บทที่ 6 มลพิษสื่งแวดล้อม

มลพษิ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางนา้ การป้องกันและบาบัดมลพิษทาง

8) สง่ เสริมและสนับสนุนใหผ้ ูแ้ ทนชุมชนประชาคมและองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นมี
ส่วนร่วมในการปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หาในพื้นท่ี

9) รณรงค์และประชาสัมพนั ธใ์ ห้ประชาชนไดร้ ับความรู้และเกิดจติ สานกึ เกย่ี วกบั
การปอ้ งกนั และแก้ไขปญั หาภาวะมลพิษทางน้าอยา่ งตอ่ เนื่อง

10) กาหนดให้มีการสร้างระบบบาบัดน้าเสียรวมของชุมชนโดยต้องสามารถรวบรวม
นา้ เสียเข้าสูร่ ะบบไดไ้ มน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 70 ของน้าเสียทเี่ กิดข้ึน

มลพิษสง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ 7. มลพิษทางเสียง 6. มลพษิ ความรอ้ น
1. มลพิษทางนา้ 5. มลพษิ ทางอาหาร
มลพษิ
2. มลพษิ ทางอากาศ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ

3. มลพษิ ทางดนิ 4. มลพิษทางขยะ

มลพษิ สิ่งแวดล้อมตา่ งๆ มลพิษทางอากาศ ความหมายของมลพษิ ทางอากาศ

ความหมายของมลพิษทางอากาศ (Air Pollution)

หมายถึง ภาวะที่อากาศมกี ารเจือปนของมลสารหรือสิ่งปนเปอ้ื นในปรมิ าณทีม่ ากพอ
ทาให้อากาศเส่อื มคณุ ภาพเปน็ อันตรายตอ่ มนษุ ยส์ ตั วแ์ ละพชื

มลสาร (Pollutant) ทปี่ นเปื้อนอย่ใู นอากาศมีทงั้ ในรูปของแขง็ ฝุน่ ละออง ไอระเหย
หรือกา๊ ซ รวมทงั้ กลิน่ เขม่าควัน สารกัมมันตรังสี สารประกอบไฮโดรคาร์บอน ปรอท ตะกว่ั
ออกไซดข์ องไนโตรเจน และคาร์บอน เปน็ ตน้

มลพษิ สิง่ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางอากาศ ระบบภาวะมลพิษอากาศ

ความหมายของมลพิษทางอากาศ (Air Pollution)
สว่ นประกอบ 3 ส่วนท่ีมคี วามสมั พันธ์กนั คือ แหล่งกาเนดิ สารมลพิษ (Erndation

Councen) อากาศหรือบรรยากาศ (Atmosphere) และผ้รู บั ผลเสียหรือผลกระทบ
Receptor) แสดงเป็นแผนภูมคิ วามสัมพันธ์ดังภาพ

มลพษิ สง่ิ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอากาศ ประเภทของมลพษิ อากาศ

ประเภทของมลพิษอากาศ

1) สารมลพษิ อากาศปฐมภมู ิ (Primary Air Pollutants) เปน็ สารมลพษิ อากาศท่ี
เกดิ ขึน้ และถกู ระบายจากแหลง่ กาเนดิ โดยตรง เช่น ก๊าซซลั เฟอร์ไดออกไซด์
กา๊ ซคารบ์ อนมอนอกไซค์ กา๊ ซออกไซด์ของไนโตรเจน ขเี้ ถ้า และเขม่าควนั ดา ท่ีเกดิ จาก
การเผาไหมเ้ ชื้อเพลิงในยานพาหนะ และเตาเผาในโรงงานอตุ สาหกรรม เป็นตน้

มลพษิ สิ่งแวดล้อมต่างๆ มลพิษทางอากาศ ประเภทของมลพิษอากาศ

2) สารมลพิษอากาศทุติยภูมิ (Secondary Air Pollutants) เปน็ สารมลพิษ
อากาศท่ไี ม่ไดเ้ กดิ และถูกระบายออกจากแหลง่ กาเนิดใดๆ แตข่ ึ้นในบรรยากาศท่วั ๆ ไป
จากปฏิกริ ยิ าเคมรี ะหว่างสารมลพษิ อากาศปฐมภมู กิ บั สารประกอบอน่ื ๆ ทอ่ี ยู่ในบรรยากาศ
เช่น กา๊ ซโอโซน ซึง่ เกดิ จากปฏิกิริยาเคมี (Photochemical Oxidation) ระหวา่ งก๊าซออกไซด์
ของไนโตรเจนกับสารประกอบไฮโดรคารบ์ อนอ่นื ๆ และสารมลพิษอากาศทีเ่ ปน็ สารอนนิ ทรีย์
(Inorganic) เช่นก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ และฝุน่ ตะก่วั เปน็ ตน้

มลพิษสงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอากาศ แหล่งกาเนดิ มลพิษทางอากาศ

แหล่งกาเนิดมลพษิ ทางอากาศ

1) แหล่งกาเนิดตามธรรมชาติ (Natural Sources) เป็นแหล่งกาเนิดทกี่ อ่ ใหเ้ กิด
สารมลพิษอากาศตามกระบวนการทางธรรมชาติ ไมม่ กี ารกระทาของมนษุ ย์เขา้ ไปเกย่ี วข้อง
เชน่ ภเู ขาไฟระเบิด ไฟป่า ทะเลและมหาสมทุ ร ซึง่ เป็นแหลง่ กาเนดิ ของละอองเกลือ เปน็ ตน้

2) แหลง่ กาเนดิ ทีเ่ กดิ จากกจิ กรรมของมนุษย์ (Man-Made Sources) เป็น
แหลง่ กาเนดิ ที่เกดิ จากกจิ กรรมของมนษุ ย์ แบง่ ออกได้เป็น 2 ประเภท คอื แหล่งกาเนดิ ที่
เคล่อื นท่ไี ด้ (Mobile Source) ไดแ้ ก่ รถยนตเ์ รือยนต์เครอื่ งบนิ เป็นต้น และแหล่งกาเนดิ ท่ี
อยกู่ บั ท่ี (Stationery Sources) เช่น โรงงานอุตสาหกรรม ซง่ึ สารมลพษิ อากาศเกิดทกุ การ
ใชเ้ ช้อื เพลิงและเกิดจากกระบวนการการผลิตต่างๆ สรปุ ได้ดังนี้

มลพษิ สิง่ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางอากาศ แหลง่ กาเนิดมลพิษทางอากาศ

