเมินเชิงพฤติกรรมการ ประยุกต์ใช้หลักพุทธปัญญาในการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก ๖. การประเมินและปรับปรุงกระบวนการด าเนินการของหลักสูตร ๖.๑ การปรับปรุงกระบวนการในระหว่างการจัดการเรียนการสอน - ปรับปรุงกระบวนการเรียนรู้ - ปรับปรุงกิจกรรมการเรียนรู้ ตามจริต หรือตามความสนใจของผู้เรียน - ปรับปรุงสาระการเรียนรู้ ๖.๒ แผนการพัฒนาคุณภาพการจัดหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง ปรับปรุงกระบวนการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับเนื้อหาสาระและความต้องการของผู้เรียน อาจจะเปลี่ยนวิธีให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์มากยิ่งขึ้น มีการฝึกปฏิบัติมากขึ้น ปรับปรุงวิธีการวัดผล ประเมินผลให้สอดคล้องกับกระบวนการเรียนรู้

๖ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล แผนปฏิบัติการกิจกรรมการเรียนรู้ในโครงการผลิตบัณฑิตพันธุใหม่ หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา รุ่นที่ ๒ วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ****************** ที่ กิจกรรม วิทยากร โมดูล ก าหนดการ สถานที่ ๑ พิธีปฐมนิเทศ วันเสาร์ที่ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๖๖ วส.พุทธ ๒ สัปดาห์ ปัญญาฯ ที่ ๑ ภาคเช้า : -กิจกรรมปฐมนิเทศ ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๑ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “รักผู้อื่น ตื่นรู้ คุณค่าตน”,“รู้เขา รู้เรา” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ สัปดาห์ ที่ ๒ ภาคเช้า : -กิจกรรม “ไตรตรองมอง ตน : การวิเคราะห์ตนเอง ด้วยจริต ๖” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๑ วันเสาร์ที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “การพัฒนา บุคลิกภาพตามหลักโยนิโส มนสิการ” พระสุธีวชิร ปฏิภาณ (ธรรมะอารมณ์ดี) สัปดาห์ ที่ ๓ ภาคเช้า : -กิจกรรม “เทคนิคการ จัดการอารมณ์ : โอบอุ้ม ความเปราะบาง” อ.พูลฉวี เรืองวิชาธร จากเสมสิกขาลัย ๑ วันเสาร์ที่ ๕ สิงหาคม ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “เทคนิคการ จัดการอารมณ์ : โอบอุ้ม ความเปราะบาง” อ.พูลฉวี เรืองวิชาธร จากเสมสิกขาลัย สัปดาห์ ที่ ๔ ภาคเช้า : -กิจกรรม “กุศลกรรมบถ : เส้นทางแห่งชีวิตที่ดีงาม ความดี” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๑ วันเสาร์ที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย -กิจกรรม “การออกแบบ พัฒนาชีวิตที่ดีงามตาม หลักกุศลกรรมบถ” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๗ ที่ กิจกรรม วิทยากร โมดูล ก าหนดการ สถานที่ สัปดาห์ ที่ ๕ ภาคเช้า : -กิจกรรม “เทคนิคการ จัดการความคิด (Growth Mindset)” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๒ วันเสาร์ที่ ๑๙ สิงหาคม ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “เทคนิคการ จัดการความคิดด้วย Theory U" ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ สัปดาห์ ที่ ๖ ภาคเช้า : -กิจกรรม “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุลชีวิต” ทีมวิทยากรสวน โมกข์กรุงเทพ ๒ วันเสาร์ที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๖ ณ สวน โมกข์ กรุงเทพ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุลชีวิต” ทีมวิทยากรสวน โมกข์กรุงเทพ สัปดาห์ ที่ ๗ ภาคเช้า : -กิจกรรม “Transformation Game : แปรเปลี่ยนความ ทุกข์เป็นความหวัง” อ.ธีรชาติ พันธุ์หอม จากเสมสิกขาลัย ๒ วันเสาร์ที่ ๒ กันยายน ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “Transformation Game : แปรเปลี่ยนความ ทุกข์เป็นความหวัง” อ.ธีรชาติ พันธุ์หอม จากเสมสิกขาลัย สัปดาห์ ที่ ๘ ภาคเช้า : -กิจกรรม “การจัดการ ความขัดแย้งในการอยู่ ร่วมกัน” นพ.ดร.บรรพต ต้นธีรวงษ์ ๓ วันเสาร์ที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -กิจกรรม “สุนทรีย ปรัศนีย์ เทคนิคการขอ โทษ การให้อภัย” ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ สัปดาห์ ที่ ๙ ภาคเช้า : ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๓ วันเสาร์ที่ วส.พุทธ ปัญญาฯ

