salam and salamati

adolescents. J Pediatr Nurs.2005;20(4):258-67.
8. Kelishadi R, Ardalan G, Gheirat mand R, Sheikholeslam R, Majd zadeh
S, Delavari A, et al. Do the dietary habits of our community warrant
health of children and adolescents now and in future? Caspian study
Iranian Journal of Pediatric 2005;2(15):97-109
9. Kosikowski , F.V. 1981 . “ Properties of commercial flavoured frozen
yogurt.” Journal of Food Protection 44 :853 – 856.
10. Marshal R.T, 2001, Frozen desserts. In: Marth E. H., and Steele, J. L.,
editors, Applied Dairy Microbiology. New York, Dekker.
11. Nessrien M.N. Yasin, Samah M. Shalaby. Physiochemical and sensory
properties of functional low fat cheesecake manufactured using cottage
Annals of Agricultural Sciences , Volume 58, Issue 1, June 2013,.cheese
Pages 61–67.
12. Soukoulis C and Tzia C, 2008. Impact of the acidification process,
hydrocolloids and protein fortifiers on the physical and sensory
properties of frozen yogurt. International Journal of Dairy Technology.
61: 170-177.
13. Tamime , A.Y. , Robinson , R.K. 2007. Tamime and Robinson ’ s Yogurt
Science and Technology , 3rd ed. Woodhead , Cambridge .
14. Xie B, Gilliland FD, Li Y-F, Rockett HRH. Effects of ethnicity, family
income and education on dietary intake among adolescents. Prev Med.
. 2003 Jan;36(1):30-40.

۹۶

‫بررســی فراوانــی انــگل توکسوپلاســما گونــدی در کبــد‬
‫گوســفندهای منطقــه جنــوب غربــی اســتان اصفهــان در‬

‫ســال ‪1395‬‬

‫دکترپژمان تاجی‪ ،1‬دکتر ابراهیم رحیمی‪ ،2‬مجید ریاحی‪3‬‬

‫‪ 1‬گروه انگل شناسی‪ ،‬دانشکده دامپزشکی‪ ،‬دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات‪ ،‬تهران‪ ،‬ایران‬
‫‪[email protected]‬‬

‫‪ 2‬گروه بهداشت مواد غذایی‪ ،‬دانشکده دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد‪ ،‬ایران‬

‫‪ 3‬گروه انگل شناسی‪ ،‬دانشکده دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد‪ ،‬ایران‬

‫مقدمه‬

‫توکسوپلاسـموز یـک بیمـاری مشـترک تـک یاختـه ای اسـت کـه در حیوانـات‬

‫خونگـرم و انسـان بیماریزاسـت و عامـل سـقط و بـروز نواقـص مـادرزادی اسـت و منجـر بـه خسـارات‬
‫اقتصـادی در صنعـت پـرورش دام شـده و بدلیـل قابلیـت انتقـال از دام بـه انسـان از طریـق مصـرف‬
‫گوشـت‪ ،‬آلایـش خوراکـی دام و شـیر آلـوده در صنایـع غذایـی نیـز اهمیـت چشـمگیری دارد و بـه ایـن‬
‫منظـور در ایـن مطالعـه فراوانـی توکسوپلاسـما گونـدی در کبـد گوسـفندهای منطقـه جنـوب غربـی‬

‫) بررسـی شـد‪PCR .‬اسـتان اصفهــان بـا روش واکنـش زنجیـره ای پلیمـزار (‬

‫مواد و روش ها‬

‫جمـع آوری نمونـه از کبـد گوسـفندهای کشـتار شـده در کشـتارگاه صنعتـی دام زریـن شـهر (جنـوب‬
‫غربـی اسـتان اصفهـان)‪ ،‬قبـل از انتقـال بـه مراکـز عرضـه انجـام شـد و تـا زمـان انجـام آزمایشـات‬

‫مولکولـی در فریـزر ‪ -70‬نگهـداری شـدند‪.‬‬

‫بــا اســتفاده از ‪DNA،‬بــه روش فنل‪-‬کلروفــرم صــورت گرفــت‪ .‬پــس از اســتخراج ‪DNA‬اســتخراج‬
‫پرایمرهــا‪ TM،‬توکسوپلاســما گونــدی‪ ،‬نمونــه هــا بــا توجــه بــه ‪ITS-1‬پرایمرهــای اختصاصــی ژن‬
‫بـر روی ژل‪ ،PCR‬محصـولات ‪ITS-1‬گردیـد و بـرای مشـاهده قطعـات حاصـل از تکثیـر ژن ‪PCR‬‬
‫یـک درصـد آگارز انتقــال یافـت و در حضـور مارکـر ‪ 100‬جفـت بـازی بـا ولتــاژ متوسـط ‪ 80‬ولـت‬

‫الکتروفــورز گردیــد‪.‬‬

‫نتایج‪:‬‬

‫ایجاد باند ‪ 171‬جفت بازی بر روی ژل آگارز یک درصد دلیل تکثیر ژن ‪ ITS-1‬و نشانه مثبت بودن نمونه‬
‫از نظر وجود توکسوپلاسما گوندی است‪ .‬در این مطالعه میزان فراوانی انگل توکسوپلاسما گوندی در نمونه‬

‫های کبد گوسفند چهار درصد به اثبات رسید‪.‬‬

‫‪۹۷‬‬

‫بحث و نتیجه گیری‬

‫در سـرم خـون یـک سـوم افـراد بالـغ‪ ،‬آنت ‌یبـادی توکسوپلاسـما گونـدی مشـاهده می‌شـود کـه ایـن‬
‫امـر نشـان دهنـده شـیوع بـالا و قـدرت آلود‌هکنندگـی ایـن انـگل اسـت‪ .‬عفونـت معمـول ًا خـوش خيـم‬
‫و گــذرا مــي باشــد‪ .‬از آنجایــی کــه کبــد از احشــاء خوراکــی پرمصرفــی اســت کــه طرفــداران زیــادی‬
‫دارد و در برخــی مناطــق بــه صــورت خــام یــا نیم‌پــز خــورده مــی شــود کــه ایــن روش مصــرف‬
‫می‌توانـد در انتقـال عوامـل بیماریـزا از جملـه توکسوپلاسـما بـه مصـرف کننـده نقـش داشـته باشـد و‬
‫خطـرات بالقـوه‌ای را بـرای مصر ‌فکننـدگان خصوصـ ًا زنـان بـاردار ‪ ،‬کـودکان و افـراد دچـار بیمار ‌یهـای‬
‫سـرکو ‌بگر سیسـتم ایمنـی بـه همـراه داشـته باشـد‪ .‬اگرچـه میـزان آلودگـی کبدهـا در مطالعـه حاضـر‬
‫چنـدان بـالا نبـود ولـی توصیـه مـی شـود کبـد قبـل از مصـرف بـه خوبـی حـرارت ببینـد و از مصـرف‬

‫کبـد بـه صـورت خـام یـا نیـم پـز جـداً پرهیـز گـردد‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪1. Fusco G., Rinald L., Guarino A., Proroga. Y.T.R., Pesce A., Giuseppina‬‬
‫‪D.M., “Toxoplasma gondii in sheep from Campania region (Italy)”,‬‬
‫‪Veterinary Parasitology. Vol. 149, pp. 271-274, 2007.‬‬

‫‪2. Dubey. J.P.,”Toxoplasmosis of animals and human. 2ed.‬‬
‫‪London:Taylor and Francis group press, 2010.‬‬

‫‪3. Moraesa, D., Da Costab, M., Dantasc, A., Da Silvaa, J and Mota,‬‬
‫‪R. (2011). Toxoplasma gondii diagnosis in ovine aborted fetuses‬‬
‫‪and stillborns in the State of Pernambuco, Brazil. Veterinary‬‬
‫‪Parasitology. 183(2): 152-155‬‬

‫‪4. Tavassoli, M., Ghorbanzadehghan, M and Esmaeilnejad, B. (2013).‬‬
‫‪Foll detection of Toxoplasma gondii in sheep and goats blood‬‬
‫‪samples by PCR-RFLP in Urmia. Vet Res Forum. 4(1): 43-7.‬‬

‫‪۹۸‬‬

۹۹

‫مـي نماينـد‪ .‬بـا اسـتعمال و كاربرد گسـترده‬ ‫روش‬ ‫انــدازی‬ ‫راه‬
‫داروهـا و مـواد شـيميائي در دام هـا‪ ،‬در اثـر‬
‫‪ Microextraction‬بـا باقيمانــده آنهــا در مــواد غذايــي بــا منشــأ‬
‫دامــي‪ ،‬امــكان اينكــه انســان در معــرض‬
‫عوارضــي بــراي تمــام مــدت عمــر باشــد‬ ‫اســتفاده از روشــهای‬

‫آنالیـز دسـتگاهی جهت كامــ ًا روشــن و مشــخص مــي باشــد‪.‬‬

‫بررســی باقیمانــده آنتـی بیوتیـک هـا کـه بـه طـور گسـترده‬
‫جهــت درمــان بیمــاری هــای عفونــی در‬
‫دام مـورد اسـتفاده قـرار میگیرنـد‪ ،‬یکـی از‬ ‫ی‬ ‫تیک ‌هــا‬ ‫نتی ‌بیو‬ ‫آ‬
‫عوامـل آلاینـده شـایع محصـولات لبنـی از‬
‫جملــه شــیر مــی باشــد ‪ .‬زمانــی کــه دارو‬ ‫در‬ ‫خانواده‪ ‬بتالاکتــام‬

‫بـه صـورت تزریقـی‪ ،‬موضعـی و یـا خوراکـی‬ ‫شــیر‪.‬‬
‫تجویــز مــی شــود مقــداری از آن در بــدن‬
‫تجمـع مـی یابـد کـه بـه آن باقیمانـده آنتـی‬ ‫ناصر مرگان ازغدی‬
‫بیوتیــک گفتــه مــی شــود کــه در خــون ‪،‬‬
‫‪ [email protected]،‬بافـت عضلانـی‪ ،‬کبـد‪ ،‬کلیـه و مایعـات بـدن‬
‫سـعید خانـزادی‪ ،‬الهـه قدوسـی فـر ‪ ،‬نظیـر شـیر قابـل تشـخیص مـی باشـد ‪.‬‬
‫اثـرات اسـتفاده از شـیر دارای باقیمانـده های‬ ‫امیـر نـوروزی‪ ،‬مریـم کارآزمـا‪ ،‬شـهرام‬
‫آنتـی بیوتیـک برای انسـان موجب گسـترش‬ ‫کرباسـی‬
‫ســویه هــای مقــاوم باکتــری هــا‪ ،‬عــدم‬
‫پاسـخ بـه دوزهـای معمـول آنتـی بیوتیکـی‪،‬‬
‫انـواع واکنـش هـای آلرژیـک بخصـوص در‬ ‫اداره کل دامپزشکی خراسان رضوی‬

‫افــراد حســاس بــه آنتــی بیوتیــک‪ ،‬پاییــن‬ ‫مقدمه‪:‬‬

‫آوردن میــزان آلودگــی میکروبــی در دام‬ ‫شــیر بهداشــتي بايــد عــاري از هرگونــه‬
‫هــا و ممانعــت از تشــخیص آزمایشــگاهی‬ ‫مــواد تهديــد كننــده ســامت انســان‬
‫میکروارگانیســم هــای بیمــاری زا‪ ،‬اختــال‬ ‫باشــند‪ .‬اثــر ايــن مــواد خارجــي صرفــ ًا‬
‫در عملکـرد میکروفلورهـای طبیعـی دسـتگاه‬ ‫محــدود بــه مكيروارگانيســم هــا و عوامــل‬
‫گــوارش ‪ ،‬اثــرات ســرطان زایــی‪ ،‬جهــش‬ ‫بيولوژيــك و ســموم مترشــحه از آنهــا‬
‫زایـی و جلوگیـری از سـنتز برخـی ویتامیـن‬ ‫نمــي باشــد‪ ،‬بلكــه انــواع مــواد شــيميایی‬
‫كــه بــه صــورت مســتقيم يــا غيرمســتقيم‬
‫هـا مـی باشـد‪.‬‬

‫روش کار‪:‬‬ ‫مــواد غذايــي را آلــوده مــي ســازند نيــز در‬
‫ايجـاد اختـالات متعـدد و مسـموميت هـا‬
‫در مصـرف كننـدگان نقـش بسـزائي دارنـد‪ .‬بـراي ايـن مطالعـه ‪ 32‬نمونـه شـير خـام از‬
‫بـر خـاف عفونـت هـا و مسـموميت هـاي مراكــز جمــع آوري شــير شهرســتان هــای‬
‫مكيروبــي‪ ،‬عــوارض ناشــي از مســموميت اسـتان خراسـان رضـوی در مـرداد ماه سـال‬
‫هـاي شـيميائي اغلـب در دراز مـدت تظاهـر ‪ 1397‬بــه صــورت تصادفــي اخــذ و جهــت‬

‫‪۱۰۰‬‬

‫بررســي وجــود باقيمانــده آنتــي بيوتكيــی هریــک از آنتــی بیوتیــک هــا در ‪ 5‬غلظــت‬
‫بتالاکتـام هـا بـه آزمايشـگاه کنتـرل کیفـی مختلـف‪ ،‬محلـول اسـتاندارد تهیـه و پـس از‬
‫اداره کل دامپزشـکی خراسـان رضـوی ارجـاع تزریــق بــه دســتگاه‪ ،‬منحنــی کالیبراســیون‬
‫گرديـد‪ .‬نمونـه هـا (بـه حجـم تقربـی ‪ -50‬رسـم گردیـد‪ .‬در مـورد همـه آنتـی بیوتیـک‬
‫‪ 100‬میلـی لیتـر) در فالکـون هـای ‪ 50‬میلـی هـا خطـی بـودن منحنـی اسـتاندارد و تکـرار‬
‫لیتــری اخــذ و پــس از ثبــت مشــخصات پذیــری آن بدســت آمــد‪.‬‬
‫جهـت انجـام آزمایـش در داخـل کلـد یخدان‬
‫در ادامــه نمونــه هــای ‪ SPIKE‬شــده بــه‬ ‫و در کنـار یـخ بـه آزمایشـگاه ارسـال گردیـد‪.‬‬
‫دسـتگاه تزریـق شـد تا میـزان بازدهـی روش‬
‫ســپس آمــاده ســازی محلــول هــا و مــواد‪ ،‬محاسـبه گـردد کـه میـزان بازدهـی ‪75-80‬‬
‫شـامل محلـول اسـتاندارد اسـتوک‪ ،‬محلـول درصـد بدسـت آمـد‪ .‬همچنیـن تعـدادی نمونه‬
‫اســتاندارد اســتوک ترکیبــی‪ ،‬محلــول کنتــرل منفــی جهــت ارزیابــی روش بــه‬
‫اسـتاندارد میانـه ترکیبـی‪ ،‬محلـول اسـتاندارد دسـتگاه تزریـق گردیـد‪.‬‬
‫کار ترکیبـی انجـام گردیـد و پـس از اعتبـار‬
‫بخشـی و کالیبراسـیون‪ ،‬بـا داشـتن منحنـی سـپس نمونـه هـای شـیر جمـع آوری شـده‬
‫و معادلــه کالیبراســیون غلظتــی ‪ ،‬اســتخراج نیــز پــس از آمــاده ســازی و اســتخراج‪ ،‬بــه‬
‫آنالیـت انجـام شـد و بـا دسـتگاه ‪ LC-MS/‬دسـتگاه تزریـق گردیـد کـه در نمونـه هـای‬
‫‪ MS‬مـورد سـنجش قـرار گرفـت سـطح زیـر مــورد آزمایــش‪ ،‬هیــچ نمونــه ای بالاتــر از‬

‫پیـک مربـوط بـه نمونـه را در فرمـول قـرار حـد مجـاز تشـخیص داده نشـد ‪.‬‬
‫داده و غلظــت آن محاســبه گردیــد‪.‬‬
‫بحث و نتیجه گیری‪:‬‬

‫نتایـج ارزیابـی روش در مـورد آنتـی بیوتیـک‬ ‫نتایج‪:‬‬

‫هـای مذکـور نشـان مـی دهـد کـه اسـتفاده‬ ‫نمونــه شــیر منفــی کــه از فــارم بــدون‬
‫از دسـتگاه ‪ LC-MS/MS‬جهـت تشـخیص‬ ‫مصـرف آنتـی بیوتیـک نمونـه گیـری شـده‬
‫آنتـی بیوتیـک هایـی که حـد مجـاز باقیمانده‬ ‫و در آزمـون هـای اولیـه عـاری از باقیمانـده‬
‫آنهــا در نمونــه هــای غذایــی بســیار کــم‬ ‫دارویــی بــود‪ ،‬بــا ‪ 4‬نــوع آنتــی بیوتیــک‬
‫اســت‪ ،‬روشــی دقیــق و ســریع مــی باشــد‪.‬‬ ‫از خانــواده آنتــی بیوتیکــی بتــا لاکتــام‬
‫نتایــج نمونــه هایــی کــه از مراکــز جمــع‬ ‫شــامل آمپــی ســیلین‪ ،‬آموکســی ســیلین‪،‬‬
‫آوری شـیر اسـتان نیـز مـورد آزمایـش قـرار‬ ‫بنزیـل پنیسـیلین‪ ،‬سـفتیوفور و در ‪ 3‬غلظـت‬
‫گرفـت‪ ،‬همـه نمونـه هـا دارای نتایـج کمتـر‬ ‫مختلـف آلـوده گردیـد‪ .‬بـا توجـه بـه اهمیـت‬
‫از حـد تشـخیص و در مـواردی کمتـر از حـد‬ ‫تشــخیص میــزان باقیمانــده آنتــی بیوتیــک‬
‫مجـاز دارو در شـیر اسـت کـه ایـن نیـز بیانگر‬ ‫بـا روش اولیـه در حـد ‪ MRL‬یـا بیشـترین‬
‫پاییـن بـودن میـزان باقیمانـده ایـن داروها در‬ ‫مقـدار قابـل قبـول باقیمانـده در مـواد غذایـی‬
‫شـیر مصرفـی اسـت‪ .‬نتایـج آزمایشـات سـایر‬ ‫میـزان غلظـت نمونـه هـای ‪ SPIKE‬شـده ‪،‬‬
‫محققیـن در شـیر نیـز بیانگـر پاییـن بـودن‬ ‫نزدیـک بـه ایـن مقـدار در نظـر گرفتـه شـد‪،‬‬
‫سـطح ایـن باقیمانـده در شـیر مصرفـی مـی‬ ‫تـا میـزان کیفیـت تشـخیص مـورد ارزیابـی‬
‫باشــد‪ .‬گرچــه در مــواردی نیــز از درصــد‬
‫بـالای ایـن آنتـی بیوتیـک هـا یـا خانـواده‬ ‫قـرار گیـرد‪.‬‬

‫جهــت اعتبــار بخشــی روش‪ ،‬در ابتــدا از آنهـا گزارشـاتی در دسـت اسـت‪. .‬البتـه روش‬

‫‪۱۰۱‬‬

‫آنالیز و دقت و معتبر بودن روش هم حائز اهمیت می باشد‪.‬‬
‫دســتگاه ‪ LC-MS/MS‬شناســایی و آنالیــز ترکیبــات را بــه طــور قابــل ملاحظــه ای بــا‬
‫سـرعت و حساسـیت بسـیار بالاتـری انجـام مـی دهـد‪ .‬ایـن نـوع کروماتوگرافـی بـا فـن‬
‫آوری پیشـرفته و دارای مزایـای متعـددی از قبیـل دقـت عالـی‪ ،‬سـرعت بـالا‪ ،‬حساسـیت‬
‫بـی نظیـر‪ ،‬انتخابگـری عالـی مـی باشـد‪ ،‬ولـی هزینـه آزمـون هـای انجـام گرفتـه بدلیـل‬
‫هزینـه هـای سـرمایه ای و جـاری دسـتگاه و مـواد مصرفـی بسـیار بـالا بـوده و در همـه‬
‫آزمایشــگاه هــا و در تمــام مــوارد معمــول نیســت‪ ،‬لــذا پیشــنهاد مــی شــود بــه دلیــل‬
‫حساسـیت و دقـت بـالای آن‪ ،‬بـه عنـوان یـک روش تاییـدی در آزمایشـگاه هـای مرجـع‬

‫مـواد غذایـی دامپزشـکی اسـتفاده گـردد‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫اسـتاندارد ملـی ایـران ‪ .93‬شـیر پاسـتوریزه‪ ،‬ویژگـی هـا و روش هـای آزمـون‪ .‬تجدیـد نظـر‬
‫پنجم ‪.1394‬‬

‫اسـتاندارد ملـی ایـران ‪ .11101‬بیشـینه مقـدار مجـاز باقیمانـده داروهـای دامـی در مـواد‬
‫غذایـی‪ .‬تجدیـد نظـر دوم ‪.1396‬‬

‫پیرصاحــب مقــداد‪ ،‬درگاهــی عبدالــه ‪ ،‬خاموطیــان راضیــه ‪ ،‬ترابــی ســمیه و قاســم زاده‬
‫عظیـم‪ .1393 .‬بررسـی میـزان بقایـای آنتـی بیوتیـک شـیر در ایـران‪ .‬مجلـه دانشـگاه علـوم‬

‫پزشـکی جیرفـت‪ ،‬سـال ‪ ،)2(1‬آذر ‪ ،1393‬صفحـه ‪.94-105‬‬

‫‪- Agilent Technologies, Inc. Determination, confirmation, and quantitation‬‬
‫‪of trace ß-lactam antibiotics in milk using the Agilent 6410 LC/MS/MS. April‬‬
‫‪9, 2009, 5990-3677EN.‬‬

‫‪۱۰۲‬‬

‫جـذب زرده شـد‪ .‬نتایـج ایـن مطالعـه نشـان دادنـد‬

‫کـه تغذیـه­ جوجـه­هـای گوشـتی بلافاصلـه پـساثــر زمــان دسترســی‬
‫از هــچ دارای اثــرات مطلــوب روی رشــد و نمــو‬ ‫بــه خــوراک پــس از‬
‫دســتگاه گــوارش دارد‪.‬‬ ‫هــچ بــر جــذب زرده و‬

