فصلنامه سلام و سلامتی زمستان 99-ویرایش پنجم

‫آیین نامه چگونگی کنترل بهداشتی تردد ‪ ،‬نقل و انتقال ‪ ،‬واردات و صادرات دام زنده و فرآورده ای خام دامی ‪1‬‬

‫موضوع بند د ماده ‪ 3‬و بند ب ماده ‪ 5‬قانون سازمان دامپزشکی کشور‬
‫سیاستهای اطلاع رسانی و ارتباطات رسانه ای سازمان دامپزشکی کشور ‪5‬‬
‫سخن مدیر مسئول ‪9‬‬
‫معرفی اداره کل دامپزشکی استان اصفهان ‪11‬‬
‫به بهانه قاب عکس ‪ ،‬تلنگری برای مطالعه بیشتر ‪21‬‬
‫معرفی دفتر بهداشت و مدیریت بیماری های طیور ‪ ،‬زنبور عسل و کرم ابریشم ‪25‬‬
‫دامپزشکی و موفقیتها ‪27‬‬
‫اندیشه و گفتمان ‪31‬‬
‫دیدگاه ‪35‬‬
‫مقالات علمی ‪39‬‬
‫کاربرد داروهای ضد میکروبی در اسب ‪40‬‬
‫اصول نمونه برداری از ترشحات تنفسی شتر در بیماری مرس کرونا ویروس ‪47‬‬
‫مقدمه ای بر واکسیناسیون هاری و پاسخ سیستم ایمنی بدن حیوانات خانگی ‪50‬‬
‫مروری بر رینوپنومونی ویروسی اسب (هرپس ویروس اسب ) ‪54‬‬
‫کرونا ویروس ‪66‬‬
‫بررسی تاثیر آنتی میکروبی عصاره آبی رز ماری در ممانعت از فساد میکروبی گوشت مرغ ‪72‬‬
‫دامپزشکی در گذز تاریخ ‪77‬‬

‫تازه های کتاب ‪81‬‬
‫آشنایی با مفاخر دامپزشکی کشور ‪86‬‬
‫خبر و گزارش خبری ‪95‬‬
‫نکات مهم ‪126‬‬

‫آیین نامه چگونگي كنترل بهداشتي تردد ‪ ،‬نقل وانتقال ‪ ،‬واردات وصادرات دام زنده‬
‫وفرآورده هاي خام دامي موضوع بند « د » ماده ‪ 3‬وبند « ب » ماده (‪ ) 5‬قانون سازمان‬

‫دامپزشكي كشور مصوب ‪ 1373 / 8 / 25‬هيأت وزيران‬
‫هيأت وزيران در جلسه مورخ ‪ 1373 / 8 / 25‬بنا به پيشنهاد شماره ‪ / 4177‬ص ‪ 10 /‬مورخ ‪1373 / 9 / 7‬‬
‫وزارت جهاد سازندگي وبه استناد بند « د» ماده (‪ )3‬وبند « ب » ماده ( ‪ ) 5‬قانون سازمان دامپزشكي كشور‬

‫مصوب ‪ 1350‬آيين نامه اجرايي مذكور را به شرح زير تصويب نمود ‪:‬‬
‫فصل اول ـ كليات ‪:‬‬

‫ماده ‪ 1‬ـ مقررات اين آيين نامه در مورد كنترل بهداشتي تردد ونقل وانتقال دام زنده وفرآورده هاي‬
‫خام دامي در داخل كشور و ورود وصدور آن به مورد اجرا گذارده مي شود ‪.‬‬
‫ماده ‪ 2‬ـ تعاريف ‪:‬‬

‫الف ) دام زنده ‪ :‬حيوانات اهلي ‪ ،‬طيور ‪ ،‬آبزيان ‪ ،‬زنبور عسل ‪ ،‬كرم ابريشم ‪ ،‬حيوانات آزمايشگاهي‬
‫وپوستي وحيوانات باغ وحش‪.‬‬

‫ب ) فرآورده هاي خام دامي ‪ :‬كليه موادي كه در زمان حيات دام مانند پشم ‪ ،‬كرك ‪ ،‬مو ‪ ،‬شير ‪،‬‬
‫تخم طيور وتخم طيور نطفه دار ‪ ،‬اسپرم ‪ ،‬تخم ماهي ‪ ،‬نوغان وغيره ـ يا بعد از كشتار ـ مانند گوشت‬

‫وآلايش به دست مي آيد ‪.‬‬
‫تبصره ‪ 1‬ـ آلايش به كليه ضمايم به دست آمده از دام پس از كشتار گفته مي شود وممكن است‬

‫خوراكي يا غير خوراكي باشد ‪.‬‬
‫تبصره ‪ 2‬ـ فرآورده هايي كه براي حفظ ‪ ،‬نگهداري ومصرف با روش هاي صنعتي يا غير صنعتي‬
‫تغيير شكل داده اند واز حالت خام در آمده باشند ‪ ،‬مشمول تعريف فرآورده هاي خام دامي نيستند ‪.‬‬

‫ج ) سازمان ‪ :‬سازمان دامپزشكي كشور ‪.‬‬
‫د ) دام كشتاري ‪ :‬هر نوع دام وطيور كه از نظر شرع مقدس اسلام قابليت مصرف براي انسان داشته‬

‫باشد ‪.‬‬
‫ماده ‪ 3‬ـ كنترل هاي بهداشتي موضوع آيين نامه شامل بيماري هايي مي شود كه در چهار چوب‬
‫فهرست منتشر شده از سوي دفتر بين المللي مبارزه با بيماري هاي واگير (‪ )OIE‬هرسه ماه يك بار‬

‫توسط سازمان اعلام مي شود ‪.‬‬
‫فصل دوم ـ مقررات مربوط به تردد وحمل ونقل دام زنده وفرآورده هاي خام دامي در داخل كشور‬
‫ماده ‪ 4‬ـ عبور ومرور‪ ،‬نقل وانتقال دام زنده وفراورده هاي خام دامي در داخل كشور در موارد لزوم بر‬

‫اساس اعلام قبلي سازمان ‪ ،‬مستلزم كسب مجوز بهداشتي از سازمان است ‪.‬‬
‫تبصره ـ دستور العمل وضوابط ‪ ،‬هم چنين فرم هاي مربوط به اين ماده توسط سازمان تهيه وپس از‬

‫تأييد وزارت جهاد سازندگي به مبادي ذيربط در استان ها ابلاغ مي شود ‪.‬‬
‫ماده ‪ 5‬ـ سازمان مي تواند در هر نقطه اي از كشور ـ به خصوص در مرزها ومبادي ورودي دام ـ كه‬

‫‪1‬‬

‫لازم بداند پست كنترل تردد دام وفرآورده هاي خام دامي ايجاد نمايد ‪ .‬صاحبان دام ووسايط نقليه‬
‫حمل دام وفرآورده هاي خام دامي موظفند ضمن توجه به اخطار وعلايم مربوط ‪ ،‬گواهي ومجوز عبور‬

‫وانتقال دام وفرآورده هاي خام دامي همراه خود را به مأمورين پست كنترل تردد دام ارائه كنند‪.‬‬
‫ماده ‪ 6‬ـ در اجراي ضوابط ومقررات بهداشتي اين آيين نامه ‪ ،‬نيروي انتظامي وساير دستگاه هاي‬
‫سياسي ـ امنيتي محلي بنا به تقاضاي ادارات كل دامپزشكي در مورد مسائل محلي ـ با سازمان ـ در‬

‫شرايط بروز اپيدمي ها ـ وتأييد شوراي تأمين استان ‪ ،‬بايد همكاري كنند ‪.‬‬
‫تبصره ـ در موارد خاص ‪ ،‬سازمان مي تواند براي اجراي مقررات اين آيين نامه از نيروهاي نظامي نيز‬

‫با نظر ستاد فرماندهي كل نيروهاي مسلح تقاضاي كمك نمايد ‪.‬‬
‫ماده ‪ 7‬ـ دام هايي كه براي فروش يا كشتار در شهرها عرضه مي شوند بايد در ميدان هاي فروش‬

‫دام نگهداري شوند ‪.‬‬
‫تبصره ـ ضوابط بهداشتي ميدان هاي دام از طريق سازمان اعلام خواهد شد وبهره برداري وتأسيس‬
‫ميدان هاي دام توسط بخش هاي خصوصي ‪ ،‬تعاوني ودولتي با رعايت ضوابط مذكور امكان پذير مي‬

‫باشد ‪.‬‬
‫ماده ‪ 8‬ـ ترانزيت دام هاي زنده از طريق زميني بدون طي مراحل قرنطينه مطلق ًا ممنوع است واز‬
‫طريق هوا ودريا نيز تابع ضوابطي است كه از طرف دفتر بين المللي مبارزه با بيماري هاي واگير‬

‫(‪ )OIE‬اعلام شده است ‪.‬‬
‫ماده‪ 9‬ـ ترانزيت فرآورده هاي خام دامي مستلزم طي مراحل كنترل بهداشتي ورعايت كامل ضوابط‬

‫وشرايط تعيين شده از طرف سازمان است ‪.‬‬
‫ماده ‪ 10‬ـ فرآورده هاي خام دامي وارداتي وترانزيتي بايد داراي گواهي بهداشتي معتبر از كشور مبدأ‬

‫باشند ‪.‬‬
‫تبصره ـ فرآورده هاي خام دامي غير خوراكي علاوه بر گواهي بهداشتي ‪ ،‬گواهي ضد عفوني كشور‬

‫مبدأ را هم بايد داشته باشد ‪.‬‬
‫فصل سوم ـ مقررات مربوط به واردات وصادرات دام زنده وفراورده هاي خام دامي‬
‫ماده ‪ 11‬ـ ورود هرنوع دام زنده وفرآورده هاي خام دامي به كشور ‪ ،‬بدون كسب مجوز بهداشتي‬

‫سازمان ممنوع است ‪.‬‬
‫ماده ‪ 12‬ـ صدور دام زنده وفرآورده هاي خام دامي به خارج از كشور با رعايت ساير مقررات مربوط‬

‫منوط به دريافت گواهي بهداشتي از سازمان است ‪.‬‬
‫معاون اول رئيس جمهور ـ حسن حبيبي‬

‫‪2‬‬





‫سیاســتهای اطــاع رســانی و ارتباطــات رســانه ای‬
‫ســازمان دامپــزشکی کشـــورر‬

‫‪5‬‬

‫الف – مقدمه ‪:‬‬

‫بـا عنایـت بـه اهمیـت تبییـن نظـام اطـاع رسـانی و تمهیـدات رسـانه ای و همچنیـن بـه منظـور هماهنگـی و تمرکـز در سیاسـت هـا‪،‬‬
‫انسـجام در برنام ‌ههـای کلان و ایجـاد وحـدت رویـه در اطلاع‌رسـانی شـامل « سیاسـت هـای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای‬

‫سـازمان دامپزشـکی کشـور» در ‪19‬بنـد تنظیـم گردیـده اسـت‪.‬‬

‫اهـداف تدویـن و تبییـن ایـن سیاسـت هـا بـر پایـه ارتقـاء تـوان اطلاعاتـی و خبـری مجموعـه دامپزشـکی کشـور ‪ ،‬گسـترش تعامـل و‬
‫دسترسـی جامعـه و نخبـگان بـه فعالی ‌تهـای اطلاع‌رسـانی شـفاف و اسـتفاده از ایـن ظرفیـت در بهبـود عملکـرد سـازمان مـی باشـد ‪.‬‬

‫ب‪ -‬ضرورت و اهداف‬

‫علــم اطــاع رســانی رشــته ای اســت کــه دربــاره ویژگیهــای اطلاعــات و رفتــار اطلاعاتــی حاکــم بــر جریــان‬
‫اطلاعــات و شــیوه بــردازش اطلاعــات بــرای دســترس پذیــری و قابلیــت اســتفاده بهینــه اطلاعــات تحقیــق مــی کنــد‪.‬‬
‫اطـاع رسـانی بـا مجموعـه ای از دانـش در رابطـه بـا تولیـد‪ ،‬مجموعـه سـازی‪ ،‬سـازما ندهـی‪ ،‬ذخیـره سـازی‪ ،‬بازیابـی‪ ،‬تفسـیر‪ ،‬انتقـال‪،‬‬
‫تبدیـل و کاربـرد اطلاعـات مرتبـط اسـت ‪ .‬نقـش اصلـی انتقـال دانـش و مهـارت و همچنیـن تغییـر بینـش و نگرشـها در جوامـع بـه‬
‫شـیوه اطـاع رسـانی و تاثیـر گـذاری و توانایـی در القـا ایـن شـیوه هـا بسـتگی دارد کـه موفقیـت یـا عـدم موفقیـت در ایـن راه بـه‬
‫موفقیـت یـا عـدم موفقیـت هـر سـازمان یـا نهـادی ارتبـاط دارد ‪ .‬بـرای افزایـش بهـره وری و تسـریع در دسـتیابی بـه اهـداف مـورد‬
‫نظـر در فعالیـت هـا بایـد از مناسـب تریـن روشـها بـه صحیـح تریـن نحـو اسـتفاده شـود‪ .‬عـدم توجـه و دقـت در هریـک از دو مـورد‬

‫مذکـور‪ ،‬دسـتیابی بـه اهـداف را غیـر ممکـن و یـا باعـث صـرف هزینـه و اتـاف وقـت بیشـتر خواهـد شـد‪.‬‬
‫پايـه ارتباطـات رسـانه اي را «داده»‪« ،‬اطلاعـات» و «عقـل» تشـکيل مـي دهـد‪ .‬قـدرت رسـانه هـادر اطـاع رسـاني و بوجـود آوردن‬

‫قـدرت انتخـاب در جامعـه مـي باشـد‪.‬‬
‫امـروزه هـر موسسـه یـا سـازمان ‪ ،‬بـه قـدرت انکارناپذيـر رسـانه هـا جهـت شناسـانده شـدن فعالیـت هـای خـود پـي بـرده اسـت‪ .‬نيـاز‬

‫بـه «معرفـي صحيـح و بـا هـدف» روز بـه روز بيشـتر احسـاس مـي گـردد‪.‬‬
‫رسـانه هايـي کـه نشـر آنهـا محـدود بـه زمـان مشـخصي مـي باشـد ديگـر قـادر بـه پاسـخگويي بـه تمـام درخواسـت هـا نيسـتند‪،‬‬
‫ازديـاد اطلاعـات‪ ،‬رفتـه رفتـه جـاي خـود را بـه اطلاعـات نادرسـت مـي دهـد کـه دقـت ویـژه ای را طلـب مـی کنـد ‪ .‬بايـد ايـن واقعيت‬
‫را در نظـر داشـت کـه بـا ارتباطـات رسـانه اي از رسـانه هـاي نوشـتاري تـا رسـانه هـاي تصويـري و تمـام شـاخه هـاي مرتبـط و نیـز‬

‫در فضـای مجـازی برقـراري ارتبـاط نزديـک امـری ضـروری اسـت ‪.‬‬
‫از ایـن روی تبییـن سیاسـت هـای شـفاف و بـه روز باعـث میگـردد تـا موسسـه یـا سـازمان ‪ ،‬برنامـه هـای موثـری بـرای رسـیدن بـه‬

‫چشجـم–انـداسزیتادویـسن و اتجـرهاان‪:‬مایـد‪.‬‬

‫‪ -1‬برنامـه ریـزی‪ ،‬فرهنـگ سـازی و ایجـاد وحـدت رویـه در عرصـه اطـاع رسـانی بـه منظـور حمایـت از آزادی و دسترسـی همگانـی‬
‫بـه اطلاعـات ‪.‬‬

‫‪ -2 ‬برنامـه ریـزی جامـع و بهینـه سـازی ارتباطـات دو سـویه و چنـد سـویه بیـن سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا مخاطبـان داخـل و‬
‫خـارج سـازمانی بـا همـکاری مراجـع ذیصـاح و نظـارت بـر حسـن اجـرای آن‪.‬‬

‫‪-3‬مطالعـه ‪ ،‬برنامـه­ریـزی­و اجـرای فعالی­تهـای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای ‪ ،‬شـامل تعییـن محتـوای متناسـب بـا سیاسـتهای‬
‫وزارت جهـاد کشـاورزی و سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا هـدف اقنـاع و ترغیـب افـکار عمومـی نسـبت بـه عملکر­دهـا وفعالیتهـای‬

‫سـازمان دامپزشـکی کشـور‬

‫‪6‬‬

‫‪-4‬برنامه ریزی مناسبت­های تقویمی و اقتضایی با هدف پاسداشت شعائر دینی و ملی و ایجاد شادابی و نشاط در محیط کار‪.‬‬

‫‪ -5‬پیشـنهاد و ارائـه دسـتورالعمل­ها و آییـن نامـه­ هـای اجرایـی فعالی­تهـای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای سـازمان دامپزشـکی‬
‫کشـور متناسـب بـا راهبردهـا و سیاسـت هـای کلان دولـت و وزارت جهـاد کشـاورزی‬

‫‪  -6‬برنامـه ریـزی بـه منظـور انتشـار‪ ،‬اشـتراک‪ ،‬تأمیـن و توزیـع نشـریات کـه بـه هـر نحـو انتشـار یافتـه یـا چـاپ مـی گردنـد‪ .‬گـرد‬
‫آوری و درج مقـالات علمـی ‪ ،‬خبـری ‪ ،‬تحلیلـی و تخصصـی در نشـریات مکتـوب و فضـای مجـازی کـه مـورد تاییـد سـازمان مـی باشـد ‪.‬‬

‫‪-7‬برنامـه ریـزی برگـزاری همایـش ‪ ،‬کنگـره ‪ ،‬سـمینار و سـایر مراسـم مناسـبتی مصـوب داخلـی و یـا بیـن المللـی داخـل کشـور در‬
‫چارچــوب راهبردهــا‪ ،‬سیاســ­تها و خــط مشــ­یهای ابلاغــی کــه توســط ســازمان دامپزشــکی برگــزار مــی گــردد‪.‬‬