๘ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ที่ กิจกรรม วิทยากร โมดูล ก าหนดการ สถานที่ กิจกรรม “การพัฒนา สัมพันธ์ภาพในการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น” - กฎแห่งความสัมพันธ์ (Action = Reaction) ๑๖ กันยายน ๒๕๖๖ ภาคบ่าย -เทคนิคการสร้าง สัมพันธภาพตามหลัก พระพุทธศาสนา ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ สัปดาห์ ที่ ๑๐ ภาคเช้า : กิจกรรม "การสื่อสารอย่าง สร้างสรรค์และรู้เท่าทัน สื่อ" -เทคนิคการรู้เท่าทันสื่อ ด้วยพุทธปัญญา ดร.ธนกร ศรีสุขใส กองทุนพัฒนาสื่อ ปลอดภัยและ สร้างสรรค์ ๓ วันเสาร์ที่ ๒๓ กันยายน ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ ภาคบ่าย : -เทคนิคการรับมือภัย มิจฉาชีพดิจิทัล อ.พีรพล อนุตรโสตถิ์ ศูนย์ข่าว ชัวร์ ก่อนแชร์ อสมท. สัปดาห์ ที่ ๑๑ กิจกรรม “การบริหารจิต และเจริญปัญญา” -การฝึกปฏิบัติวิปัสสนา กัมมัฏฐาน (๒ วัน) ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ ๓ วันศุกร์ที่ ๒๙- วัน เสาร์ที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๖ ณ หมู่บ้าน พลัม (Plum Village) นครราชสีมา สัปดาห์ ที่ ๑๒ กิจกรรมปัจฉิมนิเทศ รับ ประกาศนียบัตร ทีมวิทยากร ประจ าโครงการ วันเสาร์ที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๖ วส.พุทธ ปัญญาฯ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๙ ส่วนที่ ๒ กิจกรรมการเรียนรู้ หลักสูตรการพัฒนามนุษย์ด้วยพุทธปัญญา **************** โมดูลที่ ๑ การพัฒนาตนเอง ๑.๑ สาระส าคัญ จัดการเรียนรู้หลักการพัฒนาบุคลิกภาพแนวพระพุทธศาสนา การออกแบบพัฒนาตนเอง ตามหลักโยนิโสมนสิการและการน าบุคลิกภาพวิถีพุทธมาบูรณาการออกแบบพัฒนาตนเองที่ เหมาะสมต่อการด ารงชีพ ๑.๒ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ ๑) เพื่อให้ผู้เข้าอบ รมมีความรู้ความเข้าใจในหลักกา รพัฒนาบุคลิกภาพแนว พระพุทธศาสนา การออกแบบพัฒนาตนเองตามหลักโยนิโสมนสิการ และการน าบุคลิกภาพวิถีพุทธ มาบูรณาการออกแบบพัฒนาตนเองที่เหมาะสมต่อการด ารงชีพ ๒) เพื่อให้ผู้เข้าอบรมมีทักษะในการออกแบบพัฒนาตนเองตามหลักโยนิโสมนสิการ และ การน าบุคลิกภาพวิถีพุทธมาบูรณาการออกแบบพัฒนาตนเองที่เหมาะสมต่อการด ารงชีพ ๓) เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเป็นผู้มีบุคลิกภาพมั่นคง ตรวจสอบตนเอง ไม่ติดกับความคิดแบบ สองขั้ว ไม่ตัดสินใจแบบฟังความข้างเดียวและสามารถจัดการสิ่งรบกวนรอบตัวได้ มีทักษะในการ ออกแบบการพัฒนาตนเองที่เหมาะสมต่อการด ารงชีพและเห็นคุณค่าของตัวเอง ๑.๓ กิจกรรมการเรียนรู้ ภาคความรู้และทฤษฎี ๓๐ ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ ๖๐ ชั่วโมง - ปฏิบัติในชั้นเรียน ๑๘ ชั่วโมง - ปฏิบัติในสถานการณ์จริง ๔๒ ชั่วโมง สัปดาห์ที่ ๑ : วันเสาร์ที่ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า กิจกรรม ปฐมนิเทศ -กิจกรรมบรรยายพิเศษเรื่อง “การด ารงชีวิตให้มีความสุข ด้วยศาสนธรรม” และเปิด ปฐมนิเทศ โดย ศ.ดร. สัมพันธ์ ฤทธิเดช เลขาธิการ ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. วิทยากรผู้ช่วย