‫واژ­ه هاي كليدي‪ :‬جوجه گوشتی‪ ،‬گرسنگی پس از‬
‫وزن دســتگاه گــوارش هچ‪ ،‬دستگاه گوارش‪ ،‬جذب زرده‬

‫جوجــ ­ه هــای گوشــتی مقدمه‬
‫اگـر چـه بـر سـن واقعـي تکامـل دسـتگاه گـوارش‬
‫پرنــدگان اختــاف نظــر وجــود دارد؛ امــا همــه‬ ‫حامد گنجعلی‪ ،1‬احم ­درضا راجی‪3‬‬
‫‪ ،‬حیدر زرقی‪2‬‬
‫پژوهشـگران بـر ايـن عقيـده هسـتند كـه در زمـان‬
‫تولـد سيسـتم گـوارش پرنـدگان نابالـغ اسـت ( ‪2‎‬و‬
‫‪ .)8‎‬گــزارش تحقيقــات نشــان مي­دهــد كــه رشــد‬ ‫‪ .1‬دکترای تخصصی بافت شناسی‬
‫دانشگاه فردوسی مشهد‪،‬‬
‫اوليـه­ روده­ باریـک تـا سـن ‪ 6‬تـا ‪ 7‬روزگـي بسـيار‬
‫سـريع و گسـترده‌تر از سـایر اندا­مهـای بـدن اسـت‬
‫( ‪‎2 ،1‎‬و ‪ .)‎6‬همچنیــن غلظــت آنزی ‌مهــای هضمــي‬ ‫کارشناس اداره کل دامپزشکی وعضو‬
‫تـا سـن ‪ 14‬روزگـي افزايـش مـي­يابنـد (‪‎2‬و ‪.)8‎‬‬ ‫شورای نظام دامپزشکی استان سیستان و‬
‫بلوچستان‬
‫زمــان دسترســی بــه خــوراک پــس از هــچ بــر‬
‫شـیو­ه تکامـل دسـتگاه گـوارش تأثیـر دارد‪ ،‬چنانچـه‬
‫اسـکلان و نـوی (‪ )2000‬گـزارش کردنـد وزن روده­‬ ‫‪.2‬استادیار دانشکده کشاورزی‬
‫باریـک طـی ‪ 48‬سـاعت پـس از هـچ‪ ،‬در صورتـی‬ ‫دانشگاه فردوسی مشهد‬

‫کــه پرنــده بــه غــذا دسترســی داشــته باشــد بــه‬

‫‪.3‬دانشیار دانشکده دامپزشکی بیــش از دو برابــر افزایــش می‌یابــد همچنیــن‬
‫وزن بخش­ــهای مختلــف روده و نیــز وزن کل روده‬ ‫دانشگاه فردوسی مشهد‬
‫بــا وزن بــدن همبســتگی خطــی دارد ( ‪ .)9‎‬رونــد‬
‫افزایــش وزن و طــول رود­ه جوج ‌ههــای گوشــتی‬ ‫‪hamed [email protected]‬‬

‫تــا ســن ‪ 5‬تــا ‪ 7‬روزگــی بــه طــول می‌انجامــد‬ ‫چيكده‬
‫( ‪ .)3‎‬در جوجــه بوقلمو­نهــا نیــز وزن روده نســبت‬
‫بـه منظـور بررسـی اثـر زمـان شـروع بـه تغذیـه بـه وزن بقیـه­ اندام­هـای دسـتگاه گـوارش افزایـش‬
‫پـس از هـچ بـر رشـد‪ ،‬توسـعه­ی سیسـتم گـوارش بیشـتری داشـت و در روز ششـم پـس از هـچ بـه‬
‫و جـذب زرده در جوجـه­هـای گوشـتی‪ ،‬آزمايشـی حداکثـر مقـدار خـود رسـید و سـپس کاهـش نشـان‬
‫بـا ‪ 225‬قطعـه جوجـ ­ه خـروس گوشـتی راس ‪ 308‬داد (‪ .)‎10‬ایــن تحقیــق بــه منظــور بررســی اثــر‬
‫در قالـب طـرح کامـ ًا تصادفـی شـامل ‪ 3‬تیمـار بـا زمـان شـروع بـه تغذیـه پـس از هـچ در بلدرچیـن‬
‫‪ 5‬تکـرار و ‪ 15‬قطعـه پرنـده در هـر واحـد آزمايشـی ژاپنـی بـر رشـد‪ ،‬جـذب زرده و وزن نسـبی انـدام­‬
‫انجــام شــد‪ .‬تیمارهــا شــامل ‪ 3‬زمــان شــروع بــه هـای گوارشـی انجـام شـد‪.‬‬
‫تغذیــه (‪ 12 ،6‬و ‪ 18‬ســاعت پــس از هــچ) بودنــد‪.‬‬
‫تمامــی پرنــدگان پــس از ســپری شــدن دوره­ ی مواد و روش­ها‬
‫محرومیــت‪ ،‬بــه خــوراک دسترســی آزاد داشــتند‪ .‬پرنـدگان‪ ،‬جایـگاه و شـرایط پـرورش‪ -‬تعـداد ‪225‬‬
‫شـروع بـه تغذیـه بلافاصلـه پـس از هـچ موجـب قطعـه جوجـه خـروس تـاز هـچ شـده گوشـتی راس‬
‫بهبــود در رشــد بــدن‪ ،‬وزن دســتگاه گــوارش و از یــک موسســه­ جوجه‌کشــی اســتان خراســان‬

‫‪۱۰۳‬‬

‫جنوبــی تهیــه شــد و بــرای انجــام آزمایــش بــه شــكمي بــاز و اندام­هــاي مختلــف دســتگاه‬
‫پایلــوت تحقیقاتــی منتقــل شــدند‪ .‬جوج ‌ههــا بــه گـوارش آ­نهـا جـدا و وزن شـدند‪.‬‬
‫طـور تصادفـی بیـن ‪ 15‬پـن (واحدهـای آزمایشـی) آناليز آماري داده­ها‬
‫پـرورش روی بسـتر تقسـیم شـدند بـه گونـ ­ه ای‬
‫داد­ه هـای بـه دسـت آمـده از آزمايـش در قالـب‬ ‫کــه در هــر واحــد آزمایشــی ‪ 15‬قطعــه پرنــده‬
‫طــرح كامــ ًا تصادفــي‪ ،‬بــا اســتفاده از نرم‌افــزار‬ ‫مسـتقر و میانگیـن وزنـی پـ ­ن هـا بایـد مسـاوی‬
‫باشــند‪ .‬ميانگيــن وزن جوجــه­ هــا در شــروع آمـاري ‪ SAS‬و رويـه­ ‪ GLM‬تجزیـه شـدند ( ‪.)7‎‬‬
‫آزمایـش ‪ 37/56 ±0/65‬گـرم بـود‪ .‬هـر پـن بـه مقايسـ ­ه ميانگيـ ­ن هـا بـا اسـتفاده از آزمـون دانكـن‬
‫وسـیله­ تـوری بـه ارتفـاع يـك متـر محصـور شـد‪ .‬در سـطح احتمـال (‪ )0P</05‬انجـام شـد‪ .‬داد­ه هـا‬
‫هـر کـدام از پـن­ هـا داراي یـک مترمربع مسـاحت کــه بــه صــورت نســبی بودنــد پــس از تبديــل‬
‫و مجهـز بـه دان­خـوري و آ­بخـوري دسـتی بودنـد‪ .‬جهــت نرمــال ســازی داده­ هــا‪ ،‬مــورد تجزيــ ­ه‬
‫دمـاي سـالن پرنـدگان در زمـان ورود جوجـه­هـا آمـاري قـرار گرفتنـد‪ .‬مـدل آمـاری بـه شـرح زيـر‬
‫بــه ســالن در دامنــ ­ه ‪ 32-35‬درجــه­ ســانتي­گراد بـود‪.‬‬
‫‪Yij = µ + αi + εij‬‬ ‫تنظيـم و پـس از ‪ 72‬سـاعت بـه تدریـج (روزانـه‬

‫‪ 0/5‬درجـه) تـا رسـیدن دمـای سـالن بـه دامنـ ­ه کــه‪ = Yij :‬مقــدار هــر مشــاهده‪ = µ ،‬ميانگيــن‬
‫‪ 20-22‬درجــ ­ه ســانت­یگراد کاهــش داده شــد‪ .‬در جامع ­هــی آمــاری‪ = αi ،‬زمــان دسترســی بــه‬
‫طــول دوره­ آزمایــش رطوبــت نســبی ســالن در خــوراک و ‪ = εij‬اثــر خطــای آزمايــش‪.‬‬
‫دامنـه­ ‪ 50-60‬درصـد و برنامـه­ نـوری ‪ 23‬سـاعت‬
‫نتايج و بحث‬ ‫روشــنایی و ‪ 1‬ســاعت خاموشــي اعمــال شــد‪ .‬در‬
‫داد­ه هـاي مربـوط بـه میانگیـن تغییـرات وزن بدن‪،‬‬ ‫كل دوره­ آزمايــش‪ ،‬پــس از ســپری شــدن دور­ه‬
‫زرده‪ ،‬کل دسـتگاه گـوارش و روده کوچـک در سـن‬ ‫محرومیــت‪ ،‬جوجه‌هــا بــه خــوراک دسترســي‬
‫‪ 24‬و ‪ 48‬سـاعت پـس از هـچ در جـدول ‪ 1‬و وزن‬ ‫مــداوم داشــتند‪ .‬دسترســی بــه آب از زمــان ورود‬
‫نسـبی (درصـد وزن زنـده) در سـنین ‪16 ،11 ،7 ،4‬‬
‫و ‪ 24‬روزگـی در جـدول ‪ 2‬نشـان داده شـده اسـت‪.‬‬ ‫پرنـدگان بـه سـالن ممکـن شـد‪.‬‬
‫تأثیـر زمـان شـروع بـه تغذیـه پـس از هـچ اگـر‬
‫تیمارها و جیره­ های آزمایشی‬

‫تيمارهــاي آزمايشــي شــامل ‪ 3‬زمــان شــروع چـه بـر تغییـرات وزن بـدن و اندا­مهـای گوارشـی‬
‫بــه تغذیــه (‪ 6‬ســاعت پــس از هــچ شــاهد‪ 12 ،‬و در سـن ‪ 1‬و ‪ 2‬روزگـی معنـ ­ي دارنشـد (‪.)0P</05‬‬
‫‪ 18‬ســاعت پــس از هــچ محدودیــت دسترســی ولـی در پرنـدگان تغذیـه شـده بـا کمتریـن تاخیـر‬
‫بــه خــوراک) در قالــب طــرح كامــ ًا تصادفــي‪ ،‬پــس از هــچ بهبــود یافــت‪ .‬وزن نســبی روده‬
‫‪ 3‬تيمــار بــا ‪ 5‬تکــرار و ‪ 15‬قطعــه پرنــده در هــر کوچــک (درصــد وزن زنــده) در پرنــدگان تغذیــه‬
‫واحـد آزمايشـي بـود‪ .‬جيـره­هـاي آزمايشـي بـر شــده ‪ 6‬ســاعت پــس از هــچ نســبت بــه ســایر‬
‫اسـاس حداقـل مقاديـر مـواد مغـذي توصی ‌هشـد‌ه پرنـدگان تیمارهـای آزمایشـی بـه طـور معنـی دار‬
‫راهنمــای راس‪ 308‬بــا اســتفاده از نرم‌افــزار بالاتـر بـود‪ .‬نتایـج بـه دسـت آمـده بـا گـزارش‬
‫اســکلان و نــوی (‪ )2000‬مطابقــت دارد آن‌هــا‬ ‫‪ UFFDA‬تنظیــم شــدند‪.‬‬

‫فرآسـنجه­هـای مـورد بررسـی‪ -‬در سـنین زمـان گــزارش کردنــد دسترســی زودهنــگام پرنــدگان‬
‫ورود (‪ 6‬ســاعت پــس از هــچ)‪ ، 11 ،7 ،4 ،2 ،1 ،‬پـس از هـچ بـه خـوراک سـبب تأمیـن متعـاد ­ل‬
‫‪ 24‬و ‪ 42‬روزگـی یـک قطعـه جوجـه از هـر واحـد تـر نیازهـای مغـذی بـدن و بنابرایـن رشـد و نمـو‬
‫آزمایشـی کـه دارای وزنـی معـادل میانگیـن وزنـی ســری ‌عتر دســتگاه گــوارش‪ ،‬دســتگاه ماهیچ ­هــای‬
‫واحـد آزمایشـی بـود بـه طـور تصادفـی انتخـاب و بــدن و تکامــل سیســتم ایمنــی م­یشــود ( ‪.)9‎‬‬
‫پـس از وز ‌نکشـی کشـتار شـد‪ ،‬بلافاصلـه محوطـ ­ه پرنــدگان گــروه شــاهد وزن زرده در مقایســه بــا‬

‫‪۱۰۴‬‬

‫سـایر گرو ­ههـای آزمایشـی بـه میـزان بیشـتری کاهـش داشـت بـه طـوری کـه ایـن تغییـر معنـی دار نبـود‪ .‬نتایـج بدسـت‬
‫آمـده بـا گـزارش نـوی و اسـکلان (‪ )1998‬مطابقـت دارد بـه طـوری کـه ایشـان نشـان دادنـد کـه سـرعت جـذب زرده‬
‫در پرنـدگان تغذیـه شـده (پـس از هـچ) در مقایسـه بـا پرنـدگان گـروه آزمایشـی بیشـتر اسـت ( ‪ .)4‎‬نـوی و همـکاران‬
‫(‪ )2001‬گـزارش کردنـد در دوره­ بعـد از هـچ توسـعه­ رود­ه کوچـک در مقایسـه بـا کل سیسـتم بـدن سـری ‌عتر اسـت‪ ،‬لـذا‬
‫دسترسـی زودهنـگام بـه خـوراک سـبب تأمیـن مـواد مغـذی و انـرژی مـورد نیـاز و تکامـل بهتـر آن م­یشـود (‪ .)‎5‬نتایـج‬
‫ایـن مطالعـه نشـان دادنـد کـه تغذیـ ­ه جوجـه­هـای گوشـتی بـا فاصلـه حتـی الامـکان کوتـاه پـس از هـچ باعـث بهبـود‬

‫رونـد رشـد و نمـو دسـتگاه گـوارش می­شـود‪.‬‬

‫جـدول ‪ 1-‬اثـر زمـان شـروع بـه تغذیـه بـر ميانگيـن تغییـرات وزن بـدن‪ ،‬دسـتگاه گـوارش و زرده جوج ­ههـای گوشـتی ‪ 24‬و‬

‫‪ 48‬ساعت پس از هچ‬ ‫‪ 24‬ساعت پس از هچ‬ ‫‪ 48‬سـاعت پـس از هـچ‬

‫‪P-value‬‬ ‫‪ NF6‬تیمارها‪12‬ی‪.F‬آ‪.‬ز‪.N.‬م‪.‬ا‪..‬ی‪...‬ش‪...‬ی‪v(al.u..e..........S...E...M.............N. .F...1.8..‬گ‪-‬ر‪P‬م ) ‪..N...F...6.............‬ت‪.‬ی‪...‬م‪.‬ا‪..‬ر‪..‬ه‪.‬ا‪..1.2.‬ی‪.F.‬آ‪..‬ز‪..N‬م‪.‬ا‪.‬ی‪...‬ش‪....‬ی‪SE..M.............N...F...1.8..‬‬ ‫زمان هچ‬

‫‪ns‬‬ ‫‪1/96 12/60 13/93 12/59‬‬ ‫‪ns‬‬ ‫‪2/51 -0/48 -0/15 -0/21‬‬ ‫‪36/93±3/68‬‬ ‫وزن زنده (‪)g‬‬
‫‪ns‬‬ ‫‪0/56 3/23 3/17 3/92‬‬ ‫‪ns‬‬ ‫‪0/94 1/81 2/29 1/62‬‬ ‫‪3/61±0/50‬‬ ‫دستگاه گوارش (‪)g‬‬
‫‪ns‬‬ ‫‪0/29 2/53 2/62 2/29‬‬ ‫‪ns‬‬ ‫‪0/27 0/95 1/04 0/71‬‬ ‫‪0/97±0/13‬‬ ‫روده کوچک (‪)g‬‬
‫‪ns‬‬ ‫‪0/35 -2/27 -3/56 -3/26‬‬ ‫‪ns‬‬ ‫‪0/37 -2/67 -2/46 -2/47‬‬ ‫‪4/53±1/24‬‬
‫زرده (‪)g‬‬
‫‪ =FN6‬دسترسی به خوراک ‪ 6‬ساعت پس از هچ‪ =NF12 ،‬دسترسی به خوراک ‪ 12‬ساعت پس از هچ و ‪ =NF18‬دسترسی به خوراک ‪ 18‬ساعت پس از هچ‬
‫‪ -a…b‬میانگی ‌نهای هر ردیف برای هر اثر که حرف مشترک ندارند دارای اختلاف معن ‌یدار هستند (‪)0P</05‬‬
‫‪ -ns‬اختلاف معن ‌یدار نيست‪)0P</01( -** ،)0P</05( -* ،‬‬

‫جـدول ‪ 2-‬اثـر زمـان شـروع بـه تغذیـه بـر ميانگيـن وزن نسـبی دسـتگاه گـوارش و وزن نسـبی روده کوچـک (درصـد وزن‬
‫زنـده) در سـنین مختلـف‬

‫روده کوچک در سن (روز)‬ ‫کل دستگاه گوارش در سن (روز)‬ ‫زمان تاخیر در دسترسی‬
‫‪42 24 16 11 7‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪42 24 16 11 7 4‬‬ ‫به خوراک پس از هچ‬
‫‪ ........................................................................‬درصد وزن زنده ‪........................................................................‬‬ ‫ساعت‬
‫‪4/98 5/85 5/59 7/a62 8/a34 10/22‬‬ ‫‪6/89 7/18 9/51 12/81 14/43 17/95‬‬ ‫‪6‬‬
‫‪4/67 4/17 4/85 6/b13 8/ab19 9/73‬‬ ‫‪6/79 7/07 8/98 16/77 14/97 17/51‬‬ ‫‪12‬‬
‫‪5/04 4/13 7/76 6/b84 7/b86 10/14‬‬ ‫‪6/95 7/07 8/95 11/67 14/41 17/78‬‬ ‫‪18‬‬
‫‪0n/3s4‬‬ ‫‪0n/1s9‬‬ ‫‪0/24‬‬ ‫‪0/25‬‬ ‫‪0/44‬‬ ‫‪0n/3s4‬‬ ‫‪0n/3s8 0n/2s2 0n/2s3 0n/2s6 1n/9s7 0n/3s6‬‬ ‫خطاي استاندارد‬
‫*‬ ‫*‬ ‫*‬ ‫سطح معنی‌داری‬
‫‪ -a…b‬میانگی ‌نهای هر ستون برای هر اثر که حرف مشترک ندارند دارای اختلاف معن ‌یدار هستند (‪)0P</05‬‬
‫‪ -ns‬اختلاف معنی‌دار نيست‪)0P</01( -** ،)0P</05( -* ،‬‬

‫‪۱۰۵‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

1. Batal AB, Parsons CM. 2018. Effects of age on nutrient digestibility
in chicks fed different diets. Poultry Science. 81 (3): 400-7.

2. Nitsan Z, Ben-Avraham G, Zoref Z, Nir I. 2017. Growth and
development of the digestive organs and some enzymes in broiler
chicks after hatching. British Poultry Science. 32 (3): 515-23.

3. Noy Y, Sklan D. 2016. Energy utilization in newly hatched chicks.
Poultry Science. 78 (12): 1750-6.

4. Noy Y, Sklan D. 2018. Yolk utilization in the newly hatched poultry.
British Poultry Science. 39 (3): 446-51.

5. Noy Y, Geyra A and Sklan A. 2015. The effects of early feeding on
growth and small intestinal development in the post hatch poultry.
Poultry Science. 80 (7): 912-19.

6. Obst BS, Diamond J. 2018. Ontogenesis of intestinal nutrient
transport in domestic chickens (Gallus gallus) and its relation to
growth. The Auk. 109 (3): 451-64.

7. SAS: User’s guide: Statistics, .2017.Version 9.1.Vol. 2, S.A.S
Institute Cary, NC.

8. Sell JL. 1996. Physiological limitations and potential for improvement
in gastrointestinal tract function of poultry. The Journal of Applied
oultry Research. 5 (1): 96-101.Sklan D, Noy Y. 2015. Hydrolysis
and absorption in the small intestines of post hatch chicks. Poultry
Science. 79 (9): 1306-10.

9. Uni Z, Noy Y, Sklan D. 2018. Post hatch development of small
intestinal function in the poultry. Poultry Science. 78 (2): 215-22.

