รายงานสถานการณ์ทางสังคม 64 สสว.3

บทสรปุ ผ้บู ริหาร

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3 ได้ดำเนินการจัดทำรายงานสถานการณ์ทางสังคม
ระดับกลุ่มจังหวัด ประจำปี พ.ศ.2564 ได้แก่ จังหวัดนครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสาคร
สมุทรสงคราม เพชรบรุ ี และจังหวัดประจวบครี ขี นั ธ์ ซงึ่ เป็นกล่มุ จังหวดั ท่อี ยูใ่ นเขตปริมณฑล ภาคกลางตอนล่าง 1
และภาคกลางตอนล่าง 2 มีจำนวนประชากรรวมท้ังสิน้ 5,331,768 คน เป็นประชากรเพศชาย ร้อยละ 48.72
เพศหญิง ร้อยละ 51.28 โดยประชากรส่วนใหญ่อยู่ในวัยผู้ใหญ่ อายุ 26-59 ปี ในขณะเดียวกันมีประชากร
ผู้สูงอายุร้อยละ 18.48

ในภาพรวมของสถานการณ์ทางสังคมกลุ่มจังหวัด พบว่า อัตราส่วนของเด็ก เยาวชน ลดลง
ในขณะที่ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ผู้ด้อยโอกาส มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น ครอบครัวมีอัตราการสมรสและการหย่าลดลง
สว่ นสถานการณ์ทางสงั คมทนี่ ่าสนใจ สำคัญ ไดแ้ ก่ สังคมผูส้ ูงอายุ กลุม่ เปราะบาง (คนยากจน) และความรุนแรง
ในครอบครัว โดยมขี ้อเสนอแนะเชงิ นโยบายและเชิงปฏบิ ตั ิ ดังนี้

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบาย
▪ ระบบการดูแลผู้สูงอายุ พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงสู่อนาคต โดยการสร้างภูมิคุ้มกัน

ผู้สูงอายุพร้อมรบั การเปลีย่ นแปลงสูอ่ นาคตในทุกมิติ ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม เศรษฐกิจ รวมถึงการพัฒนา
นวัตกรรมทางเทคโนโลยเี พือ่ ตอบสนองความต้องการของผสู้ ูงอายุในภาวะพ่ึงพงิ หรอื เจบ็ ป่วยเพ่ิมมากข้นึ

▪ กลไกบูรณาแผนงานกับการพฒั นาคณุ ภาพชีวติ กลมุ่ เปราะบาง (คนยากจน) การบรู ณาการ
แผนงานระดับกรม เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของหน่วยงานในระดับพื้นที่ให้มีตัวชี้วัดเป้าหมายเดียวกัน
เชื่อมร้อยกันทุกกลุ่มเป้าหมาย เนื่องจากไม่มีงบประมาณสนับสนุนการดำเนินงานโดยตรง และแนวโน้ม
การจัดสรรงบประมาณอาจลดน้อยลง จึงเล็งเห็นความสำคัญของกลไกการดำเนินงานในระดับพื้นที่ใหส้ ามารถ
บรู ณาการทรัพยากรและใชใ้ หเ้ กิดประสิทธิภาพสงู สดุ ตอ่ กล่มุ เปา้ หมาย

▪ สังคมดี เรม่ิ ต้นทค่ี รอบครวั สร้างหลักประกนั ความม่ันคงของครอบครวั ตอ่ การแก้ไขปัญหา
ความรุนแรงในครอบครวั

▪ ส่งเสริมความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวอย่างเร่งด่วน ในการจัดหาทรัพยากร
และส่งเสริมสร้างความรู้ ทักษะสำหรับครอบครัวที่จำเป็น ควบคู่ไปกับการแก้ไขปัญหาคุณภาพชีวิต
กลุ่มเปราะบางรายครัวเรือน เพื่อนำไปสู่การสร้างครอบครัวที่เข้มแข็งและมีความสุข โดยพิจารณายกระดับ
ศูนยพ์ ัฒนาครอบครวั ในชมุ ชนใหเ้ ป็นรูปธรรม เสรมิ สร้างหลกั ประกันความม่นั คงของครอบครวั ทกุ มิติ

ข

ขอ้ เสนอแนะเชิงปฏบิ ัติ
▪ ส่งเสริมบทบาทของครอบครัว ชุมชน เครือข่ายทางสังคม เพื่อสร้างระบบดูแลผู้สูงอายุ

ในชุมชน โดยผลักดัน อปท. ให้เข้ามามีสว่ นร่วมมากท่ีสดุ
▪ กลไกการส่งเสริมการทำงานร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่าย/MOU ตามโครงการบูรณาการ

เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบางรายครัวเรือนในระดับจังหวัด อาจจะทำในลักษณะเดียวกับการ
Matching อพม. ไปสู่การ Matching หน่วยงานให้ความช่วยเหลือตามปัญหา โดยประชุมหารือ ทำข้อตกลง
ร่วมกนั ในการแกไ้ ขปัญหาสังคมตามเป้าหมายและภารกจิ ของ หนว่ ยงาน เพือ่ เช่อื มโยงบรู ณาการทำงานภายใต้
กลไก ศจพ.จ.

▪ การดำเนินงานหรือกิจกรรมโครงการเกี่ยวกับครอบครัว ควรเน้นการส่งเสริมทักษะ
การใช้ชีวิต และบทบาทหน้าที่ของตนเองต่อการเป็นสมาชิกในครอบครัว หรือการส่งเสริมบทบาทของสมาชิก
ในครอบครัว การเสริมสร้างความเข้มแข็งในครอบครัว โดยใช้ตัวชี้วัดความสุขในครอบครัวเป็นกลไก
ในการดำเนินงาน ยกระดับการส่งเสริมการสร้างสัมพันธภาพของครอบครัว และชุมชน ในการเฝ้าระวังปัญหา
ความรนุ แรงในครอบครวั

ค

ง

สารบัญ

คำนำ หน้า
บทสรุปผู้บริหาร
สว่ นท่ี 1 บทนำ ก
ข
1.1 หลักการและเหตผุ ล .1
1.2 วตั ถปุ ระสงค์ 1
1.3 วธิ ดี ำเนนิ งาน 2
1.4 ประโยชน์ท่ีคาดวา่ จะได้รบั 2
ส่วนท่ี 2 ขอ้ มลู พืน้ ฐานของกลุ่มจงั หวัด 2
2.1 ท่ตี ้งั และอาณาเขต .3
2.2 ลกั ษณะภมู ิประเทศ 3
2.3 ลกั าณะภูมิอากาศ 4
2.4 ดา้ นการปกครอง 5
2.5 ดา้ นประชากร 6
2.6 ดา้ นศาสนา ประเพณี วัฒนธรรมและชาติพนั ธุ์ 7
2.7 ดา้ นสาธารณสุข 8
2.8 ดา้ นการศึกษา 11
2.9 ดา้ นแรงงาน 14
2.10 ดา้ นท่ีอย่อู าศยั 16
2.11 ดา้ นเศรษฐกจิ 18
2.12 ดา้ นสงั คมตามมติ ิความม่นั คงของมนุษย์ 18
ส่วนท่ี 3 สถานการณ์กลุม่ เป้าหมายทางสงั คมระดับกลมุ่ จังหวัด 21
3.1 กลุม่ เด็ก . 22
3.2 กล่มุ เยาวชน 22
3.3 กลุ่มสตรี 23
3.4 กล่มุ ครอบครวั 24
3.5 กลมุ่ ผู้สงู อายุ 25
3.6 กลมุ่ ผพู้ กิ าร 27
3.7 กลุ่มผดู้ อ้ ยโอกาส 28
29
จ

สารบญั

ส่วนที่ 4 สถานกรณ์เชิงประเด็นทางสงั คมในระดับกล่มุ จงั หวดั . 31
31
4.1 สถานการณ์การคา้ มนษุ ย์ 37
39
4.2 ความรนุ แรงในครอบครวั 42
56
4.3 การใหบ้ รกิ ารของศูนย์ช่วยเหลือสงั คมสายด่วน ๑๓๐๐ 56
59
ส่วนที่ 5 การวเิ คราะห์และจดั ลำดบั ความรุนแรงของสถานการณ์ทางสังคมกล่มุ จังหวดั

ส่วนท่ี 6 บทสรุปและข้อเสนอแนะ .

6.1 ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบาย

6.2 ขอ้ เสนอแนะเชงิ ปฏิบัตริ ะดบั กลุ่มจังหวัด

ฉ

สารบัญตาราง

๖ษณ หนา้

ตารางท่ี 2.1 แสดงทีต่ ัง้ และอาณาเขตพ้นื ทกี่ ลมุ่ จังหวดั 3
ตารางท่ี 2.2 แสดงจำนวนเขตการปกครองพน้ื ที่กลุ่มจงั หวดั 6
ตารางท่ี 2.3 จำนวนประชากรแยกตามชว่ งอายุ จำแนกตามเพศ และจังหวัด 7
ตารางที่ 2.4 จำนวน หน่วยบริการสาธารณสขุ ภาครฐั และภาคเอกชน จำแนกตามจังหวดั 11
ตารางท่ี 2.5 จำนวนประชากรตอ่ แพทย์รายจงั หวดั 12
ตารางที่ 2.6 แสดงสาเหตกุ ารตาย 5 อันดับแรกจากโรคตา่ งๆ รายจังหวดั 13
ตารางที่ 2.7 จำนวนนักเรียนนักศกึ ษาในระบบจำแนกตามระดบั ชนั้ ปี พ.2562 14
ตารางที่ 2.8 สถานศกึ ษาในระบบ นอกระบบ จำแนกรายสงั กดั รายจงั หวดั ปีการศึกษา 2563 15
ตารางที่ 2.9 คะแนนเฉลยี่ การทดสอบ O - Net ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (%) ปี พ.ศ. 2558 – 2562 16
ตารางที่ 2.10 การมงี านทำของประชากรในกลมุ่ จงั หวดั ไตรมาส 4 (ตลุ าคม - ธนั วาคม 2563) 16
ตารางที่ 2.11 จำนวนคนตา่ งด้าวทไ่ี ดร้ บั อนญุ าตทำงานคงเหลอื พ.ศ.2559-2563 ของกลุ่มจงั หวดั 17
ตารางท่ี 2.12 แสดงจำนวนชุมชนผ้มู รี ายไดน้ อ้ ยของกลมุ่ จังหวัด พ.ศ 2562 18
ตารางท่ี 2.13 รายได้โดยเฉลยี่ ตอ่ เดอื นตอ่ ครวั เรอื นของกลุ่มจังหวัด พ.ศ.2554 – 2562 19
ตารางท่ี 2.14 หน้สี นิ เฉลีย่ ต่อเดอื นตอ่ ครวั เรือนของกล่มุ จังหวัด พ.ศ.2554 – 2562 20
ตารางที่ 2.15 ค่าดัชนีความมนั่ ของมนษุ ยป์ ี พ.ศ. 2562 รายมิติ 21
ตารางที่ 3.1.1 แสดงสถานการณเ์ ด็ก จำแนกตามจังหวดั รายปี 22
ตารางที่ 3.1.2 ผู้มีสิทธิ์ที่ไดร้ ับเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกดิ จำแนกตามจังหวัดพ.ศ.2562–2563 23
ตารางที่ 3.2 แสดงสถานการณ์เยาวชน จำแนกตามจงั หวัด พ.ศ. 2554 – 2563 23
ตารางที่ 3.3 แสดงสถานการณ์กลมุ่ สตรี จำแนกตามจงั หวดั รายปี พ.ศ. 2554 – 2563 24
ตารางที่ 3.4 แสดงการจดทะเบยี นสมรส จำแนกตามจังหวัดรายปี พ.ศ. 2554 – 2563 25
ตารางที่ 3.5 แสดงสถานการณ์ผสู้ งู อายุ จำแนกตามจังหวดั รายปี พ.ศ. 2554 – 2563 27
ตารางท่ี 3.6 แสดงสถานการณ์คนพิการ จำแนกตามจังหวดั พ.ศ. 2553 – 2563 28
ตารางที่ 3.7.1 จำนวนครวั เรือนเปราะบางทีต่ กเกณฑ์ 5 มติ ิ รายจงั หวดั 29
ตารางที่ 3.7.2 เส้นความยากจน (ด้านรายจา่ ย) จำแนกรายจงั หวัด พ.ศ. 2553 – 2562 29
ตารางท่ี 4.1 สถิตกิ ารปราบปรามการค้ามนษุ ยจ์ ำแนกตามรปู แบบของการแสวงหาประโยชน์ 31

โดยมิชอบ พ.ศ. 2560 – 2563 32
ตารางที่ 4.2 จำนวนผู้กระทำผิดคดีคา้ มนุษย์ จำแนกตามเพศ และสญั ชาติ พ.ศ. 2560-2563 32
ตารางท่ี 4.3 จำนวนผ้เู สยี หายคดีคา้ มนุษย์ จำแนกตามเพศ และสญั ชาติ พ.ศ. 2560-2563

ช

ตารางท่ี 4.4 จำนวนผเู้ สยี หายในคดจี ากการค้ามนุษย์ จำแนกตามจังหวดั พ.ศ. 2560-2563 33
ตารางที่ 4.5 จำนวนแรงงานตา่ งดา้ วทไ่ี ดร้ บั อนญุ าตทำงานคงเหลือ พ.ศ.2560–2563 33
ตารางที่ 4.6 จำนวนโรงงานที่ไดร้ บั อนุญาตให้ประกอบกจิ การตาม พ.ร.บ.โรงงาน พ.ศ.2535 34
ตารางท่ี 4.7 จำนวนเหตุการณค์ วามรนุ แรงในครอบครวั จำแนกตามจงั หวดั พ.ศ.2559-2563 37
ตารางที่ 4.8 จำนวนเหตุการณ์ความรนุ แรงในครอบครวั จำแนกตามประเภทเหตกุ ารณ์ พ.ศ.2563 38
ตารางท่ี 4.9 จำนวนเหตุการณค์ วามรนุ แรงในครอบครัว จำแนกตามสาเหตุ พ.ศ.2563 39
ตารางที่ 4.10 ชอ่ งทางการใหบ้ ริการของศนู ย์ชว่ ยเหลือสงั คมสายด่วน 1300 จำแนกรายไตรมาส 39
ตารางที่ 4.11 การใหบ้ ริการของศูนย์ชว่ ยเหลอื สงั คมสายด่วน 1300 จำแนกตามกลุ่มเป้าหมาย 40
ตารางที่ 4.12 การใหบ้ รกิ ารของศนู ย์ช่วยเหลอื สงั คมสายดว่ น 1300 จำแนกตามปญั หากลมุ่ เป้าหมาย 41

ซ

สารบญั ภาพ

๖ษณภาพที่ 2.1 แสดงอาณาเขตของพ้ืนที่กลุม่ จงั หวดั สำนักงานส่งเสรมิ และสนับสนนุ วชิ าการ 3 หน้า
3
ภาพที่ 2.2 แสดงจำนวนประชากรในเขตพื้นที่ สสว.3 7
ภาพท่ี 3.1 แสดงแนวโน้มจำนวนเดก็ จำแนกรายจงั หวดั 23
ภาพที่ 3.2 แสดงแนวโน้มจำนวนเยาวชน จำแนกรายจงั หวัด 24
ภาพท่ี 3.3 แสดงแนวโน้มจำนวนสตรี จำแนกรายจังหวัด 25
ภาพท่ี 3.4 แสดงแนวโนม้ การจดทะเบยี นสมรส จำแนกรายจงั หวัด 26
ภาพท่ี 3.5 แสดงการเปรยี บเทยี บการจดทะเบียนสมรสและการหย่า กลุม่ จังหวดั 26
ภาพที่ 3.6 แสดงแนวโนม้ การจดทะเบยี นหย่า จำแนกรายจงั หวัด 26
ภาพที่ 3.7 แสดงแนวโน้มจำนวนผูส้ งู อายุ จำแนกรายจงั หวดั 27
ภาพท่ี 3.8 แสดงแนวโนม้ จำนวนคนพิการ จำแนกรายจังหวดั 28
ภาพที่ 3.9 แสดงแนวโนม้ เสน้ ความยากจน จำแนกรายจงั หวดั 30
ภาพท่ี 3.10 รอ้ ยละของประชากรทอี่ ยใู่ นเสน้ ความยากจน 30
ภาพที่ 5.1 แสดงแนวโน้มจำนวนผู้สงู อายุกล่มุ จังหวดั 42
ภาพท่ี 5.2 ร้อยละผ้สู ูงอายุทม่ี ีภาวะพ่ึงพิงไดร้ ับการดูแลตาม Care Plan 43
ภาพที่ 5.3 สดั สว่ นผู้สูงอายุ 60 ปีขึน้ ไป มอี าชีพและมรี ายได้ (กลุ่มจงั หวดั ) 44
ภาพที่ 5.4 สัดส่วนคนเปราะบางจาก TPMAP ทต่ี กเกณฑ์ 5 มิติ 46
ภาพท่ี 5.5 แสดงแนวโนม้ เหตกุ ารณค์ วามรุนแรงในครอบครัวกลมุ่ จงั หวัด 48
ภาพท่ี 5.6 อตั ราเหตกุ ารณ์ความรุนแรงในครอบครวั รายจงั หวดั 49

ฌ

สารบญั แผนภมู ิ

แผนภูมทิ ่ี 2.1 แสดงจำนวนประชากรรายจงั หวดั จำแนกตามชว่ งอายุ ๖ษณหน้า
8
แผนภูมทิ ่ี 2.2 แสดงจำนวนหน่วยบริการสาธารณสุข 11

แผนภูมิที่ 2.3 แสดงสัดสว่ นประชากรตอ่ แพทย์ 1 คน 12

แผนภูมิท่ี 2.4 แสดงสาเหตุการตาย 5 อันดบั แรกจากโรคตา่ งๆ 13

แผนภมู ทิ ี่ 2.5 แสดงจำนวนนกั เรียน นกั ศกึ ษา จำแนกตามระดบั ช้นั ปกี ารศึกษา 2562 14

แผนภมู ทิ ี่ 2.6 แสดงจำนวนสถานศึกษารายจงั หวดั ปีการศกึ ษา 2563 15

แผนภูมทิ ี่ 2.7 แสดงจำนวนคนตา่ งด้าวทไ่ี ด้รับอนญุ าตทำงานคงเหลอื พ.ศ.2559-2563 17

แผนภมู ิที่ 2.8 แสดงรายไดโ้ ดยเฉล่ยี ตอ่ เดอื นตอ่ ครวั เรอื นของกลมุ่ จังหวัด พ.ศ. 2554 – 2562 19

แผนภูมิที่ 2.9 แสดงหน้สี ินเฉล่ยี ต่อครัวเรือน พ.ศ.2554 - 2562 20

แผนภูมิที่ 4.1 รปู แบบของการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ พ.ศ.2560 – 2563 32