‫‪ -8‬مطالعـه ‪ ،‬برنامـه ریـزی ‪ ،‬بررسـی و تحلیـل محتـوای رسـان ­ههای جمعـی ( صداوسـیما‪ ،‬جرایـد‪ ،‬خبرگزار­یهـا و پایگاههـای اطـاع‬
‫رسـانی) و فضـای مجـازی و ارائـه گـزارش مسـتمر بازخـورد مشـکلات و همزمـان اقدامـات انجـام گرفتـه در رسـان ­ه جمعـی و فضـای‬

‫مجـازی بـه مسـئولان ماننـد تهیـه بولتـن هـای خبـری و اطـاع رسـانی‪.‬‬

‫‪  -9‬مطالعه‪ ،‬طراحـی و اجـرای پژوهـش هـای ارتباطـی ‪ ،‬آموزشـی و علمـی در حـوزه شـناخت مخاطبـان و سـنجش افـکار عمومـی و‬
‫سـایر حـوزه هـای روابـط عمومـی بـه منظـور اخـذ بازخـورد از عملکـرد سـازمان و ارائـه راهکارهـای مناسـب و روز آمـد‪.‬‬

‫‪ -10‬بررسـی و پاسـخگویی منسـجم بـه مطالبـات مردمـی و دریافـت نظـرات ‪ ،‬پیشـنهادات و انتقـادات عمومـی از طریـق راه انـدازی‬
‫دورنـگار‪ ،‬شـبکه پیـام گیـر‪ ،‬تلفـن گویـا و برگـزاری ملاقا­تهـای عمومـی و سـایر روشـهای علمـی ‪.‬‬

‫‪ -11‬برنامـه ریـزی ‪ ،‬تجزیـه و تحلیـل و سـنجش آمـار افـکار عمومـی نسـبت بـه عملکـرد سـازمان و انعـکاس آنهـا بـه مقامـات تصمیـم‬
‫گیـر سـازمان بـه منظـور اتخـاذ روشـهای مطلـوب و بهر ­هبـرداری از آنهـا در تدویـن فرایندهـای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای ‪.‬‬

‫‪  -12‬برنامـه ریـزی برقـراری ارتبـاط مناسـب ‪ ،‬اثربخشـی و تعامـل فعـال بـا بهـره بـرداران ‪ ،‬ذینفعـان و رسـان ­ه هـای جمعـی از طریـق‬
‫برگـزاری گفـت و گوهـای اختصاصـی و نشسـت هـای عمومـی خبـری و ارسـال تولیـدات رسـان ­های بـه منظـور اطـاع رسـانی صحیـح‪،‬‬
‫بـه هنـگام و شـفاف از فعالیت­هـای سـازمان و پاسـخگویی بـه خواسـت ­ه هـای معقـول رسـان ­ه هـای جمعـی و فضـای مجـازی داخلـی و‬

‫خارجـی‪.‬‬

‫‪  -‬هدایـت عملکـرد و پیشـبرد روشـهای بهینـه اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای بـا محوریـت روابـط عمومـی از طریـق تعامـل‬
‫بـا دفاتـر سـتادی و واحدهـای اسـتانی و نظـارت بـر حسـن انجـام فعالیـت آنـان در خصـوص اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای بـر‬

‫اسـاس سیاسـتها و خـط مشـی هـای ابلاغـی‬

‫‪-14‬برنامــه ریـزی و پیــش بینــی ســامانه جامــع و قابـل دسترســی بــرای مخاطبــان در ســایت ســازمان بــه منظــور انتشــار عملکـرد‬
‫سـازمان در دوره هـای زمانـی معیـن و همچنیـن ارائـه اطلاعـات مـورد نیـاز بـا هـدف اقنـاع و اطـاع رسـانی بـه مخاطبیـن ‪ ،‬رسـانه‬

‫هـای جمعـی و فضـای مجـازی در راسـتای انتشـار و دسترسـی آزاد بـه ‪ ‬اطلاعـات ‪.‬‬

‫‪-15‬مطالعـه ‪ ،‬برنامـه ریـزی در راسـتای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای در حـوزه روابـط عمومـی و انعـکاس فعالی­تهـا و اخبـار‬
‫دسـتگاه از طریـق برگـزاری مصاحبـه و سـایر روشـهای علمـی بـه مراجعیـن و اصحـاب رسـانه و تهیـه و انتشـار رسـانه هـای چاپـی و‬

‫الکترونیکـی روزآمـد سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا هـدف ارائـه اطلاعـات مـورد نیـاز بـه مخاطبیـن تخصصـی در پایـگاه خبـری‬

‫‪-16‬برنامـه ریـزی جهـت برقـراری ارتبـاط مسـتمر بـا مراکـز و مؤسسـات و مجامـع اطـاع رسـانی داخلـی و خارجـی بـه منظـور همکاری‬
‫و تبـادل اطلاعـات از طریـق عضویـت در مجامـع رسـانه ای و اطـاع رسـانی ‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫‪-17‬برنامـه ریـزی در جهـت رصـد و پایـش اخبـار در رسـانه هـای جمعـی وفضـای مجـازی و ارائـه گـزارش تخلفـات در حـوزه اطـاع‬
‫رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای جهـت طـرح در شـورای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـا نـه ای بـه منظـور اخـذ تصمیـم مقتضـی‬

‫‪-18‬برنامــه ریــزی درجهــت تعامــل هــر چــه بیشــتر بــا خبرنــگاران و اصحــاب رســانه در راســتای ایجــاد فضــای همــکاری و جــو‬
‫صمیمانـه ‪ ،‬در عیـن پاسـخگویی بـه نقـد منصفانـه و توجـه بـه نظـرات خبرنـگاران و اصحـاب رسـانه در جهـت اطـاع رسـانی و آگاهـی‬

‫بخشـی بـه جامعـه مخاطـب‬
‫‪ -19 ‬مطالعـه ‪ ،‬برنامـه­ریـزی­و اجـرای فعالیت­هـای اطـاع رسـانی و ارتباطـات رسـانه ای در مواقـع بحـران ‪ ،‬شـامل تعییـن محتـوا بـا‬
‫اسـتفاده از روشـهای علمـی و نیـز چگونگـی اتخـاذ روشـهای اطمینـان بخشـی بـه مخاطبیـن از طریـق روشـهای علمـی و پژوهشـی ‪،‬‬
‫بـا هـدف اقنـاع و ترغیـب افـکار عمومـی نسـبت بـه عملکر­دهـا وفعالیتهـای سـازمان دامپزشـکی کشـور متناسـب بـا سیاسـتهای وزارت‬

‫جهـاد کشـاورزی و سـازمان دامپزشـکی کشـور‬

‫‪8‬‬

‫سخن مدیر مسئول‬

‫(رییس سازمان دامپزشکی کشور )‬

‫دکتر علی صفر ماکنعلی‬

‫امـروزه اهميـت دامپزشـكي و فعاليـت هـاي دامپزشـكان بـر كسـي پوشـيده نيسـت ‪ ،‬عـزم و اراده همـكاران بلنـد همـت‬
‫مـا در زمينـه كنتـرل بيماريهـاي مختلـف دامـی قابـل تقدیـر وتشـکر اسـت‪.‬‬

‫برنامـه ریـزان ملـی واسـتانی بـا تشـکیل ده هـا کارگـروه و تیـم هـای فنـی تخصصـی از سراسـر کشـور بـا بهـره‬
‫گیــری از همــه قابلیــت هــای ملــی واســتانی ودر نظــر گرفتــن اصــول علمــی اپيدميولوژيــك بــا جدیــت وتــاش‬
‫مضاعـف در سـالی کـه بـه سـال جهـش تولیـد مزیـن بـود هرآنچـه کـه در تـوان داشـتند را بـی مضایقـه بـرای کنتـرل‬
‫و کاهـش بیماریهـای دامـی بـه میـدان آوردنـد و حاصـل ایـن زحمـات در سـال ‪ 1399‬در حـوزه بهداشـت و ممدیریـت‬

‫بیمـاری هـای دامـی بصـورت مختصـر بـه شـرح زیربـوده اسـت ‪.‬‬
‫‪-1‬کنتــرل بیماریهــای واگیــر دامــی بویــژه تــب برفکــی دام بااجــرای برنامــه ملــی کنتــرل مبتنــی بــر خطــر کــه‬
‫خوشـبختانه در ایـن سـال کمتریـن تعـداد کانـون بیمـاری در طـی چنـد سـال گذشـته را بدنبـال داشـت‪.‬اقدامات ایـن‬
‫برنامـه مطابـق ‪ 5‬محـور اصلـی رصـد وپایـش ‪ ،‬معیارهـای کنترلـی ‪ ،‬تشـخیص ‪ ،‬آمـوزش و ترویـج و ارزیابـی ونظـارت‬

‫مـی باشـد‪.‬‬
‫‪-2‬بـا هماهنگـی سـازمان جهانـی بهداشـت دام و تیـم تخصصـی بیماریهـای ویروسـی سـازمان دامپزشـکی کشـور و‬
‫متخصصیـن اسـتانی تدویـن برنامـه ملـی بیمـاری تـب برفکـی بـرای گـذر از مرحلـه ‪ 2‬بـه مرحلـه ‪ 3‬کنتـرل بیمـاری‬
‫صـورت گرفـت ‪ .‬همراهـی سـازمان دامپزشـکی کشـور و شـکل گیـری تیـم هـای اسـتانی تخصصـی بـرای نقـش‬

‫آفرینـی در برنامـه بیـن المللـی و ملـی کنتـرل بیمـاری تـب برفکـی بسـیار حائـز اهمیـت اسـت‪.‬‬
‫‪-3‬برنامـه ملـی ارتقـاء بهداشـت دام عشـایر بـا اسـتفاده از تجربیـات و تـوان گـروه هـای تخصصـی اسـتانی وملـی در‬

‫جهـت افزایـش بهـره وری و کاهـش ضایعـات و بیماریهـای دامـی تدویـن و رونمائـی گردیـد ‪.‬‬
‫‪ -4‬تدویـن سـامانه رصـد واکسـن هـای دامـی ‪ ،‬سـموم و ضدعفونـی کـه بـا بهـره گیـری از آن مـی تـوان تمامـی‬

‫واکسـن هـای دامـی را از مبـدا تولیـد یـا واردات تـا مصـرف در دامـداری رصـد نمـود‪.‬‬
‫‪-5‬تدویـن برنامـه ملـی طاعـون نشـخوارکنندگان کوچـک جهـت دسـت یابـی بـه ریشـه کنـی بیماریهـای دامـی در‬
‫سـال ‪ 2030‬میـادی در راسـتای برنامـه اسـتراتژی سـازمان جهانـی بهداشـت دام و اجـرای تعهـدات بیـن المللـی‬

‫سـازمان دامپزشـکی کشـور بعنـوان عضـو ثابـت سـازمان مذکـور‪.‬‬
‫‪ -6‬تدویـن دسـتورالعمل مبـارزه بـا اکتیمـای واگیـر بعنـوان یـک بیمـاری واگیـر و مشـترک کـه منجـر بـه کاهـش‬

‫خسـارت هـای ناشـی از ایـن بیمـاری خواهـد شـد‪.‬‬

‫‪9‬‬

‫برنامه های شاخص سال ‪1400‬‬
‫‪ -1‬شـروع اجـرای سـال اول برنامـه ملـی ریشـه کنـی بیمـاری طاعـون نشـخوارکنندگان کوچـک ‪ PPR‬در راسـتای‬
‫اسـترات ِژی سـازمان جهانـی بهداشـت دام بـا اسـتفاده از پوشـش کامـل واکسیناسـیون دام هـای حسـاس کشـور بـا‬

‫جمعیتـی بالـغ بـر ‪ 60‬ملیـون راس دام سـبک در یـک برنامـه ‪ 3‬ماهـه‪.‬‬
‫‪-2‬شـروع اجـرای سـال اول برنامـه هدفمنـد واکسیناسـیون آبلـه گوسـفند وبـز بـر مبنـای مطالعـات اپیدمیولوژیـک‬

‫و تعییـن و سـطح بنـدی میـزان خطـر در مناطـق مختلـف کشـور بـه تفکیـک اسـتان وشهرسـتان‪.‬‬
‫‪-3‬اجـرای برنامـه ملـی رصـد و پایـش و تشـخیص مـوارد بیمـاری مشمشـه (یکـی از مهمتریـن بیمـاری هـای‬
‫مشـترک بـر اسـاس پروتـکل هـای روز دنیـا و حـذف روش مالئیناسـیون ) بـرای تشـخیص مـوارد رآکتـور مشمشـه‬
‫در تـک سـمی هـا بـا روش سـرو لوژیـک آزمـون وسـترن بـات کـه عـاوه بـر افزایـش دقـت در تشـخیص مـوارد‬

‫رآکتـور در حفـظ و ایمنـی کار دامپزشـک و همچنیـن کمـک بـه ارتقـاء رفـاه اسـب هـا موثـر مـی باشـد‪.‬‬
‫‪-4‬مایـه کوبـی کامـل جمعیـت دام سـنگین و سـبک روسـتائی و عشـایری بصـورت رایـگان در راسـتای برنامـه ملـی‬

‫کنتـرل وپیشـگیری تـب برفکی‬
‫‪-5‬منطقـه بنـدی و کوپـه بنـدی ‪ Compartmentalization & Zoning‬اسـتانهای کـم خطـر کشـور بـه‬

‫منظـور ارتقـا بـه مرحلـه سـوم برنامـه جهانـی کنتـرل تـب برفکـی ‪PCP‬‬
‫ایـن مـوارد بخشـی از اقدامـات سـازمان دامپزشـکی کشـور در حـوزه بهداشـت و مدیریـت بیمـاری هـای بـوده اسـت‬

‫کـه در فصلنامـه آتـی گـزارش اقدامـات سـازمان در بخـش هـای مختلـف ارائـه خواهـد گردیـد ‪.‬‬

‫‪10‬‬

‫معرفــی اداره کل دامپزشــکی اســتان ایــن اســتان پهنــاور مــی باشــد‪.‬‬

‫اهمیـت اسـتان اصفهـان در چرخـه تولید‬ ‫اصفهــان‬

‫فـرآورده هـای خـام دامی کشـور‬ ‫معرفی استان اصفهان‬

‫اصفهــان‪ ،‬پایتخــت فرهنــگ و تمــدن ایــران رتبه اول تولید شیر خام کشور‬
‫اسـامی‪ ،‬اسـتا ِن گنبدهـای فیـروزه‌ای‪ ،‬دیوار‌ههـای‬

‫اسـلیمی‪ ،‬پ ‌لهـای معـروف و بناهـای ک ‌منظیـر در رتبه اول تولید گوشت بوقلمون در کشور‬

‫رتبه اول تولید تخم مرغ کشور‬ ‫مرکـز ایـران اسـت‪.‬‬

‫ایــن اســتان بــا جمیعتــی برابــر بــا ‪ 5‬میلیــون و رتبه سوم تولید عسل کشور‬

‫‪ 120‬هــزار نفر(سرشــماری ســال ‪ )95‬ســومین رتبه سوم گوشت شترمرغ کشور‬
‫اسـتان پرجمعیـت کشـور و بـا مسـاحتی برابـر بـا‬

‫‪ 107‬هـزار و ‪ 45‬کیلومتـر مربـع ششـمین اسـتان رتبه سوم تولید گوشت مرغ کشور‬

‫رتبه پنج تولید گوشت قرمز‬ ‫پهنــاور ایــران اســت‪.‬‬

‫براســاس آخریــن تقســیمات کشــوری‪ ،‬اســتان تاریخچه دامپزشکی استان اصفهان‬
‫اصفهـان دارای ‪ ۲۴‬شهرسـتان مـی باشـد‪ .‬بخـش‬

‫بزرگـی از مسـاحت ایـن اسـتان پوشـیده از کویـر و در ســال ‪ 1311‬بدســتور مرحــوم دکتــر حامــدی‬
‫بیابـان اسـت کـه در سـال‌های گذشـته بـه دلیـل مؤســس دانشــگاه دامپزشــکی در ایــران دکتــر‬
‫خشکسـال ‌ی بـه مسـاحت آ ‌ن افـزوده شـده اسـت‌‪ .‬پرایـن آلمانـی کـه سـرهنگ بازنشسـته ارتـش بود‬
‫بـا هماهنگـی سـرهنگ علـوی مقـدم ‪ ،‬یـک کلاس‬
‫موقعیــت مکانــی ویــژه اســتان اصفهان(قــرار شـش ماهـه واکسـیناتوری را در آمـادگاه پـادگان‬
‫گرفتــن در مرکــز کشــور و در مســیر راه هــای اصفهـان برگـزار کـرد کــه در ایــن کلاس آقایــان‬
‫ترانزیتــی شــمال‪-‬جنوب و شــرق‪ -‬غــرب و مدبـر صـدری ‪ ،‬سـامره ای ‪ ،‬شیمیسـت و صفـوی‬
‫همجــواری بــا ‪ ۹‬اســتان دیگــر‪ ،‬وجــود ظرفیــت بعنــوان واکســیناتور تربیــت شــده و بــه منطقــه‬
‫هـای قـوی کارآفرینـی رو بـه رشـد‪ ،‬برخـورداری از عشـایری شـهرضا و سـمیرم اعـزام گردیدنـد‪ .‬محور‬
‫جاذبـه هـای گردشـگری در زمینـه هـای تاریخـی‪ ،‬کار دامپزشـکی در ایـن زمـان صرفـاً واکسیناسـیون‬
‫طبیعـی و انسـان سـاخت بـا ارزش ملـی و فراملـی بـر علیـه بیمـاری پلوروپونومونـی واگیـر بـزان بـا‬
‫و وجـود بیـش از پنـج هزار اثـر تاریخـی غیرمنقول واکسـن فرمولـه تهیـه شـده در اصفهـان و مبـارزه‬
‫و ده هـزار اثـر شـناخته شـده منقـول بازمانـده از علیــه بیمــاری پیروپلاســموز بــا مــاده آکاپریــن‬
‫ادوار مختلـف در جـای جـای اسـتان و نیـز چشـم بـود ‪ .‬در سـال ‪ 1314‬در خیابـان چهاربـاغ فعلـی ‪،‬‬
‫اندازهـا و گردشـگاههای طبیعـی و یـا احداث شـده بـاغ بزرگـی اجـاره شـد و درمانـگاه دامپزشـکی بـه‬
‫طـی سـالهای اخیـر در حاشـیه رودخانـه زاینـده ریاسـت دکتـر ناصـح و بـا کمـک دکتـر پرایـن ‪،‬‬
‫رود و مناظــر حاشــیه آن و تبدیــل اســتان بــه کارشـناس درمانـگاه ‪ ،‬کمالونـد تکنسـین و مترجـم‬
‫عنـوان یـک قطـب مهـم گردشـگری کشـور‪ ،‬تنهـا و حـاج غلامرضائـی تکنسـین کشـتارگاه ‪ ،‬شـروع‬

