16. kmZ|{Ð`o
gm§Jm nmhÿ
gm§Jm nmhÿ
92
Zdm eãX {eH$m !
gm§Jm nmhÿ
93
H$ê$Z nhm
94
gm§Jm nmhÿ
Oam S>moHo$ Mmbdm.
95
H$ê$Z nhm
96
6या उज7या हातातील उलथ[याने कढईतले शग] दाणे परतत आहते . डो^यानं ी कढईकडे पाहात
आहेत. शग] दाणे नीट परतले जात आहते ना, याकडे 6यांचे ल_ आहे.
श]गदाणे खरपूस भाजले गले ,े कb 6याचं ा खमंग वास येतो. तो वास नाकाला जाणवला कb 6या
गसॅ ची शेगडी बंद करणार आहेत.
या सग^या हालचालJमdये ताळमेळ नको का? ताळमेळ नसेल, तर चकु ा होऊ शकतात.
शग] दाणे परतताना सांडतील. नीट भाजले जाणार नाहीत. कgे तरी राहतील िकhवा करपतील.
कोणतहे ी काम करताना हालचालJमdये ताळमेळ नसले , तर कामांत चुका िकhवा घोटाळे होऊ
शकतात.
Oam S>moHo$ Mmbdm
िशलाई मशीनवर कपडा िशवताना हालचालJतील ताळमळे कसा साधला जातो ?
शरीरा.या उिणवांवर मात
शरीराचा एखादा अवयव नीट काम क0 शकत नसले , तर 6या 7य8ीला अनेक अडचणी येतात.
डोळे 7यव>?थत काम क0 शकत नसतील तर नीट Aदसत नाही. कान 7यव>?थत काम क0 शकत
नसतील तर नीट ऐकD यते नाही.
असे असले तर हालचाली 7यव>?थत करता येत नाहीत. आपली कामे ?वत: करणे अवघड
जाते,पण अशा अडचणJवर मात करता यते .े काही दोष डॉMटराकं डOन उपचार कRQ यावर नाहीसे होतात.
काही बाबतJत लोकाचं ी मदत घते ा येत.े अनेक Tसंगी िवशषे साधनाचं ी मदत घते ा यते े. मग ?वत:ची
कामे ?वतXं पणे करता येतात.
97
98
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
अiिणमा िसjहा बावीस वषाkची, उlर Tदशे ात राहणारी मुलगी. एकदा रRे वेगाडीतनू Tवास
करताना ितची चोरांशी झटापट झाली. या झटापटीत ती डnयातनू बाहेर फQकली गले ी. शेजारpया
iळाव0न दसq री गाडी धावत होती. अiिणमा 6या गाडीखाली पडली आिण ितला गंभीर दखq ापत
झाली.
डॉMटरानं ी ितचा जीव वाचवला, परंतु 6यानं ा अiिणमाचा एक पाय कापावा लागला. इ>?पतळात
असताना अiिणमाला अनेक लोक भेटायला यायच.े T6येकाला वाटायचे िहचे पढु े कसे होणार ?
पण ितने ठरवले, कb िबलकलD हताश 7हायचे नाही. कोणीही आपRयाला लाचार tहणू शकणार
नाही, असे काहीतरी क0न दाखवायच.े
डॉMटरानं ी ितला किu Xम पाय बसवला. नवीन पायाची सवय होताच ितने िगयाvरोहणाचे Tिश_ण
घे[यास सुiवात कQली. अपघातानंतर अवwया वषाvतच ितने िहमालयातील एक उंच िशखर सर कQल.े
6यानंतरpया पुढpया वषx ए7हरे?ट हे जगातील सवाkत उंच िशखरही सर कलQ .े
अiिणमाpया या गोyीव0न काय िशकायला िमळते ?
AmnU H$m` {eH$bmo ?
* kmZ|{жm§‘wio Amnë¶mbm g^modVmbÀ¶m n[apñWVrMr ‘m{hVr g‘OVo.
* S>moio, H$mZ, ZmH$, Or^ Am{U ËdMm hr Amnbr nmM kmZ|{жo AmhoV.
* S>moiçm§‘wio AmnU nmhÿ eH$Vmo, H$mZm§‘wio EoHy$ eH$Vmo. ZmH$m‘wio dmg KoD$ eH$Vmo.
{O^o‘wio Amnë¶mbm Md H$iVo. ËdMo‘wio ñne© H$iVmo.
* H$m‘ H$aVmZm hmbMmbr§‘ܶo Vmi‘oi Agmdm bmJVmo. Vmi‘oi Zgob Va MwH$m hmoVmV.
* EImXçm Ad¶dmV CUrd Agbo Va H$m‘o H$aʶmV AS>Wio ¶Do $ eH$VmV.
* AS>MUt‘wio IMyZ OmD$ Z¶o H$maU ˶m§da ‘mV H$aVm ¶oVo.
हे नहे मी ल'ात ठेवा
एखाzा अवयवात दोष असला तरी 6यातून मागv काढता येतो.
वगे ^या प{तीने आपली कामे करता येतात.
99
4वा5याय
(A) H$m¶ H$amdo ~ao ?
‘आजोबांना जवे ायला बोलव’, असे आईने सकbनाला सािं गतले आह;े पण सकbनाpया आजोबांना
अिजबात ऐकD येत नाही. आईने जेवायला बोलावले आहे, हे सकbना आजोबानं ा कसे सागं ेल ?
(Am) Oam S>moHo$ Mmbdm.
(१) कालचे दही आज खराब झाले आहे, खा[याजोगे रािहले नाही, हे तुtहांला कसे समजते ?
(२) पुढे ?वयंपाकघरातील पदाथाkची नावे Aदली आहते . 6यांचा रंग कोणता असतो ?
(१) हळद (२) कोिथंिबरीची पाने (३) िपकलेली िमरची (४) मीठ (५) कgा टोमटॅ ो
(B) पुढील मािहती कोणCया DानिE Fयांमळु े कळते ते िलहा.
(१) पे0 गोड आहे. (२) बाहेर काके bळा गात आहे. (३) सूयफv Dल िपवळे आहे. (४) उदबlीचा वास
चांगला आह.े (५) औषध कडO आह.े (६) टॉवेल खरखरीत आह.े
(ई) िनरी'ण कIन मािहती िलहा.
िवटीदाडं O खळे ताना िवटीला टोला मारायचा आहे. 6या वळे ी कोणकोण6या अवयवाचं ा उपयोग होतो ? 6यांचा
ताळमेळ कसा ठेवला जातो ?
(उ) थोडLयात उMरे िलहा.
(१) दाणे भाजताना काकhनD ी दोन हाताचं ा उपयोग कसा कलQ ा आहे ?
(२) ‰ान]िŠये tहणजे काय ?
(३) ‰ान]िŠयाचं ी आपRयाला कोणती मदत होते ?
(४) हालचालJमdये ताळमळे का असावा ?
(ऊ) गाळलले े श;द भरा.
(१) डो^यांमुळे व?तू िकती ------ आहे याचा अदं ाज यते ो.
(२) ------ कोण6या Aदशेने यते ो ते कानांमळु े समजते.
(३) हवा ------ आहे हे वासाव0न समजते.
(४) व?तू गरम आहे हे आपRयाला ------ समजते.
(५) ------ खाऊन िजभेची आग होते.
CnH«$_
…यानं ा अिजबातच ऐकD यते नाही अशा 7य8ी खाणाखणु ाचं ी भाषा वापरतात. 6यािवषयी अिधक मािहती िमळवा.
िनरिनरा^या वाzाचं े आवाज ऐका.
***
100
gm§Jm nmhÿ
101
Oam S>moHo$ Mmbdm
102
Oam S>moHo$ Mmbdm.
ImʶmAmYr hmV H$m Ywdm¶Mo ?
H$ê$Z nhm.
103
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
AmnU H$m` {eH$bmo ?
* bhmZnUr Oo XmV ¶oVmV, ˶m§Zm XþYmMo XmV åhUVmV. Vo gmVì¶m-AmR>ì¶m dfu nS>VmV.
* ˶mZ§Va nwÝhm EH$Xm XmV ¶oVmV. ˶m XmVm§Zm H$m¶‘Mo XmV åhUVmV.
* H$m¶‘Mo XmV nS>bo, Va nwÝhm XmV ¶oV ZmhrV. åhUyZ XmVm§Mr H$miOr ¿¶mdr.
* XmV AñdÀN> AgVrb Va VrM KmU nmoQ>mV OmVo. ˶m‘wio nmoQ>mMo AmOma hmoVmV.
* IoiVmZm, H$m‘o H$aVmZm hmV AñdÀN> hmoVmV. OodVmZm VrM KmU nmoQ>mV OmVo. ˶m‘wio nmoQ>
{~KS>Vo. åhUyZ hmV ñdÀN> YwD$Z Oodm¶bm ~gmdo.
* Ho$gm§Mr, ZIm§Mr Am{U kmZ|{жm§Mrhr ñdÀN>Vm R>odm¶bm hdr.
104
(A) H$m¶ H$amdo ~ao ?
(Am) Oam S>moHo$ Mmbdm.
***
105
18. ‘mPo Hw$Qw>§~ Am{U Ka
H$ê$Z nhm
Hw$Qw>§~mVrb ì¶³VtMr g§»¶m Am{U AmB©-d{S>bm§Mo ì¶dgm¶ ¶m§À¶m AmYmao Amnmnë¶m
Hw$Qw>§~m{df¶r ‘m{hVr {bhm.
Hw$Qw>§~mV AmB©, dS>rb d ˶m§À¶m ‘wbm§Mm g‘mdoe AgVmo.
¶m{edm¶ H$mhr Hw$Qw>§~m§V AmOr-AmOmo~mhr AgVmV.
Hw$Qw>§~mVrb ì¶³VtMr g§»¶m doJdoJir Agy eH$Vo.
AmnU Amnë¶m Hw$Qw>§~mV OÝ‘Vmo, dmT>Vmo. AmB©-dS>rb Amnë¶mbm bhmZmMo ‘moR>o H$aVmV.
Amnbr H$miOr KoVmV. Hw$Qw>§~mV Amnë¶mbm gd© àH$maMr gwa{jVVm {‘iVo. Amnbr AÝZ, dñÌ
Am{U {Zdmam ¶m§Mr JaO Hw$Qw>§~mV nyU© hmoVo. Hw$Qw>§~mVrb BVa ì¶³Vrhr Amnbm gm§^mi H$aVmV.
Hw$Qw>§~mVrb ì¶³Vt‘ܶo {Oìhmim AgVmo. ào‘ d AmnwbH$s‘wio Amnë¶mbm Hw$Qw>§~mV amhm¶bm AmdS>Vo.
AS>rAS>MUrÀ¶m H$mimV gd©OU EH$‘oH$m§Zm ‘XV H$aVmV. AmOmar nSy> Z¶o åhUyZ H$miOr KoVmV.
AmOmanUmV Amnbo AmB©-dS>rb Amnbr XoI^mb H$aVmV.
N>moQ>o Hw$Qw>§~ Am{U ‘moR>o Hw$Qw>§~
H$mhr Hw$Qw>§~m§‘ܶo AmB©-dS>rb d ˶m§Mr EH$ qH$dm XmoZ ‘wbo EdT>rM ‘mUgo AgVmV. Aem
Hw$Qw>§~m§Zm N>moQ>o Hw$Qw>§~ åhUVmV. H$mhr Hw$Qw>§~m§V AmOr-AmOmo~m, H$mH$m-H$mHy$, g»Ir d MwbV
^md§S>o amhVmV. Aem Hw$Qw>§~m§Zm ‘moR>o Hw$Qw>§~ åhUVmV.
{dñVm[aV Hw$Qw>§~
Amnë¶m Hw$Qw>§~mer Amnbo {dñVm[aV Hw$Qw>§~
AZoH$ ZmVodmB©H$ OmoS>bobo AgVmV.
H$mH$m, H$mHy$, ‘m‘m, ‘m‘r, Am˶m,
‘mder Amnë¶m Zm˶mJmo˶mMr
AgVmV. Aem Hw$Qw>§~mbm {dñVm[aV
Hw$Qw>§~ åhUVmV. ZmVodmBH$m§‘wio
Amnbo Hw$Qw>§~ {dñVmaVo.
106
{dñVm[aV Hw$Qw>§~mVrb gd©OU EH$m KamV amhmV ZmhrV, nU ˶m§À¶mV ào‘ d {Oìhmim AgVmo.
doJdoJiçm àg§Jr Vo EH$‘oH$m§Zm ^oQ>V AgVmV.
Vw‘À¶m {dñVm[aV Hw$Qw>§~mV H$moU H$moU Amho ?
Vw‘Mo ˶m§À¶mer H$moUVo ZmVo Amho ?
Vw‘À¶m {dñVm[aV Hw$Qw>§~mVrb bmoH$ H$moU˶m àg§Jr ^oQ>VmV ?