แผนภูมิที่ 4.2 จำนวนเหตกุ ารณค์ วามรนุ แรงในครอบครัวจำแนกตามจังหวดั พ.ศ.2559-2563 38

แผนภูมทิ ่ี 4.3 แสดงการใหบ้ รกิ ารของศนู ยช์ ว่ ยเหลือสงั คมสายดว่ น 1300 จำแนกตามกลมุ่ เป้าหมาย 40

ญ

ส่วนที่ 1

บทนำ

1.1 หลกั การและเหตุผล การควบคุมพฤติกรรมนักการเมืองโดยประชาชน
ในพื้นที่และการบูรณาการการทำงานของหน่วย
ตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์ Function และหน่วย Area ที่อยู่ในพื้นที่ร่วมกัน
และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2556 ซึ่งตามแผนปฏิรูปกำหนดให้เริ่มตั้งแต่งบประมาณ
มีสาระสำคัญเกี่ยวข้องกับการบูรณาการว่า 2548
“ในกรณีที่ภารกิจใดมีความเกี่ยวข้องกับหลายส่วน
ราชการหรือเป็นภารกิจที่ใกล้เคียงหรือต่อเนื่องกัน สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ
ให้ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องนั้นกำหนดแนวทาง 1-11 (สสว.1-11) เป็นส่วนราชการส่วนกลางท่ี
ปฏิบัติราชการ เพื่อให้เกิดการบริหารราชการ ตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค โดยมีอำนาจหน้าท่ี คือ ข้อ 1
แบบบูรณาการร่วมกัน โดยมุ่งให้เกิดผลสัมฤทธิ์ พัฒนางานด้านวิชาการเกี่ยวกับการพัฒนาสังคม
ตอ่ ภารกจิ ของรฐั ”(มาตรา 10 วรรค1) ในทางปฏิบัติ และความมั่นคงของมนุษย์ให้สอดคล้องกับพื้นที่
แม้ว่าจะมีความพยายามในการบริหารแบบบูรณา และเป้าหมาย ข้อ 2 ส่งเสริมและสนับสนุนงาน
การ แต่ยังเกิดปัญหาความซ้ำซ้อนในการปฏิบัติ ด้านวิชาการองค์ความรู้ ข้อมูลสารสนเทศ
ในหลายๆ ภารกิจ เป็นผลให้เป็นการสิ้นเปลือง ให้คำปรึกษาแนะนำแก่หน่วยงานบริการกลุ่มเป้าหมาย
ทรัพยากรเป็นอย่างมาก การปฏิรูปงบประมาณ ในพื้นที่ให้บริการในความรับผิดชอบของกระทรวง
ปร ะเทศจ า ก “ร ะบบงา นงบปร ะมา ณ เชิง รวมทั้ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานที่
ยุทธศาสตร์” สู่ “ระบบงบประมาณเชิงพื้นที่” เกี่ยวข้อง องค์กรภาคเอกชนและประชาชน ข้อ 3
(Arae-Based Budgeting : ABB) เป็นแนวคิดของ ศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์และสภาพแวดล้อม
การทำงบประมาณแบบมีส่วนร่วม (Participatory เพื่อคาดการณ์แนวโน้มของสถานการณ์ทางสังคม
Budgeting) โดยมีการฟังเสียงประชาชนในพื้นท่ี และผลกระทบ รวมทั้งให้ข้อเสนอแนะการพัฒนา
มีกระบวนการทำแผนพัฒนาจากล่างขึ้นบนตั้งแต่ สังคมและการจัดยุทธศาสตร์ในพื้นที่กลุ่มจังหวัด
แผนชุมชนจนถึงแผนจังหวัด และให้หน่วยงานท้ัง ข้อ 4 สนับสนุนการนิเทศงาน ติดตามประเมินผล
ภูมิภาคและท้องถิ่นร่วมกันกลั่นกรอง ทำให้ การดำเนนิ งานเชงิ วิชาการตามนโยบายและภารกิจ
งบประมาณสามารถใช้ให้ตรงกับปัญหาความ ของกระทรวงในพื้นที่กลุ่มจังหวัด มีหน้าที่เป็น
ต้องการของคนในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ กลไกขับเคลื่อนภารกิจของกระทรวงการพัฒนา
มากขึ้น ซึ่งเป็นทั้งกระบวนการเพิ่มประสิทธิภาพ สังคมและความมั่นคงของมนุษย์ นอกจากน้ี
ประสิทธิผลการใช้งบประมาณแผ่นดิน การมีส่วน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของ
ร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการตนเอง มนุษย์ได้มอบหมายให้สำนักงานส่งเสริมและ
การสรา้ งความโปรง่ ใสและธรรมาภิบาล สนับสนุนวิชาการทำหน้าที่เชื่อมโยงประสาน

นโยบายระหว่างหน่วยงานส่วนกลางกับส่วน 1.3 วิธกี ารดำเนินงาน
ภูมิภาคในการแปลงนโยบาย ข้อมูลสารสนเทศ
องค์ความรู้ และแผนต่างๆ ของกระทรวงฯ ให้เกิด 1.3.1 ประชุมชี้แจงแนวทางและกำหนด
การบูรณาการการปฏิบัติงานของหน่วยงานสังกัด รูปแบบการจัดทำรายงานสถานการณ์ทางสังคม
กระทรวงฯ ในส่วนภูมิภาค จึงตระหนักถึงความ ในระดับกลุ่มจังหวดั ประจำปี 2564
จำเป็นที่จะต้องขับเคลื่อนให้เกิดการบูรณาการ
โครงการด้านสังคมเชิงพื้นที่ในระดับพื้นที่จังหวัด 1.3.2 สสว.1-11 จัดทำรายงานสถานการณ์
และกลุ่มจังหวัด เพื่อตอบสนองความต้องการของ ทางสงั คมกลุ่มจังหวดั ตามเขตพนื้ ทรี่ ับผิดชอบ
จังหวัดและกลุ่มจังหวัดที่สอดคล้องยุทธศาสตร์
อย่างมปี ระสิทธิภาพและประสทิ ธิผล 1.3.3 ประชุมถอดบทเรียนการจัดทำรายงาน
สถานการณ์ทางสงั คมกลุ่มจงั หวัด ประจำปี 2561
ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นที่มาของการจัดทำ
รายงานสถานการณ์ทางสังคมและคาดการณ์ 1.3.4 เผยแพร่และประชาสมั พนั ธ์การนำไปใช้
แนวโน้มสถานการณ์ทางสังคมในพื้นที่กลุ่มจังหวัด ประโยชน์ผ่านช่องทางตา่ งๆ
ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและ
สนับสนุนวิชาการ 3 (สสว.3) ครอบคลุม 8 จังหวดั 1.4 ประโยชน์ทคี่ าดวา่ จะไดร้ บั
ได้แก่ จังหวัดนครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี
สุพรรณบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี 1.4.1 มีข้อมูลสถานการณ์ทางสังคมระดับ
และจงั หวัดประจวบครี ขี ันธ์ พื้นที่ที่ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย สามารถใช้
ประโยชน์ในการปอ้ งกนั และแกไ้ ขปญั หาสังคม
1.2 วัตถุประสงค์
1.4.2 หน่วยงานระดับท้องถิ่น ระดับจังหวัด
1.2.1 เพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และจัดทำ
ร า ย ง า น ส ถ า น ก า ร ณ ์ ท า ง ส ั ง ค ม ใ น เ ข ต พ ื ้ น ที่ สามารถนำข้อมูลในพื้นที่ไปใช้ในการกำหนด
รบั ผิดชอบของ สสว.3
นโยบาย แผนงาน โครงการ ในการป้องกัน และ
1.2.2 เพื่อคาดการณ์แนวโน้มสถานการณ์
ทางสังคมและผลกระทบในเขตพื้นที่รับผิดชอบ แก้ไขปัญหาทางสังคม และหน่วยงานระดับ
ของ สสว.3
กระทรวง สามารถนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์
1.2.3 เพื่อเสนอแนะแนวทางในการแก้ไข
ปัญหาทางสังคมในพื้นที่กลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่ วิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาทางสังคมท่ีสำคัญและ
รับผิดชอบของ สสว.3
กำหนดนโยบาย แผนงานในการป้องกันและแก้ไข

ปัญหาสงั คมภาพรวมตอ่ ไป

2

ส่วนท่ี 2

ขอ้ มลู พน้ื ฐานในพ้นื ที่กลมุ่ จังหวัดในเขตรบั ผิดชอบของ สสว.3

(นครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสาคร สมทุ รสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขนั ธ์)

2.1 ที่ตง้ั และอาณาเขต จังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3
ประกอบด้วย 8 จังหวัด ไดแ้ ก่ นครปฐม กาญจนบรุ ี
ภาพท่ี 2.1 แสดงอาณาเขตของพื้นที่กลุม่ จงั หวดั ราชบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร
สำนกั งานส่งเสรมิ และสนบั สนุนวิชาการ 3 เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ ด้านตะวันตกมี
อาณาเขตตดิ ต่อกบั สาธารณรฐั แห่งสหภาพเมียนมา
เมยี นมา จังหวัดกาญจนบุรี 370 กิโลเมตร และจังหวัด
ราชบุรี 70 กโิ ลเมตร ดา้ นเหนอื ติดกับ
เมียนมา กรุงเทพฯ จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดชัยนาท และจังหวัดตาก
อา่ วไทย ด้านใต้ติดกับจังหวัดชุมพร ส่วนทิศตะวันออก
ติดกับจังหวัด กรุงเทพมหานคร จังหวัดอ่างทอง
จังหวัดนนทบุรี จังหวัดพระนครศรอี ยุธยา และทะเล
อา่ วไทย

การแบ่งเขตการบริหารราชการแบบ
กลุ่มจังหวัด ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบ
ของ สสว.3 แบง่ ได้ ดงั น้ี
กลุ่มจงั หวดั ภาคกลางปริมณฑล จงั หวัดนครปฐม
กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 1 จังหวัดราชบุรี
จงั หวดั สุพรรณบุรี จงั หวัดกาญจนบุรี
กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 2 จังหวัด
สมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสงคราม จังหวัดเพชรบุรี
จงั หวดั ประจวบครี ขี นั ธ์

3

ตารางที่ 2.1 แสดงทตี่ ้งั และอาณาเขตพน้ื ทก่ี ลมุ่ จังหวดั

จงั หวดั พ้ืนท่ี ไร่ จำนวน ความหนาแน่นของ
ตารางกิโลเมตร ประชากร (คน) ประชากร (ตร.กม./คน)

นครปฐม 2,168.327 1,355,204 920,729 424.63

ราชบุรี 5,198.797 3,247,789 869,313 167.21

กาญจนบรุ ี 19,483.148 12,176,976 891,976 45.78

สุพรรณบุรี 5,358.008 3,348,755 838,628 156.52

สมทุ รสาคร 872.347 545,216 586,199 671.98

สมทุ รสงคราม 416.700 260,440 192,052 460.89

เพชรบุรี 6,225.138 3,890,711 482,193 77.46

ประจวบครี ขี นั ธ์ 6,367.620 3,988,500 550,678 86.48

ทมี่ า: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ขอ้ มูล ณ ธันวาคม 2563

จากตารางที่ 2.1 จังหวัดที่มีพื้นท่ี ด่านสิงขร และจุดผ่อนปรนด่านพระเจดีย์สามองค์

มากที่สุด คือ จังหวัดกาญจนบุรี จำนวน 19,483.148 ที่เป็นจุดเชื่อมโยงการค้าชายแดนกับสาธารณรัฐ

ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 12.1 ล้านไร่ แห่งสหภาพเมียนมา

ความหนาแน่นของประชากรอยู่ที่ 45.78 ตาราง ทรัพยากรธรรมชาติ

กิโลเมตร/คน ส่วนจังหวัดที่มีพื้นที่น้อยที่สุด คือ - ดิน ดินที่พบส่วนใหญ่ในบริเวณที่ราบ

จังหวัดสมุทรสงคราม จำนวน 416.700 ตาราง มีลักษณะเป็นดินลุ่มน้ำหรือดินตะกอนที่แม่น้ำ

กิโลเมตร หรือประมาณ 2.6แสนไร่ ความหนาแน่น แม่กลอง มีคุณสมบัติที่แตกต่างกนั เช่น ดินเหนียว

ของประชากรอยู่ท่ี 460.89 ตารางกโิ ลเมตร/คน ดำ เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเหมาะที่จะใช้เพาะปลูก

2.2 ลักษณะภูมปิ ระเทศ ข้าวหรือยกร่องปลูกมะพร้าว ดินร่วนกำแพงแสน
เป็นดินบริเวณขอบของที่ราบภาคกลางใช้ปลูกพืช
พื้นที่รวม 46,090 ตารางกิโลเมตร ไร่ดี และดินเหนียวท่าจีน พบในเขตที่ติดต่อกับ
หรือร้อยละ 8.98 ของประเทศ ภูมิประเทศ ทะเล หากยกร่องให้สูงขึ้นสามารถปลูกมะพร้าว
แบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ คือ ด้านตะวันตกเป็น ผกั หรือ ไมผ้ ลอน่ื ๆ หรือใช้พื้นท่ีเลี้ยงกุ้ง เล้ียงปลา
พื้นที่สูง บริเวณเทือกเขาถนนธงชัยและตะนาวศรี หรือทำนาเกลอื
เป็นแนวยาวไปทางใตต้ ามแนวพรมแดน มอี าณาเขต
ต ิ ด ต ่ อ ก ั บ ส า ธ า ร ณ ร ั ฐ แ ห ่ ง ส ห ภ า พ ส า ธ า ร ณ รั ฐ แหล ่ งน้ ำ มีลุ่มน้ ำและแม่น้ำท่ีมี
แห่งสหภาพเมียนมา หรือสาธารณรัฐแห่งสหภาพ ความสำคัญ 7 ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำท่าจีน ลุ่มน้ำแม่
เมียนมา ตอนกลางเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำที่เกิดจาก กลอง ลุ่มน้ำเพชรบุรี และลุ่มน้ำชายฝั่งทะเล
การทับถมของดินตะกอนที่แม่น้ำเจ้าพระยาและ ตะวันตก โดยกลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 2
แม่น้ำสาขาต่างๆ พัดพามา สภาพดินมีความอุดม ซึ่งได้แก่ จังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม
สมบูรณ์สูง และตอนล่างเป็นพื้นที่ราบและที่ราบ เพชรบุรี และจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พื้นที่ส่วน
ชายฝั่งทะเลมีด่านถาวร 1 ด่าน คือ ด่านถาวร ใหญ่เป็นพื้นที่ ราบลุ่ม มีชายฝั่งทะเลยาว 359
บา้ นพุนำ้ ร้อนจดุ ผอ่ นปรน 2 จดุ คือ จดุ ผอ่ นปรนพิเศษ กิโลเมตร และเป็นปากแม่น้ำสำคัญ 4 สาย ที่ไหล

4

ลงสู่ทะเลอ่าวไทย คือ แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำแม่กลอง 2.3 ลกั ษณะภูมอิ ากาศ
แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำปราณบุรี ด้านทิศตะวันตก
ในเขตจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สภาพภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าเมืองร้อน
มีลักษณะเป็นที่ราบสูงและภูเขาสูงชัน แล้วค่อย มีฝนตกปานกลางและสลับกับฤดูแล้ง ลำดับพื้นท่ี
ลาดต่ำลงมาทางทิศตะวันออก เกิดเป็นสันปันน้ำ ลาดลงมาทางใต้ตามลำดับจนถึงอ่าวไทย มีภูเขา
แบ่งน้ำส่วนหนึ่งไหลลงสู่สาธารณรัฐแห่งสหภาพ บ้างแต่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาที่ไม่สูงมาก เว้นแต่
เมียนมา ด้านตะวันตกใกล้ชายแดนสาธารณรัฐแห่งสหภาพ
เมียนมามีเทอื กเขาตะนาวศรีวางตวั ในแนวเหนือ –
ป่าไม้ มีพื้นที่ป่าไม้ 12.74 ล้านไร่ คิดเป็น ใต้ ทางด้านตะวันตกจงึ เป็นแนวบังลมมรสุม ทำให้
ร้อยละ 3.93 ของพื้นที่ป่าทั้งประเทศ ลักษณะของ พื้นที่หลังเขามีฝนตกน้อย ปริมาณน้ำฝนเฉล่ีย
ป่าไม้ในส่วนใหญ่เป็นป่าเบญจพรรณ ลักษณะ ประมาณ 1500 มิลลิเมตรต่อปี ทั้งนี้มรสุม
ทั่วไปเป็นป่าโปร่ง พื้นที่ป่าไม้ไม่รกทึบ โดยมีไม้ที่มี ตะวันตกเฉียงใต้จะพัดปกคลุมระหว่างเดือน
คุณค่าทางเศรษฐกิจหลายชนิด ได้แก่ ไม้สัก พฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม ทำให้มีเมฆมาก
ไม้มะค่า และยังมีป่าไม้ประเภทอื่นๆ ด้วย เช่น และฝนตกชุก โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามบริเวณ
ป่าดิบชื้น ขึ้นอยู่ในที่ราบหรือบนภูเขาที่ระดับ ชายฝั่งทะเล และเทือกเขาด้านรับลมจะมีฝน
ความสูงเกิน 600 เมตร จากระดับน้ำทะเล ป่าชายเลน มากกว่าบริเวณอื่น ได้แก่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
มักพบขึ้นอยู่บริเวณชายฝั่งทะเล ปากแม่น้ำ นอกจากนี้ยังพัดพาความชุ่มชื้นมาจากทะเลอันดามนั
ลำคลอง และบรเิ วณรอบเกาะที่มสี ภาพเป็นดนิ เลน สู่กลุ่มจังหวัดภาคกลาง ช่วงฤดูร้อนจะพบว่า
และป่าชายหาด ป่าที่ขึ้นคลุมดินหรือเนินทราย จังหวดั กาญบรุ ี มอี ณุ ภมู ิสงู สดุ มลี มมรสมุ ตะวนั ตก
ชายฝั่งทะเลที่ยกตัวจนน้ำท่วมไม่ถึงแต่ได้รับ เฉียงใต้ พัดพาความชมุ่ ช้นื มาจากทะเลอนั ดามันมา
ผลกระทบจากทะเล เช่น ไอความเค็ม และลม สู่กลุ่มจังหวัดภาคกลาง ทั้งนี้บริเวณภาคกลาง
จากทะเล ตอนล่างจะมีอากาศชุ่มชื้นมากกว่าภาคกลาง
ตอนบน เน่ืองจากอยใู่ กล้ทะเลมากกวา่

5

2.4 ด้านการปกครอง

ตารางที่ 2.2 แสดงจำนวนเขตการปกครองพน้ื ทกี่ ลุ่มจงั หวัด

(หนว่ ย : แห่ง)

จงั หวัด อำเภอ ตำบล หม่บู า้ น อบจ. เทศบาลนคร เทศบาลเมอื ง เทศบาลตำบล อบต.

