จะร้องเพลงชาติไทย

มือน้ที ี่หายาใสแ่ ผล
โอโ๋ อล๋ ูกแม่อย่ารอ้ งไห้
เชด็ นำ้ ตาลกู มาแต่เยาว์วัย
เติบใหญก่ ย็ ังอ้อนยงั ออ่ นแอ
มือนีว้ นั นี้ก็มีอยู่
รับรทู้ ุกสิง่ ...แต่น่งิ แน่
ทำไมวนั นี้ลกู ข้ีแย
มือแมโ่ ชกชมุ่ อมุ้ น้ำตา
จบั มอื มอื นน้ั เหมือนสัน่ ไหว
จะซบั น้ำตาให้หรือแม่จ๋า
ปล่อยมือ... ปลอ่ ยวาง... ร้างลา
วันหนา้ ลูกจะไมร่ ้องไห้แลว้

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 97

รักของแม่

รักของใครไม่แท้เหมือนแมร่ ัก
เฝ้าฟมู ฟักเล้ียงลูกปลูกนสิ ัย
แมป่ ้อนข้าวป้อนน้ำทำด้วยใจ
แม้เตบิ ใหญ่กย็ ังเห็นเป็นลกู น้อย
รักของแมย่ ิ่งใหญก่ ว่าใครรกั
เฝ้าปกปกั ป้องภยั มิไดป้ ล่อย
ยามดกึ ดน่ื ไมค่ ืนเหย้าก็เฝา้ คอย
เช็ดนำ้ ตาครัง้ ทีร่ อ้ ยเมือ่ ลูกแพ้

98 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

รกั ของแมแ่ ทจ้ ริงยิง่ กว่ารกั
มิตอ้ งพักพิสจู นค์ ำพดู แม่
รกั ไม่มเี งื่อนไขหัวใจแท้
ไม่เปลย่ี นแปรเหมือนใจใครบางคน
รกั ของแม่แทน้ ักคอื รักลกู
เฝา้ ฝงั ปลูกการศกึ ษากวา่ เปน็ ผล
แม้พ่ออาจทง้ิ ไปใหผ้ จญ
แม่อดทนเลีย้ งลำพงั ทงั้ น้ำตา
วนั น้ยี งั โชคดที ี่มีแม่
ย่งิ ท่านแกต่ ้องเอาใจใฝ่รกั ษา
แม้งานมากยากจะเบยี ดเจยี ดเวลา
เมือ่ พบหนา้ บอกรักแมส่ กั คำ

จะรอ้ งเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 99

สรอ้ ยเม็ดทราย

เรยี งทรายประดับหลา้ ลานนที
เรียงรัตนวล ี หลากลำ้
ทอรักดจุ ดา้ ยส ี สวมสอด สร้อยนา
ฝากแผน่ ดนิ แผน่ นำ้ หนงึ่ สรอ้ ยเมด็ ทราย

จำเรียงเสียงทรายชายหาด
คล่นื สาดขับซอคลอสาย
แดดเริงรำเลน่ เต้นพราย
ระบายระบำทำนอง

กอบทรายกำหนึ่งพึงพิศ
เม็ดนิดรวมแน่นแสนผยอง
กีป่ ีกค่ี ลนื่ ครนื ฟอง
ทรายทองยงั แพรว้ แพรวพราย

ชวี ติ นดิ หนึง่ เท่านี้
ก่ีปกี ฝ่ี ันมนั่ หมาย
คลื่นผนั ฝนั ล่มจมทราย
เดยี วดายร่อนเร่ทะเลกรรม

100 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

เร่ิมแรกแหวกวา่ ยกายแม่
เลง็ แลลอยชลาคลาคลำ่
เหมือนเมด็ ทรายนอ้ ยลอยน้ำ
ไมจ่ ำไม่แจง้ แหล่งเดิม
เก้าเดือนเคลอื่ นมาหลา้ ใหม่
รอ้ งไห้กลัวกรรมซ้ำเสรมิ
อกแม่โอบหนนุ บญุ เติม
จึงเรมิ่ รจู้ กั รกั ใคร

ครืนครนื คลน่ื แห ่ ทะเลหลับใหล
เห่กล่อมจอมใจ มอื ไกวเปลขวญั
กชี่ าตกิ ำเนดิ มาเกดิ ดว้ ยกัน
เหมอื นเมด็ ทรายน้ัน ผูกพนั หาดทราย...

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 101

จากความรักแรกแผกผดิ
ชีวติ หมุนเวียนเปล่ยี นสาย
ประจญประจักษร์ กั กลาย
วนุ่ วายเสน่หาอาวรณ์
ลืมหลงั ครั้งเรมิ่ ชวี ติ
ดวงจิตจำรัสประภัสสร
กเิ ลสถมทับซับซ้อน
ตะกอนขุ่นคล้ำน้ำโคลน
เรง่ รุดจดุ หมายปลายฝัน
แข่งขันใครอาจผาดโผน
ประโยชนย์ ว่ั ยอ้ นออ่ นโอน
กระโจนลงกลางทะเลเพลงิ

102 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาติไทย

รรู้ สรู้ฤทธ์ิพษิ รอ้ น
บา้ งผ่อนพษิ ได้ไม่เหลิง
บ้างพรอ้ มยอมใจไหมก้ ระเจงิ
ระเรงิ ระร่นื คลืน่ ไฟ
แล้วจงึ ถึงจดุ หยดุ นิ่ง
เหน็ จรงิ สจั ธรรมรำ่ ไข
เกิดขึ้น-ตงั้ อยู่-ดับไป
หลงใหลกว่าสิน้ วญิ ญาณ

เห่เอยคล่นื เห ่ ทะเลสงั ขาร
ฝากฝังองั คาร ลอยผา่ นภพฝนั
สายสรอ้ ยเมด็ ทราย มารายรอบขวัญ
นริ าศนิรนั ดร์ พบกนั เมือ่ ไรเอย...

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 103

วันเกดิ

งานวันเกดิ ยง่ิ ใหญใ่ ครคนนัน้
ฉลองกนั ในกลุม่ ผ้ลู ุ่มหลง
หลงลาภยศสรรเสรญิ เพลินทะนง
วนั เกดิ ส่งชีพส้ันเรง่ วันตาย
อกี มุมหนง่ึ ซ่งึ เหงาน่าเศร้าแท้
หญิงแก่แกน่ ัง่ หงอยและคอยหาย
โอ้วนั นีใ้ นวนั นั้นอันตราย
แม่คลอดสายโลหิตแทบปลดิ ชนม์
วันเกดิ ลูกเกือบคลา้ ยวันตายแม่
เจบ็ ท้องแท้เทา่ ไรก็ไม่บ่น
กวา่ อุ้มทอ้ งกวา่ คลอดรอดเป็นคน
เติบโตจนบัดนนี้ ี่เพราะใคร

104 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

แมเ่ จ็บเจียนขาดใจในวนั นน้ั
กลับเปน็ วันลกู ฉลองกันผอ่ งใส
ไดช้ ีวติ แลว้ ก็เหลงิ ระเรงิ ใจ
ลมื ผู้ให้ชีวิตอนิจจา

ไฉนเราเรยี กกันวา่ วนั เกดิ
“วนั ผใู้ หก้ ำเนดิ ” จะถูกกว่า
คำอวยพรทเี่ ขียนควรเปล่ียนมา
“ใหม้ ารดาคณุ เป็นสุข” จึงถกู แท้

เลิกจดั งานวนั เกดิ กันเถิดนะ
ควรแต่จะคุกเข่ากราบเท้าแม่
รำลึกถงึ พระคุณอบอุ่นแด
อย่ามัวแตจ่ ัดงานประจานตัว

(๒๕๑๖)

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 105

“

เมอื่ มศี ึกจึงจะไดเ้ หน็ ใจทพั
ให้กทู้ รพั ยเ์ ห็นชดั สตั ย์ลูกหนี้
เมื่อยากเขญ็ เห็นใจในเมียดี
วิบตั มิ จี งึ ได้เห็นใจมติ ร
“

ภาคห้า
หโิ ตปเทศคำกลอน

จะร้องเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 107

หิโตปเทศคำกลอน

นำเรือ่ ง
หิโตปเทศ เดิมเป็นนิทานอินเดีย เขียนเป็นภาษาสันสกฤต ช่ือ

“ปญั จตนั ตระ” ซง่ึ หมายความวา่ คมั ภรี ์ ๕ เลม่ ปรากฏอยตู่ งั้ แตป่ ระมาณ
๑,๓๐๐ ปีมาแล้ว แต่ไม่ปรากฏนามผู้แต่ง มีการแปลเป็นภาษาต่าง ๆ
ทวั่ โลก ฉบบั ภาษาไทยนน้ั แปลมาจากฉบบั ภาษาองั กฤษ เมอ่ื พ.ศ. ๒๔๕๙
โดย เสฐยี รโกเศศ (พระยาอนมุ านราชธน) เปน็ ผแู้ ปล และ นาคะประทปี
(พระสารประเสริฐ) เป็นผู้ช่วยตรวจสอบกับต้นฉบับจากอินเดีย ต่อมา
เสฐียรโกเศศ และนาคะประทีป ก็ได้ร่วมงานการประพันธ์ด้วยกันมา
ยืดยาว มีชื่อเสียงเป็นท่ีรู้จักกันดีท่ัวไป หิโตปเทศ เป็นการเริ่มต้นการ
ผูกมิตรของนักปราชญ์ไทยทั้งสอง สมดังเนื้อเร่ืองท่ีเริ่มต้นตอนท่ีหน่ึงคือ
เรอ่ื ง การผูกมิตร นนั่ เอง

หิโตปเทศ หมายความว่า “ตำรับแนะประโยชน์เก้ือกูล” (หิต
+อปุ เทศ) ฉบบั ทเ่ี สฐยี รโกเศศ และนาคะประทปี แปลมาน้ันมอี ยู่ ๔ ตอน
คอื การผูกมติ ร การแตกมติ ร สงคราม และความสงบ แตฉ่ บับท่ขี ้าพเจา้
นำมาเรียบเรยี งเป็นคำกลอนนี้ นำมาเพียง ๒ ตอนแรก เพ่อื ให้พอสมควร
แก่เวลาและความสนใจของนกั เรียน และผู้อา่ นทั่วไป

เน้ือเรื่องหิโตปเทศน้ันคล้ายกับนิทานอีสป คือเป็นนิทานสัตว์
แฝงคตธิ รรม ตวั ละครเปน็ สตั วพ์ ดู ได้ เชน่ ราชสหี ์ โค สนุ ขั จง้ิ จอก เปน็ ตน้
แต่เนื้อเรื่องหิโตปเทศซับซ้อนลึกซึ้งกว่านิทานอีสป โดยมีลักษณะเป็น
นิทานซ้อนนิทาน เดิมซ้อนกันอยู่ถึง ๘ - ๙ เร่ืองในตอนเดียว ข้าพเจ้า
ไดน้ ำมาแยกเปน็ ชว่ ง ๆ ใหซ้ อ้ นกนั เพยี งชว่ งละ ๒ - ๓ เรอ่ื ง ถงึ กระนน้ั ผอู้ า่ น

108 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

กต็ อ้ งใชค้ วามพยายามพอสมควร ในอนั ทจ่ี ะจดจำเนอื้ เรอื่ งมใิ หส้ บั สนกนั
หากจะแยกออกเป็นเรือ่ งเด่ยี ว ๆ มิให้ซ้อนกนั เสยี เลย ก็จะเสยี รส และ
เสียลักษณะอนั สำคญั ของหิโตปเทศ