๑๐ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร คณะกรรมการการ อุดมศึกษา -กิจกรรมแนะน าหลักสูตร โ ด ย พ ร ะ ม ห า บุ ญ เ ลิ ศ อินฺทปญฺโญ, ศ.ดร. ประธาน โครงการ ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ, ดร. ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ บ่าย “รักผู้อื่น ตื่นรู้ คุณค่าตน” ขั้นตอนที่ ๑ วิทยากรน าเข้า สู่กิจกรรม“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม รู้จัก ตัวเอง “ฉันเป็นอย่างไรใน สายตาเธอ” ขั้นตอนที่ ๓ กิจกรรม “รู้ เขา รู้เรา “ ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมกันเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ, ดร. ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย สัปดาห์ที่ ๒ วันเสาร์ที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “ไตรตรองมอง ตน : การ วิเคราะห์ ตนเองด้วยจริต ๖” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม “ไตร ตรองมองตน : การวิเคราะห์ ตนเองด้วยจริต ๖” ขั้นตอนที่ ๓ วิทยากรน าถอด บทเรียนกิจกรรม ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ, ดร. ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ บ่าย “การพัฒนา บุคลิกภาพตาม ขั้นตอนที่ ๑ วิทยากร แนะน ากิจกรรม “การพัฒนา ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระสุธีวชิรปฏิภาณ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๑๑ คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร หลักโยนิโส มนสิการ” บุคลิกภาพตามหลักโยนิโส มนสิการ” ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม ปฏิบัติการพัฒนาบุคลิกภาพ ตามหลักโยนิโสมนสิการ ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมสะท้อนคิด การพัฒนาบุคลิกภาพตาม หลักโยนิโสมนสิการ ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมกันเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ, ดร. ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย สัปดาห์ที่ ๓ วันเสาร์ที่ ๕ สิงหาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “เทคนิคการ จัดการอารมณ์ : โอบอุ้มความ เปราะบาง” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “เทคนิค การจัดการอารมณ์ : โอบ อุ้มความเปราะบาง” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.อ.พูลฉวี เรืองวิชาธร จากเสมสิกขาลัย วิทยากรผู้ช่วย ๑.พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ บ่าย “เทคนิคการ จัดการอารมณ์ : โอบอุ้มความ เปราะบาง” ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม “เทคนิคการจัดการอารมณ์ : โอบอุ้มความเปราะบาง” (ต่อ) ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมสะท้อน คิดเทคนิคการจัดการ อารมณ์ ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.อ.พูลฉวี เรืองวิชาธร จากเสมสิกขาลัย วิทยากรผู้ช่วย ๑.พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย

๑๒ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมกันเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” สัปดาห์ที่ ๔ วันเสาร์ที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “กุศลกรรมบถ : เส้นทางแห่ง ชีวิตที่ดีงาม ความดี” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากรน า เข้าสู่กิจกรรม “การ ออกแบบพัฒนาชีวิตที่ดี งามตามหลักกุศล กรรมบถ” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑. พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ บ่าย “การออกแบบ พัฒนาชีวิตที่ดี งามตามหลัก กุศลกรรมบถ” ขั้นตอนที่ ๒ (ต่อ) กิจกรรม “การออกแบบ พัฒนาชีวิตที่ดีงามตามหลัก กุศลกรรมบถ” ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมสะท้อน คิดการพัฒนาชีวิตที่ดีงาม ตามหลักกุศลกรรมบถ ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑. พระมหาสุเทพ สุปณฺ ฑิต, ผศ. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาณรงค์ราช ปณิธานธิติ ๓.ดร.สุรัตน์ พักน้อย ๑.๔ สื่อ อุปกรณ์ ประกอบการเรียนรู้ - สื่อ PPT คลิปวิดิทัศน์ ประกอบการบรรยาย - กระดาษสี กระดาษฟลิบชาร์ต กระดาษA๔ ปากกาเมจิก เทปกาว สีชอล์ค โพสต์อิท ส าหรับท ากิจกรรมในระหว่างอบรมทุกครั้ง - อุปกรณ์บันทึกภาพและเสียงในระหว่างการจัดการเรียนรู้