‫بخشـی از مهمتریـن فرصـت هـا و قابلیـت هـای بـه کار نمـود ‪.‬‬

‫‪11‬‬

‫در ســال ‪ 1317‬دبیرســتان دامپزشــکی در تهــران کــه از تهــران بــه اصفهــان در رفــت و آمــد بــود‬

‫افتتـاح و آقایـان رضـا صیرفـی ‪ ،‬سـرتیپی ‪ ،‬مرحـوم و بعــد از آن دکتــر خــوش منــش کار نامبــرده را‬

‫روحانـی و ارتفاعـی به تهـران رفته و در سـال ‪ 1320‬علمـی تـر دنبـال نمـود‪ .‬اولیـن گاوداری صنعتـی در‬

‫پـس از فـارغ التحصیـل شـدن از این دبیرسـتان ‪ ،‬به سـال ‪ 1335‬توسـط مرحـوم محمـد علـی کازرونـی‬

‫اصفهـان مراجعـت و در مناطـق عشـایری فریـدن و در گلشـهر اصفهـان بـه سرپرسـتی آقـای صیرفـی‬

‫سـمیرم مشـغول بـکار شـدند ‪ .‬در ایـن زمـان عـاوه تأســیس گردیــد کــه بــا اســتخدام آقــای دکتــر‬

‫بــر مبــارزه بــر علیــه دو بیمــاری قبلــی بــر علیــه جاماســب ‪ ،‬دکتــر غضنفرپــور ‪ ،‬دکتــر مدرســی ‪،‬‬

‫بیمــاری شــاربن و آبلــه نیــز واکسیناســیون انجــام دکتـر آل احمـد و آقایـان دامـادزاده ‪ ،‬ناصـر برومنـد‬

‫و تعـدادی دیگـر کار دامپزشـکی شـکل جـدی تـری‬ ‫مـی گرفـت ‪.‬‬

‫در ســال ‪ 1323‬اداره کشــاورزی و دامپزشــکی در بخــود گرفــت و کار خونگیــری از گاو و گوســفند و‬
‫خیابـان منوچهـری‪ ،‬اسـتقرار یافـت ‪ .‬در ایـن زمـان مبـارزه بـا بروسـلوز (تـب مالـت) شـروع گردیـد کـه‬
‫دکتـر سـیامک ریاسـت کشـاورزی و دکتـر ارشـدی پـس از خونگیـری در آزمایشـگاه موقـت دامپزشـکی‬

‫رئیــس دامپزشــکی بودنــد ‪ .‬همزمــان بــا شــروع ‪ ،‬عملیـات تشـخیص انجـام مـی گرفـت ‪.‬‬

‫جنــگ جهانــی دوم در ســال ‪ 1321‬دکتــر پرایــن بـا گسـترش مرغداریهـا و گاوداریهـا ی صنعتی ‪ ،‬روز‬

‫بــه آلمــان مهاجــرت و مســئولیت دامپزشــکی از بـه روز بـر حجـم کار افـزوده گردیـد و کارشناسـان‬

‫دکتــر ناصــح بــه دکتــر نجیمــی و پــس از آن بــه و کاردانهــا و تکنســینهای فــارغ التحصیــل از‬

‫دکتـر ارشـدی سـپرده شـد ‪ .‬در ایـن زمـان دکتـر دانشــگاههای مختلــف‪ ،‬جــذب ادارات دامپزشــکی‬

‫خـوش منـش از دانشـکده دامپزشـکی کـرج فـارغ شــدند‪.‬‬

‫التحصیـل و علیرغـم تعهـد خدمت بخاطر مشـکلات معرفــی اداره کل دامپزشــکی اســتان‬
‫اقتصـادی – اجتماعـی جنـگ در دامپزشـکی بـکار اصفهــان‬
‫گرفتــه نشــد و بالاجبــار پــس از هشــت ســال‬

‫سـرگردانی در آمـوزش و پـرورش و بانـک ملـی در هــم اکنــون اداره کل دامپزشــکی اســتان اصفهــان‬

‫سـال ‪ 1329‬در شـهرضا بـا مـدرک کارشناسـی بـه بـا ‪ 311‬نفـر پرسـنل شـاغل در ادارات و واحدهـای‬

‫اسـتخدام دامپزشـکی درآمـد ‪ .‬دکتـر خـوش منـش ســتادی فنــی و اداری و ‪ 24‬شــبکه دامپزشــکی‬

‫پــس از ده ســال خدمــت در شهرســتان شــهرضا و شهرسـتانی‪ ،‬در خدمـت مـردم شـریف اسـتان بـوده‬

‫نجـف آبـاد در سـال ‪ 1339‬بـه مسـئولیت کلینیـک و نقــش مؤثــری در اقتصــاد و بهداشــت عمومــی‬

‫دامپزشـکی اصفهـان گمـارده شـد ‪ .‬در ایـن زمـان جامعــه ایفــا مــی نمایــد‪.‬‬

‫دکتــر دخانــی معــاون اداره دامپزشــکی بــود و بــه اداره کل دامپزشــکی اســتان اصفهــان بــا زمینــی‬
‫همـراه کارمنـدان دیپلمـه و واکسـیناتور دامپزشـکی بـه مسـاحت قریـب بـه ‪ 17‬هـزار متـر مربـع واقـع‬
‫‪ ،‬آقایـان ارتفاعـی ‪ ،‬سـرتیپی ‪ ،‬نطنـزی ‪ ،‬مدبر صدری در شـهر اصفهـان‪ ،‬بلـوار کشـاورز‪ ،‬شـهرک امیریـه‬
‫و رضــا صیرفــی ‪ ،‬کار پیشــگیری علیــه بیماریهــا را جنـب مرکـز تحقیقـات‪ ،‬آمـوزش کشـاورزی و منابع‬

‫انجــام مــی دادنــد ‪ .‬مــروج تشــخیص آبســتنی در طبیعـی اسـتان اسـتقرار دارد‪.‬‬
‫اصفهـان آقـای دکتـر سـید محمـد طباطبائـی بـود‬

‫‪12‬‬

‫شــبکه هــای دامپزشــکی اســتان اصفهــان در ‪ 24‬دامپزشـکی و همـه و همـه بیانگـر بالندگـی و رونـد‬
‫شهرســتان آران و بیــدگل‪ ،‬اردســتان‪ ،‬اصفهــان‪ ،‬روبــه رشــد دامپزشــکی در عرص ‌ههــای مختلــف‬
‫برخـوار‪ ،‬بوئیـن میاندشـت‪ ،‬تیـران و کـرون‪ ،‬چادگان‪ ،‬بهداشــتی اســت کــه آینــده‌ای روشــ ‌نتر را بــرای‬
‫خمینـی شـهر‪ ،‬خوانسـار‪ ،‬خـور و بیابانـک‪ ،‬دهاقـان‪ ،‬دامپزشــکی اســتان ترســیم خواهــد کــرد و البتــه‬
‫سـمیرم‪ ،‬شـاهین شـهر و میمـه‪ ،‬شـهرضا‪ ،‬فریـدن‪ ،‬در کنــار همــة ایــن مــوارد همــکاری‪ ،‬همدلــی و‬
‫فریــدون شــهر‪ ،‬فلاورجــان‪ ،‬کاشــان‪ ،‬گلپایــگان‪ ،‬حمای ‌تهــای مالــی و معنــوی تمامــی مســئولین‬
‫لنجـان‪ ،‬مبارکـه‪ ،‬نائیـن‪ ،‬نجـف آبـاد‪ ،‬نطنز مسـتقر و اســتان راهگشــای تمامــی تنگناهــای پیــش رو‬

‫بـا تمـام تـوان در خدمـت عمـوم مـردم مـی باشـند‪ .‬خواهــد بــود‪.‬‬

‫وسـعت اسـتان‪ ،‬بـالا بـودن نسـبی جمعیـت دامـی‪ ،‬آزمایشــگاه مرکــزی اداره کل دامپزشــکی اســتان‬
‫وجــود پتانســیل‌های مناســب پــرورش انــواع دام اصفهــان نیــز بــا یــک توانمنــدی بــالا بــه عنــوان‬
‫و طیــور‪ ،‬بــروز خشکســالی‌های مکــرر و ‪ ...‬حجــم یـک آزمایشـگاه سـطح ‪ 2‬و معیـن کشـوری‪ ،‬دارای‬
‫قابــل توجهــی از فعالی ‌تهــای دامپزشــکی اســتان بخـش هـای کنتـرل کیفـی و الیـزای مـواد غذایـی‪،‬‬
‫را تشــکیل م ‌یدهــد کــه لــزوم برنامه‌ریز ‌یهــای آنالیــز شــیمیایی‪ ،‬آنالیــز دســتگاهی پیشــرفته‪،‬‬
‫مناســب و کارآمــد را از ســوی مســئولین مربوطــه ســرولوژی‪ ،‬مولکولــی )‪،(HRM&RTPCR&PCR‬‬
‫اســتان م ‌یطلبــد و اینکــه تــا کنــون بســیاری از انــگل شناســی‪ ،‬میکروبیولــوژی مرضی(باکتــری‬
‫کانو ‌نهـای بیمـاری در اسـتان کنتـرل و مهـار شـده شناسـی و قـارچ شناسـی)‪ ،‬تشـخیص تسـت سـریع‬
‫اســت ماحصــل ایــن تلا ‌شهــا و فعالی ‌تهاســت‪ .‬ســرمی مشمشــه(‪ )CFT‬بعنــوان معیــن ســازمان‬
‫دامپزشــکی کشــور بــا پوشــش اســتانهای چهــار‬
‫ایجــاد زمین ‌ههــای مناســب اشــتغال بــرای محــال و بختیــاری‪ ،‬خوزســتان و مرکــزی اســت‪.‬‬
‫بخــش خصوصــی کــه منجــر بــه جــذب مناســب آزمایشــگاه مرکــزی اداره کل دامپزشــکی اســتان‬
‫فار ‌غالتحصیــان مقاطــع مختلــف دامپزشــکی بـا بهـره منـدی از پرسـنل فنـی و مجـرب موفـق‬
‫شــده اســت قابــل تقدیــر اســت‪ .‬وجــود مراکــز بــه جلــب نظــر کمیتــه ممیــزی مرکــز ملــی‬
‫متعـدد درمانگاهـی‪ ،‬مراکـز مای ‌هکوبـی دام و طیـور‪ ،‬تشــخیص آزمایشــگاههای مرجــع و مطالعــات‬
‫آزمایشــگاههای تشــخیص دامپزشــکی‪ ،‬مراکــز کاربــردی ســازمان دامپزشــکی کشــور شــده و در‬
‫تهیــه و توزیــع دارو و اســتقرار دامپزشــک ناظــر ممیــزی و صــدور پروانــه آزمایشــگاه دامپزشــکی و‬

‫در کشــتارگا‌هها و مراکــز پــرورش‪ ،‬بســت ‌هبندی و آزمایشــگاههای همــکار پیشــرو مــی باشــد‪.‬‬
‫نگهــداری فراورد‌ههــای خــام دامــی و فراورد‌ههــای ایــن اداره کل بعنــوان پیشــتاز در اشــتغالزایی و‬
‫دارویـی نشـانگر موفقیـت دامپزشـکی بـوده اسـت‪ .‬فعالیــت هرچــه مطلــوب تــر واحــد هــای مرتبــط‬
‫در همیــن راســتا اجــرای پروژه‌هــای خریــد دامپزشـکی اسـتان‪ ،‬ضمـن نظـارت لازم‪ ،‬بـا بـرون‬
‫خدمــات از بخــش خصوصــی نشــا ‌ندهنده تعامــل سـپاری نمونـه هـای آزمایشـگاهی دریافتـی‪ ،‬زمینـه‬
‫مناســب بخــش حاکمیتــی بــا بخــش خصوصــی هـای اعتمـاد‪ ،‬اشـتغالزایی و تسـریع در رونـد تولیـد‬

‫و همچنیــن توانمنــدی بخــش خصوصــی اســتان را محقــق نمــوده اســت‪.‬‬
‫است‪.‬توسـعه اداره کل دامپزشـکی اسـتان اصفهـان اسـتقرار و فعالیـت بالـغ بـر ‪ 28‬آزمایشـگاه بخـش‬
‫و تـاش مضاعـف در اجـرای دقیـق وظایـف قانونـی خصوصـی دامپزشـکی در سـطح اسـتان‪ ،‬تشـخیص‬

‫‪13‬‬

‫ســریع مولکولــی طیــور مشــکوک بــه بیمــاری ســالهای اخیــر بــوده اســت‪.‬‬

‫آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان بـه صـورت شـبانه کاهـش بـروز بیمـاری لمپـی اسـکین در جمعیـت‬
‫روزی‪ ،‬تجهیـز بخـش آنالیـز دسـتگاهی پیشـرفته به دامـی اسـتان‪.‬‬
‫‪ HPLC‬جهـت انـدازه گیـری باقیمانـده دارو و آنتـی‬

‫بیوتیـک و همچنیـن باقـی مانـده فلـزات سـنگی‪ ،‬طراحـی نصـب و راه انـداری اولیـن سـامانه برخـط‬

‫و انجـام بیـش از ‪ 450‬هـزار مـورد آزمایـش توسـط کنتـرل زنجیـره سـرد ثابـت و سـیار واکسـنها در‬

‫آزمایشـگاه هـای بخـش دولتـی و خصوصـی (همکار کشـور‪.‬‬

‫و غیــر همــکار دامپزشــکی) گوشــه ای از فعالیــت جمعیـت دامـی اسـتان اصفهـان برابـر بـا ‪ 3‬میلیون‬

‫هــای دامپزشــکی اســتان اصفهــان در تشــخیص و ‪ 450‬راس دام ســبک و ســنگین مــی باشــد(دام‬

‫بیمـاری هـا‪ ،‬کشـف تخلفـات و تقلبـات‪ ،‬نظـارت سـبک حـدود ‪ 3‬میلیـون راس و دام سـنگین نیـز‬

‫و کنتــرل کیفیــت نهــاده هــا‪ ،‬مــواد بیولوژیــک و حـدود ‪ 450‬هـزار راس) کـه سـالیانه انجـام بیـش‬

‫فـرآورده هـای خـام دامـی در مسـیر رونـق تولیـد از ‪ 14‬میلیـون نوبـت سـر واکسیناسـیون دام علیـه‬

‫انـواع بیمـاری هـای واگیـر دامـی و مشـترک بیـن‬ ‫و صـادرات مـی باشـد‪.‬‬

‫فعالیتهــای شــاخص اداره کل دامپزشــکی انسـان و دام‪ ،‬حاصـل تـاش شـبانه روزی فعالیـن‬

‫دامپزشـکی اسـتان در راسـتای صیانـت از سـرمایه‬ ‫اســتان اصفهــان‬

‫هــای ملــی و ارتقــاء ســطح بهداشــت و ســامت‬
‫ریشــه کنــی بیمــاری مهلــک طاعــون گاوی در عمومـی جامعـه مـی باشـد‪.‬‬
‫ســال ‪ 1390‬پــس از قریــب ‪ 80‬ســال مبــارزه بــا‬

‫اســتقرار بیــش از ‪ 2‬هــزار و ‪ 400‬واحــد پــرورش‬ ‫ایــن بیمــاری ویروســی‪.‬‬

‫انــواع طیــور در ســطح اســتان‪.‬‬ ‫تغییـر پروتـکل هـای مبـارزه بـا بیمـاری هـا بـا‬

‫توجــه بــه صنعتــی شــدن دامــداری هــا و تعییــر پایــش و مراقبــت از بیــش از ‪ 3‬میلیــون قطعــه‬

‫شـرایط آب و هوایـی و بـروز بیمـاری هـای نوپدیـد طیــور بومــی در ســطح اســتان‪.‬‬

‫ســاماندهی ســاختار فنــی و بهداشــتی واحدهــای‬ ‫و بازپدیـد‪.‬‬

‫اسـتفاده از روش هـا و تکنیک های نوین تشـخیص پرورشــی صنعتــی بهداشــتی طیــور بــه منظــور‬

‫آزمایشـگاهی نظیـر ‪ PCR‬جهـت شناسـایی عوامـل کاهـش مصـرف مـواد ضـد عفونـی کننـده‪ ،‬داروهـا‬

‫بیمـاری زا و ارائـه راهکارهـای مداخله ای مناسـب‪ .‬و واکسـن هـا و کاهـش ضریـب تبدیـل و همچنیـن‬

‫ضریــب افزایــش بهــره وری بــه همــراه کاهــش‬
‫واگــذاری نزدیــک بــه نیمــی از واکسیناســیون طــول دوره پــرورش‪.‬‬
‫دامهــا بــه مراکــز واکسیناســیون غیــر دولتــی و‬

‫واحدهـای بـزرگ دامـداری و نظـارت بـر عملکـرد برنامـه ریـزی تیـم هـای تخصصـی دامپزشـکی بـه‬

‫منظـور پیشـگیری از بـروز و کنتـرل بیمـاری هـای‬ ‫آنهــا‪.،‬‬

‫مشـترک بیـن انسـان و دام بـه خصـوص بیمـاری‬
‫کنتــرل موفــق بیمــاری تــب مالت(بروســلوز) در آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان کـه از فصـل پاییـز‬
‫دامهـای تحـت پوشـش طـرح بروسـلوز کـه ثمـره ســال ‪ 97‬تــا کنــون هیــچ گونــه گزارشــی مبنــی‬
‫آن کاهــش چشــمگیر مــوارد انســانی بیمــاری در بـر بـروز آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان در سـطح‬