H$ê$Z nhm
Hw$Qw>§~d¥j : {Vgè¶m B¶ËVoV {eH$Umar aohmZm KamVrb ì¶³VtÀ¶m ’$moQ>mo§Mm Aë~‘ nmhV hmoVr.
dmT>{Xdg, b½Z Aem àg§JrMo ’$moQ>mo nmhVmZm {Vbm H$mhr Mohao AmoiIrMo, Va H$mhr Mohao AZmoiIr
dmQ>bo. H$mhr ’$moQ>m|‘Yrb Mohao {Vbm nwÝhm nwÝhm gJirH$S>o {Xgbo. aohmZmZo AmB©bm {dMmabo, H$s
ho gJio bmoH$ H$moU AmhoV? AmB© åhUmbr, ho gJio Amnbo ZmVodmB©H$ AmhoV. ¶m ’$moQ>m|‘ܶo
H$mH$m-H$mHy$, ‘m‘m-‘m‘r, XmoÝhrH$S>Mo AmOr-AmOmo~m AmhoV. aohmZm AmB©bm åhUmbr - ‘bm
gJio ZrQ> g‘OmdyZ gm§J. AmB©Zo aohmZmbm g‘OmdyZ gm§JʶmgmR>r EH$ {MÌ H$mT>bo.
AmOr AmOmo~m
Am˶m AmB© dS>rb H$mH$m H$mHy$
aohmZm gbr‘ gm{hb gm{Z¶m
aho mZmMm H$w Q>w~§ dj¥
H$mimÀ¶m AmKo mV H$w Q>w~§ mÀ¶m AZHo $ {nT>çm V¶ma hmVo mV. Aem {nT>çmM§ r de§ mdi V¶ma hmVo .o
Vwåhr AmB©-d{S>bm§À¶m ‘XVrZo Vw‘À¶m Hw$Qw>§~mMm Hw$Qw>§~d¥j V¶ma H$am.
Hw$Qw>§~g§ñWoVrb ~Xb : H$mimà‘mUo Hw$Qw>§~g§ñWm ~XbV OmVo. EHo$H$mir AmOr-AmOmo~m,
AmB©-dS>rb, H$mH$m-H$mHy$ Am{U g»Ir d MwbV ^md§S>o ¶m gdmªMo {‘iyZ ‘moR>o Hw$Q>§w~ Ago. ˶mbm
EH$Ì Hw$Qw>§~ åhUV. hr gd© ‘mUgo EH$Ì amhV. ZmoH$ar, CXçmoJ-ì¶dgm¶mÀ¶m {Z{‘ËVmZo hr EH$m
KamVrb ‘mUgo doJdoJiçm {R>H$mUr amhÿ bmJbr, H$s ˶m§Mr doJir Hw$Qw>§~o V¶ma hmoVmV. Aem
Hw$Qw>§~m§Zm {d^³V Hw$Qw>§~ åhUVmV. Aem àH$mao Hw$Qw>§~g§ñWoV ~Xb Pmbm Amho.
107
Hw$Qw>§~mVrb Amnbr H$m‘o
EH$M ì¶³Vr H$m‘ H$aV Amho. à˶oH$ ì¶³Vr H$m‘ H$aVo.
H$ê$Z nhm
Amnë¶m KamVrb H$m‘m§Mr ¶mXr V¶ma H$am.
Vw‘À¶m KamV hr H$m‘o H$moU H$aVo ?
¶m§Vrb H$moUVr H$m‘o H$am¶bm Vwåhm§bm AmdS>Vo ?
Vwåhr KamVrb EH$‘oH$m§Mr H$m‘o H$aVm H$m ?
nmʶmMr gmR>dU, ñd¶§nmH$ H$aUo d ñdÀN>Vm hr KamV amoO H$amdr bmJUmar H$m‘o AmhoV.
KamV gUdma d g‘ma§^ gmOao hmoV AgVmV. nmhþUo ¶oVmV. ˶m§Mo AmJV-ñdmJV H$amdo bmJVo.
d¶ñH$a ì¶³VtÀ¶m Amamo½¶mMr H$miOr ¿¶mdr bmJVo. KamV Aer Iyn H$m‘o AgVmV. Vr gdmªZr
dmQy>Z KoVbr nm{hOoV. Hw$Qw>§~mVrb H$m‘o gdmªZr Ho$ë¶mg H$moUm EH$mM ì¶³Vrda ^ma nS>V Zmhr.
KamVrb à˶oH$ N>moQ>o-‘moR>o H$m‘ ‘hËËdmMo AgVo. hr H$m‘o ào‘mZo d AmnwbH$sZo gd©OU H$aVmV.
˶mMr Amnë¶mbm OmU Agmdr.
KamMr ñdÀN>Vm d gOmdQ>
H$ê$Z nhm
KamÀ¶m ñdÀN>VogmR>r
Am{U ZrQ>ZoQ>Ho$nUmgmR>r
H$moUVr H$m‘o H$amdr
bmJVmV, ¶mMr ¶mXr V¶ma
H$am.
ZrQ>ZoQ>Ho$ Ka ngmam Agbobo Ka
darb XmoZ {MÌm§V Vwåhm§bm H$moUVm ’$aH$ {XgVmo, Vo dhrV {bhm.
108
Amnbo Ka ñdÀN> d ZrQ>ZoQ>Ho$ Agob, Va Amnë¶mbm àgÝZ dmQ>Vo. KamV gJirH$S>o ngmam
Agbm, Va H$moUmbmM dñVy doioda gmnS>V ZmhrV. KamV ñdÀN>Vm amIUo hr Hw$Qw>§~mVrb gdmªMr
O~m~Xmar Amho. KamVrb Ho$aH$Mam BH$S>o {VH$S>o ’o$Hy$ Z¶o. Vmo H$MamnoQ>rV Q>mH$mdm. H$Mam KamÀ¶m
~mhoa Va ‘wirM ’o$Hy$ Z¶o. åhUOo n[aga ñdÀN> ahm¶bm ‘XV hmoB©b.
KamVrb Amobm d gwH$m ‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
H$Mam doJim H$am. Vmo XmoZ doJdoJiçm
Q>monë¶m§‘ܶo Q>mH$m. Amoë¶m H$Mè¶mnmgyZ IV ‘mo~mBb, grS>r, S>rìhrS>r, noZS´>mBìh VgoM
V¶ma H$aVm ¶oVo. gw³¶m H$Mè¶mVyZ H$mJX, g§JUH$ B˶mXr Bbo³Q´>m°{ZH$ dñVy§Mm dmna àM§S>
H$mM, nÌm doJim H$aVm ¶oVmo. ˶mMm à‘mUmV dmT>bm Amho. ¶m dñVy H$m¶‘À¶m
ZmXþéñV Pmë¶m, H$s {Zén¶moJr hmoVmV. Aem
nwÝhm dmna H$aVm ¶oVmo. {Zén¶moJr dñVy§Mm Omo H$Mam gmMVmo, ˶mbm
B©-H$Mam åhUVmV. B©-H$Mè¶mMr {dëhodmQ>
H$ê$Z nhm bmdUo hr EH$ ‘moR>r g‘ñ¶m Amho.
KamMr gOmdQ> H$am
KamMr gOmdQ> H$er H$am¶Mr, ho gJiçm§Zr {‘iyZ R>adm.
Or gOmdQ> Vwåhm§bm ñdV…bm H$aVm ¶oUma Zmhr, ˶m gOmdQ>rgmR>r ‘moR>çm§Mr ‘XV ¿¶m.
gOmdQ> H$aʶmgmR>r Vwåhr H$moUVo gm{h˶ dmnabo ?
Imbr {Xboë¶m gOmdQ>rÀ¶m gm{h˶mVrb Oo gm{h˶ OmñV dmnê$ Z¶o, ˶mImbr "' Aer IyU H$am.
Vo H$m dmnê$ Z¶o Vo gm§Jm.
’w$bo W‘m©H$mob ßb°pñQ>H$ nVmH$m am§Jmoir amgm¶{ZH$ a§J
gm§Jm nmhÿ ~¡bnmoim
gU - CËgd 109
AmnU gU-CËgd H$m gmOao
H$aVmo ?
Amnbo gU-CËgd H$moU˶m
~m~ter g§~§{YV AmhoV ?
AmnU Hw$Qw>§~mV AZoH$ gU-CËgd gmOao H$aVmo. Hw$Qw>§~mVM Zìho, Va Amnë¶m XoemV {d{dY
^mJm§V {d{dY CËgd gmOao Ho$bo OmVmV. eoVr hm Amnë¶m XoemVrb ‘w»¶ ì¶dgm¶ Amho. Amnbo
AZoH$ CËgd eoVr Am{U n¶m©daU ¶m§À¶mer g§~§{YV AmhoV. hmoir hm dg§V F$VyÀ¶m ñdmJVmMm
CËgd Amho. n§Om~‘ܶo nrH$ H$mnUrÀ¶m gw‘mamg "d¡emIr' hm CËgd gmOam Ho$bm OmVmo. ‘hmamîQ´>mV
noaUrZ§Va "~¡bnmoim' hm gU gmOam H$aVmV. V{‘iZmSy>‘ܶo "nm|Jb', Va Ho$ai‘ܶo "AmoU‘'
ho CËgd nrH$ H$mnUrÀ¶m h§Jm‘mV gmOao hmoVmV. Xgam, {Xdmir, JwT>rnmS>dm ¶m§gmaIo gU {nHo$
hmVm§V Amë¶mZ§Va gmOao Ho$bo OmVmV.
n¶w©fUnd©, ~wX²Ynm¡{U©‘m, a‘OmZ B©X, ZmVmi, nVoVr ho ‘hËËdmMo gU AmhoV. gU Am{U
CËgd H$moUVohr AgmoV, gd© ^maVr¶ ˶m§V AmZ§XmZo gh^mJr hmoVmV. EH$‘oH$m§Zm ew^oÀN>m XoVmV.
"ñdmV§Í¶{XZ' Am{U "àOmgËVmH$
{XZ' ho Amnbo amîQ´>r¶ CËgd AmhoV. gd©
ZmJ[aH$ Vo gmOao H$aVmV. 15 Am°JñQ>
1947 amoOr Amnë¶m Xoembm {~«{Q>em§nmgyZ
ñdmV§Í¶ {‘imbo. åhUyZ Vmo {Xdg AmnU
"ñdmV§Í¶{XZ' åhUyZ gmOam H$aVmo. ^maVr¶
g§{dYmZmMr A§‘b~OmdUr 26 OmZodmar
1950 nmgyZ gwê$ H$aʶmV Ambr. åhUyZ
hm {Xdg AmnU "àOmgËVmH$ {XZ' åhUyZ
gmOam H$aVmo.
CËgdm‘wio bmoH$ EH$Ì ¶oVmV. ˶m§À¶mV EH$moß¶mMr ^mdZm dmT>Vo. CËgdmV JmUr, Z¥Ë¶o,
am§Jmoiçm, Ioi, ñnYm©, e¶©Vr ¶m§Mr aobMob AgVo. ˶m‘wio Amnë¶mbm AmZ§X {‘iVmo.
gU-CËgd gmOao H$aVmZm AmnU n¶m©daUmMr hmZr hmoUma Zmhr ¶mMr H$miOr KoVbr nm{hOo.
‘moR>çm AmdmOmV JmUr bmdbr Va d¥X²Y ì¶³VtZm d bhmZ ‘wbm§Zm Ìmg hmoVmo. ‘moR>çm AmdmOm‘wio
Üd{ZàXÿfU hmoVo.
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
‘hmamîQ´>mV AZoH$ Am{Xdmgr O‘mVr AmhoV. R>mUo {OëhçmV "dmabr' hr Am{Xdmgr O‘mV
AmT>iVo. Á¶oîR> ‘{hݶmV nmdgmiçmÀ¶m gwédmVrbm ˶m§À¶mH$S>o "H$mobr ^mOr'(H$modir
^mOr) ZmdmMm EH$ H$m¡Qw>§{~H$ gU gmOam Ho$bm OmVmo. H$mobr hr EH$ O§Jbr dZñnVr AgyZ
{VMm ^mOrgmaIm dmna hmoVmo. nmD$g gwê$ Pmë¶mZ§Va hr dZñnVr CJdVo. Hw$Qw>§~mVrb ì¶³Vr
AmOy~mOyÀ¶m n[agamV OmD$Z VmOr, H$modir Agbobr H$mobr O‘m H$ê$Z AmUVmV. ^mOr
{eOdyZ Xodmbm {VMm Z¡doXç XmIdbm OmVmo. Z§Va Hw$Qw>§~mVrb gd©OU {‘iyZ OodVmV.
110
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
‘H$ag§H«$m§Vr hm gU {hdmiçmV gmOam Ho$bm OmVmo. ¶m {Xder {‘Ì, ZmVodmB©H$ EH$‘oH$m§Zm
VriJyi XoVmV. Vri ho ¶m H$mimV hmoUmao ‘hËËdmMo nrH$ Amho. W§S>rÀ¶m H$mimV earamVrb
CîUVm {Q>H$dyZ R>odʶmgmR>r Vri ImUo Mm§Jbo AgVo.