นครปฐม 7 106 930 1 1 5 18 92

ราชบรุ ี 10 104 977 1 - 4 30 77

กาญจนบรุ ี 13 98 959 1 - 2 47 72

สพุ รรณบรุ ี 10 110 1,008 1 - 2 43 80

สมทุ รสาคร 3 40 303 1 2 2 10 23

สมุทรสงคราม 3 36 284 1 - 1 8 26

เพชรบรุ ี 8 93 698 1 - 2 13 69

ประจวบคีรขี นั ธ์ 8 48 437 1 - 2 14 44

รวม 62 635 5,596 8 3 20 183 483

ท่มี า: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ขอ้ มูล ณ ธันวาคม 2563

จากตารางที่ 2.2 ข้อมูลการปกครอง
ในเขตพ้ืนท่ี สสว.3 รวม 8 จงั หวดั แบ่งการปกครอง
ออกเป็น 62 อำเภอ 635 ตำบล 5,569 หมู่บ้าน
การปกครองส่วนท้องถิ่น ประกอบด้วย องค์การ
บริหารส่วนจังหวัด 8 แห่ง เทศบาลนคร 3 แห่ง
(จังหวัดนครปฐม 1 แห่ง และจังหวัดสมุทรสาคร
2 แห่ง) เทศบาลเมือง 20 แห่ง เทศบาลตำบล
183 แหง่ และองค์การบรหิ ารสว่ นตำบล 483 แหง่

6

2.5 ดา้ นประชากร

ตารางที่ 2.3 จำนวนประชากรแยกตามช่วงอายุ จำแนกตามเพศ และจังหวัด

(หนว่ ย : คน)

จังหวัด อายุ 0-17 ปี อายุ 18-25 ปี อายุ 26-59 ปี อายุ 60 ปี ขน้ึ ไป รวม

ชาย หญิง รวม ชาย หญงิ รวม ชาย หญงิ รวม ชาย หญิง รวม ชาย หญงิ รวม
920,729
นครปฐม 94,807 89,351 184,158 51,329 49,769 101,098 225,720 244,214 469,934 70,028 95,511 165,539 441,884 478,845 869,313
891,976
ราชบุรี 89,270 84,379 173,649 48,249 44,822 93,071 213,033 220,649 433,682 72,279 96,632 168,911 422,831 446,482 838,628
586,199
กาญจนบุรี 100,523 94,423 194,946 56,050 47,811 103,861 224,718 222,262 446,980 66,692 79,497 146,189 447,983 443,993 192,052
482,193
สุพรรณบุรี 81,540 77,296 158,836 41,517 41,423 82,940 205,990 214,626 420,616 75,611 100,625 176,236 404,658 433,970 550,678
5,331,768
สมุทรสาคร 74,976 70,671 145,647 30,120 29,638 59,758 137,760 150,892 288,652 39,867 52,275 92,142 282,723 303,476

สมุทรสงคราม 17,408 16,045 33,453 9,220 9,181 18,401 46,677 48,765 95,442 18,520 26,236 44,756 91,825 100,227

เพชรบุรี 48,243 45,516 93,759 25,134 23,983 49,117 118,804 125,509 244,313 40,734 54,270 95,004 232,915 249,278

ประจวบคีรขี ันธ์ 60,109 56,506 116,615 35,223 27,917 63,140 133,575 140,535 274,110 43,942 52,871 96,813 272,849 277,829

รวม 566,876 534,187 1,101,063 296,842 274,544 571,386 1,306,277 1,367,452 2,673,729 427,673 557,917 985,590 2,597,668 2,734,100

ท่มี า: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ข้อมูล ณ ธันวาคม 2563

จากตารางที่ 2.3 จำนวนประชากรใน ภาพที่ 2.2 แสดงจำนวนประชากรในเขตพื้นท่ี
เขตพื้นที่ สสว.3 พบว่า มีจำนวนประชากรรวม สสว.3
จำนวน 5,331,768 คน แบ่งเป็นเพศชาย
2,597,668 คน เพศหญิง 2 ,734,100 คน
โดยจังหวัดที่มีจำนวนประชากรมากที่สุดในสาม
ลำดับแรก ได้แก่ จังหวัดนครปฐม มีจำนวน
ประชากร 920,729 คน จังหวัดกาญจนบุรี
มีจำนวนประชากร 891,976 คน และจังหวัด
ราชบรุ ี มจี ำนวนประชากร 869,313 คน ประชากร
ส่วนใหญ่มีอายุอยู่ในระหว่าง 26 - 59 ปี จำนวน
2,673,729 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 50.14 รองลงมาคือ
ช่วงอายุระหว่าง 0 - 7 ปี จำนวน1,101,063 คน
รอ้ ยละ 20.65 ตามแผนภมู ิที่ 1

7

แผนภูมิท่ี 2.1 แสดงจำนวนประชากรรายจงั หวดั พบมากในจังหวัดสมุทรสาคร โดยส่วนใหญ่
จำแนกตามช่วงอายุ เป็นแรงงานต่างด้าว ส่วนชาติพันธุ์ เขมร กระเหรี่ยง
พบมากสุดในจังวัดราชบุรี และจังหวัดกาญจนบุรี
1,000,000 เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีอาณาเขตติดกับชายแดน
900,000 อีกทั้งยังมีชาวไทยทรงดำ หรือไทยโซ่ง ซึ่งเป็นกลมุ่
800,000 ชาติพันธุ์ที่พบมากสุดในจังหวัดเพชรบุรี สามารถ
700,000 อธบิ ายรายละเอยี ดของ 8 จงั หวัด ดังนี้
600,000
500,000 2.6.1 จังหวัดนครปฐม ประชากรใน
400,000 จังหวัดนครปฐมส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ
300,000 ร้อยละ 98.40 รองลงมานับถือศาสนาคริสต์
200,000 ร้อยละ 1.00 ศาสนาอิสลาม ร้อยละ 0.20 และ
100,000 ศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ 0.40 มีขนบธรรมเนียม
- ประเพณีวัฒนธรรม การละเล่นพื้นเมืองสําคัญท่ี
นิยมปฏิบัติสืบทอดกันมาแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน
อายุ 0-17 ปี อายุ 18-25 ปี อายุ 26-59 ปี อายุ 60 ปี ขน้ึ ไป รวมถึงงานที่จัดขึ้นเป็นประจําทุกปี คือ งานนมัสการ
ธรรมดาเป็นปกติ และในวันสําคัญทางศาสนา เช่น
2.6 ด้านศาสนา ประเพณี วฒั นธรรมและชาติพันธ์ุ วันวิสาขบูชา วันมาฆบูชา จะมีการบูชาด้วยการ
เดินเวียนเทียนทักษิณาวัตรรอบองค์พระปฐมเจดีย์
ศาสนา ประชากรส่วนใหญ่ในกลุ่ม เพื่อเป็นการทําให้จิตใจสงบองค์พระปฐมเจดีย์
จังหวัดเขตพื้นที่ของ สสว.3 นับถือศาสนาพุทธ งานประเพณีท่มี มี าแต่โบราณ จดั ขึน้ ระหว่างวันข้ึน
มากกว่าร้อยละ 90 ของจำนวนประชากรทั้งหมด 12 ค่ำ ถึงแรม 4 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี บริเวณ
รองลงมานับถือศาสนาครสิ ต์ และศาสนาอิสลาม องค์พระปฐมเจดีย์เพื่อบูชาพระบรมสารีริกธาตุ
และ ร่วมกันบริจาคทรัพย์บํารุงรักษาองค์พระปฐม
ประเพณี วัฒนธรรม มีความโดดเด่น เจดีย์ให้ม่นั คงสบื ตอ่ ไป
ด้านวัฒนธรรมทางประวัติศาสตร์ มีศาสนสถาน
แหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม และโบราณสถาน 2.6.2 จังหวัดราชบุรี ประชากรใน
โบราณวัตถุ อาทิเช่น องค์พระปฐมเจดีย์ จังหวัดราชบุรีส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ
พระราชวังสนามจันทร์ จังหวดั นครปฐม ด่านเจดยี ์ 99.16นับถือศาสนาคริสต์ ร้อยละ 0.79 นับถือ
สามองค์ อุทยานประวัติศาสตร์เมืองสิงห์ เส้นทาง ศาสนาอิสลามรอ้ ยละ 0.03 ราชบรุ ีเป็นจงั หวัดหนึ่ง
รถไฟสายมรณะ สะพานข้ามแม่น้ำแคว จังหวัด ที่มีความอุดมสมบูรณ์ของประเทศไทย มีแม่น้ำ
กาญจนบุรี เมืองโบราณบ้านคูบัว วัดพระศรีรัตน แม่กลองไหลผ่านก่อให้เกิดความสมบูรณ์ของพืช
มหาธาตวุ รวหิ าร จงั หวดั ราชบุรี เมอื งโบราณอู่ทอง พันธุ์ธัญญาหาร และออกสู่ทะเลได้ ทำให้ราชบุรี
จังหวัดสุพรรณบุรี โบราณสถานอำเภอบ้านแหลม เป็นเมืองท่าทางการค้าที่สำคัญมาตั้งแต่พุทธ
พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน จังหวัดเพชรบุรี ศตวรรษที่ 13 และยังเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญมา
เป็นต้น ตั้งแต่สมัยอยุธยา วัฒนธรรมการกินของคนราชบุรี

ชาติพันธุ์ กลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่ของ
สสว.3 นับว่ามีกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลายสืบทอด
ประวัติศาสตร์อันยาวนาน และมีอัตลักษณ์
ทางวัฒนธรรมตามยุคสมัย อาทิ ชาวไทยเชื้อสาย
จีน นอกจากนี้ยังมีกลุ่มชาติพันธุ์มอญ เมียนมา

8

จึงเกิดจากภูมิปัญญาในการปรับเปลี่ยน ปรุงแต่ง ยังมีเพลงอีแซวเป็นเพลงพื้นบ้านประจำท้องถ่ิน
ความหลากหลายของทรัพยากรธรรรมชาติที่มีอยู่ ของจังหวัดสพุ รรณบุรี ยาวนานกวา่ 100 ปี
ในท้องถิ่น ผสมผสานกับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ทางวัฒนธรรมต่างถิ่นจาก กลุ่มชนต่าง ๆ ทั้งจีน 2.6.5 จงั หวดั สมทุ รสาคร ประชากรนับ
ลาว มอญ เขมร กะเหรยี่ งจงึ เกิดจากการผสมผสาน ถือศาสนาพุทธมากที่สุด ร้อยละ 99.70 รองลงมา
วฒั นธรรมการกนิ ท่รี ่วมกันบางอยา่ งเช่นในปัจจุบัน คือ ศาสนาคริสต์ ร้อยละ 0.26 นอกจากน้ี
วัฒนธรรมการกนิ ของคนราชบุรี จึงมีลกั ษณะท่ีเปน็ ประชากรยังนับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 0.02
เอกลกั ษณ์ของกลมุ่ ชน และหยบิ ยืมของกลุ่มชนอ่ืน และศาสนาซิกซ์ศาสนาฮินดู ศาสนาอื่น ๆ ร้อยละ
มาผสมผสาน 0.02 เนื่องจากจังหวัดสมุทรสาคร มีชายฝั่งทะเลยาว
41.8 กิโลเมตร จึงมีการประกอบอาชีพทาง
2.6.3 จังหวัดกาญจนบุรี การนับถือ การประมง และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเป็นอาชีพ
ศาสนาของประชากรในจังหวัดกาญจนบุรีมีทั้ง หลัก ผลผลิตจากการประมงทะเลส่วนใหญ่ได้รับ
ศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลาม ศาสนา จากแหล่งน้ำธรรมชาติ ในจังหวัดสมุทรสาคร
พราหมณ์-ฮินดู โดยศาสนาที่ประชาชนส่วนใหญ่ ถอื ว่าเป็นจงั หวัดที่มชี าวรามัญ หรอื ชาวมอญอาศัย
ของจังหวัดกาญจนบุรี นับถือคือ ศาสนาพุทธ อยู่จำนวนมากจังหวัดหนึ่ง ทำให้วัฒนธรรมและ
ประมาณร้อยละ 98.41 นอกนั้นกระจายไปศาสนา ประเพณีของชาวมอญเข้ามามีอิทธิพลและ
อื่น ๆ และชาวจังหวัดกาญจนบุรีมีวัฒนธรรมการ กลายเป็นวัฒนธรรมและประเพณีประจำจังหวัด
แต่งกาย (ยกเว้นคนไทยเชื้อสายต่าง ๆ เช่น พม่า สมุทรสาคร
มอญ กะเหรี่ยง) จะมีการแตง่ กายคล้ายคลงึ กบั ชาว
จังหวัดอื่นในภาคกลาง เมื่อไปงานเลี้ยง งานบุญ 2.6.6 จังหวัดสมุทรสงคราม ประชากร
งานพิธีมักจะแต่งกายพิถีพิถันสวยงามตามสมัย ในจังหวัดสมุทรสงครามส่วนใหญ่นับถือศาสนา
นิยม พุทธ ร้อยละ 97.35 นับถือศาสนาคริสต์ ร้อยละ
1.77นับถือศาสนาอิสลามร้อยละ 0.88 จังหวัด
2.6.4 จังหวัดสุพรรณบุรี ประชากร สมุทรสงครามมีที่ติดชายฝั่งทะเลและไม่ติดชายฝั่ง
จังหวัดสุพรรณบุรี นับถือศาสนาพุทธมากที่สุด ทะเล ซึ่งทั้งสองพื้นที่นี้ก็จะมีวัฒนธรรมที่ต่างกัน
รอ้ ยละ 99.83 รองลงมา คือ ศาสนาครสิ ต์ ร้อยละ เชน่ พ้ืนท่ที ตี่ ดิ ชายฝ่งั ทะเลส่วนใหญป่ ระกอบอาชพี
0.13 และศาสนาอิสลาม ร้อยละ 0.03 จังหวัด ประมง ดังนั้นวัฒนธรรมความเป็นอยู่ก็จะต่างกัน
สุพรรณบุรีเป็นจังหวัดเก่าแก่จังหวัดหนึ่งอยู่ทาง คือ การตั้งบ้านเรือนจะตั้งอยู่บริเวณปากน้ำ
ภาคตะวันตกของประเทศไทย พบหลักฐานทาง เพื่อสะดวกต่ออาชีพตนเองที่ต้องออกทะเลหรือ
โบราณคดีมีอายุ ไม่ต่ำกว่า 3,500 - 3,800 ปี เลี้ยงสัตว์ทะเล และรูปแบบตัวเรือนจะยกพื้นสูง
โบราณวัตถุที่ขุดพบมีทั้งยุคหินใหม่ ยุคสำริด เพื่อรับมือการขึ้นลงของน้ำทะเล ส่วนพื้นที่ที่ไม่ติด
ยุคเหล็กและสืบทอดวัฒนธรรมต่อเนื่องมาตั้งแต่ ชายฝั่งทะเลส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพเกษตร
สมัยสุวรรณภูมิ ฟูนัน อมราวดี ทวารวดี ลพบุรี วัฒนธรรมการสร้างบ้านเรือนจะมีความแตกต่าง
อู่ทองและอยธุ ยา และเปน็ เมอื งตน้ กำเนิดวรรณคดี คือ ส่วนใหญ่จะสร้างอยู่ในพื้นที่สวนของตนเอง
เรื่องขุนช้างขุนแผนอันเป็นวรรณคดีสำคัญเรื่อง เพื่อสะดวกต่อการเอาไปเก็บผลผลิต จังหวัด
หนึ่งของชาติไทย นอกจากนั้นจังหวัดสุพรรณบุรี สมุทรสงครามเป็นจังหวัดหนึ่งที่บรรพชนชาวลาว
หรือ ผู้ลาวดั่งเดิมได้อพยพมาอยู่ในพื้นที่อำเภอ
9