2) แหลง่ กาเนดิ ทเ่ี กดิ จากกิจกรรมของมนษุ ย์ (Man-Made Sources)
(2.1) กระบวนการเผาไหม้ของหม้อไอน้าเตาเผาซ่ึงมีวตั ถุประสงค์ในการก่อใหเ้ กดิ

พลงั งานความรอ้ น
(2.2) การถลงุ และแปรรูปโลหะในกระบวนการถลุงแร่ เชน่ การเผาและอบจะเกดิ การ

แพร่กระจายของทองแดง ตะก่ัว สงั กะสี แคดเมียม ปรอท และธาตอุ น่ื ๆ
(2.3) การทางานทเ่ี กย่ี วขอ้ งกับวสั ดุท่ีมีลกั ษณะเป็นผง เชน่ การบดวตั ถดุ บิ การคดั

แยกการผสมแปรรูปและการขนส่งท่ีกอ่ ให้เกิดฝุ่นละออง

มลพษิ สิ่งแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางอากาศ แหล่งกาเนดิ มลพิษทางอากาศ

2) แหล่งกาเนิดทเี่ กิดจากกจิ กรรมของมนุษย์ (Man-Made Sources)
(2.4) การกลน่ั เชอ้ื เพลงิ เหลวซึ่งการใช้สารละลายและสจี ะทาใหเ้ กิดไฮโดรคารบ์ อน
(2.5) การแพรก่ ระจายของกา๊ ซพษิ เกดิ จากการจดั การทข่ี าดความระมดั ระวังการ

กระจายของสารเคมที างการเกษตรเชน่ ยาฆ่าแมลงยาฆา่ หญ้าเป็นตน้
(2.6) การก่อสรา้ งทาใหเ้ กิดฝ่นุ ละออง

มลพิษสิ่งแวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอากาศ สาเหตขุ องมลพิษทางอากาศ

สาเหตขุ องมลพิษทางอากาศ

1) ยานพาหนะทใี่ ชเ้ คร่อื งยนต์ รถยนต์เป็นแหล่งก่อปัญหาอากาศเสียมากทส่ี ุด สารท่ี
ออกจากรถยนตท์ ี่สาคัญ ไดแ้ ก่ คารบ์ อนมอนอกไซค์ ไฮโดรคาร์บอนออกไซค์ของไนโตรเจน
และของกามะถัน สารพวกไฮโดรคาร์บอนนั้นประมาณ 55% ออกมาจากทอ่ ไอเสีย 25%
ออกมาจากหอ้ งเพลาข้อเหว่ียงและอีก 20% เกดิ จากการระเหยในคารบ์ เู รเตอร์และถัง
เชอ้ื เพลงิ เกอื บท้งั หมดออกมาจากทอ่ ไอเสียเป็นพษิ ต่อมนษุ ย์โดยตรง

มลพษิ สง่ิ แวดล้อมต่างๆ มลพิษทางอากาศ สาเหตขุ องมลพษิ ทางอากาศ

2) ควนั ไฟและก๊าซพษิ จากโรงงานอตุ สาหกรรมจากโรงงานผลิตสารเคมี ได้แก่
โรงกลั่นนา้ มนั โรงผลิตไฟฟ้า โรงงานทาเบยี ร์ โรงงานสุรา โรงงานน้าตาล โรงงานกระดาษ
โรงงานถลุงแร่ โรงงานย้อมผ้า โรงงานทาแก้ว โรงงานผลิตหลอดไฟ โรงงานผลิตปยุ๋ และ
โรงงานผลิตกรด

พลังงานทเ่ี กิดจากสารเผาไหมเ้ ชือ้ เพลิง เชน่ ถา่ นหิน นา้ มัน ก๊าซธรรมชาติ ทาใหเ้ พ่มิ
สารต่างๆ ในอากาศ เช่น สารไฮโดรคาร์บอนตา่ งๆ ออกไซคข์ องไนโตรเจน กามะถัน
ในบรรยากาศ เปน็ ตน้

มลพิษสงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางอากาศ สาเหตขุ องมลพษิ ทางอากาศ

3) แหลง่ กาเนดิ ฝุ่นละอองตา่ งๆ ไดแ้ ก่ บรเิ วณที่กาลังกอ่ สร้างโรงงานทาปูนซเี มนต์
โรงงานโมห่ นิ โรงงานทอผา้ โรงงานผลติ โซดาไฟเหมอื งแรเ่ ตาเผาถา่ นโรงค้าถ่านเมรุเผาศพ

4) แหล่งหมกั หมมของส่งิ ปฏิกลู ไดแ้ ก่ เศษอาหารและขยะมูลฝอย
5) ควนั ไฟ จากการเผาปา่ เผาไรน่ าและจากบหุ ร่ี
6) การทดลองอาวธุ นิวเคลียร์ ก่อใหเ้ กดิ ละอองกัมมนั ตรงั สี
7) การตรวจและรักษาทางรังสีวทิ ยาการ ใช้เรดิโอไอโซโทปทขี่ าดมาตรการที่ถูกต้อง
ในการป้องกนั สภาวะอากาศเสยี อากาศเสยี ท่ีเกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ เช่น
ภเู ขาไฟระเบิด แผน่ ดินไหว ไฟป่า กมั มันตรังสที ่ีเกิดตามธรรมชาติ ก๊าซธรรมชาติ เปน็ ตน้

มลพิษสิ่งแวดล้อมต่างๆ มลพิษทางอากาศ ผลกระทบของมลพษิ ทางอากาศ

ผลกระทบของมลพิษทางอากาศ

1) ทาลายสขุ ภาพอากาศเสีย ทาใหเ้ กดิ โรคแพ้อากาศ โรคเกี่ยวกับทางเดนิ หายใจ
โรคเก่ียวกบั การไหลเวยี นของโลหิต ผลท่เี กิดในระยะยาวอาจทาใหถ้ ึงตายได้ เป็นอันตรายต่อ
สุขภาพของมนษุ ย์ โดยเฉพาะระบบหายใจ มะเรง็ ผวิ หนงั ระบบประสาท

2) ทาลายสิ่งก่อสรา้ งและเครื่องใช้ โดยเฉพาะส่งิ ก่อสรา้ งทท่ี าดว้ ยโลหะ ทาใหเ้ กิด
การสกึ กร่อน ทาให้หนงั สอื และศิลปกรรมต่างๆเสยี หาย

3) ทาให้ทศั นวสิ ัยเลวลง และมีผลทาใหอ้ ณุ หภูมอิ ากาศลดตา่ ลงกวา่ ปกติได้
ทศั นวิสยั เลวลงกอ่ ใหเ้ กิดอบุ ัติเหตทุ ั้งในอากาศท้องถนนและท้องนา้

มลพิษสงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอากาศ ผลกระทบของมลพิษทางอากาศ

4) สารพษิ ทร่ี ะบายออกส่บู รรยากาศ บางชนดิ คงตัวอยูใ่ นบรรยากาศไดเ้ ปน็ เวลานาน
และแพรก่ ระจายไปได้ไกลบางชนดิ เปน็ ปฏกิ ิริยาต่อกันและเกิดเป็นสารใหม่ที่เปน็ อนั ตราย

5) ทาให้เกดิ ฝนกรด โดยก๊าซซลั เฟอร์ไดออกไซด์ ซง่ึ เกดิ จากการเผาไหม้ของเชอื้ เพลิง
ที่มสี ารกามะถนั เจอื ปน เมื่อทาปฏกิ ริ ิยารวมตวั กบั น้า และกล่ันตัวเปน็ ฝนจะมีฤทธเ์ิ ปน็ กรด
ซงึ่ เปน็ อนั ตรายต่อสง่ิ มีชวี ติ และสงิ่ ก่อสร้าง

6) ทาให้เกดิ ปรากฏการณ์เรือนกระจก (Greenhouse Effect) เกิดจาก
ก๊าซคารบ์ อนมอนอกไซด์ คาร์บอนไดออกไซด์ กา๊ ซมเี ทน ออกไซดข์ องไนโตรเจน โอโซนและ
สารคลอโรฟลอู อโรคาร์บอน (CFC) เม่อื ลอยข้นึ ไปบนชัน้ บรรยากาศจะปกคลมุ ไมใ่ ห้รังสคี วาม
รอ้ นจากผวิ โลก ระบายขนึ้ ส่บู รรยากาศระดบั สูง ทาให้เกดิ การสะสมความร้อนของผวิ โลก

มลพษิ สงิ่ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพิษทางอากาศ การป้องกนั และแกไ้ ขภาวะมลพิษทางอากาศ

การปอ้ งกนั และแก้ไขภาวะมลพษิ ทางอากาศ

1) ลดสารภาวะมลพิษทางอากาศ จากแหล่งกาเนดิ โดยการเปลี่ยนแปลงคณุ ภาพ
เชอ้ื เพลิงใช้เครือ่ งยนตท์ ี่มีมลพิษน้อยปรบั ปรงุ กระบวนการผลติ และลดมลพิษจากยานพาหนะ

2) เข้มงวดกับมาตรการลดผลกระทบดา้ นภาวะมลพิษทางอากาศ จาก
ภาคอตุ สาหกรรมโดยตรวจสอบการปลอ่ ยมลสารตา่ งๆ จากภาคอุตสาหกรรมใหอ้ ยูใ่ นระดับ
มาตรฐานโรงงาน

3) สนับสนนุ การใชเ้ ทคโนโลยีการเกษตรโดยนาวัสใหม้ ี การตดิ ต้ังอปุ กรณต์ รวจจบั
ภาวะมลพิษทางอากาศจากดเุ หลอื ใชจ้ ากภาคเกษตรมาใชเ้ ปน็ พลังงานเพ่อื ลดการเผาวสั ดุ
เหลือใช้จากการเกษตรในทโ่ี ล่ง

มลพิษส่งิ แวดล้อมต่างๆ มลพิษทางอากาศ การป้องกนั และแกไ้ ขภาวะมลพษิ ทางอากาศ

4) ปรบั ปรงุ ระบบการกาจดั ขยะมลู ฝอยชมุ ชน ใหม้ ีการบรหิ ารจัดการแบบครบวงจร
ถกู หลกั วชิ าการ เพอ่ื ลดการเผาขยะในทโ่ี ล่ง

5) ปอ้ งกันการเกิดไฟป่า ตรวจตดิ ตามปฏบิ ตั กิ ารดบั ไฟป่าและฟืน้ ฟสู ภาพหลงั เกดิ ไฟปา่
6) ส่งเสริมการใชพ้ ลงั งานหมุนเวียน ที่มาจากธรรมชาติ เชน่ พลงั งานแสงอาทติ ย์ เพอื่
ลดภาวะมลพษิ ทางอากาศ จากการเผาไหม้เชือ้ เพลิงประเภทถา่ นหิน
7) ลดการใช้อุปกรณเ์ คร่ืองใชท้ ่ีมสี ารประกอบของสารที่ทาให้เกิดภาวะเรอื นกระจก
เชน่ สารคลอโรฟลอู อโรคาร์บอน (CFC) เปน็ ตน้
8) สนับสนนุ ใหม้ กี ารใชร้ ะบบการขนสง่ ทมี่ ีมลพิษนอ้ ย และส่งเสริมการใช้ระบบขนสง่
มวลชน

มลพษิ สง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางอากาศ การปอ้ งกนั และแกไ้ ขภาวะมลพษิ ทางอากาศ

9) รณรงคแ์ ละประชาสัมพนั ธ์ใหป้ ระชาชนเข้าใจอันตรายที่เกดิ จากภาวะมลพษิ ทาง
อากาศและมสี ่วนรวมในการปอ้ งกันแกไ้ ขมิใหเ้ กดิ ภาวะมลพษิ ทางอากาศ

10) ปรับปรงุ กฎหมายเพม่ิ ประสิทธิภาพการปฏบิ ัติตามและการใช้บงั คับกฎหมายดา้ น
การจัดการภาวะมลพษิ ทางอากาศ

11) เผยแพร่ความรแู้ ก่ผ้ปู ระกอบการและประชาชน ไดร้ บั ทราบและเขา้ ใจเกีย่ วกับ
ความสาคัญของอากาศบรสิ ทุ ธ์แิ ละอนั ตรายที่เกิดจากมลพิษทางอากาศ รวมถึงใหท้ ราบ
ระเบียบกฎเกณฑม์ าตรฐานตา่ งๆ ทที่ างราชการกาหนดข้นึ เพ่ือควบคุมมลพษิ ทางอากาศ

มลพิษสง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ 7. มลพิษทางเสียง 6. มลพษิ ความรอ้ น
1. มลพิษทางนา้ 5. มลพษิ ทางอาหาร
มลพษิ
2. มลพษิ ทางอากาศ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ

3. มลพษิ ทางดนิ 4. มลพิษทางขยะ

มลพิษส่งิ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางดนิ ความหมายของมลพษิ ทางดนิ

ความหมายของมลพษิ ทางดิน (Soil Pollution or Land Pollution)

หมายถึงดนิ ทเ่ี สอ่ื มคา่ ไปจากเดิมและ/หรือมีสารมลพษิ เกนิ ขดี จากดั จนเป็นอนั ตราย
ตอ่ สุขภาพและพลานามัย ตลอดจนการเจริญเตบิ โตของพืชและสตั ว์ท้ังโดยทางตรงและ
ทางออ้ ม