AmnU H$m¶ {eH$bmo
* Hw$Qw>§~mV Amnë¶mbm gd© àH$maMr gwa{jVVm {‘iVo.
* Hw$Qw>§~mMo N>moQ>o Hw$Qw>§~, ‘moR>o Hw$Qw>§~, {dñVm[aV Hw$Qw>§~ Ago àH$ma AgVmV.
* AZoH$ {nT>çm§Mr d§emdi V¶ma hmoVo.
* KamVrb à˶oH$ N>moQ>o-‘moR>o H$m‘ ‘hËËdmMo AgVo.
* Amnbo Ka, n[aga ñdÀN> R>odmdm.
* Amnbo AZoH$ CËgd eoVr Am{U n¶m©daU ¶m§À¶mer {ZJ{S>V AmhoV.
* ñdmV§Í¶{XZ Am{U àOmgËVmH$ {XZ ho Amnbo amîQ´>r¶ CËgd AmhoV.
* gU-CËgdm§‘wio bmoH$m§V EH$moß¶mMr ^mdZm dmT>Vo.
* gU-CËgdmV AmnU EH$‘Ho $mZ§ m ^Qo >Vm,o EH$‘Ho $me§ r ~mbo Vm,o Amnë¶mbm EH$‘Ho $mM§ m AmYma dmQ>Vm.o
ñdmܶm¶
(A) Imbrb àíZm§Mr EH$m dm³¶mV CËVao {bhm.
(1) Hw$Qw>§~mV H$moU˶m JaOm nyU© hmoVmV ?
(2) AmOmanUmV Amnbr XoI^mb H$moU H$aVo ?
(3) {dñVm[aV Hw$Qw>§~mMo gXñ¶ Ho$ìhm EH$Ì ¶oVmV ?
(4) CËgdmV H$moU˶m ~m~tMr aobMob AgVo ?
(Am) ¶mo½¶/A¶mo½¶ {bhm.
(1) AS>rAS>MUrÀ¶m H$mimV gdmªZr EH$‘oH$m§Zm ‘XV H$amdr.
(2) KamVrb gd© H$m‘o gdmªZr dmQy>Z KoVbr nm{hOoV.
(3) H$Mam H$MamnoQ>rV Q>mHy$ Z¶o.
(4) Üd{ZàXÿfU hmoB©b BV³¶m ‘moR>çm AmdmOmV JmUr bmdy Z¶oV.
CnH«$‘
(1) AmOr-AmOmo~m§À¶m H$mimVrb Xm{JZo, ^m§S>r ¶m§Mr ¶mXr H$am. ˶m§Mr {MÌo H$mT>m.
(2) {d{dY gU d CËgd ¶m§À¶m‘mJo Agboë¶m H$Wm nmbH$/{ejH$ ¶m§À¶m ‘XVrZo g‘OmdyZ ¿*¶m*. *
111
19. ‘mPr emim
gwaoIm Am{U {‘{ha amoOÀ¶mnojm bdH$a CR>bo.
AmB©-d{S>bm§Mr ‘XV Z KoVm nQ>nQ> Amdê$ bmJbo. emioV OmʶmMr JS>~S> H$ê$ bmJbo.
AmB©Zo {dMmabo, "H$m¶ J gwaoIm, AmO H$m¶ EdT>r KmB© ?'
gwaoIm åhUmbr, "AmO ‘m¶m "OrdZ {ejU àmW{‘H$ emioMm' dmT>{Xdg Amho. AmO
Amåhm§bm ImD$ XoUma AmhoV. Amåhr H$mbM Am‘Mm dJ© ñdÀN> Ho$bm Amho. dJm©À¶m ñdÀN>VoMr
Am{U gOmdQ>rMr ñnYm© Amho. ‘mPr emim ‘bm Iyn AmdS>Vo.'
~m~m åhUmbo, "{‘{ha, Am‘À¶m doir ZìhV§ ~wdm Ag§ H$mhr'. {‘{ha åhUmbm, "Ahmo ~m~m,
‘m¶m dmT>{XdgmgmaImM emioMmhr dmT>{Xdg. ‘mPr emim IoimV, doJdoJiçm ñnYmª‘ܶohr
gd©àW‘ AgVo. Am‘À¶m emioV d³V¥Ëd ñnYm© hmoVmV. Ioim§À¶m ñnYm© KoVmV. ~m~m, àH$ën nyU©
H$aUo, ghbtZm OmUo, ñZohg§‘obZmV ^mJ KoUo ¶m JmoîQ>r ‘r AmdS>rZo H$aVmo.'
gm§Jm nmhÿ
(1) Vw‘À¶m JmdmVrb emioMr ñWmnZm Ho$ìhm Pmbr Amho ?
(2) Vwåhr Vw‘À¶m emioMm ñWmnZm{XZ H$gm gmOam H$aVm ?
(3) emioVrb H$moU˶m JmoîQ>r Vwåhm§bm AmdS>VmV ?
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
Amnë¶m XoemV Iyn nydu {dXçmWu {ejH$m§À¶m Kar {ejU KoʶmgmR>r OmV AgV. H$mhr
df} Vo VoWo amhÿZ {ejU KoV AgV. Z§VaÀ¶m H$mimV Jmdm§‘ܶo EH$ {ejH$ Am{U {d{dY
d¶moJQ>m§Vrb {dXçmWu EH$Ì ¶oV AgV. {ejH$ ˶m§Zm {eH$dV AgV. {dXçmWu O{‘Zrda Ajao,
AmH$S>o {JadV AgV.¶m H$mimV ‘wbtÀ¶m {ejUmMr ì¶dñWm Xþ{‘©i hmoVr. B§J«Om§Zr gܶmMr
emimnX²YV AmUë¶mda ‘hmË‘m ’w$bo Am{U H«$m§{VÁ¶moVr gm{dÌr~mB© ’w$bo ¶m§Zr ‘wbtÀ¶m {ejUmg
nwʶmVyZ gwédmV Ho$br.
emioVrb ~Xb : nydu JmdmJmdm§‘ܶo emim ^am¶À¶m. EImXçm ‘moR>çm dS>mImbr qH$dm
gmdbr XoUmè¶m OmJr {dXçmWu O‘m¶Mo. EH$M {ejH$ doJdoJiçm d¶moJQ>m§Vrb {dXçm϶mªZm
{eH$dm¶Mo. ¶mV nmT>o, ~oarO, dOm~mH$s, AjaAmoiI, {hemo~ ¶m§Mm g‘mdoe Agm¶Mm. B§J«O
^maVmV Amë¶mda ˶m§Zr AmOMr emimnX²YV gwê$ Ho$br. àJVr H$am¶Mr Agob, Va {ejUmbm
n¶m©¶ Zmhr, ho Amnë¶mH$S>rb bmoH$m§À¶m bjmV Ambo. bmoH$ ñdV:hÿZ nwT>mH$ma KoD$Z ‘wbm§Zm
emioV nmR>dy bmJbo. ¶mVyZM AmOÀ¶m emim V¶ma Pmë¶m.
112
H$ê$Z nhm
emim Am{U {ejU ¶m§{df¶r ‘hmZ H$m¶© Ho$boë¶m nwT>rb ì¶³Vr§Mr ‘m{hVr {ejH$ Am{U
nmbH$ ¶m§À¶mH$Sy>Z {‘idm.
‘hmË‘m OmoVramd ’w$bo gm{dÌr~mB© ’w$bo ‘hmamOm g¶mOramd Jm¶H$dmS>
amOfu emhÿ ‘hmamO n§{S>Vm a‘m~mB© ‘hfu Ym|S>mo Ho$ed H$d}
S>m°.~m~mgmho~ Am§~oS>H$a H$‘©dra ^mD$amd nmQ>rb S>m°.n§Om~amd Xoe‘wI
113
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
= gm{dÌr~mB© ’w$b|À¶m emioVrb ‘wbtMr dm{f©H$ narjm Pmbr, Voìhm Vr ~Km¶bm CËgwH$VoZo AZoH$
bmoH$ O‘bo hmoVo. n{hë¶m H«$‘m§H$mÀ¶m ‘wbrbm ~jrg {Xbo OmV AgVm Vr åhUmbr, ""‘bm ~{jgo
ZH$moV, ‘bm emiogmR>r J«§Wmb¶ hdo.'' hr ‘wbJr amÌr C{eamn¶ªV Kar Aä¶mg H$am¶Mr. OmoVramd-
gm{dÌr~mBªZr emioVrb ‘wbm‘wbtZm eoVr d V§Ì{ejU XoʶmMr ì¶dñWm Ho$br hmoVr.
= "OZ-JU-‘Z' ho amîQ´>JrV JwéXod adtÐZmW Q>mJmoam§Zr aMbo Amho. ˶m§Zr
~§Jmb‘ܶo ~mobnya ¶oWo EH$ emim gwê$ Ho$br. {hadrJma PmS>o, a§Jr~oa§Jr ’w$bo,
{H$b{~bUmao njr, {Zio AmH$me Aem n[agamV hr emim ^am¶Mr. ¶m emioMo
Zmd "em§Vr-{ZHo$VZ'. ‘wbm§Zm Vr emim ’$ma AmdS>m¶Mr. VoWrb dmVmdaU H$go
em§V ! JS>~S>, Jm|Yi Zmhr. ‘moQ>matMm AmdmO Zmhr. Q>m§½¶m§Mm IS>IS>mQ> Zmhr.
Aer hr emim PmS>mImbr ^am¶Mr. ¶m emioV Jm¶bm, ZmMm¶bm {eH$dm¶Mo.
hñVH$bm d hñVì¶dgm¶ {eH$dm¶Mo. ‘wbo ñdV…M ZmQ>Ho$ ~gdm¶Mr. JmUr adtÐZmW Q>mJmoa
Jm¶Mr, ZmMm¶Mr Am{U ˶m~amo~a ZdZdo {df¶hr {eH$m¶Mr. ¶m emioV ~mhoaÀ¶m Xoem§VyZhr ‘wbo
{eH$m¶bm ¶m¶Mr. Q>mJmoam§Zm 1913 ‘ܶo Zmo~b nm[aVmo{fH$ {‘imbo. ¶m nm[aVmo{fH$mMr a³H$‘ ˶m§Zr
Amnë¶m emiobm {Xbr.
= ‘hmË‘m Jm§Yr ¶m§Mo {ejU{df¶H$ {dMma ‘hËËdmMo AmhoV. ˶m§À¶m {ejU{dMmamV
l‘g§ñH$ma, ñdV… à¶moJ H$ê$Z {eH$Uo Aem JmoîQ>tda ^a hmoVm.
= ‘m¡bmZm AmPmX ho ñdV§Ì ^maVmMo n{hbo {ejU‘§Ìr hmoVo.
˶m§Zr "{dXçmnrR> {ejU Am¶moJ' d "‘mܶ{‘H$ {ejU Am¶moJ'
¶m§Mr {Z¶w³Vr Ho$br. {dXçmnrR> AZwXmZ Am¶moJmÀ¶m ñWmnZoVhr
‘hmË‘m Jm§Yr ˶m§Mr ‘hËËdmMr ^y{‘H$m hmoVr. {dkmZ Am{U V§ÌkmZ ¶m§Mm g‘mdoe
Aä¶mgH«$‘mV Pmbm nm{hOo Ago ˶m§Mo R>m‘ ‘V hmoVo. 11 Zmoìh|~a
‘m¡bmZm AmPmX
hm ˶m§Mm OÝ‘{Xdg Xoe^a "amîQ´>r¶ {ejU {XZ' åhUyZ gmOam Ho$bm OmVmo.
gm§Jm nmhÿ
= emioÀ¶m ‘¡XmZmda H$moUVo Ioi Ioibo OmVmV?
= emioMr ñdÀN>Vm H$er R>odbr OmVo?
= ˶mV Vwåhr H$moUVr ‘XV H$aVm?
= emioVrb H$moUH$moU˶m CnH«$‘m§V Vwåhr ^mJ KoVm?
= emioV Vwåhr H$go ¶oVm?
emioV AmnU ZdZdrZ JmoîQ>r {eH$Vmo. H${dVm Am{U JmUr åhUVmo. {MÌo H$mT>Vmo. emioV Amnë¶mbm
Ioim¶bmhr {‘iVo. Imo-Imo, H$~S²>S>r, boOr‘ ¶m§gmaIo Ioi emioV Ioim¶bm {‘iVmV. AmnU emioV
{Z¶{‘VnUo Om¶bm hdo. emioV doioda Omʶm‘wio Amnë¶mbm d³VeranUmMr gd¶ bmJVo.