เมืองสมุทรสงคราม และมีลูกหลานผสมกลมกลืน โรงเรียนหนองปรง และโรงเรียนเขาย้อย เน่อื งจาก
กับคนในพื้นที่ แต่ยังคงรักษาขนบธรรมเนียม ชาวไทยทรงดำมีความเป็นชาติพันธุ์สูง ทำให้
ประเพณีและวัฒนธรรมของตัวเองไวใ้ หล้ ูกหลานได้ ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมต่าง ๆ
อย่างมั่นคง ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ วัฒนธรรมการแต่ง ของชาวไทยทรงดำยังคงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
กาย ของชาวไทยทรงดำจะแตง่ กายดว้ ยเส้อื ผ้าสีดำ เป็นจำนวนมาก หนึ่งในวัฒนธรรมที่ยังคงดำรงอยู่
ผู้หญิงให้ใช้ผ้าสีเหลือง สีแดง สีชมพู สีฟ้า สีเขียว คือ วัฒนธรรมการแต่งกายของกลุ่มไทยทรงดำจะ
สีน้ำเงินและสีขาว เป็นสไบพาดไหล่ ผู้ชายใช้ผ้า แต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีดำ ถ้าเป็นผู้หญิงก็ให้ใช้ผ้า
สีคาดเอว สีเหลือง สีแดง สีชมพู สีฟ้า สีเขียว สีน้ำเงินและ
สีขาว เป็นสไบ พาดไหล ถ้าเป็นผู้ชายให้ใช้ผ้า
2.6.7 จังหวัดเพชรบุรี ประชากรใน สีคาดเอว
จงั หวดั เพชรบุรีส่วนใหญน่ บั ถือศาสนาพุทธ รอ้ ยละ
96.67 รองลงมานับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 2.6.8 จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
03.24 ศาสนาคริสต์ ร้อยละ 0.07 นอกนั้นเป็น ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ
ศาสนาอื่น ๆ เมืองเพชรบุรีเป็นเมืองเก่าแก่โบราณ 97.35 รองลงมานับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ1.33
สมัยทวารวดีและศรีวิชัย เนื่องจากจังหวัดเพชรบุรี ศาสนาคริสต์รอ้ ยละ 1.27 และศาสนาอ่ืนๆ รอ้ ยละ
มีประวัติความเป็นมายาวนาน จึงมีโบราณสถาน 0.05 จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มลี ักษณะอากาศร้อนชนื้
โบราณวัตถุ และศิลปกรรมต่าง ๆ ได้แก่ ภาพเขียน และอยู่ในบริเวณหนึ่งที่ได้รับอิทธิพลของ
ตามฝาผนังอุโบสถ หรือลวดลายปูนปั้นต่าง ๆ ความแตกต่างระหว่างพื้นดินของทวีปเอเชียและ
หน้าบัน หน้าจั่วของโบสถ์ วิหารในวัดต่างๆ วัดวาอาราม พ้ืนน้ำของมหาสมุทรทางตอนใต้ เปน็ ปัจจัยที่ทำให้
ท่ีมีอยทู่ กุ วันนีจ้ ะมี พระพทุ ธรปู หรือซากสถปู เจดีย์ เกิดลมมรสุมในภูมิภาคนี้ โดยเฉพาะลมมรสุม
เป็นหลักฐานประกอบกับลักษณะของเมือง ตะวนั ตกเฉียงใตห้ รอื มรสมุ ฤดรู อ้ น ซ่ึงเป็นลมมรสุม
เพชรบุรมี ที ัง้ ภูเขา ปา่ ไม้ ถำ้ ลำธาร น้ำตก แกง่ หิน ที่มีความสำคัญต่อชีวิตความเป็นอยู่และการ
และหาดทรายชายทะเลที่มีธรรมชาติสวยงาม ประกอบอาชีพอย่างมาก ประชากรส่วนใหญ่จึงมี
จังหวัดเพชรบุรี เป็นจังหวัดที่มีประชากรทั้งชาวไทย อาชีพทำเหมืองแร่ เลี้ยงสัตว์ การประมง และการ
ชาวไทยทรงดำ ชาวมอญ และชาวกะเหรี่ยง อาศัย อุตสาหกรรม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีชาวมอญ
อยู่ร่วมกันทำให้เมืองเพชรบุรี มีความหลากหลาย และชาวไทยทรงดำอยู่ส่วนหนึ่ง สามารถพบเห็น
ทั้งด้านประเพณี วัฒนธรรม อาชีพ และความ การแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์โดดเดน่ การแต่งกาย
เป็นอยู่ กลุ่มชาติพนั ธุ์ไทยทรงดา หรอื ไทยโซ่ง ของชาวไทยทรงดำ จะแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีดำ
เป็นชาติพันธุ์กลุ่มใหญ่ในจังหวัดเพชรบุรี มีการ ผู้หญิงจะใช้ผ้าสีเหลือง สีแดง สีชมพู สีฟ้า สีเขียว
กระจายตัวอยู่ทั่วไปในทุกอำเภอของจังหวัด สีน้ำเงินและสีขาว เป็นสไบพาดไหล่ ผู้ชายใช้ผ้า
เพชรบุรี โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในทุกตำบลของอำเภอ สีคาดเอว
เขาย้อย อีกทั้งมีการเรียนการสอนภาษาไทยโซ่งที่

10

2.7 ดา้ นสาธารณสุข

ตารางที่ 2.4 จำนวน หน่วยบริการสาธารณสุข ภาครฐั และภาคเอกชน จำแนกตามจังหวัด

(หนว่ ย:แห่ง)

จังหวัด ภาครัฐ ภาคเอกชน รวม

โรงพยาบาล โรงพยาบาล โรงพยาบาล โรงพยาบาล รวม

ศนู ย์ ท่วั ไป ชุมชน ส่งเสริมสขุ ภาพ

(รพศ.) (รพท.) (รพช.) ตำบล (รพ.สต.)

นครปฐม 1 0 8 134 143 5 148

ราชบรุ ี 1 3 7 159 170 6 176

กาญจนบุรี 0 2 14 142 158 4 162

สุพรรณบรุ ี 1 1 8 174 184 4 188

สมุทรสาคร 1 1 0 56 58 8 66

สมุทรสงคราม 0 1 2 49 52 1 53

เพชรบรุ ี 0 1 7 117 125 3 128

ประจวบครี ีขันธ์ 0 2 6 81 89 3 92

รวม 4 11 52 912 979 34 1,013

ท่มี า: HDC Report กระทรวงสาธารณสุข ขอ้ มลู ณ วนั ท่ี 23 พฤศจิกายน 2563

แผนภูมิที่ 2.2 แสดงจำนวนหนว่ ยบริการสาธารณสุข

200 176 188 128 จากตารางที่ 2.4 แสดงจำนวนหน่วย
148 บริการสาธารณสุข ในเขตพื้นที่ของ สสว.3 พบว่า
มีจำนวนหน่วยบริการสาธารณสุขในเขตพื้นที่
150 126 รับผิดชอบของ สสว.3 ทั้งสิ้น 1,013 แห่ง แบ่งออก
เป็นโรงพยาบาลศูนย์ (รพศ.) จำนวน 4 แห่ง
100 92 ในจังหวัดนครปฐม ราชบรุ ี สพุ รรณบุรี และจังหวัด
50 66 53 สมุทรสาครโรงพยาบาลทว่ั ไป (รพท.) จำนวน 11 แห่ง
โรงพยาบาลชุมชน (รพช.) จำนวน 52 แห่ง
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)
จำนวน 912 แห่ง และโรงพยาบาลเอกชน จำนวน
34 แห่ง จังหวัดที่หน่วยบริการสาธารณสุขมาก
ที่สุด คือ จงั หวดั สพุ รรณบุรี มจี ำนวน 188 แห่ง

11

รองลงมา คือ จังหวัดราชบุรี จังหวัดกาญจนบุรี แพทย์ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3
จังหวัดนครปฐม จังหวัดเพชรบุรี จังหวัด มีจำนวน 7,020 คน คิดเป็นสัดส่วนจำนวนประชากร
ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสาครและจังหวัด 6,639 คน ต่อแพทย์ 1 คน จังหวัดที่มีจำนวน
สมุทรสงคราม ตามลำดับ ทั้งนี้จากการเปรียบ ประชากรต่อแพทยม์ ากที่สดุ คอื จังหวดั สุพรรณบรุ ี
จำนวน รพ.สต. กับจำนวนตำบลทง้ั หมดในพน้ื ทีท่ ้งั โดพบว่ามีจำนวน 1,443 : 1 คน รองลงมา คือ
8 จงั หวดั พบว่า ทุกจังหวดั มี รพ.สต. ประจำตำบล จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดสมุทรสงคราม
มากกว่า 1 แห่ง ดังนั้นแสดงให้เห็นว่าประชาชน จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดนครปฐม จังหวัดราชบุรี
สามารถเข้าถึงบริการสาธารสุขเบื้องต้นในพื้นที่ได้ จงั หวดั เพชรบุรี และจังหวดั สมทุ รสาคร ตามลำดับ
อย่างทัว่ ถงึ

ตารางท่ี 2.5 จำนวนประชากรต่อแพทย์รายจังหวดั แผนภมู ทิ ี่ 2.3 แสดงสัดสว่ นประชากรตอ่ แพทย์ 1 คน

(หนว่ ย : คน)

จงั หวัด แพทย์ ประชากร ประชาก 1,600
รตอ่ 1,400 1443
นครปฐม
ราชบุรี 1,179 920,729 แ7พ81ท:ย1์ 1,200 1061
1,132 869,313 768:1 828
1,000
กาญจนบุรี 1,082 891,976 824:1 800 781 768 824

สุพรรณบุรี 581 838,628 1,443:1

สมทุ รสาคร 1,284 586,199 457:1 600 457 477
400
สมทุ รสงคราม 232 192,052 828:1

เพชรบรุ ี 1,011 482,193 477:1

ประจวบครี ีขัน 519 550,678 1,061:1 200
รวธม์ 7,02 5,331,76 6,639:
ทมี่ า: HDC Repo0rt กระทรวงสาธ8ารณสขุ 25163 -

12

ตารางที่ 2.6 แสดงสาเหตกุ ารตาย 5 อันดบั แรกจากโรคตา่ งๆ รายจงั หวดั

(หน่วย:คน)

จังหวัด วยั ชรา หวั ใจลม้ เหลว การตดิ เชื้อในกระแส หัวใจลม้ เหลว ความดนั โลหติ สงู

ไม่ระบุ เลอื ด ไม่ระบชุ นิด ไม่ทราบสาเหตุ

นครปฐม 260 รายล9ะ2เอยี ด - 76 (ปฐ9ม0ภูมิ)

ราชบรุ ี 266 181 765 73 108

กาญจนบรุ ี 291 243 - 23 64

สพุ รรณบุรี 593 134 - 97 227

สมุทรสาคร 62 52 42 31 -

สมุทรสงคราม 157 139 91 170 25

เพชรบรุ ี 349 343 110 233 23

ประจวบคีรีขันธ์ 411 232 132 244 35

รวม 2,389 1,416 1,140 947 572

ที่มา: HDC Report กระทรวงสาธารณสุข ข้อมูล ณ 16 พฤศจิกายน 2563

จากตารางที่ 2.6 แสดงสาเหตุการตาย แผนภมู ทิ ี่ 2.4 แสดงสาเหตกุ ารตาย 5 อนั ดับแรก
จากโรคต่างๆ จังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ จากโรคต่างๆ
สสว.3 พบว่า โรควัยชราเป็นสาเหตุการตายอันดบั ที่ 1
จำนวน 2,389 คน รองลงมาคือ โรคหัวใจล้มเหลว 800
มีจำนวน 1,416 คน การติดเชื้อในกระแสเลือด 600
มีจำนวน 1,140 คน หัวใจล้มเหลว มีจำนวน 400
947 คน และความดันโลหิตสูง จำนวน 572 คน 200
ตามลำดับ
0

วัยชรา
หวั ใจลม้ เหลว ไมร่ ะบุรายละเอียด
การตดิ เชื้อในกระแสเลอื ด ไม่ระบุชนดิ
หัวใจล้มเหลว
ความดันโลหติ สูงไม่ทราบสาเหตุ (ปฐมภมู ิ)

13

2.8 ด้านการศกึ ษา

ตารางที่ 2.7 จำนวนนักเรยี นนกั ศึกษาในระบบจำแนกตามระดับชัน้ ปี พ.2562

(หนว่ ย:คน)

จงั หวัด ระดบั การศึกษา (คน)

นครปฐม อนุบาล ประถม ม.ตน้ ม.ปลาย ปวช. ปวส. รวม
ราชบุรี
กาญจนบรุ ี 25,548 68,193 36,183 21,823 6,999 2,811 161,557
สุพรรณบุรี
สมุทรสาคร 23,980 64,207 32,012 14,269 9,760 4,525 148,753
สมุทรสงคราม
เพชรบุรี 23,553 66,043 30,657 14,226 6,021 2,978 143,478
ประจวบคีรีขนั ธ์
รวม 18,457 55,774 27,863 13,642 7,134 3,452 126,322

15,193 42,176 17,480 6,770 4,283 1,658 87,560

4,179 11,742 6,293 2,964 2,128 953 28,259

11,949 33,017 16,141 9,042 4,144 2,400 76,693

16,652 42,703 19,899 8,223 5,639 2,256 95,372

139,511 383,855 186,528 90,959 46,108 21,033 867,994

ท่มี า: ศูนย์เทคโนโลยีและการส่ือสาร สำนกั งานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร ข้อมูล ณ ธันวาคม 2562

จากตารางที่ 2.7 แสดงจำนวนนักเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 186,528 คน
นักศึกษา จำแนกตามระดับชั้น ปีการศึกษา 2562 ระดับอนุบาล จำนวน 139,511 คน ระดับมัธยม
พบว่า จำนวนนกั เรยี น นกั ศึกษา จำแนกตามระดับ ศึกษาตอนปลาย 90,959 คน ปวส. จำนวน46,108
ช้ันในพื้นท่ีในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3 คน ปวช. จำนวน 21,033 คน ส่วนใหญ่ นักเรียน
มีจำนวนทั้งสิ้น 867,994 คน ส่วนใหญ่อยู่ในช่วง นักศึกษา จะศึกษาต่อในสายสามัญมากกว่า
ระดับประถมศกึ ษา จำนวน 383,855 คนรองลงมา สายอาชีวศกึ ษา

แผนภูมิที่ 2.5 แสดงจำนวนนกั เรยี น นกั ศกึ ษา จำแนกตามระดบั ชัน้ ปีการศกึ ษา 2562

80,000
60,000
40,000
20,000

-

นครปฐม ราชบรุ ี กาญจนบรุ ี สพุ รรณบรุ ี สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบคีรีขนั ธ์
อนบุ าล ประถม ม.ต้น ม.ปลาย ปวช. ปวส.

14

ตารางท่ี 2.8 สถานศึกษาในระบบ นอกระบบ จำแนกรายสังกดั รายจงั หวดั ปกี ารศึกษา 2563

(หน่วย:จำนวน:แหง่ )

จงั หวดั สพฐ. รายการสถานศึกษา สำนักพทุ ธ นอกระบบ รวม
276 ในระบบ ศาส3นา กศน.
นครปฐม 355 เอกชน อาชวี ศึกษา ทอ้ งถน่ิ แห่งช1าติ 9 362
ราชบรุ ี 423 44 11 19 11 428
กาญจนบุรี 434 35 12 14 3 15 475
สุพรรณบรุ ี 114 21 9 4 2 10 496
สมุทรสาคร 81 28 7 15 - 3 159
สมุทรสงคราม 241 22 2 18 - 3 106
เพชรบุรี 229 11 3 8 - 9 293
ประจวบครี ีขันธ์ 22 7 14 1 8 300
36 6 20

รวม 2,153 219 57 112 10 68 2,619

ท่มี า: ศนู ย์เทคโนโลยีและการสอื่ สาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร ข้อมลู ณ ธนั วาคม 2563

จากตารางที่ 2.8 แสดงสถานศึกษาในระบบ แผนภูมิที่ 2.6 แสดงจำนวนสถานศกึ ษารายจังหวดั
นอกระบบ จำแนกรายสังกัด รายจังหวัด ปีการศึกษา ปกี ารศึกษา 2563
2563 ในพ้นื ท่ีในเขตพืน้ ท่ีรบั ผดิ ชอบของ สสว.3 พบว่า
มีสถานศึกษา รวมทั้งสิ้น 2,619 แห่ง มีสถานศึกษา ประจวบคีรีขันธ์
ในระบบจำนวน 2,551 แห่ง แบ่งออกเป็นสถานศึกษา เพชรบรุ ี
ในสังกัดสพฐ. จำนวน 2,153 แห่ง สถาบันเอกชน
จำนวน 219 แหง่ สถาบนั อาชวี ศึกษา จำนวน 57 แหง่ สมุทรสงคราม
การศึกษาท้องถิ่น จำนวน 112 แห่ง สังกัดสำนักพุทธ สมทุ รสาคร
ศาสนาแห่งชาติจำนวน 10 แห่ง การศึกษานอกระบบ สุพรรณบุรี
ได้แก่ กศน.มีจำนวน 68 แห่ง จังหวัดสุพรรณบุรี กาญจนบุรี
มีจำนวนสถานศึกษามากที่สุด มีจำนวน 496 แห่ง ราชบรุ ี
และจังหวัดสมุทรสงคราม มีจำนวนสถานศึกษา นครปฐม
น้อยท่ีสุด มจี ำนวน 106 แหง่
- 100 200 300 400 500
กศน. สํานกั พทุ ธศาสนาแห่งชาติ

ทอ้ งถิ่น อาชีวศกึ ษา
เอกชน สพฐ.

15

ตารางที่ 2.9 คะแนนเฉลี่ยการทดสอบ O-Net จากตารางที่ 2.9 แสดงคะแนนเฉลี่ยการ
ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (%) ทดสอบ O-Net ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (%)
ปี พ.ศ. 2558 – 2562 ปี พ.ศ.2558 - 2562 ในพื้นที่ 8 จังหวัดของกลุ่ม
จังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3 พบว่า
จงั หวัด ปีการศึกษา ในปี 2562 คา่ เฉลีย่ ระดับประเทศ คือ ร้อยละ 35.02
2558 2560 2562 มี 4 จังหวัดที่มีค่าเฉลี่ยคะแนนสูงกว่าระดับประเทศ
คือ จังหวัดนครปฐม ร้อยละ 39.60 รองลงมาจังหวดั
ระดับประเทศ 34.80 33.23 35.02 สมุทรสงคราม ร้อยละ 38.12 จังหวัดเพชรบุรี
ร้อยละ 37.31 และจังหวัดราชบุรี ร้อยละ 36.27
นครปฐม 38.33 37.51 39.60 ส่วนจังหวัดที่มีค่าเฉลี่ยคะแนนต่ำกว่าระดับประเทศ
ได้แก่ จังหวัดกาญจนบุรี ร้อยละ 32.51 จังหวัด
ราชบรุ ี 35.82 34.37 36.27 ประจวบคีรีขันธ์ ร้อยละ 34.48 จังหวัดสุพรรณบุรี
รอ้ ยละ 37.79 และจงั หวดั สมุทรสาคร รอ้ ยละ 34.49
กาญจนบุรี 33.01 30.92 32.51

สุพรรณบรุ ี 34.67 32.60 34.79

สมทุ รสาคร 35.00 32.87 34.49

สมุทรสงคราม 36.91 36.66 38.12

เพชรบรุ ี 36.70 35.17 37.31

ประจวบคีรีขนั ธ์ 34.40 32.55 34.48

ที่มา: สำนกั งานคณะกรรมการพฒั นาการเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ (สศช.)

