หลักสูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช
เพ่ือการมีงานทา อช 03309
ศู น ย์ ก า ร ศึ ก ษ า น อ ก ร ะ บ บแ ล ะ ก า รศึ ก ษ า ต า ม อั ธ ย า ศั ย อา เ ภ อ เ มื อ ง น ค ร ร าช สี ม า
สานกั งานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจงั หวดั นครราชสีมา
สานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัย
สานักงานปลดั กระทรวงศึกษาธิการ
กระทรวงศึกษาธิการ
เอกสารทางวิชาการลาดับที.่ .......... / ...........
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา อช 03309
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา
สานักงานส่ งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดนครราชสีมา
สานกั งานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
สานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
กระทรวงศึกษาธิการ
คานา
เอกสารหลักสูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา จัดทาข้ึนเพื่อให้
กลุ่มเป้าหมายท่ียงั ไม่มีอาชีพ หรือมีอาชีพทว่ั ไป หรือมีอาชีพเพลงโคราชอยูแ่ ลว้ ไดศ้ ึกษาเรียนรู้
เพื่อให้มอี าชีพมีรายไดท้ ่ีมน่ั คง สามารถดาเนินชีวิตไดอ้ ยา่ งมีความสุข มีคุณภาพชีวิตที่ดีข้ึน ตาม
นโยบายรฐั บาลท่ีมุง่ เนน้ ใหส้ ถานศกึ ษาจดั การศกึ ษาเพ่ือการมงี านทา โดยผูเ้ รียนหลกั สูตรน้ีสามารถ
นาความรู้และประสบการณ์ไปเทียบโอนเขา้ สู่หลกั สูตรการศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาข้ัน
พ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ. 2554) ท่ีเน้นการมีงานทาในสาระการประกอบ
อาชีพวชิ าเลือก อช 03309 เพลงโคราช จานวน 5 หน่วยกิตได้
เอกสารหลักสูตรฉบบั น้ี ประกอบด้วย 13 องค์ประกอบของหลกั สูตรคือ (1) ความนา
(2) หลกั การ (3) จุดหมาย (4) กลุ่มเป้าหมาย (5) โครงสร้างหลกั สูตร (6) สาระและมาตรฐาน
การเรียนรู้ (7) วิธีการจัดการเรียนรู้ (8) สื่อการเรียนรู้ (9) การเทียบโอน (10) การวดั และ
ประเมินผล (11) การจบหลกั สูตร (12) เอกสารหลกั ฐานการศึกษา และ (13) การบริหารหลกั สูตร
รายระเอยี ดโครงสร้างหลกั สูตร เรื่องท่ี 1 ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือการมีงานทา
เรื่องท่ี 2 ทกั ษะการร้องเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา เร่ืองที่ 3 การบริหารจดั การในการประกอบ
อาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา เรื่องที่ 4 โครงสร้างการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมี
งานทา บรรณาณุกรมและภาคผนวกโดยการจดั หลักสูตรตอ้ งใช้การมีส่วนร่วมและความร่วมมือ
ของภาคีเครือข่ายและสถานประกอบการที่เก่ียวขอ้ งกบั เพลงโคราช โดยเฉพาะภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น
เขา้ มามสี ่วนร่วมในการจดั การเรียนรู้
เอกสารหลกั สูตรฉบบั น้ีสาเร็จลงไดด้ ว้ ยดี เน่ืองจากไดร้ ับความร่วมมือจาก นายทรงชัย
ขยนั งาน ผูอ้ านวยการสานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั
นครราชสีมา คณะกรรมการสถานศกึ ษา ภูมิปัญญาเพลงโคราช ไดแ้ ก่ นายกาปั่น บา้ นแทน่ นาง
กาเหว่า โชคชัย นางเลาะ บ้านแท่น นางสาวลาไย บา้ นหนองม่วงและนายสว่าง บา้ นดอนผวา
ตลอดจนครู กศน.ตาบล สังกัดศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมือง
นครราชสีมา ที่ให้ขอ้ คิดเห็น ขอ้ เสนอที่เป็นประโยชน์ ส่งผลใหห้ ลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลง
โคราชเพ่ือการมีงานทา มีความสมบูรณ์มากย่ิงข้ึนศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศยั อาเภอเมอื งนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา ขอขอบคุณทุกท่านมา ณ โอกาสน้ี
(นางกรแกว้ แบบกลาง)
ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมา
เร่ือง ประกาศให้ใช้หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช เพอ่ื การมงี านทา
ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมอื งนครราชสีมา
------------------------------------------------------
สืบเน่ืองจากรัฐบาลมีนโยบายให้สถานศึกษาจัดการศึกษาเพื่อการมีงานทา ให้กับ
กลุ่มเป้าหมายที่ไม่อาชีพ หรือมีอาชีพอาชีพทว่ั ไป หรือมีอาชีพเพลงโคราชอยูแ่ ลว้ แต่ต้องการ
พฒั นาอาชีพของตนเองให้มคี วามมนั่ คง มีอาชีพมรี ายไดท้ แี่ น่นอนส่งผลมคี ุณภาพชีวิตท่ีดีข้ึน ศูนย์
การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา จึงไดจ้ ดั ทาหลกั สูตรการ
ประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือการมงี านทาข้นึ ใหก้ บั กลุ่มเป้าหมายดงั กล่าวทีส่ นใจตอ้ งการมีงานทา
และมีอาชีพท่ีม่ันคงได้ศึกษาเรี ยนรู้ นอกจากน้ีผู้เรี ยนหลักสูตรน้ีสามารถนาความรู้และ
ประสบการณ์ที่ไดไ้ ปเทียบโอนกบั วิชา อช 03309 เพลงโคราช จานวน 5 หน่วยกิตในหลกั สูตร
การศึกษานอกระบบระดับการศึกษาข้นั พ้ืนฐานพุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง 2554) ซ่ึงเป็ น
หลกั สูตรทเ่ี นน้ การมงี านทา
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา ได้นา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา ไปให้ผเู้ ช่ียวชาญดา้ นการวจิ ยั และพฒั นา
หลกั สูตร และดา้ นการศึกษา ตรวจสอบความเหมาะสมและสอดคล้อง ขององค์ประกอบของ
หลักสูตรและภูมิปัญญาด้านเพลงโคราช ตรวจสอบความตรงตามเน้ือหาตลอดจนผ่านความ
เห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาให้ใชห้ ลกั สูตรน้ีได้ จึงประกาศใช้หลักสูตรการประกอบ
อาชีพเพลงโคราชเพ่อื การมงี านทา ต้งั แต่ปี งบประมาณ 2556 เป็นตน้ ไป
ประกาศ ณ วนั ที่ 19 เดือนตลุ าคม พ.ศ. 2555
(นางกรแกว้ แบบกลาง)
ผอู้ านวยการศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมอื งนครราชสีมา
ความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษา
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา
ตามท่รี ฐั บาลมนี โยบายให้สถานศึกษาจดั การศึกษาเพ่อื การมงี านทา ใหก้ บั ประชาชนทไ่ี ม่มี
อาชีพหรือมีอาชีพท่ัวไปอยู่แล้ว หรือท่ีมีอาชีพร้องเพลงโคราชอยู่แล้วต้องการพฒั นาอาชีพเพลง
โคราชของตนเองให้มีความมนั่ คงมีรายไดอ้ ยา่ งต่อเนื่องส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดีตามมา นอกจาก
สามารถนาความรู้และประสบการณ์ที่ไดศ้ ึกษาจากหลกั สูตรการจดั การศึกษาเพื่อการมีงานทาไป
เทียบโอนกบั หลกั สูตรการศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาพุทธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง 2554)
ข้นั พ้นื ฐานในรายวิชา อช 03309 เพลงโคราช สาระการประกอบอาชีพได้
ให้ผมู้ ีส่วนเก่ียวขอ้ งกบั การจดั การศึกษาเพ่อื การมงี านทาของ ของศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา จดั การศึกษา สนับสนุนและประสานความ
ร่วมมอื กบั ภาคีเครือข่ายตลอดจนภมู ิปัญญาเพลงโคราช เพ่ือพฒั นาผูเ้ รียนกลุ่มเป้าหมายดงั กล่าวให้มี
คณุ ภาพ และมีงานทาท่มี นั่ คงตอ่ ไป
ท้งั น้ี ต้งั แต่วนั ที่ 15 เดือน ตลุ าคม พ.ศ. 2555
(นายเอกภพ โตมรศกั ด์ิ)
ประธานคณะกรรมการสถานศกึ ษา
สารบญั
หนา้
ผงั มโนทศั น์............................................................................................................................
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพือ่ การมีงานทา.................................................. 1
ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา…….....
ความนา.....................................................................................................................
หลกั การ..................................................................................................................
จดุ หมาย..................................................................................................................
กล่มุ เป้าหมาย..........................................................................................................
โครงสร้างหลกั สูตร................................................................................................
การจดั การเรียนรู้.....................................................................................................
สื่อการเรียนรู้...........................................................................................................
การเทยี บโอน……………………………………………………..………………
การวดั และประเมนิ ผล……………………………………………………………
การจบหลกั สูตร…………………………………………………………………
เอกสารหลกั ฐานการศึกษา………………………………………………………
การบริหารหลกั สูตร………………………………...……………………………
รายละเอยี ดโครงสร้างหลกั สูตร…………..…………...……………………………………. 15
สาระสาคญั ………………………………………………………………………..
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวงั ………………………………………………………….
ขอบขา่ ยเน้ือหา…………………………………………………………………..
การจดั สื่อการเรียนรู้………………………….……………………………………
การวดั และประเมินผล…………………………………………………………….
เร่ืองท่ี 1 ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา................................ 30
สาระสาคญั ................................................................................................................
ผลการเรียนรู้ทีค่ าดหวงั ..............................................................................................
ขอบข่ายเน้ือหา...........................................................................................................
การจดั การเรียนรู้.........................................................................................................
ส่ือการเรียนรู้ ............................................................................................................
สารบญั (ต่อ) 53
หนา้ 62
การวดั และประเมินผล...............................................................................................
72
เร่ืองที่ 2 ทกั ษะการร้องเพลงโคราชเพอ่ื การมงี านทา
สาระสาคญั ................................................................................................................. 77
ผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวงั ............................................................................................... 79
ขอบข่ายเน้ือหา...........................................................................................................
การจดั การเรียนรู้.........................................................................................................
สื่อการเรียนรู้ ............................................................................................................
การวดั และประเมนิ ผล....................................................................................................
เร่ืองที่ 3 การบริหารจัดการในการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมงี านทา..................
สาระสาคญั .......................................................................................................................
ผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวงั ...................................................................................................
ขอบขา่ ยเน้ือหา................................................................................................................
การจดั การเรียนรู้.........................................................................................................
ส่ือการเรียนรู้ ............................................................................................................
การวดั และประเมินผล......................................................................................................
เร่ืองท่ี 4 โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพอื่ การมงี านทา……..................................
สาระสาคญั ......................................................................................................................
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวงั ....................................................................................................
ขอบข่ายเน้ือหา.................................................................................................................
การจดั การเรียนรู้.........................................................................................................
สื่อการเรียนรู้ ............................................................................................................
การวดั และประเมินผล......................................................................................................
บรรณานุกรม.........................................................................................................................
ภาคผนวก.............................................................................................................................
ก. หนงั สือราชการ............................................................................................................
ข. ใบงานที่ 1 – 4 .............................................................................................................
ค. แบบวดั และประเมนิ ผล................................................................................................
ควำมหมำยของเพลงโครำช ช่องทางการประกอบอาชพี ควำมเป็นมำไทโครำช .โครงกำรเขำ้ สู่อำชพี เพลงโครำช
เพลงโคราชเพอ่ื การมงี านทา ภำษำโครำช
ควำมหมำยหมอเพลงโครำช สำเนยี งโครำช .โครงกำรพฒั นำอำชีพเพลงโครำช
(จำนวน 40 ชวั่ โมง)
ประวตั ิควำมเป็นมำของเพลงโครำช โครงกำรขยำยอำชีพเพลงโครำชใหม้ คี วำม
ควำมสำคญั ของเพลงโครำช หลักสูตรการประกอบอาชพี เพลงโคราช มน่ั คงม่ันคง
แหล่งเรยี นรใู้ นชุมชน เพอื่ การมีงานทา อช03309 กำรตรวจสอบกำรเป็นไปไดข้ องโครงกำร
จานวน 160 ชวั่ โมง ประกอบอำชีพเพลงโครำช
ควำมเป็นไปได้ในกำรเขำ้ สู่อำชพี เพลง ทกั ษะการรอ้ งเพลงโคราช
โครำช (จำนวน 80 ชวั่ โมง) โครงการประกอบอาชีพ
กำรตัดสินใจเลอื กประกอบอำชีพ เพลงโคราช
เพลงโครำช ควำมรู้พนื้ ฐำนในกำรรอ้ งเพลงโครำช
(จำนวน 20 ช่ัวโมง)
กำรฝกึ ร้องเพลงโครำช
การบรหิ ารจัดการในการ
ขนั้ กำรอนรุ กั ษเ์ พลงโครำช ประกอบอาชีพเพลงโคราช
(จำนวน 20 ชวั่ โมง)
กำรบริหำรกำรจดั กำรผลติ
กำรบริหำรจัดกำรกำรตลำด
ภาพประกอบ 1 ผังมโนทัศน์หลกั สูตรรายวชิ าการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพอ่ื การมงี านทา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือการมีงานทา อช 03309
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา
ความนา
เพลงมีความสาคญั ต่อมนุษยชาติทาให้มีสุนทรียภาพ ซ่ึงเป็ นความรู้สึกที่ดีก่อให้เกิดความคิด
สร้างสรรคท์ ่ีดีตามมาดว้ ย เพลงบางเพลงยงั เกี่ยวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ความ
เชื่อและวิถีชีวิตสะทอ้ นให้เห็นเอกลกั ษณ์ของทอ้ งถิ่นและอตั ลกั ษณ์บุคคลในทอ้ งถ่ินน้ัน ช่วยให้บุคคลมี
ความรู้สึกเลื่อมใสศรัทธาต่อบุคคลท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั พิธีกรรมท่ีมีเพลงประกอบอย่ดู ว้ ย ผทู้ ่ีประกอบอาชีพร้อง
เพลงท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อและวิถีชีวิต จึงเป็ นบุคคลที่ไดร้ ับ
การยอมรับจากชุมชนและสังคมแลว้ ยงั มีรายได้จากการร้องเพลงดว้ ย ส่งผลให้ผูป้ ระกอบอาชีพเพลงท่ี
เก่ียวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรมขนบธรรมเนียมบทเพลงความเช่ือและวิถีชีวิตมีความเป็นอยทู่ ี่ดีและยงั ช่วยสืบ
ทอดวฒั นธรรมประเพณีทอ้ งถ่ินหรือของไทยสู่ลูกหลานใหค้ งอยกู่ บั สงั คมไทยตลอดไปดว้ ย
ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีหน้าที่จดั การศึกษา
เพื่อการมีงานทาตามนโยบายของรัฐบาลให้กบั ประชาชนท่ีไม่มีอาชีพหรือมีอาชีพทวั่ ไปหรือมีอาชีพร้อง
เพลงและตอ้ งการพฒั นาอาชีพของตนเองให้มีความมนั่ คงและสืบทอดวฒั นธรรมทอ้ งถ่ินให้คงอยู่ภายใน
ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของพ้ืนที่ตามสภาพภูมิอากาศ