114
Amnbr ñdÀN>Vm H$er amImdr, hohr AmnU emioV {eH$Vmo. gmd©O{ZH$ ñdÀN>VoMo ‘hËËdhr
emio‘wio g‘OVo. d¡¶p³VH$ d gmd©O{ZH$ ñdÀN>Vo‘wio Amnbo Amamo½¶ Mm§Jbo amhʶmg ‘XV hmoVo.
J«§Wmb¶ g^mJ¥h g§JUH$ H$j ‘¡XmZ
emioMr dmhVyH$ g‘wnXoeH$ àW‘monMma ñdÀN>Vm
emim
115
H$mhr emim§‘ܶo à˶oH$ dJm©Vrb 2-3 {dXçmWu
AmirnmirZo amoO emim gwQ>ë¶mda Amnë¶m dJm©Vrb H$Mam H$mT>VmV.
dJ© ñdÀN> H$aVmV. ˶m‘wio ˶m§Zm l‘XmZmMr gd¶ bmJVo. emio~X²Xb,
dJm©~X²Xb AmnwbH$s {Z‘m©U hmoVo. Vw‘À¶m emioV Aer ì¶dñWm Amho H$m ? Zgë¶mg dJm©Mr
ñdÀN>Vm H$aʶmgmR>r ‘{hZm^amMo doimnÌH$ V¶ma H$am. gd© {dXçm϶mªZm ˶mV gh^mJr H$am.
ñdÀN> dJm©gmR>r {’$aVr T>mb qH$dm àmoËgmhZna àepñVnÌH$ XoVm ¶oB©b.
gm§Jm nmhÿ
nmʶmÀ¶m Q>mH$sOdi JXu d
JS>~S> H$m Pmbr Amho ?
emioVrb gw{dYm§Mm dmna H$aVmZm
H$moUVo {Z¶‘ nmimdoV ?
emioVrb {eñVrÀ¶m {Z¶‘m§Mm
dmna AmnU AmUIr H$moR>o H$ê$
eH$Vmo ?
AmnUm gdmªZm emim AmdS>Vo. nmʶmÀ¶m Q>mH$sOdi JXu
emioV dmMZmb¶, ‘¡XmZ, g§JUH$ H$j B˶mXr gw{dYm AgVmV. AmnU ˶m§Mm dmna H$aVmo.
¶m gw{dYm§Mm bm^ gdmªZm KoVm Ambm nm{hOo. ˶m dmnaVmZm AmnU gdmªZr {Z¶‘m§Mo nmbZ H$amdo.
gw{dYm§À¶m dmnamgmR>r am§JoV C^o amhmdo. dmMZmb¶mVrb nwñVHo$ doioV naV H$amdrV. nwñVH$m§Mr
nmZo ’$mSy> Z¶oV d Vr Iam~ H$ê$ Z¶oV. dJm©Vrb ~mH$ d q^Vr ñdÀN> R>odmì¶mV. Ioi g§nVmM
IoimMo gm{h˶ OmJÀ¶m OmJr R>odmdo.
gm§Jm nmhÿ
{‘Ì-‘¡{ÌUt‘ܶo dmX H$m {Z‘m©U hmoVmV ? H$mhr ‘wbm‘wbt‘ܶo dmX hmoV Amho, ˶mV {ejH$ hñVjon H$aV AmhoV.
dmX emV§ VZo o {‘Q>dʶmgmR>r Våw hr H$m¶
H$amb ?
Á¶mÀ§ ¶m~am~o a dmX Pmbm Amh,o ˶mÀ§ ¶mer
dmX {‘Q>ë¶mZV§ a H$go dmJmb ?
dmX gmoS>dʶmg {ejH$m§Mr ‘XV ¿¶mb
H$m ?
116
Amnë¶m {‘Ì-‘¡{ÌUt~amo~a Amnbo dmX hmoD$ eH$VmV, na§Vw Vo g‘OwVrZo d em§VVoÀ¶m ‘mJm©Zo
gmoS>dbo nm{hOoV. dmXm§Vrb gdmªZm Amnbo åhUUo gm§JʶmMr g§Yr Agmdr. dmXmV H$moUmbmhr
emar[aH$ BOm H$ê$ Z¶o. dmX {‘Q>bo ZmhrV, Va {ejH$m§Mr ‘XV ¿¶mdr. em§VVoZo dmX {‘Q>dʶmMr
gd¶ Cn¶w³V AgVo. ¶m gd¶r‘wio Amnë¶mbm g‘yhOrdZmVrb àíZ g‘OwVrZo gmoS>dVm ¶oVmV.
g‘yhOrdZmVrb àíZ em§VVoÀ¶m ‘mJm©Zo gmoS>dbo, Va Amnë¶m AZoH$ g‘ñ¶m Xÿa hmoVmV.
gm§Jm nmhÿ
Vw‘À¶m AmOy~mOybm emioV Z OmUmar ‘wbo AmhoV H$m ? Vr emioV H$m OmV ZmhrV.
à˶oH$ ‘wbm‘wbrbm emioV OmʶmMr g§Yr {‘imbr nm{hOo. emim gdmªgmR>r AgVo. emio‘wio
Amnë¶mbm BVam§~amo~a {‘iyZ-{‘giyZ amhʶmMr gd¶ hmoVo. {d{dY bmoH$m§er Amnbm n[aM¶
dmT>Vmo. AmnU g‘mOmMm ^mJ AmhmoV, ¶mMr OmUrd emioV hmoVo.
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
14 df} d¶mImbrb ‘wbm‘wbtZm H$maImZo, ImUr qH$dm BVa YmoH$mXm¶H$ {R>H$mUr H$m‘mda
R>odʶmg ~§Xr Amho. 2006 gmbr emofUm{déX²YMm h³H$ A{YH$ ì¶mnH$ H$aV gd©àH$maMr
~mb‘Owar hm H$m¶XçmZo JwÝhm R>adʶmV Ambm Amho.
AmnU H$m¶ {eH$bmo
* d¡¶{³VH$ d gmd©O{ZH$ ñdÀN>Vo‘wio Amnbo Amamo½¶ Mm§Jbo amhVo.
* AmnUm gdmªZm emim AmdS>Vo.
* g‘yhOrdZmVrb Amnbo àíZ d dmX g‘OwVrZo d em§VVoÀ¶m ‘mJm©Zo gmoS>dbo nm{hOoV.
* à˶oH$ ‘wbm‘wbrbm emioV OmʶmMr g§Yr {‘imbr nm{hOo.
117
ñdmܶm¶
(A) Imbrb àíZm§Mr EH$m dm³¶mV CËVao {bhm.
(1) emioV H$moUVo Ioi Ioim¶bm {‘iVmV ?
(2) emioV H$moU˶m gw{dYm AgVmV ?
(3) dmX H$moU˶m ‘mJm©Zo gmoS>dbo nm{hOoV ?
(Am) [aH$må¶m OmJr ¶mo½¶ eãX {bhm.
(1) emioV doioda Omʶm‘wio Amnë¶mbm ............... Mr gd¶ bmJVo.
(2) dmMZmb¶mVrb ................ doioV naV H$amdrV.
(3) à˶oH$ ‘wbm‘wbrbm emioV OmʶmMr ............... {‘imbr nm{hOo.
(B) ¶mo½¶ dm³¶m§nwT>o Ago Am{U A¶mo½¶ dm³¶mnwT>o Ago {MÝh H$am.
(1) nwñVH$mMr nmZo ’$mSy> Z¶oV.
(2) Ioi g§nVmM IoimMo gm{h˶ OmJÀ¶m OmJr R>ody Z¶o.
(3) emim gdmªgmR>r AgVo.
CnH«$‘
(1) emioVrb {nʶmÀ¶m nmʶmÀ¶m Owݶm d Zì¶m gw{dYm ¶m§~m~V dJm©V MMm© KS>dyZ AmUm.
(2) Amnbr emim AmXe© emim ìhmdr, ¶mgmR>r Vwåhr EH${ÌVnUo H$moUVo à¶ËZ H$amb ? ˶m{df¶rMm
EH$ N>moQ>m H¥${V-H$m¶©H«$‘ V¶ma H$am.
(3) Vwåhm§bm Xþgè¶m EImXçm emiobm ^oQ> XoʶmMr g§Yr {‘imë¶mg, Vw‘À¶m emioMr d ˶m emioMr
VwbZm H$am.
(4) Vw‘À¶m emioVrb H$m¶©H«$‘m§‘ܶo ^oQ>rXmIb nwînJwÀN> XoʶmEodOr amon ^oQ> Xçm. BVam§Zmhr Vgo
H$aʶmg V¶ma H$am.
(5) Amnë¶m n[agamVrb Xþgè¶m emioVrb {ejH$m§Mr ‘wbmIV KoD$Z VoWrb doJiçm CnH«$‘m§Mr Zm|X
H$am.
(6) emim{df¶H$ JmUr EH$Ì H$am.
CXm., hr AmdS>Vo ‘O ‘ZmnmgyZr emim & bm{dVo bim hr Ogm ‘mD$br ~mim &
***
118
20. Amnbo g‘yhOrdZ
gm§Jm nmhÿ
darb XmoZ {MÌm§V Vwåhm§bm H$m¶ ’$aH$ {XgVmo ?
Vwåhm§bm H$moUmMr gmo~V AmdS>Vo ?
H$moUVm Ioi Ioim¶Mm, ho Vwåhr H$go R>adVm ?
Amnë¶mbm EH$‘oH$m§À¶m gmo~V amhm¶bm AmdS>Vo. KamV AmnU AmB©-d{S>bm§~amo~a amhVmo.
Amnë¶m~amo~a Amnbo eoOmarhr AgVmV. {‘Ì-‘¡{ÌUtZm ^oQ>bmo Zmhr, Va Amnë¶mbm H$a‘V Zmhr.
EdT>oM H$m¶ ‘Zr‘mD$ Am{U ‘moVr Hw$Ìm {XgoZmgo Pmbo, Var AmnU {ha‘wgVmo.
‘mUgm§Zm g‘yhmV amhm¶bm AmdS>Vo. Amnë¶m Hw$Qw>§~mV, eoOmè¶m§‘ܶo Am{U AmOy~mOyÀ¶m
‘mUgm§À¶m ghdmgmV amhUo åhUOo g‘yhmV amhUo hmo¶.
‘wbm‘wbtÀ¶m JQ>mV ~mobUmar ‘wbJr ‘wbo‘wbr hmVm§V hmV KmbyZ C^r AmhoV gm¶H$bdê$Z nS>boë¶m
‘wbmbm ‘XV H$aVmZm
nañnamdb§~r g‘yhOrdZ
g‘yhOrdZmMr JaO AmnUm gdmªZm Amho. Amnë¶m AmOy~mOybm {‘Ì-‘¡{ÌUr d BVa bmoH$
ZgVrb, Va AmnU H$moUmer ~mobUma ? Amnbm AmZ§X, AS>rAS>MUr H$moUmbm gm§JUma ?
119
g‘yhmV Amnë¶mbm gmo~V {‘iVo. gmo~Vr‘wio Amnë¶mbm gwa{jV dmQ>Vo. AmnU EH$‘oH$m§Zm
‘XV H$ê$ eH$Vmo. EH$‘oH$m§Zm ‘XV H$aUo åhUOo ghH$m¶©. g‘yhmV am{hë¶mZo Amnë¶mbm BVam§Mr
‘XV hmoVo. nañna ghH$m¶© hm g‘yhOrdZmMm gdmªV ‘moR>m ’$m¶Xm Amho. Ago ghH$m¶© {Z‘m©U
hmoʶmgmR>r {Z¶‘m§Mr Amdí¶H$Vm AgVo.
Oam S>moHo$ Mmbdm
eoVH$ar ZgVrb, emim Zgob, Va..... XdmImZm Zgob, H$Mè¶mMo T>rJ gmRy>Z
Va..... Va..... am{hbo, Va.........
Amnë¶m X¡Z§{XZ JaOm g‘yhm‘wio nyU© hmoVmV. g‘yhmV {ejU, Amamo½¶godm nwadʶmÀ¶m gmoB©
{Z‘m©U H$aVm ¶oVmV. JaOm ^mJdʶmgmR>r dñVy V¶ma H$amì¶m bmJVmV. ˶mbm AmnU dñVy§Mo
CËnmXZ åhUVmo. ˶m dñVy Amnë¶mn¶ªV AmUyZ nmohmoMdUo ¶mbm godm åhUVmV. JaOm nyU©
hmoʶmgmR>r CËnmXZ d godm XmoÝhr Amdí¶H$ AgVmV. ˶m AZoH$m§À¶m gh^mJm§VyZ {‘iVmV. EH$M
EH$ ì¶³Vr gd© dñVy§Mo CËnmXZ H$ê$ eH$V Zmhr. gd© àH$maÀ¶m godmhr XoD$ eH$V Zmhr. Amnbo
g‘yhOrdZ Ago nañnamdb§~r AgVo.
g‘yhOrdZmgmR>r {Z¶‘
g‘yhOrdZ {Z¶{‘V MmbʶmgmR>r {Z¶‘m§Mr JaO AgVo. AmnU AmnmngmV AZoH$ ì¶dhma
H$aVmo. Vo ZrQ> hmoʶmgmR>r Amnë¶mbm H$mhr ~§YZo nmimdr bmJVmV. ˶m§Zm {Z¶‘ åhUVmV. {Z¶‘
nmië¶mZo g‘yhOrdZmV {eñV ¶oVo.