۱۰۶

‫واگیــر یــک بیمــاری بــا واگیــری بــالا در‬

‫گوسـفند و بـز مـی باشـد کـه بیمـاری گاهـیتلفات ناشی از اپی‬

‫در گاو‪ ،‬گاو میــش‪ ،‬شــتر و نشــخوارکنندگان‬

‫وحشـی نیـز دیـده مـی شـود و مـوارد نـادریکاردیت به دنبال‬
‫اکتیمای واگیر در‬
‫از ایــن بیمــاری در ســگ گــزارش شــده‬ ‫یک گله بز‬
‫اسـت ( ‪ .)Yager,1993:603-632‬همچنین‬
‫یــک بیمــاری مشــترک بیــن انســان و دام‬
‫مــی باشــد و ضایعــات آن بــر روی پوســت‬

‫افــرادی کــه بــا گوســفندان تمــاس دارنــد‬

‫حیدر خلیلی بگلوی*‪ ،1‬فیروزه زارع پور‪ ،2‬رضا ممک ـن اس ـت ایج ـاد ش ـود‪ .‬عام ـل بیم ـاری‬
‫خیراندیش‪ ،3‬مرحوم جواد تاجیک‪ 4‬یـک پاراپاکـس ویـروس از خانـواده پاکـس‬

‫وریـده اسـت و بیمـاری بـه شـکل ضایعـات‬ ‫‪ .1‬دکتری تخصصی بیماریهای داخلی دامهای بزرگ‪،‬‬
‫پرولیفراتیــو در اطــراف دهــان و پــوزه کــه‬ ‫کارشناس مبارزه با بیماری های دام شهرستان نرماشیر‪،‬‬

‫معمـولا بـه مـدت یـک تـا دو مـاه باقـی می‬ ‫اداره کل دامپزشکی استان کرمان‪،‬‬

‫ماننــد ظاهــر مــی شــود‪ .‬ضایعــات مربــوط‬ ‫‪[email protected]:‬‬
‫بــه بیمــاری ممکــن اســت بــه پوســت یــا‬ ‫‪ .2‬دکتری عمومی دامپزشکی‪ ،‬کارشناس نظارت‬
‫مخـاط سـایر قسـمت هـای بـدن مثـل لـب‬ ‫بر فرآورده های خام دامی شهرستان بم ‪ ،‬اداره کل‬
‫هـا‪ ،‬پسـتان و مخـاط دهـان نیـز گسـترش‬
‫دامپزشکی استان کرمان‪،‬‬

‫یابـد‪ .‬اگرچـه ممکـن اسـت شـیوع بیمـاری‬ ‫‪[email protected]‬‬
‫در نشــخوارکنندگان کوچــک‪ ،‬بــه خصــوص‬ ‫‪ .3‬دکتری تخصصی دامپزشکی‪ ،‬استاد گروه پاتولوژی‬
‫در حیوانــات جــوان‪ ،‬خیلــی بــالا باشــد‪ ،‬امــا‬
‫میــزان مــرگ و میــر معمــولا پاییــن اســت‬ ‫دانشکده دامپزشكي دانشگاه شهید باهنر كرمان‪،‬‬
‫دانشگاه شهید باهنر کرمان‬

‫)‪ .(Rabinson,1981:771-782‬بـر اسـاس‬ ‫دانشیار گروه علوم درمانگاهي دانشکده دامپزشكي‬
‫بررســی متــون مربــوط‪ ،‬تاکنــون گزارشــی‬ ‫دانشگاه شهید باهنر كرمان‬

‫در بـاره تلفـات گسـترده ناشـی از ابتـا بـه‬ ‫‪[email protected]:‬‬
‫اکتیمــا وجــود نــدارد‪ .‬گــزارش حاضــر بــه‬

‫وقــوع تلفــات گســترده در نــوزادان در اثــر‬ ‫مقدمه‪:‬‬

‫ابتـا بـه بیمـاری اکتیمـای واگیـر در یـک‬ ‫اکتیمــای واگیــر کــه تحــت‬
‫گلـه بـز مـی پـردازد‪.‬‬ ‫عنــوان پوســتولار درماتیتیــس (‪Pustular‬‬

‫‪ ) Dermatitis‬یــا ارف نامیــده مــی مواد و روش کار‪:‬‬
‫شــود‪ ،‬یــک بیمــاری پوســتی رایــج بــا‬
‫یــک گلــه بــز و گوســفند شــامل‬ ‫منشــا ویروســی در گلــه هــای گوســفند‬

‫و بــز اســت کــه گســتردگی جهانــی دارد ‪ 200‬راس بـز بـه علـت تلفـات نـوزادان بـه‬
‫(‪ .)Robinson,1981:771-782‬اکتیمــای بیمارســتان آموزشــی پژوهشــی دانشــکده‬

‫‪۱۰۷‬‬

‫دامپزشـکی دانشـگاه شـهید باهنـر کرمـان شـد (شـکل ‪ .)4‬در ریـه هـا یـک پنومونـی‬
‫ارجـاع داده شـد‪ .‬در معاینـه بالینـی دام های فیبرینی‪-‬چرکـی وجـود داشـت‪( .‬شـکل ‪.)5‬‬
‫مبتـا بـا سـن حـدود یـک مـاه‪ ،‬در ناحیـه بــا توجــه بــه ضایعــات ماکروســکوپیک و‬
‫خارجـی و داخلـی لـب هـا‪ ،‬بخـش قدامـی میکروســکوپیک بیمــاری اکتیمــای واگیــر‬
‫لثــه هــا و زبــان ضایعــات پرولیفراتیــو بــه عنــوان بیمــاری اولیــه تشــخیص داده‬
‫مشـاهده شـد‪ .‬در معاینـه برخـی مبتلایـان شـد‪.‬‬
‫دیســپنه شــدید تنفســی و همچنیــن یــک‬
‫تــوده در ناحیــه حلــق برخــی از مبتلایــان‬
‫ملامســه مــی شــد‪ .‬مبتلایــان در اثــر بحث‪:‬‬
‫دیسـپنه شـدید تلـف مـی شـدند‪ .‬در کالبـد‬
‫بیمـاری اکتیمـا معمـولا فقـط پوزه‬ ‫گشـایی دام هـای تلـف شـده‪ ،‬عـاوه بـر‬
‫جراحـات پرولیفراتیـو ذکـر شـده‪ ،‬در حفـره و لــب هــا را در گیــر مــی کنــد‪ ،‬ولــی در‬
‫دهانــی غشــاء هــای دیفتریــک‪ ،‬در ناحیــه دامهـای جـوان گاهـی زبـان و لثـه را نیـز‬
‫حلــق فارنژیــت نکروتیــک و در دســتگاه گرفتــار مــی نمایــد‪ .‬ایــن بیمــاری توزیــع‬
‫تنفســی برونکــو پنومونــی مشــهود بــود‪ .‬جهانــی دارد و در سراســر دنیــا دیــده مــی‬
‫همچنیــن پریکاردیــت همــراه بــا شــل شــود )‪ .(Smith,2009:789‬اگــر چــه‬
‫بـودن غیرعـادی عضلـه قلـب مشـهود بود‪ .‬معمــولا بیمــاری در بــز خیلــی شــدید تــر‬
‫از گوســفند اســت )‪.(Nandi,2011:75‬‬
‫امـا بـر اسـاس بررسـی متـون انجـام شـده‬ ‫نتایج‪:‬‬

‫تـا کنـون گزارشـی در بـاره وقـوع تلفـات‬
‫در ارزیابـی هیسـتوپاتولوژی‪ ،‬بافـت گســترده ناشــی از اپــی کاردیــت در دام‬
‫پوششــی ناحیــه لــب دچــار آکانتوزیــس‪ ،‬هـای مبتـا بـه اکتیمـا انجام نشـده اسـت‪.‬‬

‫طویـل شـدن زوائـد اپیدرمـی و دژنرسـانس‬
‫در اپیدمـی اکتیمـا در عربسـتان که‬ ‫هیدروپیـک در لایـه خـاردار شـده بـود کـه‬
‫در بعضـی از سـلول هـا وجـود گنجیدگـی در بیـن سـال هـای ‪ 1987‬و ‪ 1989‬اتفـاق‬
‫هــای ائوزینوفیلیــک داخــل سیتوپلاســمی افتــاد‪ ،‬گوســفند و بــز هــای تمــام ســنین‬
‫مشــهود بــود (شــکل‪1‬و‪ .) 2‬در مقاطــع تحـت تاثیـر قـرار گرفتنـد و میـزان شـیوع‬
‫مربـوط بـه محوطـه دهانـی بافـت پوششـی ‪ 80-70‬درصـد و میـزان مـرگ و میـر پنـج‬
‫دچــار نکــروز شــدید شــده بــود کــه تــا درصـد تـا ‪ 15‬درصـد بـود‪ .‬در ایـن اپیدمـی‬
‫لایــه هــای عمقــی هــم ادامــه داشــت ضایعـات فقـط در اطـراف دهـان و لب های‬
‫و یــک اســتوماتیت نکروتیــک عمقــی حیوانــات مبتــا وجــود داشــت و در ســایر‬
‫ایجــاد شــده بــود ( شــکل‪ .) 3‬در بافــت قســمت هــای بــدن مبتلایــان مشــاهده‬
‫هــای نکروتیــک پرگنــه هــای باکتریایــی نشــد )‪.(Housawi,1991:550-551‬‬
‫بصـورت بنفـش رنـگ قابـل رویـت بودنـد‪ .‬ایجـاد اپـی کاردیـت مـی توانـد بـه عنـوان‬
‫در قلــب پریکاردیــت فیبرینــی چرکــی علــت تلفــات گســترده مبتلایــان در گلــه‬
‫همـراه بـا پرگنـه هـای باکتریایـی مشـاهده مــورد بررســی در ایــن گــزارش مطــرح‬

‫‪۱۰۸‬‬

‫گـردد‪ .‬بـر اسـاس بررسـی متـون انجـام شـده تاکنـون گـزارش دربـاره ایجـاد اپـی کاردیـت‬
‫در اثــر ویــروس اکتیمــا انجــام نشــده اســت‪ .‬ابتــا بــه اکتیمــا ســبب مســتعد شــدن دام‬
‫بــه عفونــت هــای ثانویــه باکتریایــی مــی گــردد و ابتــای دام بــه عفونــت هــای ثانویــه‬
‫باکتریایـی سـبب افزایـش احتمـال سـپتی سـمی و باکتریمـی و متعاقبـ ًا احتمـال پریکاردیـت‪،‬‬

‫اپـی کاردیـت و پنومونـی باکتریایـی مـی گـردد‪.‬‬
‫ویـروس ایجـاد کننـده اکتیمـا نسـبت شـرایط محیطـی کامـا مقـاوم اسـت و در‬
‫محـل هـای عفونـی از سـالی بـه سـال دیگـر باقـی مـی مانـد ‪ .‬ویـروس مـی توانـد بـرای‬
‫چندیـن سـال در دلمـه هـای خشـک اطـراف دهـان دامهـای بالـغ کـه قبـا بـه بیمـاری‬
‫مبتـا شـده انـد‪ ،‬باقـی بمانـد‪ ،‬امـا شـرایط مرطـوب بـرای ویـروس کمتـر مناسـب اسـت‬
‫(کیوانفـر‪ .)100 :1387 ،‬از سـوی دیگـر بـره هایـی کـه از میـش هـای ایمـن بـه دنیـا مـی‬
‫آینـد‪ ،‬حتـی اگـر آنتـی بـادی بالایـی پـس از خـوردن آغـوز داشـته باشـند بـه بیمـاری مبتـا‬
‫مـی شـوند‪ .‬تغذیـه ناکافـی در دوره آبسـتنی مـی توانـد سـبب تولـد نـوزادان ضعیفـی گـردد‬
‫کــه دریافــت مقــدار ناکافــی شــیر در دوره پــس از زایــش و بــه طبــع آن تغذیــه ناکافــی‬
‫ن ـوزادان س ـبب وخام ـت بیش ـتر اوض ـاع م ـی گ ـردد )‪ .(Mccance,1960:699‬ب ـر اس ـاس‬
‫بررسـی انجـام شـده‪ ،‬تغذیـه نامناسـب دامهـای بالـغ در گلـه فـوق مـی توانـد بـه عنـوان‬
‫یـک گزینـه احتمالـی جهـت فراهـم شـده زمینـه جهـت تلفـات گسـترده نـوزادان مطـرح‬

‫گـردد‪.‬‬

‫نتیجه گیری‪:‬‬
‫اگرچـه اکتیمـا بـه عنـوان یـک بیمـاری خـود محـدود شـونده بـا میـزان تلفـات‬
‫پاییـن در گلـه هـای گوسـفند و بـز شـناخته شـده اسـت‪ ،‬امـا وجـود مشـکلات مدیریتـی و‬
‫تغذیـه ای در گلـه بخصـوص در دوره آبسـتنی‪ ،‬وقـوع عفونتهـای همزمـان و حـدت بـالای‬
‫ویـروس ممکـن اسـت منجـر بـه طولانـی شـدن رونـد بیمـاری و یـا حتـی وقـوع تلفـات‬

‫‪۱۰۹‬‬

.‫گسترده در دامهای جوان گردد‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

‫ ترجمـه دکتـر هـادی‬،‫ ویـروس شناسـی دامپزشـکی‬،1387 ، ‫ فنـر‬. ‫ جـی‬. ‫ اف‬1 .
‫ صفحـه‬، ‫ انتشـارات و چـاپ دانشـگاه تهـران‬، ‫ چـاپ دوم‬، ‫ دکتـر ناصـر کریمـی‬،‫کیوانفـر‬

99-100
2. Housawi,F.MT. EME. Abu-Elzein,M.M. Amin and A.I.-Afa-

leq (1991)“Contagious pustular dermatitis (ORF) infection in
sheep and goats in Saudi Arabia” ,Vet Rec , 128:550-551
3. Mccance, I., Andg. Alexander (1960 )“ The onset of lactation in
the Merino ewe and its modification by nutritional factors”
Journal of Agricultural Science, 10:699-719

4. Robinson, A.J., Balassu, T.C. (1981) “Contagious pustular der-
matitis (ORF)” ,Vet. Bul , 51: 771- 782

5. S. Nandi, Ujjwal K. De, Sumit Chowdhury( 2011)“Current sta-
tus of contagious ecthyma or ORF disease in goat and sheep”
, Small Ruminant Research96 73–82

6. Smith, B. P. (2009) “ Large animal internal medicine” , 3 edi-
tion,‌ P:789-791
“Theskinandappendag�(1993)Yager,J.Aandscott.D.W .7
1,.es In: pathology of domestic animals ”,4th edition ,Vol
PP:630-632 Ed.by jubb,K.V.F Kennedx,

۱۱۰

‫خطهـای راه راه قرمـز بـر روی بدنشـان هسـتند‪.‬‬ ‫اهمیت و نقش سودمند استفاده از‬
‫زالوهــا دارای حــدود ‪ 34‬قطعــه (ســگمنت)‬ ‫زالوها در انسان و حیوانات اهلی‬
‫هسـتند و قطعـات ‪ 9-11‬کلیتـوم (‪)Clitellum‬‬
‫را تشــکیل م ‌یدهنــد کــه ایــن ارگان مســئول‬ ‫امین رنجبر‪ ،1‬مصطفی کنارکوهی‪ ،2‬رضا اسدی‪ ،3‬اعظم‬
‫ترشــح پیلــه (کوکــون ‪ )Cocon‬اســت کــه‬ ‫باجلان‪4‬‬
‫فقــط در ماههــای تابســتان قابــل مشــاهده‬
‫اســت‪ .‬زالوهــا دارای دو نــوع عضــو مکنــده‬ ‫‪-1‬دامپزشک (‪ PhD‬بهداشت آبزیان)‪ ،‬کارشناس آزمایشگاه‬
‫هســتند‪ :‬انــدام مکنــده قدامــی و خلفــی‪ .‬انــدام‬ ‫مرجع‪ ،‬اداره کل دامپزشکی استان خوزستان‪ ،‬ایران‬
‫مکنـده خلفـی بـرای انتقـال و اتصـال اسـتفاده‬ ‫(‪)[email protected]‬‬
‫می‌شـود و انـدام مکنـده قدامـی بـرای مکیـدن‬
‫خــون اســتفاده می‌گــردد و دارای ‪ 2‬یــا ‪ 3‬فــک‬ ‫‪ -2‬دامپزشک‪ ،‬مدیر کل‪ ،‬اداره کل دامپزشکی استان‬
‫بــا دندانهــای تیــز هســتند کــه بــه ترتیــب در‬ ‫خوزستان‪ ،‬ایران (‪)[email protected]‬‬
‫پوســت و زبــان میزبــان بریدگ ‌یهــای ‪ Y‬و ‪U‬‬
‫شــکل ایجــاد م ‌یکننــد‪ .‬زالوهــا دارای حــدود‬ ‫‪ -3‬دامپزشک‪ ،‬معاونت سلامت‪ ،‬اداره کل دامپزشکی استان‬
‫‪ 300‬دنــدان روی فکهــا هســتند‪ .‬هــر فــک‬ ‫خوزستان‪ ،‬ایران (‪)[email protected]‬‬

‫حــاوی ‪ 10‬دنــدان اســت‪.‬‬ ‫‪ -4‬دامپزشک‪ ،‬کارشناس مسئول روابط عمومی اداره کل‬
‫دامپزشکی خوزستان (‪)[email protected]‬‬

‫زالوهــا در محی ‌طهــای بــا رطوبــت بــالا‬ ‫زالــو یکــی از انگلهــای خارجــی مکنــده‬
‫بــه مــدت طولانــی زندگــی م ‌یکننــد و در‬ ‫خــون اســت کــه در مناطــق مختلــف دنیــا در‬
‫طــول دوره رشــد خــود م ‌یتواننــد تحــت تاثیــر‬ ‫کاهــش بازدهــی دامهــای اهلــی نقــش دارنــد‪.‬‬
‫دمــا و میــزان غــذای موجــود باشــند‪ .‬زالوهــای‬ ‫البتــه ایــن موجــودات از نظــر اهمیــت درمانــی‬
‫بالــغ تقریبــ ًا م ‌یتواننــد بیــن ‪ 18-27‬ســال در‬ ‫در بیماریهــای حیوانــات و انســان نیــز مطــرح‬
‫یــک محیــط مناســب زندگــی کننــد‪ .‬زالوهــا‬ ‫هســتند‪ .‬زالوهــای مــورد اســتفاده در درمــان را‬
‫جاندارانـی خونسـرد (‪ )poikilotherm‬هسـتند‬ ‫م ‌یتــوان در راســته آنلیــدا (‪ ،)Annelida‬رده‬
‫و م ‌یتواننــد در دمــای ‪ 0-30‬درجــه ســانتیگراد‬ ‫کلیتلاتــا (‪ ،)Clitellata‬راســته آرینکوبدلیــدا‬
‫زنـده بماننـد ولـی هنگام ‌یکـه دمـا بـه سـرعت‬ ‫(‪ ،)Arhyncobdellidae‬خانــواده هیرودینــه‬
‫تغییـر م ‌یکنـد‪ ،‬اسـترس ایجـادی ممکـن اسـت‬ ‫(‪ )Hirudinae‬و جنــس هیــرودو (‪)Hirudo‬‬
‫باعــث مــرگ شــود‪ .‬زالــو می‌توانــد تقریبــا تــا‬ ‫طبقه‌بنــدی کــرد کــه در تمــام دنیــا منتشــر‬
‫‪ 10‬برابــر وزن خــود از خــون حیوانــات تغذیــه‬ ‫شــد‌هاند و دارای تنــوع محــل ســکونت بــوده‬
‫کنـد و ممکـن اسـت تـا یکسـال پـس از آخریـن‬ ‫و در آب شــیرین‪ ،‬دریاهــا‪ ،‬بیابانهــا و اقیانوســها‬
‫خونخـواری نیـاز بـه تغذیـه نداشـته باشـد‪ .‬تغذیه‬ ‫زندگــی م ‌یکننــد‪ .‬گونه‌هایــی از زالوهــا کــه‬
‫کـردن زالـو معمـول ًا ‪ 40‬دقیقـه اسـت و حـدود‬ ‫در پزشــکی اهمیــت دارنــد شــامل ‪Hirudo‬‬
‫‪ 10-15‬میل ‌یلیتـر خـون در هـر بـا خو ‌نخـواری‬ ‫‪،Hirudo asiatica ،medicinalis‬‬
‫م ‌یبلعــد‪ .‬خون‌هــای خــورده شــده م ‌یتواننــد‬ ‫‪Hirudo ،Hirudo manellensis‬‬
‫توســط آنزی ‌مهــا و میکروارگانیســ ‌مهای‬ ‫‪،Hirudo michaelseni ،orientals‬‬
‫مشـارکت کننـده ماننـد آئرومونـاس هیدروفیـا‬ ‫‪Hirudo ،Hirudo nipponia‬‬
‫و ســودوموناس هیرودینیــا (‪)P. hirudinia‬‬ ‫‪ granulose‬و ‪Macrobdella decora‬‬
‫هضــم شــوند‪ .‬زالوهــا هرمافرودیــت هســتند و‬
‫بوســیله بارورســازی متقابــل (‪reciprocal‬‬ ‫هســتند‪.‬‬

‫زالوهــا بی‌مهــرگان ســیلندری شــکل ‪ )fertilization‬تولیــد نســل م ‌یکننــد و‬
‫مســطحی هســتند کــه از نظــر رنــگ بــا هــم بارورســازی ب ‌هشــکل خودبــاروری (‪self-‬‬
‫اختــاف دارنــد و برخــی قهــوه‌ای‪ ،‬ســبز تیــره‪ )fertilization ،‬ندارنـد‪ .‬در ایـن روش قسـمت‬
‫ســیاه ب ‌ههمــراه قهــوه‌ای‪ ،‬نارنجــی و یــا دارای قدامــی یــک زالــو در مقابــل قســمت خلفــی‬

‫‪۱۱۱‬‬

‫زالــوی دیگــر قــرار م ‌یگیــرد و ســپس هــر کلرومیســنتین (‪)chloromycentin‬‬
‫زالــو یــک اســپرماتوفورا بــه داخــل منطقــه (آنتی‌بیوتیـک)‪ ،‬مـواد شـبه‌هیسـتامین‪ ،‬مهـار‬
‫کلیتـار (مکانـی کـه اسـپرم مـکان مادگـی کنند‌ههــای کمپلمــان‪ ،‬مهــار کنند‌ههــای‬
‫را پیــدا م ‌یکنــد) رهــا می‌کنــد‪ .‬پــس از ایــن کربوکســی پپتیــداز ‪ A‬و اســتیل کولیــن‬
‫ارتبـاط‪ ،‬تخم‌هـا بیـن ‪ 1-9‬مـاه بعـد گذاشـته هســتند‪.‬‬
‫می‌شـوند و کلیتلـوم شـروع بـه ترشـح حـدود‬
‫اخیــراً زالوهــا بعنــوان درمــان در طــب‬ ‫‪ 4‬کوکـون (پیلـه) می‌نمایـد کـه بـا آلبومیـن‬
‫دامپزشــکی اســتفاده شــد‌هاند تــا بیماریهــای‬ ‫ایجــاد شــده بوســیله غد‌ههــای کیلتــار پــر‬
‫حیوانـات اهلـی را درمـان کننـد‪ .‬اندیکاسـیون‬ ‫می‌شــوند‪ .‬ســیکل زندگــی زالوهــا شــامل‬
‫اصلــی و معمــول زالودزمانــی شــامل‬ ‫تخــم‪ ،‬زالـوی جــوان و مراحـل بلــوغ اسـت‪.‬‬
‫بیماریهایـی اسـت کـه در ارتبـاط بـا التهـاب‪،‬‬ ‫بیشـتر زالوهـا بیـن یـک تـا دو سـال زمـان‬
‫دیســپلازی مفصــل ران و زانــو‪ ،‬بیماریهــای‬ ‫نیـاز دارنـد تـا سـیکل زندگـی خـود را کامـل‬
‫تانـدون‪ ،‬لیگامنـت و فاشـیا‪ ،‬بیماریهـای مهـره‬ ‫کننـد ولـی ایـن مسـئله وابسـته بـه تغذیـه و‬
‫دمــا اســت‪ .‬هــر کوکــون حــاوی حــدود ‪15‬‬
‫و درمــان زخــم اســت‪.‬‬