(3) ศกั ยภาพของภูมิประเทศและทาเลที่ต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรมประเพณีและวิถีชีวิต (5)
ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษย์ ในเขตพ้ืนท่ีใหบ้ ริการของศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีศกั ยภาพทรัพยากรมนุษยโ์ ดยเฉพาะของภูมิปัญญา
เพลงโคราชท่ีสอดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพของศิลปะวฒั นธรรมประเพณีและวิถีชีวิตคนโคราชลานอนุสาวรียท์ า้ ว
สุรนารี วดั ศาลาลอย ซ่ึงมีประชาชนมากราบไหวท้ า้ วสุรนารีจานวนมาก บางคนมาแกบ้ นโดยใช้เพลง
โคราชมาแกบ้ นทาให้ภูมิปัญญาผูป้ ระกอบอาชีพเพลงโคราชมีรายไดท้ ่ีดี มีความมน่ั คง ศูนยก์ ารศึกษานอก
ระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมาจึงตอ้ งการนาภูมิปัญญาเพลงโคราชมาจัดทา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช เพ่ือให้กลุ่มเป้าหมายดงั กล่าวได้มีอาชีพ มีรายไดม้ นั่ คง เน้ือหา
หลกั สูตรเน้น (1) ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช (2) ทกั ษะการร้องเพลงโคราช (3) การบริหาร
จดั การในการประกอบอาชีพเพลงโคราชและ(4) โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช เป็ นหลกั สูตรท่ีมี
ความยืดหยุ่นท้งั ตวั หลกั สูตร การจดั การเรียนรู้และการวดั และประเมินผล ผเู้ รียนที่ผ่านหลกั สูตรน้ีสามารถ
1
ประกอบอาชีพเพลงโคราชไดแ้ ลว้ ยงั สามารถนาความรู้และประสบการณ์ท่ีไดจ้ ากหลกั สูตรประกอบอาชีพ
เพลงโคราช ไป เที ย บโอนผลการเรี ยนกับ ห ลักสู ตรการศึ กษานอกระบ บ ความรู้และป ระสบ การณ์ เพ่ื อ
การศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาพุทธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง 2554) ไดด้ ว้ ยในสาระการประกอบ
วิชาชีพวิชาเลือก อช 03309 เพลงโคราช จานวน 5 หน่วยกิต
ดังน้ันศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมาจึงได้พฒั นา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา จานวน 160 ชั่วโมงข้ึนและเปิ ดให้ผูท้ ี่สนใจ
ลงทะเบียนเรียนต้งั แต่ปี งบประมาณ 2556 เป็ นตน้ ไป ไดส้ ามารถเรียนรู้จากหลกั สูตรการประกอบอาชีพ
เพลงโคราช เพอื่ ส่งเสริมการมีรายไดท้ ี่มนั่ คงและช่วยพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ของผเู้ รียนกลุม่ เป้าหมายใหด้ ียง่ิ ข้ึน
หลกั การ
การจดั การศึกษาการประกอบอาชีพเพลงโคราชหลกั การมีการศึกษาดงั น้ี
1. เป็นการดาเนินงานที่มียืดหยนุ่ ดา้ นหลกั สูตร การจดั การเรียนรู้ การวดั และประเมินผลใน กลุ่ม
อาชีพ ไดแ้ ก่ เกษตรกรรม อุตสาหกรรม พณิชยกรรม เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และกลุ่มจดั การและการบริการ
โดยเนน้ การบูรณาการให้สอดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ ศกั ยภาพ
ของพ้ืนท่ีตามลกั ษณะภูมิอากาศ ศกั ยภาพของภูมิประเทศ และทาเลท่ีต้งั ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นะธรรม
ประเพณี และวถิ ีชีวิต และศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา
2. มุ่งพฒั นาประชาชนในเขตพ้ืนที่ให้บริการของศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา เพื่อพฒั นาอาชีพและการมีงานทาอย่างมีคุณภาพ ทวั่ ถึงและเท่าเทียมกนั
สามารถสร้างรายได้ท่ีม่ันคงและเป็ นบุคคลท่ีมีวินัย เป่ี ยมไปด้วยคุณธรรม จริยธรรม มีจิตสานักความ
รับผิดชอบต่อตนเอง ผอู้ ่ืน และสงั คม
3. ส่งเสริมใหม้ ีความร่วมมือในการจดั การเรียนรู้ร่วมกนั กบั ภาคีเครือขา่ ยและภมู ิปัญญา
4. ส่งเสริมให้มีการเทียบโอนความรู้ประสบการณ์เขา้ สู่หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับ
การศึกษาข้นั พ้ืนฐาน
5. ส่งเสริมให้ผูเ้ รียนไดพ้ ฒั นาตนเอง โดยการดาเนินงานพฒั นาอาชีพและการมีงานทาที่มุ่งเน้น
การจดั อบรมสัมมนาศึกษาดูงานและฝึกปฏิบตั ิ ณ แหล่งเรียนรู้ในชุมชน หรือสถานประกอบการ เพื่อพฒั นา
ศกั ยภาพผเู้ รียนในดา้ นตา่ ง ๆ ใหม้ ีความพร้อมที่จะสามารถทางานร้องเพลงโคราชไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
2
จุดหมาย
เพ่อื ใหผ้ เู้ รียนมีความรู้ ความสามารถและมีคณุ ลกั ษณะ ดงั ตอ่ ไปน้ี
1. มีอาชีพเพลงโคราชที่สามารถมีรายไดม้ นั่ คง
2. ตดั สินใจประกอบเพลงโคราชใหส้ อดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพตนเองชุมชน สังคม และส่ิงแวดลอ้ ม
3. มีความรู้ความเขา้ ใจและฝึกทกั ษะการเพลงโคราช
4. มีความรู้ความเขา้ ใจและการบริหารจดั การในอาชีพเพลงโคราชไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
5. มีโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่อื เป็นแนวทางในการปฏิบตั ิต่อไปได้
6. มีคุณธรรม จริยธรรม และมีจิตสานึกความรับผดิ ชอบต่อตนเองผอู้ ่ืน และสงั คม
กล่มุ เป้าหมาย
ประชาชนในเขตพ้ืนท่ีใหบ้ ริการของศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมือง
นครราชสีมา ประกอบดว้ ย
1. ผทู้ ี่ไม่มีอาชีพ
2. ผทู้ ี่มีอาชีพทว่ั ไป
3. ผทู้ ี่มีอาชีพร้องเพลงหรือกลุ่มท่ีมีอาชีพร้องเพลงโคราช
มาตรฐานการเรียนรู้
ช่องทางการประกอบอาชีพ
มาตรฐานท่ี 1.1 วิเคราะห์ศกั ยภาพของขอ้ มูลตนเอง ชุมชน สังคม ส่ิงแวดลอ้ ม และขอบข่ายงาน
อาชีพต่าง ๆ
มาตรฐานท่ี 1.2 มองเห็นช่องทางและตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพโดยใช้กระบวนการคิดเป็ น
จากขอ้ มลู ท่ีเป็นจริง และมีความเป็นไปไดต้ ามศกั ยภาพ
ทกั ษะการประกอบอาชีพ
มาตรฐานที่ 2.1 มีความรู้ ความเขา้ ใจและทกั ษะในอาชีพที่ตดั สินใจเลือก
มาตรฐานท่ี 2.2 สามารถจัดหาและคัดเลือกปัจจัยการผลิตได้อย่างเหมาะสมและคุ้มค่า
ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
การบริหารจัดการในประอบอาชีพ
มาตรฐานที่ 3.1 สามารถบริหารจดั การในอาชีพที่ตดั สินใจเลือกไดอ้ ยา่ งมีคณุ ธรรม
มาตรฐานที่ 3.2 สามารถจดั การกบั ความเส่ียงที่อาจจะเกิดข้ึนกบั การประกอบอาชีพ
โครงการประกอบอาชีพ
มาตรฐานที่ 4.1 มีโครงการประกอบอาชีพสาหรับใชเ้ ป็นแนวทางในการนาสู่การปฏิบตั ิ
3
มาตรฐานที่ 4.2 มีการตรวจสอบความเป็ นไปได้ของโครงการเพ่ือการประกอบอาชีพได้อย่าง
มนั่ คง
การจดั การเรียนรู้
1. ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.1 ศึกษาขอ้ มูลจากเอกสาร สื่ออีเล็กทรอนิกส์ แหล่งเรียนในชุมชน สถานประกอบการ
ส่ือของจริง สื่อบุคคลในชุมชน วดั ศาลาลอย ณ ลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี และบา้ นกาป่ัน บา้ นแท่น นาย
บญุ สม สังขส์ ุข นายกสมาคมเพลงโคราช เพื่อนาขอ้ มลู มาคดิ วเิ คราะห์และใชใ้ นการตดั สินใจเลือกประกอบ
อาชีพที่มีความเป็นไปไดใ้ นชุมชน
1.2 วเิ คราะห์อาชีพการร้องเพลงโคราชท่ีคิดวา่ สามารถเลือกประกอบอาชีพจากขอ้ มลู ศกั ยภาพ
5 ดา้ นไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของภูมิอากาศ (3) ศกั ยภาพของภมู ิประเทศ
และทาเลที่ต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวถิ ีชีวิต และ (5) ศกั ยภาพดา้ นทรัพยากร
มนุษยใ์ นอาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา ควบคู่กบั การลงทนุ การตลาดและการแปรรูป
1.3 ศึกษาดูงาน ณ บา้ นภูมิปัญญาและสถานประกอบการที่เก่ียวขอ้ งกบั การประกอบอาชีพ
เพลงโคราช
1.4 ตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราชโดยใช้กระบวนการคิดและมีความเป็ นไปได้
ตามศักยภาพ 5 ด้าน ได้แก่ (1) ศักยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศักยภาพของพ้ืนท่ีตามลักษณะ
ภูมิอากาศ (3) ศกั ยภาพของภูมิประเทศและทาเลท่ีต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวิถี
ชีวิต และ (5) ศกั ยภาพดา้ นทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมืองจงั หวดั นครราชสีมา
2. ทกั ษะอาชีพการร้องเพลงโคราช
2.1 ศึกษาเรียนรู้ขอบข่ายความรู้พ้ืนฐานในการร้องเพลงโคราช การฝึ กร้องเพลงโคราชและ
การอนุรักษเ์ พลงโคราชจากเอกสารหลกั สูตร และการประกอบอาชีพเพลงโคราช
2.2 ประสานแหล่งเรียนรู้ในชุมชนและภูมิปัญญาเพื่อกาหนด วนั เดือน ปี ให้ผเู้ รียนมาฝึกร้อง
เพลงโคราช
2.3 จดั ทาแผนการฝึกการร้องเพลงโคราชใหส้ อดคลอ้ งกบั
2.4 ฝึ กปฏิบตั ิร้องเพลงโคราชไดแ้ ก่ การฝึ กการยกครู และการไหวค้ รู การเขียนกลอนเพลง
โคราช การฝึ กร้องเพลงโคราช การฝึ กท่าราเพลงโคราช และข้ันตอนร้องเพลงโคราชกับภูมิปัญญาได้
ณ แหลง่ เรียนรู้ในชุมชน
2.5 ฝึ กปฏิบตั ิการอนุรักษ์เพลงโคราชดว้ ยตวั ผูเ้ รียนเอง และเขียนแนวทางการอนุรักษ์เพลง
โคราช ในระดบั ครอบครัวและระดบั ชุมชน
3. การบริหารจดั การในประกอบอาชีพเพลงโคราช
3.1 การบริหารจดั การการผลติ
4
3.1.1 สารวจและศึกษาแหล่งวสั ดุ อุปกรณ์ และการใชป้ ระโยชนข์ องแหล่ง
ทรัพยากรธรรมชาติ และทุนต่าง ๆ
3.1.2 การกาหนดและการควบคุมคุณภาพผลผลิตงานเพลงแบบดั่งเดิมและประยุกต์ท่ี
ตอ้ งการ
3.1.3 ศึกษาการลดตน้ ทนุ การผลิตงานเพลงโคราชแบบด้งั เดิมและประยกุ ตแ์ ต่
คุณภาพคงเดิม
3.1.4 ศึกษา วิเคราะห์ ปัจจยั ความเสี่ยงท่ีคาดวา่ จะเกิดข้ึน และมีแนวทางในการ
จดั การความเส่ียงการผลิตงานเพลงโคราช
3.1.5 ฝึ กปฏิบัติการใช้เพลงโคราชท้งั 2 รูปแบบ เทคโนโลยีในการผลิตและการเก็บ
รักษา และการลดตน้ ทุนการผลิต
3.2 การบริหารจดั การการตลาด
3.2.1 ศึกษาขอ้ มลู การตลาด และวเิ คราะหค์ วามตอ้ งการของตลาดในชุมชน
จงั หวดั นครราชสีมา และประเทศ
3.2.2 ศึกษาการกาหนดทิศทาง เป้าหมาย กลยทุ ธแ์ ละแผนการตลาดท่ีเกี่ยวขอ้ ง
กบั เพลงโคราช
3.2.3 ศึกษาการบริหารจดั การการผลิตเพลงโคราช และฝึกปฏิบตั ิการบริหาร
จดั การการตลาดไดแ้ ก่ การโฆษณา การประชาสมั พนั ธ์ การส่งเสริมการขายงานเพลง การทาฐานลกู คา้ ท่ี
เกี่ยวขอ้ งกบั พิธีกรรม และการอนุรักษ์ และการกระจายงานเพลง
4. โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.1 ศึกษาขอ้ มูลพ้ืนฐานการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.2 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช ดงั น้ี
4.2.1 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผทู้ ่ีไม่มีอาชีพ
4.2.2 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผปู้ ระกอบอาชีพ
ทวั่ ไปหรือผทู้ ี่มีอาชีพร้องเพลงโคราช
4.2.3 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการขยายอาชีพเพลงโคราชใหม้ ีความมน่ั คง
4.3 ฝึกปฏิบตั ิตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือ
การมีงานทา
4.4 อภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ สรุปผล บนั ทึกผลการเรียนรู้ท่ีได้
สื่อการเรียนรู้
ส่ือการเรียนรู้ประกอบดว้ ย (1) สื่อเอกสาร (2) สื่ออิเล็คทรอนิก (3) ส่ือภูมิปัญญา และ(4)ส่ือแหล่งเรียนรู้
ในชุมชน ที่เก่ียวขอ้ งกับการประกอบอาชีพเพลงโคราช โดยการเลือกใช้สื่อจะใช้แนวทางการพิจารณา
เน้ือหาและกลุ่มผเู้ รียนตลอดจนผลการเรียนรู้ที่คาดหวงั เป็นเกณฑใ์ นการเลือกส่ือ
5
การเทียบโอน
ผเู้ รียนที่มีความรู้และประสบการณ์ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การประกอบอาชีพเพลงโคราชสามารถนามาเทียบโอน
ผลการเรียนรู้กบั หลกั สูตรรายวิชา อช 03309 เพลงโคราช จานวน 4 หน่วยกิต ในหลกั สูตรการศึกษานอก
ระบบระดบั การศึกษาข้นั พ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551(ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ.2554) ท่ีศูนยก์ ารศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมารับผดิ ชอบจดั การศึกษาได้
การวัดและประเมนิ ผล
การวดั และประเมินผลในหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชมีแนวทางการประเมินผลร่วมกนั
ระหวา่ งภูมิปัญญาท่ีเป็นวิทยากรและศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมือง
นครราชสีมา ดงั น้ี
1. จานวนชวั่ โมงที่เขา้ รับการฝึกอบรมในแตล่ ะเร่ืองและโดยรวมตอ้ งนอ้ ยกวา่ ไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 80
2. ภาระงานร้องเพลงทักทายถามข่าว จานวน 1 บทกลอนได้อย่างมีคุณภาพอยู่ในระดับดีพอใช้
ข้นึ ไป
3. มีโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช 1 โครงการอย่างมีคุณภาพนาไปปฏิบตั ิไดจ้ ริงผ่านเกณฑ์ดี
พอใชข้ ้ึนไป
5. มีความรู้ที่ไดจ้ ากการสัมภาษณ์ผเู้ รียนผา่ นเกณฑ์ 65 คะแนนข้ึนไปจากคะแนนเตม็
100 คะแนน
6. มีทกั ษะการประกอบอาชีพการร้องเพลงโคราชจากการตอบแบบ
สังเกตของภมู ิปัญญาและวทิ ยากร ผา่ นเกณฑม์ ีคุณภาพอย่ใู นระดบั ดีพอใชข้ ้นึ ไป
7. มีเจตคติหรือคุณลกั ษณะอนั พึงประสงคผ์ า่ นเกณฑอ์ ยใู่ นระดบั ดีพอใชข้ ้ึนไป
การจบหลกั สูตร
ผเู้ รียนที่ผา่ นเกณฑก์ ารวดั และประเมินผลในขอ้ 1-7 จะเป็นผทู้ ี่จบหลกั สูตรอาชีพเพลงโคราช
เอกสารหลกั ฐานการศึกษา
ผเู้ รียนท่ีผา่ นเกณฑ์การวดั และประเมินผลในขอ้ 1-7 นอกจากจะจบหลกั สูตรการประกอบอาชีพ
เพลงโคราชแลว้ ยงั ไดร้ ับใบประกาศนียบตั รที่ออกโดยศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมาเก็บไวเ้ ป็นหลกั ฐานการศึกษา ซ่ึงสามารถนามาเทียบโอนความรู้และประสบการณ์
ในรายวิชา อช.03309 เพลงโคราช จานวน 4 หน่วยกิตไดเ้ ม่ือตอ้ งการศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาข้นั
พ้นื ฐานที่ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมารับผิดชอบได้
6
การบริหารหลกั สูตร
การบริหารหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช ผูอ้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและ
การศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีแนวทางการบริหารหลกั สูตรดงั น้ี
1 การวางแผน เพ่ือจดั ทาหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช ดว้ ยการ
สารวจความตอ้ งการของผเู้ รียนกลุ่มเป้าหมายและชุมชน นาขอ้ มูลท่ีไดม้ าจดั ทาหลกั สูตรการประกอบอาชีพ
เพลงโคราชหลงั จากน้ันนาหลกั สูตรท่ีได้ตรวจสอบคุณภาพหลกั สูตรโดยผูเ้ ชี่ยวชาญและภูมิปัญญาก่อน
นาไปใช้ ปรับปรุงหลกั สูตรใหม้ ีความสมบรู ณ์
2 การใช้หลกั สูตร ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอ
เมืองนครราชสีมา นาหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชส่งให้คณะกรรมการสถานศึกษาให้ความ
เห็นชอบก่อนหลงั จากน้นั จึงออกประกาศใชห้ ลกั สูตร ดว้ ยการประชาสัมพนั ธ์หลกั สูตร เปิ ดรับสมคั รผเู้ รียน
พฒั นาบุคลากรที่เก่ียวขอ้ งในการใชห้ ลกั สูตรหรือสอนหรือฝึ กอบรมให้มีความรู้ ความเขา้ ใจมีความพร้อม
ก่อนสอน จดั เตรียมเอกสารคู่มือ แผนการฝึ กอบรม วสั ดุอุปกรณ์ สถานที่ ตลอดประสานภูมิปัญญา สถาน
ประกอบการ ให้เป็ นวิทยากรและแหล่งเรียนรู้ดาเนินการอบรมตามหลักสูตร จนครบ 200 ชั่วโมง โดย
ผบู้ ริหารผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา ได้จดั สรร
งบประมาณและทรัพยากรที่เกี่ยวขอ้ งสนับสนุนอย่างต่อเนื่องและจดั เตรียมเอกสารการจดั และประเมินผล
ต่อจากน้นั จึงใหผ้ ทู้ ี่เก่ียวขอ้ ง
3. การตรวจสอบตดิ ตาม ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมามานิเทศติดตามการอบรมหลกั สูตรอยา่ งนอ้ ย 2 คร้ังตลอดหลกั สูตร
4. การปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตร ผูอ้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา นาขอ้ มูลท่ีได้จากขอ้ 3 มาปรับปรุงหลกั สูตรและพฒั นาหลกั สูตรให้มี
ความสมบูรณ์ตอบสนองความตอ้ งการผเู้ รียนกลุม่ เป้าหมายที่ตอ้ งการมีงานทามีรายไดท้ ่ีมนั่ คงและมีคณุ ภาพ
ชีวติ ที่ดีข้ึน
7
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช อช 03309
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองนครราชสีมา
ความนา
เพลงมีความสาคญั ต่อมนุษยชาติทาใหม้ ีสุนทรียภาพ ซ่ึงเป็นความรู้สึกท่ีดีก่อใหเ้ กิดความคดิ
สร้างสรรคท์ ่ีดีตามมาดว้ ย เพลงบางเพลงยงั เกี่ยวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี
ความเชื่อและวิถีชีวิตสะทอ้ นใหเ้ ห็นเอกลกั ษณ์ของทอ้ งถ่ินและอตั ลกั ษณ์บุคคลในทอ้ งถิ่นน้นั ช่วยใหบ้ ุคคล
มีความรู้สึกเลื่อมใสศรัทธาต่อบคุ คลท่ีเก่ียวขอ้ งกบั พิธีกรรมท่ีมีเพลงประกอบอยดู่ ว้ ย ผทู้ ี่ประกอบอาชีพร้อง
เพลงท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อและวิถีชีวติ จึงเป็นบคุ คลท่ีไดร้ ับ
การยอมรับจากชุมชนและสังคมแลว้ ยงั มีรายไดจ้ ากการร้องเพลงดว้ ย ส่งผลใหผ้ ปู้ ระกอบอาชีพเพลงท่ี
เกี่ยวขอ้ งกบั ศิลปะวฒั นธรรมขนบธรรมเนียมบทเพลงความเชื่อและวถิ ีชีวติ มีความเป็นอยทู่ ี่ดีและยงั ช่วยสืบ
ทอดวฒั นธรรมประเพณีทอ้ งถ่ินหรือของไทยสู่ลกู หลานใหค้ งอยกู่ บั สังคมไทยตลอดไปดว้ ย
ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีหนา้ ที่จดั การศึกษา
เพือ่ การมีงานทาตามนโยบายของรัฐบาลใหก้ บั ประชาชนที่ไม่มีอาชีพหรือมีอาชีพทวั่ ไปหรือมีอาชีพร้อง
เพลงและตอ้ งการพฒั นาอาชีพของตนเองใหม้ ีความมนั่ คงและสืบทอดวฒั นธรรมทอ้ งถ่ินใหค้ งอยภู่ ายใน
ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของพ้ืนท่ีตามสภาพภูมิอากาศ
(3) ศกั ยภาพของภมู ิประเทศและทาเลท่ีต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรมประเพณีและวิถีชีวิต (5)
ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษย์ ในเขตพ้ืนที่ใหบ้ ริการของศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีศกั ยภาพทรัพยากรมนุษยโ์ ดยเฉพาะของภูมิปัญญา
เพลงโคราชที่สอดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพของศิลปะวฒั นธรรมประเพณีและวิถีชีวติ คนโคราชลานอนุสาวรีย์
ทา้ วสุรนารี วดั ศาลาลอย ซ่ึงมีประชาชนมากราบไหวท้ า้ วสุรนารีจานวนมาก บางคนมาแกบ้ นโดยใช้
เพลงโคราชมาแกบ้ นทาใหภ้ ูมิปัญญาผปู้ ระกอบอาชีพเพลงโคราชมีรายไดท้ ่ีดี มีความมนั่ คง ศนู ยก์ ารศึกษา
นอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมาจึงตอ้ งการนาภูมิปัญญาเพลงโคราชมาจดั ทา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช เพ่ือใหก้ ลุ่มเป้าหมายดงั กลา่ วไดม้ ีอาชีพ มีรายไดม้ น่ั คง เน้ือหา
หลกั สูตรเนน้ (1) ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช (2) ทกั ษะการร้องเพลงโคราช (3) การบริหาร
จดั การในการประกอบอาชีพเพลงโคราชและ(4) โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช เป็นหลกั สูตรที่มี
ความยดื หยนุ่ ท้งั ตวั หลกั สูตร การจดั การเรียนรู้และการวดั และประเมินผล ผเู้ รียนท่ีผา่ นหลกั สูตรน้ีสามารถ
ประกอบอาชีพเพลงโคราชไดแ้ ลว้ ยงั สามารถนาความรู้และประสบการณ์ที่ไดจ้ ากหลกั สูตรประกอบอาชีพ
เพลงโคราชไปเทียบโอนผลการเรียนกบั หลกั สูตรการศึกษานอกระบบความรู้และประสบการณ์เพ่ือ
8
การศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาพทุ ธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง 2554) ไดด้ ว้ ยในสาระการประกอบ
วชิ าชีพวชิ าเลือก อช 03309 เพลงโคราช จานวน 4 หน่วยกิต
ดงั น้นั ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมาจึงไดพ้ ฒั นา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช จานวน 160 ชว่ั โมงข้นึ และเปิ ดใหผ้ ทู้ ่ีสนใจลงทะเบียนเรียนต้งั แต่
ปี งบประมาณ 2556 เป็นตน้ ไป ไดส้ ามารถเรียนรู้จากหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช เพอ่ื
ส่งเสริมการมีรายไดท้ ่ีมนั่ คงและช่วยพฒั นาคุณภาพชีวิตของผเู้ รียนกลุ่มเป้าหมายใหด้ ีย่งิ ข้นึ
หลกั การ
การจดั การศึกษาการประกอบอาชีพเพลงโคราชหลกั การมีการศึกษาดงั น้ี
1.เป็นการดาเนินงานท่ีมียดื หยนุ่ ดา้ นหลกั สูตร การจดั การเรียนรู้ การวดั และประเมินผลใน กลุ่ม
อาชีพ ไดแ้ ก่ เกษตรกรรม อุตสาหกรรม พณิชยกรรม เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และกลมุ่ จดั การและการบริการ
โดยเนน้ การบูรณาการใหส้ อดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ ศกั ยภาพ
ของพ้นื ท่ีตามลกั ษณะภมู ิอากาศ ศกั ยภาพของภูมิประเทศ และทาเลท่ีต้งั ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นะธรรม
ประเพณี และวิถีชีวิต และศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา
2.มงุ่ พฒั นาประชาชนในเขตพ้ืนท่ีใหบ้ ริการของศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมา เพื่อพฒั นาอาชีพและการมีงานทาอยา่ งมีคุณภาพ ทว่ั ถึงและเท่าเทียมกนั สามารถ
สร้างรายไดท้ ่ีมน่ั คงและเป็นบคุ คลที่มีวนิ ยั เปี่ ยมไปดว้ ยคุณธรรม จริยธรรม มีจิตสานกั ความรับผิดชอบต่อ
ตนเอง ผอู้ ่ืน และสงั คม
3.ส่งเสริมใหม้ ีความร่วมมือในการจดั การเรียนรู้ร่วมกนั กบั ภาคเี ครือขา่ ยและภูมิปัญญา
4.ส่งเสริมใหม้ ีการเทียบโอนความรู้ประสบการณ์เขา้ สู่หลกั สูตรการศึกษานอกระบบระดบั
การศึกษาข้นั พ้ืนฐาน
5.ส่งเสริมใหผ้ เู้ รียนไดพ้ ฒั นาตนเอง โดยการดาเนินงานพฒั นาอาชีพและการมีงานทาที่มงุ่ เนน้ การ
จดั อบรมสมั มนาศึกษาดูงานและฝึกปฏิบตั ิ ณ แหลง่ เรียนรู้ในชุมชน หรือสถานประกอบการ เพื่อพฒั นา
ศกั ยภาพผเู้ รียนในดา้ นต่าง ๆ ใหม้ ีความพร้อมที่จะสามารถทางานร้องเพลงโคราชไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
จุดหมาย
เพื่อใหผ้ เู้ รียนมีความรู้ ความสามารถและมีคณุ ลกั ษณะ ดงั ต่อไปน้ี
1. มีอาชีพเพลงโคราชท่ีสามารถมีรายไดม้ น่ั คง
2. ตดั สินใจประกอบเพลงโคราชใหส้ อดคลอ้ งกบั ศกั ยภาพตนเองชุมชน สังคม และส่ิงแวดลอ้ ม
3. มีความรู้ความเขา้ ใจและฝึกทกั ษะการเพลงโคราช
4. มีความรู้ความเขา้ ใจและการบริหารจดั การในอาชีพเพลงโคราชไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ
5. มีโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือเป็นแนวทางในการปฏิบตั ิต่อไปได้
6. มีคุณธรรม จริยธรรม และมีจิตสานึกความรับผิดชอบต่อตนเองผอู้ ่ืน และสงั คม
9
กลุ่มเป้าหมาย
ประชาชนในเขตพ้นื ท่ีใหบ้ ริการของศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมือง
นครราชสีมา ประกอบดว้ ย
1. ผทู้ ี่ไมม่ ีอาชีพ
2. ผทู้ ี่มีอาชีพทวั่ ไป
3. ผทู้ ่ีมีอาชีพร้องเพลงหรือกลมุ่ ท่ีมีอาชีพร้องเพลงโคราช
มาตรฐานการเรียนรู้
ช่องทางการประกอบอาชีพ
มาตรฐานท่ี 1.1 วเิ คราะห์ศกั ยภาพของขอ้ มูลตนเอง ชุมชน สังคม สิ่งแวดลอ้ ม และขอบข่ายงาน
อาชีพตา่ ง ๆ
มาตรฐานที่ 1.2 มองเห็นช่องทางและตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพโดยใชก้ ระบวนการคิดเป็นจาก
ขอ้ มูลที่เป็นจริง และมีความเป็นไปไดต้ ามศกั ยภาพ
ทักษะการประกอบอาชีพ
มาตรฐานที่ 2.1 มีความรู้ ความเขา้ ใจและทกั ษะในอาชีพท่ีตดั สินใจเลือก
มาตรฐานท่ี 2.2 สามารถจดั หาและคดั เลือกปัจจยั การผลิตไดอ้ ยา่ งเหมาะสมและคมุ้ ค่า ตามปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียง
การบริหารจดั การในประกอบอาชีพ
มาตรฐานท่ี 3.1 สามารถบริหารจดั การในอาชีพที่ตดั สินใจเลือกไดอ้ ยา่ งมีคณุ ธรรม
มาตรฐานท่ี 3.2 สามารถจดั การกบั ความเส่ียงที่อาจจะเกิดข้ึนกบั การประกอบอาชีพโครงการ
ประกอบอาชีพ
มาตรฐานท่ี 4.1 มีโครงการประกอบอาชีพสาหรับใชเ้ ป็นแนวทางในการนาสู่การปฏิบตั ิ
มาตรฐานที่ 4.2 มีการตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการเพ่ือการประกอบอาชีพไดอ้ ยา่ ง
มน่ั คง
การจัดการเรียนรู้
1. ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.1 ศึกษาขอ้ มลู จากเอกสาร ส่ืออีเลก็ ทรอนิกส์ แหล่งเรียนในชุมชน สถานประกอบการ
สื่อของจริง สื่อบุคคลในชุมชน วดั ศาลาลอย ณ ลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี และบา้ นกาปั่น บา้ นแท่น ใส่ชื่อ
ภมู ิปัญญาคนสนิทเพ่ือนาขอ้ มูลมาคดิ วิเคราะห์และใชใ้ นการตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพที่มีความเป็นไป
ไดใ้ นชุมชน
1.2 วเิ คราะห์อาชีพการร้องเพลงโคราชที่คิดวา่ สามารถเลือกประกอบอาชีพจากขอ้ มลู
10
ศกั ยภาพ 5 ดา้ นไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของภมู ิอากาศ (3) ศกั ยภาพของ
ภูมิประเทศและทาเลท่ีต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวิถีชีวิต และ (5) ศกั ยภาพดา้ น
ทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา ควบคู่กบั การลงทุนการตลาดและการแปรรูป
1.3 ศึกษาดูงาน ณ บา้ นภมู ิปัญญาและสถานประกอบการท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั การประกอบอาชีพ
เพลงโคราช
1.4 ตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราชโดยใชก้ ระบวนการคิดและมีความเป็นไปได้
ตามศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของพ้ืนที่ตามลกั ษณะ
ภมู ิอากาศ (3) ศกั ยภาพของภูมิประเทศและทาเลที่ต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวิถี
ชีวติ และ (5) ศกั ยภาพดา้ นทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมืองจงั หวดั นครราชสีมา
2. ทักษะอาชีพการร้องเพลงโคราช
2.1 ศึกษาเรียนรู้ขอบขา่ ยความรู้พ้ืนฐานในการร้องเพลงโคราช การฝึกร้องเพลงโคราชและ
การอนุรักษเ์ พลงโคราชจากเอกสารหลกั สูตร และการประกอบอาชีพเพลงโคราช
2.2 ประสานแหลง่ เรียนรู้ในชุมชนและภมู ิปัญญาเพอื่ กาหนด วนั เดือน ปี ใหผ้ เู้ รียนมาฝึก
ร้องเพลงโคราช
2.3 จดั ทาแผนการฝึกการร้องเพลงโคราชใหส้ อดคลอ้ งกบั
2.4 ฝึกปฏิบตั ิร้องเพลงโคราชไดแ้ ก่ การฝึกการยกครู และการไหวค้ รู การเขยี นกลอนเพลง
โคราช การฝึกร้องเพลงโคราช การฝึกท่าราเพลงโคราช และข้นั ตอนร้องเพลงโคราชกบั ภูมิปัญญาได้ ณ
แหลง่ เรียนรู้ในชุมชน
2.5 ฝึกปฏิบตั ิการอนุรักษเ์ พลงโคราชดว้ ยตวั ผเู้ รียนเอง และเขยี นแนวทางการอนุรักษเ์ พลง
โคราช ในระดบั ครอบครัวและระดบั ชุมชน
3. การบริหารจัดการในประกอบอาชีพเพลงโคราช
3.1 การบริหารจดั การการผลิต
3.1.1 สารวจและศึกษาแหล่งวสั ดุ อปุ กรณ์ และการใชป้ ระโยชนข์ องแหล่ง
ทรัพยากรธรรมชาติ และทุนต่าง ๆ
3.1.2 การกาหนดและการควบคุมคุณภาพผลผลิตงานเพลงแบบดง่ั เดิมและประยกุ ตท์ ่ี
ตอ้ งการ
3.1.3 ศึกษาการลดตน้ ทุนการผลิตงานเพลงโคราชแบบด้งั เดิมและประยกุ ตแ์ ต่
คุณภาพคงเดิม
3.1.4 ศึกษา วเิ คราะห์ ปัจจยั ความเส่ียงที่คาดวา่ จะเกิดข้นึ และมีแนวทางในการ
จดั การความเส่ียงการผลิตงานเพลงโคราช
3.1.5 ฝึกปฏิบตั ิการใชเ้ พลงโคราชท้งั 2 รูปแบบ เทคโนโลยใี นการผลิตและการเกบ็
รักษา และการลดตน้ ทุนการผลิต
11
3.2 การบริหารจดั การการตลาด
3.2.1 ศึกษาขอ้ มูลการตลาด และวิเคราะห์ความตอ้ งการของตลาดในชุมชน
จงั หวดั นครราชสีมา และประเทศ
3.2.2 ศึกษาการกาหนดทิศทาง เป้าหมาย กลยทุ ธแ์ ละแผนการตลาดท่ีเกี่ยวขอ้ ง
กบั เพลงโคราช
3.2.3 ศึกษาการบริหารจดั การการผลิตเพลงโคราช และฝึกปฏิบตั ิการบริหาร
จดั การการตลาดไดแ้ ก่ การโฆษณา การประชาสมั พนั ธ์ การส่งเสริมการขายงานเพลง การทาฐานลูกคา้ ท่ี
เกี่ยวขอ้ งกบั พธิ ีกรรม และการอนุรักษ์ และการกระจายงานเพลง
4. โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.1 ศึกษาขอ้ มลู พ้ืนฐานการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.2 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.2.1 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผทู้ ่ีไมม่ ีอาชีพ
4.2.2 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผปู้ ระกอบอาชีพ
ทว่ั ไปหรือผทู้ ี่มีอาชีพร้องเพลงโคราช
4.2.3 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการขยายอาชีพเพลงโคราชใหม้ ีความมน่ั คง
4.3 ฝึกปฏิบตั ิตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพอื่
การมีงานทา
4.4 อภิปรายแลกเปล่ียนเรียนรู้ สรุปผล บนั ทึกผลการเรียนรู้ท่ีได้
ส่ือการเรียนรู้
ส่ือการเรียนรู้ประกอบดว้ ย (1) ส่ือเอกสาร (2) สื่ออิเลค็ ทรอนิก (3) ส่ือภูมิปัญญา และ(4)ส่ือแหลง่ เรียนรู้
ในชุมชน ที่เกี่ยวขอ้ งกบั การประกอบอาชีพเพลงโคราช โดยการเลือกใชส้ ่ือจะใชแ้ นวทางการพจิ ารณา
เน้ือหาและกลุ่มผเู้ รียนตลอดจนผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวงั เป็นเกณฑใ์ นการเลือกส่ือ
การเทียบโอน
ผเู้ รียนที่มีความรู้และประสบการณ์ที่เกี่ยวขอ้ งกบั การประกอบอาชีพเพลงโคราชสามารถนามาเทียบโอน
ผลการเรียนรู้กบั หลกั สูตรรายวชิ า อช 03309 เพลงโคราช จานวน 4 หน่วยกิต ในหลกั สูตรการศึกษานอก
ระบบระดบั การศึกษาข้นั พ้ืนฐาน พทุ ธศกั ราช 2551(ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ.2554) ท่ีศูนยก์ ารศึกษานอกระบบ
และการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมารับผิดชอบจดั การศึกษาได้
12
การวดั และประเมินผล
การวดั และประเมินผลในหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชมีแนวทางการประเมินผลร่วมกนั
ระหวา่ งภูมิปัญญาที่เป็นวิทยากรและศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมือง
นครราชสีมา ดงั น้ี
1. จานวนชวั่ โมงที่เขา้ รับการฝึกอบรมในแตล่ ะเรื่องและโดยรวมตอ้ งนอ้ ยกวา่ ไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 80
2. ภาระงานร้องเพลงทกั ทายถามขา่ ว จานวน 1 บทกลอนไดอ้ ยา่ งมีคณุ ภาพอยใู่ นระดบั ดีพอใช้
ข้นึ ไป
3. มีโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช 1 โครงการอยา่ งมีคณุ ภาพนาไปปฏิบตั ิไดจ้ ริงผา่ นเกณฑด์ ี
พอใชข้ ้ึนไป
4. มีความรู้ท่ีไดจ้ ากการสมั ภาษณ์ผเู้ รียนผา่ นเกณฑ์ 65 คะแนนข้ึนไปจากคะแนนเตม็
100 คะแนน
5. มีทกั ษะการประกอบอาชีพการร้องเพลงโคราชจากการตอบแบบ
สังเกตของภูมิปัญญาและวิทยากร ผา่ นเกณฑม์ ีคุณภาพอยูใ่ นระดบั ดีพอใชข้ ้ึนไป
6. มีเจตคติหรือคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงคผ์ า่ นเกณฑอ์ ยใู่ นระดบั ดีพอใชข้ ้นึ ไป
การจบหลกั สูตร
ผเู้ รียนท่ีผา่ นเกณฑก์ ารวดั และประเมินผลในขอ้ 1-7 จะเป็นผทู้ ่ีจบหลกั สูตรอาชีพเพลงโคราช
เอกสารหลกั ฐานการศึกษา
ผเู้ รียนที่ผา่ นเกณฑก์ ารวดั และประเมินผลในขอ้ 1-7 นอกจากจะจบหลกั สูตรการประกอบอาชีพ
เพลงโคราชแลว้ ยงั ไดร้ ับใบประกาศนียบตั รที่ออกโดยศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมาเกบ็ ไวเ้ ป็นหลกั ฐานการศึกษา ซ่ึงสามารถนามาเทียบโอนความรู้และประสบการณ์
ในรายวิชา อช.03309 เพลงโคราช จานวน 4 หน่วยกิตไดเ้ ม่ือตอ้ งการศึกษานอกระบบระดบั การศึกษาข้นั
พ้ืนฐานท่ีศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมารับผดิ ชอบได้
การบริหารหลกั สูตร
การบริหารหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช ผอู้ านวยการศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและ
การศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา มีแนวทางการบริหารหลกั สูตรดงั น้ี
1 การวางแผน เพอ่ื จดั ทาหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช ดว้ ยการ
สารวจความตอ้ งการของผเู้ รียนกลุ่มเป้าหมายและชุมชน นาขอ้ มลู ที่ไดม้ าจดั ทาหลกั สูตรการประกอบอาชีพ
เพลงโคราชหลงั จากน้นั นาหลกั สูตรที่ไดต้ รวจสอบคณุ ภาพหลกั สูตรโดยผูเ้ ช่ียวชาญและภมู ิปัญญาก่อน
นาไปใช้ ปรับปรุงหลกั สูตรใหม้ ีความสมบูรณ์
13
2 การใชห้ ลกั สูตร ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอ
เมืองนครราชสีมา นาหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชส่งใหค้ ณะกรรมการสถานศึกษาใหค้ วาม
เห็นชอบก่อนหลงั จากน้นั จึงออกประกาศใชห้ ลกั สูตร ดว้ ยการประชาสมั พนั ธห์ ลกั สูตร เปิ ดรับสมคั รผูเ้ รียน
พฒั นาบคุ ลากรที่เกี่ยวขอ้ งในการใชห้ ลกั สูตรหรือสอนหรือฝึกอบรมใหม้ ีความรู้ ความเขา้ ใจมีความพร้อม
ก่อนสอน จดั เตรียมเอกสารคู่มือ แผนการฝึกอบรม วสั ดุอุปกรณ์ สถานท่ี ตลอดประสานภมู ิปัญญา สถาน
ประกอบการ ใหเ้ ป็นวิทยากรและแหลง่ เรียนรู้ดาเนินการอบรมตามหลกั สูตร จนครบ 200 ชว่ั โมง โดย
ผบู้ ริหารผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา ไดจ้ ดั สรร
งบประมาณและทรัพยากรที่เก่ียวขอ้ งสนบั สนุนอยา่ งต่อเน่ืองและจดั เตรียมเอกสารการจดั และประเมินผล
ตอ่ จากน้นั จึงใหผ้ ทู้ ่ีเกี่ยวขอ้ ง
3. การตรวจสอบติดตาม ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั
อาเภอเมืองนครราชสีมามานิเทศติดตามการอบรมหลกั สูตรอยา่ งนอ้ ย 2 คร้ังตลอดหลกั สูตร
4. การปรับปรุงและพฒั นาหลกั สูตร ผอู้ านวยการศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม
อธั ยาศยั อาเภอเมืองนครราชสีมา นาขอ้ มลู ที่ไดจ้ ากขอ้ 3 มาปรับปรุงหลกั สูตรและพฒั นาหลกั สูตรใหม้ ี
ความสมบูรณ์ตอบสนองความตอ้ งการผเู้ รียนกล่มุ เป้าหมายที่ตอ้ งการมีงานทามีรายไดท้ ่ีมนั่ คงและมีคุณภาพ
ชีวิตท่ีดีข้ึน
14
รายละเอยี ดโครงสร้างหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา
จานวน 160 ช่ัวโมง
สาระสาคัญ
1. ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.1 ความหมายของเพลงโคราชและหมอเพลงโคราช เพลงโคราช เป็นเพลงพ้ืนบา้ น
ที่มีลกั ษณะการร้องดว้ ยภาษาสาเนียงโคราช เป็นเพลงกอ้ ม กลอน เพลงค่สู อง จะนิยมร้องโตต้ อบกนั ซ่ึง
เน้ือหาจะแสดงถึงเรื่องศาสนา วฒั นธรรม ประเพณี ความเป็นอยู่ วิถีชีวิต และความเชื่อความศรัทธาตอ่ ท่าน
ทา้ วสุรนารี(ยา่ โม) ส่วนใหญ่จะเล่นในงานพิธีการ และพธิ ีกรรม จะมีหมอเพลงโคราชซ่ึงเป็นบุคคลที่มี
ความชานาญ ปฎิภาณไหวพริบ ในการร้องเพลงโตต้ อบกลอน และการดน้ กลอน
1.2 ประวตั ิความเป็นมาของเพลงโคราช ผรู้ ู้และหมอเพลงเล่าใหฟ้ ังวา่ มีนายพรานคนหน่ึงชื่อ
เพชรนอ้ ย ออกไปล่าสตั วใ์ นเขตหนองบุนนาก บา้ นหนองบุนนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสีมา คืน
หน่ึงแกไปพบลูกสาวพญานาค ข้ึนมาจากหนองน้า มานง่ั ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ยไดย้ นิ เสียงจึง
แอบเขา้ ไปฟังใกล้ ๆ แกป้ ระทบั ใจในความไพเราะ และเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ น
อื่นฟังลกั ษณะเพลงท่ีร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคูส่ อง อีกตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมา
จากอินเดียโดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผนู้ ามาพร้อมๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าค
กลางและเพลงโคราชอยทู่ ี่นครราชสีมา เพลงโคราชระยะแรก ๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนที่เรียนเพลงโคราช
จากพระยาเขม็ เพชร ช่ือตาจนั บา้ นสก อยู่ ซุมบา้ นสก ติดกบั สถานีรถไฟ ชุมทางจิระ
1.3 เพลงโคราชมีความสาคญั ในดา้ นวฒั นธรรมและวถิ ีชีวติ คอื เพลงโคราชสะทอ้ นถึงศาสนา
เร่ืองกรรม สุภาษติ ประวตั ิศาสตร์ เร่ืองอาชีพ ความเป็นอยู่ สิ่งแวดลอ้ ม ค่านิยม วรรณคดี นิทานพ้ืนบา้ น
ความรัก และมนุษยม์ ีตอ่ ส่ิงเหนือธรรมชาติในความเช่ือถือความศรัทธาต่อ ทา้ วสุรนารี(ยา่ โม)
1.4 แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาทอ้ งถิ่นของเพลงโคราช มีอยใู่ นเขตพ้ืนท่ีอาเภอเมืองจงั หวดั
นครราชสีมา ไดแ้ ก่ บริเวณลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี(ยา่ โม) วดั ศาลาลอย ตาบลในเมือง อาเภอเมือง
จงั หวดั นครราชสีมา และชุมชนวดั หวั สะพาน ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา
1.5 ความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
1.5.1 การลงทนุ ส่วนใหญผ่ ทู้ ี่จะร้องเพลงโคราชตอ้ งเป็นผทู้ ี่ชอบใจในการร้องเพลง
โคราช มกั ไปฝากตวั เป็นศิษยก์ บั ครูเพลงโดยตรง มีบางรายท่ีพ่อแมห่ รือผปู้ กครองตอ้ งการใหล้ ูกเป็นหมอ
เพลง ก็นาไปฝากกบั ครูเพลง บางรายท่ีครูเพลงเห็นวา่ มีแววจะเป็นหมอเพลงที่ดี กม็ กั จะขอตวั ใหไ้ ปอยดู่ ว้ ย
ครูจะดูหน่วยกา้ นของศิษย์ ดูกิริยาท่าทาง เสียง และปฏิภาณไหวพริบ การทดสอบ สอบ เพอ่ื รับเป็นลกู ศิษย์
อาจทาไดโ้ ดยใหล้ องวา่ เพลงกอ้ มใหฟ้ ัง ถา้ เห็นวา่ มีแววพอจะเป็นหมอเพลงไดก้ ็รับไวก้ ่อนจะหดั ตอ้ งมีการ
ยกครูก่อน
15
1.5.2 ดา้ นการตลาด มีการประชาสมั พนั ธต์ ามสถานีวทิ ยุ เพอื่ ใหผ้ จู้ ดั รายการเปิ ด
เพลงโคราชออกตามคลื่นวิทยุ และมีการนาเทปแผน่ เสียงนาไปฝากขายตามร้านจาหน่ายเทปทว่ั ไป
1.5.3 ดา้ นการแปรรูป มีการนาเพลงโคราชมาแต่งทานองดนตรีประยกุ ตใ์ หเ้ ขา้
กลบั ยคุ สมยั โดยทาในรูปแบบเทปแผน่ เสียง CD VCD DVD และทางINTERNER (Youtube) เพื่อเป็น
ทางเลือกของผบู้ ริโภค
1.6 การตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.6.1 ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในพ้ืนท่ี ไดแ้ ก่ การวา่ จา้ งเป็นเงินตามราคา
ท่ีกาหนด เพลงประเภทน้ีจะเล่นในงานฉลองหรือสมโภชต่าง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงาน
ประจาปี หรือเลน่ แกบ้ น
1.6.2 ศกั ยภาพของพ้ืนท่ีตามลกั ษณะภูมิอากาศ ไดแ้ ก่การแสดงจะข้ึนกบั ฤดูกาล เช่น
ในการวา่ จา้ งฤดูฝนจะรับงานการแสดงนอ้ ย
1.6.3 ศกั ยภาพภูมิประเทศและทาเลที่ต้งั ไดแ้ ก่ เพลงโคราชท่ีเล่นเป็นอาชีพ จะมีการวา่ จา้ ง
เลน่ ในงานฉลองหรือสมโภชต่าง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงานประจาปี หรือเล่นแกบ้ น ท่ีไม่
ตรงกบั เทศกาลเขา้ พรรษา หรือฤดูฝนท่ีมีการทานา
1,6.4 ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรมและวิถีชีวิต ไดแ้ ก่ วดั หลายแห่งในชนบทของ
นครราชสีมา เช่นที่อาเภอพิมาย และอาเภอจกั ราช เวลาเทศนม์ หาชาติ จะมีการแหล่ประกอบ เพลงแหล่
เหล่าน้นั จะตอ้ งมีเพลงโคราชควบอยเู่ สมอ และ เป็นเพลงของชาวบา้ นท่ีร้องเลน่ กนั ในยามวา่ งงานเพอื่
ความสนุกสนาน เช่น ในงานลงแขก ไถนา หรือเกี่ยวขา้ ว หรือพบปะพูดคยุ กนั ในวงสุราชาวบา้ นท่ีวา่ เพลง
ได้ จะวา่ เพลงโตต้ อบกนั เพอ่ื ความสนุกสนาน ไมม่ ีพธิ ีรีตรอง ไมต่ อ้ งสร้างเวทีหรือ " โรงเพลง " และไมม่ ี
การแตง่ กายแบบหมอเพลงอาชีพ
1.6.5 ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษย์ ไดแ้ ก่ มีใจรัก ตอ้ งการสืบสานการร้องเพลงโคราชไว้
ใหล้ กู หลาน และเป็นอาชีพสุตจริต รายไดส้ ูงพอเล้ียงตวั และครอบครัวได้
2. ทกั ษะประกอบอาชีพเพลงโคราช ประกอบดว้ ย (1)ความรู้พ้นื ฐานในการร้องเพลงโคราช
ไดแ้ ก่ การยกครู การไหวค้ รู การแตง่ กาย เวทีเพลงโคราช ทา่ รา และภาษาโคราช(2)การฝึกร้องเพลง
โคราช ไดแ้ ก่ การฝึกการยกครูและการไหวค้ รู การฝึกร้องเพลงโคราช การฝึกเขยี นกลอนโคราช การฝึกทา่
ราเพลงโคราช ข้นั ตอนการร้องเพลงโคราช และ(3)ข้นั การอนุรักษเ์ พลงโคราช ไดแ้ ก่ ระดบั บุคคล ระดบั
คอบครัว ระดบั ชุมชน
3. การบริหารจดั การในการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือมีงานทา
3.1 การบริหารจดั การการผลิตเพลงโคราช ไดแ้ ก่ (1) การควบคุมคณุ ภาพเอกลกั ษณ์เพลงโคราช
โดยการใชภ้ าษาถ่ินใหถ้ กู ตอ้ ง การผลิต(2) การใชเ้ ทคโนโลยใี นการบนั ทึกเพลงโคราช (3) การลดตน้ ทนุ
การผลิตเพลงโคราชและบุคลากรท่ีผลิตไดโ้ ดยการผลิตจานวนแผน่ CD จานวนมากในแตล่ ะคร้ังเพอื่ เป็น
16
การลดตน้ ทุนในการผลิตและใชแ้ ผน่ CD เป็นส่ือการสอนเพลงโคราชแทนวิทยากรเพ่ือเป็นการลดตน้ ทุน
ในการจา้ งวิทยากร
3.2 การบริหารการตลาดเพลงโคราช ไดแ้ ก่(1) การโฆษณา ในสมยั ก่อนไม่มีการโฆษณาใชว้ ธิ ี
ประชาสมั พนั ธ์ปากตอ่ ปากแต่ในสมยั น้ีจะมีการประชาสัมพนั ธ์โดยการใชส้ ่ือวิทยุ และป้ายประชาสมั พนั ธ์
ตามสถานประกอบการแหล่งเรียนรู้ในชุมชน (2)การประชาสัมพนั ธป์ ากตอ่ ปากจากผมู้ าวา่ จา้ งเพลงโคราช
ไปแสดงและชื่นชอบเพลงโคราช(3)การส่งเสริมการขายผลงานเพลงโคราชโดยการใชแ้ ผน่ CDเพลงโคราช
เปิ ดประชาสัมพนั ธแ์ ละวางแผงCDขายหนา้ งานก่อนทาการแสดงสดทุกคร้ังเพอื่ เป็นการชกั จูงและโนม้ นา้ ว
ลูกคา้ .ใหม้ าสนใจเพลงโคราช(4)การทาฐานลกู คา้ ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั พธิ ีกรรมและการอนุรักษง์ านพิธีกรรมจะไม่
มีฐานขอ้ มลู ที่แน่นอนแลว้ แต่ความมากนอ้ ยในการแกบ้ นแต่งานพิธีการจะมีการแสดงมากในช่วงหลงั ออก
พรรษา เช่น งานแสดงตามงานบญุ งานบวชฯลฯ (5) การกระจายงานเพลงโคราชโดยการติดตอ่ ร้านขาย
CD วางตามแผงทวั่ ไปและตามหนา้ งานการแสดงเพลงโคราช
4. โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
ประกอบดว้ ย 3 โครงการ ไดแ้ ก่ (1) โครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผไู้ ม่มีอาชีพ(2)
โครงการพฒั นาอาชีพเพลงโคราชสาหรับผปู้ ระกอบอาชีพทว่ั ไปหรือผทู้ ี่มีอาชีพร้องเพลง (3) โครงการ
ขยายอาชีพเพลงโคราชใหม้ ีความมงั่ คงสาหรับกลุ่มหรือกลุ่มอาชีพเพลงโคราช ทกุ โครงการประกอบไป
ดว้ ย 11 องคป์ ระกอบ คอื (1) ช่ือโครงการ (2) หลกั การและเหตุผล (3) วตั ถุประสงค์ (4) เป้าหมาย
(5) ระยะเวลาดาเนินการ (6) สถานท่ีดาเนินการ (7) วิธีดาเนินการ (8) ผเู้ ขา้ ร่วมโครงการ (9)
งบประมาณ (10) การวดั และประเมินผล และ (11) ประโยชนท์ ่ีคาดวา่ จะไดร้ ับ
ผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวัง
1. อธิบายความหมาย ประวตั ิ ความสาคญั ประเภทและแหล่งเรียนรู้เพลงโคราชเพ่ือ การมีงานทา
2. อธิบายความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
3. วิเคราะห์และสามารถตดั สินใจในการประกอบอาชีพเพลงโคราชได
4. บอกความรู้พ้นื ฐานในการร้องเพลงโคราช สามารถร้องเพลงโคราชและอธิบายและสามารถร้องเพลง
โคราช และอธิบายแนวทางการอนุรักษต์ ลอดจนปฏิบตั ิอนุรักษเ์ พลงโคราชได้
5. อธิบายการบริหารจดั การการผลิตงานเพลงและสามารถบริหารจดั การตลาดงานเพลงโคราชได้
6. ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการ ตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการเพลงโคราชได้
ขอบข่ายเนื้อหา
หลกั สูตรการประกอบอาชีพร้องเพลงโคราช มีโครงสร้างหลกั สูตรดงั น้ี
1. ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช จานวน 40 ช่ัวโมง
1.1 ความหมายของเพลงโคราชและหมอเพลงโคราช
1.2 ประวตั ิความเป็นมาของเพลงโคราช
17
1.3 ความสาคญั ของเพลงโคราช
1.4 แหลง่ เรียนรู้และภมู ิปัญญาทอ้ งถ่ินของเพลงโคราช
1.5 ความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
1.5.1 การลงทุน
1.5.2 การตลาด
1.5.3 การแปรรูป
1.6 การตดั สินใจประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.6.1 ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ
1.6.2 ศกั ยภาพของพ้ืนท่ีตามลกั ษณะภูมิอากาศ
1.6.3 ศกั ยภาพของภูมิประเทศและทาเลท่ีต้งั
1.6.4 ศกั ยภาพของศิลปวฒั นธรรม ประเพณีและวิถีชีวิต
1.6.5 ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษย์
2. ทักษะการร้องเพลงโคราช จานวน 80 ช่ัวโมง
2.1 ความรู้พ้นื ฐานในการร้องเพลงโคราช
2.1.1 การยกครูและการไหวค้ รู
2.1.2 การแต่งกาย
2.1.3 เวทีเพลงโคราช
2.1.4 ท่ารา
2.1.5 ภาษาโคราช
2.2 การฝึกและข้นั ตอนการร้องเพลงโคราช
2.2.1 การฝึ กยกครูและการไหวค้ รู
2.2.2 การฝึ กร้องเพลงโคราช
2.2.3 การฝึ กเขียนกลอนโคราช
2.2.4 การฝึ กท่าราเพลงโคราช
2.2.5 ข้นั ตอนการร้องเพลงโคราช
2.3 ข้นั การอนุรักษเ์ พลงโคราช
2.3.1 ระดบั บุคคล
2.3.2 ระดบั ครอบครัว
2.3.3 ระดบั ชุมชน
3. การบริหารจดั การในการประกอบอาชีพเพลงโคราช จานวน 20 ชั่วโมง
3.1 การบริหารจดั การการผลิต
3.1.1 การควบคุมคุณภาพเอกลกั ษณ์เพลงโคราช
18
3.1.2 การใชเ้ ทคโนโลยบี นั ทึกเพลงโคราช
3.1.3 การลดตน้ ทุนการผลิตเพลงโคราชและบุคลากรที่ผลิตได้
3.2 การบริหารจดั การการตลาด
3.2.1 การโฆษณา
3.2.2 การประชาสัมพนั ธ์
3.2.3 การส่งเสริมการขายงานเพลง
3.2.4 การทาฐานลูกคา้ ที่เกี่ยวขอ้ งกบั พิธีกรรมและการอนุรักษ์
3.2.5 การกระจายงานเพลง
4. โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช จานวน 20 ชั่วโมง
4. 1 โครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
4.1.1 โครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผไู้ ม่มีอาชีพ
4.1.2 โครงการเขา้ พฒั นาอาชีพเพลงโคราชสาหรับผปู้ ระกอบอาชีพทวั่ ไป หรือผมู้ ีอาชีพร้องเพลง
4.1.3 โครงการขยายอาชีพเพลงโคราชใหม้ ีความมน่ั คงสาหรับกลุ่มอาชีพเพลงโคราช
4.1.4 การตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
การจัดการเรียนรู้
1. ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.1 ศึกษาขอ้ มลู จากเอกสาร ส่ืออีเลก็ ทรอนิกส์ แหลง่ เรียนในชุมชน สถานประกอบการ
สื่อของจริง ส่ือบุคคลในชุมชน วดั ศาลาลอย ณ ลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี และบา้ นกาปั่น บา้ นแทน่
เพ่อื นาขอ้ มูลมาคดิ วเิ คราะห์และใชใ้ นการตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราช
1.2 วิเคราะห์อาชีพการร้องเพลงโคราชที่คิดวา่ สามารถเลือกประกอบอาชีพจากขอ้ มูล
ศกั ยภาพ 5 ดา้ นไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของภูมิอากาศ (3) ศกั ยภาพของ
ภูมิประเทศและทาเลที่ต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวถิ ีชีวิต และ (5) ศกั ยภาพดา้ น
ทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา ควบค่กู บั การลงทุนการตลาดและการแปรรูป
1.3 ศึกษาดูงาน ณ บา้ นภูมิปัญญาและสถานประกอบการท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั การประกอบ
อาชีพเพลงโคราช
1.4 ตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราชโดยใชก้ ระบวนการคิดเป็นไปไดต้ าม
ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ (1) ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติ (2) ศกั ยภาพของพ้ืนท่ีตามลกั ษณะภมู ิอากาศ (3)
ศกั ยภาพของภูมิประเทศและทาเลท่ีต้งั (4) ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี และวถิ ีชีวิต และ (5)
ศกั ยภาพดา้ นทรัพยากรมนุษยใ์ นอาเภอเมืองนครราชสีมา
2 ทกั ษะอาชีพการร้องเพลงโคราช
2.1 ศึกษาเรียนรู้ขอบข่ายความรู้พ้นื ฐานในการร้องเพลงโคราช การฝึกร้องเพลงโคราช
19
และการอนุรักษเ์ พลงโคราชจากเอกสารหลกั สูตร และการประกอบอาชีพเพลงโคราช
2.2 ประสานแหล่งเรียนรู้ในชุมชน สถานประกอบการ และภูมิปัญญาเพอ่ื กาหนด วนั
เดือน ปี ในการประสานวิทยากร และใหผ้ เู้ รียนมาฝึกร้องเพลงโคราช ณ แหลง่ เรียนรู้และสถาน
ประกอบการ
2.3 จดั ทาแผนการฝึกการร้องเพลงโคราชใหส้ อดคลอ้ งกบั 2.2
2.4 ฝึกปฏิบตั ิการร้องเพลงโคราชไดแ้ ก่ การฝึกการยกครู และการไหวค้ รู การเขียน
กลอนเพลงโคราช การฝึกร้องเพลงโคราช การฝึกท่าราเพลงโคราช และข้นั ตอนร้องเพลงโคราชกบั ภมู ิ
ปัญญาได้ ณ แหล่งเรียนรู้ในชุมชน
2.5 ฝึกปฏิบตั ิการอนุรักษเ์ พลงโคราชดว้ ยตวั ผเู้ รียนเอง และเขยี นแนวทางการอนุรักษ์
เพลงโคราช ในระดบั ครอบครัวและระดบั ชุมชน
3. การบริหารจดั การในการประกอบอาชีพเพลงโคราช
3.1 การบริหารจดั การการผลิต
3.1.1 สารวจและศึกษาแหลง่ วสั ดุ อปุ กรณ์ และการใชป้ ระโยชน์ของแหล่ง
ทรัพยากรธรรมชาติ และทนุ ตา่ ง ๆ
3.1.2 การกาหนดและการควบคมุ คุณภาพผลผลิตที่ตอ้ งการ
3.1.3 ศึกษาการลดตน้ ทนุ การผลิตงานเพลงโคราชแบบด้งั เดิมและประยกุ ตแ์ ต่
คณุ ภาพคงเดิม
3.1.4 ศึกษาวิเคราะห์ปัจจยั ความเสี่ยงที่คาดวา่ จะเกิดข้ึน และมีแนวทางในการ
จดั การความเส่ียงการผลิตงานเพลงโคราช
3.1.5 ฝึกปฏิบตั ิการใชค้ วบคุมคุณภาพการใชเ้ ทคโนโลยใี นการผลิตและการเก็บ
รักษา และการลดตน้ ทุนการผลิต
3.2 การบริหารจดั การการตลาด
3.2.1 ศึกษาขอ้ มลู การตลาด และวเิ คราะห์ความตอ้ งการของตลาดในชุมชน
จงั หวดั นครราชสีมา และประเทศ
3.2.2 ศึกษาการกาหนดทิศทาง เป้าหมาย กลยทุ ธแ์ ละแผนการตลาดท่ีเกี่ยวขอ้ ง
กบั เพลงโคราช
3.2.3 ศึกษาการบริหารจดั การการผลิตเพลงโคราช และฝึกปฏิบตั ิการบริหาร
จดั การการตลาดไดแ้ ก่ การโฆษณา การประชาสมั พนั ธ์ การส่งเสริมการขายงานเพลง การทาฐานลูกคา้ ท่ี
เก่ียวขอ้ งกบั พธิ ีกรรม และการอนุรักษ์ การกระจายงานเพลง
4. โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.1 ศึกษาขอ้ มลู พ้ืนฐานการประกอบอาชีพเพลงโคราช
4.2 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช ดงั น้ี
20
4.2.1 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผทู้ ่ีไม่มีอาชีพ
4.2.2 ฝึกปฏิบตั ิเขยี นโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชสาหรับผปู้ ระกอบอาชีพ
ทว่ั ไปหรือผทู้ ่ีมีอาชีพร้องเพลงโคราช
4.2.3 ฝึกปฏิบตั ิเขียนโครงการขยายอาชีพเพลงโคราชใหม้ ีความมน่ั คง
4.3 ฝึกปฏิบตั ิตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชเพ่ือ
การมีงานทา
4.4 อภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ สรุปผล บนั ทึกผลการเรียนรู้ที่ได้
การวัดและผลประเมนิ ผล
การวดั และประเมินผลในหลกั สูตรการประกอบอาชีพเพลงโคราช มีแนวทางการประเมินผล
รวมกนั ระหวา่ งภูมิปัญญาที่เป็นวิทยากรและศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมือง
นครราชสีมา ดงั น้ี
1. จานวนชวั่ โมงที่เขา้ รับการฝึกอบรมครูผสู้ อนที่ไดร้ ับมอบหมายในแตล่ ะเร่ืองไม่นอ้ ยกวา่ ร้อย 80
และโดยรวมตลอดหลกั สูตร
2. มีฐานขอ้ มลู ที่เก่ียวขอ้ งกบั เพลงโคราชจานวน 1ชุดที่มีคุณภาพอยใู่ นระดบั ดีพอใช้
ข้ึนไป
3. มีโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช 1 โครงการอยา่ งมีคุณภาพที่มีคุณภาพอยใู่ นระดบั ดีพอใช้
ข้นึ ไป
4. มีความรู้ท่ีไดจ้ ากการสมั ภาษณ์ผเู้ รียน ผา่ นเกณฑ์ 65 คะแนนข้ึนไป จากคะแนนเตม็
100 คะแนน
5. มีทกั ษะการประกอบอาชีพเพลงโครงเพ่ือการมีงานทา จากการสงั เกตของภูมิปัญญาและ
วทิ ยากร ผา่ นเกณฑม์ ีคุณภาพอยใู่ นระดบั ดีพอใชข้ ้นึ ไป
6. มีเจตคติหรือคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงคผ์ า่ นเกณฑ์ อยใู่ นระดบั ดีพอใชข้ ้นึ ไป
ส่ือและแหล่งเรียนรู้
1. สื่อเอกสาร
1.1 เพลงโคราช ผแู้ ต่ง ถาวร สุบงกชและคณะ ปี ท่ีพมิ พ์ 2536 โรงพมิ พ์ ทีพีพริ้นท์ จากดั
1.2 ปูมเมืองโคราช ผแู้ ต่ง สานกั งานวฒั นธรรมจงั หวดั นครราชสีมา ปี ท่ีพิมพ์ 2549 บมจ.
สมบรู ณ์การพมิ พ์
1.3 โคราชของเรา ผแู้ ต่ง ฯพณฯ สุวจั น์ ลิปตพลั ลภ ปี ที่พิมพ์ 2542 บริษทั มงั กรการพิมพ์
1.4 เรื่องเลา่ จากครูเพลง ผแู้ ตง่ อาจารย์ กาปั่น บา้ นแท่น ปี ที่พิมพ์ 2554 สานกั พมิ พ์ ตะวนั รุ่ง
ซินดิเคท
21
1.5 การบริหารการดาเนินงานและการผลิต ดร.ณฏั ฐพนั ธ์ เขจรนนั ทน์ และคณะ
ปี ที่พิมพ์ 2545 บริษทั เอก๊ ซเปอร์ เนท็ จากดั
1.6 ทกั ษะการประกอบอาชีพ ผแู้ ต่ง สานกั งาน กศน.สานกั งานกระทรวงศึกษาธิการ
1.7 คณุ ช่วย ปิ ยวทิ ย์ (2536) .วรรณกรรมทอ้ งถิ่น. นครราชสีมา : โรงเรียนสุรนาร
วิทยา. จงั หวดั นครราชสีมา. (2542). วฒั นธรรม พฒั นาการทางประวตั ิศาสตร์ เอกลกั ษณ์และภูมิปัญญา
จงั หวดั นครราชสีมา. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พค์ ุรุสภาลาดพร้าว.
1.8 ดารงราชานุภาพ. สมเด็จเจา้ พระยา. (2505). ตานานเมืองนครราชสีมา ในปี
2466. กรุงเทพฯ :
1.9 โรงพิมพพ์ ระจนั ทร์.เนตร อตุ มงั . (2536). ตานานอีสาน 1,500 ปี และวรี กรรมทุ่
สัมฤทธ์ิ. พมิ พค์ ร้ังท่ี 2. นครราชสีมา:มิตรภาพการพมิ พ.์
1.10 มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครราชสีมา.(2530). วฒั นธรรมพ้ืนบา้ น นครราชสีมา.