Imo-Imo IoiUmè¶m ‘wbr
120
gm§Jm nmhÿ
Ioimbm {Z¶‘ H$m AgVmV ?
{Z¶‘mZwgma IoiʶmMo ’$m¶Xo H$moUVo ?
gm§{KH$ IoimV gdmªV ‘hËËdmMr JmoîQ> H$moUVr ?
H$moUVmhr Ioi Ioiʶmnydu IoimMo {Z¶‘ g‘OmdyZ KoVbo nm{hOoV. IoimMo {Z¶‘ gdmªgmR>r
gmaIoM AgVmV. {Z¶‘m§Mo nmbZ gd©M IoimSy>§Zr H$am¶Mo AgVo. ˶m‘wio Ioi gwairV MmbVmo.
AemM àH$mao g‘yhOrdZ gwairV MmbʶmgmR>r AmnU {Z¶‘m§Mo nmbZ Ho$bo nm{hOo.
Amnë¶m OrdZmV Ioimbm ’$ma ‘hËËdmMo ñWmZ Amho. Ioim‘wio ghH$m¶©, EH$OyQ> ho JwU
Amnë¶m A§Jr ~mUVmV. IoimV hma-OrV ¶m§nojm gh^mJ, {OX²X Am{U Omoe ¶m JmoîQ>r ‘hËËdmÀ¶m
AgVmV. Ioim‘wio Amamo½¶ Mm§Jbo amhʶmg ‘XV hmoVo.
Imbrb {dYmZm§‘YyZ g‘yhOrdZmgmR>r Amdí¶H$ {Z¶‘ emoYm. ˶m§À¶mnwT>rb Mm¡H$Q>r§V ~amo~a
{Z¶‘m§nwT>o Aer IyU H$am.
am§J VmoSy>Z ~g‘ܶo MT>mdo.
nm§T>è¶m nQ²>Q>çm§dê$Z añVm Amobm§S>mdm.
XþImnV Pmë¶mg bJoM àmW{‘H$ Amamo½¶ H|$ÐmV Omdo.
JiUmè¶m Zim§Mr J«m‘n§Mm¶V qH$dm VoWrb ñWm{ZH$ emgZmbm ‘m{hVr Xçmdr.
{VH$sQ> Z H$mT>Vm àdmg H$ê$ Z¶o.
{Z¶‘m§‘wio ^m§S>ÊmV§Q>o H$‘r hmoVmV. ""EH$EH$m gmhç H$ê$&
^oX^mdmMr e³¶Vm H$‘r hmoVo. AdKo Yê$ gwn§W &&''
Vwåhm§bm H$m¶ dmQ>Vo ?
- g§V VwH$mam‘
AmnU H$m¶ {eH$bmo
* ‘mUgm§Zm g‘yhmV amhm¶bm AmdS>Vo.
* nañna ghH$m¶© hm g‘yhOrdZmMm gdmªV ‘moR>m ’$m¶Xm Amho.
* Amnë¶m X¡Z§{XZ JaOm g‘yhm‘wio nyU© hmoVmV.
* g‘yhOrdZ {Z¶{‘V MmbʶmgmR>r {Z¶‘m§Mr JaO AgVo.
* Ioim‘wio ghH$m¶©, EH$OyQ> ho JwU Amnë¶m A§Jr ~mUVmV.
* Ioim‘wio Amamo½¶ Mm§Jbo amhVo.
121
ñdmܶm¶
(A) Imbrb àíZm§Mr EH$m dm³¶mV CËVao {bhm.
(1) KamV AmnU H$moUm~amo~a amhVmo ?
(2) Amnë¶mbm gwa{jV Ho$ìhm dmQ>Vo ?
(3) AmnU {Z¶‘m§Mo nmbZ H$m Ho$bo nm{hOo ?
(Am) [aH$må¶m OmJr ¶mo½¶ eãX {bhm.
(1) ‘mUgm§Zm ................ amhm¶bm AmdS>Vo.
(2) g‘yhmV Amnë¶mbm ................ {‘iVo.
(3) Amnbo g‘yhOrdZ Ago ................. AgVo.
(B) "A' JQ> d "~' JQ> ¶m§À¶m ¶mo½¶ OmoS>çm bmdm. "~' JQ>
"A' JQ> (1) {Z¶‘m§Mr JaO AgVo.
(A) EH$‘oH$m§Zm ‘XV H$aUo (2) åhUOo ghH$m¶©.
(Am) g‘yhOrdZ {Z¶{‘V MmbʶmgmR>r (3) {Z¶‘ åhUVmV.
(B) IoimMo {Z¶‘ gdmªgmR>r (4) gmaIoM AgVmV.
CnH«$‘
(1) {H«$Ho$Q> ¶m IoimÀ¶m {Z¶‘m§Mr ¶mXr V¶ma H$am.
(2) ahXmarÀ¶m {Z¶‘m§Mr ¶mXr V¶ma H$am.
(3) emioV Vwåhr H$mhr {Z¶‘ nmiVm. VgoM KamV H$moUVo {Z¶‘ nmiVm ¶m{df¶r nmM Amoir {bhm.
***
122
21. g‘yhOrdZmgmR>r gmd©O{ZH$ ì¶dñWm
nmobrg Mm¡H$s
gmd©O{ZH$ gmoB© d gw{dYm
gm§Jm nmhÿ
darb {MÌm§À¶m AmYmao gmd©O{ZH$ gmoB© d gw{dYm ¶m§Mr ¶mXr V¶ma H$am. ¶m gw{dYm§Mm
Amnë¶mbm H$moUVm ’$m¶Xm hmoVmo ?
¶m gw{dYm ZgVrb, Va H$moU˶m AS>MUr ¶oVrb ?
Amnbo Hw$Qw>§~ ho Amnbo Ka AgVo. Kam~mhoarb Amnbo OrdZ gmd©O{ZH$ AgVo. gmd©O{ZH$
OrdZmV {d{dY gw{dYm§Mr JaO AgVo. gmd©O{ZH$ gw{dYm åhUOo AmnUm gdmªgmR>r AgUmè¶m
gmoB©. dmhVyH$, emim, XdmImZo ¶m§gma»¶m AZoH$ gw{dYm§Mm AmnU gmd©O{ZH$ OrdZmV dmna
H$aVmo. gmd©O{ZH$ godmgw{dYm ¶m gdmªZm d gdmªgmR>r gma»¶mM CnbãY AgVmV. ˶m§Mm dmna
AmnU O~m~XmarZo Ho$bm nm{hOo.
ñWm{ZH$ emgZ Am{U JmdmVrb gw{dYm
AmnU JmdmV qH$dm ehamV amhVmo. JmdmMr bmoH$g§»¶m H$‘r AgVo. ehamVrb bmoH$g§»¶m
OmñV AgVo. ehamV H$maImZo AgVmV. ~mOmanoR>m AgVmV. {VWo amoOJmamÀ¶m g§Yr OmñV AgVmV.
gmd©O{ZH$ gw{dYm ehamV ‘moR>çm à‘mUmV AgVmV.
Jmd Agmo H$s eha, VoWrb H$ma^ma {VWoM AgUmar emgZ g§ñWm nmhVo. {Vbm AmnU ñWm{ZH$
emgZ g§ñWm åhUVmo.
JmdmMm H$ma^ma J«m‘n§Mm¶V ~KVo.
ZJamMm H$ma^ma ZJanm{bH$m nmhVo.
‘moR>çm eham§gmR>r ‘hmZJanm{bH$m AgVo.
123
`mn¡H$s H$moUVo ñWm{ZH$ emgZ Vw‘À¶m JmdmV qH$dm ehamV Amho ?
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
à˶oH$ JmdmgmR>r EH$ J«m‘n§Mm¶V AgVo. 1 ‘o 1960 amoOr ‘hmamîQ´> amÁ¶mMr {Z{‘©Vr Pmbr.
˶m doir ‘hmamîQ´>mV 21636 J«m‘n§Mm¶Vr hmo˶m. Vr g§»¶m 2010 AIoa 27993 BVH$s
Pmbr. J«m‘n§Mm¶V ñWmnZ hmoʶmgmR>r g§~§{YV JmdmMr bmoH$g§»¶m 500 BVH$s Amdí¶H$ Amho.
500 nojm H$‘r bmoH$g§»¶m Agboë¶m XmoZ-VrZ Jmdm§Mr {‘iyZ JQ J«m‘n§Mm¶V ~ZVo.
H$ê$Z nhm
ñWm{ZH$ emgZ Vw‘À¶m
n[agamV H$moU˶m godm XoVo,
¶mMr gyMr V¶ma H$am.
d{S>bm§À¶m ~amo~a ~±Ho$V OmUmar ‘wbJr Am§VaXoer¶ nÌ Ý¶mhmiUmar ‘wbJr
ghH$mar g§ñWm gyV{JaUr XÿY S>oAar
gm§Jm nmhÿ
darb {MÌm§VyZ Amnë¶mbm Amnë¶m JmdmV AgUmè¶m gw{dYm {XgVmV. ¶m ì¶{V[a³V AmUIr
H$moU˶m gw{dYm Vwåhm§bm {‘iVmV ?
gmd©O{ZH$ godmgw{dYm AmnU {Xboë¶m H$amÀ¶m aH$‘oVyZ Amnë¶mbm {Xë¶m OmVmV. ˶m§Mm
dmna AmnU H$miOrnyd©H$ Ho$bm nm{hOo. gmd©O{ZH$ gmoB©-gw{dYm§da VmU ¶oVmo. nU AmnU ¶m
g‘ñ¶oda EH${ÌVnUo ‘mV H$ê$ eH$Vmo.
nmUrnwadR>m, gmd©O{ZH$ ñdÀN>Vm B˶mXr godm ñWm{ZH$ emgZ nwadVo, na§Vw ˶mnojmhr A{YH$
godm§Mr Amnë¶mbm JaO AgVo. Amnë¶m JmdmV Vwåhr ~±H$ nm{hbr Agob. IM© H$ê$Z {eëbH$
am{hbobo n¡go Amnbo AmB©-dS>r>b ~±Ho$V R>odVmV. {VWo n¡go gwa{jV amhVmV. n¡em§Mr ~MV hmoVo.
JaO bmJob, Voìhm Vo Amnë¶mbm ~±Ho$VyZ H$mT>Vm ¶oVmV. JaOy bmoH$m§Zm ~±H$ H$O©hr XoVo.
124
ZmVodmBH$m§er d {‘Ì-‘¡{ÌUter g§nH©$ R>odʶmgmR>r Q>nmbgodoMm Cn¶moJ hmoVmo. OJ^amV H$moR>ohr
Amnë¶mbm nÌ nmR>dVm ¶oVo.
EImXçm n[agamVrb H$mhr bmoH$ EH$Ì ¶oVmV. Amnë¶m ñWm{ZH$ JaOm H$moU˶m AmhoV, ˶m
emoYVmV. ˶m§Zwgma EH$‘oH$m§À¶m ghH$m¶m©Zo H$moUVm CXçmoJ qH$dm ì¶dgm¶ H$am¶Mm, ho R>adVmV.
Vmo C^m H$aʶmgmR>r Amnë¶mOdiMo WmoS>o n¡gohr EH$Ì O‘m H$aVmV. ˶m CXçmoJmVyZ qH$dm
ì¶dgm¶mVyZ {‘iUmam ’$m¶Xm gd©OU dmQy>Z KoVmV. bmoH$m§À¶m ghH$m¶m©VyZ {Z‘m©U Pmboë¶m ¶m
g§ñWm§Zm ghH$mar g§ñWm åhUVmV.
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ? Zim§Zm VmoQ>çm Zgë¶mZo nmUr dm¶m OmVo.