‫تخـم اسـت و در هـر سـال ‪ 60‬نـوزاد تولیـد‬
‫می‌شــود‪.‬‬

‫برخــی از مــوادی کــه در بــزاق زالــو‬
‫یافــت م ‌یشــوند در پزشــکی و دامپزشــکی‬
‫دارای اهمیــت هســتند‪ .‬از نظــر بیولوژیــک‬
‫مـواد فعالـی کـه در بـزاق زالـو وجـود دارنـد‬
‫پروتئی ‌نهــا و پپتیدهــا هســتند‪ .‬بــزاق زالــو‬
‫شکل (‪ :)1‬شکل بالغ دو نمونه از‬ ‫حــاوی بیــش از ‪ 100‬مــاده فعــال زیســتی‬
‫زالوهای مورد استفاده در پزشکی و‬ ‫اســت کــه اهمیــت درمانــی دارنــد و شــامل‬
‫ضدانعقادهــا (هیرودیــن)‪ ،‬گشــاد کنند‌ههــا‪،‬‬
‫دامپزشکی‬

‫ترومبولیتی ‌کهــا‪ ،‬مــواد ضــد التهــاب‪ ،‬مــواد قبــل از اســتفاده از زالــو‪ ،‬پوســت حیــوان‬
‫ب ‌یحـس کننـده و ضـد درد‪ ،‬مـواد جلوگیـری بایــد بوســیله تراشــیدن موهــای ضخیــم در‬
‫کننــده از تجمــع و چســبندگی‪ ،‬ضــد اد ‌مهــا‪ ،‬محـل مـورد نظـر آمـاده شـود و بوسـیله یـک‬
‫مــواد افزایــش دهنــده نفــوذ عــروق آســیب اسـفنج گـرم بـا آب گـرم (فاقـد کلـر) بـر روی‬
‫دیــده در بافــت و ارگان‌هــا‪ ،‬مــواد برطــرف پوسـت صـاف باعـث تحریـک جریـان خـون‬
‫کننـده هیپوکسـی‪ ،‬مـواد جلوگیـری کننـده از گـردد تـا زالـو در زمـان کمتـری بـه تغذیـه از‬
‫اینفارکــت و ســکته‪ ،‬ســم‌زدایی ارگانیســم‌ها آن تمایـل پیـدا کنـد‪ .‬خیـس کـردن پوسـت‬
‫بــا رو ‌شهــای آنت ‌یاکســیدانی‪ ،‬کاهــش بــا آب ممکــن اســت تمــاس و اتصــال زالــو‬
‫دهنده‌هــای مــاده زمینــه‌ای خــارج ســلولی و بـه بـدن حیوانـات را افزایـش دهـد و باعـث‬
‫مــواد آنت ‌یمیکروبیــال می‌باشــند‪ .‬معمولتریــن تسـهیل تغذیـه شـود‪ .‬در طـی اصلاح پوسـت‪،‬‬
‫مـواد فعـال زیسـتی کـه از بـزاق زالوهـا رهـا مـواد آنتی‌سـپتیک نبایـد اسـتفاده شـود زیـرا‬
‫م ‌یشــود شــامل‪ :‬هیرودیــن‪ ،‬هیالورونیــداز‪ ،‬زالوهــا نســبت بــه بوهــای قــوی حســاس‬
‫کالیــن‪ ،‬دســتابیلاز (‪ ،)destabilase‬آپیــراز‪ ،‬هسـتند و ممکـن اسـت پوسـت را گاز نگیرنـد‪.‬‬
‫آگلین‌هــا (الاســتاز کاتپســین ‪ G‬اینهیبیتــور پـس از اینکـه محـل مـورد نظـر آمـاده شـد‪،‬‬
‫‪ ،)elastase cathepsin G inhibitor‬زالــو بــه محــل زخــم تمــاس داده م ‌یشــود‪.‬‬
‫بدلی ‌نهــا‪ ،‬پیگوآمریــن (‪ )piguamerin‬تعـداد زالوهـای مـورد نیـاز بـرای زخـم (فـاز‬
‫(مهـار کننـده کالیکرین پلاسـما)‪ ،‬آنتاگونیسـت اول درمـان) بـه گونـه بیمـار‪ ،‬انـدازه و پاسـخ‬
‫فعــال ســازی پلاکــت (دارای اثــرات کلینیکـی آن نسـبت بـه درمـان بسـتگی دارد‪.‬‬
‫آنت ‌یترومبیــک)‪ ،‬مهــار کنند‌ههــای تریپتــاز‪ ،‬یـک زالـو بـرای هـر ‪ 10‬کیلوگـرم از وزن توده‬

‫‪۱۱۲‬‬

‫بـدن حیوانـات اسـتفاده م ‌یشـود بطوریکـه ‪ 5‬تـا ‪ 15‬زالـو در مـورد اسـب اسـتفاده م ‌یگـردد‪ .‬ایجـاد‬
‫یـک محـدوده بوسـیله پارچـه تنزیـب در اطـراف محـل مـورد نظـر از سـردرگمی زالـو بـرای مکانـی‬
‫کـه م ‌یخواهـد متصـل شـود جلوگیـری خواهـد کـرد‪ .‬زالـو را م ‌یتـوان بـا دسـت بـه محـل مـورد‬
‫نظـر منتقـل کـرد یـا م ‌یتـوان بوسـیله یـک سـرنگ پلاسـتیکی ‪( cc5‬کـه پیسـتون آن برداشـته‬
‫و جـدا شـده) ایـن عمـل انتقـال را انجـام داد و بـه محـل زخـم منتقـل کـرد تـا زالـو اتصـال را‬
‫ایجـاد کنـد‪ .‬عمـل زالودرمانـی بـا اولیـن گازگرفتگـی آغـاز می‌شـود کـه معمـول ًا بـدون درد اسـت‬
‫و دوره اتصــال بیــن ‪ 20‬تــا ‪ 45‬دقیقــه طــول م ‌یکشــد کــه در ایــن دقایــق زالــو م ‌یتوانــد حـدود‬
‫‪ 5-151 ml‬از خـون را بمکـد‪ .‬پـس از اتصـال زالـو مـواد زیسـتی فعـال قـوی ترشـح می‌کنـد کـه‬
‫جریـان خـون را تسـهیل کـرده و از انعقـاد جلوگیـری م ‌یکنـد و همچنیـن مـواد شـبه هیسـتامینی‬
‫کـه از بـزاق زالـو بـه محـل زخـم وارد م ‌یشـود مانـع کلاپـس مویرگهـای همجـوار م ‌یشـود‪ .‬پـس‬
‫از یـک دقیقـه‪ ،‬بـا پیشـرفت رونـد‪ ،‬زالـو شـروع بـه کاهـش خـون سـیاهرگی بوسـیله آسـیب بـه‬
‫رونـد انعقـاد در عـروق پرخـون م ‌یکنـد و جریـان خـون را در زخ ‌مهـا افزایـش م ‌یدهـد تـا التیـام‬

‫تسـهیل گـردد‪.‬‬
‫زالودرمانـی بطـور معمـول بـرای درمـان در انسـانها و حیوانـات پـس از جراح ‌یهـای ترمیمـی‬
‫و بیماریهـای التهابـی اسـتفاده می‌گـردد‪ .‬زالـو یکـی از انگلهایـی اسـت کـه عـاوه بـر مضراتـی‬
‫کـه دارد م ‌یتوانـد اثـرات مفیـدی نیـز بـرای سـامتی انسـانها و حیوانـات داشـته باشـد‪ .‬اسـتفاده‬
‫درمانـی از زالوهـا قدمـت طولانـی دارد‪ .‬امـروزه زالودرمانـی در درمـان زخ ‌مهـا پـس از جراح ‌یهـا و‬
‫پیونـد پوسـت در سـگ‪ ،‬گربـه و اسـب اسـتفاده می‌شـود‪ .‬بـزاق زالـو مهمتریـن قسـمت زالـو بـرای‬
‫اسـتفاده در پزشـکی اسـت و دارای مـواد زیسـتی فعـال زیـادی اسـت‪ .‬مهمتریـن مـاده فعـال زیسـتی‬
‫در بـزاق زالـو‪ ،‬هیرودیـن اسـت کـه قویتریـن ضـد انعقـاد اسـت و عملکـردی شـبیه هپاریـن دارد‪.‬‬
‫در مقابـل هپاریـن‪ ،‬هیرودیـن معمولتریـن ضدانعقـاد اسـتفاده شـده در جمـ ‌عآوری نمون ‌ههـای خـون‬
‫بـرای مـوارد تشـخیصی آزمایشـگاهی اسـت‪ .‬مـواد فعـال زیسـتی دیگـری کـه در بـزاق زالـو وجـود‬
‫دارنـد م ‌یتواننـد باعـث تسـهیل در ترمیـم زخـم و درمـان بیماریهـای غی ‌رطبیعـی مربـوط بـه خـون‬
‫ماننـد دیابـت‪ ،‬سـندروم انعقـاد داخـل رگـی منتشـر و پلی‌سـایتمی شـوند‪ .‬در کشـور مـا مطالعـات‬
‫درمانــی زالوهــا در حیوانــات محــدود بــوده اســت کــه بــه نظــر می‌رســد تحقیقــات بیشــتری در‬
‫زمینـه اهمیـت درمانـی آنهـا در حیوانـات اهلـی و بکارگیـری عملـی آنهـا در درمـان صـورت پذیـرد‪.‬‬

‫‪۱۱۳‬‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

1. Abdisa, T., (2018). Therapeutic importance of leech and
impact of leech in domestic animals. MOJ Drug Des
Develop Ther, 2(6), pp.235-242.

2. Alaama M, AlNajjar M, Abdualkader A, et al. Isolation and
analytical characterization of local Malaysian leech saliva.
IIUM Engineering Journal. 2011:12(4).

3. Aloto D, Eticha E. (2018). Leeches: A Review on their
Pathogenic and Beneficial Effects. J Vet Sci Technol.
9(1):511.

4. Das B. (2014) An overview on hirudotherapy/leech
therapy. Ind Res J Pharm Sci. 1(1):33‒45.

5. Herlin C, Bertheuil N, Bekara F. (2017). Leech therapy in flap
salvage: systematic review and practical recommendations.
In Annales de Chirurgie Plastique Esthétique. Elsevier
Masson. 62(2):1‒13.

6. MehlhornH.(2001).Encyclopedicreferenceofparasitology:
diseases, treatment, and therapy. Springer Science and
Business Media.

7. Sepitka J, Lukes J, Jirousek O. (2012). Composition,
Structural and Material Properties of Leech Teeth–
Example of Bioinspiration in Materials Research.
ChemickeListy. 106:523‒524.

8. Sobczak N, Kantyka M. (2014). Hirudotherapy inVeterinary
Medicine.Annalsofparasitology.60(2)89‒92.

9. Zaidi S, Jameel S, Zaman F. (2011). A systematic overview of
the medicinal importance of sanguivorous leeches. Altern
med rev. 16(1):59‒65.

۱۱۴

‫لزوم مدیریت هوشمندانه در فرایند اجـرا درآورد‪ .‬ایـن سیسـتم همچنیـن حـاوی‬
‫اطلاعـات بسـیار ارزشـمندی از نظـر فواصـل‬ ‫کنترل بیماری های دامی‬

‫واحدهــای اپیدمیولوژیــک و ســوابق مایــه‬
‫کوبـی برعلیـه بیماریهـا مـی باشـد‪ .‬بـا ایـن‬
‫حــال چنانچــه برخــی پارامترهــای مهــم در‬ ‫دکتر مرتضی ساعد توکل نیا‬

‫زمینـه مقابلـه بـا بیمـاری هـا در نظـر گرفتـه‬ ‫دکتری عمومی دامپزشکی‬

‫نشــود تنهــا ترســیم نقشــه و انجــام مایــه‬ ‫کارشـناس اداره دارو و درمـان اداره کل دامپزشـکی‬
‫کوبــی در محــدوده هــای فــوق الذکــر راه‬ ‫اسـتان گیـان‬
‫بـه جایـی نبـرده و منتـج بـه کنتـرل بیمـاری‬
‫نخواهـد شـد‪ .‬برایـن اسـاس برخـی عوامـل‬
‫تاثیرگـذار در زمینـه مقابلـه بـا بیمـاری هـا‬ ‫‪[email protected]‬‬

‫کــه در کنــار اســتفاده از سیســتم ‪GIS‬‬
‫بایسـتی بـه آنهـا توجـه شـود بـه قـرار ذیـل‬
‫مـی باشـند‪:‬‬ ‫ســامانه جغرافیایــی پایــش و مراقبــت از‬
‫بیمــاری هــای دامــی ( ‪ GIS‬دامــی )یکــی‬
‫از نــرم افزارهایــی اســت کــه ســازمان‬
‫‪ -1‬شــاخصه هــای بیمــاری هــا‪ :‬ش ـناخت‬ ‫دامپزشـکی کشـور از آن بـه منظـور مقابلـه با‬
‫شــاخصه هــای مهــم بیمــاری هــا نظیــر‬ ‫بیماریهـا اسـتفاده مـی نمایـد‪ .‬بـا ایـن حـال‬
‫میـزان واگیـری ‪ ،‬تلفـات ‪ ،‬چگونگـی انتشـار‬ ‫بــرای مهــار بیمــاری هــا در مناطــق آلــوده‬
‫و‪...‬در نحــوه مبــارزه حائــز اهمیــت اســت‪.‬‬ ‫عــاوه بــر بهــره گیــری از ایــن سیســتم‪،‬‬
‫بطــور مثــال در مــورد بیمــاری هایــی کــه‬ ‫نیازمنــد شــناخت کامــل بیماریهــا وبرخــی‬
‫شـدت واگیـری بـالا ‪ ،‬تلفـات کـم و قـدرت‬ ‫اطلاعـات کارشناسـی از پارامترهـای خـاص‬
‫انتشــار بالاتــری دارنــد نســبت بــه بیمــاری‬ ‫منطقـه ای مـی باشـد‪ .‬بـدون بکارگیـری از‬
‫هــای بــا درجــه واگیــری کمتــر و قــدرت‬ ‫ایـن اطلاعـات ممکـن اسـت کنتـرل بیماری‬
‫انتشــار پاییــن نیازمنــد واکنــش کاملتــر‪،‬‬ ‫در کانــون آلــوده موفقیــت آمیــز نباشــد‪ .‬در‬
‫ســریعتر و بــا حداکثــر رعایــت موازیــن‬ ‫ایـن مقالـه تحلیلـی بـه برخـی موضوعـات‬
‫بیوســکیوریتی و قرنطینــه ای مــی باشــد‪.‬‬
‫مهــم در ایــن زمینــه پرداختــه میشــود‪.‬‬

‫‪ -2‬نــوع دام و خصوصیــات پرورشــی ‪:‬‬ ‫روش کار ‪:‬‬
‫نــوع دام در نحــوه مقابلــه بــا بیمــاری هــا‬
‫درحــال حاضــر شــیوه کار مقابلــه بــا تاثیــر گــذار اســت‪ .‬بطــور مثــال طاعــون‬
‫بیمــاری هــای واگیــر دامــی در شــبکه نشــخوارکنندگان کوچــک تنهــا گلــه هــای‬
‫هــای دامپزشــکی بدیــن گونــه اســت کــه گوسـفندو بـز را در گیـر مـی کنـد درحالیکـه‬
‫متعاقــب ثبــت گــزارش بیمــاری در ســامانه تــب برفکــی طیــف وســیعتری از دام هــای‬
‫‪ GIS‬بصـورت آنلایـن مـی تـوان از طریـق اهلــی را متاثــر کــرده و لــذا مــی بایســت‬
‫نـرم افزارهـای مربوطـه نقشـه تحـت وب را واکنـش سـریعتری صـورت پذیـرد‪ .‬در حیـن‬
‫در منطقــه آلــوده ترســیم و در شــعاع هــای بازدیــد کارشناســی بایســتی بــه نــژاد دام‬
‫یـک‪ ،‬سـه و ده کیلومتـری از مرکـز کانـون هــای منطقــه و حساســیت هــای نــژادی‬
‫بیمـاری‪ ،‬عملیـات مایـه کوبـی را در دامـداری توجــه شــود‪ .‬همچنیــن دامهــای پــرواری‬
‫هــا و واحدهــای اپیدمیولوژیــک بــه مرحلــه بـا توجـه بـه سـن پاییـن و احتمـال سـابقه‬

‫‪۱۱۵‬‬

‫مایــه کوبــی کمتــر و همچنیــن وضعیــت نظیـر درجـه حـرارت محیـط ‪ ،‬مسـیر وزش‬
‫فیزیولوژیــک آنهــا حســاس تــر بــوده و در بـاد ‪ ،‬نـزولات جـوی و وجـود حشـرات ناقـل‬
‫در چگونگـی مبـارزه بـا بیماریهـا تاثیـر گـذار‬ ‫اولویــت کار قــرار مــی گیرنــد‪.‬‬
‫‪ -3‬شناســایی چوبــداران ‪ :‬بدیهــی اســت مـی باشـند‪.‬‬
‫در صـورت نقـل و انتقـال غیـر مجـاز دام در ‪ -5‬توپوگرافــی و جغرافیــای منطقــه‪:‬‬
‫مناطـق آلـوده ‪ ،‬عملیـات مایـه کوبـی ثمـر آشــنایی بــا پســتی بلنــدی و توپوگرافــی‬
‫بخــش نبــوده و بیمــاری همچنــان انتشــار کانـون آلـوده و شـعاع هـای اطـراف آن حائز‬
‫مـی یابـد‪ .‬لـذا حداقـل اقـدام قرنطینـه ای اهمیـت بالایـی اسـت کـه شـاید کمتـر بـه‬
‫در ایـن ارتبـاط ‪ ،‬شناسـایی چوبـداران منطقه ان توجـه مـی شـود‪ .‬بطـور مثـال چنانچـه‬
‫آلـوده‪ ،‬آمـوزش‪ ،‬توجیـه و ملـزم کـردن آنهـا در روسـتای ‪ A‬بیمـاری تـب برفکـی بـروز‬
‫بــه رعایــت موازیــن قرنطینــه ای در زمــان نمایــد و روســتای ‪ C‬در یــک کیلومتــری‬
‫شـیوع بیمـاری هـای دامـی بـا توجـه بـه آن واقـع باشـد و بیـن آنهـا موانـع طبیعـی‬
‫قانــون ســازمان دامپزشــکی کشــور مــی نظیـر کـوه و جنـگل وجـود داشـته باشـد و‬
‫روسـتای ‪ B‬در دو کیلومتـری روسـتای ‪ A‬و‬ ‫باش ـد‪.‬‬
‫زمیـن هـای بیـن ایـن دو روسـتا جلگـه ای‬
‫‪ ،‬همـوار یـا شـالیزار باشـد ؛ علیرغـم اینکـه‬ ‫‪ -4‬فصل و ناحیه بروز بیماری ‪:‬‬

‫طبــق نقشــه ‪ GIS‬روســتای ‪ C‬نزدیــک‬ ‫در بیشـتر نواحـی اسـتان گیـان ‪ ،‬در فصـل‬
‫تـر بـوده و بایسـتی مایـه کوبـی در آن انجام‬ ‫بهــار و تابســتان بــه علــت کشــت برنــج و‬
‫شـود امـا اولویـت مایـه کوبـی بـا روسـتای‬ ‫کمبـود علوفـه ‪ ،‬دام هـا را بـه نواحـی ییلاقی‬
‫‪ B‬اســت زیــرا احتمــال وقــوع بیمــاری در‬ ‫بـرده و یـا اینکـه در مراتـع جلگـه ای بنـام‬
‫ایـن روسـتا بیشـتر از روسـتای ‪ C‬اسـت کـه‬ ‫قــرق رهــا کــرده و یــا بصــورت بســته در‬
‫روســتا نگهــداری مــی نماینــد‪ .‬چنانچــه در‬
‫موانـع طبیعـی دارد‪.‬‬

‫‪A--‬‬ ‫یـک روسـتا تعـدادی از دام هـا بـه ییـاق‬
‫یـا قـرق بـرده شـده و مابقـی آن بصـورت‬
‫‪C----------------------------B‬‬ ‫بســته نگهــداری شــوند در صــورت بــروز‬

‫بیمـاری در روسـتا امـکان انتشـار آن کمتـر ‪ -6‬خـط سـیر و حرکـت دام هـا ‪ :‬بسـیار‬
‫مــی باشــد ( اگرچــه در ییلاقــات و قــرق مهـم اسـت کـه کارشـناس بررسـی بیمـاری‬
‫هـا در همـان زمـان بـه علـت تداخـل دام در روســتاهایی کــه دام هــا چــرای آزاد‬
‫هـای نواحـی مختلـف بـا یکدیگـر و تمـاس داشـته و در مرتـع و جنـگل رهـا مـی شـوند‬
‫نزدیـک آنهـا امـکان انتشـار بیمـاری بیشـتر اطلاعاتـی از مسـیر حرکـت و خـط سـیر آنها‬
‫مــی باشــد)‪ .‬در حالیکــه در همیــن روســتا جمــع آوری نمایــد‪ .‬بطــور مثــال در شــکل‬
‫پــس از برداشــت برنــج و رهــا کــردن دام زیـر اگـر در روسـتای ‪ A‬یـک بیمـاری بـا‬
‫هـا در مـزارع‪ ،‬ایـن بیمـاری از قـدرت انتشـار انتقــال ســاده یــا تمــاس مســتقیم حــادث‬
‫بیشــتری برخــوردار خواهــد بــود‪ .‬بنابرایــن شـود و مسـیر حرکـت روزانـه دام هـا بطـرف‬
‫شــیوه و ســرعت مقابلــه بــا بیمــاری تابــع روسـتای ‪ B‬باشـد علیرغـم آنکـه در نقشـه‬
‫زمــان و فصــل کشــاورزی رخــداد بیمــاری ‪ GIS‬روسـتای‪ C‬نسـبت بـه روسـتای ‪B‬‬
‫مـی باشـد‪ .‬همچنیـن برخـی عوامـل دیگـر بـه کانـون آلـوده نزدیـک تـر اسـت بـا ایـن‬