ขอให้อ่านด้วยความเพลดิ เพลนิ ในขณะเดยี วกนั กส็ งั เกตลักษณะ
คำประพนั ธ์ ศพั ท์ สำนวน และคติสอนใจ ในหนังสอื เล่มนี้ เพอ่ื เพิ่มพูน
ความรใู้ นดา้ นภาษาไทย และเพมิ่ พนู สตปิ ญั ญาความคดิ ในดา้ นจรยิ ธรรม
สมดงั ความม่งุ หมายของหิโตปเทศคำกลอนฉบับน้ี

คณุ ประโยชนข์ องหโิ ตปเทศคำกลอน หากจะมอี ยบู่ า้ ง กข็ ออทุ ศิ แด่
พระยาอนุมานราชธน ผเู้ คยเป็นครูสอนข้าพเจ้าที่คณะครศุ าสตร์ จุฬาฯ
และพระสารประเสริฐ ผมู้ พี ระคุณลน้ เหลือแก่วงการภาษาไทยของชาติ

นภาลยั สุวรรณธาดา

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 109

ตอนที่ ๑
การผูกมติ ร

หโิ ตปเทศคำกลอนสนุ ทรสยาม
จากนทิ านสันสกฤตประดษิ ฐ์ความ กวา่ พันสามร้อยปที มี่ ีมา
แตโ่ บราณท่านว่ามีหา้ เล่ม ฉบับเต็มพลัดพรายหลายสาขา
ถึงไทยมีส่เี ลม่ เตม็ อัตรา สองสหี่ า้ เกา้ เหน็ แปลเป็นไทย
“เสฐียรโกเศศ” แปลจากพากย์อังกฤษ “นาคะประทีป” ช่วยคิดชว่ ยแก้ไข
แตเ่ ดก็ อา่ นน้นั ยากลำบากไป “นภาลยั ” จงึ ทำเปน็ คำกลอน
ใชถ้ ้อยคำธรรมดาภาษาง่าย มิม่งุ หมายเพยี งทำเปน็ คำสอน
หวังบันเทงิ เริงใจในสุนทร จงึ ตัดตอนยน่ ย่อพอเขา้ ใจ
“หโิ ตปเทศ” แปลความไปตามศพั ท ์ คอื “ตำรบั แนะประโยชนเ์ กอ้ื กลู ” ให้
มเี รอ่ื ง การผูกมติ ร แตกมิตรไป สงครามใหญ่ และสนั ติ รวมส่ตี อน

จะจบั ความตามนทิ านโบราณไข มเี มอื งใหญ่ปาฏลิบตุ รอนสุ รณ์
สทุ รรศนะคอื ท้าวเจ้านคร ทรงทุกขร์ ้อนไร้สขุ ทกุ เวลา
ดว้ ยโอรสส่อี งคท์ ที่ รงรัก เหลวไหลนักไม่มีใครใฝศ่ กึ ษา
มลี ูกเหมอื นมหี ทัยนัยนา แตด่ วงตานเี้ หมือนบอดยอดระทม
ไม่มีบตุ รหรือบุตรตายเสยี ดายแท ้ ก็เพยี งแต่คร้งั หน่ึงซึ่งข่ืนขม
แตม่ บี ุตรสุดเขลาโงเ่ ง่างม พอ่ แมต่ รมใจตนไปจนตาย
อันบุตรดีมเี ลย้ี งเพียงหนึง่ นอ้ ย ดีกว่ารอ้ ยบตุ รเขลาเศรา้ ใจหาย
เดอื นดวงเดียวแจ่มฟา้ นภาพราย แตด่ าวรายร้อยแสงไมแ่ รงพราว
แม้อยูใ่ นวยั รุ่นดรณุ รัก ทั้งสูงศกั ดิ์สวยเกินดังเหินหาว
ไร้ปัญญาพาให้มรี าคีคาว ดังทองกวาวไรก้ ล่นิ ส้นิ ราคา

110 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

สุทรรศนะน่งิ อ้งึ รำพึงคดิ สั่งบณั ฑิตทัง้ หลายใหม้ าหา
บณั ฑิตใดใจดมี ปี ัญญา สอนลกู ขา้ ทงั้ ส่ที ี่แชเชอื น
วิษณศุ รมัน ขันอาสา ด้วยปญั ญายงิ่ ใหญใ่ ครจะเหมือน
ขอเวลาสาธกเพยี งหกเดือน ปญั ญาเถ่ือนก็จะกล้าปญั ญาไกล
พระราชาชน่ื ชอบตอบบณั ฑิต อา้ อาทิตยแ์ สงทองส่องไศล
ได้รับแสงแห่งปราชญฉ์ ลาดไว ลูกเราให้แกท่ ่านปลูกปัญญา
วษิ ณุศรมันยอดบัณฑิต จึงสาธติ นิทานการศกึ ษา
พระโอรสวัยรุน่ สุนทรา เกลียดวชิ าแต่ไม่ชังฟังนิทาน

จักประเดมิ เริม่ นทิ าน “การผกู มิตร” เมื่ออาทิตยอ์ ทุ ัยเรมิ่ ไขขาน
กาตัวหน่งึ พ่ึงตื่นให้ชน่ื บาน แตเ่ หน็ พรานพลนั สลดระทดใจ
คงเกดิ เหตโุ ศกเศร้าแตเ่ ชา้ ตร ู่ ภัยมีอยทู่ กุ เวลาก็วา่ ได้
เหน็ นายพรานหว่านขา้ วโปรยเอาไว ้ ตาข่ายใหญอ่ ยู่บนเป็นกลลวง
นกพริ าบฝูงหนึ่งมาถึงที ่ กเ็ ร็วรตี่ ่ืนเต้นไม่เหน็ บว่ ง
พญานกหยุดย้ังนกทั้งปวง แมล้ ำ้ ลว่ งกจ็ ะเป็นเชน่ เรือ่ งน้ี

พญานกเล่าพลันว่าวันหนงึ่ ท่ีริมบงึ เสือเฒ่าเฝ้าวิถี
ตะโกนว่าข้าจะให้กำไลดี แก่คนที่เดนิ ทางเป็นรางวลั
คนเดนิ ทางสงสัยจงึ ไตถ่ าม จะเชอ่ื ตามเจา้ ได้อย่างไรนั่น
เสอื ตอบว่าขา้ แก่ยักแยย่ ัน ไมม่ ีฟนั เลบ็ เขี้ยวสนิ้ เร่ียวแรง
เมอื่ ขา้ หนุ่มดุเหลือเปน็ เสอื ร้าย ลูกเมยี ตายเหมือนบาปมาสาปแชง่
พบฤาษมี ีธรรมทา่ นสำแดง จึงเปลย่ี นแปลงจากร้ายกลายเป็นดี
รกั ษาธรรมกำจดั ตัดตัณหา ท่านผ่านมาจงึ จะให้กำไลศรี
เชิญอาบน้ำสำราญในธารนี้ ขดั ฉวกี ่อนใส่กำไลทอง
ชายเดินทางฟังคำถลำจิต กระโจนตดิ ปลกั ตมจมในหนอง
ตกเป็นเหยือ่ เสือร้ายเพราะไมต่ รอง เราเฝ้ามองเหน็ อยูจ่ ึงร้ดู ี

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 111

นกได้ฟงั วาจาพญานก ก็วติ กตรองดอู ยกู่ บั ที่
แต่นกหนงึ่ ด้อื ดา้ นค้านทนั ที อาหารมตี รงหนา้ ขา้ จะกนิ
แม้นกลัวตายไหนจะหาไดอ้ าหาร จะทำการสง่ิ ใดมไิ ด้สิน้
นกอ่นื หวิ ตาลายพอไดย้ ิน ถลาบินจกิ ข้าวถึงคราวเคราะห์
พญานกบินตามด้วยความหว่ ง ถลำล่วงลงใต้ตาขา่ ยเกาะ
นกชห้ี นา้ ดา่ กันตา่ งหยนั เยาะ ท้ังนเี้ พราะนกรัน้ จงึ บรรลัย
พญานกเตือนว่าอย่าลงโทษ มัวแต่โกรธกันเองเก่งตรงไหน
สามัคคีมพี ลังทกุ ครงั้ ไป จงพร้อมใจบินสูงทงั้ ฝูงเรา
นกกพ็ าตาข่ายไปพนั หว่ ง พ้นกลลวงพ้นโทษพ้นโฉดเขลา
พญานกบนิ หาปา่ ลำเนา สหายเก่าพญาหนูผ้แู ยบคาย
พญาหนรู ้เู หตสุ มเพชมติ ร ช่วยชวี ติ เพ่ือนยากัดตาข่าย
แล้วตกั เตอื นเพ่อื นตนผ้พู น้ ตาย อนั ตรายรอบข้างอยา่ วางใจ
แมม้ ีปีกบนิ ไปในอากาศ มัจฉาชาตแิ ฝงชลพน้ หรอื ไม่
มจั จรุ าชกวาดแขนไกลแสนไกล อยทู่ ่ไี หนจงต้ังระวังตน
พญานกชอบใจกลับไปถ่ิน กาได้ยนิ ไดด้ ูอยู่แต่ต้น
นึกศรทั ธาพญาหนูผูแ้ ยบยล เราสองคนจงเปน็ มติ รสนทิ กัน
พญาหนูอย่หู า่ งไม่วางจิต ขอเปน็ มิตรดังวา่ ชา่ งนา่ ขัน
ธรรมดากากนิ หนูเรารู้ทัน เหมอื นกวางอนั เสยี ทา่ แก่หมาพาล
ครนั้ แลว้ หนูผเู้ ฒ่าจงึ เล่าว่า กวางกับกาเปน็ เพอ่ื นรกั สมคั รสมาน
วนั หนง่ึ หมาจ้ิงจอกออกระราน เห็นอาหารคือกวางก็วางกล
กลา่ ววาจาปราศรัยหมายเปน็ มิตร กวางไมค่ ดิ สงสัยจงึ ได้ผล
แตก่ าบนก่ิงไมเ้ มือ่ ได้ยล ประหลาดล้นเรง่ เตอื นเพือ่ นจงฟัง

112 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาติไทย

จึงเล่าเร่ืองแร้งชราน่าสงสาร นกให้ทานอาศัยอย่ใู กล้ฝ่ัง
เมื่อพอ่ แมไ่ ม่อยชู่ ว่ ยดูรงั คอยระวงั ลกู นกวิหคน้นั
วันหนึ่งแมวมาใกลห้ มายลูกนก แรง้ ผูป้ กป้องอยู่ก็ขู่ลั่น
แมวเจ้าเล่หเ์ พทุบายรีบไหวพ้ ลัน ขา้ หมายมน่ั มาเป็นศษิ ย์บณั ฑติ ชรา
อาจารยโ์ ปรดเมตตาแกข่ า้ น ้ี อันผูด้ ีย่อมจะไม่ไลข่ ีข้ า้
เหมือนจันทร์ทองส่องแสงแรงเมตตา ไม่เลอื กว่าบา้ นใครไพร่ผู้ดี
ข้าเปน็ แมวถือศลี ไม่กนิ เนอ้ื ทา่ นจงเชื่อรบั เป็นศษิ ย์บัณฑติ ศรี
แร้งแก่เขลาเบาปัญญาหลงวาท ี จงึ เชิญชี้โพรงไมใ้ ห้แมวพาล
นา่ สงสารลูกนกวหิ คน้อย แมวคอ่ ยคอ่ ยคาบมาเป็นอาหาร
พ่อแมน่ กตกใจใหเ้ ดอื ดตาล รมุ กันผลาญชีวนั แรง้ บรรลยั