ปัญหามลพษิ ของคนเกดิ ข้นึ จากการทาลายหรอื การถดถอยของคณุ ภาพหรือ
คุณลกั ษณะของสภาวะใดสภาวะหนง่ึ ทเ่ี กิดจากมลสาร (Pollutant) กอ่ ใหเ้ กดิ มลภาวะ

มลพษิ สงิ่ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางดิน ความหมายของมลพิษทางดนิ

ดินเป็นอนภุ าคท่มี ีขนาดเล็กสามารถฟุง้ กระจายไปในอากาศ กอ่ ใหเ้ กดิ ปญั หามลพิษ
ทางอากาศ ซง่ึ ความรนุ แรงนน้ั ข้นึ อยกู่ บั ว่าอนุภาคดินนน้ั มอี งคป์ ระกอบอยา่ งไร

หากอนุภาคดนิ ถกู พัดพาไปยังแหล่งน้า ดินที่เปน็ มลสารจะก่อให้เกิดปญั หามลพิษทาง
น้าโดยตรง ท้ังทางคณุ ภาพและปรมิ าณ อีกทั้งยังกอ่ ใหเ้ กดิ ปัญหาโดยออ้ ม เม่ืออนุภาคดินนัน้ มี
ธาตุอาหารทสี่ ่งเสรมิ การเจริญเตบิ โตของพืชนา้ กอ่ ให้เกดิ ภาวะขาดออกซเิ จนในแหล่งนา้
สัตว์น้าในแหลง่ นา้ นั้นได้รับผลกระทบเกิดกล่ินเหม็นของกา๊ ซไข่เนา่

มลพษิ สงิ่ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพิษทางดนิ สาเหตขุ องมลพษิ ทางดนิ

สาเหตุของมลพษิ ทางดนิ

1) สภาพธรรมชาติ ได้แก่ สภาพทเี่ กดิ ตามธรรมชาติของบรเิ วณนนั้ ๆ เช่น บริเวณท่ี
มีเกลือในดนิ มาก หรือบริเวณทีด่ นิ มีความหนาแนน่ น้อย เปน็ ต้น ไมเ่ หมาะแกก่ ารเจริญเติบโต
ของพืช ปรากฏการณธ์ รรมชาตบิ างอย่าง เช่น พายุ นา้ ท่วม กท็ าให้ดินทรายถกู พดั พาไปได้
สิง่ ปฏิกูลทีม่ ชี ีวิต ไดแ้ ก่ สิ่งมชี ีวติ ทอี่ ยูใ่ นดินทาให้ดนิ เสีย โดยอาจกอ่ โรค

2) การกระทาของมนุษย์ สว่ นมากมกั เกิดเน่อื งจากความรเู้ ท่าไม่ถึงการณ์ มงุ่ แต่จะ
ดัดแปลงธรรมชาติ เพอื่ หวังผลประโยชน์อย่างใดอย่างหนง่ึ โดยไม่คานงึ ถงึ ผลเสยี ทเ่ี กดิ ขึ้น
ภายหลงั ดังตวั อย่างต่อไปน้ี

มลพษิ สิ่งแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางดิน สาเหตุของมลพษิ ทางดนิ

(2.1) การใชส้ ารเคมแี ละสารกัมมนั ตรังสสี ารเคมี ได้แก่ ยาฆา่ แมลงยา ปราบศตั รพู ืช สารเคมี
เหล่านบี้ างชนดิ ไมส่ ะสมในดินเพราะแบคทเี รียในดินทาลายได้ แต่บางชนดิ คงทนในดนิ เพราะ
แทรกในตะกอนหรอื ดนิ เหนยี วได้ดี ทาใหแ้ บคทีเรียทาลายได้ยาก

ยาปราบวัชพชื บางชนดิ ทนทานต่อการถกู ทาลายในดินมากจึงสะสมเพม่ิ ปริมาณใน
ห่วงโซอ่ าหารตามลาดับขน้ั ตา่ งๆ โดยถา่ ยทอดผา่ นกันเป็นชัน้ ๆ

ส่วนสารเคมจี ากโรงงานหรอื สถานวจิ ัยตา่ งๆ เชน่ โรงงานถลุงโลหะต่างๆ หรือโรงงาน
แยกแร่ รวมทงั้ สารกัมมนั ตรงั สตี ่างๆ และสถานวจิ ยั ที่ใช้กมั มนั ตรงั สสี ารเคมีเหลา่ น้ี บางชนดิ
เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตโดยตรง บางชนิดเปลย่ี นสภาวะของดนิ ทาให้ดินเปน็ กรดหรอื ดา่ ง
พชื จึงไมเ่ จริญเตบิ โต

มลพิษสงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางดิน สาเหตุของมลพิษทางดนิ

(2.2) การใสป่ ๋ยุ เม่ือใส่ป๋ยุ ลงในดิน เกิดการสะสมของสารเคมี โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงไนโตรเจน
ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม การสะสมน้ีอาจถึงขั้นเป็นพิษได้ เชน่ ปุ๋ยแอมโมเนยี มซัลเฟตจะ
ถกู แบคทเี รยี ในดินยอ่ ยสลายในปฏกิ ิรยิ ารีดกั ชนั ไดก้ ๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ ซ่ึงเปน็ อนั ตรายตอ่
ระบบการหายใจของรากพืช ทาใหด้ ดู แรธ่ าตุตา่ งๆ ได้น้อยลง
(2.3) นา้ ชลประทานดินเป็นพษิ เนอ่ื งจากน้าท่มี ตี ะกอนเกลือและสารเคมีอนื่ ๆ รวมทง้ั
ยาฆ่าแมลงปะปนมา เพราะนา้ ไหลผา่ นบริเวณตา่ งๆ นอกจากนี้น้าชลประทานทาให้ดิน
เปน็ พษิ ได้ โดยเมือ่ ทดน้าชลประทานเข้าไปในไร่นา นา้ จะไหลซมึ ลงสู่เบื้องลา่ งละลายเอาเกลือ
ซง่ึ สะสมในดินชั้นล่างๆ ขึ้นมาปะปนในดนิ ชนั้ บน เมือ่ หยดุ การทดน้า นา้ ทีข่ งั บนผวิ ดินจะ
ระเหยแหง้ ไปจะเหลอื ส่วนท่ีเป็นเกลือสะสมอย่ทู สี่ ่วนของผิวดนิ

มลพิษสิง่ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางดนิ สาเหตุของมลพิษทางดนิ