นครราชสีมา : โคราชออฟเซ็ตการพมิ พ.์
1.11 มหาวิทยาลยั ราชภฏั นครราชสีมา. (2546). ของดีโคราช เลม่ ที่ ๓. พิมพค์ ร้ังที่ 2.
นครราชสีมา : สมบูรณ์พริ้นตริ้งสีหวฒั น์ แน่นหนาและคนอ่ืนๆ. (2546). เร่ืองเมืองพิมาย. กรงเทพฯ :
สานกั พิมพส์ มานพนั ธจ์ ากดั .
1.12 หอการคา้ จงั หวดั นครราชสีมา.(2543). คมู่ ือเมืองนครราชสีมา 2543.
กรุงเทพฯ : บริษทั ฟิ วเจอร์เพรส แอนด์ มีเดีย จากดั .
1.13 หอการคา้ จงั หวดั นครราชสีมา.(2543). ยอ้ นร้อย 100 ปี โคราชวาณิช. กรุงเทพฯ
: บริษทั ฟิ วเจอร์เพรส แอนด์ มีเดีย จากดั .
2. สื่อภูมปิ ัญญา
2.1 นายกาป่ัน บา้ นแทน่ เป็นผใู้ หส้ ัมภาษณ์ คณะครู กศน.ตาบล เป็นผสู้ มั ภาษณ์ ที
สานกั งานบา้ นกาปั่น บา้ นแท่น บา้ นเลขท่ี 334 ถ.จิระ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสีมา 30000
2.2 นางกาเหวา่ โชคชยั เป็นผใู้ หส้ มั ภาษณ์ คณะครู กศน.ตาบล เป็นผสู้ มั ภาษณ์ ที่
สานกั งานบา้ นกาป่ัน บา้ นแท่น บา้ นเลขที่ 334 ถ.จิระ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครราชสีมา 30000
2.3 นายสวา่ ง บา้ นดอนผวา เป็นผใู้ หส้ ัมภาษณ์ คณะครู กศน.ตาบล เป็นผสู้ มั ภาษณ
บา้ นเลขท่ี 346 หมู่ที่ 11 ต.หวั ทะเล อ.เมือง จ.นครราชสีมา 30000
2.4 นางเลาะ บา้ นแทน่ เป็นผใู้ หส้ ัมภาษณ์ คณะครู กศน.ตาบล เป็นผสู้ ัมภาษณ์ บา้ นเลขท่ี
86 หม่ทู ี่ 7 ต.โพนทอง อ.สีดา จ.นครราชสีมา 30000
2.5 นางสาวลาไย หนองม่วง เป็นผใู้ หส้ มั ภาษณ์ คณะครู กศน.ตาบล เป็นผสู้ มั ภาษณ์
บา้ นเลขท่ี 58 หมูท่ ี่ 10 ต.โพนทอง อ.สีดา จ.นครราชสีมา 30000
22
3. ส่ือแหล่งเรียนรู้
3.1 บา้ นเลขที่ 334 ถนนจิระ ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา 30000
3.2 บริเวณลานยา่ โม ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา 30000
3.3 วดั ศาลาลอย ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา 30000
การวดั ผลประเมินผล
1. การประเมินความกา้ วหนา้
1.1 ซกั ถาม
1.2 สังเกต
2. การประเมินผลรวม
2.1 ตรวจผลงานเพลงโคราช ประกอบดว้ ย
2.1.1 การฝึกการยกครูและการไหวค้ รู
2.1.2 การร้องเพลงโคราช
2.1.3 การฝึกท่าราเพลงโคราช
2.1.4 บอกข้นั ตอนการร้องเพลงโคราช
2.2 ตรวจการเขียนโครงการและตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลง
โคราช
2.3 ตอบแบบทดสอบ
2.4 ตอบแบบสอบถาม
2.5 สะทอ้ นผล
3. ประเมินผลการเรียนโดยใชข้ อ้ มูลของขอ้ 1 และ 2 มาเป็นฐาน แลว้ ประเมินผลการเรียนเป็น
8 ระดบั ไดแ้ ก่
ไดค้ ะแนนร้อยละ 80 – 100 ใหร้ ะดบั 4 หมายถึง ดีเยย่ี ม
ไดค้ ะแนนร้อยละ 75 – 79 ใหร้ ะดบั 3.5 หมายถึง ดีมาก
ไดค้ ะแนนร้อยละ 70 – 74 ใหร้ ะดบั 3 หมายถึง ดี
ใหค้ ะแนนร้อยละ 65 – 69 ใหร้ ะดบั 2.5 หมายถึง ค่อนขา้ งดี
ใหค้ ะแนนร้อยละ 60 – 64 ใหร้ ะดบั 2 หมายถึง ปานกลาง
ใหค้ ะแนนร้อยละ 55 – 59 ใหร้ ะดบั 1.5 หมายถึง พอใช้
ใหค้ ะแนนร้อยละ 50 – 54 ใหร้ ะดบั 1 หมายถึง ผา่ นเกณฑข์ ้นั ต่าที่กาหนด
ใหค้ ะแนนร้อยละ 0 – 49 ใหร้ ะดบั 0 หมายถึง ต่ากวา่ เกณฑข์ ้นั ต่าที่กาหนด
23
รายละเอยี ดคาอธิบายรายวชิ า
อช 03309 การประกอบอาชีพเพลงโคราชเพื่อการมีงานทา
ระดบั ประถมศึกษา มธั ยมศึกษาตอนต้น มธั ยมศึกษาตอนปลาย
จานวน 4 หน่วยกติ (160 ช่ัวโมง)
มาตรฐานการเรียนรู้ระดบั
1. มีความรู้ ความเขา้ ใจและเจตคติท่ีดีในงานอาชีพ วิเคราะห์ลกั ษณะงาน ขอบข่ายงานอาชีพใน
ชุมชน สังคม ประเทศและ ภูมิภาค 5 ทวีป ไดแ้ ก่ ทวีปเอเซีย ทวีปออสเตรเลีย ทวีปอเมริกา ทวีปยุโรป และ
ทวีปอฟั ริกา ที่เหมาะสมกบั ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดศ้ กั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแตล่ ะพ้นื ท่ี ศกั ยภาพของ
พ้ืนท่ีตามลักษณะภูมิอากาศ ศักยภาพของภูมิประเทศและทาเลท่ีต้ังของแต่ละพ้ืนท่ี ศักยภาพของ
ศิลปะวฒั นธรรม ประเพณีและวิถีชีวิตของแต่ละพ้ืนท่ี ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้ืนที่ เพื่อการ
เขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
2. มีความรู้ ความเขา้ ใจและเจตคติที่ดีในงานอาชีพ วิเคราะห์ลกั ษณะงาน ขอบข่ายงานอาชีพใน
ชุมชน สังคม ประเทศ และภูมิภาค 5 ทวีป ไดแ้ ก่ ทวีปเอเซีย ทวปี ออสเตรเลีย ทวีปอเมริกา ทวีปยโุ รป และ
ทวีปอฟั ริกา ที่เหมาะสมกบั ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแต่ละพ้ืนที่ ศกั ยภาพ
ของพ้ืนที่ตามลกั ษณะภูมิอากาศ ศกั ยภาพของภมู ิประเทศและทาเลที่ต้งั ของแต่ละพ้นื ท่ี ศกั ยภาพของศิลปะ
วฒั นธรรม ประเพณีและวิถีชีวิตของแตล่ ะพ้ืนที่ ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้ืนท่ีและสอดคลอ้ ง
กบั ชุมชน เพ่อื การพฒั นาอาชีพเพลงโคราช
3. มีความรู้ ความเขา้ ใจและเจตคติที่ดีในงานอาชีพ วิเคราะหล์ กั ษณะงาน ขอบข่ายงานอาชีพใน
ชุมชน สงั คม ประเทศ และภูมิภาค 5 ทวีป ไดแ้ ก่ ทวปี เอเซีย ทวีปออสเตรเลีย ทวปี อเมริกา ทวปี ยโุ รป และ
ทวีปอฟั ริกา ที่เหมาะสมกบั ศกั ยภาพ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแตล่ ะพ้นื ที่ ศกั ยภาพ
ของพ้นื ที่ตามลกั ษณะภูมิอากาศ ศกั ยภาพของภูมิประเทศ และทาเลที่ต้งั ของแต่ละพ้ืนที่ ศกั ยภาพของศิลปะ
วฒั นธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตของแตล่ ะพ้นื ที่ ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้นื ท่ี และสอดคลอ้ ง
กบั ชุมชน เพื่อการขยายอาชีพเพลงโคราช
4. มีความรู้ ความเขา้ ใจ ทกั ษะในอาชีพที่ตดั สินใจเลือกบนพ้ืนฐานความรู้ กระบวนการผลิต
กระบวนการตลาด ท่ีใชน้ วตั กรรม เทคโนโลยที ี่เหมาะสม
5. มีความรู้ ความเขา้ ใจ ทกั ษะในการพฒั นาอาชีพที่ตดั สินใจเลือกบนพ้นื ฐานความรู้ กระบวนการ
ผลิต กระบวนการตลาดที่ ที่ใชน้ วตั กรรม เทคโนโลยที ่ีเหมาะสม และประยกุ ตใ์ ชภ้ ูมิปัญญา
24
6. มีความรู้ ความเขา้ ใจ ทกั ษะในการขยายอาชีพเพื่อสร้างความมน่ั คงบนพ้ืนฐานความรู้
ในกระบวนการผลิต กระบวนการตลาดท่ี ท่ีใชน้ วตั กรรม เทคโนโลยที ่ีเหมาะสม มีความหลากหลายทาง
ชีวภาพพฒั นาต่อยอด และประยกุ ตใ์ ชภ้ ูมิปัญญา
7. มีความรู้ ความเขา้ ใจและสามารถจดั ทาแผนงานและโครงการธุรกิจ เขา้ สู่ตลาดการแขง่ ขนั ตาม
ศกั ยภาพ 5 ดา้ นไดแ้ ก่ ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแต่ละพ้ืนท่ี ศกั ยภาพของพ้นื ที่ตามลกั ษณะ
ภูมิอากาศ ศกั ยภาพของภูมิประเทศ และทาเลท่ีต้งั ของแต่ละพ้ืนท่ี ศกั ยภาพของศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี
และวถิ ีชีวิตของแตล่ ะพ้นื ที่ ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้นื ท่ี และ แนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี ง เพ่ือการมีอยมู่ ีกิน
8. มีความรู้ ความเขา้ ใจและสามารถจดั ทาแผนงานและโครงการธุรกิจ เพื่อพฒั นาอาชีพ เขา้ สู่ตลาด
การแขง่ ขนั ตาม ศกั ยภาพ 5 ดา้ นไดแ้ ก่ ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแต่ละพ้นื ท่ี ศกั ยภาพของพ้นื ท่ี
ตามลกั ษณะภูมิอากาศ ศกั ยภาพของภมู ิประเทศ และทาเลท่ีต้งั ของแตล่ ะพ้ืนท่ี ศกั ยภาพของศิลปะ
วฒั นธรรม ประเพณีและวถิ ีชีวติ ของแต่ละพ้ืนท่ี ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้ืนที่ และ แนวคิด
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง เพ่ือสู่ความเขม้ แขง็
9. มีความรู้ ความเขา้ ใจและสามารถจดั ทาแผนงานและโครงการธุรกิจ เพอ่ื ขยายอาชีพ เขา้ สู่ตลาด
การแขง่ ขนั ตาม ศกั ยภาพ 5 ดา้ นไดแ้ ก่ ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติในแตล่ ะพ้นื ท่ี ศกั ยภาพของพ้ืนท่ี
ตามลกั ษณะภมู ิอากาศ ศกั ยภาพของภมู ิประเทศ และทาเลที่ต้งั ของแต่ละพ้ืนที่ ศกั ยภาพของศิลปะ
วฒั นธรรม ประเพณีและวถิ ีชีวิตของแตล่ ะพ้ืนที่ ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษยใ์ นแต่ละพ้ืนที่ และแนวคิด
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อสู่ความมนั่ คง
10. มีความรู้ ความเขา้ ใจในการพฒั นาอาชีพใหม้ ีผลิตภณั ฑ์ หรืองานบริการ สร้างรายไดพ้ อเพียงต่อ
การดารงชีวติ
11. มีความรู้ ความเขา้ ใจในการพฒั นาอาชีพใหม้ ีผลิตภณั ฑ์ หรืองานบริการ สร้างรายไดพ้ อเพยี งต่อ
การดารงชีวติ และเหลือเงินออมตามศกั ยภาพ
12. มีความรู้ ความเขา้ ใจในการพฒั นาอาชีพใหม้ ีผลิตภณั ฑห์ รืองานบริการ สร้างรายไดพ้ อเพยี งต่อ
การดารงชีวิต และมีเงินออมและมีทนุ ในการขยายอาชีพ
25
ท่ี หัวเร่ือง ตวั ชี้วดั เนื้อหา จานวนชั่วโมง
1.ความหมายของเพลงโคราชและ 40
1. ช่องทางการ 1.บอกความหมายของเพลง หมอเพลงโคราช
ประกอบอาชีพ โคราชไดแ้ ละหมอเพลง
เพลงโคราช โคราชได้
2.บอกประวตั ิความเป็นมา 2.ประวตั ิความเป็นมาของเพลง
ของเพลงโคราชได้ โคราช
3.อธิบายและตระหนกั เห็น 3ความสาคญั ของเพลงโคราช
คณุ ค่าความสาคญั ของเพลง
โคราช 4.แหลง่ เรียนรู้และภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่น
4.ระบแุ หล่งเรียนรู้ภมู ิปัญญา ของเพลงโคราช
ทอ้ งถ่ินและเพลงโคราชได้
5.วเิ คราะห์ความเป็นไปไดใ้ น 5.ความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพ
การเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชได้ เพลงโคราช
5.1การลงทุน
5.2การตลาด
6.สามารถตดั สินใจประกอบ 6.การตดั สินใจประกอบอาชีพเพลง
อาชีพเพลงโคราชได้ โคราช
6.1 ศกั ยภาพของ
ทรัพยากรธรรมชาติ
6.2 ศกั ยภาพของพ้ืนท่ีตามลกั ษณะ
ภมู ิอากาศ
6.3 ศกั ยภาพของภูมิประเทศและ
ทาเลท่ีต้งั
6.4 ศกั ยภาพของศิลปวฒั นธรรม
ประเพณีและวิธีชีวติ
6.5 ศกั ยภาพของทรัพยากรมนุษย์
26
ที่ หวั เรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหา จานวนชั่วโมง
2. ทักษะการร้อง 1.อธิบายการยกครู ไหวค้ รู 1.ความรู้พื้นฐานในการร้องเพลง 80
เพลงโคราช การแต่งกาย อุปกรณ์ โคราช
ประกอบการร้องเพลง เวที 1.1 การยกครูและการไหวค้ รู
เพลงโคราช ท่ารา ภาษา 1.2 การแตง่ กาย
โคราชได้ 1.3 อุปกรณ์ประกอบการร้องเพลง
1.4 เวทีเพลงโคราช
1.5 ทา่ รา
1.6 ภาษาโคราช
2.สามารถฝึกการยกครูการ 2. การฝึ กและข้ันตอนการร้องเพลง
ไหวค้ รู การฝึกเขยี นกลอน โคราช
เพลงโคราช การฝึ กร้องเพลง 2.1 การฝึกยกครูและการไหวค้ รู
โคราช การฝึกท่าราเพลง 2.2 การเขยี นกลอนโคราช
โคราชและข้นั ตอนการร้อง 2.3 การฝึกร้องเพลงโคราช
เพลงโคราชได้ 2.4 การฝึกทา่ ราเพลงโคราช
3. สามารถอนุรักษเ์ พลง 2.5 ข้นั ตอนการร้องเพลงโคราช
โคราชได้ 3. ข้ันการอนุรักษ์เพลงโคราช
3.1 ระดบั บุคคล
3.2 ระดบั ครอบครัว
3.3 ระดบั ชุมชน
3. การบริหาร 1.อธิบายการบริหารจดั การ 1.การบริหารการจดั การผลติ 20
จดั การในการ การผลิตเพลงโคราชได้ 1.1 การควบคมุ คณุ ภาพเอกลกั ษณ์
ประกอบอาชีพ เพลงโคราช
เพลงโคราช 1.2 การใชเ้ ทคโนโลยบี นั ทึกเพลง
โคราช
1.3 การลดตน้ ทุนการผลิตเพลง
โคราชและบคุ ลากรท่ีผลิตได้
2.อธิบายการบริหารจดั การ 2.การบริหารจดั การการตลาด
การตลาดเพลง 2.1 การโฆษณา
27
ท่ี หัวเร่ือง ตวั ชี้วดั เนื้อหา จานวน
ชั่วโมง
โคราชได้ 2.2 การประชาสัมพนั ธ์
20
2.3 การส่งเสริมการขายงานเพลง
2.4 การทาฐานลกู คา้ ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั
พิธีกรรมและการอนุรักษ์
2.5 การกระจายงานเพลง
4. โครงการ 1.สามารถเขยี นโครงการเขา้ 1.โครงการเข้าสู่อาชีพเพลงโคราช
ประกอบอาชีพ สู่อาชีพเพลงโคราชได้ 1.1 ความหมายของโครงการเขา้ สู่
เพลงโคราช อาชีพเพลงโคราช
1.2องคป์ ระกอบของโครงการเขา้ สู่
อาชีพเพลงโคราช
1.3 การเขียนองคป์ ระกอบของ
โครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
1.4 ตวั อยา่ งโครงการเขา้ สู่อาชีพ
เพลงโคราช
2.สามารถเขยี นโครงการ 2.โครงการพฒั นาอาชีพเพลงโคราช
พฒั นาอาชีพเพลงโคราชได้ 2.1 ความหมายของโครงการพฒั นา
อาชีพเพลงโคราช
2.2องคป์ ระกอบของโครงการ
พฒั นาอาชีพเพลงโคราช
2.3 การเขียนองคป์ ระกอบของ
โครงการพฒั นาอาชีพเพลงโคราช
2.4 ตวั อยา่ งโครงการพฒั นาอาชีพ
เพลงโคราช
3.สามารถเขยี นโครงการ 3.โครงการขยายอาชีพเพลงโคราช
ขยายอาชีพเพลงโคราชได้ ให้มีความม่ันคง
3.1 ความหมายของโครงการขยาย
อาชีพเพลงโคราช
3.2 องคป์ ระกอบของโครงการขยาย
อาชีพเพลงโคราช
28
ท่ี หวั เร่ือง ตวั ชีว้ ัด เนื้อหา จานวน
ชั่วโมง
3.3 การเขียนองคป์ ระกอบของ
โครงการขยายอาชีพเพลงโคราช
3.4 ตวั อยา่ งโครงการขยายอาชีพ
เพลงโคราชใหม้ ีความมน่ั คง
4.สามารถตรวจสอบความ 4. การตรวจสอบการเป็ นไปได้ของ
เป็นไปไดข้ องโครงการ โครงการประกอบอาชีพเพลงโคราช
ประกอบอาชีพเพลงโคราช 4.1 การตรวจสอบการเป็นไปไดข้ อง
ได้ โครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช
4.2 การตรวจสอบการเป็นไปไดข้ อง
โครงการพฒั นาอาชีพเพลงโคราช
4.3 การตรวจสอบการเป็นไปไดข้ อง
โครงการขยายอาชีพเพลงโคราชให้
มีความมน่ั คง
29
เรื่องที่ 1 ช่องทางการประกอบอาชีพเพลงโคราช
สาระสาคญั
1. ความหมายของเพลงโคราช หมายถึง เป็นเพลงพ้ืนบา้ นโคราชมีลกั ษณะที่ร้องเป็นเพลงกอ้ ม
2. หมอเพลงโคราช หมายถึง เป็นบุคคลท่ีมีความชานาญ ปฎิภาณไหวพริบ ในการ้องเพลง
โตต้ อบ
3. ประวตั ิความเป็นมาของเพลงโคราช ผรู้ ู้และหมอเพลงเลา่ ใหฟ้ ังวา่ มีนายพรานคนหน่ึงช่ือ
เพชรนอ้ ย ออกไปลา่ สัตวใ์ นเขตหนองบุนนาก บา้ หนองบนุ นาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั
นครราชสีมา คนื หน่ึงแกไปพบลกู สาวพญานาค ข้ึนมาจากหนองน้า มานง่ั ร้องเพลงคนเดียว
พรานเพชรนอ้ ยไดย้ นิ เสียงจึงแอบเขา้ ไปฟังใกล้ ๆ แกป้ ระทบั ใจในความไพเราะ และเน้ือหา
ของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ นอ่ืนฟังลกั ษณะเพลงที่ร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลง
ค่สู อง
อีกตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดียโดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผนู้ ามา
พร้อมๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าคกลางและเพลงโคราชอยทู่ ี่
นครราชสีมา เพลงโคราชระยะแรก ๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนท่ีเรียนเพลงโคราช จากพระยา
เขม็ เพชร ชื่อตาจนั บา้ นสก อยู่ ซุมบา้ นสก ติดกบั สถานีรถไฟ ชุมทางจิระ
4. เพลงโคราชมีความสาคญั ในดา้ นวฒั นธรรมและวถิ ีชีวติ คอื เป็นการบ่งบอกเอกลกั ษณ์ ความ
เช่ือถือความเป็นอยแู่ ละสภาพสังคมของคนโคราช
5. แหลง่ เรียนรู้เพลงโคราช มีอยทู่ ุกหมู่บา้ นของจงั หวดั นครราชสีมา ไดแ้ ก่ ชุมชนวดั หวั สะพาน
ตาบลในเมือง อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา และ ชุมชนวดั ศาลาลอย ตาบลในเมือง
อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา
6. ความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราช ในเร่ืองการลงทุน อยทู่ ่ีใจชอบไม่การลงทนุ นอ้ ย
กวา่ อาชีพอ่ืน การตลาด มีการนาเทปออกจาหน่ายตามแผง และการจาหน่ายเทปทวั่ ไป
แสดงไดท้ ้งั งานพิธีกรรม เช่น แสดงแกบ้ น งานพธิ ีการ เช่น แสดงตามงานบวช งานบุญ แสดง
ไดท้ ุกจงั หวดั แต่นิยมมากคือ จงั หวดั นครราชสีมา จงั หวดั นครสวรรค์ และลพบรุ ี
7. การตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพเพลงโคราช ในเร่ือง ศกั ยภาพของทรัพยากรธรรมชาติใน