‫‪۱۱۶‬‬

‫حــال اولویــت کار مایــه کوبــی در روســتای ای‪ ،‬ضدعفونــی دامــداری هــا و برگــزاری‬
‫‪ B‬مـی باشـد زیـرا احتمـال همجـوار شـدن و کلاس هـای آموزشـی و توجیهـی در منطقـه‬
‫تمـاس دام هـا در ایـن حالـت بیشـتر اسـت‪ .‬انجــام پذیــرد ‪.‬‬
‫ایــن موضــوع همچنیــن در نواحــی ییلاقــی‬
‫‪ -8‬ســرعت در انجــام عملیــات مایــه‬ ‫کــه دام هــا دارای مراتــع و آبشــخورهای‬
‫کوبــی‪ :‬عملیــات واکسیناســیون در مــورد‬ ‫مشـترکی هسـتند حائـز اهمیـت مـی باشـد‪.‬‬
‫بیمــاری هــای بشــدت واگیــر نظیــر تــب‬
‫‪ A--‬برفکــی بایســتی در کوتــاه تریــن زمــان‬
‫ممکـن در شـعاع عملیاتـی مـورد نظـر انجـام‬ ‫‪C-----------------------------B‬‬
‫شــود‪ .‬در یــک مــورد مشــاهده شــد کــه‬
‫بیسـت ودو روز پـس از گـزارش بیمـاری در‬
‫یـک واحـد آلـوده ‪ ،‬مایـه کوبـی در روسـتایی‬
‫در فاصلـه ‪ 3‬کیلومتـری مرکـز بیمـاری انجـام‬ ‫‪ -7‬بررســی وضعیــت بیمــاری‪ ،‬ســابقه‬
‫شــده اســت‪ .‬اگــر حداقــل زمــان ایمنــی‬
‫بخشــی موثــر واکســن را چهــارده روز در‬ ‫مایــه کوبــی و میــزان تاثیــرات قبلــی‬
‫نظـر بگیریـم یعنـی حداقـل سـی وشـش روز‬
‫پـس از گـزارش بیمـاری‪ ،‬در روسـتای مـورد‬ ‫آنهــا‪ :‬چنانچــه بیمــاری تــب برفکــی در‬
‫نظـر مـا ایمنـی موثـری بوجـود آمـده اسـت‪.‬‬ ‫یــک روســتا شــایع شــود بایــد بــه کمــک‬
‫واضــح اســت کــه ســرعت انتشــار بیمــاری‬ ‫سـوابق موجـود درسـامانه ‪ GIS‬بـه بررسـی‬
‫تـب برفکـی کـه ویـروس آن از طریـق هـوا‬ ‫وضعیــت شــیوع بیمــاری در دام هایــی کــه‬
‫هـم انتشـار مـی یابـد مجالـی بـرای ایمنـی‬ ‫‪ -1‬حداکثــر دفعــات مایــه کوبــی در مــورد‬
‫بخشـی کنـد مـا نخواهـد داد و بیماری شـیوع‬ ‫آنهـا انجـام شـده ‪ -2‬حداقـل دفعـات مایـه‬
‫پیــدا خواهــد کــرد‪ .‬حــال تصــور کنیــد کــه‬ ‫کوبــی در آنهــا صــورت گرفتــه و ‪ -3‬اصــا‬
‫حداقــل چنــد روز قبــل از گــزارش بیمــاری‬ ‫مایــه کوبــی در مــورد آنهــا انجــام نشــده‬
‫در واحـد آلـوده‪ ،‬بیمـاری در ایـن واحـد وجود‬ ‫پرداخـت تـا عـاوه بـر ارزیابـی میـزان تاثیر‬
‫داشـته و حداقـل ‪ 4‬روز قبـل از بـروز علایـم‬ ‫واکسیناســیون هــای قبلــی بــه ایــن مهــم‬
‫در اولیــن دام بیمــار‪ ،‬ویــروس بیمــاری از‬ ‫نائــل آمــد کــه آیــا اصــولا در ایــن واحــد‬
‫طریـق ترشـحات دام در محیـط منتشـر مـی‬ ‫آلـوده بایسـتی مایـه کوبـی انجـام شـود یـا‬
‫شــده اســت‪ .‬لــذا یکــی از مهمتریــن علــل‬ ‫خیـر؟ همچنیـن آگاهـی از وضعیـت ایمنـی‬
‫عـدم توفیـق در ایمنـی بخشـی مناسـب در‬ ‫مـادری گوسـاله هـای تـازه بدنیاآمـده فـوق‬
‫روســتاهای اطــراف کانــون آلــوده را مــی‬ ‫العــاده حائــز اهمیــت مــی باشــد‪ .‬بخوبــی‬
‫تـوان تاخیـر درعملیـات مایـه کوبـی دانسـت‪.‬‬ ‫مشـخص اسـت چنانچـه شـیوع بیمـاری در‬
‫یـک واحـد بـالا باشـد درصـد زیـادی از دام‬
‫هـا در زمـان کمـون بیمـاری بـوده و انجـام‬
‫مایــه کوبــی‪ ،‬ضمــن آشــکار شــدن ســریع‬
‫بیمــاری در دام هــای درکمــون و همچنیــن‬
‫بحث و نتایج ‪:‬‬ ‫بــالا بــردن خطــر انتشــار بیمــاری‪ ،‬تبعــات‬

‫اجتماعـی بـدی نیـز بهمـراه خواهـد داشـت‪ .‬سیسـتم ‪ GIS‬اطلاعـات سـریع و ذیقیمتـی‬
‫در اینگونـه مـوارد بهتراسـت از عملیـات مایـه در اختیـار شـبکه هـا قـرار داده تـا بـه مقابلـه‬
‫کوبــی خــودداری و برخــی اقدامــات دیگــر بـا بیمـاری هـا بپردازنـد‪ .‬امـا تنهـا ترسـیم‬
‫نظیـر اعمـال مقـررات بهداشـتی و قرنطینـه نقشـه تحـت وب و واکسیناسـیون در کانـون‬

‫‪۱۱۷‬‬

‫هــا راهگشــا نبــوده و بایسـتی ضمــن بازدیــد دقیـق منطقــه‪ ،‬از شــیوه پـرورش دام هـا‪،‬‬
‫توپوگرافـی منطقـه‪ ،‬خـط سـیر و حرکـت دام هـا‪ ،‬زمـان دقیـق بـروز بیمـاری‪ ،‬وضعیـت‬
‫ایمنـی بخشـی واکسـن هـای قبلـی و میـزان شـیوع فعلـی بیمـاری اطـاع حاصـل نمـود‪.‬‬
‫گرفتـن ایـن اطلاعـات نیازمنـد وجـود کارشناسـانی باانگیـزه‪ ،‬مطلـع و پرتـوان مـی باشـد‬
‫تــا در نهایــت بــا بــکار بســتن ایــن اطلاعــات و بــا کمــک سیســتم ‪ GIS‬و اولویــت‬
‫بنـدی واحـد هـا عملیـات مایـه کوبـی را در کوتـاه تریـن زمـان ممکـن بـه انجـام رسـاند‪.‬‬
‫مشـکلاتی نظیـر کمبـود واکسـن ‪ ،‬نیـرو و تجهیـزات اگرچـه بسـیار مهـم وتعییـن کننـده‬
‫هسـتند امـا در مـواردی مشـاهده شـده کـه علیرغـم برخـورداری از واکسـن هـای موثـر‪،‬‬
‫پرسـنل فنـی و تجهیـزات مناسـب در مهـار بیمـاری توفیـق چندانـی حاصـل نشـده اسـت‪.‬‬
‫بنابرایـن کنتـرل بیمـاری هـای دامـی بـا بهـره گیـری مدبرانـه از سیسـتم ‪ ،GIS‬حضـور‬
‫فعالانــه در منطقــه‪ ،‬آگاهــی از پارامترهــای بیمــاری و در یــک کلام در پرتــو مدیریتــی‬

‫هوشـمندانه میسـر خواهـد بـود‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪-1‬افشـارپاد‪ ،‬ک‪ .)1378( .‬اپیدمیولـوژی در دامپزشـکی و تحقیقـات‪ ،‬چـاپ اول‪ ،‬انتشـارات سـازمان دامپزشـکی‬
‫کشـور‪ ،‬مفاهیـم اصولـی و روش هـا‪ ،‬صفحـه ‪29-50‬‬

‫‪۱۱۸‬‬

‫آنالیـز نواحـی ژنـی ‪ B1‬و ‪ ROP8‬جهـت‬
‫طراحـی واکنـش آنالیـز ذوب دمایـی بـا‬
‫وضــوح بــالا و جداســازی تایــپ هــای‬

‫انـگل توکسوپلاسـما گونـدی‬

‫دکترطاهره عظیم پور اردکانی دکترای عمومی دامپزشکی ‪-‬متخصص بهداشت مواد غذایی‬
‫‪[email protected]‬‬

‫دکتررضـا فتوحـی اردکانـی گـروه بهداشـت دانشـکده تخصصـی دامپزشـکی‪ ،‬علـوم و تحقیقـات‪ ،‬دانشـگاه آزاد اسـامی‬

‫‪،‬تهــران ‪،‬ایران‬

‫دکتر ناصر حقوقی راد گروه زیست فناوری ‪،‬دانشگاه علوم پزشکی قم ‪ ،‬ایران‬
‫دکترنورالدهـر رکنـی گـروه بهداشـت مـواد غذایـی دامپزشـکی‪ ،‬علـوم و تحقیقـات‪ ،‬دانشـگاه آزاد اسـامی ‪،‬تهـران‬

‫‪،‬ایـران‬

‫دکتـر عباسـعلی مطلبـی گـروه بهداشـت مـواد غذایـی دامپزشـکی‪ ،‬علـوم و تحقیقـات‪ ،‬دانشـگاه آزاد اسـامی ‪،‬تهـران‬

‫‪،‬ایران‬

‫مقدمـه‪ :‬توكسوپلاسـموز يـك عفونـت مشـترك بيـن انسـان و حيوانـات بـا شـيوع جهانـي مـي باشـد‬
‫کـه توسـط انـگل درون سـلولی اجبـاری توکسوپلاسـما گونـدی ایجـاد مـی گـردد‪ .‬در مدیریـت بهداشـتی‬
‫و اپیدمیولـوژی انـگل توکسوپلاسـما گونـدی‪ ،‬جداسـازی تایـپ هـای مختلـف انـگل از اهمیـت بسـزایی‬
‫برخـوردار مـی باشـد‪ .‬داشـتن اطلاعـات کافـی از نواحـی ژنـی مختلـف انـگل بـرگ برندهـای بـرای‬
‫انتخـاب ناحیهـی مناسـب جهـت طراحـی واکنـش آنالیـز ذوب دمایـی بـا وضـوح بـالا )‪ (HRM‬میباشـد‪.‬‬
‫ایـن مطالعـه بـا رویکـرد جداسـازی تایپهـای مختلـف انـگل توکسوپلاسـما گونـدی بـا روش ‪HRM‬‬

‫طراحـی و بهینـه سـازی گردیـده اسـت‪.‬‬
‫مـواد و روش‪ :‬در مجمـوع ‪ 96‬نمونـه از بافـت عضلانـی دام هـای بـزرگ (گاو‪ ،‬بـز و گوسـفند) و مغـز‬
‫ماکیـان بـه همـراه سـه سـویه اسـتاندارد از سـه تایـپ اصلـی توکسوپلاسـما گونـدی (تایـپ‪،RH = 1‬‬
‫تایـپ‪ PRU = 2‬و تایـپ‪ )VEG = 3‬تهیـه گردیـد‪ .‬بـه منظـور جداسـازی تایـپ هـای مختلـف انـگل‬
‫توکسوپلاسـماگوندی دو ژن ‪ B1‬و ‪ ROP8‬کاندیـد گردیدنـد‪ .‬سـپس از تمـام تایـپ هـای ثبـت شـده در‬
‫بانـک ژن نمونـه ای انتخـاب و در نـرم افـزار ‪ CLC Genomics workbench 12.0‬جهـت پیـش‬
‫گویـی و آنالیـز ذوب دمایـی بارگـزاری گردیـد‪ .‬پرایمـر هـای ‪ Nested-qPCR-HRM‬بـرای نواحـی‬
‫ژنـی انتخابـی‪ ،‬طراحـی و سـنتز گردیـد‪ .‬جهـت بهینـه سـازی واکنـش حداقـل ‪ 30‬نمونـه از تایـپ هـای‬
‫مختلـف در کنـار نمونـه هـای سـویه اسـتاندارد انـگل بـا روش ‪ PCR-Sequencing‬تعییـن تایـپ و بـا‬

‫روش راه انـدازی شـده مقایسـه گردیـد‪.‬‬
‫نتایـج‪ :‬بـا راه انـدازی و بهینـه سـازی تکنیـک ‪ ،HRM‬در ژن ‪ B1‬پرایمـر هـای اختصاصـی طراحـی‬
‫شـده مطابـق بـا پیـش بینـی هـای بیوانفورماتیکـی تایـپ ‪ 1‬را بـا میانگیـن ذوب دمایـی ‪ 84/80‬درجـه‬

‫‪۱۱۹‬‬

‫ نیـز‬ROP8 ‫ همچنیـن ژن‬.‫) بـا وضـوح بـالا جـدا نمـود‬Tm= 84/60( 3 ‫ و‬2 ‫سـانتی گـراد را از تایـپ‬
‫ درجـه سـانتی‬84/5 ‫ را بـا میانگیـن دمایـی‬2 ‫مطابـق بـا پیـش بینـی هـای انجـام شـده توانسـت تایـپ‬

.‫) بـه خوبـی جداسـازی نمایـد‬84Tm=/12( ‫گـراد از دو تایـپ دیگـر‬

‫ کامـا بـا نتایـج حاصـل از‬In silico ‫ طبـق نتایـج بدسـت آمـده پیـش بینـی هـای‬:‫نتیجـه گیـری‬
،‫ مطابقـت نشـان داد و بـر اسـاس طراحـی ایـن نواحـی ژنـی بـرای اولیـن بـار‬DNA ‫رفتـار ذوب دمایـی‬
PCR-Sequencing ‫ ایـن دو ژن بـا نتایج بدسـت آمـده از روش‬DNA ‫مقایسـهی رفتـار ذوب دمایـی‬
‫ پتانسـیل بهتـری را در بهینـه سـازی‬ROP ‫ و حتـی سـایر ژن هـای‬ROP8 ‫نشـان مـی دهـد کـه ژن‬

.‫ دارا خواهنـد بـود‬B1 ‫چنیـن واکنـش هایـی نسـبت بـه ژن‬

: ‫منابع مورد استفاده‬

1. Sharif, M., et al., Toxoplasma gondii infection among sheep and goats in
Iran: a systematic review and meta-analysis. Parasitol Res, 2015. 114(1): p.
1-16.

2. Dubey, J.P., Toxoplasmosis of animals and humans. 2016: CRC press.

3. Robert-Gangneux, F. and M.-L. Dardé, Epidemiology of and diagnostic
strategies for toxoplasmosis. Clin Microbiol Rev, 2012. 25(2): p. 264-296.

4. Tenter, A.M., A.R. Heckeroth, and L.M. Weiss, Toxoplasma gondii: from
animals to humans. Int J Parasitol, 2000. 30(12-13): p. 1217-1258.

5. Guo, M., et al., Prevalence and risk factors for Toxoplasma gondii infec-
tion in meat animals and meat products destined for human consumption. J
Food Prot, 2015. 78(2): p. 457-476.

6. Azizi, H., et al., Molecular survey of Toxoplasma gondii in sheep, cattle
and meat products in Chaharmahal va Bakhtiari Province, Southwest of
Iran. Iran J Parasitol, 2014. 9(3): p. 429.

7. Habibi, G.R., et al., Detection and identification of Toxoplasma gondii type
one infection in sheep aborted fetuses in Qazvin Province of Iran. Iran J
Parasitol, 2012. 7(3): p. 64.

8. Howe, D.K. and L.D. Sibley, Toxoplasma gondii comprises three clonal
lineages: correlation of parasite genotype with human disease. J Infect Dis,
1995. 172(6): p. 1561-1566.

9. Ajzenberg, D., et al., Microsatellite analysis of Toxoplasma gondii shows
considerable polymorphism structured into two main clonal groups. Int J
Parasitol, 2002. 32(1): p. 27-38.

10. Sibley, L.D., et al., Genetic diversity of Toxoplasma gondii in animals and
humans. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Bi-
ological Sciences, 2009. 364(1530): p. 2749-2761.

11. Saeij, J.P.J., J.P. Boyle, and J.C. Boothroyd, Differences among the three
major strains of Toxoplasma gondii and their specific interactions with the
infected host. Trends in parasitology, 2005. 21(10): p. 476-481.

۱۲۰

12. Khan, A., et al., Composite genome map and recombination parameters de-
rived from three archetypal lineages of Toxoplasma gondii. NAR, 2005 a.
33(9): p. 2980-2992.

13. Ajzenberg, D., et al., Genetic diversity, clonality and sexuality in Toxoplas-
ma gondii. Int J Parasitol, 2004. 34(10): p. 1185-1196.

14. Daryani, A., et al., Seroprevalence of Toxoplasma gondii in the Iranian
general population: a systematic review and meta-analysis. Acta Trop,
2014. 137: p. 185-194.

15. Rahimi, M.T., et al., Cats and Toxoplasma gondii: A systematic review and
meta-analysis in Iran. Onderstepoort J Vet Res, 2015. 82(1): p. 01-10.

16. Boothroyd, J.C. and M.E. Grigg, Population biology of Toxoplasma gondii
and its relevance to human infection: do different strains cause different
disease? Curr Opin Microbiol, 2002. 5(4): p. 438-442.

17. Liu, Q., et al., Diagnosis of toxoplasmosis and typing of Toxoplasma gon-
dii. PARASITE VECTOR, 2015. 8(1): p. 292.

18. Dardé, M.-L., Genetic analysis of the diversity in Toxoplasma gondii. Ann
Ist Super Sanita, 2004. 40(1): p. 57-63.

19. Burg, J.L., et al., Direct and sensitive detection of a pathogenic protozoan,
Toxoplasma gondii, by polymerase chain reaction. J Clin Microbiol, 1989.
27(8): p. 1787-1792.

20. Jones, C.D., et al., Comparison of PCR detection methods for B1, P30, and
18S rDNA genes of T. gondii in aqueous humor. Invest Ophthalmol Visual
Sci, 2000. 41(3): p. 634-644.

21. Fallahi, S., et al., Comparison of the RE and B1 gene for detection of
Toxoplasma gondii infection in children with cancer. Parasitol Int, 2014.
63(1): p. 37-41.

22. Contini, C., et al., The role of stage-specific oligonucleotide primers in pro-
viding effective laboratory support for the molecular diagnosis of reactivat-
ed Toxoplasma gondii encephalitis in patients with AIDS. J Med Microbi-
ol, 2002. 51(10): p. 879-890.

23. Van de Ven, E., et al., Identification of Toxoplasma gondii infections by BI
gene amplification. J Clin Microbiol, 1991. 29(10): p. 2120-2124.

24. Kalambhe, D., J.P.S. Gill, and B.B. Singh, Molecular detection of Toxo-
plasma gondii in the slaughter sheep and goats from North India. Vet Para-
sitol, 2017. 241: p. 35-38.

25. Zhang, N.-Z., et al., Sequence variation in Toxoplasma gondii rop17 gene
among strains from different hosts and geographical locations. Scien-
tificWorldJournal, 2014. 2014.

26. Xu, Y., et al., Toxoplasma gondii rhoptry protein 38 gene: sequence varia-
tion among isolates from different hosts and geographical locations. Genet

۱۲۱

Mol Res, 2014. 13(3): p. 4839-4844.

27. Li, Z.Y., et al., Sequence variation in ROP8 gene among Toxoplasma gon-
dii isolates from different hosts and geographical localities. Gen Mol Res,
2015. 14(3): p. 11403-11409.

28. Foroutan, M., et al., Bioinformatics analysis of ROP8 protein to improve
vaccine design against Toxoplasma gondii. Infect, Genet Evol, 2018. 62: p.
193-204.

29. Dubey, J., Refinement of pepsin digestion method for isolation of Toxoplas-
ma gondii from infected tissues. Vet Parasitol, 1998. 74(1): p. 75-77.

30. Grigg, M.E. and J.C. Boothroyd, Rapid Identification of Virulent Type I
Strains of the Protozoan Pathogen Toxoplasma gondii by PCR-Restriction
Fragment Length Polymorphism Analysis at theB1 Gene. J Clin Microbiol,
2001. 39(1): p. 398-400.

31. Altschul, S.F., et al., Basic local alignment search tool. JMBio, 1990.
215(3): p. 403-410.

32. Librado, P. and J. Rozas, DnaSP v5: a software for comprehensive analysis
of DNA polymorphism data. Bioinformatics, 2009. 25(11): p. 1451-1452.

33. Switaj, K., et al., Recent trends in molecular diagnostics for
Toxoplasma gondii infections. Clin Microbiol Infect, 2005.
11(3): p. 170-176.

Tavassoli, M., M. Ghorbanzadehghan, and B. Esmaeilnejad. Foll 3 4.
Detection of Toxoplasma gondii in sheep and goats blood sam-
ples by PCR-RFLP in Urmia. 2013. Vet Res Forum.