‫‪14‬‬

‫فـرآورده هـای خـام دامـی‪ ،‬مراکـز جمـع آوری شـیر‬ ‫اسـتان نداشـته ایـم‪.‬‬

‫نمونـه بـرداری سـرمی و مولکولـی از طیور مشـکوک و واحـد تبدیـل ضایعـات در سـطح اسـتان اصفهـان‪.‬‬

‫و پیگیــری در راســتای ارتقــاء ســطح امکانــات عملیــات بازرســی و نظــارت بهداشــتی بــر کشــتار‬

‫تشـخیصی و سـرعت عمـل در تشـخیص بیمـاری هـا ســالیانه نزدیــک بــه ‪ 2‬میلیــون راس دام ســبک‪،‬‬

‫بــه ویــژه بیمــاری آنفلوانــزای فــوق حــاد پرنــدگان‪ .‬بیــش از ‪ 70‬هــزار راس دام ســنگین و بیــش از ‪60‬‬

‫نظـارت هـای بهداشـتی بـر ‪ 81‬میلیـون قطعـه جوجه میلیــون قطعــه انــواع طیــور در ســطح ‪ 49‬بــاب‬
‫ریـزی‪ ،‬تولیـد ‪ 150‬هـزار تـن تخـم مـرغ خوراکـی‪ 9 ،‬کشــتارگاه دام و طیــور اســتان‪.‬‬

‫ســالیانه بیــش از ‪ 150‬هــزار بازرســی کارشناســان‬ ‫هـزار تـن ماهـی قـزل آلا‪ 5 ،‬هـزار تـن عسـل‪.‬‬

‫اسـتان اصفهـان بـا تولیـد سـالیانه ‪ 60‬میلیـون قطعـه دامپزشــکی از مراکــز تولیــد‪ ،‬توزیــع‪ ،‬نگهــداری و‬
‫عرضــه فــرآورده خــام دامــی در ســطح اســتان‪.‬‬
‫انـواع ماهیـان زینتـی‪ ،‬رتبـه اول کشـور را دارد‪.‬‬

‫همـکاری‪ ،‬راهنمایـی‪ ،‬مشـاوره علمـی در تاسـیس و تعطیلـی ‪ 26‬کشـتارگاه دام سـنتی و غیـر بهداشـتی‬
‫صــدور مجــوز فعالیــت‪ 266 :‬درمانــگاه‪ ،‬مرکــز مایــه در سـطح اسـتان‪.‬‬

‫کوبــی و بیمارســتان دامپزشــکی بخــش خصوصــی‪ ،‬پیشـتاز در مقولـه بسـته بنـدی و قطعـه بنـدی مـرغ‬

‫‪ 124‬داروخانــه دامپزشــکی‪ 32 ،‬واحــد کارخانــه گوشـتی در کشـور‪.‬‬

‫تولیــد مکمــل‪ ،‬دارو و دی کلســیم ســازی در حــوزه فعـال سـازی سـه خـط کشـتار مسـتقل بوقلمـون در‬
‫دامپزشــکی‪ 21 ،‬شــرکت پخــش دارو دامپزشــکی کشـتارگاه هـای طیـور اسـتان و برنامـه ریـزی جهـت‬

‫اســتانی و سراســری در ســطح اســتان اصفهــان ‪ .‬افتتـاح چهارمیـن خـط کشـتار بوقلمـون‬

‫ســالیانه بیــش از یــک هــزار بازدیــد کارشناســی فعــال ســازی خــط کشــتار ســایر طیــور شــامل‬
‫از مراکــز بخــش خصوصــی دامپزشــکی در ســطح بلدرچین‪،‬کبک‪،‬قرقــاول در یکــی از کشــتارگاه هــای‬
‫اســتان‪.‬‬
‫طیــور اســتان‬

‫ســالیانه بیــش از یــک هــزار مــورد رصــد و پایــش برنامــه ریــزی جهــت افتتــاح اولیــن کشــتارگاه‬
‫مــواد اولیــه‪ ،‬داروهــا و واکســن تولیــد داخــل و مســتقل کشــتار ســایر طیــور‬
‫وارداتــی در ســطح اســتان‪.‬‬

‫نصـب و راه انـدازی خـط اتوماتیـک کشـتار (خـط ‪2‬‬
‫ایجــاد اشــتغال و بکارگیــری بیــش از ‪ 550‬نفــر کشـتار) در ‪ 7‬کشـتارگاه صنعتـی طیـور اسـتان‪.‬‬
‫دانـش آموختـه دامپزشـکی بـه عنـوان مسـئول فنـی‬

‫و بهداشــتی در مراکــز تحــت نظــارت دامپزشــکی اجــرای طــرح ملــی ارتقــای کیفیــت بهداشــتی‬

‫گوشــت مــرغ در کشــتارگاه هــای طیــور بــا رتبــه‬ ‫اســتان‪.‬‬

‫بنــدی کشــتارگاه هــا و مــرغ اســتحصالی‪.‬‬
‫نظـارت بهداشـتی بـر بیـش از ‪ 300‬واحـد صنایـع‬

‫وابســته دام شــامل کشــتارگاه دام‪ ،‬طیــور‪ ،‬کارخانــه راه انـداری تنهـا کشـتارگاه طیـور فاقـد چیلـر آبـی‬

‫خــوراک دام‪ ،‬طیــور‪ ،‬آبزیــان‪ ،‬واحــد بســته بنــدی در کشـور در سـال ‪ 97‬کـه از بـدو فعالیـت تـا کنـون‬

‫فــرآورده هــای خــام دامــی‪ ،‬ســردخانه نگهــداری صرفــا بــا خــط ‪ 2‬کشــتارگاهی اقــدام بــه کشــتار‬

‫نموده اســت‬

‫‪15‬‬

‫پیشـتاز در مقولـه نشـان دار کـردن لاشـه هـای افـزودن متـد جدیـد انـدازه گیـری اوره کمـی بـه‬
‫دامـی بـا نصـب برچسـب هویـت روی لاشـه هـا وسـیله اسـپکتروفوتومتری‪.‬‬

‫صــدور کــد صادراتــی ‪ IR‬جهــت ‪ 10‬واحــد افــزودن متــد انــدازه گیــری پروتیــن ‪،‬کازئیــن‬

‫لبنی‪،‬کشــتارگاه طیور‪،‬کارخانــه خــوراک دام و وپروتیــن ســرم در شــیر‪.‬‬

‫طیـور و واحـد قطعـه بنـدی و بسـته بنـدی ماهی پایــش وکنتــرل بیماریهــای انگلــی درماهیهــای‬

‫نظـارت بهداشـتی و اعطـای مجـوز حمـل قرنطینه زینتــی صادراتــی‪.‬‬

‫ای در راسـتای صـادرات بیـش از ‪ 29‬نـوع محصول تشـخیص دقیـق و سـریع عوامـل سـقط جنیـن‬
‫همچـون خامـه پاسـتوریزه‪ .‬عسـل‪ ،‬پنجـه و پـای دامـی بـه روش مولکولـی‪.‬‬
‫مـرغ‪ ،‬پودرگوشـت‪ ،‬ماهـی تـازه‪ ،‬ماهـی منجمـد‪،‬‬

‫آلایــش خوراکــی طیــور‪ ،‬میگــو تــازه و منجمــد‪ ،‬طراحـی و تدویـن اطلـس رنگـی گـرده شناسـی‬
‫پرشــترمرغ‪ ،‬کبــک‪ ،‬پرنــده زینتــی‪ ،‬آلایــش غیــر عسـل جهـت اصالـت سـنجی و قیمـت گـذاری‬

‫خوراکــی دام‪ ،‬روغــن خوراکــی طیــور‪ ،‬ماهــی واقعـی و همچنیـن کشـف تقلبـات عسـل‪.‬‬

‫طراحـی و تدویـن سـاخت کیـت جیبـی و فیلـدی‬ ‫زینتـی و ‪ ...‬بـه مقصـد بیـش از ‪ 26‬کشـور‬

‫تهیـه پرایمرهـای اختصاصـی ‪ DNA‬انـواع گوشـت کشـف تقلبـات عسـل‪.‬‬

‫شتر‪،‬شــترمرغ‪ ،‬الاغ‪ ،‬گوســفند‪ ،‬ســگ‪ ،‬گربــه ‪ ،‬طراحـی و تدویـن سـاخت کیـت جیبـی و فیلـدی‬

‫بوقلمــون‪ ،‬بلدرچیــن ومــرغ بــه منظــور کشــف کشـف تقلبـات خـوراک دام و طیـور آبزیـان ‪......‬‬

‫( از نظـر وجـود بنتونیـت ‪ ،‬خـاک‪ -‬ماسـه – شـن‬ ‫تقلبــات گوشــت‪.‬‬

‫تشـخیص مولکولـی انواع گوشـت شـتر‪ ،‬شـترمرغ‪ ،‬و خـاک اره و سـایر افزودنیهـای غیـر مجـاز)‬

‫الاغ‪ ،‬گوسـفند‪ ،‬سـگ و گربـه بـه منظـور کشـف طراحــی و تدویــن سیســتم پســماند و دفــع‬

‫تقلبـات احتمالـی گوشـت حتـی بصـورت میکـس فاضــاب آزمایشــگاهی‪.‬‬

‫افتتــاح روش آزمــون تشــخیصی ســریع ســرمی‬ ‫شـده بـا انـواع گوشـت و مـواد افزودنـی‪.‬‬

‫تشـخیص و تفریـق مولکولـی نـوع گوشـت الاغ از بیمــاری مشمشــه در تــک ســمیان در مــرداد‬

‫مــاه ســال ‪ 99‬در آزمایشــگاه مرکــزی اداره کل‬ ‫بوفالـوی هنـدی بـا اسـتخراج ‪. DNA‬‬

‫انــدازه گیــری آفلاتوکســین ‪ M1‬در شــیر بــه دامپزشــکی اســتان اصفهــان بــه عنــوان معیــن‬
‫روش ‪ HPLC‬و تســریع در رونــد کشــف تقلبــات‪ .‬ســازمان دامپزشــکی کشــور‪.‬‬

‫اصــاح و بازنگــری در روش شــمارش تخــم‬
‫کــرم)‪ (EPG‬در مدفــوع دام وافزایــش ســرعت و‬

‫دقــت درتشــخیص‪.‬‬

‫افزایـش دقـت در تسـت سـاکارز و اصـاح روش‬
‫عیارســنجی‪.‬‬

‫اصلاح و افزایش دقت انجام تست اوره کیفی‪.‬‬

‫‪16‬‬

‫جـدول آمـار و اطلاعـات نیـروی انسـانی بخـش دولتـی دامپزشـکی اسـتان اصفهـان از نظـر وضعیـت‬
‫اسـتخدامی در سـال ‪99‬‬

‫سرباز خرید خدمت جمع(نفر)‬ ‫طرح نیروی‬ ‫وضعیت استخدام رسمی و پیمانی قراردادی شرکتی‬
‫انسانی‬

‫‪311 10 1‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪8 22‬‬ ‫‪267‬‬ ‫تعداد‬

‫جـدول آمـار و اطلاعـات نیـروی انسـانی بخـش دولتـی دامپزشـکی اسـتان اصفهـان از نظـر وضعیـت‬
‫مـدرک تحصیلـی در سـال ‪99‬‬

‫جمع(نفر)‬ ‫دیپلم زیر دیپلم‬ ‫فوق دیپلم‬ ‫فوق لیسانس‬ ‫وضعیت استخدام دکترا‬
‫لیسانس‬

‫‪311‬‬ ‫‪25 22‬‬ ‫‪85‬‬ ‫‪81 22‬‬ ‫‪76‬‬ ‫تعداد‬

‫نشانی پرتال اطلاع رسانی اداره کل دامپزشکی استان اصفهان‬
‫‪isfahan.ivo.ir‬‬

‫نشانی کانال رسمی اداره کل دامپزشکی استان اصفهان در نرم افزار سروش‬
‫‪sapp.ir/isfahanvet‬‬

‫‪17‬‬

18

19

20

‫به بهانه قاب عکس ‪ ،‬تلنگری برای مطالعه بیشتر‬

‫‪21‬‬

‫نمایی شماتیک از ویروس انفلونزای پرندگان‬

‫تفاوتهای مهم در زنجیره ژنتیکی سویه ویروس انفلونزای پرندگان‬

‫‪22‬‬

NA subtype HA subtype
Avian influenza A viruses designation
)H1N1(76/35/A/duck/Alberta designation
N 1 H 1

)H1N8(77/97/A/duck/Alberta N 8 H 1
)H2N9(72/1/A/duck/Germany N 9 H 2

)H3N8(63/A/duck/Ukraine N8 H3

)H3N8(62/A/duck/England N8 H3

)H3N2(69/A/turkey/England N 2 H3

)H4N6(56/A/duck/Czechoslovakia N 6 H 4
)H4N3(77/300/A/duck/Alberta N 3 H 4

)H4N3(77/300/A/tern/South Africa N 3 H 5
)H6N6(77/300/A/Ethiopia N4 H 5
H5N8 N 8 H5

)H5N9(66/7732/A/turkey/Ontario N 9 H 5

)H5N1(59/A/chick/Scotland N 1 H 5

)H6N2(65/3740/A/turkey/Massachusetts N2 H 6

)H6N8(63/A/turkey/Canada N 8 H6
)H6N5(72/A/shearwater/Australia N 5 H6
)H6N1(68/1868/A/duck/Germany N1 H6

)H7N7(27/A/fowl plague virus/Dutch N 7 H 7

)H7N1(1902/A/chick/Brescia N 1 H7

)H7N9(2013/A/chick/China N 9 H 7

)639H7N3/A/turkey/England N3 H 7

)H7N1(34/A/fowl plague virus/Rostock N 1 H7

)H8N4(68/6118/A/turkey/Ontario N4 H8
)H9N2(66/1/A/turkey/Wisconsin N 2 H 9

)H9N6(77/147/A/duck/Hong Kong N 6 H9
)H9N6(77/147/A/duck/Hong Kong N6 H9
N 7 H 9
)H9N7(70/A/turkey/Scotland N 8 H 10
)H10N8(65/1117/A/quail/Italy N 6 H 11
N9 H 11
)H11N6(56/A/duck/England N 5 H 12
)H11N9(74/546/A/duck/Memphis N6 H13

)H12N5(/76/60/A/duck/Alberta
)H13N6(77/704/A/gull/Maryland

)H14N4(83/263/A/duck/Gurjev N 4 H 14
)H15N9(83/2576/A/shearwater/Australia N 9 H 15
‫نمونه هایی از سویه های جدا شده آنفلونزای پرندگان از پرنده میزبان در کشورهای مختلف‬

23

‫مشــکلات ناشــی از عفونــت توامــان ویــروس انفلونــزای پرنــدگان و بیمــاری هــای میکروبــی‬
‫پرنــدگان‬

‫‪24‬‬

‫معرفی دفتر بهداشت و مدیریت بیماری های طیور ‪ ،‬زنبور عسل و کرم ابریشم‬

‫صنعـت طیـور کشـور بـا گذشـت بیـش از نیـم قـرن از شـکل گیـری ‪ ،‬امـروزه شـاهد تحـول بزرگـی مـی باشـد‪.‬‬
‫گسـتردگی واحدهـای وابسـته ) حـدود ‪ 29000‬واحـد مـرغ گوشـتی ‪ ،‬مـرغ تخمگـذار ‪ ،‬مـرغ مـادر ‪ ،‬مـرغ اجـداد ‪،‬‬
‫مـرغ لایـن ‪ ،‬صنایـع خـوراک دان ‪ ،‬کشـتارگاه‪،‬جوجه کشـی ‪ (...‬و وسـعت اشـتغال نیـروی کار) اشـتغال بیـش از یـک‬
‫میلیـون و پانصدهـزار نفـر بـه صـورت مسـتقیم و غیـر مسـتقیم مـی توانـد دلیلـی بـر ایـن مدعـا باشـد‪.‬لذا حفـظ‬
‫و حراسـت از سـرمایه هـای ملـی در راسـتای تأمیـن امنیـت غذایـی جامعـه مسـتلزم تـاش‪ ،‬همدلـی و همـکاری‬
‫همـه سـازمان هایـی اسـت کـه در ایـن زمینـه فعـال مـی باشـند‪.‬نگاهی بـه گذشـته‪ ،‬رخـداد فاجعـه بـار بیمـاری‬
‫هـای شـناخته شـده و ناشـناخته را در نابـودی ایـن صنعـت و بـه دنبـال آن از دسـت رفتـن معیشـت مـردم‪ ،‬بیـکاری‪،‬‬

‫فقـر و نومیـدی بـه خاطـر مـی آورد‪.‬‬
‫بـا توجـه بـه وجـود مخاطـرات مذکـور دفتـر بهداشـت و مدیریـت بیماریهـای طیـور کشـورکه از دفاتـر زیـر مجموعـه‬
‫معاونـت بهداشـتی و پیشـگیری ســازمان دامپزشـکی بـوده و در دهـه ‪ 60‬شـروع بــه فعالیـت تخصصـی در ایـن‬
‫خصـوص نمود‪.‬ایـن دفتـر شـامل گـروه هـای کاری ذیـل مـی باشـد کـه در ادامـه شـرح وظایـف آنهـا بیـان مـی‬

‫گـردد‬
‫گروه بررسي مبارزه و مراقبت بيماريهاي ویروسی طيور‬
‫گروه بررسي مبارزه و مراقبت بيماريهاي باكتريايي‪ ،‬انگلي و قارچي طيور‬
‫گروه بررسي مبارزه و مراقبت بيماريهاي تغذیه ای و متابولیک طيور‬