(2.4) การใช้ยาปราบศตั รพู ชื และสัตว์ดนิ ยาปราบศตั รูพชื บางชนดิ เมอ่ื คลกุ เคลา้ ลงในดนิ
เปน็ เวลานานๆ เช่น ประเภททม่ี ีตะกัว่ อารเ์ ซนิก ทองแดง หรือปรอท ผสมอยสู่ ารเหล่าน้ีมี
คร่งึ ชวี ติ แลว้ จะเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมีข้ึนและสูญหายไปจากดิน แตบ่ างชนิดคงทนต่อการสลายตัว
และสะสมอยูใ่ น
(2.5) การทิ้งขยะมลู ฝอยและของเสยี ต่างๆ ลงในดิน ขยะส่วนใหญ่จะสลายตัวให้สารประกอบ
อินทรยี แ์ ละอนนิ ทรีย์ แต่ก็มีขยะบางชนดิ ทส่ี ลายตัวยาก เช่นวสั ดทุ ท่ี าด้วย ผ้าฝา้ ย หนัง
พลาสตกิ โลหะ ขยะประเภทน้ีถา้ ทาลายโดยการเผาจะเหลอื เกลอื โดยเฉพาะเกลอื ไนเตรด
โรงงานอตุ สาหกรรมตา่ งๆ เปน็ แหลง่ ผลิตของเสยี ทม่ี ีโลหะหนกั ปะปนทาใหด้ ินบริเวณนั้นมี
โลหะหนักสะสมอยมู่ าก โลหะหนกั ที่สาคญั ได้แก่ ตะกั่ว ปรอท และแคดเมียม

มลพษิ ส่งิ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางดิน สาเหตุของมลพษิ ทางดิน

(2.6) การเพาะปลูก ดินทใ่ี ชใ้ นการเพาะปลกู เป็นเวลานาน ๆ โดยมิได้คานงึ ถึงการบารงุ รักษา
อย่างถกู วิธีจะทาให้แร่ธาตุในดินถูกใชห้ มดไปจนในทีส่ ดุ ไม่อาจปลูกพืชไดอ้ ีก
(2.7) การหักร้างถางปา่ ทาใหค้ นปราศจากพชื ปกคลมุ หรือไม่มีรากของพืชยดึ เหน่ียว
เกิดการสญู เสียหนา้ ดิน และเกดิ การพังทลายได้ง่ายในที่สุด บรเิ วณน้ันจะกลายเปน็ ท่ีแหง้ แลง้
เม่อื มีฝนตกกจ็ ะเกิดพายอุ ยา่ งรุนแรงและมนี า้ ท่วมฉบั พลันได้

มลพิษส่ิงแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางดิน ผลกระทบจากมลพิษทางดิน

ผลกระทบจากมลพษิ ทางดนิ

1) อนั ตรายตอ่ มนุษย์ คนทาใหเ้ กดิ พษิ ต่อมนษุ ย์โดยทางออ้ ม เช่น พิษจากไนเตรต
ไนไตรทห์ รือยาปราบศัตรพู ืช โดยไดร้ บั เข้าไปในรปู ของนา้ ดืม่ ทม่ี สี ารพษิ ปะปน การรับประทาน
พืชผักที่ปลูกในดินท่ีมีการสะสมตัวของสารทมี่ พี ษิ

2) อันตรายต่อสตั ว์ คนทที่ าให้เปน็ พษิ เกิดอันตรายต่อสัตวค์ ล้ายคลงึ กับของมนุษย์
แต่สตั ว์มีโอกาสไดร้ ับพิษมากกวา่ เพราะกินนอนขดุ ค้ยุ หาอาหารจากดนิ โดยตรง นอกจากน้ี
การใช้ยาฆา่ แมลงท่ีไม่ถกู หลักวิชาการยงั เป็นการทาลายแมลงทเี่ ป็นประโยชน์ ทาให้ผลผลติ
ทางการเกษตรลดลง เปน็ ตน้

มลพษิ ส่ิงแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางดนิ ผลกระทบจากมลพิษทางดนิ

3) อนั ตรายต่อพืชและสิ่งมชี ีวติ ในดนิ พชื จะดดู ซึมสารพิษเขา้ ไปทาให้เจริญเตบิ โต
ผิดปกติผลผลิตต่า และการสญู พันธุข์ ึน้ แบคทเี รียท่ีสร้างไนเทรตในดนิ หากไดร้ บั ยาฆ่าแมลง
เช่น คลี ตรนิ อัลครนิ และคลอเคน ทมี่ คี วามเขม้ ขน้ 100 ppm จะทาให้กระบวนการสรา้ งไน
เทรตของแบคทเี รียได้รบั ความกระทบกระเทือน

มลพิษสง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ 7. มลพิษทางเสียง 6. มลพษิ ความรอ้ น
1. มลพิษทางนา้ 5. มลพษิ ทางอาหาร
มลพษิ
2. มลพษิ ทางอากาศ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ

3. มลพษิ ทางดนิ 4. มลพิษทางขยะ

มลพิษสงิ่ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางขยะ ความหมายของมลพิษขยะ

ความหมายของมลพษิ ขยะ (Solid Waste)

หมายถงึ เศษสงิ่ เหลอื ใช้ และสง่ิ ปฏกิ ลู ตา่ งๆ ซงึ่ เกดิ จากกจิ กรรมของมนุษยแ์ ละสตั ว์
รวมถงึ สิ่งอ่ืนใด ทเ่ี กบ็ กวาดจากถนน ตลาด หรือท่อี ่ืนๆ ทั้งจากการผลติ การบรโิ ภค
การขับถา่ ย การดารงชีวิตและอื่น ๆ

มลพิษสง่ิ แวดล้อมต่างๆ มลพิษทางขยะ ความหมายของมลพษิ ขยะ

ขยะมี 3 ประเภทคอื
- ขยะเปียก หมายถงึ ขยะท่ียอ่ ยสลายไดง้ ่าย เชน่ เศษอาหาร พืชผัก เปลือกผลไม้

เปน็ ตน้
- ขยะแหง้ หมายถึง ขยะท่ียอ่ ยสลายไดย้ าก เช่น กระดาษพลาสตกิ แกว้ โลหะ เศษ

ผา้ ไม้ ยาง เปน็ ต้น
- ขยะอันตราย ไดแ้ ก่ สารเคมวี ัตถมุ พี ิษ ซากถ่านไฟฉายหลอดไฟ และขยะตดิ เชอ้ื จาก