พ้นื ที่ ไดแ้ ก่ การวา่ จา้ งเป็นเงินตามราคาท่ีกาหนด เพลงประเภทน้ีจะเลน่ ในงานฉลองหรือ
สมโภชต่าง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงานประจาปี หรือเลน่ แกบ้ น ศกั ยภาพของ
พ้นื ท่ีตามลกั ษณะภูมิอากาศ ไดแ้ ก่การแสดงจะข้นึ กบั ฤดูกาล เช่น ในการวา่ จา้ งฤดูฝนจะรับ
งานการแสดงนอ้ ย ศกั ยภาพภมู ิประเทศและทาเลท่ีต้งั ไดแ้ ก่ เพลงโคราชที่เลน่ เป็นอาชีพ จะ
มีการวา่ จา้ งเลน่ ในงานฉลองหรือสมโภชตา่ ง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงาน
30
ประจาปี หรือเล่นแกบ้ น ที่ไม่ตรงกบั เทศกาลเขา้ พรรษา หรือฤดูฝนที่มีการทานา ศกั ยภาพ
ของศิลปะ วฒั นธรรมและวิถีชีวติ ไดแ้ ก่ วดั หลายแห่งในชนบทของนครราชสีมา เช่นที่
อาเภอพิมาย และอาเภอจกั ราช เวลาเทศนม์ หาชาติ จะมีการแหลป่ ระกอบ เพลงแหล่เหล่าน้นั
จะตอ้ งมีเพลงโคราชควบอยเู่ สมอ และ เป็นเพลงของชาวบา้ นที่ร้องเล่นกนั ในยามวา่ งงานเพอ่ื
ความสนุกสนาน เช่น ในงานลงแขก ไถนา หรือเก่ียวขา้ ว หรือพบปะพดู คยุ กนั ในวงสุรา
ชาวบา้ นที่วา่ เพลงได้ จะวา่ เพลงโตต้ อบกนั เพื่อความสนุกสนาน ไม่มีพิธีรีตรอง ไมต่ อ้ งสร้าง
เวทีหรือ " โรงเพลง " และไม่มีการแต่งกายแบบหมอเพลงอาชีพ และ ศกั ยภาพของทรัพยากร
มนุษย์ ไดแ้ ก่ มีใจรัก ตอ้ งการสืบสานการร้องเพลงโคราชไวใ้ หล้ ูกหลาน และเป็นอาชีพสุต
จริต รายไดส้ ูงพอเล้ียงตวั และครอบครัวได้
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวงั
1. บอกความหมายของเพลงโคราชไดแ้ ละหมอเพลงโคราชได้
2. บอกประวตั ิความเป็นมาของเพลงโคราชได้
3. อธิบายและตระหนกั เห็นคณุ คา่ ความสาคญั ของเพลงโคราช
4. ระบแุ หล่งเรียนรู้ภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่นและเพลงโคราชได้
5. วเิ คราะห์ความเป็นไปไดใ้ นการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชได้
6. สามารถตดั สินใจประกอบอาชีพเพลงโคราชได้
7. อธิบายการยกครู ไหวค้ รู การแตง่ กาย อปุ กรณ์ประกอบการร้องเพลง เวทีเพลงโคราช ทา่ รา
ภาษาโคราชได้
8. สามารถฝึกการยกครูการไหวค้ รู การฝึกเขยี นกลอนเพลงโคราช การฝึ กร้องเพลงโคราช การฝึก
ทา่ ราเพลงโคราชและข้นั ตอนการร้องเพลงโคราชได้
9. สามารถอนุรักษเ์ พลงโคราชได้
10. อธิบายการบริหารจดั การการผลิตเพลงโคราชได้
11. อธิบายการบริหารจดั การการตลาดเพลงโคราชได้
12. สามารถเขยี นโครงการเขา้ สู่อาชีพเพลงโคราชได้
13. สามารถเขียนโครงการพฒั นาอาชีพเพลงโคราชได้
14. สามารถเขียนโครงการขยายอาชีพเพลงโคราชได้
15. สามารถตรวจสอบความเป็นไปไดข้ องโครงการประกอบอาชีพเพลงโคราชได้
31
ขอบข่ายเนื้อหา
1. ความหมายของเพลงโคราชและหมอเพลงโคราช
1.1 จากการศึกษาเอกสารท่ีเกี่ยวขอ้ ง
ช่ือผแู้ ตง่ ฯพณฯ สุวจั น์ ลิปตพลั ลภ (2542 : 140) ไดใ้ หค้ วามหมายของเพลงโคราช
ไวว้ า่ ตานานของเพลงโคราชน้นั ผรู้ ู้และหมอเพลงเลา่ ใหฟ้ ังวา่ มีนายพรานคนหน่ึง ช่ือ เพชรนอ้ ย
ออกไปล่าสัตวใ์ นป่ า เขตหนองบุญนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสีมา คนื หน่ึงแกไปพบลกู สาว
พญานาคข้ึนมาจากหนองน้า มานง่ั ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ย ไดย้ นิ เสียงจึงแอบเขา้ ไปฟังใกล้ ๆ
แกประทบั ใจในความไพเราะและเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ นอื่นฟัง ลกั ษณะเพลงที่
ร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคูส่ อง
อีกตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดีย โดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผูน้ ามา
พร้อม ๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าคกลาง และเพลงโคราชอยทู่ ่ีนครราชสีมา
เพลงโคราชระยะแรก ๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนที่เรียนรู้เพลงโคราช จากพระยาเขม็ เพชร ช่ือตาจนั บา้ น
สก อยู่ "ซุมบา้ นสก" ติดกบั สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ ตานานท้งั สองถึงแมจ้ ะต่างกนั ในดา้ นกาเนิดแต่
ตรงกนั อยา่ งหน่ึงท่ีกล่าววา่ เพลงโคราชระยะแรกเลน่ แบบเพลงกอ้ ม
ก้อม เป็นภาษาโคราชและภาษาอีสาน แปลวา่ ส้ัน เพลงกอ้ มหมายถึง เพลงส้ัน ๆ วา่ โตต้ อบ
กล่าว ลอย ๆ ท้งั ท่ีมีความหมายลึกซ้ึง หรือไม่มีความหมายเลยกไ็ ดว้ ฒั นธรรมไทยในปัจจุบนั ถกู แทนท่ีดว้ ย
เพลงสมยั ใหม่ เดก็ และเยาวชนหนั ไปสนใจเพลงสากลมากข้นึ ทาใหศ้ ิลปะของไทยอนั งดงามเริ่มจางหายไป
แต่หากทา่ นใดที่มีโอกาสไดม้ ายงั เมืองนครราชสีมาหรือเรียกกนั ติดปากวา่ เมืองโคราช ท่านคงจะประจกั ษ์
ตอ่ สายตาแลว้ วา่ ความคิดท่ีกลา่ วในเบ้ืองตน้ ไม่ถูกตอ้ งเสมอไป
การร่ายร่าของชาวชายหญิงเหล่าน้ีนอกจากจะไดย้ นิ เสียงหวั เราะและความเพลิดเพลินของผคู้ น
ท่ีสญั จรผา่ นไปมาจะสามารถสัมผสั ไดแ้ ลว้ เน้ือเพลงยงั แฝงไปดว้ ยคติธรรมในการดาเนินชีวิตที่ดีงามแมว้ า่
เน้ือ เพลงบางวรรค บางตอน จะขดั หูเพราะมีคาหยาบรวนไปบา้ ง แต่น้นั ก็เป็นการบอกถึงการแสดงน้ี น้นั ก็
คือเพลงโคราช เดก็ และเยาวชนในปัจจุบนั ไดห้ นั ไปสนใจกบั ส่ิงที่เป็นสากลมากข้ึนจนลืมไปวา่ ไปวา่ ศิลปะ
และวฒั นธรรมในทอ้ งถิ่นตนเองทรงคุณคา่ และงดงามเพียงใด
ชื่อผแู้ ต่ง มนตรี ตราโมท (2497 : 45) ไดใ้ หค้ วามหมายของเพลงโคราช
ไวว้ า่ มีลกั ษณะเช่นเดียวกบั เพลงพ้ืนเมืองของทอ้ งถ่ินอื่น ๆ คอื ประกอบดว้ ยลานา อนั หมายถึงความส้นั ยาว
ของเสียง ทานองหมายถึงเสียงสูง ๆ ต่า ๆ สลบั กนั ไป และจงั หวะคอื ส่วนแบ่งยอ่ ยที่เป็นระยะสม่าเสมอ ซ่ึง
ไดแ้ ก่มาตรา ซ่ึงส่วนประกอบท้งั สามน้ีเป็นส่วนประกอบสาคญั ของเพลงพ้นื เมืองถา้ ขาดสวนใดส่วนหน่ึง
ไปจะเรียกวา่ เพลงไมไ่ ด้
ช่ือผแู้ ตง่ วิเชียร โตราพมิ าย (2521 : 140) ไดใ้ หค้ วามหมายของเพลงโคราช
32
ไวว้ า่ รูปแบบของเพลงโคราชน้นั มีลกั ษณะแปลกไหจากเพลงพ้นื เมืองประเภทอ่ืน ๆ ตรงท่ีบงั คบั
ท้งั สัมผสั อกั ษรและสมั ผสั สระ คณะของเพลงโคราชไมจ่ ากดั แน่นอน แต่มีการยดื หยนุ่ ไดต้ ามความ
เหมาะสมเพลงรุ่นเก่า
ชื่อผแู้ ต่ง พระครูโสภิตธรรมประยตุ ( อดุ ม อตุ ฺตมปญฺโญ / สงสุระ) ไดใ้ หค้ วามหมาย
ของเพลงโคราช ไวว้ า่ เพลงโคราช (Phleng Korat or Korat Folksongs) หมายถึง เพลงโคราชท่ีขบั เป็น
ทานองทอ้ งถิ่นเฉพาะท่ีเป็นบทเพลง กลอน ซ่ึงประกอบดว้ ยเพลงกอ้ ม เพลงคู่ 2 เพลงคู่ 4 เพลงคู่ 6 เพลงคู่ 8
และเพลงคู่ 12 ท้งั เพลงรุ่นเก่าและเพลงสมยั ใหม่
.(2555).ความหมายเพลงโคราช//www.koratinfo.com/samapi/koratsong/index.htm ไดใ้ ห้
ความหมายของเพลงโคราช ไวว้ า่ เพลงพ้นื บา้ นของชาวนครราชสีมามีหลายอยา่ ง เช่น เพลงกล่อมลกู เพลง
กลองยาว(เถิดเทิง) เพลงเซ้ิงบ้งั ไฟเพลงแห่นางแมว เพลงป่ี แกว้ เพลงหม่งเหม่ง เพลงลากไม้ เพลงเชิด
เพลงชา้ เจา้ หงส์ดงลาไย แต่เพลงท่ีเล่นกนั แพร่หลาย และมีอายยุ นื ยาวมาจนถึงปัจจุบนั น้ี คือ เพลงโคราช
จะเห็นไดว้ า่ จากขอ้ มลู ความหมายเพลงโคราชของเอกสารท่ีเก่ียวขอ้ งท้งั 5 เลม่ ดงั กลา่ ว
ท่ีกลา่ วไว้ สามารถสรุปไดว้ า่ เพลงโคราช เป็นการร้องระหวา่ งชายหญิง คลา้ ยกนั ตรึม และหมอลา แต่ไม่
มีดนตรีประกอบ ใชว้ าทศิลป์ เพยี งอยา่ งเดียว และปรบมือเพื่อกากบั จงั หวะ
1.1.2 จากการสมั ภาษณ์ภูมิปัญญา จานวน 5 คน ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของเพลงโคราชไว้
ดงั น้ี
กาปั่น บา้ นแท่น (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะท่ีสัมภาษณ์ภูมิ
ปัญญาเร่ือง ความหมายของเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ บา้ นเลขที่ 334 ถนน
จิระ ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ “เพลงพ้ืนบา้ น
โคราชมีลกั ษณะเพลงที่ร้องเป็นเพลงกอ้ มหรือเพลงคูส่ อง ของชาวนครราชสีมา มีหลายอยา่ ง เช่นเพลง
กล่อมลกู เพลงกลองยาว (เถิดเทิง) เพลงเซิ้งบ้งั ไฟ และเพลงแห่นางแมว ”
กาเหวา่ โชคชยั (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะท่ีสมั ภาษณ์ภูมิ
ปัญญาเร่ือง ความหมายของเพลงโคราช ในวนั ท่ี 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ บา้ นเลขที่ 334
ถนนจิระ ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ “ เป็นเพลง
ของชาวบา้ นที่ร้องเล่นกนั ในยามวา่ งงานเพ่อื ความสนุกสนาน เช่นในงานลงแขกเกี่ยวขา้ ว หรือพบปะพูดคุย
กนั ในวงสุรา ชาวบา้ นท่ีวา่ เพลงไดจ้ ะวา่ เพลงเพอื่ ความสนุกสนานไม่มีพธิ ีรีตรอง ”
เลาะ บา้ นแทน่ (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะท่ีสัมภาษณ์ภูมิปัญญาเร่ือง
ความหมายของเพลงโคราช ในวนั ท่ี 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลานอนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี ถนน
ราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 16.00น. ไวว้ า่ “เป็นเพลง
ของชาวบา้ นท่ีร้องเลน่ กนั ในยามวา่ งงานเพอ่ื ความสนุกสนาน เช่นในงานลงแขกเกี่ยวขา้ ว หรือพบปะพูดคุย
กนั ในวงสุรา ชาวบา้ นที่วา่ เพลงไดจ้ ะวา่ เพลงเพ่ือความสนุกสนานไมม่ ีพิธีรีตรอง ”
33
ลาไย หนองม่วง (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะท่ีสมั ภาษณ์ภมู ิ
ปัญญาเรื่อง ความหมายของเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลานอนุสาวรียท์ า้ ว
สุรนารี ถนนราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 16.00 น.ไวว้ า่
“เป็นเพลงพ้ืนบา้ น เพลงกอ้ มหรือเพลงคู่สอง ของชาวโคราช นิยมเล่นกนั แพร่หลายและมีอายยุ นื ยาวมา
จนถึงปัจจุบนั ”
สวา่ ง บา้ นดอนผวา (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะที่สมั ภาษณ์
ภูมิปัญญาเรื่อง ความหมายของเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลานอนุสาวรีย์
ทา้ วสุรนารี ถนนราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 16.00 น.
ไว้ “เป็นเพลงกอ้ ม มีหลากหลายรส ท้งั คาสง่ั สอน คาด่า กระทบกระเทียบเปรียบเปรย และกลา่ วเป็นนยั ถึง
เรื่องเพศ บางคนฟังไมไ่ ดเ้ พราะเห็นวา่ หยาบโลนเกินไป”
จะเห็นไดว้ า่ จากขอ้ มลู ความหมายเพลงโคราชของภูมิปัญญาท้งั 5 คน ดงั กล่าว ที่กล่าวไว้
สามารถสรุปไดว้ า่
เพลงโคราช หมายถึงเพลงร้องโตต้ อบชายหญิง เป็นเพลงพ้ืนบา้ นชนิดหน่ึงชองชาวไทย
โคราช มีรูปแบบเน้ือหา และการเล่นเพลงเป็นเอกลกั ษณ์ อนั สะทอ้ นใหเ้ ห็นโลกทศั น์ คา่ นิยม และ
วฒั นธรรมบางประการของชาวไทยโคราช
1.2. ความหมายของ หมอเพลงโคราช
1.2.1 จากการศึกษาเอกสารที่เก่ียวขอ้ ง
ชื่อผแู้ ต่ง พระครูโสภิตธรรมประยตุ ( อดุ ม อุตฺตมปญฺโญ / สงสุระ) ไดใ้ หค้ วามหมายของ
หมอเพลงโคราชไวว้ า่ หมอเพลงโคราช (The Singers) หมายถึง ผรู้ ้องเพลงโคราช ซ่ึงประกอบดว้ ยฝ่าย
ชายและฝ่ายหญิง เพอื่ ขบั ร้องเพลงโคราช และ บทกลอน อนั เกี่ยวกบั เพลงโคราช
ชื่อผแู้ ต่ง ถาวร สุบงกช ไดใ้ หค้ วามหมายของหมอเพลง ไวว้ า่ หมอเพลง หมายถึง ผทู้ ี่มี
ลกั ษณะรูปร่างสง่างาม มีสติปัญญา และเป็นผทู้ ี่ร่าเริง ชงั พดู กลา้ แสดงออก มีความสามารถเฉพาะตวั
ในดา้ นการจดั เพลง
.(2555).ความหมายหมอเพลงโคราช
www.stjohn.ac.th/Department/internet_rally/rally5_47/IT_cul/ .. ไดใ้ หค้ วามหมายของ
หมอเพลงโคราชวา่ ชายหญิง ปะทะคารมกนั ในดา้ นสานวนโวหาร ส่ิงสาคญั ของการร้องคือ การดน้ กลอน
สด ร้องแกก้ นั ดว้ ยปฏิภาณไหวพริบ ทาใหเ้ กิดความสนุกสนานท้งั สองฝ่า เป็นเน้ือความของเพลงพ้ืนเมืองที่
นิยมร้องกนั
.(2555).ความหมายหมอเพลงโคราช .www.koratinfo.com/samapi/koratsong/koratsng1.htm
ไดใ้ หค้ วามหมายของหมอเพลงโคราชวา่ ผปู้ ระกอบอาชีพเพลงโคราชที่เลน่ เป็นอาชีพ ไดร้ ับการวา่ จา้ งเป็น
เงินตามราคาท่ีกาหนดเพลงจะเลน่ ในงานฉลองหรือสมโภชตา่ ง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงาน
ประจาปี หรือเลน่ แกบ้ น
34
.(2555).ความหมายหมอเพลงโคราช.www.koratinfo.com/samapi/koratsong/index.htm ไดใ้ ห้
ความหมายของหมอเพลงโคราชวา่ เพลงโคราชที่เลน่ เป็นอาชีพ มีการวา่ จา้ งเป็นเงินตามราคาท่ีกาหนด
เพลงประเภทน้ีจะเล่นในงานฉลองหรือสมโภชต่าง ๆ เช่น งานศพ งานบวชนาค ทอดกฐินงาน
ประจาปี หรือเล่นแกบ้ น ผปู้ ระกอบอาชีพเพลงโคราชน้ีเรียกวา่ " หมอเพลง" การเลน่ จะเล่นเป็นพธิ ีการ มี
เวที การแตง่ กายตามแบบของหมอเพลงและมีการยกครู
จะเห็นไดว้ า่ จากขอ้ มูลความหมายหมอเพลงโคราชของเอกสารท่ีเกี่ยวขอ้ งท้งั 5 เล่ม ดงั กล่าว
ท่ีกลา่ วไว้ สามารถสรุปไดว้ า่ หมอเพลง หมายถึงนกั ร้องเพลงโคราช ในอดีตหมอเพลงรุ่นใหญ่หรือหมอ
เพลงอาวุโส คือ หมอเพลงอายุ 50 ปี ข้นึ ไปจะตอ้ งเป็นผรู้ ู้และมีความสามารถในการเล่นเพลงอยา่ งมาก แต่
ปัจจุบนั นิยมใชเ้ รียกผทู้ ี่ประกอบอาชีพหมอเพลงรุ่นเลก็ คอื หมอเพลงที่อายุ 50 ปี ลงมาเป็นนกั ร้องเพลง
โคราชซ่ึงแบง่ ตามอายแุ ละประสบการณ์
1.3. ความหมายของหมอเพลงโคราช จากการสมั ภาษณ์
กาป่ัน บา้ นแทน่ (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของหมอเพลงโคราชไวข้ ณะที่สมั ภาษณ์ภูมิปัญญา
เรื่อง ความหมายของหมอเพลงโคราช ในวนั ท่ี 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ บา้ นเลขที่ 334 ถนน
จิระ ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ “ผชู้ ายหรือผหู้ ญิง
ที่มีการฝึกฝนหดั ร้องกลอน เพลงด่น มีปฏิภาณไหวพริบในการต่อกลอนได้ และสามารถแตง่ สดๆต่อ
เหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึน”
กาเหวา่ โชคชยั (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของเพลงโคราชไวข้ ณะที่สัมภาษณ์ภมู ิ
ปัญญาเรื่อง ความหมายของหมอเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ บา้ นเลขที่ 334
ถนนจิระ ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ “ เป็นผทู้ ี่มี
ใจรัก มีความอดทน ขยนั ในการฝึกร้อง และสามารถโตต้ อบกบั ค่ใู นการร้องเพลงโคราช”
เลาะ บา้ นแท่น (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของหมอเพลงโคราชไวข้ ณะที่สมั ภาษณ์ภูมิ
ปัญญาเร่ือง ความหมายของหมอเพลงโคราช ในวนั ท่ี 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลานอนุสาวรีย์
ทา้ วสุรนารี ถนนราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 16.00น. ไว้
วา่ “เป็นชาวบา้ นที่มีใจรักที่ร้องเล่นกนั ในยามวา่ งงานเพอื่ ความสนุกสนาน เช่นในงานลงแขกเก่ียวขา้ ว
หรือพบปะพดู คุยกนั ในวงสุรา ชาวบา้ นท่ีวา่ เพลงไดจ้ ะวา่ เพลงเพื่อความสนุกสนานไม่มีพธิ ีรีตรอง ”
ลาไย หนองมว่ ง (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของหมอเพลงโคราชไวข้ ณะที่สัมภาษณ์
ภมู ิปัญญาเรื่อง ความหมายของหมอเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลาน
อนุสาวรียท์ า้ วสุรนารี ถนนราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา
16.00 น.ไวว้ า่ “ ผทู้ ่ีรักในการร้องเพลงโคราช ร้องกลอน โตต้ อบได้ อดทน ขยนั ร้องกลอน ”
สวา่ ง บา้ นดอนผวา (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มลู ความหมายของหมอเพลงโคราชไวข้ ณะที่สัมภาษณ์ภูมิ
ปัญญาเรื่อง ความหมายของหมอเพลงโคราช ในวนั ท่ี 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ ลานอนุสาวรีย์
35
ทา้ วสุรนารี ถนนราชดาเนิน ตาบลในเมือง อาเภอเมืองนครราชสีมา จงั หวดั นครราชสีมา เวลา 16.00 น.