ฟังกาเลา่ เรื่องแร้งเหมือนแกลง้ หยอก เจ้าจง้ิ จอกแสนกลทนปราศรัย
กวางมาเป็นเพอื่ นทา่ นได้ฉนั ใด เรากไ็ ดเ้ ป็นเพอื่ นกวางเหมอื นกัน
มติ รศตั รอู ยู่ใกล้ในทกุ ท่ี ชว่ั หรอื ดีรู้ได้อย่างไรนน่ั
จะดใู จไหนจะซ้ึงเพียงหนงึ่ วัน ต้องสัมพนั ธน์ านดจู ึงรู้ใจ
กาฟังคำจำใจยอมใหอ้ ยู่ เจ้าหมารู้กวางคงไม่สงสัย
จงึ แอบหลอกบอกกวางอย่างนยั นยั มีทุ่งใหญ่ข้าวงามจงตามมา

กวางตามหมาพาม่งุ ไปทุ่งขา้ ว กนิ หลายคราวเจา้ ของก็มองหา
เอาแร้วดกั ตดิ กวางท่กี ลางนา อนจิ จาเจียนมว้ ยใครชว่ ยที
เมือ่ มีศกึ จงึ จะได้เหน็ ใจทัพ ให้ก้ทู รพั ยเ์ หน็ ชดั สัตยล์ กู หน้ี
เม่อื ยากเข็ญเหน็ ใจในเมยี ด ี วิบตั มิ ีจงึ ไดเ้ ห็นใจมิตร
หมาจ้ิงจอกหลอกวา่ ข้าอยากชว่ ย แรว้ ทำดว้ ยเอ็นสัตว์กดั ก็ผดิ
วันน้ีหา้ มฆา่ สตั ว์ตดั ชีวติ คอยสกั นิดพรุ่งนี้ข้าจะมาเยือน

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 113

กล่าวถึงกาหากวางท่หี ่างเหย้า จนยา่ งเขา้ ยามเย็นจงึ เหน็ เพ่ือน
พอสอบถามความนัยใจสะเทอื น ข้าเฝา้ เตือนแล้วไยทา่ นไมฟ่ ัง
ทรุ ชนคนช่ัวแมม้ ่วั สุม ทกุ ขจ์ ะรุมรอ้ นมาทัง้ หนา้ หลงั
เหมือนถ่านไฟใครถอื มอื กพ็ ัง ดบั แลว้ ยังเปื้อนดำนา่ รำคาญ
พอรงุ่ เชา้ เจา้ ของเขามองเหน็ จงทำเปน็ นอนตายอยา่ ไขขาน
จนข้าเรยี กคอ่ ยหนีตะลีตะลาน จึงแผนการเปน็ ไปดังใจกา
เจ้าของเห็นกวางตายก็หายหว่ ง ลงปลดบว่ งแร้วไว้ไปเคหา
กาเรยี กกวางกวางก็วิ่งท้งิ ทุ่งนา คนเสียท่าโกรธกวางจงึ ขว้างไม้
หมาจ้ิงจอกอย่ใู กลด้ ว้ ยหมายเหย่อื บงั เอิญเหลอื ดว้ ยกรรมทำไฉน
ถกู ไม้ขว้างกลางตัวตรงหวั ใจ กรรมของใครใครก็กลบั มารับกรรม

พญาหนผู ้เู ฒ่าเลา่ เร่ืองจบ ถ้าข้าคบกับกาข้าถลำ
อนั ศัตรผู ูฉ้ ลาดเป็นปราชญน์ ำ ยงิ่ จะทำอนั ตรายได้รา้ ยแรง
กานบนอบตอบความตามถวลิ อนั หม้อดนิ แตกไดเ้ พราะไม่แขง็
แต่หม้อทองของมีค่าราคาแพง แตกกแ็ กรง่ กลับประสานไดท้ านทน
อนั คนดมี คี ่าถ้าเป็นเพ่อื น เปรยี บเสมือนทองสมานประสานผล
แมน้ ไมตรีนีก้ ลบั มาอับจน กา้ นอบุ ลเด็ดเยอื่ ยงั เหลอื ใย

พญาหนูฟงั คำกาพร่ำพรอ้ ง หายขดั ข้องเห็นคา่ อัชฌาสยั
ใหเ้ ย็นรื่นช่ืนฉำ่ ในน้ำใจ รบั กาไว้เปน็ มิตรสนทิ นาน
ธรรมดาสาธุชนคนเป็นมิตร มีกายจิตวจสี ตั ย์บรรทัดฐาน
ทง้ั สามสง่ิ เท่ียงตรงมนั่ คงกาล แต่คนพาลกลับกลอกหลอกจนตาย

114 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาติไทย

กากบั หนูอยดู่ ว้ ยกนั มานานนัก กาจงึ ชกั ชวนหนผู ูส้ หาย
ป่านเี้ ริม่ ขัดสนพน้ สบาย เราจงย้ายไปหาปา่ อุดม
หนูค้านกาว่ามติ รคิดผิดยิง่ บณั ฑติ ท้ิงเขตคามไม่งามสม
กาวา่ หนผู ปู้ ราชญฉ์ ลาดคม ขา้ นยิ มเพ่ือนรกั จึงตกั เตือน
อันคนกลา้ กลา้ ไปไดท้ กุ ท ี่ ราชสีหอ์ ยไู่ หนใหญก่ ว่าเพือ่ น
ช้างและสงิ ห์สัตว์ใหญย่ อมยา้ ยเรอื น แต่สัตว์เถอื่ นยึดท่หี นีไมท่ ัน

หนตู อบวา่ ถา้ เรายา่ งเท้าหนงึ่ อีกเทา้ พงึ ยงั้ ไว้ไมผ่ ายผนั
แมเ้ ทา้ หน่ึงซึง่ ย่างพบทางตนั เท้าหน่ึงมน่ั กค็ งไมล่ งคลอง
อย่าห่วงเลยเพอ่ื นยา กาชวนชกั ขา้ รู้จักป่าใหญ่ทใ่ี กลห้ นอง
มเี พื่อนเตา่ เราอย่ผู รู้ บั รอง จึงทง้ั สองเดินทางไปกลางไทร
กานำหนสู ่ปู า่ เคหาเต่า พบเพอ่ื นเกา่ เจรจาอัชฌาสัย
แนะนำหนผู ู้มติ รสนิทใจ น่ีเพ่อื นใหม่เพอ่ื นดีมปี ญั ญา
แลว้ เล่าเรอื่ งเบอ้ื งต้นมาจนจบ เตา่ เคารพท่านหนผู ้เู ก่งกลา้
แต่แปลกใจไยหนูอยพู่ นา ไยไม่หาอาหารตามบา้ นใคร

พญาหนูผู้เฒา่ จึงเล่าเร่อื ง ท่ีในเมอื งเคหาเคยอาศัย
เจ้าของบ้านมเี พ่อื นเยือนทไี ร น่ังเอาไมเ้ คาะฝาน่ารำคาญ
ไม่เต็มใจให้เพื่อนมาเยอื นหรอื จงึ อึงออื้ ผิดทำนองเจ้าของบ้าน
ไมใ่ ช่ดอกเพ่ือนยาอย่าเดือดดาล ข้าตอ้ งการไล่หนทู า่ นดูซี
เพื่อนเขม้นเห็นหนูอยู่บนหิ้ง ประหลาดจริงเก่งชมดั นะสตั ว์นี่
ช่างสะสมซ่ึงเสบยี งถึงเพียงน ้ี ผลย่อมมแี ต่เหตุมเี ลศนัย

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 115

ดังหญงิ หน่งึ ซึ่งมสี ามแี ก ่ ใจหญิงแทม้ ิไดค้ ิดพสิ มยั
ไปหลงรกั ชายหนุม่ ชุ่มหัวใจ พอผวั ไกลกห็ ลบไปพบกัน
ธรรมดานารีบรสิ ุทธ ิ์ ไรบ้ รุ ษุ พาใจใหเ้ หหัน
ไร้โอกาสสถานที่ทส่ี มั พันธ์ สามสิ่งนั้นไกลตวั ชั่วไมม่ ี
เมอื่ ยามเด็กบดิ ารกั ษาไว ้ เมอื่ เตบิ ใหญภ่ ัสดารกั ษาศรี
ยามชราบุตรชายเลยี้ งได้ด ี อนั นารคี วรใหช้ ายปกครอง
วันหนง่ึ นางน่ังอยกู่ ับผ้อู ืน่ เหน็ ผัวคืนเคหาผวาว่อง
เขา้ กอดรดั จมุ พติ ผดิ ทำนอง เพ่ือเปดิ ช่องใหช้ ายหนไี ด้ทัน
ผลจงึ ยอ่ มมีเหตสุ งั เกตร ู้ ดงั เจา้ หนูซึง่ ว่ิงบนห้ิงน่นั
ไมก่ ลัวภยั ใกล้คนทนประจัญ กด็ ้วยมนั หมายเสบียงจะเล้ียงกาย
พลางฉวยไมไ่ ล่พงั รงั ของขา้ ท้งั ข้าวปลาพงั ภนิ ทส์ ้ินสลาย
ยังเอาไม้ไล่ตขี า้ เจยี นตาย ช่างใจร้ายหนอมนุษย์สุดเปลย่ี นแปลง
แตธ่ าตไุ ฟชอื่ วา่ ไฟแม้ไหมด้ ับ กม็ ิกลบั กลายเป็นธาตุเยน็ แข็ง
อยู่อยา่ งคนจนยากตรากตรำแรง ดกี ว่าแสร้งซอมซ่อขอเขากนิ
สนั โดษคอื สมบตั ิพัสถาน สขุ สำราญกว่าครองของทรพั ยส์ นิ
ใสเ่ กอื กหนังเดนิ ท่องธรณนิ พน้ื แผ่นดนิ เหมอื นดงั มหี นังรอง
เหตุฉะน้ขี า้ จึงมาถึงปา่ ไกลสายตาปวงมนษุ ยส์ ดุ ผยอง
เอาร่มไมเ้ ป็นสถานวิมานทอง ดกี ว่าครองเคหาสน์เปน็ ทาสคน
เต่าไดฟ้ งั น่ังเพลนิ สรรเสรญิ หน ู ทา่ นผูร้ ลู้ ำ้ เลิศประเสรฐิ ผล
อนั คนรวยรวยเหลือไมเ่ ผื่อจน สาละวนอยู่แต่ทรัพย์นา่ อบั อาย
มที รัพยห์ วงห่วงเหลือไมเ่ ผื่อแผ ่ เปน็ โทษแทท้ กุ ขท์ ับกลวั ทรพั ยห์ าย
เหมือนถังนำ้ อดั ไวไ้ ม่ระบาย ผลสุดท้ายอาจเกิดระเบดิ พัง