Rozas, J., DNA sequence polymorphism analysis using DnaSP, 3 5.
in Bioinformatics for DNA sequence analysis. 2009, Springer. p.

337-350.

Zhao, H., R. Pfeiffer, and M.H. Gail, Haplotype analysis in pop� 36..
ulation genetics and association studies. Pharmacogenomics,
2003. 4(2): p. 171-178.

Nei, M. and T. Gojobori, Simple methods for estimating the 3 7.
numbers of synonymous and nonsynonymous nucleotide substi-

tutions. Mol Biol Evol, 1986. 3(5): p. 418-426.

Kryazhimskiy, S. and J.B. Plotkin, The population genetics of 3 8.
dN/dS. PLoS Genet, 2008. 4(12): p. e1000304.

Watterson, G.A., On the number of segregating sites in genetical 39.
models without recombination. Theor Popul Biol, 1975. 7(2): p.

256-276.

۱۲۲

‫تشخیص مولکولی بروسلوز در نمونه‬
‫های خون انسانی اخذ شده از بیماران‬

‫مشکوک به بروسلوز در یزد‬

‫منصور منصوری‪ ،1‬مهدی گلچین‪ ،‬محمد خلیلی و زهرا شیرازی‬
‫دانشگاه شهید باهنر کرمان‪ ،‬دانشکده دامپزشکی‪ ،‬گروه پاتوبیولوژی‬
‫‪[email protected]‬‬

‫چکیده‬
‫بروسـلوز یکـی از مهمتریـن بیمـاری هـای مشـترک و مسـری بـوده کـه انسـان و دامنـه وسـیعی از دام‬
‫هـا و حیوانـات اهلـی و وحشـی را درگیـر مـی کنـد‪ .‬شـیوع ایـن بیمـاری در سرتاسـر جهـان بـه اثبـات‬
‫رسـیده و آسـیب تقریبـا گسـترده ای را هـم وارد مـی کنـد‪ .‬عـاوه بـر ایـن‪ ،‬از آنجایـی کـه بروسـلوز‬
‫دارای نمـای بالینـی غیراختصاصـی بـوده لـذا بـه منظـور دقـت بیشـتر در تشـخیص و ردیابـی و تعییـن‬
‫جنـس آن‪ ،‬تکثیـر اسـید نوکلئیـک مـد نظـر قـرار گرفتـه اسـت‪ .‬هـدف از ایـن مطالعـه ردیابـی جنـس‬
‫بروسـا در نمونـه هـای خونـی مشـکوک تهیـه شـده از آزمایشـگاه مرکـزی شهرسـتان یـزد بـا اسـتفاده‬
‫از روش مولکولـی ‪ PCR‬بـود‪ .‬تشـخیص مولکولـی جنـس بروسـا بـا اسـتفاده از روش ‪ PCR‬و پرایمـر‬
‫اختصاصـی ‪ IS711‬بـر روی ‪ DNA‬هـای اسـتخراج شـده از نمونـه هـای خـون انجـام شـد‪ .‬در ایـن‬
‫تحقیـق از مجمـوع ‪ 62‬نمونـه خونـی انسـانی اخـذ شـده ‪ 7‬نمونـه در ایـن آزمایـش مثبـت گردیدنـد‪ .‬نتایـج‬
‫ایـن تحقیـق ضمـن تاییـد حضـور آلودگـی بـه بروسـلوز در مردمـان شهرسـتان یـزد‪ ،‬لـزوم اسـتفاده از‬

‫روش هـای مولکولـی در کنـار آزمایشـات سـرمی را تاییـد نمـود‪.‬‬
‫کلمات کلیدی‪ :‬بروسلا‪ ،PCR ،‬نمونه خون‪ ،‬یزد‬

‫مقدمه‬
‫بروسـلوز یـک بیمـاری زئونـوز اسـت کـه عـاوه بـر انسـان‪ ،‬طیـف وسـیعی از دا ‌مهـا و حیوانـات وحشـی‬
‫را درگیـر می‌نمایـد و خسـارات فراوانـی بـه اقتصـاد جامعـه تحمیـل مـی کنـد (‪ )1‬ایـن بیمـاری در تمـام‬
‫نقـاط دنیـا وجـود دارد و فقـط ‪ 17‬کشـور در جهـان بـه عنـوان کشـورهای عاری از بروسـلوز شـناخته شـده‬
‫انـد‪ .‬علـی رغـم کوشـ ‌شهای بسـیار در جهـت ریشـ ‌هکنی بیمـاری در بسـیاری از کشـورها تعـداد مـوارد‬
‫بروسـلوز در جهـان رو بـه افزایـش اسـت (‪ .)2‬میـزان دقیـق مبتلایـان بـه بروسـلوز انسـانی در سـطح‬
‫جهـان مشـخص نیسـت و ایـن ناشـی از تفـاوت در کیفیـت سیسـتم گـزارش دهـی و اطـاع رسـانی در‬
‫کشـورهای مختلـف اسـت‪ .‬سـالانه بیـش از نیـم میلیـون مـورد جدیـد بروسـلوز از ‪ 100‬کشـور جهـان‬

‫‪۱۲۳‬‬

‫بـه سـازمان بهداشـت جهانـی ‪ WHO‬گـزارش م ‌یشـود کـه قسـمت اعظـم آن مربـوط بـه کشـورهای‬
‫جهـان سـوم اسـت (‪ .)3‬روش هـای مختلفـی جهـت تشـخیص ایـن بیمـاری در بیمـاران مشـوک بـه‬
‫بروسـلوز وجـود دارنـد کـه شـامل روش هـای کشـت و جداسـازی‪ ،‬سـرم شناسـی و روش هـای مولکولـی‬
‫مـی باشـند‪ .‬روش هـای مولکولـی بـر پایـه تکثیـر قسـمتی از اسـید نوکلییـک توال ‌یهـای مختلـف موجـود‬
‫در ژنـوم بروسـا بـا اسـتفاده از پرایمرهـای اختصاصـی طراحـی و مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیرنـد‪ .‬هـدف‬
‫از انجـام ایـن پژوهـش ردیابـی جنـس باکتـری بروسـا بـا اسـتفاده از تکنیـک مولکولـی ‪ PCR‬در نمونـه‬
‫هـای خـون انسـانی گرفتـه شـده از بیمـاران مشـکوک بـه بروسـلوز ارجـاع شـده بـه آزمایشـگاه مرکـزی‬

‫شهرسـتان یـزد بـوده اسـت‪.‬‬
‫مواد و روش ها‬

‫تعــداد ‪ 62‬نمونــه خــون انســانی بــا علائــم كلينكيــي تــب مالــت کــه جهــت انجــام تســت رایــت بــه‬
‫آزمایشـگاه مرکـزی شهرسـتان یـزد مراجعـه کـرده بودنـد جمـع آوری شـد‪ .‬جهـت اسـتخراج ‪ DNA‬از‬
‫نمونه‌هـای خـون بـه ترتیـب ذیـل اقـدام شـد‪ :‬ابتـدا ‪ ۳۰۰‬میکـرو لیتـر از نمونـه خـون را داخـل یـک‬
‫میکـرو تیـوب ریختـه و سـپس ‪ ۹۰۰‬میکـرو لیتـر بافـر لیـز کننـده ‪ RBC‬را بـه میکـرو تیـوب اضافـه‬
‫شـد پـس از ‪ ۱۰‬دقیقـه میکروتیـوب را بـا حداکثـر سـرعت بـه مـدت ‪ ۳۰‬ثانیـه در دمـای اتـاق سـانتریفیوژ‬
‫شـد‪ .‬مایـع رویـی دور ریختـه شـد و تـه نشـین آن کـه حـاوی گلبو ‌لهـای سـفید بـود را در باقیمانـد‌هی‬
‫مایـع رویـی (‪ ۱۰‬میکـرو لیتـر) بـه شـکل سوسپانسـیون در آورده شـد‪ .‬در مرحلـه بعـد پلیـت گلبو ‌لهـای‬
‫سـفید سوسپانسـیون شـده بـه یـک میکـرو تیـوب جدیـد کـه حـاوی ‪ ۶۰۰‬میکـرو لیتـر بافـر لیـز کننـده‬
‫سـلولی سـرد منتقـل و مخلـوط گردیـد‪ .‬پـس از ‪ ۳‬سـاعت نگهـداری در دمـای ‪ ۵۵‬درجـه ‪ ۲۰۰‬میکـرو‬
‫لیتـر محلـول اسـتات پتاسـیم بـه هـر لولـه اضافـه شـد و مخلـوط حاصلـه بـه مـدت ‪ ۳‬دقیقـه سـانتریفیوژ‬
‫گردیـد‪ ..‬سـپس مایـع رویـی بـه یـک میکـرو تیـوب جدیـد حـاوی ‪ ۶۰۰‬میکـرو لیتـر ایزوپروپانـول منتقـل‬
‫شـد و بـه مـدت یـک دقیقـه در دمـای اتـاق سـانتریفیوژ گردیـد‪ ۶۰۰ .‬میکـرو لیتـر اتانـول ‪ ۷۰‬بـه پلیـت‬
‫‪ DNA‬اضافـه شـد و پـس از سـانتریفیوژ کـردن و تبخيـر كامـل اتانـول‪ ۱۰۰ ،‬میکـرو لیتـر آب مقطـر‬
‫اسـتريل بـه مكيروتيـوپ حـاوی ‪ DNA‬اضافـه گردیـد و از ‪ 2/5‬میکرولیتـر آن بـرای انجـام آزمایـش ‪PCR‬‬
‫اسـتفاده شـد‪ .‬بـرای تهیـه کنتـرل مثبـت‪ 2/5 ،‬میکرولیتـر از ‪ DNA‬اسـتخراج شـده از باكتـري بروسـا‬
‫آبورتـوس و بـرای کنتـرل منفـی ‪ 2/5‬میکرولیتـر از آب مقطـر بـه جـای ‪ DNA‬اسـتفاده گردیـد‪ .‬برنامـ ‌هی‬
‫دمایـی آزمایـش ‪ PCR‬نیـز شـامل مراحـل زیـر بـود‪ :‬یـک مرحلـه پیـش دناتوراسـیون در ‪ 95‬درجـه بـه‬
‫مـدت ‪ 3‬دقیقـه‪ 35 ،‬سـیکل (‪ 95‬درجـه بـه مـدت ‪ 30‬ثانیـه‪ 58 ،‬درجـه بـه مـدت ‪ 30‬ثانیـه‪ 72 ،‬درجـه‬
‫بـه مـدت ‪ 60‬ثانیـه) و یـک مرحلـه گسـترش نهایـی ‪ 72‬درجـه بـه مـدت ‪ 10‬دقیقـه‪ .‬جهـت تشـخیص‬
‫مولکولــی جنــس بروســا از پرایمــر اختصاصــی ‪ IS711‬اســتفاده گردیــد (‪ .)4‬ســپس محصــول ‪PCR‬‬
‫جهـت الکتروفـورز روی ژل بـرده شـد و در نهایـت حضـور باندهـای مـورد نظـر بـر روی ژل الکتروفـورز‪،‬‬

‫بـا دسـتگاه ‪ UV‬بررسـی گردیـد‪.‬‬

‫جدول ‪ -1‬پرایم ‌رهای مورد استفاده برای تکثیر ژن ‪IS711‬‬

‫‪Primer‬‬ ‫)ʹ‪Sequence ( 5ʹ→3‬‬ ‫‪Fragment size bp‬‬

‫‪IS711‬‬ ‫‪GAGAATAAAGCCAACACCCG‬‬ ‫‪317 bp‬‬
‫‪GATGGACGAAACCCACGAAT‬‬

‫‪۱۲۴‬‬

‫نتایج و بحث‬

‫از تعـداد ‪ ۶۰‬نمونـه خـون اخـذ شـده تعـداد ‪ ۸‬نمونـه در آزمایـش رایـت تیتـر مثبـت داشـتند (‪ 1/80‬و‬
‫بالاتـر) و مابقـی از نظـر آزمایـش رایـت منفـی بودنـد کـه از ایـن ‪ ۸‬نمونـه تعـداد ‪ ۴‬نمونـه در آزمـون‬
‫‪ PCR‬مثبـت و ‪ ۴‬نمونـه از نظـر ‪ PCR‬منفـی شـدند‪ .‬همچنیـن تعـداد ‪ ۳‬نمونـه کـه هیچگونـه تیتـری‬
‫در تسـت رایـت نداشـتند و بـه عنـوان نمونـه منفـی از نظـر سـرولوژیک اعـام شـده بودنـد از نظـر‬

‫‪ PCR‬مثبـت بودنـد‪.‬‬

‫جدول ‪ .2‬نتایج ‪ PCR‬نمونه های خون‬

‫منفی‬ ‫نتایج رایت‬ ‫نتایج ‪ PCR‬مثبت‬
‫‪)%43( 3‬‬ ‫مثبت‬ ‫منفی‬
‫‪)%92/5( 49‬‬
‫‪)%57( 4‬‬
‫‪)%7/5( 4‬‬

‫تصویر ‪ .1‬الکتروفورز محصولات ‪ PCR‬حاصل از تکثیر ژن ‪ IS711‬در نمون ‌ههای خون‬
‫‪ :C+‬کنترل مثبت ‪ :S- ،‬نمونه منفی ‪ :S+ ،‬نمونه مثبت‬

‫بروســلوز از اهمیــت بهداشــتی و اقتصــادی مهمــی در بســیاری از کشــورها بــه ویــژه حــوزه آســیای‬
‫میانـی و غربـی‪ ،‬مدیترانـه‪ ،‬قسـم ‌تهایی از آفریقـا و آمریـکای لاتیـن برخـوردار می‌باشـد(‪. )5‬سـازمان‬
‫بهداشـت جهانـی تعـداد مـوارد جدیـد بیمـاری بروسـلوز را سـالانه ‪ 500‬هـزار مـورد گـزارش نمـوده‬
‫اسـت و ایـن مقـدار بسـیار کمتـر از میـزان واقعـی محاسـبه شـده اسـت (‪ .)6‬از طـرف دیگـر در اغلـب‬
‫مـوارد تشـخیص بروسـلوز دشـوار اسـت و ایـن فقـط بـه خاطـر شـباهت بالینـی ایـن بیمـاری بـا سـایر‬
‫بیمار ‌یهــای عفونــی و غیرعفونــی نیســت‪ ،‬هــم چنیــن رو ‌شهــای تشــخیصی نیــز در اغلــب مــوارد‬
‫موفـق بـه جداسـازی ارگانیسـم نمی‌گـردد‪ .‬در حـال حاضـر تشـخیص بروسـلوز بـر اسـاس روش کشـت‬
‫و جـدا سـازی در آزمایشـگاه‌های تشـخیص طبـی مرسـوم نبـوده و از ایـن روش بـه علـت طولانـی‬
‫بـودن و مخاطراتـی کـه وجـود دارد اسـتفاده نمـی گـردد‪ .‬در مـورد آزمایـش هـای سـرولوژیک نیـز‬
‫کـه انـواع مختلفـی از جملـه تسـت رزبنـگال‪ ،‬رایـت‪ ،2ME ،‬کومبـس رایـت‪ ،‬فیکساسـیون کمپلمـان‬
‫و الایـزا وجـود دارنـد بـه علـت دامنـه گسـترده حساسـیت تسـ ‌تها‪ ،‬اختصاصیـت پاییـن در مناطـق‬
‫آندمیـک‪ ،‬توانایـی پایـان در تشـخیص مـوارد مزمـن و عـود کننـده بیمـاری و وجـود آنتـی بـادی هـای با‬
‫واکنـش متقاطـع روشـهای تشـخیصی مطمئنـی نبـوده و همیشـه بـا نتایـج مثبـت و منفـی کاذب همـراه‬
‫هســتند‪ .‬از جملــه مهمتریــن باکتری‌هایــی کــه بــا بروســا واکنــش متقاطــع م ‌یدهنــد م ‌یتــوان‬

‫‪۱۲۵‬‬

‫بـه یرسـینیا انتروکولیتیـکا سـویه ‪ O:9‬اشـاره کـرد کـه مهمتریـن عامـل ایجـاد مثبـت کاذب اسـت‪،‬‬
‫همچنیـن اشریشـیاکلی‪ ، O:157‬ویبریـو کلـرا‪ ،‬فرانسیسـا و سـالمونلا نیـز واکنـش متقاطـع بـا بروسـا‬

‫م ‌یدهنــد (‪.)7‬‬

‫یکــی دیگــر از روشـهای تشــخیصی در مـورد بروســا بــه عنــوان یـک پاتــوژن ســخت رشـد روش‬
‫‪PCR‬اســت کــه دارای حساســیت و اختصاصیــت بــالا م ‌یباشــد و م ‌یتوانــد بــر محدودیــت هــای‬
‫روش قبلـی غلبـه کنـد بـا ایـن وجـود بایـد ایـن موضـوع را هـم مـد نظـر داشـت کـه دقـت ‪ PCR‬بـه‬
‫عوامـل متعـددی از جملـه مقـدار ‪ DNA‬موجـود در نمونـه بالینـی و بـه تعـداد باکتـری زنـده و مـرده‬
‫در آن بسـتگی دارد و همچنیـن عوامـل مهارکننـده‌ ‪ PCR‬ماننـد هموگلوبیـن نیـز در دقـت آن تاثیرگـذار‬

‫م ‌یباشــند (‪.)8‬‬

‫بـا توجـه بـه نتایـج حاصـل از آزمایـش ‪ PCR‬بـر روی نمونـه هـای خـون رایـت مثبـت و منفـی در‬
‫ایـن مطالعـه حساسـیت ایـن روش ‪ ٪۵۷‬و اختصاصیـت آن ‪ ٪ 92/5‬بـوده اسـت‪ .‬در مطالعـه صـورت‬
‫گرفتـه توسـط هـادی پیردوگاهـه و همـکاران (‪ )8‬و انجـام آزمایـش ‪ PCR‬بـر روی سـرم حساسـیت‬
‫‪ ٪۵۰‬و اختصاصیـت ‪ ٪ 86/6‬بـوده اسـت‪ .‬حساسـیت و اختصاصیـت بيشـتر مطالعـه حاضـر م ‌یتوانـد بـه‬
‫علـت اسـتفاده از خـون تـام بـه جـای سـرم باشـد‪ .‬همچنیـن در مطالعـه دیگـری توسـط ایـرج پاکـزاد‬
‫و همـکاران (‪ )9‬حساسـیت و اختصاصیـت ‪ ٪۱۰۰‬بـوده اسـت کـه ایـن حساسـیت بـالا را م ‌یتـوان بـه‬
‫انتخــاب ژن هــدف مــورد اســتفاده در ایــن مطالعــه نســبت داد‪ .‬همچنیــن در مطالعــه ایــرج پاکــزاد و‬
‫همـکاران از افـرادی کـه در فـاز حـاد بیمـاری بودنـد نمونـه اخـذ شـده بـود ولـی در مطالعـه موجـود‬
‫نمونـه هـا از افـرادی کـه صرفـا علائـم کلینیکـی مشـکوک بـه بیمـاری بروسـلوز داشـته انـد اخـذ‬

‫گردیـده اسـت‪.‬‬

‫منابع مورد استفاده ‪:‬‬

‫‪1) Baily GG, Krahn JB, Drasar BS and Stoker NG. (1992). “Detection of B.‬‬
‫‪Melitensis and B. Abortus by DNA amplification”. J Trop Med Hyg 95:271-275.‬‬
‫‪2) Erdenebaatar J. (2004). Epidemiological and Serological Survey of‬‬
‫‪Brucellosis in Mongolia by ELISA Using Sarcosine Extracts. Microbiol Immunol,‬‬

‫‪48(8)571-7.‬‬
‫‪3) Colmenero JD, Reguera JM, Martos F, Sanchez-De-Mora D, Delgado‬‬
‫‪M, Causse M, et al. (1996). “Complication associated with Brucella melitensis in-‬‬

‫‪fection: a study of 530 cases. Medicine (Baltimore)”. 75(4): 195-211.‬‬
‫‪4) Ning, P., K. Guo, et al. (2012). “Short communication: Evaluation of Bru-‬‬
‫‪cella infection of cows by PCR detection of Brucella DNA in raw milk.” Journal of‬‬

‫‪dairy science 95(9): 4863-4867.‬‬
‫‪5) Faculty Members of Universities and Research Centers in Iran, Pathogen-‬‬

‫‪ic Bacteria In Iran. M. Hajeia. Iranian Society for Medical Bacteria. 2013, vol.1.‬‬
‫‪6) Colmenero JD, Reguera JM, Martos F, Sánchez-De-Mora D, Delgado‬‬

‫‪M, Causse M, et al. (1996). “Complications associated with Brucella melitensis‬‬
‫‪infection: a study of 530 cases. Medicine (Baltimore)”. 75(4):195-211.‬‬

‫‪7) Romero C, Gamazo C, Pardo M, Lopez- Goni I. (1995). Specific detection‬‬
‫‪of Brucella DNA by PCR. Journal of clinical microbiology. 33(3): 615-7.‬‬

‫‪8) Peeri Dogaheh H. ,Arzanlou M. , Hosseini S. , Habibi N. (2012). “Deter-‬‬
‫”‪mination of sensitivity and specificity of PCR in diagnosis of human brucellosis‬‬

‫‪Arak Medical University Journal (AMUJ) 15(64): 10-17‬‬
‫)‪9) Pakzad I., Bahmani S., Ghafouryan S., Hosainzadegan H. (2012‬‬