2.9 ดา้ นแรงงาน

ตารางที่ 2.10 การมงี านทำของประชากรในกลุ่มจังหวดั ไตรมาส 4 (ตลุ าคม - ธนั วาคม 2563)

จงั หวดั กำลังแรงงานในปัจจุบนั กำลงั (หนว่ ย:คน)
ผมู้ งี านทำ ผ้วู ่างงาน แรงงานท่ี ผไู้ มอ่ ย่ใู นกำลังแรงงาน
รอฤดูกาล
ทำงานบา้ น เรียนหนงั สอื อ่นื ๆ

นครปฐม 700,910 8,870 - 74,378 55,801 139,439
ราชบุรี 449,296 11,605
กาญจนบุรี 448,685 8,805 - 49,086 42,189 118,831
สุพรรณบุรี 467,412 2,020
สมทุ รสาคร 720,732 9,576 1,054 55,218 41,751 92,968
สมุทรสงคราม 111,304
เพชรบุรี 289,220 814 1,692 60,576 41,794 152,130
ประจวบครี ขี นั ธ์ 267,070 4,446
4,302 - 44,799 51,135 75,294

- 17,383 9,451 25,399

- 24,136 27,336 57,690

181 33,956 20,149 50,320

ที่มา: สำนักงานสถิติแหง่ ชาติ ข้อมลู ณ เดือนธนั วาคม 2563

หมายเหตุ : อน่ื ๆ หมายถงึ ยังเด็กหรอื ชรา ป่วย พิการฯลฯ จนไมส่ ามารถทำงานได้ พกั ผอ่ น และเกษียณการทำงาน

16

ตารางที่ 2.10 การมีงานทำของประชากร จากตารางที่ 2.11 จำนวนคนต่างด้าวที่
ในกลุ่มจังหวัดพื้นที่ในเขตรับผิดชอบของ สสว.3 ได้รับอนุญาตทำงานคงเหลือ พ.ศ.2559 - 2563
กำลังแรงงานในปัจจุบันรวม เมื่อเทียบจำนวนผู้มี กลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3
งานทำ และผู้ว่างงาน พบว่าอัตราการว่างงาน พบว่า จำนวนคนต่างด้าวโดยส่วนใหญ่มีจำนวน
จังหวัดที่มีอัตราการว่างงานมากสุด ได้แก่ จังหวัด เพิ่มข้ึนจงั หวดั ทีม่ ีคนต่างด้าวทไ่ี ด้รับอนญุ าตทำงาน
ราชบุรี ร้อยละ 2.52 รองลงมาจังหวัดกาญจนบุรี คงเหลือมากที่สุด ในปี พ.ศ.2563 ได้แก่ จังหวัด
ร้อยละ 1.92 และจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 1.59 สมทุ รสาคร จำนวน 238,848 คน รองลงมาจงั หวดั
โดยจังหวัดที่มีอัตราการว่างงานน้อยที่สุด ได้แก่ นครปฐม จำนวน 92,945 คน และจังหวัด
จังหวัดสุพรรณบุรี ร้อยละ 0.43 ประจวบคีรีขันธ์ จำนวน 28,798 คน จังหวัดที่มี
จำนวนคนต่างด้าวน้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัด
นอกจากนี้ยังพบว่าจังหวัดที่มีกลุ่มผู้ที่ไม่ สมุทรสงคราม จำนวน 13,926 คน และจังหวัด
อยู่ในกำลังแรงงานรวม แบ่งเป็น ผู้ที่ทำงานบ้าน สุพรรณบุรี จำนวน 14,284 คน
เรียนหนังสือ และกรณีอื่นๆ โดยจังหวัดนครปฐม
มากที่สุดจำนวน 269,618 คน รองลงมา จังหวัด แผนภูมิที่ 2.7 แสดงจำนวนคนต่างด้าวที่ได้รับ
สุพรรณบุรี จำนวน 254,500 คน และจังหวัดราชบุรี อนุญาต ทำงานคงเหลือ พ.ศ.
จำนวน 210,106 คน ทั้งนี้จังหวัดที่มีผู้ที่ไม่ได้อยู่ใน 2559-2563
กำลังแรงงานน้อยที่สุด ได้แก่ จังหวัดสมุทรสงคราม
จำนวน 52,234 คน 300,000

ตารางท่ี 2.11 จำนวนคนต่างด้าวท่ไี ดร้ ับอนญุ าต 250,000
ทำงานคงเหลอื พ.ศ.2559-2563
ของกลุ่มจงั หวัด 200,000

(หนว่ ย:คน) 150,000

จังหวัด 2559 2560 2561 2562 2563 100,000

นครปฐม 66,486 111,03 138,89 212,82 92,945 50,000

ราชบุรี 11,135 27,9556 20,7325 50,6596 43,508 0

กาญจนบรุ ี 10,311 15,786 14,485 29,431 29,319 2559 2560 2561 2562 2563

สุพรรณบรุ ี 2,920 9,253 9,203 16,201 14,284 นครปฐม ราชบุรี
กาญจนบรุ ี สุพรรณบุรี
สมุทรสาคร 138,69 220,57 190,02 239,34 238,84 สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม
เพชรบุรี ประจวบคีรีขนั ธ์
สมุทรสงคราม 4,2675 10,7112 5,4804 12,1616 13,9286

เพชรบุรี 17,081 16,008 16,966 18,809 18,758

ประจวบคีรีขั 18,864 32,140 17,938 29,885 28,798

ที่มา:นธก์ รมการจดั หางาน กระทรวงแรงงาน
หมายเหต:ุ ต้ังแต่ ปี พ.ศ.2558 เพม่ิ มาตรา 14 คนตา่ งดา้ ว

ทเ่ี ข้ามาทำงานในลักษณะไป-กลบั หรือตามฤดูกาล

17

2.10 ด้านท่ีอยอู่ าศยั

ตารางที่ 2.12 แสดงจำนวนชุมชนผูม้ ีรายได้น้อยของกล่มุ จังหวัด พ.ศ 2562

จังหวัด จำนวน ชมุ ชนแออดั ชุมชนเมอื ง ชมุ ชนชานเมือง จำนวน จำนวน จำนวน
ครวั เรือน ประชากร
ชมุ ชน ชมุ ชน ครวั เรอื น ชุมชน ครัวเรือน ชุมชน ครวั เรอื น บ้าน

นครปฐม 23 21 873 - - 2 65 795 938 3,752

ราชบรุ ี 8 8 252 - - - - 181 252 1,008

กาญจนบรุ ี 11 11 361 - - - - 286 361 1,444

สพุ รรณบุรี 12 11 388 - - 1 20 353 408 1,632

สมุทรสาคร 24 24 1,264 - - - - 1,247 1,264 5,056

สมทุ รสงคราม 6 6 295 - - - - 293 295 1,180

เพชรบุรี 5 3 64 - - 2 40 104 104 416

ประจวบคีรีขนั ธ์ 11 11 379 - - - - 329 379 1,516

รวม 100 95 3,876 - - 5 125 3,588 4,001 16,004

ท่ีมา : รายงานสรปุ และวิเคราะห์ฐานขอ้ มลู ชมุ มชนผมู้ ีรายไดน้ อ้ ยทว่ั ประเทศโครงการปรบั ปรุงและพัฒนาขอ้ มูลสารสนเทศ
และบรกิ ารเผยแพร่ ปีงบประมาณ 2562

จากตารางที่ 2.12 จำนวนชุมชนผู้มี เกษตรกรรม มีพืชเศรษฐกจิ ทีส่ ำคญั ได้แก่ ข้าว อ้อย
รายได้น้อยของกลุ่มจังหวัดพื้นที่ในเขตรับผิดชอบ ผลไม้ พืชผัก ไม้ดอกไม้ประดับ ส่วนปศุสัตว์
ของ สสว.3 พบว่ามีจำนวนทั้งสิ้น 100 ชุมชน การเลี้ยงไก่ สุกร โคเนื้อ และโคนม ในขณะที่
แบ่งเป็นชุมชนแออัด 95 ชุมชน ชุมชนชานเมือง ภาคอุตสาหกรรมเป็นอุตสาหกรรมเกษตร มีที่ต้ัง
5 ชุมชน โดยจังหวัดสมุทรสาครมีชุมชนแออัด ของอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตร ได้แก่ โรงสีข้าว
มากที่สุด 24 ชุมชน รองลงมา จังหวัดนครปฐม โรงงานแปรรูปผักและผลไม้ รวมทั้งโรงงานผลิต
23 ชุมชน และจะงหวดั สุพรรณบุรี 12 ชุมชน อาหารกระป๋องเพื่อการส่งออก นอกจากนี้ยังมี
โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมากที่สุด
2.11 ดา้ นเศรษฐกิจ ในประเทศไทย ในภาพรวม พบว่า โครงสร้าง
ทางเศรษฐกิจของกลุ่มจังหวัดขึ้นอยู่กับภาคการผลติ
กลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่ของ สสว.3 4 สาขา ได้แก่ สาขาเกษตรการเพาะปลูก เศรษฐกิจ
มีสภาพภูมิประเทศมีพื้นที่อุดมสมบูรณ์เหมาะกับ และการประมง สาขาอุตสาหกรรม สาขาการค้า
การทำการเกษตร ทั้งการทำนา ทำสวน ทำนา ส่งและการค้าปลีก และสาขาการท่องเที่ยวและ
เกลือ ทำไร่ ปศุสัตว์ ประมง และการเพาะเลี้ยง บริการ นอกจากนี้ยังพบว่าเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญ
สตั ว์น้ำชายฝง่ั มแี มน่ ำ้ สายสำคญั หลอ่ เลีย้ ง พลเมอื ง แห่งหนึ่งของประเทศการท่องเที่ยวและบริการ
ได้แก่ แม่น้ำ ท่าจีน แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำแคว นอกจากนี้ยังพบว่าเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญแห่ง
นอกจากนี้ยังมีเขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนวชิราลงกรณ์ หน่ึงของประเทศ
อ่างเก็บน้ำ ทะเลสาบ ห้วย หนอง คลอง บึงและ
ระบบชลประทาน ครอบคลุมเกือบทุกพื้นที่ ในด้าน

18

ตารางท่ี 2.13 รายได้โดยเฉล่ียต่อเดอื นตอ่ ครัวเรือนของกลมุ่ จังหวดั พ.ศ.2554 – 2562

จงั หวดั 2554 2556 พ.ศ. 2560 (หน่วย : บาท)
22,954.80 30,855.50 2558 32,760.69
นครปฐม 18,713.10 25,741.60 40,347.00 33,622.28 2562
ราชบุรี 15,209.90 18,746.00 19,590.00 20,564.74 34,436.05
กาญจนบุรี 15,927.80 17,260.30 18,883.80 20,440.57 25,162.91
สุพรรณบุรี 20,850.20 23,658.30 15,786.20 25,446.01 20,842.20
สมทุ รสาคร 15,068.00 16,256.50 29,347.40 30,182.85 16,504.07
สมุทรสงคราม 20,025.80 21,784.30 18,310.20 27,232.09 23,442.78
เพชรบุรี 17,477.00 28,459.20 26,430.70 28,466.60 38,395.32
ประจวบครี ีขนั ธ์ 23,522.60 26,814.37
25,411.74

ทม่ี า: การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสงั คมของครวั เรอื น สำนักงานสถติ ิแห่งชาติ กระทรวงดิจิทลั เพ่อื เศรษฐกจิ และสังคม

จากข้อมูลแสดงรายได้โดยเฉลยี่ ต่อเดือนต่อครัวเรือน แผนภูมิที่ 2.8 แสดงรายได้โดยเฉลี่ยต่อเดือนต่อ
ของกลุ่มจังหวัด ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของสสว.3 ครัวเรือนของกลุ่มจังหวัด พ.ศ.
ปี พ.ศ. 2554 – 2562 เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบ 2554 - 2562
จังหวัดที่มีรายได้โดยเฉลี่ยต่อเดือนต่อครัวเรือน
สูงที่สุดในกลุ่มจังหวัด พบว่า จังหวัดนครปฐมมี 45,000.00 2556 2558 2560 2562
รายได้เฉลี่ยต่อเดือนในแต่ละปีมากที่สุด ในปี 40,000.00 ราชบรุ ี กาญจนบุรี
พ.ศ.2562 จงั หวดั ทม่ี จี ำนวนรายไดเ้ ฉลย่ี ตอ่ ครวั เรือน 35,000.00 สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม
มากที่สุด ได้แก่ จังหวัดสมุทรสงคราม จำนวน 30,000.00 ประจวบครี ีขันธ์
38,395.32 รองลงมา จังหวัดนครปฐมจำนวน 25,000.00
34,436.05 บาท และจังหวัดเพชรบุรี จำนวน 20,000.00
26,814.37 บาท จังหวัดที่มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 15,000.00
น้อยที่สุด คือ จังหวัดสุพรรณบุรี จำนวน 16,504.07 10,000.00
บาท ทั้งนี้รายได้เฉลี่ยนต่อครัวเรือนในพื้นที่ 5,000.00
กล่มุ จงั หวัดสว่ นใหญ่มีแนวโนม้ ลดลง ตามภาพ 2.8
0.00
2554

นครปฐม
สุพรรณบุรี
เพชรบุรี

19

ตารางท่ี 2.14 หนีส้ ินเฉลย่ี ตอ่ เดอื นตอ่ ครัวเรอื นของกลมุ่ จงั หวดั พ.ศ.2554 – 2562

(หน่วย:บาท)

จงั หวัด 2554 2556 พ.ศ. 2560 2562
59,484.40 175,893.90 2558 75,904.34 105,576.01
นครปฐม 116,257.20 192,593.40 153,504.00 255,929.54 191,123.16
ราชบรุ ี 68,785.60 105,780.20 104,894.40 157,164.45 178,100.52
กาญจนบรุ ี 53,264.90 36,593.00 89,861.90 45,861.04 60,153.24
สุพรรณบรุ ี 104,821.60 56,367.40 50,553.10 104,677.28 139,201.11
สมทุ รสาคร 9,244.00 128,830.40 130,743.39 63,515.04
สมทุ รสงคราม 125,291.20 9,857.20 8,089.80 226,174.50 185,827.59
เพชรบุรี 159,828.40 109,519.00 170,521.80 160,756.74 173,543.94
ประจวบคีรขี ันธ์ 222,218.90 168,373.80

ทม่ี า: การสำรวจภาวะเศรษฐกจิ และสงั คมของครัวเรอื น สำนกั งานสถติ แิ หง่ ชาติ กระทรวงดิจทิ ัลเพ่ือเศรษฐกิจและสงั คม

จากตาราง 2.14 พบว่า จังหวัดสว่ นใหญ่ แผนภูมิที่ 2.9 แสดงหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือน พ.ศ.
ในเขตพื้นที่รับผดิ ชอบของ สสว.3 มหี นสี้ นิ เฉล่ียต่อ 2554 - 2562
ครัวเรือน พ.ศ. 2554-2562 มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น
โดยพบว่าในปี พ.ศ.2562 จังหวัดที่มีหนี้สินเฉล่ีย 300,000.00
ต่อเครัวเรือนเพิ่มจาก ปี พ.ศ. 2560 มีจำนวน
5 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัด 250,000.00
ประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัด
นครปฐม และจังหวัดสุพรรณบุรี ส่วนจังหวัดที่มี 200,000.00
จำนวนหนี้สินลดลง มีจำนวน 3 จังหวัด ได้แก่
จังหวัดราชบุรี จังหวัดเพชรบุรี และจังหวัด 150,000.00
สมทุ รสงคราม ตามภาพ 2.9
100,000.00

50,000.00

0.00
2554 2556 2558 2560 2562

นครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี
สพุ รรณบรุ ี สมุทรสาคร สมทุ รสงคราม
เพชรบุรี ประจวบครี ีขันธ์

20

2.12 ดา้ นสังคมตามมติ คิ วามมน่ั คงของมนษุ ย์

ตารางท่ี 2.15 ค่าดัชนคี วามมน่ั ของมนษุ ย์ปี พ.ศ. 2562 รายมิติ

มิติ

จงั หวัด ท่อี ยู่อาศัย สุขภาพ อาหาร การมีงาน ชุมชน ศาสนา ความ สิทธิและ การเมือง ส่ิงแวดล้อม ค่า CHSI
การศึกษา ทาและ ครอบครวั และการ และ ปลอดภัย ความเปน็ ทรัพยากร/
ค่าเฉลี่ยระดับประเทศ สนบั สนนุ ในชีวิต
รายได้ ทางสังคม วัฒนธรรม ธรรม พลังงาน
นครปฐม และ
ราชบรุ ี ทรพั ยส์ ิน
กาญจนบุรี
สพุ รรณบรุ ี 70.27 70.27 70.15 69.87 70.13 70.2 70.57 70.33 70.02 70.33 70.06 69.92 69.00
สมทุ รสาคร
สมทุ รสงคราม 65.99 70.05 68.73 53.08 80.65 77.97 71.73 65.46 56.85 65.14 73.97 55.69 57.68
เพชรบุรี
ประจวบครี ีขนั ธ์ 66.66 74.46 72.27 74.00 67.67 55.81 70.64 68.75 64.86 73.28 80.32 68.99 66.68
คา่ เฉลยี่ ความม่ันคง 8 จงั หวัด
63.39 63.33 73.87 63.79 73.38 61.17 67.94 70.54 64.91 66.91 69.29 90.62 66.07

73.89 75.41 77.88 64.68 81.9 70.00 69.33 70.58 66.72 73.68 72.16 73.63 81.37

59.31 70.69 79.57 40.18 78.47 79.50 75.79 63.96 63.35 73.30 66.14 51.69 61.29

69.65 71.55 75.23 70.50 80.73 69.96 76.03 70.38 71.29 80.28 67.31 58.77 79.46

69.50 75.94 76.71 70.34 70.95 69.44 71.63 70.18 54.00 65.88 81.36 79.64 77.19

69.61 75.36 49.85 67.33 74.46 67.58 71.22 67.09 62.79 69.41 67.84 72.81 61.41

67.25 72.10 71.76 62.99 76.03 68.93 71.79 68.37 63.10 70.99 72.30 68.98 68.89

ท่ีมา : กองมาตรฐานการพัฒนาสังคมและความมน่ั คงของมนุษย์ ปี พ.ศ.2562

จากข้อมูลการประเมินสถานการณ์ เมื่อพิจารณามิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคง
ความมนั่ คงของมนุษย์ ปี พ.ศ.2562 ระดบั ประเทศ ของมนุษย์ของกลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบ
12 มิติ ภาพรวมระดับประเทศมีค่าความมั่นคง ของ สสว.3 ที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด 3 ลำดับแรก
ของมนุษย์ 69.00 โดยพบว่าค่าเฉลี่ยระดับ ได้แก่ มิติด้านการมีงานทำและรายได้ 76.03
กลุ่มจังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3 ด้านการเมือง 72.30 และด้านสุขภาพ 72.10
มีค่าเฉลี่ยอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์ค่าเฉลี่ยของระดับประเทศ ตามลำดับ ในขณะที่มิติที่มีค่าดัชนีความมั่นคง
ร้อยละ 68.89 ซึ่งพบว่าจังหวัดที่มีค่าเฉลี่ยสูงกว่า ของมนาย์น้อยที่สุด 3 ลำดับสุดท้าย คือ มิติด้าน
ระดับประเทศ มี 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดสุพรรณบุรี การศึกษา 62.99 มิติด้านความปลอดภัยในชีวิต
81.31 จังหวัดสมุทรสงคราม 79.46 และจังหวัด และทรัพย์สิน 63.10 และมิติด้านด้านที่อยู่อาศัย
เพชรบุรี 77.19 ส่วนจังหวัดที่มีเกณฑ์ค่าเฉล่ีย 67.25
ต่ำกว่าระดับประเทศ ได้แก่ จังหวัดนครปฐม
จังหวัดราชบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัด
สมทุ รสาคร และจังหวัดประจวบคีรีขนั ธ์

21

ส่วนที่ 3

สถานการณก์ ล่มุ เป้าหมายทางสังคมระดบั จงั หวดั

3.1 กลุ่มเดก็ (อายุ 0-17 ป)ี

ตารางที่ 3.1.1 แสดงสถานการณเ์ ด็ก จำแนกตามจังหวดั พ.ศ. 2554 - 2563

(หน่วย : คน)