116 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาติไทย

อนั โลภมากยากยิ่งเหมอื นจิง้ จอก เตา่ จึงบอกเล่าเรือ่ งแตเ่ บือ้ งหลงั
พรานหนงึ่ ยิงกวางได้ดีใจจัง แต่โน่นยงั มีหมูดอู ว้ นพี
พรานจึงวางกวางไวไ้ ปยิงหมู สุกรสู้สดุ ชีวิตไมค่ ิดหนี
พรานก็ตายหมกู ต็ ายวายชวี ี รวมเปน็ สี่ งกู ็ยบั ถูกทบั ตาย

หมาจง้ิ จอกออกปา่ หาอาหาร รอ้ งอทุ านโอเ้ หยอ่ื มากเหลือหลาย
สามเดอื นมีส่เี หยื่อเถอื สบาย จะกินสายธนูก่อนในตอนนี้
สายธนเู อ็นสตั วก์ ว็ ัดผงึ เสียบเข้าตรงึ ตรงใจเลอื ดไหลปร่ี
เพราะโลภมากลาภหายวายชวี ี เป็นเรือ่ งที่เตอื นจติ แก่มิตรเรา
ความเปน็ หนมุ่ ความรวยความสวยหญิง ทงั้ สามส่ิงครูเ่ ดยี วเดีย๋ วก็เฉา
อกี การคบคนช่วั ท่มี วั เมา เหมอื นร่มเงาเมฆงามกย็ ามเดียว
ทงั้ สามสัตว์สามถิ่นดนิ นำ้ ฟ้า หนูเตา่ กาผู้ปราชญ์ฉลาดเฉลียว
ถงึ ตา่ งที่ต่างทางตา่ งกลมเกลยี ว อย่ปู า่ เปลี่ยวแตไ่ มเ่ ปล่าไม่เหงาใจ

วันหน่ึงกวางเพือ่ นเตา่ เข้ามาหา ดทู ีทา่ เหนอ่ื ยยิง่ ว่งิ ไม่ไหว
เต่าจงึ ถามท่านนหี้ นีอะไร เชิญพักใหส้ บายหน่อยคอ่ ยเจรจา
กวางร้องว่าปา่ เอย๋ เคยสงบ จะต้องพบภยั พรานทหารป่า
ด้วยกษัตรยิ ์ยกทัพนับคณา จะเข้ามาถึงนพ่ี รุ่งนเ้ี ชา้
พวกทหารพรานทพั จะจบั สตั ว์ ตอ้ งรีบลัดล้ไี ปใหไ้ กลเขา
หนูว่าเราอาจหนีเพราะฝีเท้า แต่วา่ เตา่ ช้าพลันอันตราย
ท้งั ส่ีสัตวข์ ัดสนจนใจนกั หนูจึงชักเร่ืองเก่าเลา่ ขยาย
อนั การยากหากมิตรคดิ อุบาย ทยี่ ากหลายกจ็ ะสมอารมณป์ อง

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 117

ตงุ คพล ยุพราชประพาสถนน บังเอิญยลหญงิ ที่มเี จ้าของ
ตาสบตาตาถงึ ตะลงึ มอง ให้ร่ำรอ้ งพิศวาสจะขาดใจ
จึงขา้ หลวงนำความไปถามหญงิ นางทว้ งติงตอบพลนั มิหวน่ั ไหว
ดุเหวา่ สวยดว้ ยเสียงเพราะเพียงใด หญงิ งามไดด้ ้วยรจู้ กั รกั สามี
นางขา้ หลวงทลู ความตามนสุ นธ ์ิ ตุงคพลเจยี นพับลงกบั ท่ี
ขาดอนงค์คงตายวายชีว ี ขา้ หลวงชีช้ อ่ งเคา้ เลา่ นิทาน

จ้งิ จอกรา้ ยหมายล้นิ จะกนิ ช้าง กระดกิ ทางเข้าหาพญาสาร
ว่าปวงสตั วป์ ระชมุ กนั เมอื่ วนั วาน ขอเชญิ ท่านเป็นเจ้าป่าจะพาไป
อันหลงอ่นื หมนื่ ล้นท่ีคนหลง สมประสงคแ์ ลว้ ก็ลดหมดหลงได้
แตห่ ลงตนมน่ั คงกวา่ หลงใด จะหักใหห้ ายหลงไม่ลงเลย
ช้างหลงตัวหลงตามคำจงิ้ จอก จงึ ถูกหลอกลงหลม่ ตรมจรงิ เอย๋
จ้งิ จอกรุมกินชา้ งอย่างเสบย ชา้ งยังเคยพ่ายแพแ้ ก่ปญั ญา

ตุงคพลฟังคำแนะนำน้ัน คอ่ ยสุขสนั ต์เหน็ เลห่ เ์ สน่หา
เรียกสามหี ญิงสาวนนั้ เข้ามา ใหเ้ ปน็ ข้าใกลช้ ดิ สนทิ ตน
มาวนั หน่ึงจงึ ส่งั ชายนน้ั วา่ ใหไ้ ปหาหญงิ งามตามนุสนธิ์
เพ่อื พธิ ีถวายไท้ในเบ้อื งบน วันละคนเดอื นหน่งึ จึงพอดี
ชายน้นั พาหญิงสาวเขา้ ถวาย แล้วแฝงกายแอบดูก็รู้ท่ี
เห็นโอรสเคารพนบนาร ี มอบมณใี ห้นอ้ งมติ อ้ งกาย
ความโลภมากอยากไดห้ มายสมบัติ จึงไดจ้ ัดภรรยามาถวาย
แลว้ แอบเร้นเหน็ พระองคท์ รงย้มิ พราย ประโลมสายสุดสวาทนาฏยา
ต้องเสยี เมียเสียร้ดู ูเถิดหนอ สีส่ ตั วพ์ อได้ฟงั ไมก่ งั ขา
แมน้ เตา่ ถกู จบั ไดใ้ นพนา อบุ ายพาพน้ ตัวจะกลวั ไย

118 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

ใหก้ วางแกลง้ นอนตายอยู่ชายนำ้ แล้วกาทำจกิ กินสนิ้ สงสัย
พรานเหน็ กวางวางเต่ารบี เข้าไป หนแู อบใกล้กัดเชือกเต่าเข้าทนั ที
เต่ารบี หนีลงนำ้ แลว้ ดำหาย กวางตะกายหนีไปไกลวิถี
การณก์ ต็ ามคำหนูผรู้ ดู้ ี สตั ว์ทง้ั ส่ีปลอดภยั ในไพรพง
อนั มนษุ ยส์ ุดโลภละโมบเหลอื ของทเี่ ชอื่ ว่าไดไ้ มป่ ระสงค์
ไปหมายปองของไกลใจพะวง ทส่ี ุดคงโศกเศร้าอยเู่ ปล่าดาย
กถาครบจบนทิ าน “การผูกมติ ร” ผูบ้ ณั ฑติ ผกู เค้าเล่าถวาย
พระกมุ ารนัน้ มีอยสู่ ี่ชาย ส่ีสหายในนทิ านก็ปานกัน
ทัง้ ส่อี งคท์ รงสดับประทบั จิต การผกู มติ รเหมอื นได้ไอศวรรย์
โอ้มนษุ ย์หยดุ เถดิ หนาการฆา่ ฟนั มาผูกพันไมตรดี ีกวา่ เอย.

จะรอ้ งเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 119

ตอนที่ ๒
การแตกมิตร

วิษณุศรมนั ยอดบณั ฑิต ไดส้ าธติ นิทานการศกึ ษา
กุมารน้อยคอยฟังตัง้ อุรา เกิดปัญญาจรยิ ธรรมตามจำนง
“การผูกมิตร” ได้ฟังได้ยั้งคิด “การแตกมิตร” หมายฟงั ดงั ประสงค์
บณั ฑติ ยม้ิ พริ้มพรายสมใจจง เชิญพระองค์ทรงสดบั รับนิทาน
เปน็ เรอื่ งของสองสัตวส์ นุกยิง่ โคกบั สิงห์เพือ่ นรกั สมัครสมาน
มิตรภาพยืนยาวมารา้ วราน เพราะตวั พาลคอื จ้ิงจอกมาหลอกลวง

จะจบั ความตามนิทานการแตกมติ ร มีพานิชรวยทรพั ย์นับใหญห่ ลวง
แตท่ กุ วันหมน่ั ประมาณการทงั้ ปวง หมายตักตวงต่อเติมเพิม่ ทรพั ยต์ น
วิชาการ- ธรรมา- โภคาทรัพย์ คอ่ ยค่อยรบั ทีละนอ้ ยคอ่ ยเหน็ ผล
เหมือนหยดน้ำหยาดนอ้ ยทย่ี อ้ ยยล ยังเต็มล้นหม้อน้ำตามจำนง
จึงจัดโคเทยี มแอกแบกสนิ ค้า เต็มอัตราหนกั ล้นเกินขนสง่
ข้อเทา้ โคตัวหน่งึ จึงหกั ลง เจ้าของปลงปล่อยไว้ในพนา

สัญชีวก เจ็บเกินจะเดินไหว สแู้ ขง็ ใจพยายามเดนิ สามขา
ยังไมถ่ งึ ทตี่ ายวายชวี า ส้รู ักษาแผลตนอยคู่ นเดียว
ไม่ต้องแบกแอกใดตอ่ ไปน ้ี ค่อยอ้วนพีกล้าแข็งมีแรงเรยี่ ว
คึกคะนองรอ้ งผงาดดว้ ยปราดเปรียว เสยี งกราดเกร้ยี วก้องไกลในพนา

120 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

พญาสิงหย์ งิ่ ใหญก่ ระหายนำ้ ออกจากถำ้ ไปถึงบงึ กลางปา่
ไดย้ นิ เสียงประหลาดหวาดอรุ า รีบกลบั มาถำ้ ตัวดว้ ยกลวั ภัย
หมาจ้ิงจอกทั้งสองลูกนอ้ งสงิ ห ์ เหน็ นายวิ่งกลบั มาไม่ปราศรยั
นึกประหลาดราชสีหห์ นอี ะไร จะถามไถ่หรอื จะคอยดถู อ้ ยที

เกิดเปน็ บ่าวทัง้ ทนี ้แี สนยาก แมน้ พดู มากก็วา่ พลอ่ ยคอยสสู ี
แมน้ ไมพ่ ดู กว็ ่างั่งชงั วจี ไมม่ ีดีมแี ต่ผดิ อนิจจา
แม้นนอบนอ้ มถ่อมตัววา่ กลวั หงอ แมน้ ยดื คอก็วา่ หยามตอ้ งปรามดา่
แมน้ อย่ใู กล้ว่าทะลึ่งถลงึ ตา อยไู่ กลว่าเกยี จคร้านเล่ียงงานไกล
เรอ่ื งของนายหมายเตอื นก็เหมอื นผิด มิใช่กจิ กต็ อ้ งนง่ิ จรงิ ไฉน
ดงั นิทานเรื่องหน่ึงซงึ่ เตือนใจ เร่ืองของใคร ใครทำอยา่ นำพา

มีชายหนง่ึ นอนหลับอยกู่ ับบ้าน ขโมยมารหมายจ้องยอ่ งเคหา
ทีก่ ลางลานบ้านนยี้ งั มีลา มันบอกหมาว่าเจา้ ตอ้ งเห่าเตือน
หมาว่านายไมด่ มี แี ต่ใช้ ไมเ่ คยให้รางวัลกันเลยเพ่ือน
ลากว็ า่ หมาแยช่ า่ งแชเชือน ไมเ่ ฝา้ เรือนเฝา้ หวังแต่รางวลั
เราจะเรยี กนายตน่ื ข้ึนเด๋ียวน ้ี ลาหวงั ดีคอโก่งสง่ เสยี งลน่ั
เจ้าของบ้านสะดุ้งตน่ื ขึน้ กลางคัน โกรธลาน้ันเหลอื ทจี่ ึงตีตาย