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๑๓ ๑.๕ การประเมินผลการเรียนรู้ ๑) การทดสอบความรู้ความเข้าใจ โดยใช้แบบทดสอบประมวลความรู้ความเข้าใจในแต่ละ กิจกรรมการเรียนรู้โดยผลการทดสอบอย่างน้อยร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒) การประเมินพฤติกรรม ใช้วิธีการสังเกต แบบประเมินพฤติกรรม แบบประเมินตนเอง โดยผลการประเมินการออกแบบพัฒนาตนเองต้องผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก โมดูลที่ ๒ การพัฒนาจิต และปัญญา ๒.๑ สาระส าคัญ จัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เข้าอบรมได้รับการพัฒนาจิตและปัญญาด้วยการมีสติใน การควบคุมจิตใจของตนเองในการแสดงพฤติกรรมต่อผู้อื่น พร้อมทั้งตื่นตัวในการเรียนรู้ มีทักษะใน การเข้าใจต่อสถานการฺณ์การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้อย่างเท่าทัน พร้อมทั้งสามารถน าหลักการที่ได้ เรียนรู้มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาตนเองและสังคม ๒.๒ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ ๑) เพื่อให้ผู้เรียนมีสติควบคุมอารมณ์ของตนเอง อดทนต่อสิ่งยั่วยุและการแสดงพฤติกรรม ต่อผู้อื่น ๒) เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะเอาใจเขามาใส่ใจเรา เห็นคุณค่าของประโยชน์ส่วนรวมมากกว่า ส่วนตน ๒.๓ กิจกรรมการเรียนรู้ ๑) ภาคความรู้และทฤษฎี ๓๐ ชั่วโมง ๒) ภาคปฏิบัติ ๙๐ ชั่วโมง - ปฏิบัติในชั้นเรียน ๗๒ ชั่วโมง - ปฏิบัติด้วยตนเอง ๑๘ ชั่วโมง สัปดาห์ที่ ๕ วันเสาร์ที่ ๑๙ สิงหาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “เทคนิคการ จัดการ ความคิด (Growth Mindset)” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญเมตตา ภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้คุณค่า ตน” ต่อด้วยร่วมกิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากรน าเข้าสู่ กิจกรรม “เทคนิคการจัดการ ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผนสมบุญ วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระปลัดประพจน์ สุปภาโต, ดร. ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง

๑๔ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ความคิด (Growth Mindset)” ขั้นตอนที่ ๓ วิทยากรน าถอด บทเรียนกิจกรรม พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “เทคนิคการ จัดการ ความคิด ด้วย Theory U” ขั้นตอนที่ ๑ วิทยากรแนะน า กิจกรรม และน าเข้าสู่กิจกรรม “เทคนิคการจัดการความคิด ด้วย Theory U” ขั้นตอนที่ ๒ ร่วมสะท้อนคิด การจัดการความคิดด้วย Theory U ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมเจริญเมตตา ภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้คุณค่า ตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผนสมบุญ วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระปลัดประพจน์ สุปภาโต, ดร. ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง สัปดาห์ที่ ๖ วันเสาร์ที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุล ชีวิต” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้ คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากรน าเข้า สู่กิจกรรม “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุลชีวิต” ๓ ชั่วโมง ทีมวิทยากรสวนโมกข์ กรุงเทพ พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุล ชีวิต” ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม “ตื่นรู้ เบิกบาน สานต่อสมดุลชีวิต” (ต่อ) ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมสะท้อนคิด พุทธปัญญาเพื่อการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ๓ ชั่วโมง ทีมวิทยากรสวนโมกข์ กรุงเทพ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๑๕ คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมเจริญเมตตา ภาวนา“รักผู้อื่นตื่นรู้คุณค่า ตน” สัปดาห์ที่ ๗ วันเสาร์ที่ ๒ กันยายน ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “Transformation Game : แปรเปลี่ยนความ ทุกข์เป็น ความหวัง” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่น รู้คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “Transformation Game : แปรเปลี่ยน ความทุกข์เป็นความหวัง” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.อ.ธีรชาติ พันธุ์หอม จากเสมสิกขาลัย วิทยากรผู้ช่วย ๒.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “Transformation Game : แปรเปลี่ยนความ ทุกข์เป็น ความหวัง” (ต่อ) ขั้นตอนที่ ๒ กิจกรรม “Transformation Game : แปรเปลี่ยน ความทุกข์เป็นความหวัง” (ต่อ) ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมสะท้อน คิดพุทธปัญญาเพื่อการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ขั้นตอนที่ ๔ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่น รู้คุณค่าตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.อ.ธีรชาติ พันธุ์หอม จากเสมสิกขาลัย วิทยากรผู้ช่วย ๒.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง สัปดาห์ที่ ๘ วันเสาร์ที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “การจัดการความ ขัด แย้งในก า รอยู่ ร่วมกัน” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่น ตื่นรู้คุณค่าตน” ต่อด้วย ร่วมกิจกรรม KM Plus ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.นพ.ดร.บรรพต ต้นธีร วงษ์ วิทยากรผู้ช่วย

๑๖ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “การ จัดการความขัดแย้งใน การอยู่ร่วมกัน” ขั้นตอนที่ ๓ วิทยากรน า ถอดบทเรียนกิจกรรม ๒.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “สุนทรียปรัศนีย์ เทคนิคการขอโทษ การให้อภัย” ขั้นตอนที่ ๑ วิทยากร แนะน า กิจกรรม และ น าเข้าสู่กิจกรรม “สุนทรียปรัศนีย์ เทคนิค การขอโทษ การให้อภัย” ขั้นตอนที่ ๒ ร่วม สะท้อนคิดเทคนิคการขอ โทษ การให้อภัย” ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่น ตื่นรู้คุณค่าตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระปลัดประพจน์ สุปภาโต, ดร. ๓. ดร.กฤติยา ถ้ าทอง ๒.๔ สื่อ อุปกรณ์ ประกอบการเรียนรู้ ๑) สมุดบันทึกประสบการณ์ท่องโลกภายใน, บันทึกการปฏิบัติธรรมประจ าวันที่บ้าน, บันทึกประสบการณ์การเรียนรู้กิจกรรมประจ าวัน, บันทึกประสบการณ์หัวร้อน/การแก้ไขปัญหา ๒) อุปกรณ์และสื่อประกอบการเรียนรู้กระดาษสี กระดาษฟลิบชาร์ต ปากกาเมจิก กาว สีชอล์ก ไม้เสียบลูกชิ้นชนิดยาว ผ้าดิบ กระดาษเงิน กระดาษทอง กรรไกร ฯลฯ และสื่อ PPT วีดิทัศน์ บทเพลงเจริญสติ ๒.๕ การประเมินผลการเรียนรู้ ๑) การทดสอบความรู้ความเข้าใจ โดยใช้แบบทดสอบประมวลความรู้ความเข้าใจในแต่ละ กิจกรรมการเรียนรู้โดยผลการทดสอบอย่างน้อยร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒) การประเมินการออกแบบกระบวนการท างานของจิตการ โดยผลการประเมินพัฒนา พฤติกรรมการเรียนรู้ระหว่างการอบรม ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก ๓) การสอบอารมณ์ โดยเป็นการประเมินเชิงพฤติกรรมการจัดการอารมณ์จากสถานการณ์ ต่าง ๆ ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๑๗ โมดูลที่ ๓ การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น ๓.๑ สาระส าคัญ จัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เข้าอบรมได้รับการพัฒนาสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น และการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์และรู้เท่าทันสื่อ พร้อมทั้งน าเอาหลักการที่ได้เรียนรู้ ประยุกต์ใช้ในการอยู่ร่วมกับผู้อื่นทั้งในครอบครัว ที่ท างาน และในการด ารงชีวิตประจ าวัน ๓.๒ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ ๑) เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น โดยประยุกต์ใช้หลักพุทธปัญญา ๒) เพื่อให้ผู้เข้าอบรมมีทักษะในการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์และมีทักษะในการรู้เท่าทันสื่อ ๓.๓ กิจกรรมการเรียนรู้ ภาคความรู้และทฤษฎี ๒๔ ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ ๖๐ ชั่วโมง สัปดาห์ที่ ๙ วันเสาร์ที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “การพัฒนา สัมพันธ์ภาพใน การอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น” ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่น ตื่นรู้คุณค่าตน” ต่อด้วย ร่วมกิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “การ พัฒนาสัมพันธ์ภาพใน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น” ขั้นตอนที่ ๓ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “กฎ แห่งความสัมพันธ์ (Action = Reaction)” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ศ.ดร. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาประกาศิต สิริเมโธ,ผศ.ดร. ๓.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “เทคนิคการ สร้างสัมพันธภาพ ตามหลัก พระพุทธศาสนา” ขั้นตอนที่ ๔ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “เทคนิคการสร้าง สัมพันธภาพตามหลัก พระพุทธศาสนา” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ศ.ดร. วิทยากรผู้ช่วย