‫‪“ Diagnosis of human brucellosis by PCR using l7/l12 and 16srRNA genes‬‬

‫‪۱۲۶‬‬

‫حرفه و علم دامپزشکی با پشتوانه ای تاریخی و ُپر‬ ‫به نام خدا‬
‫فراز و نشیب و با حضور اطباء و دامپزشکان نامدار‬
‫و بلندآوازه که هر کدام به سهم و زعم خود‪ ،‬بنیا ِن‬ ‫هفت روز و هفت یادداشت‬
‫دامپزشکی امروز را پی نهادند و شاکله ی کهن و‬
‫نوین دامپزشکی را ترسیم نمودند چنان در سلامت‬ ‫حسام حق پرست‬
‫فوق لیسانس بافت شناسی دامپزشکی‬
‫جامعه و جمعیت دامی و انسانی نقشی بسزا و‬
‫شایسته را رقم زده و به گوش و هوش تاریخ رسانده‬ ‫‪[email protected]‬‬
‫است که جاودانگی و مانایی اش جای هیچ شک و‬
‫اداره کل دامپزشکی استان بوشهر‬
‫تردید ندارد و‬ ‫پیش درآمد‪:‬‬
‫با مطالعه و نگاهی جامعه شناختی و میان رشته ای‬
‫(ارتباط سایر علوم)مشخصه های تاریخ پزشکی و‬ ‫‪ 14‬مهرمــاه؛ برآینــد و حاصــل جمــع‬
‫دامپزشکی معاصر مثل ًا روند یک بیماری و همچنین‬ ‫رویدادها‪،‬رخدادها‪،‬وقایع‪،‬عملکــرد و بــه دیگــر کلام‬
‫اعــام حضــور و بیــان توانمنــدی هــای اجرایــی‬
‫مسیر تشخیص‪ ،‬درمان ‪،‬پیشگیری و جوانب آن و‬ ‫ســازمان دامپزشــکی کشــور در ســالی ســت‬
‫سایر مشخصات و سوابق آن رویداد را می توان‬ ‫کــه پشــت ســر گذاشــته شــده و در ایــن بیــن‬
‫واکاوی و بررسی نمود که البته ابزار و لازمه ی‬ ‫دسـتآوردهای علمـی‪ ،‬تحقیقاتـی و مطالعاتـی ایـن‬
‫این مدعا‪ ،‬پیچ و تاب بیشتر در دالان های علمی ‪،‬‬ ‫حرفـه را بـه یافتـه هـا و داده هـای سـامانه ی تولید‬
‫و توسـعه ی دانایـی محـور عرضـه خواهـد داشـت‬
‫کتابخانه ها‪ ،‬تاریخ و اسناد می باشد‪.‬‬ ‫و مبتنـی بـر ایـن نـگاه اندیشـمندانه همـواره عـزم‬
‫‪-2‬دیار دریا و دامپزشکی‬ ‫بــر فتــح و نیــل بــه بلنــدای جهــان ســامت و‬

‫گســتره ی شــغلی و حرفــه ا ِی دامپزشــکی را‬ ‫بهداشــت محــور دارد‪.‬‬
‫چنانچـه در مقیـاس کلان بررسـی و مـورد مداقـه‬ ‫{ در ایـن میـان قرعـه ای نیکـو زده شـد بـه نـام‬
‫قـرار دهیـم و نقـاط و درجـات جغرافیـای آن را بـا‬ ‫«روز دامپزشـکی» بـه سـعی پیـر فرزانـه و خردمنـد؛‬
‫حجـم وسـیع تـر تعریـف نماییـم‪ ،‬تعابیـر و تفاسـیر‬ ‫دکتـر حسـن تاجبخـش و تاریـخ را بـر آن داشـت تا‬
‫متفـاوت و متنـوع بـا بیـان مشـخصه هـا بـر حسـب‬ ‫همـگان در گـذر روزگار‪ ،‬ایـن روز را همـواره بخاطـر‬
‫پتانسـیل و بالقـوه هـای طبیعـی مناطـق مختلـف‬ ‫بسـپارند و حرمـت تلاشـگران ایـن حرفـه و عرصـه‬
‫مــی تــوان ارایــه داد و بســتره و کارآمــدی منابــع‬
‫توانمنـد انسـانی و‌ دیگـر موضوعیـت هـا و عناویـن‬ ‫را پـاس بدارنـد}‬
‫قابــل پرداخــ ِت ّفنــی‌و تخصصــی ماننــد زیســت‬ ‫بـه بهانـه و پاسداشـت ایـن روز و هفتـه دامپزشـکی‬
‫فـن آوری را بـا آن مرتبـط سـاخت و دنبـال کـرد و‬ ‫در مهرمــاه ‪ 1398‬خورشــیدی‪ ،‬هفــت روز و‬
‫نتیجـه را بـا اثربخشـی و قابلیـت هـای فرامـرزی و‬ ‫هفـت یادداشـت بـه رشـته تحریـر در آمـد و‬

‫بیـن المللـی حتـا معرفـی نمـود‪.‬‬ ‫قلمــی شد‪،‬باشــد کــه مقبــول نظــر افتــد‪.‬‬
‫دریـا؛ یکـی از منابـع و شـمایل طبیعـت اسـت کـه‬ ‫‪ -1‬شرح ماوقع‬
‫جهـان مکشـوف و نامکشـوف ایـن سـرزمین آبـی‪،‬‬
‫عرصـه مطالعاتـ ِی زیسـت شناسـی را چنـان بسـط‬ ‫روزگارا ِن کهن با گذار از همه ی احوال آن دورا ِن‬
‫داده کـه از پـس سـالیان پرشـمار‪ ،‬هنـوز رازناکـی‌و‬ ‫دیرین و آمار بیمار و بیطار‪ ،‬با چرخش چرخ زمان‬

‫پرسـش هـای علمـی باقـی و پابرجاسـت‪.‬‬ ‫گذشت و به زمانه ای مبدل شد تا به امروز که‬
‫بـا ایـن نـگاه نقبـی مـی زنیـم بـه دریـا و چیسـت ِی‬ ‫صفحات آن گواه و مستندی بر این مدعاست تا‬
‫دیگرگونـه اش یعنـی؛ طـ ّب و دریـا ! کـه بـا تکیـه‬ ‫میدان تجربه و جهان علم را بر آن پایه و اساس‬
‫بـر مـوارد و مبانـی اشـاره شـده مـی تـوان گفـت‬
‫کـه دیـار دریـای خلیـج فـارس‪ ،‬دامپزشـکی دریـا‬ ‫بگسترانیم و تکامل بخشیم‪.‬‬

‫‪۱۲۷‬‬

‫بـا جمعیـت انسـانی(کارمندان) جهـش و چرخـه ی‬ ‫و شــناخت شناســی علمــی منطبــق بــر ظرفیــت‬
‫فرهنگـی متنـوع و متکثـر در زمینـه هـای متعـدد‬ ‫هــای موجــود و روش منــد ِی تکنولــوژی آینــده‬
‫را معناپذیـر خواهـد نمـود چـه ایـن امر در مشـاغل‬ ‫را شــکل مــی دهــد هــر چنــد مــی بایســت تــا‬
‫متفــاوت بــا رشــته هــای تحصیلــی گوناگــون‬ ‫حـوزه ی مطالعـات میدانی‪،‬کتابخانـه ای‪ ،‬علمـی و‬
‫مشـهود و ملمـوس اسـت و در بسـتری اینچنیـن‪،‬‬ ‫تحلیلـی سـایر علـوم مرتبـط نیـز معیـن و تعریـف‬
‫روابطــی چنــد ســویه‌و چندوجهــی شــکل مــی‬
‫پذیـر شـود‪.‬‬
‫گیـرد‪.‬‬

‫جوامع انسانی با مراجعه به صاحبان حرفه و‬ ‫‪-3‬دامپزشکی ؛ نگاهی به توسعه ی‬
‫متصدیان امور با تردد میان ادارات و مشاغل‬ ‫صنعتی و پایداری اقتصاد‬
‫‪،‬همگی در شکل گیری‪ ،‬تنوع و نوع روابط انسانی‬
‫تاثیر‪ ،‬تغییر و گاه دگرگونی ایجاد می کنند‪.‬‬ ‫امروزه بررسی و نیم نگاهی به سیر تحولات بزرگ‬
‫دامپزشـکی بـا پذیـرش حجـم وسـیع مخاطـب و‬ ‫و تأثیر گذار صنعتی‪ ،‬اقتصادی مبتنی بر مشخصه‬
‫مراجعیـن‪ ،‬همـواره یکـی از شـاخص ترین دسـتگاه‬ ‫ها و اِلِمان های جهان توسعه یافته‪ ،‬رهیافت الگو‬
‫هــا و ســامانه هــای اجرایــی جهــت تعامــات‬ ‫پذیری و مدل گرایی را برای سایر جوامع به همراه‬
‫فرهنگـی مـی باشـد کـه ایـن البتـه پیشـینه ای‬
‫تاریخــی و اجتماعــی دارد و ایــن بــاور همــواره‬ ‫دارد تا ضمن بومی سازی و مدیریت منطبق با‬
‫توانســته تــا زیبایــی هــای فرهنگی‪،‬هنــری را‬ ‫منطقه(منطقه ای)به مطالعه و اجرا با روش مند ِی‬
‫خلــق کنــد و بــا چنیــن تاثیرگــذاری شــغلی‪،‬‬
‫نشــاط اجتماعــی و روحیــه بخشــی را در زندگــی‬ ‫مهندسی پرداخته و با تناسب این روند‪،‬طرح و‬
‫جـاری ساخته(اشـاره بـه رویکـرد سـامت) و ایـن‬ ‫برنامه ای ضابطه مند را در مسیر پیشبرد و پیشرفت‬
‫سـایه سـا ِر فرهنگـی حرفـه دامپزشـکی‪ ،‬امـروزه‬
‫مـی توانـد حضـوری مغتنـم باشـد تـا بـه واسـطه‬ ‫توسعه قرار داده و از این روی بافت تاریخ ِی‬
‫ی ابــزار فرهنگــی و حرفــه دامپزشکی‪،‬زیســت و‬ ‫علم‪،‬صنعت‪ ،‬اقتصاد‪،‬تاریخ و فرهنگ نیز در مدار‬
‫حیــات اجتماعــی و جلــوه زندگــی را جادوانگــی‬
‫یافته های نوین قرار گرفته است‪.‬‬
‫بخشــد‪.‬‬ ‫همگـن سـازی جوامـع در راسـتای توسـعه و امـور‬
‫‪-‬دامپزشکی؛سنّت و مدرنیسم‬ ‫زیرسـاختی جهـت تجهیـز وشـکل پذیـری تفکـر‬
‫آینــده نگــری مــی توانــد ابــزار و ســازه هــای‬
‫ترمینولوژی مدرنیته ی شهری در بیرون زمان به‬ ‫توسـعه گرایانـه را تعریـف نمایـد کـه بـی شـک‬
‫چه شکل معنا پذیر خواهد بود؟ چگونه می توان‬ ‫ایــن مهــم شــاخص ســامت را در بــر خواهــد‬
‫در مسیر آزمون و ازمنه ی بافته و تنیده در روزگار‬
‫کهن و قدیم خود را شناسانده و در این بین موفق‬ ‫گرفــت‪.‬‬
‫دامپزشــکی از ایــن منظــر و هدفمنــدی‪ ،‬حجــم‬
‫باشد؟‬ ‫چشــمگیر و قابلیتــی کارآمــد و کارآفریــن داشــته‬
‫بی تردید مستندات تاریخ‪،‬فلسفه و علم ‪ ،‬پاسخی‬ ‫و ایــن چشــم انــداز خــود گــواه و دلیلــی ســت‬
‫بــر اســتواری دامپزشــکی در مســیر توســعه ی‬
‫بسیار مبسوط و مشروح در چیستی ‪ ،‬چرایی و‬
‫چگونگی عبور از مراح ِل جامعه شناختی و رسیدن‬ ‫ســامت‪،‬صنعت و پایــداری توانمنــد اقتصــاد‪.‬‬

‫به هدف را در پی خواهد داشت‪.‬‬ ‫‪ -4‬سایه سا ِر فرهنگ و دامپزشکی‬
‫بــا ایــن حــال تعاریــف ســاختاری و ایــن کــه‬ ‫(نیم نگاهی به روا ِل فرهنگی شغل ها)‬
‫جایــگاه ســ ّنت؛[تقابل یــا تعامــل]و مبانــی علــم‬ ‫آمیختگــی فرهنــگ بــا حرفــه هــا و رویارویــی‬

‫‪۱۲۸‬‬

‫ارقام و اعداد و بیان نتایج به دست آمده است که‬ ‫شــناخت ِی حاضــر بــا مولفــه هــا و پیــش پرداخــت‬
‫سرانجام کار را به جایی می رساند و ختم می کند‬ ‫هــای ذهــن تــا چــه انــدازه معنــا یافتــه و بــه‬
‫کــدام نحــو در طــول زمــان اجرایــی شــده ‪ ،‬از‬
‫که می توان حدس زد!؟‬ ‫اولویـت هـای ترجمـا ِن حضـور مدرنیتـه در جوامـع‬
‫انســان ِی در حــال گــذار مــی باشــد کــه عرصــه و‬
‫درست است‪:‬‬ ‫پهندشــت دامپزشــکی در مواجــه بــا تکنولــوژی و‬
‫تکنیـک مـدرن و معاصـر‪ ،‬سـیر تکامـل راهبـردی‬
‫انهدام و انزوا ِی بیماری!‬ ‫و اسـتاندارد جهانـی را در پیـش روی خویـش قـرار‬
‫داده و شـاخص رشـد علمی‪-‬شـغلی‪،‬ترویج و تولیـد‬
‫‪-7‬دامپزشکی؛آوردگاه و آستانه ی جها ِن‬ ‫منابع(انســانی) را پــی گرفتــه و دنبــال مــی کنــد‪.‬‬
‫پسامدرن‬

‫زیست و پویای ِی خردورزانه ی بشر پس از‬ ‫‪-6‬دامپزشکی؛ از پایش جهان ِی سلامت تا‬
‫رنسانس‪،‬شاکله ی حقوق و قوانین جاری در جوامع‬ ‫انزوای بیماری‬

‫انسانی را معماری و طرحی نو در انداخته است‪:‬‬ ‫ســازمان هــا و دســتگاههای متولــی و متصــدی‬
‫دکوپـا ِژ فـ ّن آوری دچـار تغییـرات شـده و در ایـن‬ ‫امـور بهداشـت و سـامت در جهـان کـدام سـویه‬
‫بیـن خوانـش و فرهنـگ واژگانـی و متـو ِن علمـی‪،‬‬ ‫هـا و سـبب شناسـی بیمـاری را در سیسـتم گلوبـال‬
‫پزشــکی جهــش یافتــه و فرآینــد نویــ ِن علــم و‬ ‫خــود ردیابــی مــی کننــد و بــه عبارتــی بــا کــدام‬
‫صنعت‪،‬مبـ ّدل بـه سیسـتمی خلاقـه و دانـش بنیـان‬
‫شــد تــا بتوانــد معنابخــش‪ ،‬پایــه گــذار و تجلّــی‬ ‫حجـم مطالعاتـ ْی رد مـی زننـد؟‬
‫گاه ســازمان هــای جهانــی در ترویــج‪ ،‬بررســی و‬ ‫بـی شـک یکپارچگـی سیسـتم نویـن ماهـواره ای‪،‬با‬
‫آمــوزش علــوم اجتماعی‪،‬انســانی و تجربــی باشــد‪.‬‬ ‫عناصــر و مشــخصه هــای آمــاری و محاســبات‬
‫اپیدمیولوژیکـی راه پایـش سـامت جهـان هسـتی‬
‫پرسش‪:‬‬ ‫را هموارتـر نمـوده تـا چیدمـان و نـگاه تخصصـی‬
‫ایـن بزنـگاه تاریخـی درکـدام برهـه و بـرش زمانـی‬ ‫اندیشــمندا ِن ســامت‪ ،‬مرزهــای جغرافیــا را طــی‬
‫نماینـد و ارتباطـات مبتنـی بـر تعـدد و تنـوع امـر‬
‫و مکانـی بدسـت آمـد؟‬
‫آنچــه بلادرنــگ ذهــن را درگیــر مــی ســازد و از‬ ‫سـامت را بنـا نهنـد‪.‬‬
‫مخیلــه مــی گذرانــد ‪ ،‬ســپری نمــودن دوره ی‬
‫کلاســیک و فــرا رســیدن عصــر اندیشــه و تولیــد‬ ‫امروزه در وضوح تصویر و تصور نمای متدلوژی‬
‫فضــای تفکــر اســت کــه منابــع غنــی انســانی‌و‬ ‫پایش‪ ،‬تکنیک ها حرف اول را می زنند‪:‬‬
‫دیگـر شـاخصه ی حیـات و زیسـت بشـری یعنـی‬
‫ســامت را بازخوانــی و بازآفرینــی نمــوده اســت‪.‬‬ ‫اَبَر تکنولوژی ها با جداسازی رشته های‪DNA‬‬
‫شــتا ِب زمــان‪ ،‬مدیریــت و مهندســ ِی ســامت و‬ ‫کروموزمی و زیست شناسی مولکولی در مسیر کشف‬
‫زندگـی ُپرسـرعت کـه در امتـداد مدرنیتـه جریـان‬
‫دارد و آینـده دامپزشـکی را هماننـد سـایر علـوم و‬ ‫ژنوم باکتری و امتداد یافته ها با انعکاس و استقرار‬
‫سـامت جهانـی در آسـتانه ی ورود و رویارویـی بـا‬ ‫داده ها و استانداردها توانسته اند نقش بسزایی‬
‫در دانایی و توانایی بیش از پیش آزمایشگاه ها و‬
‫ســام ِت پســامدرن قــرار داده اســت‪.‬‬ ‫موسسات علمی داشته باشند‪.‬‬

‫روی دیگر اما آمار حیاتی‪،‬تحلیل داده ها و حجم‬

‫‪۱۲۹‬‬

‫دامپزشکی در گذر تاریخ‬

‫‪۱۳۰‬‬

‫نام کتاب الزردقه فی معرفه الخیل‬
‫نسخه خطی کتابخانه دانشگاه استانبول به شماره ‪۴۶۸۹‬‬
‫نویسنده در این کتاب نام اندام های اسب و بیماری هر اندام را ذکر کرده است‬

‫‪۱۳۱‬‬

‫فعالیت های دامپزشکی در سالهای خیلی دور‬

‫‪۱۳۲‬‬

۱۳۳

‫تازه های کتاب‬

‫‪۱۳۴‬‬

‫كتاب هوميوپاتي براي حيوانات‬
‫تاليف‪ :‬وكيي منيسون‬
‫ناشر‪ :‬اطلس پيدايش‬
‫قيمت‪ 93000 :‬تومان‬

‫‪۱۳۵‬‬

‫نام كتاب ‪ :‬آلاينده هاي زيست محيطي در مواد غذايي‬
‫تاليف‪ :‬الهام عماري‬

‫ناشر‪ :‬انتشارات قلم مهر‬
‫شمارگان‪ 1000 :‬نسخه‬

‫تعداد صفحات‪57 :‬‬
‫قيمت ‪ 20‬هزار تومان‬

‫‪۱۳۶‬‬

‫اطلس رنگی بیماریهای گوسفند و بز ایران»‬
‫نوشته حسین اسماعیلی‪ ،‬عضو هیات علمی دانشگاه تهران و مونا حامدی‬

‫ناشرك انتشارات دانشگاه تهران‬
‫تعداد صفحات‪ 616 :‬صفحه‪،‬‬
‫تیراژ یکصد نسخه‬
‫قيمت‪ :‬دویست هزار تومان‪،‬‬

‫‪۱۳۷‬‬

‫«اطلس رنگی بیماری‌های گوسفند و بز ایران»‬
‫نوشته حسین اسماعیلی‪ ،‬عضو هیات علمی دانشگاه تهران و مونا حامدی‬

‫ناشرك انتشارات دانشگاه تهران‬
‫تعداد صفحات‪ 616 :‬صفحه‪،‬‬
‫تیراژ یک‌صد نسخه‬

‫قيمت‪ :‬دویس ‌تهزار تومان‪،‬‬

‫‪۱۳۸‬‬

‫كتاب «بیماریهای قابل انتقال از حیوانات خانگی به انسان»‪،‬‬
‫نوشته ویس جی‪ .‬اسکات‬

‫ترجمه‪ :‬بشری الیاسی‪ ،‬عرفان صادقی مبارکه‪ ،‬علیرضا شیخیه گل زردی‪،‬ناهید وثوقی کیاسری و سامان سلمانی‬
‫ناشر‪ :‬انتشارات مرز دانش‬

‫توضيح ‪:‬نخستین چاپ دومین جلد از کتاب‬
‫تعداد صفحات ‪ 370 :‬صفحه‬
‫شمارگان‪ 500 :‬نسخه‬
‫قيمت‪ 50 :‬هزار تومان‬

‫‪۱۳۹‬‬

‫آشنایی با مفاخردامپزشکی کشور‬

‫‪۱۴۰‬‬

‫گزيـده اي از فعاليـت هـاي فقيـد‪،‬مرحــوم دكتــر غلامعلـی‬
‫کیانـی ‪ ،‬بـه بهانـه چهارمیـن سـالگرد درگذشـت ایشـان در‬

‫هشـت دی مـاه ‪1394‬‬

‫دكترغلامعلـی کیانـی در دهـم اسـفند مـاه يـك هـزار و سـيصد و بیسـت ونـه در تهـران چشـم‬
‫بـه جهـان گشـود ‪ .‬پـس از طـي دوران كودكـي و تحصيـات ابتدايـي و متوسـطه را بـه ترتیـب‬
‫از ســال ‪ 1338‬تــا ‪ 1342‬در ســر آســیاب دولاب و از ســال ‪ 134۳‬تــا ‪ 1349‬دردبیرســتان ادیــب‬
‫فردوسـی تهـران گذرانـد ‪ .‬در پـس از اتمـام دوران دبيرسـتان در سـال ‪ 1350‬در رشـته دامپزشـکی‬
‫دانشـگاه تهـران پذيرفتـه شـد‪ .‬وي در سـال ‪ 1356‬بـه عنـوان دامپزشـك عمومـي فـارغ التحصيـل‬
‫شـد‪ .‬دکتـر غلامعلـی کیانـی در سـال ‪ 1358‬بـه همـراه همسـر گرامـی ایشـان سـرکار خانـم دکتـر‬