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 121

จงิ้ จอกเฝา้ เลา่ เตือนเพอ่ื นจ้งิ จอก ช่วยกันออกความคดิ มติ รสหาย
แตต่ ัวหนงึ่ พึงใจใช้อบุ าย จะหลอกนายวนั นถี้ งึ ทีเรา
จึงคกุ เข่าเข้าหาพญาสงิ ห ์ น่ีนานยงิ่ แลว้ หนาไมม่ าเฝ้า
แต่ความรักภักดไี มม่ ีเบา บา่ วโฉดเขลาก็มิใชห่ วั ใจแปร
แม้ไร้แรงแสงจ้าแห่งอาทติ ย์ ตะเกียงนดิ ยังสวา่ งเหน็ ทางแน่
ยามน้ที ่านหวัน่ หวาดประหลาดแท ้ ขา้ ชว่ ยแก้ไดห้ รอื ไมโ่ ปรดไขความ
ราชสีห์ข้เี ท่อเจอจงิ้ จอก จงึ ยอมบอกต้ืนลกึ ที่นกึ ขาม
ข้ายินเสยี งสัตว์ใหญไ่ มร่ ้นู าม ให้คร่ันคร้ามหนกั หนาชว่ ยขา้ ที
เจ้าจงิ้ จอกกลอกตาทำทา่ คดิ ภารกิจหนักหนาขา้ ไมห่ นี
อาสานายยอมตายถวายชวี ี ราชสีห์ชอบใจใหร้ างวลั

อพโิ ธ่โงจ่ ริงเจ้าสิงหเ์ อ๋ย จง้ิ จอกเลยหลอกเลน่ ให้เหน็ ขัน
เจา้ สองตวั หัวรอ่ จนงองนั ที่แทม้ นั รู้แนว่ า่ แคโ่ ค
แตต่ อ้ งการรางวัลขันอาสา เกิดเปน็ ขา้ ต้องใหเ้ จ้านายโอ๋
แมน้ นายไม่พ่ึงบา่ วบา่ วกโ็ ซ ดงั แมวโง่ชว่ ยนายจงึ ได้จน

เรอื่ งมีว่าพญาสงิ หน์ อนนิ่งอย ู่ มีเจ้าหนตู ัวน้อยแทะสรอ้ ยขน
พญาสงิ ห์วิ่งไลไ่ วเหลอื ทน เจา้ หนซู นว่งิ ตรงไปลงรู
พญาสงิ ห์จงึ หาแมวมาชว่ ย ตอบแทนดว้ ยอาหารสำราญหรู
เจ้าแมวไดร้ างวลั ก็หมั่นด ู จบั เจ้าหนูกินพลนั ในทนั ใด
ในเมื่อนายสบายเข้าเขาก็เฉย เขาละเลยรางวัลอนั เคยให้
นี่แหละหนาภาษติ สะกิดใจ จะชว่ ยใครช่วยมากลำบากตน

122 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาติไทย

จงิ้ จอกเล่าเรอ่ื งแมวแลว้ หวั รอ่ ตัวเราหนอหลอกนายจนไดผ้ ล
แล้วไปหาโคซงึ่ ร้ององึ อล จะซ้อนกลโคบ้าปัญญาเบา
ทำเชดิ หน้าท่าโก้แสนโอหงั ประกาศสงั่ วา่ เจา้ โคผู้โง่เขลา
อยา่ ส่งเสยี งหนวกหูลบหลูเ่ รา จงไปเฝ้าเจา้ ป่าอยา่ ช้าที
โคตระหนกตกใจลงไหวห้ มา กรณุ าเถดิ ทา่ นข้าขวญั หนี
ขา้ จะตามท่านไปในบัดน้ี อย่าฆ่าตเี ลยหนอขออภยั
เอาเถิดน่าข้าไมท่ ำรา้ ยเจา้ เสือไม่เห่าตอบหมาอยา่ สงสยั
พายมุ ักหกั โคน่ แต่ตน้ ไทร แตจ่ ะไม่หกั โค่นหญา้ โอนตาม
โคฟงั คำตามหมาไปหาสิงห ์ ประนมนิ่งกม้ หนา้ อรุ าขาม
เจา้ จงิ้ จอกบอกเลา่ เรอื่ งเคา้ ความ ยกนยิ ามเร่อื งหญงิ ให้สิงห์ฟัง
โจรหน่งึ ลกั ระฆังมากลางปา่ ชฏั ถูกเสอื กัดสน้ิ ใจมิได้ฝัง
ลิงขโมยระฆงั น้นั ไปส่นั ดงั เสียงระฆงั ปศี าจคนหวาดกลัว
หญงิ ผหู้ นง่ึ ซง่ึ ตรองมองเหน็ เรอ่ื ง ทูลเจ้าเมืองอาสาขอค่าหวั
จะจับผที ่ดี งั ระฆังรวั ใหร้ ทู้ ัว่ ว่าสตรีมีฝมี อื
แล้วเกบ็ เอาสม้ สูกพวกลกู ไม ้ มาโยนใหพ้ วกลงิ ก็วิ่งหือ
ทิง้ ระฆังหวงั ลูกไมไ้ ลแ่ ย่งยอ้ื นางกถ็ อื ระฆังมายงั เมอื ง
ประชาชนเชอ่ื ว่านางฆ่าผี เปน็ นารีคนลือฝีมือเลอ่ื ง
เจ้าจงิ้ จอกออกตวั กลวั นายเคือง ขา้ เล่าเรื่องใหฟ้ ังดว้ ยหวงั ดี
พญาสิงหฟ์ ังเร่อื งแต่เบื้องต้น ชอบใจล้นเจ้าอุตส่าห์ทำหน้าที่
แล้วเชอ้ื เชิญโคไว้ด้วยไมตรี อยทู่ ีน่ ี่เถดิ หนาอยา่ ปรารมภ์
สงิ หก์ บั โคอยูด่ ว้ ยกนั มานานช้า ต้องชะตาเปน็ มิตรสนิทสนม
แมต้ า่ งเพศต่างพนั ธุ์ช้ันสังคม ก็เกลยี วกลมกันยิง่ ถา้ จริงใจ

จะร้องเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 123

วนั หนงึ่ พ่ีเจา้ ปา่ เข้ามาเย่ียม สงิ ห์ใหเ้ ตรียมฆา่ สัตว์จดั เล้ียงใหญ่
เอะ๊ เนอื้ สตั วม์ ากมายมาหายไป โคสงสยั สืบถามเอาความจรงิ
ก็รวู้ า่ หมาจง้ิ จอกยักยอกเนอื้ กนิ จนเหลอื สุรุ่ยสุร่ายมากมายยิ่ง
พเ่ี จา้ ป่าตกใจจึงไดต้ ิง โอน้ ้องสงิ ห์ทรัพยจ์ ะสน้ิ ตอ้ งกินเกลอื

แมม้ ากมีทรัพย์สนิ กนิ ไมห่ มด เจอคนคดก็จะสน้ิ กินไมเ่ หลอื
อันนักรบ พราหมณ์ชาติและญาตเิ ครอื อย่าหลงเชอ่ื ใหค้ รองทอ้ งพระคลงั
เพราะนกั รบทั่วไปย่อมใจร้อน ไมผ่ ันผอ่ นเงนิ ตราคดิ หนา้ หลัง
พราหมณ์รูร้ บั ไม่ร้จู ่ายน่รี ้ายจงั ญาติเบียดบงั เงินทองเหมอื นของตวั
เกดิ เป็นนายพา่ ยแพ้แก่ลูกนอ้ ง คนท้งั ผองก็จะหยามประณามทัว่
ลกู แท้แท้ปล่อยไว้ยงั ไม่กลัว ลกู น้องชว่ั เชือ่ ได้อย่างไรกัน
โคกนิ หญ้าหมากินเน้ือเชือ่ ขา้ งไหน โคควรไดต้ ำแหน่งแข็งขยนั
สิงห์ได้ฟังพ่ชี ายคิดไดพ้ ลัน ต้ังแต่นั้นรักกนั ย่งิ สิงหก์ บั โค

ฝา่ ยเจ้าสองจ้งิ จอกยกั ยอกยาก เริ่มลำบากท้องกงิ่ หิวโมโห
ต่างปลอบใจไปมาอยา่ พาโล เราอดโซกเ็ พราะกรรมเราทำเอง
ดงั เรื่องของสองคนทีท่ นทกุ ข ์ สนิ้ ความสุขมิใชใ่ ครขม่ เหง
ตนทำกรรมรับกรรมไปตามเพลง แล้วบรรเลงเรือ่ งของสองผ้ชู าย

124 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาติไทย

ชายหน่งึ เป็นโอรสผ้ยู ศกล้า ฟังพ่อคา้ จากทะเลผู้เร่ขาย
วา่ คนื เพญ็ เห็นหญิงงามพริ้งพราย นงั่ ดีดสายพณิ พรา่ งกลางทะเล
พระโอรสตามไปกไ็ ด้เห็น หวั ใจเต้นงวยงงหลงเสน่ห์
กระโจนนำ้ ตามนวลไม่รวนเร เหมอื นบพุ เพสนั นวิ าสประหลาดใจ
รู้สึกตื่นฟนื้ มาในปราสาท เห็นนางนาฏน้ันนั่งบลั ลงั ก์ใหญ่
เป็นธดิ าบาดาลทา่ นท้าวไท ทง้ั สองได้ช่ืนชมภิรมยา
นางสัง่ ความหา้ มไว้ว่าในหอ้ ง อย่าแตะตอ้ งรูปนางทีข่ า้ งฝา
เปน็ ภาพของหญงิ หนึ่งซงึ่ ธรรมดา นางไมน่ ่าหา้ มขาดประหลาดใจ
ย่งิ ห้ามเหมือนยิ่งยุดูเถิดหนอ เจา้ ชายพอแตะภาพก็วาบไหว
กระเดน็ จากบาดาลในทันใด โออ้ าลยั เหลือลำ้ ต้องจำจร
อกี ชายหน่งึ พอ่ ค้านายพานชิ ไปท่ัวทศิ ทางไกลให้เหน่ือยออ่ น
คนื วนั หนง่ึ ถงึ ยังฝ่ังนคร อาศัยนอนบา้ นนางทกี่ ลางเมอื ง
ในบ้านน้มี ีภาพแกะสลกั ประดับพกั ตร์ด้วยมณสี แี ดงเหลือง
จึงเออื้ มมอื หยิบมณที ป่ี ระเทือง ก็ถูกเครื่องคมี กลหนบี ตนไว้
ใหเ้ จ็บปวดรวดร้าวราวประหาร เจ้าของบ้านได้ทขี ่ีแพะไล่
ตอ้ งมอบทรพั ยส์ ินคา้ ที่มาไกล เป็นคา่ ไถ่ชีพช่ัวของตัวเอง
ทงั้ สองชายไดโ้ ทษเพราะโฉดเขลา เป็นกรรมเกา่ ดอกมิใช่ใครข่มเหง
แต่จง้ิ จอกอย่างเราหรือเฝ้าเกรง ต้องรบี เรง่ หาอบุ ายทำลายมิตร
อนั ว่าคนทฉี่ ลาดเหมอื นวาดภาพ พนื้ แบนราบเขยี นสูงตำ่ งามวจิ ิตร
ของไมจ่ ริงทำเหมอื นจรงิ ยง่ิ น่าพิศ เรอื่ งประดษิ ฐ์น้นั หรอื ฝมี ือเรา
โคกับสงิ ห์ซึ่งรักกนั หนักหนา เราจะหาเรอ่ื งร้ายทำลายเขา
หลอกใหง้ งหลงใหลดว้ ยใจเบา ดังงูเห่าเพราะสรอ้ ยทองต้องวายปราณ