จังหวัด 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 199,436 197,629 194,720 191,061 187,483 185,261 183,533 181,295 179,533 184,158

ราชบุรี 191,588 188,976 185,213 181,189 177,282 175,086 172,738 169,548 166,850 173,649

กาญจนบุรี 194,329 192,431 190,014 187,239 184,457 182,051 180,576 179,715 177,901 194,946

สุพรรณบรุ ี 187,484 184,691 181,262 177,824 173,572 170,285 168,771 164,980 162,144 158,836

สมทุ รสาคร 122,803 122,175 120,824 119,918 118,229 117,377 116,921 116,330 116,284 145,647

สมทุ รสงคราม 42,277 41,414 40,262 39,418 38,338 37,525 36,736 35,968 35,285 33,453

เพชรบุรี 106,029 105,007 103,487 102,046 100,363 98,923 97,809 96,486 95,323 93,759

ประจวบคีรขี นั ธ์ 123,785 123,525 122,316 120,980 119,770 118,786 118,206 117,080 115,723 116,615

รวมกลุ่มจังหวดั 1,167,73 1,155,84 1,138,09 1,119,67 1,099,49 1,085,29 1,075,29 1,061,40 1,049,04 1,101,06

1 8 8 5 4 4 0 2 ท่มี า: กรม3 การปกคร3อง

ประชากรเด็ก หรือบุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์ ในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงาน
ส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3 ในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 1,101,063 คน และจากข้อมูลประชากรเด็ก
โดยรวมระหว่างปี พ.ศ.2554 – 2563 แสดงให้เห็นแนวโน้มจำนวนประชากรเด็กลดลงอย่างตอ่ เน่ือง ดังภาพที่
3.1 นอกจากนั้น เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบรายจังหวัด พบว่า จังหวัดสมุทรสงคราม มีประชากรเด็กต่ำที่สุด
ในกลมุ่ จังหวัด และจังหวดั กาญจนบุรี เป็นจังหวดั ทม่ี ีประชากรเดก็ สงู สุดในกล่มุ จงั หวัด

ภาพที่ 3.1 แสดงแนวโนม้ จำนวนเด็ก จำแนกรายจงั หวดั

250,000
200,000
150,000
100,000
50,000

0

2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563
นครปฐม ราชบรุ ี กาญจนบุรี สพุ รรณบุรี
สมทุ รสาคร สมทุ รสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบคีรขี นั ธ์

ตารางท่ี 3.1.2 ผมู้ สี ิทธิ์ทไี่ ดร้ ับเงนิ อุดหนนุ เพ่ือการเลยี้ งดูเดก็ แรกเกดิ จำแนกตามจังหวัด พ.ศ.2562 - 2563

จากตารางข้างต้น จะเห็นได้ว่า ประชากรเด็กอายุ 0 – 6 ปี ผู้มีสิทธิ์ไดร้ ับเงินอดุ หนนุ เพือ่ การเลีย้ งดู
เด็กแรกเกิด ในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3 ปี พ.ศ.2563 มีจำนวน
เพิ่มขึ้นจากเดิมในปี พ.ศ.2562 ทุกจังหวัด โดยจังหวัดที่ได้รับเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดเพิ่มข้ึน
มากท่ีสดุ 3 ลำดับแรก คือ จงั หวัดประจวบครี ีขันธ์ ร้อยละ 28.34 รองลงมา จงั หวัดสุพรรณบรุ ี รอ้ ยละ 22.19
และจงั หวัดสมทุ รสงคราม ร้อยละ 19.53

3.2 กลมุ่ เยาวชน (อายุ 18 - 25 ปี)

ตารางที่ 3.2 แสดงสถานการณเ์ ยาวชน จำแนกตามจงั หวัด พ.ศ. 2554 – 2563

(หน่วย : คน)

จังหวัด 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 105,152 106,311 108,277 111,058 112,553 111,095 109,309 107,173 103,263 101,098

ราชบรุ ี 96,645 97,196 98,177 99,036 99,162 98,438 96,024 94,326 92,238 93,071

กาญจนบุรี 101,423 100,518 99,590 99,895 100,053 97,986 95,308 94,792 94,053 103,861

สพุ รรณบรุ ี 93,916 93,578 93,603 93,767 93,381 91,513 89,763 87,127 84,985 82,940

สมุทรสาคร 56,030 56,748 58,400 59,553 60,629 60,708 60,463 59,835 59,075 59,758

สมุทรสงคราม 19,794 19,659 19,796 19,829 19,883 19,507 19,247 18,916 18,590 18,401

เพชรบุรี 52,959 52,288 52,321 52,946 53,513 53,217 52,015 51,274 50,033 49,117

ประจวบคีรีขนั ธ์ 123,785 123,525 122,316 120,980 119,770 118,786 118,206 117,080 115,723 63,140

รวมกลมุ่ 590,848 590,339 593,366 598,981 601,947 595,360 583,809 575,246 565,907 571,386

จงั หวัด ทมี่ า: กรมการปกครอง

23

ประชากรเยาวชน หรอื บุคคลทมี่ ีอายุตั้งแต่ 18 ปีบริบูรณ์ ถึง 25 ปีบริบูรณ์ (พรบ.สง่ เสรมิ การพัฒนา
เด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ. 2550) ในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3
ในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 571,386 คน จากข้อมูลประชากรเยาวชนโดยรวมในพื้นที่ พบว่า ในปี
พ.ศ. 2563 จำนวนเยาวชนลดลงอย่างต่อเนื่องนับจากปี พ.ศ. 2558 ดังภาพที่ 3.2 เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบ
รายจังหวัด พบว่า จังหวัดสมุทรสงครามมีประชากรเยาวชนต่ำที่สุดในกลุ่มจังหวัด และจังหวัดกาญจนบุรี
เปน็ จงั หวัดทมี่ ปี ระชากรเยาวชนสงู สุดในกลมุ่ จงั หวัด

ภาพท่ี 3.2 แสดงแนวโนม้ จำนวนเยาวชน จำแนกรายจังหวดั

140,000
120,000
100,000
80,000
60,000
40,000
20,000

0
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม ราชบุรี กาญจนบรุ ี สพุ รรณบุรี

สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบคีรีขันธ์

3.3 กลมุ่ สตรี (หญงิ ทีม่ อี ายุ 26 ปี – 59 ป)ี

ตารางท่ี 3.3 แสดงสถานการณ์กลมุ่ สตรี จำแนกตามจังหวดั พ.ศ. 2554 – 2563

(หนว่ ย : คน)

จงั หวดั 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 450,319 454,590 458,489 463,065 467,346 470,903 474,262 477,362 478,679 478,845

ราชบุรี 431,621 433,725 435,594 437,492 444,585 445,543 446,555 447,386 447,424 446,482

กาญจนบรุ ี 417,132 417,802 420,441 423,066 438,374 439,999 441,717 444,065 445,263 443,993

สุพรรณบุรี 435,412 436,696 437,342 437,964 438,404 437,950 439,914 438,479 437,526 433,970

สมุทรสาคร 257,915 262,982 268,398 275,007 282,018 287,887 293,820 298,790 302,445 303,476

สมุทรสงคราม 100,784 100,825 100,821 100,873 100,971 100,890 100,818 100,890 100,750 100,227
เพชรบรุ ี 240,195 241,779 243,033 244,682 246,842 247,831 248,710 249,489 250,226 249,278

ประจวบครี ีขันธ์ 256,139 258,965 261,581 264,527 269,818 272,385 274,877 277,012 278,518 277,829

รวมกลมุ่ จังหวดั 2,589,517 2,607,364 2,625,699 2,646,676 2,688,358 2,703,388 2,720,673 2,733,473 2,740,831 2,734,100

ทม่ี า: กรมการปกครอง

24

ประชากรสตรี หรือบุคคลที่เป็นเพศหญิงในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและ
สนับสนุนวิชาการ 3 ในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 1,367,452 คน และจากข้อมูลประชากรสตรีโดยรวม
ระหว่าง ปี พ.ศ. 2554 – 2562 แสดงให้เห็นแนวโน้มว่าจำนวนประชากรสตรีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ในปี
พ.ศ. 2563 กลับมีแนวโน้มลดลง ดังภาพที่ 3.3 นอกจากนั้น เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบรายจังหวัด พบว่า
จังหวัดนครปฐมมีประชากรสตรีต่ำที่สุดในกลุ่มจังหวัด และจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นจังหวัดที่มีประชากร
สตรีสูงสดุ ในกล่มุ จังหวดั

ภาพท่ี 3.3 แสดงแนวโนม้ จำนวนสตรี จำแนกรายจังหวัด

600,000
500,000
400,000
300,000
200,000
100,000

0
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม ราชบรุ ี กาญจนบรุ ี สพุ รรณบรุ ี
สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบครี ขี ันธ์

3.4 กลมุ่ ครอบครัว

ตารางที่ 3.4 แสดงการจดทะเบยี นสมรส จำแนกตามจงั หวัด พ.ศ. 2554 - 2563

(หนว่ ย : ค)ู่

จงั หวัด 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563
นครปฐม 3,710 4,009 3,472 4,062 4,283 3,598 3,711 3,878 4,625 3,868
ราชบรุ ี 3,426 3,280 3,054 3,100 3,132 3,362 3,291 3,423 3,881 3,332
กาญจนบรุ ี 3,072 3,084 2,703 2,872 2,800 3,025 2,847 2,977 3,214 2,815
สพุ รรณบุรี 2,981 2,691 2,742 2,866 2,855 3,087 2,909 3,202 3,383 2,888
สมุทรสาคร 2,719 2,612 2,595 2,582 2,575 2,601 2,747 3,044 3,235 2,237
สมทุ รสงคราม 709 697 668 616 679 749 734 783 746 692
เพชรบรุ ี 1,889 1,841 1,707 1,748 1,792 1,894 1,825 2,035 2,132 1,698
ประจวบคีรขี นั ธ์ 2,325 2,345 2,166 2,346 2,214 2,250 2,378 2,345 2,604 2,311
รวมกล่มุ จงั หวดั 20,831 20,559 19,107 20,192 20,330 20,566 20,442 21,687 23,820 19,841

ทม่ี า: กรมการปกครอง

25

การจดทะเบียนสมรสในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3 ในปี
พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 19,841 คู่ และจากข้อมูลการจดทะเบียนโดยรวมระหว่าง ปี พ.ศ. 2554 – 2563
แสดงให้เห็นแนวโน้มจำนวนการจดทะเบียนสมรสขึ้นลงสลับกัน แต่ ในปี พ.ศ. 2563 กลับมีแนวโน้มลดลง
อย่างเห็นได้ชัด ดังภาพที่ 3.4 นอกจากนั้น เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบรายจังหวัด พบว่า จังหวัดสมุทรสงคราม
มีการจดทะเบียนสมรสต่ำที่สุดในกลุ่มจงั หวัด และจังหวัดนครปฐม เป็นจังหวัดที่มีการจดทะเบียนสมรสสูงสุด
ในกลุม่ จงั หวัด

ภาพที่ 3.4 แสดงแนวโนม้ การจดทะเบียนสมรส จำแนกรายจงั หวัด

5,000

4,000

3,000

2,000

1,000

0
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม ราชบุรี กาญจนบรุ ี สพุ รรณบรุ ี
สมุทรสาคร สมทุ รสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบคีรขี นั ธ์

จากข้อมูลการเปรียบเทียบการจดทะเบียนสมรส และการหย่าโดยรวมระหว่าง ปี พ.ศ. 2554 –
2563 แสดงให้เห็นว่าอัตราการจดทะเบียนสมรสสูงกว่าอัตราการจดทะเบียนหย่าทุกปี ถึงแม้ในปี พ.ศ. 2563
มีอัตราการจดทะเบียนสมรสลดลง แต่อัตราการหย่าก็ลดลงด้วย ดังภาพที่ 3.5 นอกจากนั้น เมื่อพิจารณา
เปรียบเทียบรายจังหวัด ดังภาพที่ 3.6 พบว่า จงั หวดั สมทุ รสงครามมกี ารจดทะเบยี นหย่าตำ่ ที่สดุ ในกล่มุ จังหวัด
และจงั หวดั นครปฐม เปน็ จังหวัดที่มกี ารจดทะเบยี นหยา่ สงู สดุ ในกลุ่มจังหวัด เชน่ เดียวกบั การจดทะเบียนสมรส

ภาพที่ 3.5 แสดงการเปรยี บเทียบการจดทะเบยี นสมรส ภาพที่ 3.6 แสดงแนวโนม้ การจดทะเบียนหยา่
และการหยา่ กลุ่มจังหวดั จําแนกรายจังหวดั

25,000 2,000
20,000 1,500
15,000 1,000
10,000
5,000 500
0
0 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563
นครปฐม ราชบรุ ี กาญจนบรุ ี
สมรส หย่ารา้ ง สพุ รรณบรุ ี สมทุ รสาคร สมุทรสงคราม
เพชรบรุ ี ประจวบคีรีขนั ธ์

26

3.5 กล่มุ ผสู้ ูงอายุ (อายุ 60 ปขี ึน้ ไป) (หนว่ ย : คน)

ตารางท่ี 3.5 แสดงสถานการณผ์ ูส้ ูงอายุ จำแนกตามจงั หวดั พ.ศ. 2554 – 2563

จงั หวัด 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 105,780 111,128 120,091 125,956 130,487 135,625 142,221 149,004 156,470 165,539

ราชบรุ ี 115,642 120,910 129,644 135,227 138,710 142,585 148,011 153,776 160,323 168,911

กาญจนบุรี 88,922 93,494 101,426 106,354 109,759 113,870 119,154 124,977 131,129 146,189

สุพรรณบรุ ี 126,057 131,079 141,166 146,285 148,907 152,258 157,565 162,755 168,856 176,236

สมทุ รสาคร 55,393 58,585 63,750 67,429 70,398 73,599 77,792 82,060 86,663 92,142
สมทุ รสงคราม 32,724 33,921 36,134 37,479 38,196 39,140 40,310 41,651 43,019 44,756
65,248 67,820 72,434 75,180 77,437 79,974 83,269 86,518 90,258 95,004
เพชรบุรี

ประจวบคีรีขันธ์ 59,524 62,494 67,958 71,451 74,051 76,809 80,485 84,566 88,793 96,813

รวมกล่มุ จงั หวดั 649,290 679,431 732,603 765,361 787,945 813,860 848,807 885,307 925,511 985,590

ทม่ี า: กรมการปกครอง

ประชากรผสู้ งู อายุ หรอื บคุ คลท่มี ีอายุ 60 ปีขนึ้ ไปทอี่ ย่ใู นพื้นที่ความรบั ผดิ ชอบของสำนกั งานส่งเสริม
และสนับสนุนวิชาการ 3 ในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 985,590 คน และจากข้อมูลประชากรผู้สูงอายุ
โดยรวมระหว่างปี พ.ศ. 2554 – 2563 แสดงให้เห็นแนวโน้มว่าจำนวนผูส้ ูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังภาพท่ี
3.7 แสดงให้เห็นชัดเจนว่า แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงจำนวนประชากรผู้สูงอายุมีการเพิ่มขึ้นอย่างมาก และถ้า
พิจารณารายจังหวัด พบว่า ประชากรผู้สูงอายุในทุก ๆ ปี ทั้ง 8 จังหวัดมีแนวโน้มเช่นเดียวกับภาพรวม
นอกจากนั้น เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบรายจังหวัด พบว่า จังหวัดสมุทรสงครามมีประชากรผู้สูงอายุต่ำที่สุดใน
กลุ่มจังหวดั และจงั หวดั สพุ รรณบรุ เี ปน็ จังหวดั ทม่ี ีประชากรผ้สู งู อายสุ ูงสดุ ในกลุ่มจังหวดั

ภาพท่ี 3.7 แสดงแนวโนม้ จำนวนผสู้ ูงอายุ จำแนกรายจงั หวดั

200,000

150,000

100,000

50,000

0
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี สพุ รรณบรุ ี
สมุทรสาคร สมทุ รสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบคีรขี นั ธ์

27

3.6 กลมุ่ คนพกิ าร (หนว่ ย : คน)

ตารางท่ี 3.6 แสดงสถานการณค์ นพกิ าร จำแนกตามจังหวดั

จังหวดั 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 10,546 12,377 13,425 14,843 16,695 17,515 17,149 18,606 19,518 20,383 21,310

ราชบรุ ี 13,768 15,323 16,575 18,821 21,122 23,614 21,446 23,161 23,822 24,834 25,818

กาญจนบุรี 12,572 13,738 14,636 15,979 17,294 18,057 17,357 19,101 20,003 20,890 21,623

สพุ รรณบรุ ี 10,558 12,821 14,122 16,091 17,845 19,412 19,429 21,074 22,247 23,245 24,220

สมุทรสาคร 5,717 6,455 7,260 8,161 9,196 10,130 9,900 10,804 11,484 11,986 12,542

สมุทรสงคราม 3,048 3,119 3,279 3,714 4,173 4,620 4,406 5,135 5,594 6,051 6,292

เพชรบรุ ี 6,904 7,456 8,003 8,669 9,378 9,747 9,273 10,064 10,524 11,008 11,296

ประจวบคีรีขนั ธ์ 6,779 7,950 8,711 9,829 10,886 11,640 10,982 11,902 12,333 12,815 13,302

รวมกลุ่ม 69,89 79,23 86,01 96,10 106,58 114,73 109,94 119,84 125,52 131,21 136,40
จังหวัด
2 9 1 7 9 5 ทม่ี า : ก2รมส่งเสรมิ7และพัฒน5าคุณภาพช2ีวติ คนพิก3าร

ประชากรคนพิการ หรือ คนที่จดทะเบียนเป็นผู้พิการหรือทุพพลภาพ ตามความหมายของ พรบ.
ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 ที่อยู่ในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและ
สนับสนุนวิชาการ 3 ในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนรวม 136,403 คน และจากข้อมูลประชากรคนพิการโดยรวม
ระหว่าง ปี พ.ศ. 2553 – 2563 แสดงให้เห็นแนวโน้มว่าจำนวนคนพิการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังภาพที่ 3.8
แสดงให้เห็นชัดเจนว่า แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงจำนวนประชากรผู้พิการมีการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และถ้า
พิจารณารายจังหวัด พบว่า ประชากรคนพิการในทุก ๆ ปีทั้ง 8 จังหวัดมีแนวโน้มเช่นเดียวกับภาพรวม
นอกจากน้ัน เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบรายจังหวัด พบว่า จังหวัดสมุทรสงครามมีประชากรคนพิการต่ำที่สุดใน
กล่มุ จงั หวดั และจังหวดั ราชบุรีเป็นจงั หวัดท่ีมปี ระชากรคนพกิ ารสงู สดุ ในกลุ่มจงั หวดั

