ห น้ า | 43 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด เนื้อหาประกอบการบรรยาย Power point
ห น้ า | 44 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด กิจกรรมที่ 6 นำไปใช้ (apply) นำไปใช้ (apply) ได้แก่ ความสามารถและทักษะการเตือนตนเอง เพื่อนำชุดข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้องไปใช้ อย่างต่อเนื่อง และปรับการปฏิบัติได้เหมาะสมกับสถานการณ์ วัตถุประสงค์ทั่วไป เพื่อให้ผู้ร่วมกิจกรรมสามารถนำความรอบรู้ด้านยาเสพติดไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ วัตถุประสงค์เฉพาะ 1. เพื่อให้ผู้ร่วมกิจกรรมเข้าใจเรื่องการนำความรอบรู้ด้านยาเสพติดไปใช้ 2. เพื่อให้ผู้ร่วมกิจกรรมเกิดความมั่นใจในการปฏิบัติตัวตามแนวทางที่ถูกต้องอย่างต่อเนื่อง เนื้อหาที่สอน 1. การนำความรอบรู้ด้านยาเสพติดไปใช้ในชีวิตประจำวัน 2. ทักษะการเตือนตนเอง (Self - monitoring) 3. ทักษะการจัดการตนเอง (Self - management) รูปแบบกิจกรรม 1. การบรรยาย 2. การฝึกปฏิบัติ 3. อภิปรายแลกเปลี่ยน 4. ทบทวนและสรุปการเรียนรู้ สื่อและอุปกรณ์: 1. เอกสารประกอบการบรรยาย Power point 2. ใบงานการฝึกทักษะการเตือนตนเองและการจัดการตนเอง ระยะเวลา 30 นาที- 1 ชั่วโมง
ห น้ า | 45 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด ขั้นตอนการทำกิจกรรม 1. ขั้นเกริ่นนำ (ใช้เวลาประมาณ 5 - 10 นาที) 1.1 ผู้นำกิจกรรมกล่าวต้อนรับ แนะนำตัว ชี้แจงวัตถุประสงค์ และชี้แจงเนื้อหาที่สอน 1.2 ให้ผู้ร่วมกิจกรรมทบทวนการเรียนรู้ตามฐานกิจกรรมที่ผ่านมา ได้แก่ ฐานเข้าถึง ฐานเข้าใจ ฐานไต่ถาม และฐานการตัดสินใจ 2. ขั้นดำเนินกิจกรรม (ใช้เวลาประมาณ 20 - 40 นาที) 2.1 ผู้นำกิจกรรมบรรยายเนื้อหาตาม Power point โดยกล่าวถึงความหมายของการนำไปใช้ (Apply) หมายถึง ความสามารถและทักษะการเตือนตนเองและการจัดการตนเอง เพื่อนำข้อมูลสุขภาพด้านยาเสพติด ที่ถูกต้องไปใช้ได้อย่างต่อเนื่อง และปรับการปฏิบัติได้เหมาะสมกับสถานการณ์ของตนเอง 2.1.1 ทักษะการเตือนตนเอง (Self - monitoring) เป็นการกำหนดวิธีการ เพื่อรู้พฤติกรรมของตนเอง และจะทำอย่างไร เพื่อให้มีพฤติกรรมเป้าหมายที่ต้องการ พฤติกรรมเป้าหมายที่ต้องการ หมายถึง พฤติกรรมที่เรา ต้องการจะทำ หรือจะเป็นเมื่อเกิดเหตุการณ์บางอย่าง ตัวอย่าง ชายมีพฤติกรรมติดบุหรี่ มีความอยากเลิกสูบบุหรี่ เมื่อมีเพื่อนมาชวนไปสูบบุหรี่ พฤติกรรม เป้าหมายที่ต้องการคืออะไร (ไป หรือ ไม่ไป) การบันทึกพฤติกรรมตนเองมีวิธีการทำได้คือ การลองสังเกตตนเองและบันทึกว่าเรากำลังทำอะไร - เริ่มต้นให้กำหนดพฤติกรรมเป้าหมายที่เราต้องการควบคุมตนเองให้ชัดเจน - สังเกตตัวเองและบันทึกพฤติกรรมตัวเองว่า (เราควบคุมตัวเองได้กี่ครั้งและไม่ได้กี่ครั้ง, สาเหตุที่เรา ควบคุมได้หรือไม่ได้เกิดจากอะไร) - ประเมินผลและวิเคราะห์ผลจากการสังเกตพฤติกรรม