‫گروه بررسي و مطالعات اپیدمیولوژیک طيور‬
‫گروه بررسي ‪ ،‬مبارزه و مراقبت بيماريهاي زنبورعسل و كرم ابريشم‬
‫مطالعــه‪ ،‬سياســتگذاري و تدويــن برنامــه هــاي راهبــردي کنتــرل و پیشــگیری و مبــارزه بــا بيماريهــاي طيــور‪،‬‬
‫زنبورعســل و كــرم ابريشــم و هدایــت ‪ ،‬نظــارت و پيگيــري اجــراي آنهــا‪.‬‬
‫مطالعـه‪ ،‬سياسـتگذاري و تدويـن برنامـه هـاي راهبـردي ايجـاد سيسـتم مراقبـت از بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبورعسـل‬

‫و كـرم ابريشـم هدایـت و نظـارت و پيگيـري اجـراي آن هـا‬
‫مطالعـه و تدويـن برنامـه هـاي اجرايـي بلنـد مـدت‪ ،‬ميـان مـدت و كوتـاه مـدت مبـارزه بـا بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبـور‬

‫عسـل و كـرم ابريشـم و نظـارت و پيگيـري بـراي اجـراي آنهـا‪.‬‬
‫مطالعـه و تدويـن برنامـه هـاي اجرايـي بلنـد مـدت ‪ ،‬ميـان مـدت و كوتـاه مـدت توسـعه سيسـتم مراقبـت بيماريهاي‬

‫طيـور ‪ ،‬زنبورعسـل و كـرم ابريشـم ‪.‬‬
‫مطالعـه و بررسـي بـراي شناسـايي علـل و عوامـل دخيـل در بـروز و انتشـار بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبـور عسـل و كـرم‬
‫ابريشـم از جملـه بیماریهـای نوپدیـد و بازپدیـد و بررسـی شـاخص هـای خطـر بيماريهـا و نظـارت و اقـدام بـراي‬

‫مقابلـه بـا آنهـا‬
‫مطالعـه ‪ ،‬جمـع آوري و تحليـل اپيدميولوژيـك در خصـوص مـوارد وقـوع بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبورعسـل و كـرم‬

‫ابريشـم و ارائـه راهكارهـاي اجرايـي لازم‬
‫بررسـي ‪ ،‬ارزيابـي و تحليـل علمـي عملكـرد برنامـه هـاي اجرايـي مبـارزه بـا بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبـور عسـل و كـرم‬

‫ابريشـم و ارائـه راهـكار هـاي مناسـب بـراي توسـعه و اصـاح فرآيندهـا ‪.‬‬
‫مطالعـه و اعـام تحقيقـات كاربـردي مـورد نيـاز بـراي بهبـود برنامـه هـاي مبـارزه بـا بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبـور‬

‫‪25‬‬

‫عسـل و كـرم ابريشـم و مشـاركت و همـكاري در اجـراي آنهـا ‪.‬‬
‫مطالعـه‪ ،‬بررسـي و اعـام نيازهـاي آموزشـي مـورد نيـاز پرسـنل در بخـش هـاي دولتـي و غيـر دولتـي دامپزشـكي‬

‫در راسـتای بررسـي ‪ ،‬و مراقبـت از بيماريهـاي طيـور زنبـور عسـل و كـرم ابريشـم‬
‫مطالعـه‪ ،‬ارزيابـي و تحليـل علمـي عملكـرد سيسـتم مراقبـت ابيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبورعسـل و كرم‌ابريشـم و ارائـه‬
‫راهكارهـاي مناسـب بـراي اصـاح فرآيندهـا و افزايـش تـوان بـا اسـتفاده از آخريـن يافتـه هـاي علمـي و فـن آوري‬
‫جمـع بنـدي ‪ ،‬بررسـي و تحليـل علمـي گـزارش عملكـرد برنامـه هـا ‪،‬طـرح هـاي مبـارزه بـا بيماريهـاي طيـور ‪،‬‬

‫زنبورعسـل و كـرم ابريشـم‪.‬‬
‫مطالعـه‪ ،‬تعييـن و اعـام كميـت و يكفيـت تجهيـزات‪ ،‬لـوازم ‪ ،‬امكانـات و نيـروي انسـاني مـورد نيـاز بـراي افزايـش‬

‫تـوان تشـخيص بيماريهـاي طيـور ‪ ،‬زنبورعسـل و كـرم ابريشـم‪.‬‬
‫بررسـي و پيـش بينـي تجهيـزات ‪ ،‬لـوازم ‪ ،‬امكانـات و نيـروي انسـاني دارو و مـواد بيولوژيـك مـورد نيـاز بـراي‬
‫اجـراي برنامـه هـا‪ ،‬طـرح هـاي بررسـي ‪ ،‬مبـارزه و مراقبـت بيماريهـاي طيـور‪ ،‬زنبـور عسـل و كـرم ابريشـم‬
‫مطالعـه ‪ ،‬بررسـي و جمـع آوري داده هـا و تحليـل علمـي و همـكاري وهدایـت انجـام آزمايشـات فارمـي و ارائـه‬

‫گـزارش در خصـوص يكفيـت دارو‪ ،‬سـموم و مـواد بيولوژيـك ‪.‬‬
‫جمـع آوري و تنظيـم گـزارش ميـزان بـروز و شـيوع بيماريهـاي اخطارکردنـی طيـور ‪ ،‬زنبـور عسـل و كـرم ابريشـم‬

‫جهـت ارائـه بـه سـازمان هـاي بيـن المللـي مرتبـط‪.‬‬
‫تهیه ‪ ،‬تدوين و ارائه گزارش بيماريهاي طيور‪ ،‬زنبور عسل و كرم ابريشم كشوردرصورت نیاز‬
‫مطالعـه ‪ ،‬بررسـي و جمـع آوري اطلاعـات در خصـوص وضعيـت بيماريهـاي اخطارکردنـی در پرنـدگان وحشـي و‬

‫خانگـی و زینتـی بـه ويـژه در خصـوص مخـازن و حامليـن عوامـل بيماريـزا ‪.‬‬
‫مطالعـه و بررسـي وضعيـت آلودگـي تـالاب هـا و مراكـز تجمـع پرنـدگان وحشـي و آزاد پـرواز بـه عوامـل بيماريـزا‬

‫ماننـد آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان‬
‫مطالعه و بررسي و مشاركت براي ساماندهي مراكز عرضه و فروش پرندگان زنده‬
‫مشاركت در نظارت و پيگيري براي افزايش سطح پوشش بيمه طيور‪ ،‬زنبور عسل و كرم ابريشم‬
‫مشـاركت و همـكاري بـا اشـخاص حقيقـي و حقوقـي (بـه ويـژه اتحاديـه هـا و تعاون ‌يهـاي مرغـداران ‪ ،‬زنبـور‬
‫داران و نوغـان داران) در راسـتاي اصـاح و توسـعه بهداشـتي سيسـتم پـرورش طيـور ‪ ،‬زنبورعسـل و كـرم ابريشـم‬
‫همكاري در برگزاري و همچنین حضور در همايش هاي علمي ملي‪ ،‬منطقه اي و بين المللي مرتبط‬

‫‪26‬‬

‫دامپزشکی و موفقیتها‬

‫‪27‬‬

28

‫کاربرد تلفن همراه در دامپزشکی‬

‫مدیریت درمان گزش توسط سگ ( اطلاعات در نرم افزار موبایل )‬
‫‪29‬‬

‫طول دوره آبستنی در حیوانات ( اطلاعات در نرم افزار موبایل )‬
‫‪30‬‬

‫اندیشه و گفتمان‬

‫‪31‬‬

‫کهگفتنشرححالشنیستآسان‬ ‫کرونا–بیمارینوظهور‬ ‫رسیدبیماریسختیبهایران‬
‫پسازآنشهررشتوشهرتهران‬ ‫سپاسازکادردرمان‬ ‫دراولشهرقمدرگیرآنشد‬
‫درآخر خپششددرکلایران‬ ‫سپسمازندراندرگیروگرگان‬
‫کشیدهخویشتنراسویانسان‬ ‫همیگویندویروسشزحیوان‬
‫نمودآلودهدرگیتیهزاران‬ ‫بهسرعتپخششددرکلدنیا‬
‫طبیباندرطبابتگشتهحیران‬ ‫همهدرفکرچاره‪،‬فکردرمان‬
‫کهامیدینماندازبهردرمان‬ ‫بهتدرجعاملشچندینجهشکرد‬
‫پدیدآمدکهدنیاشدهراسان‬ ‫خلاصهزینمرضکشتارسختی‬
‫شدندعاجززدرمانشطبیبان‬ ‫کویدنوزدههرجاکهآمد‬
‫کندآلودهانسانسهلوآسان‬ ‫ورودشچونکهازراههواست‬
‫کهویروسشرهاسازدگریبان‬ ‫بشوییددسترا باآب وصابون‬
‫رعایتکردنشبسیارآسان‬ ‫نیازفاصلهازهمدومتراست‬

‫بودلازمکهباشدشانایشان‬ ‫سپاسویژهای ازکادردرمان‬
‫کهشایددردراسازنددرمان‬ ‫فدا کردندجانخوددراینکار‬
‫طبیبانوپرستارانویاران‬ ‫سپاسملتایرانبرآنان‬

‫‪32‬‬

‫کهالکلرانمودهکشفایشان‬ ‫سپاسیهمفرستمبهررازی‬

‫برایساختداروودرمان‬ ‫بهدنیامصرفشباشدفراوان‬
‫بهنیکییادمیآرندازایشان‬ ‫همهازکشفدانشمندایران‬

‫سراینده‪:‬سرکارخانم ایراندختخاوری خراسانی دکتردامپزشک بازنشسته‬

‫‪33‬‬

34

‫دیدگاه‬
‫‪35‬‬

‫نمونه ها به آزمایشگاه کنترل بر اساس اصول استاندارد‬ ‫بازرسی هوشمند از واحدهای‬
‫نمونه برداری که در این قسمت لازم است علاوه بر رعایت‬ ‫اپیدمیولوژیک و مراکز تحت پوشش‬
‫دقیق ضوابط نمونه برداری ‪ ،‬اطلاعات لازم از نظرمشخصات‬
‫محصول تولیدی بر اساس اطلاعات و فرمولی که تولید کننده‬ ‫دامپزشکی‬
‫ارائه داده و قبلا مورد تایید قرارگرفته جهت تطبیق و صحت‬
‫محمدرضا مهدوی گنجه‬
‫گفتار تولید کننده به آزمایشگاه ارائه شود‪.‬‬
‫‪ -4‬انجام بازرسی پس از صدور کلیه پروانه ها در هنگام‬ ‫پست الکترونیک ‪[email protected]‬‬
‫فعالیت کارخانه به صورت دو ره ای و تصادفی و یا وصول‬
‫شکایت و یا بازدید های ادواری که مسئولین ادارات طبق‬ ‫کارشناس دامپزشکی اداره کل دامپزشکی استان اصفهان –شهرستان فریدن‬
‫برنامه های زمانبندی شده و بر اساس حساسیت بهداشتی‬
‫محصولات تولیدی ‪ ،‬بایستی با جدیت و به صورت عادلانه‬ ‫رحمان معمارکاشانی‬
‫تنظیم و به بازرسان در موعد مقرر جهت بازدید ابلاغ نمایند (‬
‫این بازدید ها به منظوررعایت مستمر اصول و ضوابط بهداشتی‬ ‫پست الکترونیک ‪[email protected]‬‬
‫در هنگام صدور پروانه ها و پایبندی واحد تولیدی به این‬
‫اصول و بخصوص بررسی مدارک و مستندات نقاط بحرانی‬ ‫کاردان دامپزشکی اداره کل دامپزشکی استان اصفهان – شهرستان کاشان‬

‫بسیار مهم است )‬ ‫مقدمه ‪:‬‬
‫‪-6‬بازدید از مراکز مشمول کد بهداشتی که بر اساس ضوابط‬
‫بازدیــد و بازرســی از مراکــز دامپزشــکی در چارچــوب‬
‫تعیین شده انجام می شود‪.‬‬ ‫قانــون ســازمان دامپزشــکی کشــور درحقیقــت اعتبــار‬
‫‪ -7‬انجام بازدید و بازرسی از شرکت ها و یا اشخاص حقوقی‬ ‫و اقتــدار هــر دســتگاه جهــت اعمــال اقدامــات اجرایــی‬
‫که به عنوان صاحب واحد به منظور تطبیق شرایط و ضوابط‬ ‫اســت کــه بــر ایــن اســاس صــورت مــی پذیــرد ‪.‬‬
‫اعلام شده از سوی سازمان برای آن واحد که قبلا شناسایی‬ ‫مهمتریــن بخــش بــرای انجــام ایــن امــور ‪،‬‬
‫شــناختن هــدف ویــا اهــداف اداره جهــت انجــام‬
‫شده است ‪.‬‬ ‫بازرســی و یــا بازدیــد هــای فنــی بهداشــتی اســت‪.‬‬
‫‪ -8‬انجام بازدید ها و بازرسی ها از انبار و سردخانه ها و سیلو‬ ‫انجـام بازرسـی و بازدیـد هـای فنـی از مهمتریـن و عمـده‬
‫تریـن وظایـف واحدهـای نظارتـی اسـت و انجـام سـایر امـور‬
‫ها و مراکز توقف کالا در گمرکات و مراکز قرنطینه ای ‪.‬‬
‫‪-9‬انجام بازرسی از مراکز عمده ونگهداری و عرضه‬ ‫نبایـد بازرسـیهای بهداشـتی را تحـت الشـعاع قـرار دهـد‪.‬‬

‫محصولات غذایی و مراکز تحت پوشش دامپزشکی در جهت‬ ‫انجام بازرسی و یا بازدید های فنی و بهداشتی به‬
‫کنترل محصولات واحد های تولیدی و پیگیری شکایات و‬ ‫منظور ‪:‬‬
‫حصول اطمینان بیشتر از فعالیت این واحدهای تولیدی‪.‬‬
‫‪ -1‬پاسخگویی به استعلام سایر وزارتخانه ها و ارگانها قبل‬
‫مطلب مهمی که لازم است قبل از انجام هر نوع بازرسی مورد‬ ‫از احداث کارخانه به منظور رعایت ضوابط بهداشتی محیط‬
‫نظر قرار گیرد رعایت اصول مقدماتی است که به طور خلاصه‬ ‫اطراف مراکز تولید از لحاظ مراکز آلاینده و سایر مواردی که‬
‫به نحوی در سلامت محصولات تولیدی تاثیر گذار است با‬
‫به آنها اشاره می شود‪.‬‬ ‫دقت کامل جهت تطبیق و اعلام نظر صریح به این مراجع در‬
‫*صدور کارت بازرسی مدت دار توسط سازمان دامپزشکی‬ ‫صورت لزوم با هماهنگی سایر واحد های معاونتهای دیگر‪.‬‬
‫کشور و درج مشخصات کامل بازرس شامل ‪ :‬عکس ‪ ،‬نام و‬ ‫‪ -2‬انجام بازدیدهای فنی وبهداشتی پس از صدور پروانه بهره‬
‫نام خانوادگی ‪ ،‬نام پدر ‪ ،‬سمت ‪ ،‬تاریخ صدور و اعتبارآن و درج‬ ‫برداری توسط کارشناسان سازمان و بنا به درخواست تولید‬
‫پاره ای از وظایف قانونی بازرس درپشت کارت در ارتباط با‬ ‫کنندگان پس از ارائه این مدارک ‪ ،‬همراه با صدور ابلاغ برای‬
‫انجام این بازدید که در این خصوص بر اساس ضوا بط و‬
‫وظایف بازرسی‪.‬‬ ‫استاندارد های تدوین شده قبلی در چک لیستهای آماده که بر‬
‫صدورابلاغ یا حکم ماموریت برای بازرسانی که برای بازدید‬ ‫اساس اصول ‪ GMP‬و ‪HACCP‬تدوین شده است ‪ ،‬می‬
‫اعزام می شوند با امضاء مسئول مربوطه همراه با ذکر علت‬
‫باشد‪.‬‬
‫و هدف بازرسی و حیطه ماموریت و قید نام بازدید کننده و‬ ‫‪-3‬انجام بازرسی های فنی و بهداشتی پس از انجام بازدیدهای‬
‫همراه یا همراهان جهت ارائه به مدیر یا مسئولان مراکز تحت‬
‫قبلی بمنظور صدور پروانه های ساخت و انجام نمونه برداری‬
‫نظارت‪.‬‬ ‫از خطوط تولیدی تحت ضوابط و شرایط تعیین شده و ارسال‬

‫‪36‬‬

‫است تا اعلام نتیجه آزمایش به صورت توقیف یا امانت‬ ‫‪ ‬تامین وسائل و تجهیزات نمونه برداری برای‬
‫نگهداری شوند ) مشخصات آزمایشگاهی که نمونه ها باید‬
‫بازرسان شامل‪:‬‬
‫در آن محل مورد آزمایش قرار گیرند و ذکر نوع یا انواع‬
‫آزمونهایی که باید انجام شود از جمله مواردی است که در‬ ‫‪-1‬تهیه ظروف مخصوص نمونه برداری و برای نمونه برداری‬
‫صورتجلسه باید ذکر شود و فرم های مربوطه پس از تکمیل‬ ‫میکروبی ‪،‬ظروف استریل شده‪.‬‬

‫ضمیمه صورتجلسه گردد‪.‬‬ ‫‪ -2‬تهیه مهر مخصوص جهت مشخص نمودن واحد نظارتی‬
‫اعزام کننده که در روی نمونه های ارسالی و یا محصولاتی‬
‫قید اقدامات اجرایی در محل بازدید به صورت کاملا مشخص‬ ‫که احتمالا توقیف می شوند به صورت لاک و مهر شده و یا‬
‫از قبیل توقیف ‪ ،‬امانت گذاری ‪ ،‬مشخصات لاک و مهر مورد‬
‫استفاده قرار گرفته شده و ذکر دقیق مقدار و محلی که توقیف‬ ‫گاهی به صورت سیم و سرب انجام خواهد شد‪.‬‬
‫یا امانت گذاری شده و تعیین مشخصات مسئول حفظ این‬ ‫‪ -3‬وسایل انتقال نمونه ها از قبیل یخدان حاوی کیسه های‬
‫کالاها تعیین تکلیف از طرف واحد اعزام کننده بازرس‪.‬‬
‫یخ یا یخ خشک برای نمونه های میکروبی‪.‬‬
‫در موارد رسیدگی به شکایات واصله به واحد نظارتی ضمن‬ ‫‪ -4‬داشتن رفرانس های لازم و استاندارد ها‬
‫طرح موضوع مورد شکایت و در صورت لزوم نمونه ارائه شده‬ ‫‪ -5‬تامین بعضی از تجهیزات ضروری از جمله ترمومتر یا‬
‫شاکی ‪ ،‬کلیه اقداماتی که جهت بررسی اپیدمیولوژیک یا سایر‬ ‫لوازم تستهای فوری شیمیایی مانند ‪ PH‬متر و …‪ .‬روپوش‬
‫اقدامات اجرایی و قانونی اعمال میگردد به صورت دقیق در‬ ‫‪ ،‬ماسک و بعضی لوازم ضروری برای بعضی از بازرسیها در‬