สถานพยาบาล

มลพษิ สิง่ แวดล้อมตา่ งๆ มลพิษทางขยะ แหลง่ กาเนดิ ขยะมูลฝอย

แหล่งกาเนิดขยะมูลฝอย

ไดแ้ ก่ ชมุ ชนพักอาศัย เช่น บา้ นเรือน และอาคารชดุ ยา่ นการคา้ และบริการเช่น
ตลาด ร้านคา้ ธนาคาร ห้างสรรพสนิ คา้ สถานท่ีราชการ ศาสนสถาน โรงเรยี น โรงพยาบาล
และโรงงานอตุ สาหกรรม

มลพษิ ส่ิงแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางขยะ ผลกระทบของขยะมลู ฝอย

ผลกระทบของขยะมลู ฝอย

1) ปัญหากลิน่ เหมน็ จากขยะมลู ฝอย สรา้ งความราคาญให้แกช่ ุมชนพักอาศัย จนถงึ
อากาศเสยี เกดิ จากการเผาขยะมลู ฝอยกลางแจง้ ทาให้เกดิ ควนั และสารมลพษิ ทางอากาศ

2) แหลง่ น้าเน่าเสียจากการทข่ี ยะมลู ฝอย มอี ินทรียส์ ารเน่าเปอ่ื ยปะปนอยู่
เปน็ อันตรายต่อการดารงชวี ติ ของมนุษย์และสัตว์นา้

3) เป็นแหล่งเพาะพันธเุ์ ชื้อโรคและสัตว์นาโรคตา่ งๆ เช่น หนู แมลงวนั เปน็ ต้น ซ่งึ เปน็
พาหะนาโรคตดิ ต่อทาใหม้ ีผลกระทบตอ่ สขุ ภาพอนามยั ของประชาชน

มลพิษส่งิ แวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางขยะ ผลกระทบของขยะมูลฝอย

4) การกาจัดมูลฝอยทไ่ี ม่ถกู หลกั วิชาการ จะสร้างความเดอื ดร้อนราคาญแกผ่ ู้ที่อาศยั
ข้างเคียงรวมท้งั ส่งผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดล้อมและสุขภาพของประชาชน

5) ทาใหช้ ุมชนขาดความสะอาดสวยงาม และเป็นระเบียบ ไม่น่าอยู่
6) การสญู เสียทางเศรษฐกจิ เช่น ชุมชนจะตอ้ งเสยี ค่าใช้จ่ายในการเก็บ ขน และกาจัด
ขยะมูลฝอย ค่าชดเชยความเสียหาย ในกรณที ี่เกดิ เพลิงไหม้ และค่ารกั ษาพยาบาล หาก
ประชาชนไดร้ บั โรคภยั ไขเ้ จบ็ จากพิษของขยะมูลฝอย

มลพษิ สิ่งแวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางขยะ แนวทางจัดการขยะมูลฝอย

แนวทางจัดการขยะมูลฝอย

1) กาจัดขยะมลู ฝอยอย่างถูกหลกั วชิ าการ เชน่ การเผาในเตาเผาขยะ การฝังกลบ
อย่างถูกสขุ ลักษณะ และการหมกั ทาปุ๋ย เปน็ ตน้ ซึง่ แต่ละวธิ มี ีความแตกต่างกนั ในด้านต้นทนุ
การดาเนนิ งาน ความพรอ้ มขององค์กร ปริมาณและประเภทของขยะ เป็นตน้

มลพษิ สิ่งแวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางขยะ แนวทางจัดการขยะมลู ฝอย

2) จัดการขยะโดยอาศัยหลกั 5 R คอื
• Reduce การลดปริมาณขยะ โดยลดการใช้ผลิตภณั ฑท์ ม่ี บี รรจุภณั ฑ์สนิ้ เปลอื ง
• Reuse การนามาใชซ้ า้
• Repair การซ่อมแซมแกไ้ ขสิ่งของตา่ งๆ ให้สามารถใชง้ านตอ่ ได้
• Reject การหลกี เลีย่ งใชส้ ิ่งที่กอ่ ใหเ้ กดิ มลพษิ
• Recycle การแปรสภาพและหมนุ เวียนนากลับมาใช้ไดใ้ หม่โดยนาไปผา่ นกระบวนการ

ผลติ ใหม่อีกคร้ัง

มลพิษส่ิงแวดล้อมต่างๆ มลพิษทางขยะ แนวทางจัดการขยะมูลฝอย

3) การแยกขยะ เพอื่ ลดขยะท่ตี อ้ งนาไปกาจัดจรงิ ๆ ใหเ้ หลือน้อยท่ีสดุ เช่น ขยะแหง้
บางชนิดที่สามารถแปรสภาพนา่ มากลับมาใชไ้ ด้ ขยะเปยี กสามารถนามาหมักทาปุย๋ นา้ ชีวภาพ
สว่ นขยะอนั ตรายตอ้ งมีวธิ กี าจัดทปี่ ลอดภยั

4) สง่ เสรมิ การผลิตทส่ี ะอาดในภาคการผลติ โดยลดการใช้วัสดลุ ดพลงั งาน และลด
มลพิษ เพิม่ ศกั ยภาพการใช้ทรัพยากรหมนุ เวยี น การนาของเสยี กลับมาใช้ประโยชน์

5) ส่งเสรมิ ใหภ้ าคธรุ กิจเอกชนมีสว่ นร่วมลงทนุ และดาเนนิ การจัดการขยะ
6) ใหค้ วามรู้แก่ประชาชนในเรื่องการจดั การขยะอย่างถกู หลักวิชาการ
7) รณรงค์และประชาสัมพันธ์เพ่ือสร้างจติ สานกึ ใหป้ ระชาชนเขา้ ใจและยอมรับวา่ เป็น
ภาระหน้าทข่ี องตนเอง ในการรว่ มมอื กนั จัดการขยะมูลฝอยทีเ่ กิดขึน้ ในชุมชน

มลพิษสง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ 7. มลพิษทางเสียง 6. มลพษิ ความรอ้ น
1. มลพิษทางนา้ 5. มลพษิ ทางอาหาร
มลพษิ
2. มลพษิ ทางอากาศ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ

3. มลพษิ ทางดนิ 4. มลพิษทางขยะ

มลพษิ ส่ิงแวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางอาหาร ความหมายของมลพิษทางอาหาร

ความหมายของมลพิษทางอาหาร (Food Pollution)

หมายถึง อาหารทม่ี ีการปนเปอื้ นของมลสารสารพิษ หรือสารปนเป้ือนตา่ งๆ ซึง่ อาจจะ
เกดิ จากความบังเอิญหรือความจงใจของผผู้ ลติ ทาใหเ้ กิดมีเชือ้ โรคหรอื สิง่ เจอื ปนจนก่อใหเ้ กิด
อนั ตรายตอ่ รา่ งกายมนษุ ย์