จะร้องเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 125

มงี เู ห่าอยู่โยงในโพรงไม้ ขโมยไข่ของกาเป็นอาหาร
กาตวั เมียเสียใจมไิ ด้การ ต้องย้ายบา้ นหนีงูอยา่ อยเู่ ลย
กาผ้ผู ัวปลอบเมียอยา่ เสยี ร้ ู เราต้องสู้สกั คร้ังใชน่ ่ังเฉย
ใชป้ ัญญาอย่าเขลานะเจา้ เอย สิงหย์ ังเคยแพ้กระตา่ ยต้องตายพลนั
มีสงิ หใ์ หญไ่ ลฆ่ ่าสารพดั จงึ ปวงสัตว์ออ้ นวอนขอผ่อนผนั
จะส่งสัตวม์ าถวายใหท้ กุ วัน นอนขบฉันมีสุขทกุ เวลา
จนถึงคราววางวายกระตา่ ยแก่ คอ่ ยยกั แยย่ ักยันคลานมาหา
ขออภัยสักทที ีม่ าชา้ เพราะเจา้ ปา่ กักตัวกลัวสิ้นดี
สิงหโ์ มโหรอ้ งว่าเจา้ ปา่ ไหน ใครจะใหญ่กว่าเราผเู้ จา้ ท่ี
กระตา่ ยพาสิงห์ไปใกล้วารี อยู่ท่ีนี่ไงเล่าเจ้าพนา
สิงห์เห็นเงาตวั ใหญ่อยู่ในนำ้ โดดขยำ้ ดว้ ยโงแ่ ละโทสา
จึงสิงหร์ ้ายวายวางกลางธารา กระตา่ ยป่าสัตวท์ ั้งหลายพน้ ภยั พลนั
อนั ปญั ญาพารอดไมม่ อดม้วย เราจะช่วยฆ่าเจ้างเู หา่ นนั่
แถวนมี้ บี ึงใหญน่ ำ้ ใสครนั ทกุ ทุกวันโอรสมาสรงวารี
จะถอดสรอ้ ยทองวางทีก่ ลางหนิ เจ้าต้องบินโฉบคาบกลบั มานี่
ซอ่ นไว้ในโพรงไมใ้ ห้ดีด ี เขาคน้ ของต้องตเี จ้างูตาย
การณ์ก็เป็นเช่นกาทีว่ ่าไว ้ รกั ษาไข่ฆ่างูศัตรหู าย
เจา้ จ้ิงจอกบอกเล่าเค้าอบุ าย แลว้ ผันผายไปเฝา้ เจ้าพนา

126 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาติไทย

ไดโ้ ปรดเถดิ เจา้ ป่าพนาเวศ ไดเ้ กิดเหตุร้อนใจดังไฟป่า
ดว้ ยเจ้าโคคลุ้มคล่ังอหงั การ ์ มนั รอ้ งด่าทา่ นน้ีทุกว่ีวนั
ทง้ั จะแยง่ ตำแหน่งท่านในวนั หนึง่ พวกขา้ จงึ อาสาแมอ้ าสญั
เกลือเปน็ หนอนแล้วหนาต้องฆา่ มนั ฝ่ายสิงห์นนั้ ไดฟ้ ังน่ังตะลึง
โอม้ ิตรเอย๋ มิตรรกั ประจักษจ์ ติ มีหรือมติ รฆา่ มิตรคิดไมถ่ ึง
ถ้าแม้นมิตรผิดไปไม่คะนงึ มิตรก็พงึ จะอภัยให้แก่มิตร
เหมือนรา่ งกายรา้ ยนกั ยงั รักษา เหมอื นแขนขาเหมอื นทรวงเหมือนดวงจติ
จะตัดเป็นตัดตายวายชวี ิต โอย้ ง่ิ คดิ ยิง่ เศรา้ ยิง่ ร้าวใจ

จิ้งจอกเห็นนายเศร้าย่งิ เลา่ ซำ้ เจา้ โคต่ำเกนิ ตัดดดั นสิ ัย
เหมือนดดั หางสนุ ขั สกั เท่าไร หางกไ็ ม่หายโก่งยังโค้งคด
สงิ หฟ์ ังคำรำพึงคะนงึ อย่ ู เจ้านีด่ พู ดู มากปากโป้ปด
เรากเ็ ปน็ ผใู้ หญต่ อ้ งไวย้ ศ อยา่ เช่ือหมดสมควรไต่สวนความ
ขา้ ขอบใจจิง้ จอกที่บอกเลา่ จะเรยี กเขามาตอบมาสอบถาม
ถา้ โคผดิ คิดคดไมง่ ดงาม คอ่ ยห้ามปรามตักเตอื นฉันเพ่ือนกนั

เจ้าจง้ิ จอกรีบหา้ มตามสำทบั นคี่ วามลบั พูดไดอ้ ยา่ งไรนน่ั
ถ้าเขารู้เขากล็ หี้ ลบหนีทัน จับให้ม่ันคั้นใหต้ ายใหว้ ายปราณ
ประการหน่ึงซึง่ โคผ้โู อหงั มีกำลังเทา่ ไรเกินไขขาน
ดังเรอื่ งนกสองตัวไมก่ ลวั พาล ความอาจหาญพระสมุทรยงั สดุ กลัว

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 127

ท่ีรมิ ฝ่ังยงั มีผัวเมยี นก เมยี จะตกไข่ออกจึงบอกผวั
ไข่ท่หี าดอาจไมป่ ลอดรอดเป็นตวั คล่ืนจะรัวไข่จะลม่ จมน้ำตาย
ฝ่ายเจ้าผวั ไมก่ ลวั น่งั หวั รอ่ นางนกพอออกไข่ก็ใจหาย
ไขท่ ้งั สิ้นคล่ืนสาดจากหาดทราย นางทอดกายรำ่ ไห้ขอไข่คืน
ฝ่ายเจ้านกตวั ผไู้ มอ่ ยูช่ ้า เรียกนกมาประชมุ กนั หลายพันหมน่ื
บินไปหาพญาครุฑสุดคร่นั ครนื้ ไดโ้ ปรดยืน่ เร่อื งข้าต่อนารายณ์
พระนารายณ์ไดฟ้ งั จึงสง่ั ครุฑ ใหส้ มุทรคืนไข่มิใหห้ าย
คลื่นจงึ ใหไ้ ขค่ นื สู่พ้นื ทราย สมทุ รอายดว้ ยแพ้แม้แต่นก

ฟังจิ้งจอกบอกยำ้ ให้ชำ้ ย่งิ พญาสิงหอ์ ดั อ้นั หวนั่ วติ ก
เรม่ิ คล้อยตามวาจาท่สี าธก สัญชวี กเพื่อนยาจะฆา่ เรา
ข้าจะทำอย่างไรตอ่ ไปนี้ ราชสีหเ์ อ่ยถามด้วยความเขลา
เจา้ จง้ิ จอกบอกใบใ้ ห้เบาเบา เม่อื โคเขา้ มาหาดูทา่ ที
ถ้ากม้ เขาเข้ามาท่าจะขวดิ ทา่ นจะคิดตายหรอื อยสู่ หู้ รอื หนี
โคเปน็ มติ รหรือศตั รูจะรดู้ ี ราชสหี น์ ่งิ งงดว้ ยหลงคำ

ฝา่ ยจิ้งจอกหลอกนายจนไดผ้ ล จะซ้อนกลอกี ฝา่ ยให้ถลำ
ไปหาโคโป้ปดมดเท็จซำ้ ข้าจะทำฉันใดกล้มุ ใจจรงิ
เหมอื นลอยคว้างกลางทะเลใหเ้ หวว่ ้า พอดีคว้างูไดช้ ่างรา้ ยย่งิ
จะยดึ งหู รือว่าจะปาท้งิ ทง้ั สองสง่ิ แสนยากลำบากใจ
โคไดฟ้ ังแปลกใจจึงไต่ถาม ข้าฟงั ความแล้วงงใหส้ งสัย
เจา้ จง้ิ จอกบอกวา่ อยา่ เอด็ ไป เกิดเรื่องใหญ่จงฟังระวังตัว
ดว้ ยบัดน้นี ายว่าจะฆา่ ทา่ น ส่งั เตรียมการจบั มัดจะตัดหวั
ขา้ แอบฟังแอบเห็นใจเต้นรวั กลวั กก็ ลวั แตต่ อ้ งเตอื นเราเพอ่ื นกัน

128 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

สญั ชีวกตกใจเมอื่ ได้ร ู้ เอ๊ะ จู่จไู่ ยมาคิดฆ่าฉัน
ไมม่ เี รอ่ื งเคืองโกรธหรือโทษทัณฑ ์ จะฆา่ ฟันแม้มติ รกผ็ ดิ ไป
หรือว่าเจา้ จ้งิ จอกจะหลอกขา้ แต่ดูทา่ เหมือนจริงยง่ิ สงสยั
หรือราชาพญาสิงห์ไมจ่ รงิ ใจ โคหวน่ั ไหววา้ วุน่ เฝา้ ครุน่ คิด
จ้ิงจอกทำหมองไหม้ถอนใจอย ู่ โคไม่รู้ว่าแสร้งแตง่ จริต
ทลี ะน้อยคลอ้ ยตามในความคดิ โอ้มติ รมาฆ่ามิตรอนจิ จา
อันหญงิ มกั รักใคร่ชายเจา้ ช ู้ ทรพั ย์มักสู่คนตระหนี่ไม่มคี า่
ฝนตกแตย่ อดเขาและคงคา พระราชาชน่ื ชทู รุ ชน
สง่ิ ไมค่ ู่ไม่ควรลว้ นอยู่น่นั ในตน้ จนั ทนม์ งี ูอย่ทู กุ หน
ในบึงบวั จระเข้วา่ ยเร่วน ในคำคนหวานวอนนนั้ ซอ่ นพษิ
เราเป็นโคกินหญา้ คา่ ตำ่ ยง่ิ เขาเปน็ สิงห์ย่งิ ใหญเ่ ทยี บไมต่ ดิ
ไม่ควรค่สู ้กู บั บ่ันชีวิต เขาจะคดิ ฆา่ อย่างไรใหบ้ อกมา
จิง้ จอกวา่ เพ่อื นเราเจา้ จงร ู้ สิงหผ์ ่งึ หยู กหางเล็บกางอา้
หนา้ ถมงึ ขึงมองจอ้ งนยั นต์ า ท่านตอ้ งกลา้ สู้เขาตอ้ งเอาจริง
โคตะลงึ อ้ึงอำ้ เชอ่ื คำหลอก เจา้ จ้งิ จอกรีบลาไปหาสงิ ห์
บอกใหเ้ ตรียมต้ังท่าอยา่ ประวงิ เจ้าโควง่ิ มานัน่ เตรยี มพนั ตู
เหน็ โคมาแต่ไกลมิได้ช้า สิงห์ตง้ั ท่าถมึงทงึ ยืนผ่งึ หู
โคเห็นสิงห์จรงิ ชัดเปน็ ศัตรู กเ็ ตรยี มสกู้ ้มเขาวง่ิ เขา้ มา
เสยี งคึกคึกกกึ กอ้ งสยองขวญั สัตว์ท้ังนั้นชลุ มมุ ว่งิ วนุ่ ป่า
ฝนุ่ ตลบกลบไปในพนา ฟ้าสีฟา้ สฝี ่นุ เหมือนขนุ่ ใจ