‫صورتجلسه قید گردد‪.‬‬ ‫شرایط خاص‪.‬‬
‫در صورتی که مسئولین کارخانه نسبت به اقدامات بازرسان ‪،‬‬ ‫‪-6‬در صورتی که بازرسان ماموریت خاصی جهت توقیف یا‬
‫مدافعات یا توضیحاتی داشته باشند ‪ ،‬لازم است این توضیحات‬ ‫تعطیلی کارخانه یا امحاء تولیدات غیر قابل مصرف داشته‬
‫در صورتجلسه دقیقا قید گردد وچنانچه مستنداتی ارائه نمایند‬ ‫باشند ‪ ،‬لازم است قبلا اقدامات لازم به منظور هماهنگی با‬
‫واحدهای قضایی ( دادسراها ‪ ،‬تعزیرات ) بعمل آورده و نماینده‬
‫لازم است این مدارک با قید مشخصات آنها اخذ و ضمیمه‬ ‫آن قوه و در صورت لزوم هماهنگی با مامورین انتظامی فراهم‬
‫صورتجلسه گردد‪.‬‬
‫شده باشد‪.‬‬
‫در خاتمه کارشناسان و بازرسان پس از انجام بازدید و تطبیق‬ ‫صورتجلسه تنظیمی می بایست حاوی این نکات‬
‫خلافها یا جرائم احتمالی باموارد و بندهای قانونی به این‬
‫موارد در صورتجلسه به آنها اشاره شود و بالاخره در ذیل‬ ‫باشد‬

‫صورتجلسه کارشناسان و یا بازرسان و مسئولین کارخانه نام و‬ ‫مشخصات کامل مسئولین و متصدیان محل مورد بازدید‬
‫سمت خود را ذکر وصورتجلسه را امضاء و یک برگ از آنرا به‬ ‫شامل نام ‪ ،‬نام خانوادگی ‪ ،‬سمت ‪ ،‬مسئولیت و قید حضور و یا‬

‫امضاء کنندگان تحویل نمایند‪.‬‬ ‫عدم حضور در زمان بازدید‪.‬‬
‫به این مهم اشاره می شود ‪ ،‬یکی از عوامل مهم تاثیر گذار‬ ‫ادرس کامل محل و در صورت لزوم کروکی محل‪.‬‬
‫در پیشگیری از جرایم و تخلفات در جوامع ‪ ،‬اعمال مجازات‬ ‫مشخصات کامل مجوز های قانونی ( در صورت داشتن مجوز‬
‫و رسیدگی سریع قضایی به پرونده های مرتکبین تخلفات‬
‫و جرائم مختلف میباشد و با توجه به اینکه در کشور ما ابعاد‬ ‫) با قید شماره و مدت اعتبار‪.‬‬
‫قید علت ماموریت و بازدید از محل و ذکر احکام یا مدارک‬
‫گسترده ای از انواع تخلفات و تقلبات و فعالیت های غیر‬ ‫مربوطه در صورت صدور ابلاغی با توجه به فرم ها و چک‬
‫مجاز و غیر قانونی به صورت نهان یا آشکار شایع بوده و با‬ ‫لیست های مربوطه نواقص و موارد غیر بهداشتی مشاهده‬
‫تهیه و تولید و عرضه انواع مواد غذایی و بهداشتی به بازار‬ ‫شده بصورت مشروح در صورتجلسه درج و مدت زمان رفع‬
‫مصرف دراین رهگذر بهداشت و سلامت مردم را با خطرات‬
‫نواقص ( در صورت نیاز ) لازم است قید گردد‪.‬‬
‫بسیارجدی مواجه نموده است ولی به لحاظ مشکلات و‬ ‫در صورت انجام نمونه برداری از محصولات تولیدی چه در‬
‫مسائل مختلفی که هم اکنون دراین مورد در کشور ما وجود‬ ‫خطوط تولیدی یا انبارهای نگهداری انجام شده باشد دقیقا‬
‫دارد عملا تعقیب قضایی و اجرای مقررات و قوانین مصوبه‬ ‫باید نوع و مقدار هریک ذکر شود و تکمیل فرم های نمونه‬
‫موجود از نظر تاثیرات اجتماعی بسیار کمرنگ و گاهی کاملا‬ ‫برداری و ذکر علت و چگونگی نمونه برداری و انجام امور‬
‫بی اثرشده است بنا بر این موضوع مهم بهداشتی و اجتماعی‬ ‫قانونی از جمله لاک و مهر نمونه ها ‪ ،‬امانت گذاری نمونه‬

‫های لاک و مهر شده شاهد ‪ ،‬شرایط حمل و نقل و ذکر‬
‫رعایت مقررات قانونی ( در مواردی که باقیمانده کالا لازم‬

‫‪37‬‬

‫ضمن اشاره به اجرای دقیق مواردی که در فوق آمده و برای اســکن فــرم صورتجلســه و پیگیــری رفــع نواقــص یــا‬

‫شروع اقدامات قضایی حائز اهمیت فراوان است لازم است به هشــدارها از قابلیــت هــای ایــن ســامانه خواهــد بــود ‪.‬‬

‫از دیگر ویژگی ها ی سامانه امکان جستجوی افراد و واحدها‬ ‫نکات زیر نیزتوجه کامل شود‪.‬‬
‫بر اساس آدرس ‪ ،‬نام ‪ ،‬کد ملی و شماره تماس صاحبان و یا‬ ‫‪ -1‬واحد های نظارتی پس از تکمیل مدارک و مستندات و‬
‫صورتجلسه های تنظیمی در مواردی که خلافها و جرایم‬
‫یازرسین می باشد‪.‬‬ ‫قانونی صورت گرفته در اسرع وقت در اختیار مراجع قضایی‬
‫گذارده شود ( متناسب با نوع تخلف و جرم و شمول این موارد‬
‫به روز شدن اطلاعات بازرسی های مستمر از مراکز درمانی‬
‫‪ ،‬آزمایشگاهها و داروخانه ها ‪ ،‬پیگیری مستمر رفع نواقص‬ ‫با این قوانین)‪.‬‬
‫‪-2‬واحدی که برای پیگیری مواردی که به مراجع قضایی‬
‫وکاستی ها از دیگر مزایای این ایده می باشد ‪.‬‬ ‫ارجاع می شود پیش بینی شود و حتما نتایج این اقدامات‬
‫ملزومات ونیازمندی های سامانه یکپارچه هوشمند‬ ‫درخواست شود که این امر موجب رسیدگی جدی و سریع به‬

‫بازرسی دامپزشکی به شرح زیر می باشد ‪.‬‬ ‫پرونده های ارجاعی خواهد شد‪.‬‬

‫‪ -‬طراحی نرم افزار آنلاین که با اتصال به اطلاعات موجود‬

‫‪ -3‬ایجاد همکاری و هماهنگی بیشتر با قضات ‪ ،‬دادسراها در سازمان دامپزشکی کارشناس آموزش دیده سازمان‬
‫و جلب اطمینان و در صورت لزوم آموزش آنان با وظایف دامپزشکی کشور امکان ورود اطلاعات پس از راستی آزمایی‬
‫قانونی و آشنایی آنان با مراحل مختلف تولیدی جهت عرضه را داشته باشد‬
‫‪-‬امکانات سخت افزاری‬
‫محصولات سالم و بهداشتی است‪.‬‬
‫یک دستگاه تلفن همراه ویا تبلت مختص به کارشناس‬
‫بازرسی با سیم کارت که حافظه مناسب و قابلیت پردازش‬ ‫اهداف‪:‬‬

‫باتوجــه بــه لــزوم انجــام مســتمر بازرســی از واحدهــای اطلاعات را داشته باشد ‪.‬‬
‫اپیدمیولوژیـک و کلیـه مراکـز تحـت پوشـش دامپزشـکی و امنیت سایبری سیستم‬
‫ذکـر ایـن نکتـه کـه اسـتمرار برنامـه محـور انجـام بازرسـی ورود وخروج کارشناس مسئول به سیستم بازرسی هوشمند‬
‫دوره ای باعــث رفــع نواقــص شــده و ثبــت اطلاعــات در بر اساس پروتکلهای امنیتی سایبری بصورت برخط وبعد از‬
‫زمـان بازدیـد ایـن امـکان را میدهـد تـا از فراموشـی واحـد دریافت کد مجوز از سازمان دامپزشکی فعال می شود ‪.‬‬
‫مــورد بازرســی جلوگیــری گــردد‪ .‬کاهــش صرفــه جویــی بهره وری‬

‫در مصــرف کاغــذ بــه ازای هــر بازرســی از دیگــر مزایــای باتوجــه بــه سیســتمی شــدن بازرســی در صــورت‬
‫ایـن ایـده مـی باشـد ‪ .‬لـذا بـه نظـر مـی رسـد وجـود زیـر گذشــت زمــان از تاریــخ بازرســی سیســتم بصــورت‬
‫سـاخت لازم شـبکه هـای ارتباطـی واینترنـت ‪ ،‬بـه همـراه خــودکار امــکان هشــدار داشــته و زمــان بازرســی را‬
‫تهیــه برنامــه واجــرای سیســتم بازرســی هوشــمند تحــت تنظیــم مــی کنــد ‪.‬همچنیــن بازرســی هــای غیرمنتظــره‬
‫شــبکه کــه بصــورت نــرم افــزار تدویــن مــی شــود و رانیــز مــی تــوان در سیســتم فعــال واســتفاده نمــود‪.‬‬
‫همزمـان قابلیـت اجـرا بـرروی تبلـت وتلفـن همـراه راداشـته بــا ارتقــا نــرم افــزار مــی تــوان نســبت بــه تشــکیل‬
‫باشــد لازم وضــروری بــوده و دربازرســی هــای مســتمر از پرونــده الکترونیــک در سیســتم بازرســی هوشــمند اقــدام‬
‫واحدهــای اپیدمیولوژیــک و کلیــه مراکــز تحــت پوشــش نمـود و یـا زمـان بازرسـی بـرای تمدیـد پروانـه بهداشـتی‬
‫دامپزشــکی امــکان اســتفاده از آن وجــود خواهــد داشــت ‪ .‬و پروانــه مســئول فنــی بهداشــتی ‪ ،‬زمــان ورود وخــروج‬
‫صرفـه جویـی در ملزومـات نوشـتاری ‪ ،‬صرفه جویـی در وقت مقــدار دارو و مــواد بیولوژیــک بــه داروخانــه یــا مراکــز‬
‫وهمچنیـن امـکان راسـتی آزمایی نتایـج حاصله از بازرسـی و پخــش را رصــد نمــود و بــا اتصــال بــه سیســتم هــای‬
‫دسترسـی بـه سـوابق از ایـن طریق امـکان پذیر خواهـد بود ‪ .‬قرنطینــه دامپزشــکی و‪ ....‬بــر رونــد امــور نظــارت نمــود‪.‬‬

‫ضــرورت دقــت در جمــع اوری ‪ ،‬احصــا ‪ ،‬ثبــت آمــار و‬

‫عملکــرد واحــد و اکیــپ هــای بازرســی و ثبــت دقیــق‬

‫مراکــز عرضــه بــه همــراه مشــخصات صاحبــان مراکــز‪،‬‬

‫گــزارش گیــری ســریع و ارایــه آمــار عملکــرد روزانــه‬

‫ماهیانــه و همچنیــن درج ســریع گــزارش بــه همــراه‬

‫‪38‬‬

‫مقالات علمی‬

‫‪39‬‬

‫بيمـار‪ ،‬تـا حـدود زيـادي بـه بیمـاری مشـکوک شـد‪ .‬بـه‬ ‫کاربرد داروهای ضد میکروبی در اسب‬

‫دکتــر ســید مصطفــی عزیزیــان ‪ -‬دکتــرای عمومــی محتمل­تریـن و مناسـب­ترین عامـل ایجـاد کننـده بیمـاری‬

‫بایـد توجـه شـود‪ ،‬بـرای نمونـه‪ ،‬در آبسـه­ای شـدن غـده‬ ‫دامپزشـکی ‪ -‬کارشـناس ارشـد دفتـر بهداشـت و مدیریت‬
‫هــای لنفــاوی زیــر فکــی و پــس حلقــی‪ ،‬بیشــتر ایــن‬ ‫بیمــاری هــای دامی‬

‫احتمـال وجـود دارد کـه توسـط اسـترپتوکوکوس اکویـی‬ ‫پست الکترونیکی ‪:‬‬

‫زیـر گونـه­ ی اكویـ ِی ایجـاد شـده اسـت‪ .‬از سـوي دیگـر‪،‬‬ ‫‪[email protected]‬‬

‫انتخــاب هــر داروي مناســبی کــه بــر اســاس رژیــم پلوروپنومونــی در اســب بالــغ ممکــن اســت توســط‬

‫درمانــي صحیــح و پــس از ارزیابــی مخاطــرات و هــر باكتــري یــا شــماری از باکتری­هــا ایجــاد شــود‪،‬‬

‫ســودمندي هــا ‪‬ي بالقــوه درمانــی‪ ،‬بــراي بیمــار تجویــز بنابرایـن‪ ،‬بـه منظـور تعییـن عامل(هـای) مسـبب پلـورو‬

‫شــود‪ ،‬درمــان منطقــي دارویــی ناميــده مــي شــود‪ .‬پنومونـی‪ ،‬بـه کشـت باکتریائـی آسـپیره نایـی نايـژه اي‬

‫نخســتین گام در فراینــد تصمیــم­ گیــری‪ ،‬مشــخص و مایـع جَنـب نیـاز اسـت‪ .‬رنـگ­آمیـزی ِگـرم مـوادی‬

‫كـردن ایـن نکتـه خواهـد بـود­کـه آيـا عامـل عفونـی‪ ،‬کــه بــه­طــور مناســب جمــ ­ع آوری شــده اســت‪ ،‬روش‬

‫بـه وجـود آورنـده احتمالـی بیمـاری اسـت؟ ‪ ،‬بنابرایـن‪ ،‬سـاده‪ ،‬سـریع و کـم هزینـه اي بـرای شناسـایی وجـود‬

‫اگـر­چنیـن موضوعـي درسـت بـود‪ ،‬بعیـد بـه نظـر مـی و شــکل هــاي ریخــ ­ت شناســی میکروارگانیز­مهــای‬

‫رسـد كـه بتـوان عفونـت را بـدون درمـان آنتـی­ بیوتیکـي موجـود در مایـع هـای بـدن بـوده کـه بـ ­ه طـور طبیعـی‬

‫بــه­طــور مؤثــر حــذف کــرد‪ .‬در انتخــاب داروي ضــد سترون(اسـتریل) انـد‪ .‬بـا ایـن حـال‪ ،‬منفـي بـودن رنـگ‬

‫­آمیــزی گِــرم ‪ ،‬بــرای تأییــد عــاری از میکروارگانیــزم­‬ ‫میکروبــی مناســب‪ ،‬دامپزشــک بایــد‪:‬‬

‫(‪)1‬ماهيــت احتمالــي میکروارگانیــز ­م (های)عفونــی؛ (‪ )2‬بودن‪،‬کفایــت نمــی کنــد‪ .‬اگرچــه نشــان دادن باکتر­یهــا‬

‫الگـوی حساسـیت ضـد میکروبـی بـرون تـن یـا پاسـخ در رنـگ­آمیـزی گـرم‪ ،‬بـه نـدرت هویـت­ایـن عامـل هـا‬

‫درمانگاهــی در اســ­بهای بیمــار مبتــا شــده بــا همــان را آشـکار کـرده ولـی ایـن امـر ممکـن اسـت اطلاعـات‬

‫مفیـدی را بـا توجـه بـه درمـان‪ ،‬در زمـان انتظـار پاسـخ‬ ‫عامــل بیماری­ــزا؛‬

‫کشـت باکتریایـی و آزمایـش آنتـي بيوگـرام فراهـم كنـد‪.‬‬ ‫(‪ )3‬ماهیت و محل فرایند بیماری عفونی؛‬

‫(‪ )4‬ویژگ­یهــای فارماکوکینتیــک داروي ضــد میکروبــی بـرای نمونـه‪ ،‬کوکسـی­هـای گـرم مثبـت زنجیـر­ه اي‪،‬‬

‫انتخابـي در اسـب ماننـد‪ ،‬فراهمـی زیسـتی‪ ،‬انتشـار بافتـی کـه حاکـی از وجـود گونـه­هـای اسـترپتوکوکوس در یک‬

‫ضایعـه چرکـی در اسـب اسـت‪ ،‬شـاید متعلـق بـه گـروه‬ ‫و میـزان حـذف دارو؛‬

‫(‪ )5‬خاصيـت هـاي فارماکودینامیـک داروي ضـد میکربـی ‪ c‬اسـترپتوکوکو ­س هـا بـوده‪ ،‬کـه بـ ­ه طـور معمـول بـه‬

‫پنـی­ سـیلین حساسـند‪ .‬از سـوی دیگـر‪ ،‬وجـود هـر کـدام‬ ‫ا نتخا بي ؛‬

‫از گونـه هـای باکتـری هـاي گـرم مثبـت و گـرم منفـی‪،‬‬ ‫(‪ )6‬بی­خطر ­ی دارو در اسب؛ و‬

‫نشــان­دهنده­ی عفونــت مختلــط بــوده کــه دســت­ کــم‬ ‫(‪ )7‬هزینه درمان را مدنظر قرار دهد‪.‬‬