‫فریـده امیرنیـا در سـازمان دامپزشـکی مشـغول بـه خدمـت گردیدنـد‬
‫‪-1‬خدمـات علمـي و پژوهشـي ‪ :‬دکتـر غلامعلـی کیانـی بـه عنـوان کارشـناس منطقـه ای سـازمان‬
‫خواربــار و کشــاورزی ســازمان ملــل متحــد ‪ FAO‬از ســال ‪ 1381‬تــا ‪ 1382‬در بخــش بهداشــت‬
‫دام بـه منظـور سـورویلانس و کنتـرل بیمـاری هـای دام کشـور هـای خاورمیانـه و شـمال آفریقـا‬
‫مشـغول بـه فعالیـت بـوده و مقالاتـی در زمینـه طاعـون گاوی در سـال ‪ 2010‬میـادی توسـط‬
‫ایشـان در مقـالات علمـی سـازمان خواربـار و کشـاورزی سـازمان ملـل متحـد بـه چـاپ رسـیده‬

‫اسـت ‪.‬‬
‫‪ -2‬خدمــات اجرايــي ‪:‬ايشــان عــاوه بــر ســوابق چشــمگير عملــي فعاليتهــاي متعــدد اجرايــي را‬
‫نيـز برعهـده داشـتند ‪ .‬از سـال ‪ 1358‬تـا سـال ‪ 1361‬سرپرسـت دامپزشـکی اسـتان ایـام را بـر‬
‫عهـده داشـتند ‪ .‬از سـال ‪1361‬تـا سـال ‪ 1363‬در دامپزشـکی اسـتان سـمنان شهرسـتان گرمسـار‬
‫فعالیـت خـود را ادامـه داده و از سـال ‪ 1363‬تـا سـال ‪ 1365‬در قرنطینـه و امـور بیـن الملـل سـازمان‬
‫دامپزشـکی کشـور بـه عنـوان کارشـناس ایـن بخـش و از سـال ‪ 1365‬تـا ‪ 1370‬بـه عنـوان رییـس‬
‫قرنطینـه بـه انجـام وظایـف محولـه پرداختـه انـد ‪ .‬از سـال ‪ 1371‬تـا ‪ 1375‬بـه عنـوان مدیـرکل‬
‫مبـارزه بـا بیمـاری هـای دامـی سـازمان منصـوب گردیدنـد و از سـال ‪ 137۶‬تـا ‪ ۱۳۷۷‬مدیـر کل‬
‫بررسـی و مراقبـت بیمـاری هـای دامـی سـازمان را بـر عهـده داشـتند ‪ .‬از سـال ‪ 1377‬تـا سـال‬
‫‪ 1380‬مدیـر کل مرکـز تشـخیص و آزمایشـگاه کنتـرل کیفـی سـازمان و مجـددا در سـال ‪ 1380‬بـه‬
‫عنـوان مدیـرکل مبـارزه بـا بیمـاری هـای دامـی بـه انجـام خدمـت پرداختـه انـد ‪ .‬ذكـر تاريخچـه‬
‫مختصــري از زندگــی ايشــان مســلم ًا بيانگــر تــاش بــي وقفــه زنــده يــاد و توجــه ايشــان بــه‬
‫خدمـت بـه مـردم بـوده اسـت ‪ .‬در نهایـت آقـای دکتـر غلامعلـی کیانـی در سـال ‪ 1386‬بـه افتخـار‬

‫بازنشسـتگی نایـل گردیـده انـد ‪.‬‬
‫روحش شاد ‪ ,‬راهش پر رهرو و يادش گرامي باد‪.‬‬

‫‪۱۴۱‬‬

‫خبروگزارش خبری‬

‫‪۱۴۲‬‬

‫درصــد از ‪ 3‬وعــده روزانــه شــهروندان نیــز حــاوی‬

‫مـواد پروتئینـی اسـت کـه بایـد سـامت و کیفیـتخدمــات دامپزشــکی‬
‫بـرای افزایـش بهر ‌هوری آن از قبــل توســط همــکاران حــوزه دامپزشــکی‬

‫و امنی ‌ت‌ ِغذایــی در نمــاز کنتـرل و تاییـد شـده باشـد‪.‬‬

‫جمعــه تهــران تشــریح رفیع ‌یپـور بـا بیـان اینکـه بـه طـور قطـع تولیـد ‪15‬‬
‫میلیـون تـن گوشـت قرمـز‪ ،‬گوشـت مـرغ‪ ،‬آبزیـان‪،‬‬
‫تخــم مــرغ‪ ،‬عســل و شــیر مســئولیت مهمــی را‬ ‫شد‬

‫بــر گــردن ســازمان دامپزشــکی کشــور گذاشــته‬
‫رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور بــا حضــور در اســت‪ ،‬تصریــح کــرد‪ :‬البتــه در حــوزه ســامت‬
‫آییــن عبــادی – سیاســی نمــاز جمعــه تهــران‪ ،‬نیـز سـازمان دامپزشـکی بـا وجـود ‪ 1700‬بیمـاری‬
‫جایــگاه خطیــر دامپزشــکی در تحقــق دو امــر مشــترک انســان و دام مســئولیت خطیــر دیگــری‬
‫مهــم مــورد تاکیــد مقــام معظــم رهبــری مبنــی را نیــز بــه عهــده دارد و آن کنتــرل یــا ریشــه‌کنی‬
‫بـر افزایـش بهـره وری و امنیـت غذایـی را تشـریح بیمار ‌یهــای مشــترکی اســت کــه جــان هــر دو‬

‫کـرد و بـه تبییـن مصادیـق خدمـات دامپزشـکی بـه موجــود زنــده انســان و دام را تهدیــد می‌کنــد‪.‬‬
‫عرصـه بهداشـت عمومـی‪ ،‬امنیـت غذایـی‪ ،‬امنیـت‬

‫اقتصــادی و تجــارت بیــن الملــل و امنیــت د‌ههــا رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور در ادامــه بــه‬

‫سـابقه ‪ 60‬سـاله تولیـد فـراورده هـای دام و طیـور‬ ‫هــزار شــغل در کشــورمان پرداخــت‪.‬‬

‫بصــورت صنعتــی در کشــور اشــاره کــرد و گفــت‪:‬‬
‫دکتــر علیرضــا رفیع ‌یپــور رئیــس ایــن ســازمان‪ ،‬بـا وجـودی کـه ایـران پیـش از انقـاب در حـوزه‬
‫ظهــر امــروز در ســخنرانی پیــش از خطبــه نمــاز تولیــدات دامــی وابســته بــه کشــورهای خارجــی‬
‫جمعـه ایـن هفتـه تهـران‪ ،‬ضمـن بیـان شـادباش بـود‪ ،‬امـا بـه لطـف انقـاب و توسـعه همـه جانبـه‬
‫جهـت همزمانـی هفتـه دامپزشـکی و هفتـه نیـروی دامپزشـکی در زمینـه دانشـگاهی‪ ،‬علمـی و نیروهای‬
‫انتظامـی خطـاب بـه «مرزبانـان سـفیدپوش امنیـت انسـانی متعهـد و متخصـص‪ ،‬مدیریـت بهداشـتی به‬
‫غذایــی و مرزبانــان ســبزپوش امنیــت اجتماعــی»‪ ،‬کمـک مدیریـت تولیـد آمـد‪ .‬مدیریتـی کـه نتیجـه‬
‫افـزود‪ :‬امـروز توفیـق یافتـ ‌هام تـا بـه مناسـبت روز آن افزایــش بهــره وری و ایجــاد ارزش افــزوده‬

‫‪ 14‬مهـر (روز ملـی دامپزشـکی) و بـه نمایندگـی از بیشــتر بــرای تولیدکننــدگان بــوده اســت‪.‬‬
‫‪ 40‬هـزار خـادم عرصـه بهداشـت عمومـی‪ ،‬امنیـت‬

‫غذایـی‪ ،‬امنیـت اقتصـادی و تجـارت بیـن الملـل و وی بـا بیـان اینکـه توفیـق در مدیریـت بهداشـتی‬

‫امنیـت اشـتغال د‌ههـا هـزار شـغل در حـوزه تولیـد منجــر بــه رونــق تولیــد داخلــی و حتــی صــادرات‬

‫فرآورد‌ههـای دامـی در خدمـت نمازگـزاران و ملـت ایــن فراورد‌ههــا بــه خــارج از کشــور شــده اســت‪،‬‬

‫عزیـز ایـران باشـم‪ .‬وی بـا بیـان اینکـه درک مـا اظهـار کـرد‪ :‬از آنجـا کـه در سیاسـ ‌تهای ابلاغـی‬

‫از یـک حرفـه بـه ماهیـت و ذات آن بسـتگی دارد مقـام معظـم رهبـری بـه وزارت جهـاد کشـاورزی‬

‫و خدمـات دامپزشـکی نیـز در قالـب ‪ 2‬واژه امنیـت بـر دو واژه بهـره وری و امنیـت غذایـی تاکیـد شـده‬

‫و ســامت تعریــف شــده اســت‪ ،‬افــزود‪ :‬در حــوزه اسـت؛ لـذا سـازمان دامپزشـکی کشـور نیـز خـود را‬

‫امنیــت‪ ،‬تضمیــن حفــظ و حراســ ِت بیــش از ‪ 140‬متعهــد م ‌یدانــد تــا در تحقــق ایــن دو امــر مــورد‬

‫هــزار میلیــارد تومــان ســرمایه دامــی کشــور کــه تاکیــد معظــم لــه‪ ،‬از هیــچ امکانــی در مســاعدت‬

‫سـرمایه ای پویـا‪ ،‬دائمـی و مولـد اسـت‪ ،‬بـر عهـده بــه تولیدکننــدگان دریــغ نکنــد‪ .‬رفیعی‌پــور در‬

‫سـازمان دامپزشـکی کشـور اسـت‪ .‬کمـا اینکـه ‪ 80‬بخـش دیگـری از سـخنانش بـه نامگـذاری سـال‬

‫‪۱۴۳‬‬

‫رونـق تولیـد و همزمانـی آن بـا تحریـم دشـمنان مسـئولانه و همکار ‌یهـای مشـترک ادامـه دهنـد‪.‬‬

‫جمهـوری اسـامی اشـاره کـرد و گفـت‪ :‬سـازمان‬
‫دامپزشـکی در همیـن سـال بـرای مقابلـه بـا جنگ ایـن مقـام مسـئول در سـازمان دامپزشـکی کشـور‬
‫اقتصـادی علیـه جمهـوری اسـامی تمـام تـاش در پایــان ســخنانش بــه مــردم توصیــه کــرد تــا‬
‫خـود را بـرای حمایـت از رزمنـدگان جبهـه تولیـد در حــوزه حفــظ بهداشــت عمومــی و رفتارهــای‬
‫مـواد غذایـی بسـیج کـرده اسـت و در تامیـن انـواع شــهروندی از شــیوع و گســترش عواملــی کــه‬
‫می‌توانـد منجـر بـه شـیوع بیمار ‌یهـای مشـترک‬
‫انســان و دام شــود خــود را مســئول بداننــد و بــا‬ ‫ریز ُمغ ّذ ‌یهــا و مکم ‌لهــای مــورد نیــاز دا ‌مهــا از‬
‫هیــچ تلاشــی فروگــذار نکــرده اســت و شــرابط‬
‫مناســبی را جهــت توســعه تولیــد فراهــم آورده دامپزشــکی همــکاری کننــد‪.‬‬

‫اسـت تـا جایـی کـه امـروز رونـق تولیـد در حـوزه آغازمراسـم بزرگداشـت‬
‫فرآورد‌ههــای خــام دامــی محقــق شــده اســت‪ .‬روز ملی دامپزشکی  ‬

‫رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا بیـان اینکـه‬

‫خسـارت حـوادث غیرمترقبـه ماننـد سـیل و زلزلـه آییـن گرامیداشـت روز ملـی دامپزشـکی بـا حضـور‬

‫مشــابه بیمار ‌یهــای دامــی نیســت‪ ،‬گفــت‪ :‬امــا مدیــران ارشــد جهادکشــاورزی‪ ،‬دامپزشــکی و‬

‫ایـن سـازمان بـا تدابیـر از قبـل اتخـاذ شـده و در جمعــی از نماینــدگان مجلــس آغــاز بــکار کــرد‪.‬‬

‫حیـن ایـن حـوادث و پـس از وقـوع آن توانسـت از آییـن گرامیداشـت روز ملـی دامپزشـکی بـا حضـور‬

‫وارد شـدن خسـارات غیرقابـل جبـران و سـنگین‌تر وزیــر جهادکشــاورزی‪ ،‬نماینــده ولــی فقیــه در‬

‫جهادکشــاورزی‪ ،‬رئیــس ســازمان دامپزشــکی‬ ‫بـه امنیـت غذایـی جامعـه پیشـگیری کنـد‪.‬‬

‫کشــور‪ ،‬رییــس کمیســیون کشــاورزی مجلــس‬
‫وی بــا اشــاره بــه هم ‌هگیــری بیمــاری تــب و ســایر مدیــران ارشــد دولتــی جهادکشــاورزی و‬
‫برفکــی در ســال‌های ‪ 94‬و ‪ 95‬و همچنیــن دامپزشـکی در سـالن خوشـه وزارت جهادکشـاورزی‬
‫آنفلوآنــزای فــوق حــاد پرنــدگان طــی ســال‌های آغـاز بـکار کـرد‪ .‬لازم بذکـر اسـت ایـن مراسـم تـا‬
‫‪ 95‬و ‪ 96‬تصریــح کــرد‪« :‬اگــر ایــن بیمار ‌یهــا ظهـر امـروز ادامـه دارد و ضمـن سـخنرانی برخـی‬
‫ادامـه می‌یافـت و مهـار نمی‌شـد‪ ،‬هـم اکنـون در مسـئولان ارشـد مدعـو‪ ،‬از بهـره بـرداران نمونـه و‬
‫حـوزه شـیر و تخم‌مـرغ ایـران جـزو واردکننـدگان دامپزشـکان نمونـه تجلیـل شـد‪.‬‬
‫شــده بــود‪ .‬ایــن در حالــی اســت کــه امــروز در‬
‫توفیــق ســازمان دامپزشــکی در دو ســال اخیــر‬
‫ماحصـل همـکاری بیـن بخشـی و تفویـض اختیـار‬ ‫هــر دو محصــول در جرگــه صادرکننــدگان قــرار‬
‫گرفتــه ایــم‪ ».‬رفیع ‌یپــور طغیــان نکــردن ایــن‬
‫بــه ادارات کل دامپزشــکی استانهاســت‬ ‫بیماری‌هــا طــی ســا ‌لهای اخیــر را نتیجــه‬

‫تلا ‌شهــای شــبان ‌هروزی و تدابیــر همــکاران رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور بــا حضــور‬
‫ســازمان دامپزشــکی در سراســر کشــور برشــمرد در مراســم نکوداشــت روز ‪ 14‬مهــر روز ملــی‬
‫و افــزود‪ :‬اگرچــه همــکاران مــن در ســازمان دامپزشــکی دلایــل توفیــق ســازمان دامپزشــکی‬
‫دامپزشـکی کشـور بـه مسـئولی ‌تهای خـود عمـل طــی دو ســال اخیــر را ماحصــل همــکاری بیــن‬
‫کــرده و م ‌یکننــد‪ ،‬امــا بایــد ایــن نکتــه را نیــز بخشــی و همچنیــن تمرکززدایــی از مرکــز و‬
‫متذکـر شـوم کـه توفیقـات ایـن سـازمان محقـق تفویــض بســیاری از مســئولی ‌تهای ملــی بــه‬

‫نمی‌شــود‪ ،‬مگــر آنکــه همــه دســتگاه‌های قــوای ادارات کل دامپزشــکی اســتانها برشــمرد‪.‬‬
‫ســه گانــه همچــون رویــه کنونــی کــه موجــب‬

‫توفیقــات امــروز شــده اســت‪ ،‬بــه همــکاری دکتــر علیرضــا رفیع ‌یپــور‪ ،‬رئیــس ســازمان‬

‫‪۱۴۴‬‬

‫دامپزشــکی کشــور امــروز یکشــنبه در مراســم در دامپزشــکی نیــز امــروز همیــن کار را م ‌یکننــد‬

‫نکوداشــت ‪ 14‬مهــر مــاه (روز ملــی دامپزشــکی) بـا ایـن تفـاوت کـه اگـر در زمـان جنـگ رزمنـدگان‬

‫کـه بـا حضـور معـاون اسـتاندار هرمـزگان‪ ،‬رئیـس میهــن مقابــل تــوپ و خمپــاره و موشــک بودنــد‪،‬‬

‫سـازمان جهـاد کشـاورزی اسـتان و نماینـده ولـی همـکاران دامپزشـکی نیـز بـا وجـود خطـرات ناشـی‬

‫فقیـه در اسـتان برگـزار شـد؛ بـا اشـاره بـه دلیـل از انـواع بیمـاری هـا‪ ،‬ایثارگرانـه و خالصانـه بـرای‬

‫اول حضــورش در ایــن مراســم کــه افتتــاح یــک تضمیـن سـامتی مـردم بصـورت شـبانه روزی در‬

‫طـرح بـزرگ ملـی بـه نـام طـرح ارتقـای کیفیـت جبهـه امنیـت غذایـی تـاش مـی نماینـد‪.‬‬

‫گوشـت مـرغ بـوده اسـت‪ ،‬ایـن طـرح را زمینه‌سـاز‬
‫فراهــم شــدن جایــگاه بــرای صــادرات مر ‌غهــای وی در تمجیــد از تــاش مجموعــه دامپزشــکی‬
‫تولیــدی کشــورمان بــه منطقــه اوراســیا عنــوان افــزود‪ :‬ایــن عزیــزان ســرمایه و ســامت مــردم‬
‫کــرد و افــزود‪ :‬وقتــی بهــره وری تولیــد افزایــش را بــه حکــم قانــون در اختیــار دارنــد و در دل‬
‫یابــد و ارزش افــزوده بیشــتر بــه دســت مرغــدار مخاطـرات و خطـرات ناشـی از عوامـل بیماریـزا از‬
‫برســد و زمینــه صــادرات فراهــم گــردد در ســایه سـامت و بهداشـت عمومـی حراسـت مـی کننـد‬
‫صـادرات‌ بـه رونـق تولیـد داخلـی کمـک اساسـی تـا آسـیبی بـه بهداشـت عمومـی و سـامت جامعـه‬

‫شـده اسـت و البتـه در افزایـش بهـره وری تولیـد وارد نگــردد‪.‬‬

‫دکتـر رفیعـی پـور در ادامـه بـه ذکـر نمونـه مـوارد‬ ‫در ایـن حـوزه نقـش دامپزشـکی بسـیار پررنـگ و‬

‫تجلیــل شــده در مراســم روز ملــی دامپزشــکی در‬ ‫مهـم اسـت‪.‬‬

‫رفیع ‌یپــور بــا بیــان اینکــه دامپزشــکی در حــوزه ســالن خوشــه جهــاد کشــاورزی کــه روز گذشــته‬

‫مسـئولیت هایـش بـا چندیـن وزارتخانـه و سـازمان یعنـی ‪ 13‬مهـر برگـزار شـد اشـاره کـرد و افـزود در‬

‫همـکاری مـی کنـد تصریـح کـرد‪ :‬در حـال حاضـر ایـن جمـع عزیزانـی حضـور داشـتند کـه تحت‌تاثیـر‬

‫‪ 400‬خدمـت در سـازمان دامپزشـکی کشـور تعریـف بیمـاری مشـترک‪ ،‬مجبـور بـه پیونـد کبـد شـده و‬

‫شـده اسـت و ایـن سـازمان در حـوزه وزارتخان ‌ههـا یـا در حیـن معاینـه و معالجـه دام‪ ،‬دچـار مصدومیت‬

‫ی بهداشـت و جهادکشـاورزی‪ ،‬و سـازمان های ملی هــای شــدید از ناحیــه دســت و پــای خــود شــده‬

‫اســتاندارد و محیــط زیســت و همچنیــن ارگانهــا و بودنــد‪ .‬کــه ایــن موضــوع نشــاندهنده ایثــار و از‬

‫نهادهـای مختلـف انقـاب اسـامی در حوز‌ههـای خودگشــتگی مجموعــه همــکاران دامپزشــکی در‬

‫مذهبـی‪ ،‬اجتماعـی‪ ،‬نظامـی و انتظامـی خدماتـی را خدمـت بـه مـردم اسـت‪ .‬رفیعـی پـور ضمـن اشـاره‬

‫ارائــه م ‌یدهــد کــه جنــس آن متفــاوت بــا همــه بــه اهمیــت جایــگاه دامپزشــکی در پیشــگیری از‬

‫بیمار ‌یهــای مشــترک انســان و دام و همچنیــن‬ ‫دستگاه‌هاســت‪.‬‬

‫عوامــل بیوتروریســم و کنتــرل بیمار ‌یهــا افــزود‪:‬‬
‫رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور بــا ذکــر واژ‌ه اگرچـه دشـمن طـی یـک سـال اخیـر تمـام تـاش‬
‫مقــدس سنگرســازان بی‌ســنگر کــه در مناطــق خـود را جهـت اختـال در رونـد تولید داشـته اسـت‪،‬‬
‫جنگــی بــه جهادگــران جهــاد ســازندگی خطــاب امــا در کشــور بیمار ‌یهــا یــا کاهــش یافتــه و یــا‬
‫می‌شــد کــه بــرای رزمنــدگان اســام اقــدام بــه تحـت کنتـرل درآمـده اسـت‪ .‬وی بـه دامپزشـکان‬
‫ســاختن ســنگر مــی کردنــد و یــا تــدارکات لازم حاضــر در مراســم توصیــه کــرد بــا توجــه بــه‬
‫بــرای خطــوط مقــدم را فراهــم م ‌یکردنــد؛ بــه مســئولیت خطیــر ایــن حرفــه ارزشــمند‪ ،‬بــا تمــام‬
‫خاطـرات مانـدگاری از دوران دفـاع مقـدس نظیـر افتخـار بـه بهـره بـرداران و مـردم خدمـت کننـد‪.‬‬

‫حماسـه «ناوچـه پیـکان» در آ ‌بهـای نیلگـون خلیج‬

‫همیشـه فـارس اشـاره کـرد و افـزود‪ :‬خادمـان شـما رئیس سازمان دامپزشکی کشور در بخش دیگری‬

‫‪۱۴۵‬‬