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 129

พอฝุ่นบางจางแสงเลือดแดงฉาน ผปู้ ระหารก้มหนา้ นำ้ ตาไหล
หูทัง้ สองก้องวาจาผูป้ ราชัย มติ รทำไมฆา่ มิตรอนจิ จา
แม้นสูญเสียซ่ึงมหาอาณาจักร ยงั อาจหักคืนไดไ้ ม่หนักหนา
เสยี อำมาตย์เสยี มิตรชดิ อุรา เหมอื นชีวาเสยี ไปมิไดค้ ืน
ฝา่ ยจงิ้ จอกหลอกไดด้ ใี จหนอ รีบปอ้ ยอสิงหใ์ หญ่ให้แชม่ ชืน่
ถงึ โศกเศรา้ เท่าไรโคไม่ฟื้น สงิ ห์กลำ้ กลนื กำสรดเปน็ บทเรียน

กถาครบจบนิทาน การแตกมติ ร สอนใหค้ ิดยากกวา่ การสอนอา่ นเขียน
กุมารนอ้ ยคอ่ ยเขา้ ใจไดแ้ นบเนยี น เริ่มพากเพยี รศกึ ษาวชิ าการ
อันเด็กน้อยค่อยเรียนเพียรสงั เกต หิโตปเทศคำกลอนใช่สอนอา่ น
มงุ่ สอนใจให้คิดพินจิ นาน จงเบกิ บานดว้ ยปัญญาทัว่ หน้าเอย.

130 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาติไทย

คำอธบิ ายศัพท์

กถา ถอ้ ยคำ, เร่ือง
กงั ขา สงสยั , ลงั เล
กำสรด สลดใจ, เศรา้ หมอง
เกลอื เปน็ หนอน คนวงใจทุจริต
เกอ้ื กูล ชว่ ยเหลอื
ข้ีเทอ่ ไมค่ ม, โง่
คณา คณะ, หมู่
คาม บา้ น, หมบู่ า้ น
เคหา, เคหาสน ์ บา้ น
จรยิ ธรรม การประพฤตถิ ูกธรรม
ฉว ี ผวิ , ผิวพรรณ
ชล นำ้
ดรุณ เดก็ วยั ร่นุ
ทองกวาว ชื่อตน้ ไม,้ ดอกไมช้ นดิ หนึง่
โทศะ, โทสา ความโกรธ
ธรณนิ , ธรณี แผน่ ดนิ
ธรรม, ธรรมา ความดี, คำสง่ั สอนทางศาสนา
นัยนา ดวงตา
นารายณ์ ชื่อเทพเจ้าองคห์ นง่ึ ของพราหมณ์
นสุ นธ,์ (อนสุ นธ)์ิ การติดต่อ, การสบื เนื่อง
บรรทัดฐาน แบบอย่างทเ่ี ปน็ หลกั ปฏบิ ัติ
บรรลยั ตาย, ลม่ จม
บัณฑิต ผู้มีปัญญา, นกั ปราชญ์
บุพเพสนั นวิ าส ความเคยเป็นผัวเมียกนั มาในชาติปางก่อน

จะร้องเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 131

ประจัญ สู้รบ
ปา่ ชฏั , ชัฏ ปา่ ทบึ , ป่ารก
เปลา่ ดาย อา้ งว้าง, ไมไ่ ดอ้ ะไร
ผยอง กำแหง, ลำพอง
ผลาญชวี นั ฆ่า
พนา ปา่
พญาสาร, สาร ช้าง
พกั ตร์ ใบหน้า
พนั ตู ต่อสู้
พาณชิ พ่อคา้
พินจิ พิจารณา, ตรวจตรา
เพทบุ าย ทำอบุ าย, ทำเล่หก์ ล
ไพร, พงไพร ป่า
ภสั ดา สามี
ภิรมย,์ ภริ มยา (อภริ มย)์ ยนิ ดี, พอใจ
ภินท์ การแตก, การทำลาย
โภค, โภคา สมบตั ิ
ม้วย ตาย
มจั จรุ าช เจา้ แห่งความตาย, ความตาย
มจั ฉา ปลา
ยุพราช พระราชาหนมุ่ , รชั ทายาท
เลศนัย สิง่ ที่แอบแฝง ซ่อนเร้น
วจ ี คำพดู
วายชนม,์ วายปราณ ตาย
วาร ี นำ้
วิจิตร สวย, หลากสี
วบิ ัติ ลม่ จม, ความฉบิ ฉาย

132 จรวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

วหิ ค นก
ศรทั ธา เล่อื มใส, เช่อื ถือ
ไศล เขาหนิ
สมเพช สงสาร
สยาม ชื่อเดมิ ของประเทศไทย
สัญชวี ก ชื่อวัวในหโิ ตปเทศ
สัตย ์ การรักษาคำพดู
สันโดษ ความยินดีแต่ในสิง่ ท่ีตนมีอยู่
สาธก ยกตัวอย่างมาอา้ งให้เหน็
สาธติ แสดงแบบเปน็ ตัวอยา่ ง
สาธชุ น คนดี
สงิ ห ์ ราชสหี ์
สุนทร, สุนทรา ถอ้ ยคำ, งาม, ไพเราะ
หทยั ใจ, หวั ใจ
เหนิ หาว ลอยฟ้า, บนิ บนฟา้
อหังการ,์ อหังการ เยอ่ หยิง่ , ก้าวรา้ วด้วยความถือตวั
อัชฌาสัย นิสยั , น้ำใจดี
อาสัญ ตาย
อทุ ัย พระอาทติ ย์แรกขน้ึ
อบุ ล ดอกบวั , บัว
แอก ไมท้ ี่พาดคอวัวหรอื ควายเพือ่ ลากจูง

จะร้องเพลงชรวามตบิไททกยวี 133

เพราะเทดิ องคเ์ อกกวศี รเี ลิศหล้า
เทิดคุณคา่ กาพยก์ ลอนอกั ษรขลงั

รกั ทอ้ งฟ้าสีครามงามจีรัง
พ่อจงึ ตง้ั ชือ่ วา่ ...นภาลยั

ประวัตแิ ละผลงาน
รองศาสตราจารย์นภาลัย สุวรรณธาดา

รองศาสตราจารย์นภาลัย
สุวรรณธาดา

เกดิ ทก่ี รงุ เทพฯ ๕ พฤศจกิ ายน ๒๕๘๖
ตรงกับวนั ศกุ ร์ ขึ้น ๙ คำ่ เดือน ๑๒
ปมี ะแม เบญจศก จลุ ศกั ราช ๑๓๐๕

บิดามารดา

การศึกษา นายเหม – นางบุญนาค ฤกษช์ นะ

• ประถมศึกษา ร.ร. เขยี นนวิ าสน์ บางลำพู พระนคร
• มธั ยมศกึ ษาปที ่ี ๖ โรงเรยี นสตรวี รนาถ เทเวศน์ พระนคร

• มธั ยมศึกษาปที ่ี ๘ โรงเรียนเตรียมอดุ มศึกษา
ปทุมวัน กรงุ เทพฯ
• ค.บ., ค.ม. (ภาษาไทย) จากคณะครศุ าสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั

ประวัตกิ ารทำงาน
• ประธานชุมนมุ วรรณศิลป์ จฬุ าฯ พ.ศ. ๒๕๐๗
• สาราณียกร บัณฑิตครศุ าสตร์ พ.ศ. ๒๕๐๗
• ครโู รงเรยี นวัฒนศลิ ป์ ราชปรารภ พ.ศ. ๒๕๐๗-๒๕๐๘
• พนกั งานเลขานกุ ารและสารบรรณ ธนาคารทหารไทย
จำกดั พ.ศ. ๒๕๐๘-๒๕๑๓
• อาจารย์ภาควชิ าภาษาไทย มหาวิทยาลัยวชิ าการ
ตา่ งประเทศฮนั กกุ๊ สาธารณรฐั เกาหลี พ.ศ. ๒๕๑๓-๒๕๒๒

136 รจวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

• บรรณาธกิ ารสมทบ นติ ยสาร บ.ี อาร.์ สมยั ’รงค์ วงษส์ วรรค์
เปน็ บรรณาธกิ าร พ.ศ. ๒๕๒๒-๒๕๒๔
ประวัตริ บั ราชการ
• ๓ สิงหาคม ๒๕๒๔ เป็นอาจารยร์ ะดับ ๔
สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลยั สุโขทยั ธรรมาธิราช
• ๙ มนี าคม ๒๕๒๖ เป็นผูช้ ่วยศาสตราจารย์ ระดบั ๕
• ๑ เมษายน ๒๕๒๖ เปน็ ผูช้ ่วยศาสตราจารย์ ระดับ ๖
• ๑๑ มนี าคม ๒๕๒๙ เป็นรองศาสตราจารย์ ระดบั ๗
• ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๑ เปน็ รองศาสตราจารย์ ระดับ ๘
• ๑ ตุลาคม ๒๕๓๒ เป็นรองศาสตราจารย์ ระดับ ๙
• ๓๐ กนั ยายน ๒๕๔๗ เกษยี ณอายรุ าชการในตำแหน่ง
รองศาสตราจารย์ ระดบั ๙
รวมเวลารบั ราชการ ๒๓ ปี ๑ เดอื น ๒๗ วนั
รางวัลเกียรติยศ
• ได้รบั โลเ่ กียรตคิ ณุ ศษิ ยเ์ กา่ ดีเด่น จากคณะครศุ าสตร์
จุฬาฯ พ.ศ. ๒๕๕๓
• ไดร้ ับการยกย่องเชิดชูเกียรติ เปน็ ผ้ใู ช้ภาษาไทยดีเดน่
จากกระทรวงวัฒนธรรม พ.ศ. ๒๕๕๓
• ไดร้ บั รางวัลเชดิ ชูเกียรตเิ ปน็ กวรี ว่ มสมยั ตวั อยา่ ง จาก
มลู นธิ ิ ๕ ธนั วามหาราช และสมาคมกวรี ว่ มสมยั พ.ศ. ๒๕๕๒
• ไดร้ ับรางวัลเชิดชเู กียรติดา้ นวรรณศิลป์ ครกู วศี รีสนุ ทร
จากกระทรวงวัฒนธรรม พ.ศ. ๒๕๕๑
• ไดร้ บั ยกยอ่ งเชดิ ชเู กียรติเปน็ ครูภาษาไทยดีเด่น
ระดบั อุดมศึกษา จากครุ ุสภา พ.ศ. ๒๕๔๐