๑๘ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ขั้นตอนที่ ๕ ร่วมสะท้อน คิดการพัฒนาสัมพันธ์ ภาพในการอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น ขั้นตอนที่ ๖ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่น ตื่นรู้คุณค่าตน” ๒.พระมหาประกาศิต สิริเมโธ,ผศ.ดร. ๓.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ สัปดาห์ที่ ๑๐ วันเสาร์ที่ ๒๓ กันยายน ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า "การสื่อสาร อย่างสร้าง สรรค์และรู้เท่า ทันสื่อ" ขั้นตอนที่ ๑ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่น รู้คุณค่าตน” ต่อด้วยร่วม กิจกรรม KM Plus ขั้นตอนที่ ๒ วิทยากร น าเข้าสู่กิจกรรม “เทคนิค การรู้เท่าทันสื่อด้วยพุทธ ปัญญา” ขั้นตอนที่ ๓ วิทยากรน า ถอดบทเรียนกิจกรรม ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑. ดร.ธนกร ศรีสุขใส วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาประกาศิต สิริเมโธ,ผศ.ดร. ๓.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย "การสื่อสาร อย่างสร้าง สรรค์และรู้เท่า ทันสื่อ" ขั้นตอนที่ ๑ วิทยากร แนะน า กิจกรรม และ น าเข้าสู่กิจกรรม “เทคนิค การรับมือภัยมิจฉาชีพ ดิจิทัล” ขั้นตอนที่ ๒ ร่วมสะท้อน คิดเทคนิคการสื่อสารอย่าง สร้างสรรค์ ขั้นตอนที่ ๓ ร่วมเจริญ เมตตาภาวนา“รักผู้อื่นตื่น รู้คุณค่าตน” ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑. อ.พีรพล อนุตรโสตถิ์ วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาประกาศิต สิริเมโธ,ผศ.ดร. ๓.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๑๙ สัปดาห์ที่ ๑๑ วันที่ ๒๙-๓๐ กันยายน ๒๕๖๖ ระยะเวลา ๖ ชั่วโมง คาบ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ภาค เช้า “การบริหาร จิตและเจริญ ปัญญา” กิจกรรม “การฝึกปฏิบัติ วิปัสสนากัมมัฏฐาน” (๒ วัน) ณ หมู่บ้านพลัม (Plum Village) นครราชสีมา ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระปลัดสรวิชญ์ อภิปญฺโญ(ดวงชัย),ผศ.ดร. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ศ.ดร. ๓.พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป , ดร. พักรับประทานอาหารด้วยสติแห่งพระโพธิสัตว์ ภาค บ่าย “การบริหาร จิตและเจริญ ปัญญา” กิจกรรม “การฝึกปฏิบัติ วิปัสสนากัมมัฏฐาน” (๒ วัน) ณ หมู่บ้านพลัม (Plum Village) นครราชสีมา ๓ ชั่วโมง วิทยากรหลัก ๑.พระปลัดสรวิชญ์ อภิปญฺโญ(ดวงชัย),ผศ.ดร. วิทยากรผู้ช่วย ๒.พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ศ.ดร. ๓.พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป , ดร. กิจกรรมฝึกปฏิบัติ “การประยุกต์ใช้พุทธปัญญาในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น” (ภาคปฏิบัติการ ๖๐ ชั่วโมง) ที่ กิจกรรม รายละเอียดกิจกรรม ระยะเวลา วิทยากร ๑ การ ประยุกต์ใช้ พุทธปัญญาใน การอยู่ร่วมกับ ผู้อื่น ขั้นตอนที่ ๑ มอบหมายผู้ เข้าอบรมเก็บเวลากิจกรรม ตามที่ปรากฏในคู่มือ ขั้นตอนที่ ๒ ติดตามและ ประเมินผลด้วยการสังเกตุ การสัมภาษณ์ การสนทนา กลุ่ม และการน าเสนอหน้า ชั้นเรียน ในประเด็น ๑. พัฒนาการของ สัมพันธภาพกับผู้อื่น ๖๐ ชั่วโมง ๑.พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ศ.ดร. ๒.พระมหาสุเทพ สุปณฺฑิ โต, ผศ. ๓.ผศ.ดร.พุทธชาติ แผน สมบุญ