วิธีนี้เป็นวิธีที่จะช่วยเตือนตนเองให้เราสามารถทำพฤติกรรมเป้าหมายได้ ทำให้เรามีสติในการดำเนินชีวิต มากขึ้น การฝึกทักษะการเตือนตนเอง (Self - monitoring) วิธีการฝึก เช่น การฝึกสมาธิ / ฝึกเจริญสติ (mindfulness) ฝึกใช้เวลาเป็นตัวช่วยในการคิด, ฝึกทำบันทึก (Diary) หรือจดข้อความสั้นๆ (Note) ไว้ใกล้ตัว, ฝึก ใช้อุปกรณ์เช่น ปฏิทินเตือนการกินยา ซอง / กล่องใส่ยา ถุงผ้า พวงกุญแจ เสื้อ หมวก สายรัดข้อมือ สติกเกอร์ช่วย เตือน และการใช้แอปพลิเคชันช่วยเตือน 2.1.2 ทักษะการจัดการตนเอง (Self - management) ความสามารถในการรักษาความต่อเนื่องของ การกระทำหรือทบทวนวีการปฏิบัติ และปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมตามสถานการณ์ วิธีการฝึกการจัดการตนเอง ได้แก่ - ฝึกการกำหนดแผนการชีวิต เช่น จัดระเบียบชีวิตด้วยการแบ่งเวลา, ใส่ใจกับเรื่องที่สำคัญก่อนเสมอ, จัด ตารางสิ่งที่ต้องทำและกำหนดระยะเวลา, หาเวลาพักบ้าง เป็นต้น
ห น้ า | 46 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด - ฝึกตั้งเป้าหมาย (Goal Setting) เช่น กำหนดเป้าหมายการปฏิบัติตัว (เลิกดื่มสุรา/เลิกสูบบุหรี่), กำหนด วันเลิกดื่มสุรา/บุหรี่ โดยมีวิธีการฝึกตั้งเป้าหมายการเลิกสุรา เช่น เป้าหมายการปฏิบัติตัว, เป้าหมาย 3 เดือน, เป้าหมาย 6 เดือน, เป้าหมาย 1 ปี - การทำสัญญากับตนเอง โดยมีการฝึก เช่น ทำข้อตกลงกับตัวเองเป็นลายลักษณ์อักษรที่ชัดเจน มีการระบุ ขั้นตอนดำเนินการและเวลาในการดำเนินการอย่างชัดเจน ตั้งแต่การกำหนดพฤติกรรมเป้าหมายที่ชัดเจน, บอกถึง การเสริมแรงเมื่อบรรลุผลตามเป้าหมาย, การลงโทษตนเองเมื่อไม่ได้ทำตามสัญญา **หากมีพยานด้วยก็จะยิ่งเป็น การกระตุ้นให้ทำตามสัญญา - ออกแบบการจดจำ โดยมีการฝึก เช่น การใช้ประสาทสัมผัสเข้ามาช่วยในเรื่องของความจำ ได้แก่ การได้ กลิ่น สัมผัสลิ้มรส ได้ยินและมองเห็น, ทำสิ่งเหล่านั้นซ้ำๆ, ใช้อุปกรณ์ช่วยในการจำ และเรียนรู้วิธีที่เหมาะกับตัวเอง (10 - 15 นาที) 2.2 กิจกรรมฝึกปฏิบัติการ แบ่งกลุ่มฝึกปฏิบัติ (ถ้าทำได้) (10 - 25 นาที) * กิจกรรมฝึกปฏิบัตินี้ หากมีสถานที่ในการจัดกิจกรรม ควรแบ่งเป็นกลุ่ม 3 - 4 กลุ่มตามความเหมาะสม 2.2.1 กิจกรรมการเตือนตนเอง โดยใช้เทคนิคการเตือนตนเอง (Self - monitoring technique) - ให้ผู้ร่วมกิจกรรมฝึกกำหนดพฤติกรรมเป้าหมายจากโจทย์ที่กำหนดให้ : ชายมีพฤติกรรมติดสุรา มีความอยากเลิกดื่มสุรา (ตามใบงาน) 2.2.2 กิจกรรมการจัดการตนเอง โดยใช้กลวิธีการจัดการตนเอง (Self - management methods) - ให้ผู้ร่วมกิจกรรมบอกวิธีการทำสัญญากับตนเองจากโจทย์ตัวอย่าง : การต้องการเลิกดื่มสุรา พร้อมทั้งฝึกสร้างประโยคเตือนใจตนเองว่าจะไม่ไปดื่มสุรา (ตามใบงาน) 3. ขั้นสรุปการเรียนรู้ (ใช้เวลาประมาณ 5 - 10 