‫هنگامـی کـه درمان را شـروع اسـت ماهيـت و نتيجه تـا زمانـی­ کـه کشـت باکتریایـی‪ ،‬عام­لهـاي عفونـت زا‬

‫درسـ ِت آنتـي بيوگـرام یـک میکروارگانیـزم عفونـی بـه و الگــوی آنتــي بيوگــرام­شــان را مشــخص نکــرده بــه‬

‫نـدرت شـناخته خواهـد شـد‪ .‬بـه­طـور معمـول‪ ،‬درمـا ‪‬ن دار­وهــای ضــد میکروبــی گســترده طیــف نیــاز خواهــد‬

‫نخسـتین‪ ،‬بسـيار مهـم بـوده و براسـاس شـناخت احتمالی بــود‪ .‬انتخــاب‪ ‬نخســتی ‪‬ن داروي ضــد میکروبــی و روش‬

‫عام­لهــاي بیمــاری و حساســیت واقعــي­شــان انجــام تجویـز آن‪ ،‬بـه‪ ،‬شـدت بیمـاری و محـل عفونـت بسـتگی‬

‫مــی گیــرد‪ .‬در برخــی مــوارد مــي تــوان بــه ســادگی دارد‪ .‬بـه طـور کلـی‪ ،‬ترکیـب جنتامایسـین بـرای اثر روي‬

‫بـر اسـاس نشـاني هـاي درمانگاهـی و تاریخچـه اسـب باكتـري هـاي گـرم منفـي و پنـي سـيلين بـراي مقابلـه‬

‫‪40‬‬

‫بـا باكتـري هـاي گـرم مثبـت و بـ ­ی هـوازی بـه مثابـ ­ه تلفیـق ویژگـی هـاي فارماکوکینتیـک و فارماکودینامیـک‬

‫درمــان گســترده طیــف اولیــه بــه منظــور عفونت­هــای نیــاز دارد‪ .‬خاصيــت فارماکوکینتیــک یــک دارو حالــت‬

‫باکتریایــی شــدید در اســ­بهای بالــغ اســتفاده می­شــود‪ .‬آن را در بــدن نشــان داده و فرایندهــای جــذب‪ ،‬انتشــار‪،‬‬

‫انروفلوکساســین را می­تــوان بــه عنــوان داروی جایگزیــن تغييـر و تبديـل و دفـع را شـامل می­شـود‪ .‬از سـوي دیگـر‪،‬‬

‫بــرای جنتامایســین در اســ­بهای بالــغ اســتفاده کــرد‪ ،‬خاصيـت فارماکودینامیـک یـک دارو‪ ،‬رابطـه بیـن غلظـت‬

‫درحالی­کــه آمپــی­ســیلین یــا ســفازولین ممکــن اســت دارو و فعالیـت ضـد میکروبـی آن را نشـان می­کنـد‪ .‬توجـه­‬

‫جایگزیـن پنـ ­ی سـیلین شـوند‪ .‬افـزودن داروی مترونیدازول برانگیزتریـن عامـل تعییـن اثربخشـی بتـا‪ -‬لاکتـام­هـا‪،‬‬

‫در فراینـد بیمـاری هائـی ماننـد پلوروپنومونـی و پریتونیـت ماکرولیدهــا‪ ،‬تتراســیکلین­هــا‪ ،‬ترکی­بهــای تر­یمتوپریــم‪-‬‬

‫کــه بــه طــور عمــده باکتراویــدس فراگیلیــس از آن هــا ســولفونامید‪ ،‬کلرامفنیــکل و گلیکوپپتیدهــا‪ ،‬بــازه زمانــی‬

‫ای اسـت کـه سـطح غلظـت دارو در سـرم از "كمتريـن‬ ‫جــدا­شــده‪ ،‬توصیــه می­شــود‪.‬‬

‫انجـام آزمایـش آنتـي بيوگـرام بـرای همـه­ ی جدايـه غلظــت بازدارنــده" (‪ ) MIC‬آن بیشــتر مــی شــود‪ .‬بــه‬

‫هــاي باکتریايــی درمانگاهــی اســب ضــروری نیســت‪ .‬بیـان دقیـق­تـر‪ ،‬ایـن مـدت‪ ،‬زمانـی اسـت کـه باکتـری‬

‫بـرای نمونـه‪ ،‬بیشـتر جدايـه هـاي اسـترپتوکوکو ‪‬س­ بتـا‪ -‬در برابـر غلظتـي بیـش از "كمتريـن غلظـت بازدارنـده"‬

‫همولیتـک اسـب به پنی­سـیلین­ جی حسـاس بـوده همچنان کـه باعـث از بیـن رفتـن باكتـري هـا­ شـده مواجـه مـی­‬

‫کـه بیشـتر باکتر­یهـای بـی­ هـوازی بـه جـز‪ ،‬باکتراویـدس شــوند‪ .‬تجويــز بهينــه چنیــن دارو­هــای ضــد میکروبــی‪،‬‬

‫فراگیلـس و گونـه­هـای پاسـتورلا جـدا شـده از اسـب­ها نیـز مسـتلزم تجویـز پـی در پـی آنهاسـت‪.‬دیگر دار­وهـای ضـد‬

‫دارای نمــودار قابــل پی ­شــبینی حساســیت بــه ایــن آنتــی میکروبــی‪ ،‬ماننــد آمینوگلیکوزیدهــا‪ ،‬فلوروکینولــو ­ن هــا‪،‬‬

‫بیوتیــک انــد (جــدول ‪ .)28 .1‬برعکــس‪ ،‬انتروباکتریاســ ­ه و مترونیــدازول‪ ،‬ویژگــی­ از بیــن بــردن باکتــری وابســته‬

‫هـا‪ ،‬گونـه­­هـای پسـودوموناس‪ ،‬گونـه­هـای انتروکوکـوس بــه غلظــت را ‪‬اعمــال می­کننــد‪ .‬میــزان مــرگ باکتر­یهــا‪،‬‬

‫و گونـه­هـای اسـتافیلوکوكوس‪ ،‬دارای حساسـیت غیرقابـل همچنــان کــه غلظــت دارو بیــش از میــزان "كمتريــن‬

‫پیـش­ بینـی­انـد‪ .‬انجـام آزمایـش آنتـي بيوگـرام بـه ويـژه غلظــت بازدارنــده" بــرای عامــل بیماری­ــزا افزایــش‬

‫بـرای ایـن گونـه­هـای باکتریایـی مهـم اسـت‪ .‬درحالـی­ مـی یابـد زیـاد مـی شـود و ضـرورت نـدارد کـه میـزان‬

‫کـه عامـل باكتريايـي ممکـن اسـت بـه چنـد داروي ضـد دارو ‪‬ی بیـش از میـزان "كمتريـن غلظـت بازدارنـده" بيـن‬

‫میکربـی حسـاس بـوده‪ ،‬بـا ایـن حـال‪ ،‬چنیـن عامل­هایـی تجويزهـاي دارو نیـز حفـظ شـود‪ .‬بنابرایـن‪ ،‬تجویـز بهينـه‬

‫ممکـن اسـت در محـل عفونت بـه غلظـت درمانی نرسـند‪ .‬آمینوگلیكوزیدهـا و فلورکینولـو ­ن هـا شـامل‪ ،‬تجویـز مقـدار‬

‫میــزان و گســتردگی نفــوذ یــک دارو در محــل بیــرون زيـاد دارو در دوره درمـان اسـت‪.‬‬

‫فضـای عروقـی بـا غلظـت دارو در پلاسـما‪ ،‬بـار و انـدازه روش تجویــز دارو و داروهــاي ضــد میکروبــی در‬

‫مولکولـی‪ ،‬حلالیـت در چربـی و میـزان اتصـال پروتئیـن­ دســترس‪ ،‬بــه مقــدار زيــادي درانتخــاب داروي ضــد‬

‫هــای پلاســما تعییــن م­یشــود‪ .‬ایــن نفــوذ دارو ممکــن میکروبـی مـورد اسـتفاده در اسـب نيـز تأثیـر گـذار اسـت‪.‬‬

‫اســت بــا جــذب اختصاصــی توســط ســلول­ها‪ ،‬ســدهای بـه­طـور معمـول‪ ،‬تجويـز وریـدی دارو‪ ،‬بـه اسـب­ هـای‬

‫سـلولی (بـرای مثـال‪ ،‬سـد خونـی مغـزی) و جریـان‪ ‬خـون بیمـار در بیمارسـتان یـا اسـ ­ب هـای زیـر نظـر مراقبـت‬

‫بافتــی‪ ،‬زیــر تأثیــر قــرار­گیــرد‪ .‬بنابرایــن‪ ،‬هــدف درمــان مســتقیم دامپزشــک محــدود م­یشــود‪ .‬نگهــداری ســوند‬

‫ضــد میکروبــی‪ ،‬انتخــاب آنتــی­ بیوتیکــي اســت کــه‪ ،‬وریــدی در محــل نگهــداري اســب ‪ ،‬در زمانــی­کــه بــه­‬

‫افـزون بـر بـروز فعالیـت ضـد میکروبـی مطلـوب در برابـر طـور حتـم انجـام پذيـر اسـت‪ ،‬بـه مثابـه روشـی عـادی‬

‫میکروارگانیــزم عفونــی‪ ،‬غلظــت درمانــی مناســب را نیــز مــورد توجــه قــرار نمــی­گیــرد‪ .‬تجویــز عضلانــی آنتــ ­ی‬

‫در ناحيــه عفونــی ايجادكند‪.‬تعییــن مقــدار مناســب دارو و بیوتی ­کهــا بــه اســب بــه مــدت درمــان و حجــم ترکیــب‬

‫بـازه زمانـي تجویـز داروي ضـد میکروبـی بـه آگاهـی و دارویـی (ميـزان داروی کل) محـدود می­شـود‪ .‬تزریـق پـی‬

‫‪41‬‬

‫در پـی حجـم زیـاد دارو‪ ،‬بـه نکـروز موضعـی عضلانـی اریترومایســین‪ ،‬کلرامفنیــکل‪ ،‬مترونیــدازول خوراكــي و‬

‫و درد منجــر می­شــود‪ .‬حتــی اســ­بهای خــوش­ رفتــار از اکسـی­تتراسـیکلین­ و سفالوسـپوری ­ن هـاي تزريقـي گاهی‬

‫تزریـق­هـای پـی در پـی گریـزان انـد‪ .‬صاحبـان تـازه وقـت هـا در اسـ­بها بـا انتروکولیـت مربـوط بـوده انـد‪.‬‬

‫کار اسـ ­ب‪ ،‬ممکـن اسـت بـه نـدرت از کپـل حيـوان بـه در یـک بررسـی‪ ،‬تجویـز اکسـی­تتراسـیکلین در اسـب بـا‬

‫عنـوان محـل تزريـق عضلانـی اسـتفاده کننـد ‪،‬بنابرایـن‪ ،‬تکثیـر کلسـتریدیوم پرفرينجنـز تیـپ ‪ A‬و شـاید تولیـد‬

‫بــه تنــاوب‪ ،‬تزریــق دارو را در دو طــرف گــردن انجــام سـم مرتبـط بـوده اسـت (وایـت و همـکاران ‪ .)1982‬بـر‬

‫مـي دهنـد‪ .‬بـه ایـن دلیـل‪ ،‬تجویـز خوراکـی آنتـی­ اسـاس برخـی گفتـه هـا‪ ،‬بعضـی آنتـ ­ی بیوتیـک هـا در‬

‫بیوتیک­هــا‪ ،‬شــناخته شــده­تریــن راه تجویــز در اســب پــاره ای از نقــاط جهــان بــه ایجــاد اســهال در اســب‬

‫شـناخته شـده انـد‪ ،‬در حالی­کـه همیـن داروهـا در دیگـر‬ ‫اس ـت‪.‬‬

‫متأســفانه‪ ،‬چنــد داروي ضــد میکروبــی ماننــد‪ ،‬دام هــا بــدون نشــانه­ اي کــه دال برچنيــن اثــر جانبــی‬

‫پن­یســیلین­ جــی‪ ،‬آموکســ ­ی ســیلین‪ ،‬سفادروکســیل ای بــوده بــ ­ه طــور گســترده­ای مصــرف مــی شــوند‪.‬‬

‫و سيپروفلوکساســین كــه بــه­طــور عمــده بــه شــکل ایــن تنــوع جغرافیایــی توجــه برانگیــز در میــزان بــروز‬

‫خوراکـی در برخـی گونـ ­ه هـای تـک معـده­ ای مصـرف اســهال ناشــی از مصــرف آنتــی­بیوتیــک هــا‪ ،‬شــاید‬

‫مــی شــوند‪ ،‬بــ ­ه مقــدار ناچیــزی‪ ،‬بــه ویــژه در اســب­ نتیجــه تفــاوت­ در میکروفلــور كولــون اســت‪ .‬بــه نظــر‬

‫هــای بالــغ جــذب شــده و بــه ایــن دلیــل نمــي تــوان می­رســد کــه کــره اســ ­ب هــا نســبت بــه اســ ­ب هــای‬

‫آن هــا را بــه طــور خوراكــي اســتفاده كــرد‪ .‬در اســب‪ ،‬بالـغ‪ ،‬بـه انتروکولیـت ناشـی از مصـرف آنتـی­بیوتیـک‬

‫روده بـزرگ بـه ویـژه بـه انتروکولیـت ثانویـه ناشـي از هــا از حساســیت کمتــری برخوردارنــد‪.‬‬

‫داروهـاي ضـد میکروبـی حسـاس­بـوده کـه در نهايـت سـپتی سـمی باکتریایـی‪ ،‬عامـل اصلـي ابتـا و مرگ‬

‫اختـال میکروفلـور طبیعـی کولـون و رشـد بیـش از حـد و میـر در کـره اسـ­بهای تـازه بدنیـا آمـده اسـت‪ .‬بسـياري‬

‫مكيروارگانيــزم هــاي بيمــاري زا و بــه احتمــال زيادتــر‪ ،‬از بیمار­یهائــی کــه کــره اســب­ها را درگيــر کــرده‪ ،‬از‬

‫گونـه هـاي كلسـتريديوم ماننـد کلسـتریدیوم ديفیسـیله پیامدهـای سـپتی سـمی­انـد‪ .‬ایـن بیمار­یهـا شـامل‪ ،‬ذا ­ت‬

‫را باعـث مـی شـود‪ .‬بـر اسـاس برخـی گفتـه هـا‪ ،‬شـروع الریـه‪ ،‬پریتونیـت‪ ،‬مننژیـت‪ ،‬اسـتئومیلیت‪ ،‬آرتریـت عفونـی‬

‫حـاد‪ ‬اسـهال و گاهـی کشـنده در اسـب بـا مصـرف بـه و تــورم ســياهرگ بنــد نــاف اســت‪ .‬باکتر­یهــای گــرم‬

‫طــور تقریــب هــر داروي ضــد میکروبــی خوراکــی یــا منفـی‪ 70 ،‬تـا ‪ 95‬درصـد جدایـه هـای باکتریائـی‪ ‬کشـت‬

‫تزریقــی همــراه بــوده اســت‪ .‬بــا ایــن حــال‪ ،‬داروهــاي هــای نمونــه خــون کــره اســ­بهای تــازه بدنیــا آمــده را‬

‫ضــد میکروبــی کــه بــ ­ه طــور خوراکــی تجویــز مــی شـامل می شـوند‪ ،‬گرچـه اشرشـياكلي‪ ،‬بـه عنوان شـایع­‬

‫شــوند داری فراهمــی زیســتی کــم و فعالیــت مطلــوب تریـن جدايـه ي باکتریايـي در کـره اسـب هـا بـوده ولـی‬

‫در برابــر باکتری­هــای ب­یهــوازی بــوده کــه بــه احتمــال دیگـر انتروباکتریاسـه ها(گونـه­ هـای کلبیسـا‪ ،‬سـالمونلا‬

‫زیـاد ایـن وضعیـت باعـث اسـهال مـی شـود‪ .‬بـه ایـن و انتروباکتـر)و باکتری­هـای میلـه­ ای شـکل گـرم منفـی‬

‫دلیــل‪ ،‬بتــا‪ -‬لاکتــام هــای خوراکــی بایــد در اســب بــا غيـر روده­ـای (گونـه­هـای پاسـتورلا و آکتینوباسـيلوس)‬

‫احتیـاط مصـرف شـوند‪ .‬ايـن داروهـا کـه بـه­ طـور جزیـی نیـز بـه طـور عمـده جـدا شـده انـد‪ .‬در یـک بررسـی‬

‫از راه صفـرا دفـع می­شـوند‪ ،‬پـس از تجویـز تزریقـی‪ ،‬نیـز انجــام شــده در دانشــگاه فلوریــدا‪ ،‬کوکســ­یهای گــرم‪-‬‬

‫بایـد بـا احتیـاط مصـرف شـوند‪ .‬برخـي آنتـ ­ی بیوتیـک­ مثبــت (استرپتوکوکو ­ســهای بتــا ‪-‬همولیتیــک‪ ،‬گونــه‬

‫هـا ماننـد‪ ،‬لینکومایسـین و کلیندامایسـین کـه بـه خوبـی هـا­ی انتروكوكـوس و گونـه هـاي اسـتافيلوكوكوس ) بـه‬

‫تشــخیص داده شــده انــد کــه بــا ســندر ­م انتروکولیــت ­طـور تقریـب ‪15‬درصـد باکتر­یهـای جـدا شـده از کشـت‬

‫مرتبــط­بــوده کاربردشــان بایــد در اســب منــع شــود‪ .‬خـون کـره اسـب هـاي تـازه بدنیـا آمـده را شـامل شـده‬