๒๐ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๒. พัฒนาการของการ สื่อสารกับผู้อื่น ๓. พัฒนาการของการรู้เท่า ทันสื่อ ๓.๔ สื่อ อุปกรณ์ ประกอบการเรียนรู้ สื่อ PPT กระดาษสี กระดาษฟลิบชาร์ต ปากกาเมจิก กาว สีชอล์ค ไม้เสียบลูกชิ้นชนิด ยาว ผ้าดิบ กระดาษเงิน กระดาษทอง กรรไกร ฯลฯ คลิปสื่อวิดิทัศน์ ๓.๕ การประเมินผลการเรียนรู้ ๑) การทดสอบความรู้ความเข้าใจ โดยใช้แบบทดสอบประมวลความรู้ความเข้าใจในแต่ละ กิจกรรมการเรียนรู้โดยผลการทดสอบอย่างน้อยร้อยละ ๘๐ ถึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์ ๒) การประเมินพัฒนาการด้านพฤติกรรม โดยผลการประเมินพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ ระหว่างการอบรม ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก ๓) การประเมินพฤติกรรมและทักษะที่เกิดจากการอบรม โดยผลการประเมินเชิง พฤติกรรมการประยุกต์ใช้หลักพุทธปัญญาในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ผ่านเกณฑ์ระดับดีมาก

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๒๑ ส่วนที่ ๓ บันทึกการเปลี่ยนแปลง **************** ข้อมูลผู้เข้าอบรม ชื่อ.............................................. นามสกุล........................................ชื่อเล่น....................... งานที่ท า............................................................................................................................. ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ เรื่องเล่าตัวตนของคุณที่อยากบอก ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๒๒ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล การเปลี่ยนแปลงตนเองจากการเรียนรู้ในโมดูลที่ ๑ “การพัฒนาตนเอง” ข้าพเจ้าได้ทบทวนพฤติกรรมที่แสดงออกต่อผู้อื่นแล้ว พบว่า… บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๒๓ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ

๒๔ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๒๕ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ

๒๖ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๒๗ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ

๒๘ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๒๙ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ

๓๐ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓๑ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ

๓๒ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓๓ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ บันทึกวันที่ ........................................... ๑) การแสดงออกทาง กายที่ผู้อื่นประทับใจคือ ๒) การแสดงออกทาง กายที่ควรปรับปรุงคือ ๓) การแสดงออกทาง วาจาที่ผู้อื่นประทับใจ คือ ๔) การแสดงออกทาง วาจาที่ควรปรับปรุงคือ ๕) บุคลิกภาพที่จะ ปรับปรุงให้ดีขึ้นวัน พรุ่งนี้คือ