นาที) ผู้นำกิจกรรมสรุปองค์ประกอบสำคัญของความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านยาและสารเสพติด ประกอบด้วย การ เข้าถึง การเข้าใจ การไต่ถาม การตัดสินใจ และการนำไปใช้เมื่อผ่านองค์ประกอบต่างๆ แล้วสิ่งสำคัญคือการ นำไปใช้ หากมีความรอบรู้แต่ไม่นำไปใช้ก็จะไม่เกิดประโยชน์ เรื่องสุขภาพเป็นเรื่องส่วนบุคคล ที่จะต้องปฏิบัติด้วย ตนเอง เพื่อให้เกิดสุขภาพที่ดี ปลอดภัยจากยาและสารเสพติด ดังคำขวัญที่ว่า “สุขภาพดีไม่มีขาย อยากได้ต้องสร้าง ด้วยตัวเอง” วิธีประเมินผล ได้แก่ จำนวนรายการที่นำเสนอ วิธีการ และเทคนิคที่ใช้แล้วได้ผล
ห น้ า | 47 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด ใบงาน การนำไปใช้ 1. ฝึกทักษะการเตือนตนเองจากโจทย์ที่กำหนด “ชายมีพฤติกรรมติดสุรา ... มีความอยากเลิกดื่มสุรา” 1.1 เมื่อมีเพื่อนมาชวนดื่มสุรา พฤติกรรมเป้าหมาย คือ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 1.2 เมื่อมีงานบุญที่เค้าเชิญเราไปแล้ว มีการเลี้ยงสุรา พฤติกรรมเป้าหมาย คือ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1.3 เมื่อพบสุราเหลือที่บ้านจำนวน 2 ขวด พฤติกรรมเป้าหมาย คือ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 1.4 เมื่อเรามีปัญหาไม่สบายใจ พฤติกรรมเป้าหมาย คือ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ฝึกทักษะการจัดการตนเองจากโจทย์ที่กำหนด “เมื่อต้องการเลิกดื่มสุรา” 2.1 การกำหนดพฤติกรรมเป้าหมายที่ชัดเจน ............................................................................................................................. ........................................................ 2.2 ถ้าทำได้ตามเป้าหมายจะให้รางวัลตนแองโดย ............................................................................................................................................................ ......................... 2.3 ถ้าทำไม่ได้ตามสัญญาจะ ..................................................................................................................................................................................... 2.4 พยาน คือ............................................................................................................................................... 2.5 ประโยคเตือนใจเพื่อให้ “ไม่ไปดื่มสุรา” ............................................................................................................................. ........................................................ ท่านจะแปะไว้ที่.............................................................................................................................................