มลพิษส่งิ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอาหาร ประเภทของมลพษิ ทางอาหาร

ประเภทของมลพิษทางอาหาร

1) พษิ ที่เกิดข้ึนโดยธรรมชาติของอาหารเอง เชน่ เห็ดพษิ ผักหวานปา่ ปลาบางชนิด หอย
แมงดาทะเล เป็นตน้
2) พษิ ท่ีเกดิ จากการเจือปนแบ่งเป็นประเภทย่อย ๆ ได้ดังน้ี

(2.1) ส่ิงเจือปนในอาหารท่ไี มเ่ จตนา ได้แก่ จุลนิ ทรยี ์ในอาหารทอ่ี าจเกิดจากสาเหตุ
ตา่ งๆ โลหะเปน็ พษิ ในอาหารและพษิ จากยาฆ่าแมลง ยาปราบศตั รพู ืช ตกคา้ ง

มลพษิ สง่ิ แวดลอ้ มต่างๆ มลพิษทางอาหาร ประเภทของมลพิษทางอาหาร

(2.2) สิง่ เจือปนในอาหารโดยเจตนา อาหารท่บี รโิ ภคบางอยา่ งอาจใสส่ ่งิ ปรงุ แต่งลงไป
โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์ตา่ งๆ เชน่ รกั ษาคุณภาพอาหารให้เก็บไวไ้ ดน้ าน ใส่ให้เกดิ รสสีกล่นิ ตาม
ความตอ้ งการ ทาใหอ้ าหารกรอบน่ารับประทาน เพอื่ หวังผลทางการค้าเปน็ สาคญั

สารเจอื ปนท่ีสาคัญ ได้แก่ สารปรงุ แต่งสี สสี งั เคราะหท์ ุกชนิด สารปรงุ แต่งรส ได้แก่
สารสังเคราะห์รสหวาน หรือน้าตาลเทยี ม สารชูรส นา้ ส้มสายชู นา้ ปลา สารปรงุ แต่งลกั ษณะ
หรอื สารท่เี กิดจากกระบวนการผลิตอาหาร ไดแ้ ก่ ผงบอแรกซ์หรือนา้ ประสานทอง หรอื ผง
กรอบ สารเพม่ิ ความคงตัวเพ่อื ใหร้ วมตัวเปน็ เน้ือเดียวกนั สารปรงุ แต่งกลน่ิ และสารกนั บูด

มลพิษสง่ิ แวดล้อมต่างๆ มลพิษทางอาหาร สาเหตแุ ละผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

สาเหตแุ ละผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

1) สารปรุงแตง่ และถนอมอาหารสารเคมี เรยี กว่าวตั ถเุ จือปนในอาหาร (Food additive)
ซึ่งหมายถึงสารท่ีโดยปกตแิ ลว้ ไมบ่ รโิ ภคเปน็ อาหาร และไม่ใช้เปน็ ส่วนผสมของอาหารธรรมดา
แคเ่ ปน็ สารทีเ่ ตมิ ในอาหารเพ่ือวตั ถุประสงค์ทางดา้ นกรรมวิธีการผลิตในอุตสาหกรรมอาหาร
แบ่งเป็นหลายประเภทดังนี้

(1.1) สารปรุงแต่งสี (Coloring agents) มีสหี ลายชนิดท่ใี ชใ้ นอาหาร ทาให้เกดิ อาการ
แพ้โดยเฉพาะสีสงั เคราะห์ คือมอี าการซา้ ตามผิวหนงั และสีบางชนิดทาใหเ้ กดิ มะเรง็
สีทีเ่ ปน็ พิษและไมค่ วรนามาเจอื ปนในอาหารและเครอ่ื งดม่ื คือสที ่มี สี ารอนินทรีย์ท่มี ีโลหะหนัก
เปน็ องค์ประกอบสเี หลา่ นม้ี ักมรี าคาถูกใช้เพอ่ื ย้อมวัตถุต่างๆ

มลพษิ ส่ิงแวดล้อมตา่ งๆ มลพิษทางอาหาร สาเหตุและผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

(1.2) สารปรุงแต่งรส ไดแ้ ก่ สารรสหวาน (Sweetener) เชน่ ไชคลาเมท และ
แซก็ คารนิ (Saccharin) หรอื ขณั ฑสกร เป็นสารรสหวานหรือนา้ ตาลเทยี มทใี่ ชก้ นั มานาน

การใชส้ ารไชคลาเมท (Cyclamate) ในอาหารและเคร่อื งดื่มอาจทาให้เป็น
มะเรง็ เพราะพบว่าทาให้เกิดมะเร็งในหนูได้

ส่วนขณั ฑสกรหรือแซ็กคาริน เป็นสารกอ่ มะเร็ง (Carcinogen) แตใ่ นปจั จบุ นั
ได้มีการใชส้ ารใหค้ วามหวานชนดิ อื่น

คอื มกี ารสังเคราะห์แอสปาเทม (Aspatame) ซึ่งเป็นกรดอะมโิ น 2 ตวั และมี
สารธรรมชาตสิ เควโี อไซด์ (Steveoside) จากหญา้ หวาน (Stevia rebaudiana Bernoti)
ซง่ึ หวานกวา่ น้าตาล 150-200 เทา่ ไม่ให้พลังงาน เชน่ เดียวกบั แซก็ คาริน

มลพษิ สิ่งแวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอาหาร สาเหตุและผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

นอกจากน้ยี งั มีสารปรุงแต่งรสอีกชนิดหนึ่ง ไดแ้ ก่ สารชูรส (Flavoring
agents) หรอื โมโนโซเดียมกลตู าเมต หรอื เอมเอสจี (MSG) รวมทั้งนา้ มนั หอมระเหยตา่ งๆ
เช่น กลน่ิ อบเชย สารปรงุ แต่งลกั ษณะ เชน่ ทาให้เกิดความเหนยี วหนดื ความกรอบ
ผงกรอบหรือบอแรกซ์เป็นสารพิษกินไม่ได้ แตก่ ม็ กี ารนามาใชใ้ นอาหาร ซง่ึ ถ้ากนิ บ่อยๆ จะ
สะสมเป็นพษิ ตอ่ ไต

มลพษิ สง่ิ แวดล้อมตา่ งๆ มลพษิ ทางอาหาร สาเหตแุ ละผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