ไว้ หมอเพลงโคราช หมายถึง ผรู้ ้องเพลงโคราช ซ่ึงประกอบดว้ ยฝ่ายชายและฝ่ายหญิง เพื่อขบั ร้องเพลง
โคราช และ บทกลอน อนั เกี่ยวกบั เพลงโคราช
จะเห็นไดว้ า่ จากขอ้ มูลความหมายหมอเพลงโคราชของภูมิปัญญาท้งั 5 คน ดงั กล่าว ที่
กล่าวไว้ สามารถสรุปไดว้ า่ คนท่ีรู้เพลงโคราช ผทู้ ี่มีความรู้เร่ืองเพลงโคราชหากใครไดม้ าศึกษาเพลงโคราช
จะรักอยา่ งจบั จิตจบั ใจผมู้ ีความรู้ เช่น หมอมวย หมอผี คนไหนอยากรู้เรื่องเพลงโคราช ตอ้ งไปช่วยครูเล้ียง
หมู ช่วยทานา 2-3 ปี
1.2 ประวตั ิความเป็นมาของเพลงโคราช
1.2.1 จากการศึกษาเอกสารที่เก่ียวขอ้ ง
ตานานของเพลงโคราชน้นั ผรู้ ู้และหมอเพลงเลา่ ใหฟ้ ังวา่ มีนายพรานคนหน่ึงชื่อ
เพชรนอ้ ย ออกไปลา่ สตั วใ์ นป่ า เขตหนองบุญนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสีมา คนื หน่ึงแกไปพบ
ลูกสาวพญานาคข้นึ มาจากหนองน้า มานงั่ ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ย ไดย้ นิ เสียงจึงแอบเขา้ ไปฟัง
ใกล้ ๆ แกประทบั ใจในความไพเราะและเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ นอ่ืนฟัง ลกั ษณะ
เพลงที่ร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคู่สอง (สุวจั น์ ลิปตพลั ลภ. 2542 : 140)
อีกตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดีย โดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผู้
นามา พร้อม ๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าคกลาง และเพลงโคราชอยทู่ ี่
นครราชสีมา เพลงโคราชระยะแรก ๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนที่เรียนรู้เพลงโคราช จากพระยาเขม็ เพชร ช่ือ
ตาจนั บา้ นสก อยู่ "ซุมบา้ นสก" ติดกบั สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ ตานานท้งั สองถึงแมจ้ ะตา่ งกนั ในดา้ น
กาเนิดแตต่ รงกนั อยา่ งหน่ึงท่ีกลา่ ววา่ เพลงโคราชระยะแรกเลน่ แบบเพลงกอ้ ม (สุวจั น์ ลิปตพลั ลภ. 2542 :
140)
.(2555).ความหมายประวตั ิเพลงโคราช http://www.geocities.com/koracha130/pako.htm
ไดใ้ หค้ วามหมายของประวตั ิเพลงโคราชวา่ ประวตั ิของเพลงโคราชน้นั มีการเล่าขานกนั มาวา่ มีนายพราน
คนหน่ึงช่ือ เพชรนอ้ ย ออกไปลา่ สัตว์ ในเขตหนองบุนนาก บา้ นหนองบุนนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั
นครราชสีมา คนื หน่ึงแกไปพบลกู สาวพญานาค ข้นึ มาจากหนองน้า มานงั่ ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ย
ไดย้ นิ เสียง จึงแอบเขา้ ไปฟังใกล้ ๆ แกประทบั ใจ ในความไพเราะ และเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานอง
มาร้องใหค้ นอ่ืนฟัง ลกั ษณะเพลงท่ีร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคู่สอง
อีก ตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดีย โดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผนู้ ามา
พร้อมๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าคกลาง และเพลงโคราชอยทู่ ่ีนครราชสีมา
เพลงโคราชระยะแรกๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนท่ีเรียนรู้เพลงโคราช จากพระยาเขม็ เพชร ชื่อตาจนั บา้ นสก
อยู่ "ซุมบา้ นสก" ติดกบั สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ
36
ตานานท้งั สองถึงแมจ้ ะตา่ งกนั ในดา้ นกาเนิดแต่ตรงกนั อยา่ งหน่ึงที่กล่าววา่ เพลงโคราชระยะแรกเลน่
แบบเพลงกอ้ ม
กอ้ ม เป็นภาษาโคราชและภาษาอีสาน แปลวา่ ส้ัน เพลงกอ้ มหมายถึง เพลงส้ัน ๆ วา่ โตต้ อบกลา่ ว
ลอย ๆ ท้งั ท่ีมีความหมายลึกซ้ึง หรือไมม่ ีความหมายเลยก็ได้
เพลงโคราชจะเริ่มเล่นต้งั แต่เม่ือใด ไมป่ รากฏหลกั ฐานที่แน่ชดั หลกั ฐานจากคาบอกเล่าตอ่ ๆ กนั มา
มีเพยี งวา่ สมยั ทา้ วสุรนารี ( คุณยา่ โม ) ยงั มีชีวิตอยู่ ( พ.ศ. 2313 ถึง 2395 ) ทา่ นชอบเพลงโคราชมาก
เรื่องราวของเพลงโคราชไดป้ รากฏหลดั ฐานชดั เจน คือในปี พ.ศ. 2456 ท่ีสมเดจ็ พระศรีพชั รินทราบรมราชินี
นาถ พระราชชนนีพนั ปี หลวง เสดจ็ มานครราชสีมาทรงเปิ ดถนนจอมสุรางคย์ าตร์ และเสดจ็ ไปพมิ าย ใน
โอกาสรับเสดจ็ คร้ังน้นั หมอเพลงชายรุ่นเก่าชื่อเสียงโด่งดงั มากชื่อนายหร่ี บา้ นสวนข่า ไดม้ ีโอกาสเลน่ เพลง
โคราชถวาย เพลงท่ีเลน่ ใชเ้ พลงหลกั เช่น กลอนเพลงที่วา่
" ขา้ พเจา้ นายหรี่อยบู่ ุรีโคราชเป็นนกั เลงเพลงหดั บ่าวพระยากาแหง ฯ เจา้ คุณเทศา ทา่ นต้งั ใหเ้ ป็นขุนนาง .....
ตาแหน่ง "
ความอีกตอนเอ่ยถึงการรับเสด็จวา่
" ไดส้ ดบั วา่ จะรับเสด็จเพ่ือเฉลิมพระเดชพระจอมแผน่ ดิน โห่สามลา ฮาสามหลน่ั เสียงสนนั่ ....ธานินทร์ "
( สมเด็จพระพนั ปี หลวง ทรงเป็นผบู้ งั คบั การพิเศษประจากรมทหารมา้ นครราชสีมา จนถึง พ.ศ. 2462 เมื่อ
เสดจ็ นครราชสีมา นายหรี่ สวนข่า กม็ ีโอกาสเลน่ เพลงถวาย ) เพลงโคราชมีโอกาสเลน่ ถวายหนา้ พระท่ีนง่ั
ในงานชุมนุมลกู เสือคร้ังที่ 1 ในนามการแสดงมหรสพของมณฑลนครราชสีมา เกี่ยวกบั กาเนิดของเพลง
โคราช มีท้งั ท่ีเป็นคาเลา่ และตานานหลกั ฐานจากคาบอกเลา่ ของหมอเพลงอีกจานวนหน่ึงเล่าต่อ ๆ กนั มาวา่
ในสมยั รัตนโกสินทร์มีสงครามระหวา่ งไทยกบั เขมร เม่ือไทยชนะสงครามเขมรคร้ังไร ชาวบา้ นจะมีการ
เฉลิมฉลองชยั ชนะ ดว้ ยการขบั ร้องและร่ายรากนั ในหมสู่ กที่เขาเรียกวา่ " ซุมบา้ นสก " ใกล้ ๆ กบั ชุมทาง
รถไฟ ถนนจิระและเริ่มเลน่ เพลงโคราชกนั ที่หมู่บา้ นน้ี ท่าทางการรารุกราถอย และการป้องหู มีผสู้ นั นิษฐาน
วา่ ประยกุ ตม์ าจากการเลน่ เจรียง ท่ีเป็นเพลงพ้นื บา้ นของชาวสุรินทร์ผสมผสาน กบั เพลงทรงเคร่ืองของภาค
กลาง
ชื่อผแู้ ต่ง ถาวร สุบงกช ไดใ้ หค้ วามหมายของประวตั ิเพลงโคราชไวว้ า่ ประวตั ิของเพลงโคราชน้นั
มีการเล่าขานกนั มาวา่ มีนายพรานคนหน่ึงช่ือ เพชรนอ้ ย ออกไปลา่ สัตว์ ในเขตหนองบนุ นาก
บา้ นหนองบุนนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสีมา คืนหน่ึงแกไปพบลกู สาวพญานาค ข้นึ มาจากหนองน้า
มานง่ั ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ยไดย้ นิ เสียง จึงแอบเขา้ ไปฟังใกล้ ๆ แกประทบั ใจ ในความไพเราะ
และเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ นอ่ืนฟัง ลกั ษณะเพลงท่ีร้องเป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคู่
สอง
37
อีกตานานหน่ึงเล่าวา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดีย โดยพระยาเขม็ เพชรเป็นผนู้ ามา
พร้อมๆ กบั ลิเก และลาตดั โดยใหล้ ิเกอยกู่ รุงเทพฯ ลาตดั อยภู่ าคกลาง และเพลงโคราชอยทู่ ่ีนครราชสีมา
เพลงโคราชระยะแรกๆ เป็นแบบเพลงกอ้ ม คนท่ีเรียนรู้เพลงโคราช จากพระยาเขม็ เพชร ช่ือตาจนั บา้ นสก
อยู่ "ซุมบา้ นสก" ติดกบั สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ
ตานานท้งั สองถึงเมจ้ ะต่างกนั ในดา้ นกาเนิดแต่ตรงกนั อยา่ งหน่ึงท่ีกลา่ ววา่ เพลงโคราชระยะแรกเล่นแบบ
เพลงกอ้ ม
กอ้ ม เป็นภาษาโคราชและภาษาอีสาน แปลวา่ ส้นั เพลงกอ้ มหมายถึง เพลงส้ัน ๆ วา่ โตต้ อบกลา่ ว
ลอย ๆ ท้งั ที่มีความหมายลึกซ้ึง หรือไม่มีความหมายเลยก็ได้ เพลงโคราชจะเร่ิมเลน่ ต้งั แตเ่ ม่ือใด ไมป่ รากฏ
หลกั ฐานท่ีแน่ชดั หลกั ฐานจากคาบอกเลา่ ตอ่ ๆ กนั มา มีเพียงวา่ สมยั ทา้ วสุรนารี ( คุณย่าโม ) ยงั มีชีวติ อยู่ (
พ.ศ. 2313 ถึง 2395 ) ท่านชอบเพลงโคราชมาก เร่ืองราวของเพลงโคราชไดป้ รากฏหลดั ฐานชดั เจน คือในปี
พ.ศ. 2456 ท่ีสมเด็จพระศรีพชั รินทราบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพนั ปี หลวง เสด็จมานครราชสีมาทรงเปิ ด
ถนนจอมสุรางคย์ าตร์ และเสดจ็ ไปพมิ าย ในโอกาสรับเสด็จคร้ังน้นั หมอเพลงชายรุ่นเก่าชื่อเสียงโด่งดงั มาก
ชื่อนายหร่ี บา้ นสวนข่า ไดม้ ีโอกาสเล่นเพลงโคราชถวาย เพลงที่เล่นใชเ้ พลงหลกั เช่น กลอนเพลงท่ีวา่
" ขา้ พเจา้ นายหร่ีอยบู่ ุรีโคราชเป็นนกั เลงเพลงหดั บา่ วพระยากาแหง ฯ เจา้ คณุ เทศา ทา่ นต้งั ใหเ้ ป็นขนุ นาง .....
ตาแหน่ง "
ความอีกตอนเอ่ยถึงการรับเสด็จวา่
" ไดส้ ดบั วา่ จะรับเสด็จเพ่ือเฉลิมพระเดชพระจอมแผน่ ดิน โห่สามลา ฮาสามหลน่ั เสียงสนน่ั ....ธานินทร์ "
( สมเดจ็ พระพนั ปี หลวง ทรงเป็นผบู้ งั คบั การพิเศษประจากรมทหารมา้ นครราชสีมา จนถึง พ.ศ. 2462 เม่ือ
เสดจ็ นครราชสีมา นายหรี่ สวนขา่ ก็มีโอกาสเลน่ เพลงถวาย ) เพลงโคราชมีโอกาสเลน่ ถวายหนา้ พระที่นง่ั ใน
งานชุมนุมลูกเสือคร้ังที่ 1 ในนามการแสดงมหรสพของมณฑลนครราชสีมา เกี่ยวกบั กาเนิดของเพลงโคราช
มีท้งั ท่ีเป็นคาเลา่ และตานานหลกั ฐานจากคาบอกเล่าของหมอเพลงอีกจานวนหน่ึง เลา่ ต่อ ๆ กนั มาวา่ ในสมยั
รัตนโกสินทร์มีสงครามระหวา่ งไทยกบั เขมร เม่ือไทยชนะสงครามเขมรคร้ังไร ชาวบา้ นจะมีการเฉลิมฉลอง
ชยั ชนะ ดว้ ยการขบั ร้องและร่ายรากนั ในหมูส่ กที่เขาเรียกว่า " ซุมบา้ นสก " ใกล้ ๆ กบั ชมุ ทางรถไฟ ถนนจิระ
และเร่ิมเลน่ เพลงโคราชกนั ท่ีหมู่บา้ นน้ี ทา่ ทางการรารุกราถอย และการป้องหู มีผสู้ นั นิษฐานวา่ ประยกุ ตม์ า
จากการเล่นเจรียง ท่ีเป็นเพลงพ้ืนบา้ นของชาวสุรินทร์ผสมผสาน กบั เพลงทรงเครื่องของภาคกลาง
ชื่อผแู้ ตง่ พระครูโสภิตธรรมประยตุ ( อุดม อุตฺตมปญฺโญ / สงสุระ) ไดใ้ หค้ วามหมายของประวตั ิ
เพลงโคราชไวว้ า่ ตานานเพลงโคราชสมยั ก่อนน้นั เพลงโคราชเป็นท่ีนิยมมาก เพราะการแสดงมหรสพ ที่
เป็นหวั ใจของงานฉลองสมโภชใด ๆ ก็ตาม จะมีเพลงโคราชเพยี งอยา่ งเดียว คนฟังเพลงก็มีเวลามาก ฟังกนั
38
ต้งั แตห่ ัวค่าจนรุ่งเชา้ เมื่อหมอเพลงเล่นเพลงลา คือ ลาผฟู้ ังลาเจา้ ภาพ และเพือ่ นหมอเพลงดว้ ยกนั จะมีป่ี
พาทย์ ฆอ้ ง กลอง บรรเลงรับ หมอเพลงจะราตามกนั ไปยงั บา้ นเจา้ ภาพ เจา้ ภาพก็นาเงินคา่ หมอเพลงมาให้
พร้อมท้งั เล้ียงขา้ วปลา อาหาร และห่อขา้ ว ของกินตา่ ง ๆ ใหเ้ ป็นเสบียง ในการเดินทางกลบั คนฟังจะอยู่
ร่วมฟังงาน จนเสร็จสิ้นกระบวนการ จึงทยอยกลบั เช่นกนั
เพลงโคราชสมยั ก่อน ไดไ้ ปเล่นหลายจงั หวดั เช่น บรุ ีรัมย์ เพชรบูรณ์ พษิ ณุโลกสุรินทร์ ตลอดจนถึงประเทศ
กมั พูชา สาหรับจงั หวดั ตา่ ง ๆ ในภาคกลาง กไ็ ปเลน่ เป็นคร้ังคราวปัจจุบนั ค่านิยมของผฟู้ ัง เปลี่ยนแปลงไป
มาก แมแ้ ตผ่ ฟู้ ัง ในจงั หวดั นครราชสีมาเอง กเ็ สื่อมความนิยมลงมาก บา้ งก็เห็นวา่ เพลงโคราช เป็นเพลง
หยาบคาย และไมน่ ่าสนใจ แมท้ างราชการส่งเสริม ให้นาออกแสดง ทางวทิ ยกุ ระจายเสียงแห่งประเทศไทย
จงั หวดั นครราชสีมากต็ อ้ งผา่ นการตรวจ อยา่ งรัดกุม จะใชภ้ าษาตรง ๆ เหมือนสมยั ก่อนไมไ่ ดถ้ ือวา่ ไม่
เหมาะสมในการจดั งานฉลองสมโภชใดๆ มกั จะมีมหรสพอ่ืนๆ เป็นคู่แข่งมากมาย เช่นภาพยนตร์ มวย เพลง
ลกู ทงุ่ ลิเก และราวง เพลงโคราชจึงเป็นที่สนใจ สาหรับผฟู้ ังรุ่นเก่าท่ีมีอายคุ ่อนขา้ งสูงแทบท้งั น้นั หมอเพลง
โคราช ไดร้ วมตวั กนั เป็นคณะเพลงโคราช หลายคณะ
และเขา้ มาต้งั สานกั งานคณะ อยใู่ นอาเภอเมืองเป็นส่วนใหญ่ เพอื่ ความสะดวก สาหรับมาติดต่อ หาเพลงไป
เล่น หมอเพลงโคราช ตอ้ งเล่นเพลงประยกุ ต์ ตามใจผฟู้ ัง เช่น เล่นเพลงหมอลา เลน่ เพลงลาตดั และเพลง
ลูกทุ่ง พูดถึงทา่ ราแตกต่างกนั ไป มีเพลงโคราชของคณะทองสุขกาปัง ที่ประยกุ ต์ เล่นแบบลาเพลิน คือนาเอา
ดนตรีสากล เขา้ มาประกอบ แต่ยงั ไมเ่ ป็นท่ีแพร่หลายนกั การรวมตวั กนั เป็นคณะเพลงโคราชปัจจุบนั น้นั นาง
สองเมือง อินทรกาแหง เป็นผรู้ ิเริ่มต้งั ข้ึนเป็นคนแรก เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๙ ต้งั อยทู่ ่ี ถนนสุรนารายณ์และต่อมา
กม็ ีคณะตา่ ง ๆต้งั ข้ึนอีกหลายคณะ ขอ้ ดีคือ ทาใหส้ ะดวก ในการติดต่อจา้ งไปเล่น ขอ้ ไม่ดีคือ เม่ือหมอเพลง
อยคู่ ณะเดียวกนั ก็รู้ช้นั เชิงและฝีปากกนั ทาใหฟ้ ัง ไมส่ นุกสนาน มีผพู้ ยายามจะรวมคณะเพลงโคราชตา่ งๆ
ก่อต้งั เป็นสมาคมเพลงโคราช แต่ยงั ไม่ไดร้ ับความร่วมมือจากหมอเพลงเท่าที่ควรจากความเชื่อท่ีวา่ ทา่ นทา้ ว
สุรนารี ( คุณหญิงโม หรือ ยา่ โมที่ชาวบา้ นเรียกทา่ น ) ชอบเพลงโคราช ในสมยั ท่ีท่านมีชีวิตอยู่ จึงมีผหู้ า