ภาพท่ี 3.8 แสดงแนวโน้มจำนวนคนพกิ าร จำแนกรายจังหวัด

30,000

20,000

10,000

0
2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563

นครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบรุ ี
สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบรุ ี ประจวบครี ีขนั ธ์

28

3.7 กลมุ่ ผดู้ อ้ ยโอกาส (หนว่ ย : คน)

ตารางท่ี 3.7.1 จำนวนครัวเรอื นเปราะบางที่ตกเกณฑ์ 5 มิติ รายจงั หวัด

จังหวดั ดัชนคี วามยากจน 5 มิติ

นครปฐม สุขภาพ ท่ีอย่อู าศยั การศึกษา รายได้ การเขา้ ถึงบรกิ ารภาครัฐ
ราชบุรี 3,078
กาญจนบุรี 1,076 2,696 245 3,236 -
สุพรรณบุรี
สมทุ รสาคร 810 2,004 3,332 4,888 4
สมุทรสงคราม 3,556
เพชรบุรี 2,401 609 922 1170 4
ประจวบคีรขี ันธ์
รวมกลุ่มจังหวดั 52 3,647 6,707 6,494 20
1,937
3,020 2,120 3,981 5,859 -
15,930
34 40 173 1

2,034 54 5,999 8

3,347 2,189 7,731 58

16,491 17,470 35,550 95

ทม่ี า: ระบบบรหิ ารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชเี้ ป้า TPMAP Logbook

ครัวเรือนยากจน จากระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (TPMAP Logbook)
ในพื้นที่ความรับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3 พบว่า มีครัวเรือนเปราะบางที่ตก
เกณฑ์ 5 มิติ ด้านรายไดม้ ากทีส่ ุด จำนวน 35,550 คน รองลงมาด้านการศึกษา จำนวน 17,470 คน ด้านทีอ่ ยู่
อาศยั จำนวน 16,491 คน ดา้ นสขุ ภาพ จำนวน 15,930 คน และดา้ นการเข้าถึงบรกิ ารภาครัฐ จำนวน 95 คน

ตารางที่ 3.7.2 เส้นความยากจน (ดา้ นรายจา่ ย) จำแนกรายจงั หวดั พ.ศ. 2553 - 2562

(หน่วย : บาท/คน/เดอื น)

จังหวัด 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562
นครปฐม 2,493 2,659 2,716 2,744 2,729 2,777 2,821 2,834 2,792 2,940
ราชบุรี 2,464 2,571 2,624 2,700 2,793 2,797 2,734 2,740 2,900 2,825
กาญจนบรุ ี 2,428 2,528 2,584 2,685 2,765 2,749 2,729 2,801 2,874 2,826
สพุ รรณบรุ ี 2,362 2,543 2,609 2,698 2,841 2,781 2,767 2,772 2,754 2,822
สมุทรสาคร 2,541 2,665 2,840 2,883 2,894 2,901 2,864 3,013 2,865 3,095
สมทุ รสงคราม 2,414 2,516 2,581 2,636 2,743 2,666 2,717 2,715 2,672 2,727
เพชรบุรี 2,462 2,530 2,553 2,660 2,757 2,717 2,726 2,733 2,863 2,790
ประจวบคีรีขนั ธ์ 2,428 2,522 2,618 2,632 2,707 2,650 2,700 2,711 2,804 2,844

29

ภาพท่ี 3.9 แสดงแนวโนม้ เส้นความยากจน จำแนกรายจังหวดั

4,000

3,000

2,000

1,000

0
2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562

ราชบรุ ี กาญจนบุรี สพุ รรณบุรี
นครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม

จากภาพที่ 3.9 จากเส้นแนวโน้มความยากจน พ.ศ. 2553 – 2562 ในพื้นที่ความรับผิดชอบของ
สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวชิ าการ 3 ส่วนใหญ่คนยากจนจะมรี ายจา่ ยช่วง 2,500 – 3,000 บาทต่อเดือน
โดยในปี พ.ศ.2562 แนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น พบว่า จังหวัดสมุทรสาครมีเส้นความยากจนด้านรายจ่ายสูงสุด
สว่ นจังหวดั สมุทรสงครามมเี สน้ ความยากจนดา้ นรายจา่ ยสูงสุดในกลุม่ จงั หวัด

ภาพท่ี 3.10 รอ้ ยละของประชากรทอ่ี ยู่ในเสน้ ความยากจน

ภาพที่ 3.10 ร้อยละของประชากรที่อยู่ในเส้นความยากจน เมื่อเปรียบเทียบค่ากลางของประเทศ
6.14 พบวา่ ประชากรจังหวดั ในเขตพืน้ ท่ีรับผิดชอบ สสว.3 ท่อี ยูใ่ ต้เสน้ ความยากจนมี 4 จังหวดั ไดแ้ ก่ จังหวัด
นครปฐม 0.63 สมทุ รสาคร 0.75 ประจวบคีรีขันธ์ 3.16 และจงั หวัดสมุทรสงคราม 6.09 สว่ นจังหวดั อยู่สูงกว่า
ค่ากลางของประเทศ คือ จังหวัดเพชรบรุ ี 6.23 กาญจนบรุ ี 8.26 ราชบุรี 10.99 และจงั หวัดสพุ รรณบุรี 11.67

30

ส่วนท่ี 4

สถานการณเ์ ชงิ ประเด็นทางสงั คมในระดับจงั หวัด

4.1 สถานการณ์การค้ามนุษย์

1) สถิตกิ ารดำเนินคด/ี ผู้กระทำผิด/ผ้เู สยี หาย

ตารางท่ี 4.1 สถติ กิ ารปราบปรามการค้ามนษุ ยจ์ ำแนกตามรปู แบบของการแสวงหาประโยชน์ โดยมชิ อบ

พ.ศ. 2560 – 2563

(หน่วย : คน)

รปู แบบของการแสวงหาประโยชน์โดยมชิ อบ

ปี รวม ค้าประเวณี สื่อ ผลประโยชน์ เป็นทาส ขอทาน แรงงาน แรงงาน ขูดรีด/

ลามก ทางเพศ ประมง อ่นื ๆ

2560 12 9 -- -2 1- -

2561 9 5 -- -3 1- -

2562 14 5 -- 2 -3-4

2563 2 1 -- - -1- -

ทมี่ า : ฐานขอ้ มูลของประเทศไทยดา้ นการดำเนนิ คดีและการชว่ ยเหลือผเู้ สยี หายจากการคา้ มนุษย์ (E-AHT)

ในปี พ.ศ.2563 การปราบปรามการค้ามนุษย์ของจังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3 ได้มี
การดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด จำนวน 2 คดี ซึ่งต่ำกว่ากับผลการดำเนินคดีในปี พ.ศ 2562 โดยจำแนกเป็น
การแสวงหาประโยชน์ทางเพศ ค้าประเวณี จำนวน 1 คดี และการบังคับใช้แรงงานทั่วไป จำนวน 1 คดี ทั้งน้ี
เมื่อนำสถิติคดีค้ามนุษย์ ปี 2560 - 2563 มาเปรียบเทียบ จะเห็นได้ว่ามีแนวโน้มลดลง ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ที่แสดง
ให้เห็นว่าสถานการณ์การคา้ มนุษย์ของพื้นที่กลมุ่ จังหวัด สสว.3 ดขี ึ้น เปน็ ผลสืบเน่อื งจากความร่วมมือระหว่าง
หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายยังคงปราบปรามและดำเนินคดกี ับ ผู้กระทำ ผิดและผู้ที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจังและ
ต่อเนื่อง ทำให้ปิดช่องทางการกระทำความผิด และผู้กระทำความผิด เกิดความเกรงกลัวไม่กล้าที่จะกระทำ
ความผิดแต่อย่างใด ซึ่งพบว่ารูปแบบการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบส่วนใหญ่จะเป็นการค้าประเวณี
รองลงมา การบงั คบั ใช้แรงงานทวั่ ไป และการนำคนมาขอทาน ดังแผนภูมิท่ี 4.1

31

แผนภูมทิ ี่ 4.1 รูปแบบของการแสวงหาประโยชนโ์ ดยมิชอบ พ.ศ.2560 – 2563

แรงงานประมง 4
ขอทาน
111 3
ผลประโยชนท์ างเพศ 22 3

คา้ ประเวณี 1 55 9
0 46 8 10
2 2562 2561 2560
2563

ตารางท่ี 4.2 จำนวนผู้กระทำผดิ คดีค้ามนษุ ย์ จำแนกตามเพศ และสัญชาติ พ.ศ. 2560 - 2563

(หน่วย : คน)

ปี จำนวน เพศ สัญชาติ อ่นื ๆ
ผู้กระทำผดิ ชาย หญิง ไทย เมียนมา กัมพชู า ลาว

2560 17 6 11 16 - 1 - -

2561 13 4 9 13 - - - -

2562 62 46 16 44 13 3 -2

2563 3 12 - - - - -

ทีม่ า : ฐานข้อมลู ของประเทศไทยด้านการดำเนินคดีและการชว่ ยเหลือผเู้ สยี หายจากการคา้ มนษุ ย์ (E-AHT)

จำนวนผกู้ ระทำผดิ ในปี 2563 ได้มกี ารจบั กุมผู้ต้องหาได้ จำนวน 3 คน เปน็ ชาย 1 คน หญิง 2 คน
เมื่อพิจารณาจำนวนผู้กระทำผิดในปี 2563 เปรียบเทียบกับปี 2562 จะเห็นได้ว่า ในปี 2563 ผู้กระทำผิด
ลดลงจากปี 2562 อย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากมาตรการสืบสวนปราบปราม และดำเนินคดีอย่างจริงจังกับ
ผู้กระทำผิด ตามหลักสากลโดยใช้ผู้เสียหายเป็นศูนย์กลาง เพื่อทำลายเครือข่ายกลุ่มผู้มีอิทธิพล ตลอดจน
ขบวนการค้ามนุษยข์ า้ มชาติ

ตารางท่ี 4.3 จำนวนผเู้ สยี หายคดีคา้ มนุษย์ จำแนกตามเพศ และสัญชาติ พ.ศ. 2560 - 2563

(หนว่ ย : คน)

ปี จำนวน เพศ สัญชาติ อ่ืนๆ
ผูเ้ สียหาย ชาย หญงิ ไทย เมยี นมา กมั พชู า ลาว

2560 14 3 11 12 - 1 1 -

2561 19 13 6 7 12 - - -

2562 114 75 39 4 80 3 3 24

2563 2 -------

ทม่ี า : ฐานขอ้ มลู ของประเทศไทยด้านการดำเนนิ คดแี ละการชว่ ยเหลือผเู้ สียหายจากการค้ามนุษย์ (E-AHT)

32

จำนวนผู้เสียหาย ในปี 2563 สามารถช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ได้ จำนวน 2 คน ทั้งนี้
เมือ่ พจิ ารณาสถติ ิการชว่ ยเหลอื ผู้เสยี หายในปี 2563 เปรยี บเทียบกับปี 2562 จะเห็นไดว้ า่ ในปี 2563 จำนวน
ผู้เสียหายลดลงเป็นอย่างมาก จาก 114 คน เป็น 2 คน เป็นผลสืบเนื่องจากการจับกุมกลุ่มบุคคล หรือ
ขบวนการรายใหญไ่ ดห้ ลายคดีเพิม่ ขน้ึ

ตารางท่ี 4.4 จำนวนผู้เสียหายในคดีจากการคา้ มนุษย์ จำแนกตามจงั หวัด พ.ศ. 2560 - 2563

(หน่วย : คน)

จงั หวัด 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 5 14 27 0

ราชบุรี 1 1 0 0

กาญจนบรุ ี 0 0 7 0

สพุ รรณบรุ ี 1 1 7 0

สมทุ รสาคร 4 0 0 2

สมุทรสงคราม 1 3 0 0

เพชรบุรี 0 0 1 0

ประจวบครี ีขนั ธ์ 2 0 72 0

ท่มี า : ฐานขอ้ มูลของประเทศไทยดา้ นการดำเนนิ คดแี ละการช่วยเหลอื ผู้เสยี หายจากการค้ามนุษย์ (E-AHT)

จำนวนผู้เสียหายในคดีจากการค้ามนุษย์ ปี พ.ศ.2560 - 2563 พบว่า จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
มีสถิติผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์มากที่สุด จำนวน 72 คน และในปี พ.ศ. 2563 มีจำนวนผู้เสียหายลดลง
อยา่ งมาก โดยพบเพยี งจงั หวดั เดยี วทีม่ ีจำนวนผ้เู สยี หายจากการค้ามนษุ ย์ คอื จังหวัดสมทุ รสาคร จำนวน 2 คน

2) สถิตทิ ่เี กี่ยวขอ้ งกับสถานการณก์ ารค้ามนษุ ย์

ตารางที่ 4.5 จำนวนแรงงานต่างด้าวทไ่ี ดร้ ับอนุญาตทำงานคงเหลือ พ.ศ. 2560 –2 563

(หน่วย : คน)

จังหวดั 2560 2561 2562 2563

นครปฐม 111,035 138,892 212,829 92,945

ราชบรุ ี 27,956 20,735 50,656 43,508

กาญจนบุรี 15,786 14,485 29,431 29,319

สพุ รรณบุรี 9,253 9,203 16,201 14,284

สมุทรสาคร 220,571 190,020 239,341 238,848

สมุทรสงคราม 10,712 5,484 12,166 13,926

เพชรบรุ ี 16,008 16,966 18,809 18,758

ประจวบครี ีขันธ์ 32,140 17,938 29,885 28,798

ที่มา : สำนักบรหิ ารแรงงานตา่ งด้าว กรมการจัดหางาน

33

แรงงานตา่ งดา้ วทไ่ี ดร้ ับอนุญาตทำงานคงเหลอื พบว่า ปจั จุบนั จงั หวดั ท่ีมีแรงงานตา่ งด้าวมากทีส่ ุดอยู่
ในจังหวดั สมทุ รสาคร จำนวน 238,848 คน รองลงมาจงั หวดั นครปฐม จำนวน 92,945 คน และจงั หวัดราชบุรี
จำนวน 43,508 คน ทั้งนี้จากข้อมูล 4 ปีย้อนหลัง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 – 2563 พบว่า จำนวนแรงงานต่างด้าว
จากปี พ.ศ. 2560 มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด ในปี พ.ศ. 2562 และมีส่วนใหญ่มีจำนวนแรงงาน
ต่างดา้ วท่ีได้รบั อนญุ าตทำงานคงเหลือ ลดลงในปี พ.ศ. 2563

ตารางท่ี 4.6 จำนวนโรงงานทไ่ี ด้รบั อนุญาตให้ประกอบกิจการตาม พ.ร.บ.โรงงาน พ.ศ.2535 ปี พ.ศ. 2560 - 2562

(หนว่ ย : แห่ง)

จังหวัด 2560 2561 2562
นครปฐม 3,396 3,493 3,671

ราชบุรี 1,875 1,915 1,982

สุพรรณบุรี 1,205 1,200 1,299

กาญจนบรุ ี 1,675 1,702 1,747

สมุทรสาคร 6,191 6,557 6,918

สมทุ รสงคราม 315 330 338

เพชรบรุ ี 772 782 817

ประจวบคีรีขันธ์ 710 731 746

ที่มา : กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอตุ สาหกรรม

จำนวนโรงงานอุตสาหกรรมในเขตพื้นที่รับผิดชอบ สสว.3 พบมากที่สุด คือ จังหวัดสมุทรสาคร
จำนวน 6,918 แห่ง รองลงมาจังหวัดนครปฐม 3,671 แห่ง และจังหวัดราชบุรี จำนวน 1,982 แห่ง จากสถิติ
3 ปีย้อนหลัง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 – พ.ศ.2562 พบว่า ทุกจังหวัดมีจำนวนโรงงานอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น ยกเว้น
จังหวดั ราชบรุ ที ี่มจี ำนวนโรงงานอตุ สาหกรรมเพม่ิ ข้นึ

2) สถานะของการค้ามนุษย์ระดับจงั หวดั
สถานะการค้ามนุษย์ระดับจังหวัด หมายถึง เส้นทางของกระบวนการค้ามนุษย์ ประกอบด้วย

3 สถานะ ได้แก่ จังหวัดต้นทาง จังหวัดทางผ่าน และจังหวัดปลายทาง โดยจังหวัดในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ
สสว.3 เป็นกลุ่มจังหวัดที่มีลักษณะเส้นทางกระบวนการค้ามนุษย์คลอบคลุมทั้ง 3 สถานะ เนื่องจากสภาพ
ทางภูมิศาสตร์และ การคมนาคมเอื้อต่อกระบวนการค้ามนุษย์ โดยจังหวัดส่วนใหญ่มีสถานะเป็นเส้นทางผ่าน
ของกระบวนการค้ามนุษย์ ในรูปแบบของการลักลอบเข้าเมืองของแรงงานต่างด้าวโดยผิดกฎหมาย
การแสวงหาประโยชน์จากการค้าประเวณี การแสวงหาประโยชน์จากการนำคนมาขอทาน สำหรับแรงงานที่
หลบหนีเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายเหล่านี้มักจะถูกกดขี่ข่มเหงจากนายจ้าง ถูกบังคับให้ทำงานโดยได้รับ
ค่าแรงต่ำ โดยจะมีการนำแรงงานพม่าเข้ามาทางจังหวัดที่มีรอยเขตติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้านทางจังหวัด
ระนอง กาญจนบุรี และราชบุรี ผ่านจังหวัดสมุทรสงครามเข้าไปที่กรุงเทพฯ สมุทรปราการ และสมุทรสาคร
นอกจากนี้ยังพบว่าบางจังหวัดยังมีสถานะเป็นทางผ่านระหว่างประเทศเพื่อนบ้านในการเคลื่อนย้าย
แรงงานด้วย ได้แก่ จังหวัดนครปฐม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เนื่องจากมีผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์

34

ที่จุดประสงค์จะเดินทางไปหางานทำยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ประเทศมาเลเซีย ประเทศกัมพูชา เป็นต้น
ซึ่งผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ มีทั้งสัญชาติ เมียนมา กัมพูชา ลาว ฯลฯ สามารถจำแนกเส้นทางการค้ามนุษย์
ได้ดงั น้ี