ห น้ า | 48 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด เนื้อหาประกอบการบรรยาย Power point
ห น้ า | 49 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด
ห น้ า | 50 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด
ห น้ า | 51 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด ข้อแนะนำในการนำคู่มือไปใช้ เนื่องจากคู่มือเล่มนี้มีการออกแบบกิจกรรมดังกล่าว นำไปเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด 4 หมู่บ้าน 4 อำเภอ ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้แก่ หมู่บ้านห้วยโป่ง ตำบลห้วยโป่ง อำเภอเมือง, หมู่บ้านบ่อไคร้ ตำบลแม่ละนา อำเภอปางมะผ้า, หมู่บ้านหัวปอน ตำบลแม่ยวมน้อย อำเภอขุนยวม และหมู่บ้านแม่ต๊อบเหนือ ตำบลบ้านกาศ อำเภอแม่สะเรียง โดยมีการปรับรูปแบบกิจกรรมตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ ดังนั้น หากท่านจะนำคู่มือเล่มนี้ไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น ๆ ก่อนนำกิจกรรมดังกล่าวไปใช้ ควรศึกษาบริบทพื้นที่ ประชากรกลุ่มเป้าหมาย และปัญหายาเสพติดที่มีการระบาดในพื้นที่นั้น ๆ เช่น ประชากรในพื้นที่ใช้ภาษาอะไรเป็นภาษาหลักในการสื่อสาร มีระดับความรอบรู้สุขภาพด้านยาและ สารเสพติดอยู่ในระดับใด และพื้นฐานทักษะใดที่จำเป็นต้องเสริมให้กับประชากรกลุ่มเป้าหมาย เป็นต้น เพื่อนำข้อมูลดังกล่าว มาประกอบการออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่นั้น ๆ เพื่อให้ เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้เข้าร่วมกิจกรรม และผู้จัดกิจกรรมสามารถดำเนินการจัดกิจกรรมได้ตรงตาม วัตถุประสงค์ต่อไป
ห น้ า | 52 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด บรรณานุกรม ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ กระบวนการ ปฏิบัติการ เครื่องมือประเมิน. กรุงเทพมหานคร : ไอดี ออล ดิจิตอล พริ้น จำกัด. ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 138 ตอนที่ 73 ก. พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564. โรงพยาบาลธัญญารักษ์แม่ฮ่องสอน. (2566). คู่มือชุดให้ความรู้ HARM Reduction สำหรับผู้ป่วย Methadone Maintenance. ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา. (2565). รายงานสถานการณ์การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในสังคมไทยประจำปี 2564. กรุงเทพมหานคร : บริษัท สหมิตรพัฒนาการพิมพ์. สถาบันบําบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนีและโรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาค. (2564). คู่มือผู้ปฏิบัติงาน:การบําบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดและสารเสพติดแบบผู้ป่วยนอกตามรูปแบบ เมทริกซ์โปรแกรม. สํานักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สถาบันบําบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนีและโรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาค. (2561). ชุดให้ความรู้การลดอันตรายจากการใช้ยาเสพติด. สถาบันบําบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนีและโรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาค. (2563). เวชศาสตร์ฉุกเฉินสําหรับผู้ป่วยยาและสารเสพติด. นนทบุรี: บริษัท เดอะกราฟิโก ซิสเต็มส์ จํากัด. สถาบันบําบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนีและโรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาค. (2564). องค์ความรู้พื้นฐาน:การบําบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดและสารเสพติดแบบผู้ป่วยนอกตาม รูปแบบเมทริกซ์โปรแกรม. สํานักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สํานักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2565). คู่มือการจัดการเรียนรู้ยาเสพติดแก่นักศึกษา วิชาทหาร. กรุงเทพฯ: บริษัท ออนป้า จํากัด. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากรพ.ศ. 2564. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานสถิติแห่งชาติ. Jobs DB (September 12, 2020) จากเวปไซต์: 6 วิธีตั้งคำถามสุดปัง! ฟังดูฉลาดเวลาคุยงาน จ๊อบส์ดีบี ประเทศไทย (jobsdb.com) ค้นเมื่อ 21 มิถุนายน 2566 Marketeer. /2019.//“จนเครียดกินเหล้า” สู่ “พักตับพักยก” ย้อนรอยคลิปเด็ดจากแคมเปญ “งดเหล้าเข้าพรรษา”./ 3 กรกฎาคม 2566, //http://marketeeronline.co/archives/10002020.// Ruchaneeya Leepila (January 7, 2022) จากเวปไซต์: การตั้งคำถามที่ดี - ทักษะสำคัญที่ผู้นำมองข้ามไป (happily.ai) ค้นเมื่อ 21 มิถุนายน 2566 The man from moon (October 10, 2020), 15 สุดยอดคำคมโฆษณาไทย ที่แม้จะได้ยินกี่ครั้งก็ยังจำได้ติดหู. / 3 กรกฎาคม2566, //http://themanfrommoon.com/15-best-thai-advertising-quotes/
ห น้ า | 53 คู่มือ Health Literacy การเสริมสร้างความรอบรู้สุขภาพ ด้านยาและสารเสพติด ประธานโครงการ นายแพทย์อภิศักดิ์ วิทยานุกูลลักษณ์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลธัญญารักษ์แม่ฮ่องสอน รองประธานโครงการ นางวิมลรัตน์ อำพัน รองผู้อำนวยการด้านการพยาบาล ที่ปรึกษาโครงการ นางนิรันตา ไชยพาน นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มบริหารจัดการข้อมูลและภาพลักษณ์ สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ กรมควบคุมโรค คณะทำงาน 1. นางกฤติกา มะโนวัน พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ 2. นางอาทิตา กิจทาทอง พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 3. นายณัฐพล โกมลรัตน์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 4. นางสาวศิริพร ยาวิราช พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 5. นายสรพงษ์ ปัญญาเยาว์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 6. นายวรเชษฐ์ นิยมวงษ์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 7. นางสาวณิชาลฎา พิทักษ์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 8. นางสาวสุพัฐชญา แสนเสร็จ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 9. นางสาวกนกวรรณ พวงมาลีประดับ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 10. นายภาณุวัฒน์ มีเดช พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 11. นายณัฐพงษ์ บุญมี เภสัชกรปฏิบัติการ 12. นางปรียากร ลังกา นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ 13. นางดวงใจ โชติกาญน์ชยเกษม นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ 14. นางสาวสุรีรัตน์ พิทักษ์พิจิตรแสง นักวิชาการสาธารณสุขปฏิบัติการ 15. นายชัยณรงค์ ไชยชนะ นักจิตวิทยาคลินิกชำนาญการ 16. นางจิรานุช ภาวะดี นักจิตวิทยาคลินิกปฏิบัติการ 17. นางสาวขวัญฤดี แก้วโบย นักกิจกรรมบำบัดปฏิบัติการ 18. นายวิคุณัยกิ์ วิเศษสุข นักทรัพยากรบุคคลปฏิบัติการ 19. นางสาวชนันธร สุทธิแสน นักโภชนาการ 20. นายนิรุชา ทรัพย์สุวาณิชย์ นักวิชาการคอมพิวเตอร์ 21. นางสาวพรรษา วงศ์สุเทพทวี นักประชาสัมพันธ์
โรงพยาบาลธัญธัญารักรัษ์แษ์ม่ฮ่ม่อฮ่งสอน 053-613-051 WWW.TMH.GO.TH ที่อ ที่ ยู่ติยู่ ดติต่อต่ 335 หมู่ที่มู่ ที่12 ตำ บลปางหมู อำ เภอเมือมืง จังจัหวัดวัแม่ฮ่ม่อฮ่งสอน 58000 กรมการแพทย์ โรงพยาบาลธัญญารักษ์แม่ฮ่องสอน