¶m g‘ñ¶oda AH$mobo Vmbw³¶mVrb
gw‘mao Mmaeo dfmªnydu EH$ Q>nmb ~{haQ>dmS>rÀ¶m EH$m emioVrb ~mbg§gXoZo EH$
ì¶dñWm nwT>rbà‘mUo hmoVr : JmodiH$m|S>m CnH«$‘ Ho$bm. dJm©V nmʶmMr ~MV ¶m {df¶mda
¶oWo à˶oH$ XmoZ-VrZ ‘¡bm§À¶m A§Vamda MMm© gwê$ Ho$br. H$mhr {dXçm϶mªZr JmdmVrb
N>moQ>çm-N>moQ>çm PmonS>çm AgV. n{hë¶m Zim§Zm VmoQ>çm Zgë¶m‘wio nmUr dm¶m OmVo hm
PmonS>rV EH$ haH$mam Ago. haH$mam åhUOo ‘wX²Xm ‘m§S>bm. ‘wbm§Zr Zimbm VmoQ>çm ~gdʶmMo
Q>nmb KoD$Z OmUmam ‘Zwî¶. n{hbm H$m‘ H$moUmMo AgVo, ho g‘OyZ KoVbo. ‘J Zim§Zm
haH$mam n{hë¶m PmonS>rVrb Q>nmbmMr VmoQ>çm ~gdmì¶mV Agm AmJ«h J«m‘n§Mm¶VrH$S>o
{nedr ZoD$Z Xþgè¶m PmonS>rV Q>mHo$. YaʶmMo ~mbg§gXoZo R>adbo. ‘wbm§Zr Zim§Zm
VoWo Xþgam haH$mam {nedr KoʶmgmR>r VmoQ>çm ~gdʶm~m~V nÌ J«m‘n§Mm¶Vrbm {Xbo.
V¶ma Ago. Vmo haH$mam Vr {nedr nQ>H$Z H$mhr {Xdgm§Zr EH$ ñ‘aUnÌhr nmR>dbo. AmUIr
CMbyZ YmdV OmD$Z nwT>À¶m PmonS>rV Vr H$mhr {Xdgm§Zr Zimbm VmoQ>çm ~gdʶmV
Q>mHo$. Amë¶m. ‘wbm§Zr g‘ñ¶oMo {ZamH$aU Ago Ho$bo.
nmʶmg§~§YrÀ¶m g‘ñ¶oMo {ZamH$aU
Q>nmb ZoʶmMr ì¶dñWm Aem arVrZo Vwåhr H$go H$amb?
Ho$br OmV Ago. ¶m ì¶dñWobmM "S>mH$
ì¶dñWm' åhUV.
AmnU H$m¶ {eH$bmo
* gmd©O{ZH$ gw{dYm åhUOo AmnUm gdmªgmR>r AgUmè¶m gmoB©.
* JmdmMm H$ma^ma J«m‘n§Mm¶V nmhVo.
* ZJamMm H$ma^ma ZJanm{bH$m nmhVo.
125
* ‘moR>çm eham§gmR>r ‘hmZJanm{bH$m AgVo.
* gmd©O{ZH$ godmgw{dYm§Mm dmna H$miOrnyd©H$ Ho$bm nm{hOo.
* ~±Ho$V n¡go gwa{jV amhVmV.
* Amnë¶mbm OJ^amV H$moR>ohr nÌ nmR>dVm ¶oVo.
* bmoH$m§À¶m ghH$m¶m©VyZ {Z‘m©U Pmboë¶m g§ñWm§Zm ghH$mar g§ñWm åhUVmV.
ñdmܶm¶
(A) Imbrb àíZm§Mr EH$m dm³¶mV CËVao {bhm.
(1) gmd©O{ZH$ gw{dYm åhUOo H$m¶ ?
(2) gmd©O{ZH$ OrdZmV AmnU H$moU˶m gw{dYm§Mm dmna H$aVmo ?
(3) ñWm{ZH$ emgZ H$moU˶m godm nwadVo ?
(Am) [aH$må¶m OmJr ¶mo½¶ eãX {bhm.
(1) JaOy bmoH$m§Zm ................ H$O©hr XoVo.
(2) ZmVodmBH$m§er d {‘Ì-‘¡{ÌUter g§nH©$ R>odʶmgmR>r ............... Mm Cn¶moJ hmoVmo.
(3) bmoH$m§À¶m ghmH$m¶m©VyZ {Z‘m©U Pmboë¶m g§ñWm§Zm ................. g§ñWm åhUVmV.
(B) {Xboë¶m Ajam§À¶m AmYmao eãX nyU© H$am.
(1) IoS>çmMm H$ma^ma ~KVo. ‘ Mm V
(2) ZJamMm H$ma^ma nmhVo. Z a {b
(3) ‘moR>çm eham§gmR>r AgVo. hm J nm H$m
CnH«$‘
nmbH$m§À¶m ‘XVrZo ~±Ho$V Vw‘Mo ImVo CKS>m. Vw‘À¶m ImD$Mo {eëbH$ n¡go ~±Ho$V O‘m H$am.
***
126
22. Amnë¶m JaOm H$moU nwadVmV ?
gm§Jm nmhÿ
Imbrb àíZm§Mr CËVao Xçm.
1. Vw‘Mo dS>rb H$m¶ H$m‘ H$aVmV ?
2. Vw‘Mo AmOmo~m H$moUVo H$m‘ H$am¶Mo ?
3. ‘moR>onUr Vwåhm§bm H$m¶ ìhm¶bm AmdS>ob ?
‘wbm§Zmo darb {MÌo nhm d àíZm§Mr CËVao Xçm.
1. ¶m§n¡H$s H$mhr bmoH$ Vwåhr Z³H$sM nm{hbo AgVrb. ˶m§Mr Zmdo gm§Jm.
2. ¶m§n¡H$s H$moUH$moU˶m bmoH$m§er Vw‘Mm g§~§Y Ambm Amho ?
3. Vw‘À¶m H$moU˶m JaOm ˶m§À¶mH$Sy>Z nyU© hmoVmV ?
hdm, nmUr, AÝZ d {Zdmam ¶m gd© gOrdm§À¶m JaOm AmhoV. ˶m ‘mUgm§À¶mhr JaOm
AmhoV, nU ¶m§{edm¶ ‘mUgm§À¶m AZoH$ JaOm AmhoV. Ogo, Vwåhm§bm H$nS>o bmJVmV, ‘mJ©Xe©Z
H$aʶmgmR>r {ejH$ bmJVmV, Kar H$moUr AmOmar nS>bo, Va S>m°³Q>a bmJVmV. Amnë¶m {d{dY
JaOm nwadʶmgmR>r doJdoJio bmoH$ H$m‘ H$aVmV. ˶m§Zr Ho$boë¶m H$m‘m§‘wio ˶m§À¶m d BVam§À¶m
H$mhr JaOm nyU© hmoVmV. ˶m§À¶m H$m‘m§Zm ì¶dgm¶ åhUVmV.
ì¶dgm¶m§Mo àH$ma
ì¶dgm¶m§Mo AZoH$ àH$ma AmhoV. ˶m§Mo à‘wI Mma ^mJ nS>VmV.
127
1. {ZgJm©da AmYm[aV ì¶dgm¶ (CXm., eoVr, ‘mgo‘mar B˶mXr.)
2. CXçmoJ (CXm., ‘moQ>ma V¶ma H$aUo, ‘mR> V¶ma H$aUo, H$mnS> V¶ma H$aUo B˶mXr.)
3. ì¶mnma (CXm., XþH$mZXma, eoVr ~mOma B˶mXr.)
4. godm nwadUo. (CXm., ~±H$, {ejH$, S>m°³Q>a B˶mXr.)
eoVrMo ‘hËËd eoVrbm nyaH$ ì¶dgm¶
Amnë¶m XoemV eoVr hm ’$ma ‘hËËdmMm eoVrVyZ {‘iUmè¶m JmoîQ>tMm Cn¶moJ
ì¶dgm¶ Amho. eoVH$ar eoVm§V H$m‘ H$aVmo.
˶m‘wio XoemVrb gd© bmoH$m§Zm AÝZ {‘iVo. H$ê$Z BVa ì¶dgm¶ H$aVm ¶oVmV. eoVmV
Mmam V¶ma hmoVmo. ˶mMm Cn¶moJ JmB©, åher,
Amnë¶m AmhmamV ^mH$ar, MnmVr, eoiçm ¶m§À¶mgmR>r hmoVmo. ˶m‘wio eoVr H$aV
^mV, daU, Am‘Q>r, ^mOr, H$moqe~ra AgVmZm OZmdaohr nmiVm ¶oVmV. OZmdam§nmgyZ
Ago nXmW© AgVmV. Amnë¶mbm XÿY, ‘m§g, H$mVS>r B˶mXr {‘iVo.
ho nXmW© eVo mV§ Zy {nH$dë¶m OmUmè¶m eoVmV Ymݶ V¶ma hmoVo. ¶m YmݶmMm Cn¶moJ
{nH$mn§ mgZy V¶ma hmoVmV. H$ê$Z H$m|~S>çm nmiVm ¶oVmV. eoVrV V¶ma
eVo mV§ Ádmar, ~mOar, Jh,ÿ ^mV, VmX§ iÿ , Pmboë¶m ’$im§nmgyZ ga~V, O°‘, Oobr ¶m
H$S>Ymݶo VgMo nmb^o mÁ¶m, ’$i^mÁ¶m JmoîQ>r V¶ma H$aVm ¶oVmV. eoirnmbZ, H$m|~S>r
{nH$dë¶m OmVmV. nmbZ, newnmbZ, ’$ià{H«$¶m B˶mXr ì¶dgm¶
¶m§{edm¶ Amnë¶m BVa JaOmgwX²Ym eoVrda Adb§~yZ AgVmV. ˶m§Zm eoVrnyaH$
eoVr ì¶dgm¶mVyZ ^mJdë¶m OmVmV. ì¶dgm¶ åhUVmV.
CXm., D$gmnmgyZ gmIa {‘iVo.
H$mngmnmgyZ H$mnS> ~ZVo, Vo Amnë¶mbm JmdmVbo H$mhr ì¶dgm¶ na§namJV
H$nS>o ~ZdʶmgmR>r dmnaVm ¶oVo. AgVmV. AmOmo~m, dS>rb Oo H$m‘ H$aV Ambo,
’$io, ’w$bo Am{U Am¡fYr dZñnVtMrhr VoM H$m‘ H$mhr doiog ‘wbogwX²Ym gwê$ R>odVmV,
eoVr ‘moR>çm à‘mUmda Ho$br OmVo. nU Amnë¶m XoemV Amnë¶mbm AmdS>Umam
ì¶dgm¶ AmnU {ZdSy> eH$Vmo.
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
’$ma nydu ‘mUgmbm eoVr H$aVm ¶oV ZìhVr. ‘mUyg AÝZ
{‘idʶmgmR>r ^Q>H$V Ago. Vmo {eH$ma H$am¶Mm. ’$io, H§$X‘wio
Im¶Mm. Ooìhm ‘mUgmbm eoVr H$aʶmMr nX²YV H$ibr, Voìhm
˶mbm EH$mM OmJr AÝZ {‘iy bmJbo. AÝZmgmR>r ^Q>H$ʶmMr
JaO Cabr Zmhr. ˶mbm ‘moH$im doi {‘iy bmJbm.˶m§VyZ
{d{dY emoY bmJbo d {d{dY CXçmoJ {Z‘m©U Pmbo.
128
CXçmoJ
CXçmoJm§‘ܶo H$ÀMm ‘mb KoVmV. ˶mda à{H«$¶m H$aVmV. ˶m§VyZ ZdrZ n³H$m ‘mb V¶ma hmoVmo.
Hw§$^ma‘m‘m ‘mR> V¶ma H$aVmV. hm EH$ àH$maMm CXçmoJ Amho.
‘mR> V¶ma H$aVmZm Vo H$m¶ H$m¶ H$aVmV, ho Vwåhr nm{hbo Amho H$m? gmo~VMr {MÌo nhm.
Hw§$^ma‘m‘m AmYr ˶mV nmUr {‘giyZ {MIb H$aVmV.
Mm§Jbr ‘mVr {‘idVmV. ¶mbm ‘mVr ‘iUo Ago åhUVmV.
‘mR> Mm§Jbo ~ZmdoV, åhUyZ ‘mVrV
BVa H$mhr nXmW© {‘giVmV.
V¶ma ‘mR>
H$ƒo ‘mR> ^mOyZ n³Ho$ Ho$bo OmVmV. hr ‘ibobr ‘mVr MmH$mda {’$adyZ
˶mnmgyZ ‘mR> V¶ma H$aVmV.
‘mR> ~ZdʶmÀ¶m CXçmoJmV, H$ÀMm ‘mb ˶m§Zm hñVmoXçmoJ qH$dm Hw$Q>ramoXçmoJ åhUVmV.
Amho - ‘mVr. n³H$m ‘mb Amho - ‘mR>. ‘mVr H$mhr H$maImZo ‘moR>o AgVmV. VoWo AZoH$
¶m H$ÀÀ¶m ‘mbmnmgyZ ‘mR> hm n³H$m ‘mb
V¶ma H$aʶmgmR>r Oo H$mhr Ho$bo, Vr Amho bmoH$ ¶§Ìm§À¶m gmhçmZo H$m‘ H$aVmV. Vw‘À¶m
à{H«$¶m. hr à{H«$¶m åhUOoM CXçmoJ. emioMr ~g, gm¶H$b, dhr-nwñVH$m§Mm H$mJX
Aem dñVy H$maImݶm§‘ܶo ~Zdë¶m OmVmV.