▪ เส้นทางจากสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา จังหวัดกาญจนบุรีแนวชายแดนยาวประมาณ
370 กิโลเมตร มีช่องทางเข้าออกตามแนวชายแดน ประมาณ 43 กิโลเมตร เช่นเดียวกับจังหวัดราชบุรี
ทางด้านทิศตะวันตกมีเทือกเขาตะนาวศรีเป็นแนวพรมแดนสันปันน้ำ ระยะความยาว 73 กิโลเมตร ทำให้เป็น
จุดมีช่องทางเดินเท้าธรรมชาติหลายแห่ง ทำให้ง่ายต่อการลักลอบหลบหนีเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย พร้อมท้ัง
บริเวณดังกล่าวไม่มีด่านตรวจหรือจุดลาดตระเวนถาวร สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาจึงเป็นจุดต้นทาง
เพ่อื เดนิ ทางเข้ามายงั ประเทศไทย โดยมขี บวนการนายหน้าเป็นผู้นำพา เพื่อนำไปสง่ ยงั ประเทศปลายทาง

▪ เส้นทางจากประเทศกัมพูชาและประเทศลาว เนื่องจากทางด้านภาคตะวันออกและ
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เปน็ เขตติดตอ่ กบั ประเทศลาวและประเทศกัมพชู า ซึ่งเป็นพื้นที่ราบ
ลุ่ม ทำให้แรงงานต่างชาติ/ผู้เสียหายจากการ ค้ามนุษย์ สามารถเดินทางเข้า – ออก ระหว่างประเทศไทย -
กัมพูชา/ลาว ได้ เพราะเขตชายแดนเป็นธารน้ำขนาดลุ่มๆ สามารถเดินข้ามได้ ประกอบกับไม่มีจุดตรวจ
มนั่ คงถาวร จงึ เป็นจุดต้นทางเพือ่ เดนิ ทางเขา้ มายงั ประเทศไทย โดยมขี บวนการนายหน้าเป็นผ้นู ำพา เพื่อนำไป
สง่ ยังประเทศปลายทาง

▪ เส้นทางจากประเทศมาเลเซีย แรงงานต่างชาติที่เดินทางไปหางานทำที่ประเทศมาเลเซีย
ประกอบด้วย สัญชาติเมียนมา สัญชาติลาว สัญชาติกัมพูชา ประสงค์เดินทางกลับภูมิลำเนา ณ ประเทศเดิม
จึงประสานนายหนา้ ชาวมาเลเซียทางหมายเลขโทรศพั ท์ เพือ่ ใหด้ ำเนนิ การนำพาแรงงานกลับโดยวิธีการว่าจ้าง
เป็นช่วงต่อ โดยว่าจ้างช่วงไปจนกว่าแรงงานดังกล่าวจะเดินทางถึงประเทศเดิมของตน มีการจ่ายอัตราค่าจ้าง
นำพาด้วยตนเอง โดยมีจุดรวมตัวเพื่อเดินทางเข้ามายังประเทศไทย ตามแนวชายแดน บริเวณตากใบ
สุไหงโกลก และ แว้ง

3) การดำเนนิ งานด้านการปอ้ งกนั และปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ.2563
การดำเนนิ โครงการสำคญั (5P)
นโยบาย ยุทธศาสตร์ มาตรการการดำเนินงานด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ระดับ

จงั หวัด อยภู่ ายใต้ยุทธศาสตร์การดำเนินงานด้านความมั่นคงระดับชาติ และของกระทรวงการพัฒนาสังคมและ
ความมั่นคงของมนุษย์ และพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 และที่แก้ไข
เพิ่มเติม โดยการดำเนินโครงการตามาตรการ 5P ในกลุ่มจังหวัดเขตพื้นที่รับผิดชอบ สสว.3 ประจำปี
พ.ศ.2563 ดังนี้

P1 ด้านนโยบายและการประสานงาน (Policy and Coordination)
- จัดประชุมคณะอนุกรรมการศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัด

หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน โดยเฉลี่ยปีละ 2 ครั้ง เพื่อรับทราบนโยบายและแนวทางปฏิบัติงานในแต่ละ
ภารกจิ และรับฟังข้อคิดเห็น ข้อเสนอแนะของคณะอนกุ รรมการฯ

- จัดทำแผนปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์จังหวัด พ.ศ. 2563 ซึ่งแผนปฏิบัติ
การระดบั จังหวัดส่วนใหญ่เนน้ การดำเนินงานเชิงป้องกนั เช่น การจัดทำสื่อเผยแพรป่ ระชาสัมพันธ์การป้องกัน

35

และปราบปรามการค้ามนุษย์ อบรมเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการค้ามนุษย์ให้แก่กลุ่มเป้าหมายในพื้นท่ี
สนับสนุนการจัดกิจกรรมต่อต้านการค้ามนุษย์ของสภาเด็กและเยาวชนจังหวัด ตลอดจนการพัฒนาศักยภาพ
ของบุคลากรและทีมสหวิชาชีพ เพื่อเพิ่มทักษะความรู้ทางกฎหมาย ในการคัดกรอง คัดแยกผู้เสียหาย
การสบื สวนขยายผล และการช่วยเหลอื และค้มุ ครองผเู้ สยี หายจากการค้ามนุษย์

- การคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ ส่วนใหญ่พบว่าเป็นแรงงานต่างด้าวหลบหนีเข้าเมือง
โดยผิดกฎหมาย ซึ่งมีการประสานและสนับสนุนการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชน
และองค์กรพัฒนาเอกชนอย่างเปน็ ระบบ เพอื่ ดำเนนิ การคัดแยกผสู้ ียหาย และประสานส่งต่อใหต้ ำรวจตรวจคน
เขา้ เมอื งสง่ กลบั ประเทศตอ่ ไป

- การจัดทำรายงานผลการดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ และจัดทำรายงาน
สถานการณก์ ารค้ามนษุ ย์จงั หวดั ประจำปี พ.ศ.2563

P2 ด้านการปอ้ งกัน (Prevention)
- ตรวจสถานบรกิ าร สถานประกอบการ งานจัดระเบียบสังคมและลงพน้ื ทรี่ ว่ มกบั หน่วยงานที่

เกย่ี วขอ้ งตรวจแรงงานตา่ งดา้ วในกิจกรรมประมง และสถานประกอบการ
- คณะทำงานตรวจบรู ณาการรว่ มในการลงพื้นทีเ่ พอ่ื ตรวจโรงงาน สถานประกอบการด้านประมง

เกษตร และปศสุ ัตวจ์ ังหวัด
- จัดชดุ ปฏิบตั ิการเฉพาะกิจป้องกนั ปราบปรามการคา้ มนษุ ย์ และกวดขันแรงงานตา่ งดา้ วผดิ กฎหมาย
- ร่วมตรวจบรู ณาการศนู ย์อำนวยการรกั ษาผลประโยชนข์ องชาติทางทะเล ภาค 1 ประกอบดว้ ย

11 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สมุทรปราการ ฉะเชิงเทรา
ชลบุรี ระยอง จนั ทบรุ ี และจงั หวัดตราด เพอ่ื แก้ปญั หาการทำประมงผิดกฎหมาย

- จัดกิจกรรมตามแผนงาน/โครงการที่ขอรับการสนับสนุนงบประมาณ จากกองทุนเพ่ือ
การปอ้ งกันและปราบปรามการค้ามนษุ ย์ พ.ศ.2563

- จัดระเบียบขอทาน ตามพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ.2559 โดยมีคำสั่งแต่งต้ัง
คณะกรรมการแก้ไขปัญหาการขอทานระดับจังหวัด เพื่อดำเนินงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาคีเครือข่ายที่
เกยี่ วขอ้ งในระดบั จังหวดั

P3 ดา้ นการดำเนินคดี (Prosecution)
การดำเนินคดีค้ามนุษย์ในกลุ่มจังหวัดเขตพื้นที่รับผิดชอบ สสว.3 ในปี พ.ศ.2563 พบว่ามีเพียง

2 คดี 2562 โดยจำแนกเป็นการแสวงหาประโยชน์ทางเพศ ค้าประเวณี จำนวน 1 คดี และการบังคับใช้
แรงงานทั่วไป จำนวน 1 คดี ซึ่งมีจำนวนลดลง เป็นผลสืบเนื่องจากความร่วมมือระหว่างหน่วยงานบังคับใช้
กฎหมายยังคงปราบปรามและดำเนนิ คดีกับ ผู้กระทำ ผิดและผู้ท่ีเกีย่ วข้องอย่างจรงิ จังและต่อเน่ือง นอกจากนี้
ยังมีการตั้งจุดสกัดปฏิบัติการพิเศษบูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่การปฏิบัติหน้าที่ การให้
ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับกองทุนยุติธรรมและการช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ ค่าตอบแทนของ
เหยอ่ื ความรเู้ กี่ยวกบั กฎหมายท่ัวไป การระมัดระวงั ไม่ใหต้ กเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์

36

P4 ด้านการคมุ้ ครองช่วยเหลอื ผู้เสยี หายจากการคา้ มนษุ ย์ (Protection)
เนื่องจากสถานการณ์การค้ามนุษย์มีจำนวนน้อยการช่วยเหลือจึงเป็นในรูปแบบของการ เพ่ิม

ประสิทธิภาพในการคัดแยกผู้เสียหาย พัฒนาคู่มือการปฏิบัติงาน ปรับปรุงมาตรฐานสถานคุ้มครอง พัฒนา
ศักยภาพเจ้าหน้าที่/องค์กร พัฒนาระบบการให้ความช่วยเหลือและคุ้มครองผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์
ในรูปแบบทีมสหวิชาชีพ รวมถึงการจัดตั้งสถานคุ้มครองของภาคเอกชน ส่งเสริมเครือข่ายในต่างประเทศ
ส่งเสริมให้ชุมชนดูแลผู้เสียหายหลังส่งกลับพัฒนาระบบบริการล่าม สร้างความปลอดภัยเจ้าหน้าที่ ส่งเสริมให้
ผเู้ สยี หายให้ความรว่ มมอื ทางคดผี ่านกระบวนการคมุ้ ครองผูเ้ สียหายจากกระบวนการค้ามนษุ ย์

P5 ด้านการมสี ว่ นรว่ ม (Partnership)
- บูรณาการหนว่ ยงานภาครฐั หนว่ ยงานทีเ่ กีย่ วข้องในการร่วมมอื ดา้ นการป้องกันตามแผนปฏิบตั ิ

การตรวจบูรณาการร่วมในการลงพื้นที่ตรวจโรงงาน/สถานประกอบการ ด้านประมง เช่น ภาคประชาสังคม
ได้แก่ สภาเด็กและเยาวชนจังหวัด ร่วมจัดกิจกรรมรณรงค์ต่อต้านการค้ามนุษย์ในจังหวัด หอการค้าจังหวัด
สภาอุตสาหกรรมจังหวัด ร่วมให้ความรู้แก่นายจ้างสถานประกอบการด้านการ้ามนุษย์ และเคเบิ้ลทีวี ผลิตสื่อและ
จัดทำขา่ วประชาสัมพันธ์กจิ กรรมรณรงคต์ ่อต้านการค้ามนษุ ย์แกป่ ระชาชนในพืน้ ที่

- สร้างความร่วมมือระหว่างภาคีเครือข่าย ทั้งภายในและต่างประเทศ ปรับแก้ไขกฎระเบียบ ขยายความ
ร่วมมอื ระดบั ภมู ภิ าคและ นานาชาติ ประชาสัมพันธ์และขยายผลการดำเนินงานให้มปี ระสิทธภิ าพและประสิทธิผล

- จัดตั้งคณะกรรมการฯ และคณะอนุกรรมการฯ เพื่อเป็นกลไกในการขับเคลื่อนการปฏิบัติงาน
ป้องกนั และปราบปรามการค้ามนษุ ย์ การปฏิบัติงานรว่ มกับภาคสว่ นต่าง ๆ จัดต้ังทมี สหวิชาชีพ เช่น จัดตั้งศูนย์
ปฏิบัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์จังหวัด ศูนย์บริการจดทะเบียนแรงงานต่างด้าวแบบเบ็ดเสรจ็
เพ่อื ดำเนินการจัดทำประวัตแิ รงงานตา่ งด้าวและออกใบอนุญาตทำงานให้แรงงานต่างดา้ ว ศูนยค์ วบคมุ การแจ้ง
เข้า - ออก เรือประมงจังหวัดสมุทรสงคราม ( Port in - Port out) ศูนย์บูรณาการและประสานการ
ปฏิบัติงานป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์อำเภอ ศูนย์บริหารงานจัดการแรงงานประมงจังหวัดศูนย์
ประสานการปฏิบัติในการรักษาผลประโยชน์ของชาตทิ างทะเลเขต 1 เปน็ ต้น

4.2 ความรนุ แรงในครอบครวั

ตารางท่ี 4.7 จำนวนเหตุการณ์ความรนุ แรงในครอบครัวจำแนกตามจงั หวัด พ.ศ. 2559 - 2563

(หนว่ ย:เหตุการณ)์

จังหวดั 2559 2560 2561 2562 2563
นครปฐม -1938
ราชบรุ ี
กาญจนบรุ ี 15 47 63 54 52
สพุ รรณบรุ ี 10 54 37 36 70
สมทุ รสาคร 4 6 25 20 13
สมุทรสงคราม 3 6 14 14 36
เพชรบุรี 2 16 13 1 8
ประจวบคีรขี ันธ์ 12 24 9 5 15
3 23 11 10 19

ที่มา ศนู ย์ปฏบิ ตั ิการเพ่ือป้องกนั การกระทำความรุนแรงในครอบครัว 10 มิ.ย.2564

37

แผนภูมิท่ี 4.2 จำนวนเหตุการณ์ความรนุ แรงในครอบครวั จำแนกตามจังหวดั พ.ศ.2559-2563 2563
2562
250 2561
2560
200 2559

150

100

50

0 ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขนั ธ์
นครปฐม

จากตางรางและแผนภูมิข้างต้นแสดงให้เห็นว่า เหตุการณ์ความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ.2559-2563
ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของ สสว.3 มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นในทุกปี โดยปี พ.ศ. 2563 จังหวัดราชบุรีมีจำนวน
เหตุการณ์ความรุนแรงสูงที่สุด รองลงมาจังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
จังหวดั เพชรบรุ ี จังหวัดสพุ รรณบุรี จังหวัดสมุทรสงคราม และจงั หวดั นครปฐม ตามลำดบั

ตารางท่ี 4.8 จำนวนเหตุการณค์ วามรนุ แรงในครอบครวั จำแนกตามประเภทเหตุการณ์ พ.ศ.2563

(หนว่ ย:เหตุการณ์)

ประเภทเหตุการณ์

กักขงั / การ ข่มขืน ดดุ ่า/ดู ทำร้าย ล่อลวง หยาบคาย/ อนาจาร ไมร่ ะบุ

จงั หวัด รวม หนว่ ง ละเลย/ ถูก ร่างกาย ตะคอก/

เหนยี่ ว ทอดทิง้ ประจาน/ข/ู่

นครปฐม 10 1 - - 1 8- บังคับ --
-

ราชบุรี 81 2 4 2 15 37 1 15 23

กาญจนบุรี 80 1 - 2 13 52 - 8 -4

สพุ รรณบรุ ี 16 - - 1 2 9- 1 12

สมทุ รสาคร 48 6 2 1 19 18 - 2 --

สมทุ รสงคราม 15 1 1- 3 7- 3 --

เพชรบุรี 18 1 -1 2 13 - 1 --

ประจวบคีรขี ันธ์ 22 - -- 4 14 - 4 --

รวม 290 12 7 7 59 158 1 34 39

ท่มี า : ศูนย์ปฏบิ ัติการเพ่ือปอ้ งกันการกระทำความรนุ แรงในครอบครัว กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ย์

38

จากตารางข้างต้นแสดงให้เห็นว่า เหตุการณ์ความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ.2563 ในเขตพื้นที่
รบั ผดิ ชอบของ สสว.3 มีเหตุการณค์ วามรุนแรงรวมทงั้ สิ้น 290 เหตุการณ์ โดยสว่ นใหญเ่ ปน็ การทำรา้ ยร่างกาย
จำนวน 158 เหตุการณ์ รองลงมาคือ ดุ ด่า/ดูถูก จำนวน 59 เหตุการณ์ และหยาบคาย/ตะคอก/ประจาน/ขู่/
บงั คบั จำนวน 34 เหตุการณ์
ตารางท่ี 4.9 จำนวนเหตุการณ์ความรุนแรงในครอบครัว จำแนกตามสาเหตุ พ.ศ. 2563

(หนว่ ย:เหตุการณ)์

จังหวัด สาเหตุความรนุ แรง
นอกใจ/หงึ หวง เมาสรุ า/ยา เศรษฐกจิ / สาเหตุ สอื่ ลามก สขุ ภาพ ไมร่ ะบุ

นครปฐม 4 เสพ4ติด ตกง-าน อ่ืน2ๆ - กาย1/จิต -

ราชบุรี 14 21 1 31 - 3 1

กาญจนบุรี 19 34 - 14 - 9 -

สุพรรณบรุ ี 1 12 2 -- 1 1

สมทุ รสาคร 8 12 5 4- 7 1

สมุทรสงคราม 2 3 2 1- 2 1

เพชรบุรี 3 12 1 1- - -

ประจวบครี ขี นั ธ์ 6 15 2 8- 1 -

รวม 57 233 13 61 - 23 4

ท่มี า : ศูนยป์ ฏบิ ัติการเพอื่ ปอ้ งกนั การกระทำความรุนแรงในครอบครวั กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมั่นคงของมนุษย์

จากตางรางข้างต้นแสดงให้เห็นว่า เหตุการณ์ความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ.2563 ในเขตพื้นท่ี
รับผิดชอบของ สสว.3 ส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากเมาสุรา/ยาสเพติด จำนวน 233 เหตุการณ์ รองลงมา คือ
สาเหตุอื่นๆ จำนวน 61 เหตุการณ์ นอกใจ/หึงหวง จำนวน 57 เหตุการณ์ สุขภาพกาย/จิต จำนวน
23 เหตกุ ารณ์ เศรษฐกิจ/ตกงาน จำนวน 13 เหตกุ ารณ์ และไม่ระบุ จำนวน 4 เหตุการณ์ ตามลำดับ

4.3 การใหบ้ ริการของศนู ย์ชว่ ยเหลือสงั คมสายดว่ น 1300

ตารางท่ี 4.10 ช่องทางการให้บรกิ ารของศนู ยช์ ่วยเหลอื สังคมสายดว่ น 1300 จำแนกรายไตรมาส

ท่ี ชอ่ ง ไตรมาส 1 ปีงบประมาณ 2564 ไตรมาส 3 (หน่วย: ราย)
2,938 3,130 รวม 3 ไตรมาส
ทางการ 143 ไตรมาส 2 193
28 5,925 16 11,993
1 สใาหย้บดร่วิกนาร 14 126 24 462
2 เ1ฝ3้า0ร0ะวัง 101 21 106 65
3 41
ผ- ่าWนeสbื่อsite 101 308
- Line
-
Facebook

39