นอกจากนีย้ ังมีนา้ ส้มทใ่ี ชป้ รุงรสอาหาร ไดจ้ ากการหมักผลไมด้ ว้ ยยสี ต์หรอื
กลั่นตามกรรมวธิ ใี นอตุ สาหกรรม แตก่ ็มีการใช้นา้ สม้ ทเี่ ตรยี มจากกรดอนนิ ทรีย์ เช่น
กรดกามะถัน กรดเกลอื เปน็ กรดแก่มคี วามเป็นกรดรุนแรงอาจทาลายระบบทางเดินอาหารได้

สารปรงุ แต่งกล่นิ (Flavoring compound) เปน็ สารกลุ่มใหญท่ ี่สดุ ทถ่ี กู นามา
ผสมอาหาร ทีร่ ูจ้ ักกนั ดีและใช้กนั มากท้ังในอาหารและเครอื่ งสาอาง ไดแ้ ก่ Cinnnaldehyde
ซึง่ ใชแ้ ทนกล่นิ อบเชย Vanilin ใช้แทนกล่นิ วานิลลา Citral จากน้ามันตะไคร้หอมใชแ้ ทนกลนิ่
มะนาว Furfuryl mercaptan ใช้แทนกลิ่นของกาแฟ เปน็ ต้น

มลพษิ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ มลพษิ ทางอาหาร สาเหตแุ ละผลกระทบของมลพษิ ทางอาหาร

2) สารเจอื ปนหรือสารปนเปอื้ นในอาหาร แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่
(2.1) สารท่ีเกดิ จากกระบวนการผลิตการบรรจแุ ละการปรงุ อาหาร ได้แก่ สารที่ใช้ใน

กระบวนการผลติ อาหาร หรือสารท่ที าใหเ้ กิดการคงตัว สารบางชนดิ เกิดจากการละลายของ
ภาชนะบรรจุอาหาร ซึง่ เป็นพษิ ต่อรา่ งกาย ภาชนะบรรจุท่ีมีสารพีวซี ี (PVC = Polyvinyl
chloride) เช่น ถุงพลาสตกิ ขวดบรรจุน้ามันพืช สารพวกนี้จะละลายออกมาอยู่ในอาหาร
ถ้าเกนิ เกณฑ์ทป่ี ลอดภยั คอื 0.05 ppm ก็จะเปน็ สารพิษกอ่ ให้เกดิ มะเรง็ ได้

มลพษิ ส่งิ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพิษทางอาหาร สาเหตุและผลกระทบของมลพิษทางอาหาร

(2.2) สารพิษจากเช้ือราและแบคทีเรีย เป็นสารทีเ่ กดิ จากกระบวนการเมแทบอลซิ ึม
ของแบคทเี รยี และเช้อื รา เช่น สารอะฟลาทอกซนิ (Aflatoxin) ซง่ึ เป็นสารที่ไดจ้ ากเชอื้ ราที่
พบในอาหารแห้ง เชน่ กงุ้ แห้ง พริกแห้ง กระเทยี มหอม ถ้าได้รบั พษิ มาก ๆ อาจเสียชีวิตทนั ที
แต่ถา้ สะสมนาน ๆ ก่อใหเ้ กิดมะเรง็

สารพษิ โบทูลนิ เกิดจากเชื้อแบคทีเรียทอ่ี าศยั ในทีไ่ ด้ออกซิเจน พบในอาหารกระปอ๋ ง
ซึง่ ถ้าไดร้ ับเข้าไปจะทาให้เสียชีวติ ด้วยอาการอมั พาตของอวยั วะท่เี ก่ยี วกับระบบหายใจ มี
ความเป็นพิษรนุ แรงมากปริมาณเขม้ ข้นเพียง 0.01 ไมโครกรัมทาใหค้ นตายทันที

มลพษิ สง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ทางอาหาร สาเหตุและผลกระทบของมลพษิ ทางอาหาร

สารพิษโคเลอราเจนจากเชอ้ื อหิวาตกโรคทาใหเ้ กดิ อาการท้องร่วงอยา่ งรนุ แรงผปู้ ่วย
อาจตายเพราะสญู เสยี น้าและเกลอื แร่ แตถ่ ้ารกั ษาทันท่วงทีโดยการรกั ษาสมดุลของนา้ และ
เกลอื แรก่ จ็ ะหายได้

สารที่เกิดจากการยา่ งการปง้ิ การอบและการเผาอาหารอาหารหลายชนิดที่ถกู ปรงุ หรือ
ทาให้สุกโดยการใช้ความร้อนสงู โดยตรงบนอาหาร เชน่ เนอ้ื ย่างสะเต๊ะ ไก่ย่าง ปลาเผา
ลูกช้นิ ปิ้ง เปน็ ต้น

มลพิษสง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ 7. มลพิษทางเสียง 6. มลพษิ ความรอ้ น
1. มลพิษทางนา้ 5. มลพษิ ทางอาหาร
มลพษิ
2. มลพษิ ทางอากาศ สงิ่ แวดลอ้ มต่างๆ

3. มลพษิ ทางดนิ 4. มลพิษทางขยะ

มลพิษส่ิงแวดล้อมต่างๆ มลพษิ ความรอ้ น ความหมายของมลพษิ ความรอ้ น

ความหมายของมลพษิ ความร้อน (Hot Pollution)

หมายถงึ สภาวะ ท่ีมีความรอ้ นมากเกินไปจนทาใหม้ นษุ ย์และสงิ่ มชี ีวติ อยอู่ ย่างไม่เปน็
สุข หรือทางวิทยาศาสตร์ส่ิงแวดลอ้ มกล่าววา่ มลพิษความร้อนเปน็ พลังงานทีท่ าใหส้ ่ิงแวดล้อม
ตา่ งๆ เกดิ การเปลย่ี นแปลงไป สง่ ผลให้สงิ่ แวดล้อมน้นั ไม่เหมาะสมต่อการใชป้ ระโยชน์ของ
องคป์ ระกอบในระบบนิเวศ

มลพิษสิ่งแวดลอ้ มตา่ งๆ มลพษิ ความรอ้ น ความหมายของมลพษิ ความรอ้ น

มลสารทก่ี อ่ ใหเ้ กดิ มลพษิ ความร้อน

มลสารตา่ งๆท่ที าให้เกิดมลพษิ ความร้อน ไดแ้ ก่ รงั สีอัลตราไวโอเลต กา๊ ซมเี ทน
กา๊ ซไนตรสั ออกไซด์ นวิ เคลียร์ บ่อนา้ รอ้ น น้าพรุ อ้ น ไอนา้ รอ้ น กา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซค์
คลอโรฟลอู อโรคารบ์ อน ไฮโดรคลอโรฟลอู อโรคาร์บอน