Hw§$^ma‘m‘m Ogm ‘mR> V¶ma H$aVmV, Vw‘À¶m {OëhçmV XoIrb Ago CXçmoJ AmhoV.
˶mà‘mUo bmHy$S, ~m§~y , ’y$b B˶mXtnmgyZ> gmo~V {Xboë¶m {OëhçmÀ¶m ZH$memdarb H¥$Vr
H$mhr dñVy V¶ma Ho$ë¶m OmVmV. Á¶m dñVy nyU© H$am.
N>moQ>çm ñdê$nmV KaÀ¶m Kar V¶ma H$aVmV,
129
ZH$memer ‘¡Ìr !
1. ZH$memV ¶§Ì‘mJ CXçmoJ AgUmè`m {R>H$mUmÀ`m Zmdmbm Mm¡H$Q> H$am.
2. Amnë`m VmbwŠ`mV AZoH$ CXçmoJ AmhoV. Vwåhm§bm _mhrV Agboë`m CXçmoJm§Mr Zmdo
gyMr_Yrb {MÝhm§nwT>o {bhm.
3. gyMrVrb {MÝhm§Mm dmna H$ê$Z {d{dY CXçmoJ Amnë`m VmbwŠ`mV XmIdm.
4. AmJnoQ>çm CXçmoJmMo ZH$memVrb {MÝh a§Jdm. {R>H$mUmÀ`m Zmdmbm Mm¡H$Q> H$am.
{ejH$m§gmR>r
hr H¥$Vr H$aVmZm {dXçm϶mªZm ¶mo½¶ VoWo ‘mJ©Xe©Z H$am. {deofV… àíZ 2 d 3 gmR>r
130
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
H$ÀMm ‘mb, CXçmoJ d n³H$m ‘mb hr gmIir Imbrb V³Ë¶mÀ¶m AmYmao g‘OyZ ¿¶m.
H$ÀMm ‘mb CXçmoJmMo Zmd n³H$m ‘mb
D$g gmIa CXçmoJ gmIa
H$mnS> H$nS>o {Z{‘©Vr eQ>© / OrÝg / ’«$m°H$
~m§~y Q>monë¶m ~ZdUo Q>monë¶m
‘¡Xm ~oH$ar CXçmoJ {~pñH$Q> / nmd / Imar
Oam S>moHo$ Mmbdm.
{MÌm§Vrb ¶m dñVy Vwåhr dmnaë¶m AgVrb qH$dm nm{hë¶m AgVrb. ¶m dñVy§Mr Zmdo {MÌmImbr
{Xboë¶m Mm¡H$Q>r§V {bhm.
gmIa
{MÌmVrb H$moU˶m dñVy eoVmV V¶ma hmoVmV?
H$moU˶m dñVy KaÀ¶m Kar V¶ma H$aVm ¶oVmV?
H$moU˶m dñVy H$maImݶmV V¶ma hmoVmV?
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
H$mhr Jmdm§V, Vmbw³¶m§V qH$dm {Oëhçm§V {d{eîQ> ì¶dgm¶ qH$dm CXçmoJ ‘moR>çm à‘mUmda
MmbVmV. ho CXçmoJ qH$dm ì¶dgm¶ ˶m H$m‘ H$aUmè¶m H$mam{Jam§‘wio d CËnmXZmÀ¶m d¡{eîQ>çm§‘wio
à{gX²Y hmoVmV. CXm., gmobmnyaMr gmobmnwar MmXa, H$moëhmnyaMr H$moëhmnwar Mßnb, n¡R>UMr n¡R>Ur
gmS>r B˶mXr. Vw‘À¶m n[agamVrb Aem CXçmoJm§Mm qH$dm ì¶dgm¶m§Mm emoY ¿¶m.
131
‘mUgmZo AZoH$ ì¶dgm¶ {Z‘m©U Ho$bo
AmhoV, na§Vw ¶m ì¶dgm¶m§gmR>r bmJUmar gmYZgm‘J«r ˶mbm
{ZgJm©VyZM {‘iVo. {ZgJ© gd© gOrdm§À¶m JaOm nwadVmo.
{ZgJm©~X²Xb AmXa ~miJm.
{ejH$m§gmR>r AmnU H$m¶ {eH$bmo
{dXçm϶mªZm ñWm{ZH$ H$mam{Jam§er g§dmX ‘mUgmÀ¶m JaOoVyZ CXçmoJ d ì¶dgm¶
gmYʶmg ‘XV H$amdr. {Z‘m©U Pmbo.
CXçmoJm§Mo d ì¶dgm¶m§Mo àH$ma.
Amnë¶mgh gd©M gOrdm§À¶m JaOm eoVr ì¶dgm¶mMo ‘hËËd.
{ZgJm©H$Sy>ZM nyU© hmoVmV. ˶m‘wio CXçmoJ åhUOo H$m¶ ?
{dXçm϶mªÀ¶m ‘ZmV {ZgJm©~X²Xb AmXa {OëhçmVrb CXçmoJm§Mr ‘m{hVr.
{Z‘m©U H$aʶmgmR>r à¶ËZ H$amdm.
ñdmܶm¶
(A) WmoS>Š`mV CËVao {bhm.
(1) Amnë¶m XoemV eoVr Ho$br Zmhr Va H$m¶ n[aUm‘ hmoVrb ?
(2) Vw_À`m n[agamVrb ì`ŠVr H$moUH$moUË`m ì`dgm`m§V AmhoV Vo {bhm.
(3) CXçmoJm§Mr VrZ CXmhaUo Xçm.
(Am) gmIir nyU© H$am. -------- H$mnS>
O°_/Oobr
(1) H$mnyg \$i à{H«$`m ----------
(2) -------- _moQ>ma CXçmoJ
(3) bmoI§S>
CnH«$_
AmR>dS>o ~mOma/ ‘m°b/ H$mnS>mMo XþH$mZ ¶m§Zm ^oQ> Xçm. VoWrb ì¶dgm¶m§Mr ‘m{hVr H$ê$Z ¿¶m.
***
132
23. d¶ OgOgo dmT>Vo
gm§Jm nmhÿ
¶m {MÌmVrb ‘wbmÀ¶m AmB©Mm doe H$moUVm Amho ?
VmB©Mm doe H$moUVm Amho ?
AmOmo~m§À¶m A§JmV H$moU˶m a§JmMm eQ>© Amho ?
~m~m§À¶m A§JmV H$moU˶m a§JmMm eQ>© Amho ?
AmB© H$moUVr Am{U VmB© H$moUVr, ho Vwåhr H$go AmoiIboV ?
AmOmo~m H$moUVo Am{U ~m~m H$moUVo, ho Vwåhr H$go AmoiIboV ?
gm§Jm nmhÿ
‘moR>çm ‘mUgm§Zm {dMmam Am{U nwT>rb ‘m{hVr {‘idm.
VmÝho ~mi ‘mZ H$Yr Yê$ bmJVo ?
N>moQ>çm ~mimbm XmV ¶m¶bm {H$Vì¶m ‘{hݶmV gwédmV hmoVo ?
N>moQ>r ~mio nmbWr nS>m¶bm H$Yr gwédmV H$aVmV ?
N>moQ>r ~mio C^r amhm¶bm H$Yr {eH$VmV ?
AJXr VmÝhçm ~mim§Zm ^mV H$m ^adV ZmhrV ?
VmÝhçm ~mim§Zm H$S>oda H$m ¿¶mdo bmJVo ?
133
~mimMr dmT>
KamV Bdbogo ~mi OÝ‘mbm ¶oVo. KamXmambm AmZ§X hmoVmo. AmB© ˶m N>moQ>çmem ~mimMr ‘m¶oZo
H$miOr KoVo. ~mimbm amoO A§Kmoi KmbVo. ^yH$ bmJbr H$s XÿY nmOVo. A§JmB© JrV åhUyZ PmondVo.
~mi hiyhiy dmT>V AgVo. ˶mMr C§Mr dmT>Vo. dOZhr dmT>Vo.
~mi ‘moR>o hmoD$ bmJVo Vgo Vo am§Jy bmJVo. ~mimbm EH$-EH$ H$ê$Z XmV ¶oD$ bmJVmV. ~mi
C^o amhm¶bm {eH$Vo. Z§Va Vo nmdbo Q>mHy$ bmJVo. Aer àJVr hmoV AgVmZm ˶mMr C§Mr Am{U
dOZ dmT>VM AgVo.
~mi AmYr AmB©bm AmoiIm¶bm {eH$Vo. ‘J Vo KamVrb BVam§Zm AmoiIy bmJVo. XwYm~amo~a
doJim Amhma KoD$ bmJVo. AmB© XÿY^mV ^ady bmJVo.
hiyhiy Vo ~mobm¶bm {eH$Vo. ‘wbJm Agmo dm ‘wbJr,
dmT> hmoVmZm {ZgJ© XmoKm§‘ܶo H$mhrhr ^oX^md H$aV
Zmhr. AmUIr ‘moR>o Pmbo H$s, Vo ~mi amhmV Zmhr.
N>moQ>çm ‘wbmMm ‘moR>m ‘wbJm hmoVmo. N>moQ>çm ‘wbrMr
‘moR>r ‘wbJr hmoVo.
ghmì¶m dfu ‘wbo emioV OmD$ bmJVmV. d¶mÀ¶m
AR>amì¶m dfm©n¶ªV ‘wbm‘wbtMr C§Mr dmT>V AgVo.
gmYmaUnUo d¶mÀ¶m Mm{igmì¶m dfm©n¶ªV àH¥$Vr CËV‘ amhmVo. C§Mr dmT>V Zgbr Var dOZ
dmT>V AgVo. Mm§Jë¶m gd¶r, Mm§Jbm Amhma ¶m§À¶m‘wio àH¥$Vr CËV‘ amhm¶bm ‘XV {‘iVo.
{Z¶{‘V ì¶m¶m‘ Ho$bm Va ˶mMm ’$m¶Xm hmoVmo.
Mm{ierZ§Vahr d¶mZwgma earamV ~Xb hmoV amhVmV. hiyhiy
S>moiçm§Zr AñnîQ> {Xgy bmJVo. Ho$g nm§T>ao hmoD$ bmJVmV.
åhmVmanUr earamMr VmH$V AmUIr H$‘r hmoD$ bmJVo. H$mZm§Zr
ZrQ> EoHy$ ¶oB©Zmgo hmoVo. ñ‘aUe³Vr H$‘r hmoVo. XmV nSy> bmJVmV.
Pmon H$‘r hmoVo. {Za{Zamio AmOma hmoD$ eH$VmV.
EHo$ {Xder ‘¥Ë¶y ¶oVmo.
134
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
~mi ‘mRo >o Pmë¶mZV§ a nTw >o ˶mbm H$mhr AmOma hmDo $ eH$VmV. Vo hmDo $ Z¶Vo , åhUZy bgr XVo mV.
H$moUVr bg H$Yr Xçm¶Mr Vo R>abobo AgVo. à˶oH$ ~mbH$mbm bgr XoUo JaOoMo Amho.
gm§Jm nmhÿ
EH$mM Am§ã¶mÀ¶m PmS>mMr hr VrZ {MÌo AmhoV. gJiçm§V nyduMo {MÌ H$moUVo Agob ?
gJiçm§V AbrH$S>Mo {MÌ H$moUVo Agob ?
‘Yë¶m H$mimVrb {MÌ H$moUVo Agob ? ho Vwåhr H$go AmoiIbo ?
dZñnVtMr dmT>
H$mimZwgma Ogo ‘mUgm§V ~Xb hmoVmV, Vgo Vo
dZñnVt‘ܶohr hmoV AgVmV. ~rOm§Hw$aU Pmbo H$s
Zdr dZñnVr {Z‘m©U hmoVo. {VMr dmT> hmoʶmgmR>r
A§Hw$a ‘mVrV éOmdm bmJVmo. ‘JM A§Hw$amnmgyZ V¶ma Zdm eãX {eH$m !
Pmbobo amon Omo‘ YaVo.
‘mVrVbo nmUr Am{U H$mhr nmofH$ nXmW© amonmbm ~rOm§Hw$aU - dZñnVtÀ¶m {~¶m§Zm H$m|~
’w$Q>Vmo. ˶mbm A§Hw$a åhUVmV. åhUyZ
{‘iVmV. nmZm§‘ܶo AÝZ V¶ma hmoD$ bmJVo. dZñnVr H$m|~ ’w$Q>ʶmbm ~rOm§Hw$aU Ago åhUVmV.
dmTy> bmJVo. ‘J dZñnVrbm ZdrZ ZdrZ nmZo ’w$Q>VmV.
dZñnVrMr C§Mrhr dmTy> bmJVo.
¶mo½¶ dmT> Pmbr H$s dZñnVrbm ’w$bo ¶oD$
bmJVmV. ’w$bm§nmgyZ ’$io V¶ma hmoVmV. ¶m ’$im§‘ܶo
{~¶m AgVmV. ˶m§À¶mnmgyZ AmUIr VemM dZñnVr
nwÝhm {Z‘m©U hmoVmV.