๓๔ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล การเปลี่ยนแปลงตนเองตามโมดูลที่ ๒ “การพัฒนาจิต และปัญญา” บันทึกประสบการณ์ท่องโลกภายใน บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๑ เทคนิคการจัดการอารมณ์ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๑ เทคนิคการจัดการอารมณ์ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓๕ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๒ เทคนิคการจัดการความคิด ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๒ เทคนิคการจัดการความคิด ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๓๖ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๓ พุทธปัญญาเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๓ พุทธปัญญาเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓๗ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๔ แปรความทุกข์เป็นความหวัง ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๔ แปรความทุกข์เป็นความหวัง ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๓๘ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๕ การบริหารจิตและเจริญปัญญา ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ บันทึกการเรียนรู้: กิจกรรมที่ ๕ การบริหารจิตและเจริญปัญญา ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ สาระส าคัญที่อยากส่งต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๓๙ บันทึกการใช้สติในการควบคุมตนเองและตอบสนองต่อสิ่งยั่วยุ เหตุการณ์ที่ ๑ วันที่................ เดือน.............................. พ.ศ............................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ เหตุการณ์ที่ ๒ วันที่................ เดือน.............................. พ.ศ............................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๔๐ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล ประเมินพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลง พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลง เหตุการณ์ที่ ๑ วันที่........... เดือน............... พ.ศ................. ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ความคิดเห็นของผู้ประเมิน ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลง เหตุการณ์ที่ ๒ วันที่......... เดือน............... พ.ศ................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ความคิดเห็นของผู้ประเมิน ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ รับรองตามนี้ (.................................................................) ผู้ประเมิน

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๔๑ การเปลี่ยนแปลงตนเองตามโมดูลที่ ๓ “การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่น” กิจกรรมที่ ๑ พัฒนาการของสัมพันธภาพกับผู้อื่น เรื่องเล่า “๗ วันแห่งการเปลี่ยนแปลง (๗ Day to Change)” ขอให้เล่าการเปลี่ยนแปลงตนเองที่มีความสัมพันธ์กับผู้อื่น เช่น ใจเย็นขึ้น/ยอมรับความ แตกต่างมากขึ้น/ปลงได้มากขึ้น/เอาใจเขามาใส่ใจเรามากขึ้น) ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ความดีที่อยากเล่าจากการเปลี่ยนแปลงตนเอง ให้เล่าถึง วิธีการและผลที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลง ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๔๒ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล กิจกรรมที่ ๒ พัฒนาการของการสื่อสารกับผู้อื่น ให้ท่านเล่าการเปลี่ยนแปลงตนเองก่อนและหลังการเข้ากระบวนการเรียนรู้ เหตุการณ์ Before ก่อน After หลัง ๑. การมีสติในการ สื่อสาร (ผู้ส่ง) ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๒. การมีสติในการ เลือกสาร (สาร) ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๓. การมีสติในการ เลือกช่องทางการ สื่อสาร (ช่องทาง) ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๔. การมีสติในการรับ สาร(ผู้รับ) ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๕. การขอโทษ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๖. การให้อภัย...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๗. การกรองอคติ ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๘. การเยียวยาความ พลาดพลั้งที่เกิดจาก ตนเอง ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... ....................................................... ๙. การใช้ปิยวาจา/ สัมมาวาจา ...................................................... ...................................................... ...................................................... ....................................................... ....................................................... .......................................................

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๔๓ กิจกรรมที่ ๓ พัฒนาการของการรู้เท่าทันสื่อ เรื่องเล่า “๗ วันแห่งการรู้เท่าทันสื่อ (๗ Day to Media Literacy)” ขอให้เล่าถึงสื่อที่เห็นทางโลกออนไลน์ ประเด็นสื่อที่เจอ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ความรู้สึกและการใคร่ครวญ = ชอบใจ เพราะอะไร............................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ = ไม่ชอบใจ เพราะอะไร........................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ = สงสัย เพราะอะไร.............................................................................................. ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

๔๔ | | ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล การสะท้อนกลับ = ปล่อยผ่าน/ลบทิ้ง.............................................................................................. = แชร์ต่อทันที..................................................................................................... = ค้นหาที่ไปที่มาก่อนแล้วจึงแชร์ต่อ..................................................................... ประสบการณ์สื่อชวนเชื่อที่อยากเล่า ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ วิธีการรับมือกับสื่อชวนเชื่อที่อยากบอกต่อ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

ตื่ น รู้ ตื่ น คิ ด พั ฒ น า ชี วิ ต อ ย่ า ง ส ม ดุ ล | | ๔๕ ภาคผนวก