เพลงโคราชไปเล่นใหท้ า่ นฟัง เป็นการแกบ้ น ณ บริเวณใกล้ ๆ กบั อนุสาวรีย์ ในตอนกลางคืนเป็นประจา อาจ
เป็นปัจจยั หน่ึง ที่ทาใหค้ นรุ่นใหม่ ไดร้ ู้จกั เพลงโคราช และหมอเพลงมีรายไดป้ ระจา แต่ก็มีผสู้ นใจไปฟังไม่
มากนกั พดู ถึงการดาเนินชีวติ ของหมอเพลงรุ่นปัจจุบนั ส่วนใหญ่อาชีพทานา และเล่นเพลงเป็นอาชีพรองแต่
หมอเพลง ท่ีมีชื่อเสียงเช่น ลอยชาย แพรกระโทก, ลาดวน จกั ราช, ทองสุข กาปัง, นกนอ้ ย วงั ม่วง, ราไพ หัว
รถไฟ ตา่ งกลา่ วเป็นเสียงเดียวกนั วา่ การประกอบอาชีพ ของหมอเพลงโคราชยงั ทารายไดด้ ี ยงั เป็นอาชีพที่
มนั่ คงอยู่ หมอเพลงดงั กลา่ วน้ี แมจ้ ะประกอบอาชีพอื่นเช่น ทานา ทาไร่ เป็นนกั ธุรกิจ แต่อาชีพหลกั คือ เล่น
เพลงโคราช๒
ช่ือผแู้ ตง่ วกิ ิพเี ดีย สารานุกรมเสรี ไดใ้ หค้ วามหมายของประวตั ิเพลงโคราชไวว้ า่ เพลงโคราชจะ
เริ่มเลน่ ต้งั แตเ่ มื่อใด ไมป่ รากฏหลกั ฐานที่แน่ชดั หลกั ฐานจากคาบอกเลา่ ต่อ ๆ กนั มา มีเพยี งวา่ สมยั ทา้ ว
สุรนารี ( คณุ ยา่ โม ) ยงั มีชีวิตอยู่ ( พ.ศ. 2313 ถึง 2395 ) ท่านชอบเพลงโคราชมาก เร่ืองราวของเพลงโคราช
39
ไดป้ รากฏหลดั ฐานชดั เจน คือในปี พ.ศ. 2456 ที่สมเด็จพระศรีพชั รินทราบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพนั ปี
หลวง เสด็จมานครราชสีมาทรงเปิ ดถนนจอมสุรางคย์ าตร์ และเสดจ็ ไปพิมาย ในโอกาสรับเสด็จคร้ังน้นั
หมอเพลงชายรุ่นเก่าชื่อเสียงโด่งดงั มากชื่อนายหรี่ บา้ นสวนขา่ ไดม้ ีโอกาสเลน่ เพลงโคราชถวาย เพลงที่เลน่
ใชเ้ พลงหลกั เช่น กลอนเพลงที่วา่ " ขา้ พเจา้ นายหรี่อยบู่ ุรีโคราชเป็นนกั เลงเพลงหดั บา่ วพระยากาแหง ฯ เจา้
คณุ เทศา ทา่ นต้งั ใหเ้ ป็นขนุ นาง .....ตาแหน่ง " ความอีกตอนเอ่ยถึงการรับเสดจ็ วา่ " ไดส้ ดบั วา่ จะรับเสดจ็ เพ่ือ
เฉลิมพระเดชพระจอมแผน่ ดิน โห่สามลา ฮาสามหลน่ั เสียงสนน่ั ....ธานินทร์ " ( สมเดจ็ พระพนั ปี หลวง ทรง
เป้นผบู้ งั คบั การพิเศษประจากรมทหารมา้ นครราชสีมา จนถึง พ.ศ. 2462 เมื่อเสด็จนครราชสีมา นายหรี่ สวน
ข่า กม็ ีโอกาสเล่นเพลงถวาย ) เพลงโคราชมีโอกาสเล่นถวายหนา้ พระที่นง่ั ในงานชุมนุมลูกเสือคร้ังที่ 1 ใน
นามการแสดงมหรสพของมณฑลนครราชสีมา เกี่ยวกบั กาเนิดของเพลงโคราช มีท้งั ที่เป็นคาเล่าและตานาน
หลกั ฐานจากคาบอกเลา่ ของหมอเพลงอีกจานวนหน่ึง เล่าตอ่ ๆ กนั มาวา่ ในสมยั รัตนโกสินทร์มีสงคราม
ระหวา่ งไทยกบั เขมร เม่ือไทยชนะสงครามเขมรคร้ังไร ชาวบา้ นจะมีการเฉลิมฉลองชยั ชนะ ดว้ ยการขบั ร้อง
และร่ายรากนั ในหมสู่ กที่เขาเรียกวา่ " ซุมบา้ นสก " ใกล้ ๆ กบั ชุมทางรถไฟ ถนนจิระและเริ่มเล่นเพลงโคราช
กนั ท่ีหมบู่ า้ นน้ี ท่าทางการรารุกราถอย และการป้องหู มีผสู้ นั นิษฐานวา่ ประยกุ ตม์ าจากการเล่นเจรียง ที่เป็น
เพลงพ้ืนบา้ นของชาวสุรินทร์ผสมผสาน กบั เพลงทรงเครื่องของภาคกลาง
จะเห็นไดว้ า่ จากขอ้ มูลประวตั ิเพลงโคราชของเอกสารท่ีเกี่ยวขอ้ งท้งั 5 เล่ม ดงั กลา่ ว ท่ีกล่าวไว้
สามารถสรุปไดว้ า่ จากตานานของผรู้ ู้และหมอเพลงเลา่ วา่ มีนายพรานคนหน่ึงช่ือเพชรนอ้ ย ออกไปลา่ สตั ว์
ในเขตหนองบุนนาก บา้ นหนองบุนนาก อาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสีมา คืนหน่ึงแกไปพบลกู สาว
พญานาค ข้ึนมาจากหนองน้า มานงั่ ร้องเพลงคนเดียว พรานเพชรนอ้ ยไดย้ นิ เสียง จึงแอบเขา้ ไปฟังใกลๆ้ แก
ประทบั ใจ ในความไพเราะและเน้ือหาของเพลง จึงจาเน้ือและทานองมาร้องใหค้ นอื่นฟังลกั ษณะเพลงที่ร้อง
เป็นเพลงกอ้ ม หรือเพลงคสู่ อง อีกตานานหน่ึงเลา่ วา่ ชาวโคราชไดเ้ พลงโคราชมาจากอินเดียโดยพระยาเขม็
เพชรเป็นผนู้ ามาพร้อมๆกบั ลิเล และลาตดั โดยใหล้ ิเลอยกู่ รุงเทพฯลาตดั อยภู่ าคกลาง และเพลงโคราชอยทู่ ี่
นครราชสีมา เพลงโคราชระยะแรกๆเป็นแบบเพลงกอ้ ม คนที่เรียนรู้เพลงโคราช จากพระยาเขม็ เพชรช่ือ ตา
จนั บา้ นสก อยซู่ ุมบา้ นสก ติดกบั สถานีรถไฟ ชุมทางถนนจิระ
1.2.2 จากการสมั ภาษณ์ ภูมิปัญญาหมอเพลงโคราช
กาปั่น บา้ นแทน่ (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของประวตั ิเพลงโคราชไวข้ ณะท่ีสมั ภาษณ์ ภูมิ
ปัญญาเร่ือง ความหมายของประวตั ิเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2555 ณ บา้ นเลขท่ี 336
ถนนจิระ ตาบลในเมือง เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ “เกิดข้นึ ในสมยั สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชช่วงปลายกรุงศรี
อยธุ ยาน้นั ไมม่ ีศึกสงครามประเทศใดเมืองใดไมม่ ีศึกสงคามศิลปวฒั นธรรมพุ่งข้ึน สมยั พระนารายณ์จะได้
เห็นนกั กวีศรีปราชญเ์ ป็นเจา้ บทเจา้ กลอน สมเด็จพระนารายณ์มหารทรงรับสัง่ ใหพ้ ระยายมราชมาสร้างเมือง
โคราช คนโคราชกเ็ ลยตอ้ งเป็นเจา้ บทเจา้ กลอน เหมือนสมยั กรุงศรีอยธุ ยา ของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
40
สมเด็จพระยมราชทรงส่ังให้มาสร้างเมืองในการน้นั มา ทาไมถึงเกิดเพลงโคราชข้ึน ตามการอา้ งอิงเอาไวใ้ น
สมยั พ.ศ.2456 สมเดจ็ พนั ตรีหลวงในสมยั รัชกาลที่ 5 พระองคเ์ สด็จมาทรงเปิ ดถนนจอมสุรางคย์ าตร์แลว้ ก็
เสดจ็ ไปเมืองพมิ ายทรงรับสง่ั ถามเจา้ เมืองสมยั น้นั วา่ คนโคราชเวลาเสร็จสิ้นภาระกิจการทาไร,ทานา ยาม
วา่ งงานมีการละเลน่ บนั เทิงใจผอ่ นคลายยามวา่ ง เจา้ เมืองพิมายตรัสทลู วา่ มีเพลงโคราชกอ้ มพะยะ่ คะ่ เพลง
โคราชกอ้ มน่ีมนั กอ้ มมอยา่ งไร (ทรงตรัสถามเจา้ เมือง) ทรงส่ังใหห้ าหมอเพลงโคราชกอ้ มมาแสดงต่อหนา้
พระท่ีนง่ั ผทู้ ่ีไดร้ ับเกรียติสูงสุดในชีวิตช่ือนายหร่ี บา้ นสวนขา่ ไดถ้ ูกแตง่ ต้งั จากเจา้ คุณเทสา (เทา่ กบั เป็น
นายกเทศมนตรีสมยั น้ี)ใหเ้ ป็นขนุ นางตาแหน่งไพรี ที่นายหรี่ร้องไปน้นั เป็นการร้องแนะนาตนเองตอ่ หนา้
พระที่นง่ั นายหร่ีไดถ้ กู บนั ทึกใหเ้ ป็นหมอเพลงโคราชในพ.ศ.2456(ในสมยั รัชกาลท่ี5) แต่ผมเช่ือวา่ เพลง
โคราชเกิดข้นึ ในสมยั สมเดจ็ พระนารายม์ หาราชเพราะมีนกั กวศี รีปราชญเ์ กิดข้ึนมากมายในสมยั น้นั และ
สมยั มกั จะใชภ้ าษาภาที เป็นกลอนถามไถก่ นั เวลาท่ีเจอกนั หรือทกั กนั ถามสารทกุ ขส์ ุขดิษกนั เช่น แหวนน้ี
ทา่ นไดแ้ ต่ใดไรมา ที่น้ีคนโคราชก็เป็นเจา้ บทเจา้ กลอนคือกนั ยงั เช่นยายคนหน่ึงมีหลานถามยาย(ยายคนน้ี
ช่ือยายยมคนอายมุ ากสมยั ก่อนมกั ไมใ่ ส่เส้ือ)หลานร้องเป็นเพลงภาษาโคราชวา่ ยายยมนมยา่ นกลา้ ไดห้ วา่ น
หรือยงั แลว้ ยายยมกแ็ กห้ ลานสาววา่ ยายหวา่ นไวข้ า้ งบอ่ กาลงั รัดหน่อเท่าหน่ออีนาง สมยั ต่อมากม็ ีการละเล่น
กนั ในบา้ นตา่ งๆ ในยามเทศกาลเขา้ พรรษา-ออกพรรษาหลงั จากถวายพระตาหารพระสงฆ์ ก็มีการโตว้ าทีกนั
ในเรื่องเพลงโคราชจากบา้ นนึงท่ีมีสติปัญญาในเร่ืองเพลงโคราชใหม้ าโชวก์ นั และโตว้ าทีกนั ของแตล่ ะบ้าน
โคราชมกั จะพดู เป็นคาคู่ดงั เช่น กรุงทง-กรุงเทพ ,ไปนงไปนา-กิ๋นข่งกินเข่า,อยบู่ ง่ อยบู่ า้ น,ไดผ้ งไดผ้ วั ,ไดม้ ง-
ไดเ้ มีย คาเหลา่ น้นั แหละเคา้ เอามาประดิษฐ์เป็นเพลงโคราชซ้ึงสกั ษณะการสมั ผสั มนั แยบยลลึกซ้ึงกวา่ ลาตดั
เพลงอีแซวลาตดั มนั แคเ่ ป็นการละเล่น และมีหลกั ฐานอา้ งอิงไวแ้ ต่กม็ ีคนโบราณเลา่ วา่ เพลงโคราชเกิดข้ึนใน
สมยั นึงมีพรานคนนึงชื่อพญาเพชรนอ้ ย ไดเ้ ขา้ ป่ าล่าสตั ว์ หลงทางไปถึงแมน่ ้าแห่งหนี่ง ไปเจอลูกสาว
พญานาคกาลงั นงั่ ร้องเพลงกล่อมลกู ท่ีชายฝ่ัง(หนอง)พรานพญาเพชรนอ้ ยนน่ั สาหรีดแอบฟังเพลงของหญิง
สาวน้นั มีคาพร่าพรรณาต่อวา่ สามีซ่ึงไดเ้ สียกนั จนมีลกู คนหน่ึงกห็ นีหายไป บา้ งกลอนก็พรรณนาถึงความ
หวานช่ืน บา้ งกลอนกพ็ รรณนาถึงการพลดั พรากจากกนั บางกลอนก็สาปแช่งหกั กระดูกกนั พรานพญา
เพชรนอ้ ยก็พยายามจาไวท้ ุกบทกลอน แลว้ กก็ ลบั มาเมืองโคราชและเลา่ ใหช้ าวเมืองโคราชฟัง และร้องให้
ชาวโคราชฟัง ก็เลยไดใ้ ชแ้ สดงเพลงโคราชต้งั แต่น้นั เป็นตน้ มา หนองใหญ่ที่พรานพญาเพชรนอ้ ยไปพบมา
น้นั (เป็นอาเภอหนองบญุ มากในปัจจุบนั ) อีกตานานหน่ึงพระพญาเขม็ เพชรเป็นคนนาศิลปะเหล่าน้ีมาจาก
ประเทศอินเดียท่ีเผยแพร่จากรังกาทวปี แลว้ นาศิลปะสาเนียงจากรังกาทวีปมาเผยแพร่ในประเทศไทย เช่น
ลิเก เอาไวภ้ าคกลาง น้นั และจึงเป็นที่มาของการออกแขกทกุ คร้ังท่ีมีการเลน่ ลิเก เพลงลาตดั เพลงอีแซว ก็
เอาไปจากเพลงโคราช เพราะเพลงโคราชเป็นแมแ่ บบแต่การสัมผสั ของเพลงอีแซว,ลาตดั ไดล้ ึกซ่ึงเทา่ เพลง
41
โคราชเพราะเป็นการสมั ผสั ท่ีงา่ ยเกินไป(แลว้ กาปั่นกร็ ้องเพลงโคราชใหฟ้ ัง กาปั่นเลา่ วา่ “เพลงโคราชสมยั น้ี
เกือบจะสูญสิ้นไปเม่ือปี พ.ศ.2539แลว้ ผมจึงลกุ ข้ึนไปตอ่ ตา้ นอีกคร้ัง เพราะคนรุ่นใหมส่ ่วนมากจะหนั ไป
ฟังเพลงสตริง-ลกู ทุ่งผมเลยเกิดความคิดโดยการใหม้ ีจงั หวะใหม้ นั สนุกข้ึนโดยการมีอีเลคโทน มีอยวู่ นั หน่ึง
ผมนอนไมห่ ลบั กเ็ ลยแต่งเพลงคนโคราชตกกระท่อม เพลงโคราชจึงเป็นที่รู้จกั คนทว่ั ไปอีกคร้ังหน่ึง ส่วน
ลกู ศิษยล์ กู หาของผมกม็ ีสุนารี,ต้กั แตน,คามอสกน็ าไปประยกุ ตใ์ ชก้ นั ลกู ศิษยม์ ีหลายประเภทบางคนก็
นาไปใชเ้ ป็นเพลงลูกทุง่ ลกู ศิษยเ์ พลงโคราชกแ็ ยกไปต้งั คณะเอง ผมเองเกือบลม้ เพราะเพลงโคราชเร่ิมเส่ือม
คนรุ่นใหม่มกั ไม่ชอบฟัง ต้งั แต่น้นั มาเพลงโคราชกก็ ลายเป็นเชิงธุรกิจไปโดยปริยาย”
กาเหวา่ โชคชยั (2555) ไดใ้ หข้ อ้ มูลความหมายของประวตั ิเพลงโคราชไวข้ ณะที่
สัมภาษณ์ ภมู ิปัญญาเร่ือง ประวตั ิของเพลงโคราช ในวนั ที่ 27 เดือนสิงหาคม พ.ศ.2555 ณ บา้ นเลขท่ี 336
ถนนจิระ ตาบลในเมือง เวลา 13.00 น. ไวว้ า่ ”เกิดข้ึนในสมยั สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชช่วงปลายกรุง
ศรีอยธุ ยาน้นั ไมม่ ีศึกสงครามประเทศใดเมืองใดไม่มีศึกสงคามศิลปวฒั นธรรมพงุ่ ข้นึ สมยั พระนารายณ์จะ
ไดเ้ ห็นนกั กวศี รีปราชญเ์ ป็นเจา้ บทเจา้ กลอน สมเดจ็ พระนารายณ์มหารทรงรับสง่ั ใหพ้ ระยายมราชมาสร้าง
เมืองโคราช คนโคราชกเ็ ลยตอ้ งเป็นเจา้ บทเจา้ กลอน เหมือนสมยั กรุงศรีอยธุ ยา ของสมเด็จพระนารายณ์
มหาราช สมเด็จพระยมราชทรงส่ังใหม้ าสร้างเมืองในการน้นั มา ทาไมถึงเกิดเพลงโคราชข้ึน ตามการ
อา้ งอิงเอาไวใ้ นสมยั พ.ศ.2456 สมเดจ็ พนั ตรีหลวงในสมยั รัชกาลท่ี 5 พระองคเ์ สด็จมาทรงเปิ ดถนน
จอมสุรางคย์ าตร์ แลว้ กเ็ สด็จไปเมืองพมิ ายทรงรับสัง่ ถามเจา้ เมืองสมยั น้นั วา่ คนโคราชเวลาเสร็จสิ้นภาระ
กิจการทาไร,ทานา ยามวา่ งงานมีการละเล่นบนั เทิงใจผอ่ นคลายยามวา่ ง เจา้ เมืองพิมายตรัสทลู วา่ มีเพลง
โคราชกอ้ มพะยะ่ คะ่ เพลงโคราชกอ้ มน่ีมนั กอ้ มมอยา่ งไร (ทรงตรัสถามเจา้ เมือง) ทรงส่ังใหห้ าหมอเพลง
โคราชกอ้ มมาแสดงต่อหนา้ พระที่นงั่ ผทู้ ่ีไดร้ ับเกรียติสูงสุดในชีวิตชื่อนายหรี่ บา้ นสวนข่าไดถ้ ูกแต่งต้งั จาก
เจา้ คณุ เทสา(เทา่ กบั เป็นนายกเทศมนตรีสมยั น้ี)ใหเ้ ป็นขนุ นางตาแหน่งไพรี ที่นายหรี่ร้องไปน้นั เป็นการร้อง
แนะนาตนเองตอ่ หนา้ พระท่ีนงั่ นายหร่ีไดถ้ กู บนั ทึกให้เป็นหมอเพลงโคราชในพ.ศ.2456(ในสมยั รัชกาลที่5)
แตผ่ มเชื่อวา่ เพลงโคราชเกิดข้ึนในสมยั สมเดจ็ พระนารายม์ หาราชเพราะมีนกั กวีศรีปราชญเ์ กิดข้ึนมากมายใน
สมยั น้นั และสมยั มกั จะใชภ้ าษาภาที เป็นกลอนถามไถก่ นั เวลาท่ีเจอกนั หรือทกั กนั ถามสารทุกขส์ ุขดิบกนั
เช่น แหวนน้ีทา่ นไดแ้ ต่ใดไรมา ท่ีน้ีคนโคราชกเ็ ป็นเจา้ บทเจา้ กลอนคือกนั ยงั เช่นยายคนหน่ึงมีหลานถาม
ยาย(ยายคนน้ีช่ือยายยมคนอายมุ ากสมยั ก่อนมกั ไมใ่ ส่เส้ือ)หลานร้องเป็นเพลงภาษาโคราชวา่ ยายยมนมยา่ น
กลา้ ไดห้ วา่ นหรือยงั แลว้ ยายยมก็แกห้ ลานสาววา่ ยายหวา่ นไวข้ า้ งบอ่ กาลงั รัดหน่อเทา่ หน่ออีนาง สมยั ตอ่ มา
ก็มีการละเล่นกนั ในบา้ นต่างๆ ในยามเทศกาลเขา้ พรรษา-ออกพรรษาหลงั จากถวายพระตาหารพระสงฆ์ ก็มี
42
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
เล่มเพลงโคราชปี2555
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search