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 137

• หนงั สอื บทกวไี ดร้ บั รางวลั จากคณะกรรมการพฒั นาหนงั สอื
แหง่ ชาติ ๒ เลม่ คอื ดอกไมใ้ กลห้ มอน (๒๕๓๑) และ
สร้อยเม็ดทราย (๒๕๓๕) ได้รับพระราชทานรางวัลจาก
สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ
• ชนะเลศิ การประกวดคำขวญั ของมหาวทิ ยาลยั
สุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ. ๒๕๒๕
• ชนะเลิศการประกวดเพลงประจำมหาวิทยาลัย
สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช ชอ่ื เพลง เขยี วทอง
• ไดร้ บั ประทานรางวลั จากสมเดจ็ พระเจา้ พน่ี างเธอเจา้ ฟา้
กลั ยาณวิ ฒั นาฯ พ.ศ.๒๕๒๕ และ มสธ. ไดค้ ดั เลอื กไวใ้ ช้
ประจำอกี ๑ เพลงคือเพลง สามศร
• ชนะเลศิ การแตง่ กลอน แม่ และ เพลงชาติ จดั โดย
สถานวี ทิ ยยุ านเกราะ พ.ศ. ๒๕๑๒
• ชนะเลิศการประกวดคำขวัญของธนาคารทหารไทย
พ.ศ. ๒๕๑๐

• ชนะเลิศการแข่งขันกลอนสดทางสถานีโทรทศั นช์ ่อง ๔
บางขนุ พรหม พ.ศ.๒๕๐๕

138 รจวะมรบ้อทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

ผลงานวชิ าการ
• เอกสารการสอนชดุ วิชาดา้ นภาษาไทยของมหาวิทยาลัย
สุโขทัยธรรมาธิราช ๒๖ เล่ม
• หนงั สอื เทคนคิ การเขยี นหนงั สอื ราชการ หนงั สอื โตต้ อบ
และรายงานการประชมุ
• หนังสอื การเขยี นผลงานวชิ าการและบทความ
เครอ่ื งราชอิสริยาภรณ์
• มหาวชิรมงกฎุ (ม.ว.ม.) ๕ ธันวาคม ๒๕๔๕
• ประถมาภรณช์ ้างเผือก (ป.ช.) ๕ ธันวาคม ๒๕๔๐
• ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.) ๕ ธนั วาคม ๒๕๓๗
ตำแหนง่ บรหิ าร
• ผู้ช่วยอธกิ ารบดี มสธ.
(๒๒ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๘ - ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๐)
• รักษาการผอู้ ำนวยการสำนกั บริการการศกึ ษา มสธ.
(๑ เมษายน ๒๕๔๓ - ๑๗ ตุลาคม ๒๕๔๓)

จะรอ้ งเพลงชรวามตบิไททกยวี 139

การเป็นวทิ ยากร
• เปน็ วทิ ยากรบรรยายเรอ่ื ง การเขียนหนังสอื ราชการ
การเขียนผลงานวิชาการ การเขียนรายงาน
รายงานการประชมุ การจดั การประชุม การใชภ้ าษา
การเป็นวิทยากร ฯลฯ ใหแ้ กห่ น่วยงาน ทั้งภาครัฐ
และเอกชน ประมาณ ๓๐ ปี ไม่นอ้ ยกวา่ ๒,๐๐๐ รนุ่
ประวัติและผลงานกวนี พิ นธ์

เขยี นกลอนมาต้งั แตเ่ รยี นชน้ั มัธยมศึกษา และเรม่ิ จริงจังเมื่อเรียน
กบั อาจารยน์ ริ นั ดร์ นวมารค ทโี่ รงเรยี นเตรยี มอดุ มศกึ ษา จดั รายการกลอน
ทั้งทางวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ ตั้งแต่เป็นนิสิต มีผลงาน
ชิ้นสำคญั เฉพาะท่ีรวมเล่มเปน็ หนังสือ ตามลำดับดงั น้ี

• รวมเลม่ กับนกั กลอน ๑๕ คน ในหนงั สือ รว้ิ ป่านสีทอง
พ.ศ. ๒๕๑๑
• รวมเลม่ กับนักกลอน ๔๙ คน ในหนงั สือ นิราศกรุงเกา่
พ.ศ. ๒๕๑๒
• เขยี นเรอ่ื ง ภาษา ในหนังสือ ประชุมบทกวนี ิพนธ์สมโภช
กรุงรตั นโกสนิ ทร์ ในงานสมโภชกรุงรตั นโกสนิ ทร์ ๒๐๐ ปี
พ.ศ. ๒๕๒๕
• เขียนเรื่อง โรงเรียนจิตรลดา ในหนังสอื นวมราชสดุดี
กวีนิพนธฉ์ บบั คณะกวสี มานฉนั ท์ รฐั บาลจดั พมิ พ์เนื่องใน
วโรกาสพระราชพิธีรชั มงั คลาภเิ ษก พ.ศ. ๒๕๓๑
• เขยี นเรื่อง หอฉนั และ สวนธรรม ในหนังสอื
พทุ ธมณฑล เฉลมิ พระเกยี รตพิ ระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทร
มหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช พ.ศ. ๒๕๓๑

140 จรวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

• หนงั สอื รวมบทกวี (เลม่ ท่ี ๑) ดอกไมใ้ กลห้ มอน ไดร้ บั รางวลั
จากคณะกรรมการพัฒนาหนังสือแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๑ และ
หนังสอื นพี้ มิ พถ์ งึ ๖ คร้งั
• บทกวที า้ ยบทเรยี นในหนงั สอื เรยี นภาษาไทยระดบั ประถมศกึ ษา
ชดุ พ้นื ฐานภาษา ป.๑ - ป.๖ ของกระทรวงศึกษาธกิ าร
• บทอาขยาน (บทบงั คบั ชว่ งชน้ั ท่ี ๑) ๒ บท คอื รกั เมอื งไทย
และ รกั ษาปา่ และ บทเลอื กสำหรบั ชว่ งชน้ั ท่ี ๔ คอื เพลงชาติ
• บทกวีในหนังสือ บทกวีเฉลมิ พระเกยี รติสมเดจ็ พระเทพ
รตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี ในวโรกาสทรงเจรญิ
พระชนมพรรษาครบ ๓ รอบ พ.ศ. ๒๕๓๔
• หนงั สอื รวมบทกวี (เลม่ ท่ี ๑) สรอ้ ยเมด็ ทราย ไดร้ บั รางวลั จาก
คณะกรรมการพฒั นาหนงั สอื แหง่ ชาติ ๒๕๓๕ มกี ารพมิ พ์ ๒ ครง้ั
• เขยี นกาพย์ เจา้ หญงิ แหง่ พงไพร ในหนงั สอื สมเดจ็ พระเทพ
รัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกมุ ารี กวศี รปี ระชา
กรมศลิ ปากร จัดพมิ พเ์ ฉลมิ พระเกียรตสิ มเดจ็ พระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในวโรกาส
ทรงเจรญิ พระชนมายุ ๔๐ พรรษา พ.ศ. ๒๕๓๘

จะรอ้ งเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 141

• เขยี น อนุสรณ์แหง่ ความทรงจำ (แต่งร่วม) ในหนังสือ
ราชสดุดี สมเด็จพระศรนี ครนิ ทราบรมราชชนนี
จัดพิมพ์ทลู เกลา้ ฯ ถวายสนองพระมหากรุณาธิคณุ ในงาน
พระราชพธิ ีถวายพระเพลงิ พระศพ สมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทรา
บรมราชชนนี เมอื่ วนั อาทิตย์ท่ี ๑๐ มีนาคม ๒๕๓๙
• บทกวเี ฉลิมพระเกยี รตพิ ระบรมราชจกั รวี งศ์ ปีกาญจนาภเิ ษก
พ.ศ. ๒๕๓๙ ฉัตรแกว้ เก้าแผน่ ดิน
• โดยแตง่ กววี จั นะเฉลมิ พระเกยี รตพิ ระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้
เจา้ อย่หู วั รฐั บาลจดั พิมพ์
• นริ าศกรุงเทพมหานคร ในหนังสือ นริ าศเมอื งไทยภาคกลาง
สำนกั งานคณะกรรมการวฒั นธรรมแหง่ ชาติ จดั พมิ พ์ พ.ศ. ๒๕๔๖
• ลิลติ เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภูมพิ ล
อดุลยเดช ในหนังสอื นบพระภูมบิ าลบุญดเิ รก เร่ือง
การพฒั นาแหลง่ นำ้ และการชลประทาน คณะกรรมการ
ประมวลเอกสาร และจดหมายเหตใุ นคณะกรรมการอำนวยการ
จดั งานฉลองสริ ริ าชสมบตั ิ ๖๐ ปี พ.ศ. ๒๕๔๙ จดั พมิ พ์ พ.ศ. ๒๕๔๙
• หนงั สอื รวมบทกวี (เลม่ ท่ี ๓) เราเปน็ หนง่ึ เดยี วกนั พ.ศ. ๒๕๕๒
• หนงั สอื รวมบทกวี (เลม่ ท่ี ๔) จะรอ้ งเพลงชาตไิ ทย พ.ศ. ๒๕๕๓

142 รจวะมรบอ้ ทงกเพวี ลงชาตไิ ทย

• บทกวี เพลงชาติ ไดร้ ับการเผยแพรท่ างสถานโี ทรทศั น์
ชว่ งรอ้ งเพลงชาติ พ.ศ. ๒๕๕๓
• แสดงสกั วากลอนสดรว่ มกบั สโมสรสยามวรรณศลิ ป์
รวมเวลาประมาณ ๔๐ ปี
ผลงานทางสถานีวทิ ยกุ ระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
• จัดทำรายการ วรรณกรรมจากวรรณศิลป์ ทางสถานีวิทยุ
กระจายเสยี งแหง่ ประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๐๕ - ๒๕๐๗
• จดั ทำและเปน็ พธิ กี รรายการโทรทศั นภ์ าษาไทย พดู จาประสา
ไทย ของ มสธ. ประมาณ ๕๐ รายการ พ.ศ. ๒๕๓๘ - ๒๕๔๓
• เปน็ วิทยากรบรรยายรายการความรเู้ กย่ี วกบั ภาษาไทย ทุกวัน
จนั ทร์ ถึงวันศุกร์ เวลา ๑๒.๐๕ - ๑๒.๓๐ น. ทางสถานีวิทยุ
มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๕๓
ชวี ติ ครอบครัว
สมรสกบั อำพล สวุ รรณธาดา ๒ ธนั วาคม ๒๕๐๙ มบี ตุ ร ๒ คน คอื
พมิ พช์ นก(ขวญั ) สุวรรณธาดา อาจารย์ภาควิชาดนตรตี ะวันตก
(เปยี โน) คณะดรุ ยิ างคศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ศลิ ปากร และเจา้ ของโรงเรยี น
ดนตรี พิมสตูดิโอ
ดร.พชิ านนท์ (ขลยุ่ ) สวุ รรณธาดา กรรมการผจู้ ดั การบรษิ ทั แลมดา้
นวิ จำกัด และบริษทั บิตโฟตอน จำกดั สมรสกับวชั รี (ฤกษป์ รดี าพงศ)์
มีบตุ ร ๒ คน คือ ด.ช.พชิ าวัชร์ (ดีมารค์ ) ๑๑ ขวบ และ ด.ญ.พัสพชิ า
(เฟนนกิ ) ๗ ขวบ (๒๕๕๓)

จะรอ้ งเพลงชรวามตบไิ ททกยวี 143