PmS>mZ§ m gVV D$Z, dmam, nmD$g ¶mZ§ m VmS| > Xçmdo
bmJV.o H$Yr H$Yr ImSo >mda H$sS> nS>yZ Vr dmT>y bmJV.o 135
˶m‘iw o PmS> AmUIr X~þ io hmVo .o edo Q>r EImXçm
{Xder ImSo > VQw >V.o
PmS> Imbr nS>V.o PmS>mMm edo Q> hmVo m.o
gdM© dZñnVtMm edo Q> hmVo m.o nU ˶mMr
H$maUo dJo ir dJo ir AgVmV.
AmnU H$m` {eH$bmo ?
* ~mimÀ¶m dmT>rMo d àJVrMo H$mhr R>amdrH$ Q>ßno AgVmV.
* d¶mÀ¶m AR>amì¶m dfm©n¶ªV ì¶³VrMr dmT> hmoV AgVo.
* d¶mÀ¶m Mm{ierZ§Va ì¶³Vr åhmVmanUmH$S>o PwHy$ bmJVo.
* ‘mUgmà‘mUo dZñnVt‘ܶohr d¶mZwê$n ~Xb hmoVmV.
* ‘mVrV ~rMr Q>ßß¶mQ>ßß¶mZo dmT> hmoVo. ~rOm§Hw$aUmnmgyZ dZñnVr§À¶m dmT>rMo {d{dY Q>ßno
AgVmV. dZñnVtMrhr C§Mr d VmH$X dmT>Vo.
* ‘mUyg Agmo qH$dm dZñnVr, ˶m§Mm EImXçm {Xder eodQ> hmoV AgVmo.
(A) H$m¶ H$amdo ~ao ?
EImXr AZmoiIr ì¶³Vr Vw‘À¶m AmB©-~m~m§nojm d¶mZo ‘moR>r Amho H$m bhmZ Amho ¶mMm Vwåhm§bm
A§XmO ¿¶m¶Mm Amho.
(Am) Oam S>moHo$ Mmbdm.
(1) ‘m§Oa Amnbr {nëbo EH$m {R>H$mUmhÿZ Xþgè¶m {R>H$mUr H$er hbdVo ?
(2) åhmVmanUr H$mhr AmOmo~m§Mo Ho$g nm§T>ao hmoVmV. H$mhr AmOmo~m§À¶m Ho$gm§‘ܶo åhmVmanUmMr
AmUIr EH$ IyU {XgVo. Vr H$moUVr ?
136
(3) åhmVmanUm‘iw o ËdMdo a H$mUo Vm n[aUm‘ hmVo mo ?
(4) Cgir H$aʶmgmR>r ‘Jy , ‘Q>H$s, Mdir B˶mXr H$S>Ymݶo {^OV KmbZy ˶mZ§ m ‘mSo > AmUVmV. ˶mgmR>r
Våw hr H$mUo Vm eãX dmnamb?
(B) {MÌ H$mT>m.
dmQ>mʶmÀ¶m ’$imMo Am{U ~rMo {MÌ H$mT>m.
(B)© ‘m{hVr {‘idm Am{U dJmV© rb BVamZ§ m gmJ§ m.
Am~§ m, {M³H$y , qb~,y Amdim, qMM, nmdQ>m ¶mn§ H¡ $s H$mUo ˶mhr dZñnVrMo EH$ ’$i ¿¶m. ˶mMo {MÌ H$mT>yZ
aJ§ dm. ˶mV {H$Vr {~¶m hmËo ¶m, Vo {ZarjU H$ê$Z {MÌmImbr {bhm.
Våw hmb§ m {‘imbbo r ‘m{hVr dJmV© rb BVamZ§ m gmJ§ m.
(C) Jmibbo o eãX ^am.
(1) KamV ~mi OÝ‘mbm ¶Vo .o ˶mMm KamXmambm .................. hmVo m.o
(2) {Z¶{‘V .................. H$o bm Va ˶mMm ’$m¶Xm hmVo m.o
(3) ’$w bmn§ mgZy .................. V¶ma hmVo mV.
(D$) WmSo >³¶mV CËVao Xçm.
(1) ‘bw m‘bw tMr CM§ r d¶mÀ¶m {H$Vì¶m dfmn© ¶Vª dmT>Vo ?
(2) àH$¥ Vr CËV‘ amhʶmgmR>r H$mUo ˶m Jmîo Q>tMr ‘XV hmVo o ?
(3) dZñnVrbm ’$w bo H$Yr ¶Do $ bmJVmV ?
(E$) MHy $ H$s ~am~o a Vo gmJ§ m.
(1) dmT> hmVo mZm ~mimÀ¶m dOZmV Am{U CM§ rV dmT> hmVo .o
(2) d¶mÀ¶m gËVamì¶m dfmn© ¶Vª àH$¥ Vr CËV‘ amhV.o
(3) AH§ $w a ‘mVrV éObm Zmhr Var amno Om‘o YaV.o
(4) ‘mVrVbo nmUr Am{U H$mhr nmfo H$ nXmW© amno mbm {‘iVmV.
137
24. Amnbo H$nS>o
gm§Jm nmhÿ
darb {MÌo H$miOrnyd©H$ nmhm. hr {MÌo H$moUH$moU˶m {Xdgm§Vrb AmhoV Vo Mm¡H$Q>tV {bhm.
1. n{hë¶m {MÌmV bmoH$m§Zr H$em àH$maMo H$nS>o dmnabo AmhoV ?
2. ˶m§Zr Ago H$nS>o dmnaʶmMo H$maU H$m¶ ?
3. Xþgè¶m {MÌmV bmoH$m§Zr H$moU˶m àH$maMo H$nS>o KmVbobo {XgVmV ?
4. aoZH$moQ> d N>ÌrMm dmna bmoH$ H$moU˶m {Xdgm§V H$aVmZm {XgV AmhoV ?
5. Vw‘À¶m n[agamV doJdoJiçm {Xdgm§V dmnaë¶m OmUmè¶m H$nS>çm§Mr ¶mXr H$am.
doJdoJiçm {Xdgm§‘ܶo H$nS>çm§‘ܶo Ago ~Xb H$m Pmbobo AmhoV?
H$maU ˶m {Xdgm§‘ܶo {VWë¶m hdoV ~Xb Pmbobo AmhoV.
¶m ~Xbm§nmgyZ earamMo g§ajU hmoʶmgmR>r Amnë¶mbm H$nS>çm§Mr JaO AgVo.
‘mhrV Amho H$m Vwåhm§bm ?
hdoVrb Aem ~Xbm§‘wio dfm©Mo VrZ ‘w»¶ ^mJ nS>VmV. {hdmim CÝhmim
˶m§Zm F$Vy åhUVmV. nmdgmim
Vo F$Vy åhUOo CÝhmim nmdgmim {hdmim.
à˶oH$ F$Vy gmYmaUnUo Mma ‘{hݶm§Mm AgVmo.
F$Vy EH$m‘mJyZ EH$ gVV ¶oV AgVmV, ¶mbm
F$VwMH«$ åhUVmV.
F$VyZwgma {ZgJm©V d n[agamV ~Xb hmoVmV.
138
‘mUgmÀ¶m d BVa gOrdmÀ§ ¶m OrdZmda F$VM§y m ‘mRo >m n[aUm‘ hmVo m.o à˶Ho $ F$VZy gw ma AmnU
dJo dJo io H$nS>o KmbVmo Am{U AmhmamV ~Xb H$aVm.o eVo r d BVa ì¶dgm¶md§ ahr F$VM§y m n[aUm‘ hmVo m.o
{ZgJmV© F$VZy gw ma AZHo $ ~Xb hmVo AgVmV. ‘mUgmZo ¶m ~Xbme§ r Oiw dZy KUo o MmJ§ b.o
Oam S>moHo$ Mmbdm
CÝhmim, nmdgmim, {hdmim ho F$Vy H$moUH$moU˶m ‘{hݶm§V ¶oVmV?
{hdmiçmV W§S>rnmgyZ g§ajU ìhmdo åhUyZ AmnU C~Xma H$nS>o KmbVmo. CÝhmiçmV Ago
C~Xma H$nS>o KmVbo, Va H$m¶ hmoB©b ?
àmUr H$nS>o KmbV ZmhrV. ‘J W§S>rnmgyZ ˶m§Mo g§ajU H$go hmoVo ?
{hdmiçmV AZoH$ PmS>m§Mr nmZo JiVmV. ¶m PmS>m§Zm nwÝhm nmZo H$Yr ¶oVmV?
H$ê$Z nhm
1. AmgnmgÀ¶m bmoH$m§Zr KmVbobo H$nS>o nhm.
2. ˶m§À¶m H$nS>çm§Vrb ’$aH$ Imbrb ‘wX²Xçm§À¶m AmYmao {bhm.
(1) a§J (2) àH$ma (3) ì¶dgm¶mZwgma JUdoe.
H$nS>çm§Mr {d{dYVm
Amnbm Xoe ’$ma ‘moR>m Agë¶m‘wio bmoH$m§À¶m
H$nS>çm§V àXoem§Zwgma {d{dYVm AmT>iVo.
nwéf eQ>©-n±Q>{edm¶ YmoVa-gXam, nm¶O‘m, bw§Jr
ho H$nS>o dmnaVmZm {XgVmV. VgoM Q>monr, ‘w§S>mgo,
’o$Q>m, nJS>r dmnaVmV.
139
{ñ̶m d ‘wbr gmS>r, gbdma-H$‘rO, ’«$m°H$ d
n±Q>-eQ>© gwX²Ym dmnaVmV.
gU, CËgd Am{U g‘ma§^mV bmoH$ ZQy>ZWQy>Z
OmVmV. H$mhr bmoH$ nma§n[aH$ nmoemI KmbVmV. CRy>Z
{XgUmao ^aOar H$nS>o KmbVmV. bmoH$ doJdoJi>çm
a§Jm§Mo, doJdoJiçm àH$mam§Mo d doJdoJiçm ZjrMo
H$nS>o KmbVmV, ho Vw‘À¶m bjmV Ambo Agob.
¶mbmM H$nS>çm§Vrb {d{dYVm åhUVmV. àm‘w»¶mZo
F$VyZwgma H$moUVo H$nS>o Kmbm¶Mo Vo R>aVo, na§Vw
AmdS>, gmo¶ d ì¶dgm¶ ¶mdê$Zhr H$moUVo H$nS>o
Kmbm¶Mo ho R>aVo. VgoM doJdoJiçm na§naoZwgmagwX²Ym
H$nS>çm§‘Yrb {d{dYVm AmT>iVo.
Vwåhr emioV OmVm Voìhm JUdoe KmbVm. gJiçm {dXçm϶mªZr EH$mM àH$maMm
JUdoe KmVë¶m‘wio Vwåhr emioV EH$gmaIo {XgVm. Vwåhm§bm EH$ doJir AmoiI
{‘iVo. AemM àH$mao H$mhr ì¶dgm¶m§‘ܶo JUdoe KmVbo OmVmV. Aem {d{dY
ì¶dgm¶m§Mr ‘m{hVr ¿¶m.
_r H$moU?
1. nm§T>am H$moQ> KmbyZ _r bmoH$m§Zm VnmgVmo.
2. _r {Zio H$nS>o KmbVmo, AmJ bmJbr H$s$
Vr {dPdVmo.
3. ImH$s H$nS>o KmbyZ _r Vwåhm§bm Zoh_r
{XgVmo. ^m§S>UV§Q>o Pmbo, Va _r {VWo
nmohMVmo.
4. ‘r é½Umb¶mV AgVo Am{U é½Um§Mr
H$miOr KoVo.
5. ‘r XoemÀ¶m g§ajUmg gX¡d VËna AgVmo.
140
Oam S>moHo$ Mmbdm
1. H$‘bbm _m_mH$S>o MmbV Om`Mo Amho nU Iyn nmD$g Ambm Amho. Z {^OVm _m_mH$S>o
OmÊ`mgmR>r {Vbm H$m` H$amdo bmJob?
2. OoH$~Zo bmoH$arMo H$nS>o KmVbo AmhoV na§Vw Ë`mbm Iyn Ja_ hmoV Amho. Ë`mZo H$moUVo H$nS>o
KmbUo `mo½` hmoB©b?
‘Z{OV Am{U gm{Z¶m ¶m§Mr W§S> hdoÀ¶m {R>H$mUr ghb OmUma Amho. {VWo dmnaʶmgmR>r
˶m§Zr Imbrbn¡H$s H$m¶-H$m¶ gmo~V ¿¶mdo Ago Vwåhm§bm dmQ>Vo ?
Vwåhr {ZdS>boë¶m {MÌm§Imbrb Mm¡H$Q>tV Aer IyU H$am.
141