‫دیگـر آنتـ ­ی بیوتیک­هـا ماننـد‪ ،‬تر­یمتوپریـم‪ -‬سـولفونامید‪ ،‬اسـت‪.‬‬

‫‪42‬‬

‫در توافـق نامه(پروتـوکل)­هـای درمانـی بـرای کـره آبسـه­ هـای ریـوی يـا شـکمی‪ ،‬پریتونیـت‪ ،‬اسـتئومیلت یـا‬
‫اسـ­بهاي تـازه بدنیـا آمـده بایـد داروهـاي ضـد میکروبـی اندوکاردیـت بایـد به­ طـور توجـه برانگیـزی دوره ی درمان‬
‫بـا فعاليـت زیـاد در برابـر باکتر­یهـا گـرم منفـی روده­ـای طولانــی­ تــر شــود‪ .‬افــزون بــر معاینــه فیزیکــی كامـل‪،‬‬
‫گنجانـده شـود‪ ،‬اگرچـه پوشـش مناسـب مقابـل باکتـری­ آزمایش­ــهای تشــخیصی دیگــر ماننــد‪ ،‬خــون­شناســی‪،‬‬
‫هـای گـرم منفـی نیـز بایـد در شـرط هـای درمانـی قـرار بیوشـمی سـرم‪ ،‬رادیوگرافـ ­ي یـا آزمایـش اولتراسـونوگرافی‬
‫گیـرد‪ .‬در ایـن خصـوص‪ ،‬دار­وهـای باکتریسـیدال ترجيـح ممکـن اسـت بسـته بـه فراینـد بیمـاری‪ ،‬بـرای تعییـن‬
‫داده مــي شــوند زيــرا کــره اســ­بهای تــازه بدنیــا آمــده این­کـه چـه زمـان مناسـب اسـت کـه درمـان را متوقـف‬
‫دارای سیســتم ایمنــی ســاده بــوده و ســازو کار دفاعــ ­ی کـرد‪ ،‬سـودمند خواهـد بـود‪ .‬در ادامـه مقـدار داروهـای‬
‫شــان در برابــر عامل­هــای بیمار­یــزای باکتریایــی اغلــب پیشــنهاد شــده در جــدول ‪ 28 .3‬نشــان داده م­یشــود‪.‬‬
‫ضعیـف­اسـت‪ .‬بـه طـور معمـول‪ ،‬تـا زمانـی کـه نتیجـه بـه محـض این­کـه عامـل ضـد میکروبـی انتخـاب شـد‪،‬‬
‫آنتـي بيوگـرام مشـخص شـود‪ ،‬ترکیـب آمینوگلیکوزیـد دامپزشـک بایـد بـه منظـور سـمیت بالقـوه و موردهـاي‬
‫(آمیکاسـین یـا جنتامایسـین) بـا پنـ ­ی سـیلین یـا آمپـ ­ی منــع مصــرف اختصاصــی‪ ،‬فصــل هــای مرتبــط بــا‬
‫ســیلین را بــراي شــروع درمــان پیشــنهاد مــي­ کننــد‪ .‬موضـوع را مدنظـر قـرار دهـد‪ .‬تنهـا شـمار بسـیار اندکـی‬
‫چنیـن ترکیبـی‪ ،‬پوشـش مناسـ ‪‬ب بـه­طـور تقریـب تـا ‪ 90‬از دار­وهـای ضـد میکروبـی اشـاره شـده بـرای اسـتفاده در‬
‫درصـد را در برابـر جدايـه هـاي باکتريايـي بـه دسـت اسـب تأییـد شـده­انـد‪ .‬موردهايـی کـه تأییـد شـده­انـد‪،‬‬
‫آمـده از کشـت خـون در دانشـگاه فلوریـدا فراهـم کـرده اغلـب در ایـن فصـل بـه مقـدار بیشـتر یـا بـرای درمـان‬
‫اســت‪ .‬داروی آمیکاســین اگرچــه گرا­نتــر بــوده ولــی بــه بیمـاری‪ ،‬بـه غیـر از آ­نچـه ترکیـب بـرای آن تأییـد شـده‬
‫واســط ­ه ی مقاومــت ایجــاد شــده در انتروباکتریاســه­هــا اســت توصیــه م­یشــوند‪ .‬بــرای بیشــتر آنتــ ­ی بیوتی ­کهــا‪،‬‬
‫بــه جنتامایســین‪ ،‬بــه ایــن آنتــی بیوتیــک ترجیــح داده مطالعـات کنتـرل بـی­خطـری ماننـد‪ ،‬تجویـز دارو بـراي‬
‫می­شـود‪ .‬بـه­طـور مشـابه‪ ،‬آمپـی­سـیلین بـه واسـطه­ ی شـمار زیـادی از اسـب­هـا انجـام نشـده­اسـت‪ .‬ایـن نکتـه‬
‫فعالیــ ­ت اش مقابــل انتروکوکــو ­س هــا بــر پنــي ســيلين نیـز بایـد یـادآوری شـود کـه اگرچـه ایـن فصـل بـه­طـور‬
‫ترجیـح داده می­شـود‪ .‬در مـواردی ماننـد نارسـایی کلیـوی دقیـق بـا درمـان ضـد میکروبی در اسـب سـر و کار داشـته‬
‫کــه آمینوگلیکوزیدهــا نبایــد مصــرف شــوند‪ ،‬پوشــش ولـی درمـان هـای کمکـی‪ ،‬موضعـی یـا جراحـی ممکـن‬
‫درمانــي مناســب را بــه ترتيــب بــا یــک سفالوســپورین اسـت در برخـی مـوارد بـه همـان میـزان اهمیـت آنتـی‬
‫نســل ســوم یــا چهــارم ماننــد سفوتاکســیم یــا ســ ِفپیم ­بیوتیـک در رفـع عفونـت هـا موثـر واقـع شـود‪ .‬توصیـه‬
‫تأمیـن مـی­کننـد‪ .‬اگـر نمونـه خـون يا کشـت­ هـای دیگر ­هـا بـرای درمـان داخـل رحمـی در جـدول ‪ 28 .4‬ارائـه‬

‫مثبـت بـود‪ ،‬آن گاه مـی تـوان درمـان آنتـی­بیوتیکـی را شـده اسـت‪.‬‬
‫بـر اسـاس پاسـخ آنتـي بيوگـرام شـروع کـرد‪ .‬چنـان چـه‬
‫نمونـه کشـت خـون دام مثبـت بـود‪ ،‬بایـد دسـت کـم ‪2‬‬
‫هفتـه درمـان آنتـی­بیوتیکـی توصیـه­شـود؛ در صورتـی‬
‫کـه عفونـت در یـک انـدام‪ ،‬ماننـد ریـه‪ ،‬مفصـل هـا‪ ،‬یـا‬
‫اسـتخوان­ اسـتقرار یابـد‪ ،‬درمـان آنتـی­بیوتیكـي را بایـد‬
‫براسـاس یـک دور­ه ی طولانـی انجـام داد‪( .‬کوتربا ‪)1990‬‬
‫بــرای دیگــر عفون­تهــای باکتریایــی غیــر ســپتی‬
‫سـمیک‪ ،‬دوره­ ی درمـان بایـد دسـت کـم ‪ 72‬سـاعت پس‬
‫از برگشـت بـه وضـع طبیعـی درمانگاهـی ادامـه یافتـه و‬
‫در مــورد عفون­تهــای خطرنــاك ماننــد‪ ،‬پلوروپنومونــی‪،‬‬

‫‪43‬‬

‫جدول‪ :28 .3‬مقدار داروهای ضدمیکربی عمده در اسب ‪a‬‬

‫روش تجویز‬ ‫بازه زمانی‬ ‫واحد(مقدار) دارو‬ ‫ترکیب دارویی‬
‫واحد(مقدار) دارو‬ ‫(میلی گرم ‪ /‬کیلوگرم)‬ ‫بتا لاکتام­ها‬
‫وریدی‬
‫عضلانی‬ ‫(ساعت)‬

‫وریدی یا عضلانی‬ ‫‪ 25000‬واحد بین المللی‪ /‬کیلوگرم ‪6‬‬ ‫بنزیل پنی سیلین‬
‫عضلانی‬ ‫پنی سیلین جی (سدی ­میاپتاسیم)‬

‫خوراکی (فقط کره اسب)‬ ‫‪25000‬واحد بین المللی‪ /‬کیلوگرم ‪12‬‬ ‫پنی سیلین جی (پروکائين)‬
‫خوراکی (فقط کره اسب)‬
‫‪6-8‬‬ ‫آمینو بنزیل پنی سیلین­ها‬
‫خوراکی‬ ‫‪12-24‬‬ ‫آمپی سیلین سدیم ‪20‬‬
‫خوراکی‬ ‫آمپي سيلين تري هيدرات ‪20‬‬
‫عضلانی‬ ‫‪8‬‬ ‫آمپی سیلین تری هیدرات ‪20‬‬
‫وریدی‬ ‫‪8‬‬ ‫آموکسی سیلین تری هیدرات ‪30‬‬
‫وریدی‬ ‫‪12‬‬ ‫باکامپیسیلین ‪25‬‬
‫وریدی‬ ‫‪12‬‬ ‫پیوآمپی سیلین ‪25‬‬
‫‪8-12‬‬
‫عضلانی‬ ‫‪6‬‬ ‫پنی سیلین­های ضد استافیلوکوکوسی‬
‫وریدی‬ ‫‪6‬‬ ‫اکساسیلین ‪25‬‬
‫عضلانی‬ ‫‪6‬‬ ‫‪25‬‬
‫وریدی‬
‫عضلانی‬ ‫پنی سیلین ضد پسودوموناسي‬
‫وریدی‬ ‫تیکارسیلین ‪50‬‬
‫وریدی‬ ‫تیکارسیلین‪-‬اسیدکلاولائیک ‪50‬‬
‫خوراکی‬
‫وریدی‬ ‫‪8‬‬ ‫‪10-20‬‬ ‫سفالوسپوری­نهای نسل اول‬
‫خوراکی(فقط کره اسب)‬ ‫‪6‬‬ ‫‪10-20‬‬ ‫سفازولین‬
‫خوراکی(فقط کره اسب)‬ ‫‪8‬‬
‫‪6‬‬ ‫‪20‬‬ ‫سفالوتین‬
‫وریدی یا عضلانی‬ ‫‪8‬‬ ‫‪20-30‬‬
‫‪6‬‬ ‫سفاپیرین‬
‫وریدی یا عضلانی‬ ‫‪6‬‬ ‫‪20‬‬
‫وریدی‬ ‫‪8‬‬ ‫‪20‬‬ ‫سفالکسین‬
‫عضلانی‬ ‫‪6‬‬ ‫‪10‬‬
‫‪6-8‬‬ ‫‪30‬‬ ‫سفرادین‬
‫وریدی یا عضلانی‬ ‫‪8‬‬ ‫‪25‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪25‬‬ ‫سفادروکسیل‬
‫‪6‬‬ ‫‪20-40‬‬ ‫سفالوپسپوری­نهای نسل دوم‬
‫وریدی(فقط کره اسب)‬
‫وریدی (بالغ)‬ ‫‪6-8‬‬ ‫‪20‬‬ ‫سفوکسیتین‬
‫‪6‬‬ ‫سفالوسپورین نسل سوم‬
‫وریدی‬ ‫‪30‬‬
‫‪12-24‬‬ ‫‪40‬‬ ‫سفوپرازون‬
‫وریدی یاعضلانی(بال­غها)‬ ‫‪12‬‬ ‫‪2/2-5‬‬ ‫سفوتاکسیم‬
‫وریدی یاعضلانی کره اسب‬ ‫‪8‬‬ ‫‪25‬‬
‫‪10‬‬ ‫سفتیوفور‬
‫وریدی یاعضلانی(بالغ­ها)‬ ‫‪8‬‬ ‫سفتریاکسون‬
‫وریدی یاعضلانی کره اسب‬ ‫‪8‬‬ ‫‪11‬‬ ‫سفپودوکسیم‬
‫‪2/2‬‬ ‫سفالوسپوری­نهای نسل چهارم‬
‫وریدی‬ ‫‪6‬‬
‫وریدی‬ ‫‪15‬‬ ‫س ِفپیم‬
‫خوراکی‬ ‫‪24‬‬
‫‪24‬‬ ‫‪10‬‬ ‫کارباپنم ها‬
‫‪24‬‬ ‫‪25‬‬ ‫ایمی پنم‬
‫‪24‬‬ ‫‪6/6‬‬ ‫آمینوگلیکوزیدها‬
‫‪12‬‬ ‫آمیکاسین‬
‫‪24‬‬
‫‪24‬‬ ‫‪5/5‬‬ ‫جنتامایسین‬
‫‪24‬‬ ‫‪5/5‬‬
‫‪7/5‬‬ ‫فلورويکنولو­نها‬
‫سيپروفلوکساسین‪b‬‬

‫انروفلوکساسین‪b‬‬

‫‪44‬‬

‫خوراکی‬ ‫‪24‬‬ ‫‪7/5‬‬ ‫اوربی فلوکساسین‬
‫وریدی یا خوراکی‬ ‫‪24‬‬ ‫‪2‬‬ ‫ماربوفلوکساسین‪b‬‬
‫‪24‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪24‬‬ ‫‪7/5‬‬ ‫دیفلوکساسین‪b‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪5/8‬‬ ‫موکسی فلوکساسین‪b‬‬
‫‪24‬‬
‫وریدی یا خوراکی‬ ‫‪5‬‬ ‫فلوراکساسین‪b‬‬
‫تتراسیکلین­ها‬
‫وریدی‪c‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪6/6‬‬
‫خوراکی‪d‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪10‬‬ ‫اکسی تتراسیکلین‬
‫داکسی سایکلین‬
‫خوراکی‬ ‫‪6-8‬‬ ‫‪25‬‬
‫ماکرولیدها‬
‫وریدی‪c‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪5‬‬ ‫اریترومايسین (فسفات‪ ،‬استئارات‪ ،‬اتیل‬
‫خوراکی‬ ‫‪24e-48‬‬ ‫‪10‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪7/5‬‬ ‫سوکسینات‪ ،‬استولات)‬
‫‪12‬‬ ‫اریترومایسین (لاکتوبیونیت‪ ،‬گلوسپتیت)‬
‫‪50‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪12‬يا‪6f‬‬ ‫‪25-50‬‬ ‫آزیترومایسین‬
‫وریدی‬ ‫‪12‬يا‪f 6‬‬ ‫کلاریترومایسین‬
‫خوراکی‬ ‫‪25‬‬
‫از طریق راست روده‬ ‫‪12‬‬ ‫‪35‬‬ ‫سایر‬
‫خوراکی‬ ‫‪12‬‬ ‫‪15‬‬ ‫کلرامفنیکل (پالمیتیت یا پایه)‬
‫خوراکی‬ ‫‪12‬‬ ‫‪5‬‬ ‫کلرامفنیکل (سدیم سوکسینات)‬
‫‪12‬‬ ‫‪24‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪(30‬تريكب شده)‬ ‫مترونیدازول‬
‫‪12-24‬‬ ‫‪1‬‬
‫وریدی یا خوراکی‬ ‫تینیدازول‬
‫‪12‬‬ ‫‪4/5-7/5‬‬ ‫ریفامپین‬
‫خوراکی‬ ‫‪20j-40‬‬
‫‪24‬‬ ‫‪10 j-40‬‬ ‫سولفادیازین‬
‫وریدی‪h‬‬ ‫تری متوپریم – سولفونامید‬
‫وریدی‪i‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪j ./5-0/9‬‬
‫خوراکی‪i‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪14‬‬ ‫پیريمتامین‬
‫‪24‬‬ ‫‪5‬‬
‫وانکومایسین‪g‬‬
‫وریدی‪k‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪5‬‬ ‫یدور سدیم (محلول ‪ 20‬درصد‬
‫خوراکی‬ ‫مقدار بارگذاري‬ ‫‪3‬‬
‫خوراکی‬ ‫‪4‬‬ ‫یدور پتاسیم‬
‫‪24‬‬
‫خوراکی‬ ‫عامل­های ضدقارچی‬
‫داخل معدی‪l‬‬ ‫‪12-24‬‬ ‫آمفوترایسین بي‬
‫‪12‬‬ ‫فلوکونازول‬
‫خوراکی‬ ‫‪24‬‬
‫ایتراکونازول‬
‫کتوکونازول (دراسید کلریدریک ‪0/2‬نرمال)‬

‫ووریکونازول‬

‫‪ a‬داد­ه های فارماکوکینتیک برای اس ­ب در دسترس بوده ولی در بیشتر موردها بررس ­ی های بی خطری در اسب انجام نشده است‪.‬‬
‫‪ b‬نباید در اس­بهای جوان در حال رشد به دليل خطر آتروفی استفاده شود‪.‬‬
‫‪ c‬رقیق شده و یا تزریق وریدی آهسته داده شود‪.‬‬

‫‪ d‬فقط خوراکی تجویز شود‪ .‬داکسی سایکلین وریدی منجر به اثرجانبي قلبی عروقی شدید م­یشود‪ ،‬از جمله از پا افتادن به دليل ضعف و مرگ در برخی اس ­ب ها‪.‬‬
‫‪ e‬روزی یک بار برای مدت ‪ 5‬روز ادامه یابد‪.‬‬

‫‪f‬تجویز دوبار در روز در کره اسب­های کمتر از ‪ 5‬روز سن و سپس چهار بار در روز‪.‬‬
‫‪ g‬فقط باید برای درمان عفون­تهای باکتریایی شدید ناشي از میکروارگانیزم مقاوم به هم ­هی دار­وهای ضدمیکربی دیگر استفاده شود‪.‬‬

‫‪h‬رقیق کردن و تجویز دارو طی یک ساعت‪.‬‬
‫‪ i‬ممکن است در دام هاي آبستن باعث سقط جنین­شود‪.‬‬
‫‪ j‬مطالعات فارماکويكنتیک در دسترس نیستند‪ .‬مقدار داروي (واحد) تجربی براساس واحد داروی انسانی است‪ ،‬اندازه گیری میزان سرم در موردهاي درمانگاهی یا مشاهده نقل قول پاسخ مثبت درمانگاهی‬

‫در اسب­های بیمار‬
‫‪K‬رقیق کردن در دکستروز ‪ 5‬درصد و تجويز در مدت ‪ 2-4‬ساعت‬
‫‪ I‬به­وسیل ­ه ی لوله بینی معدی برای جلوگیری از تحریک با اسیدکلریدریک ‪ 0/2‬نرمال‪.‬‬

‫‪45‬‬