มหัศจรรย์ หลักภาษาไทย มหัศจรรย์ หลักภาษาไทย หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔
หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย หลักภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๖๗ สำ นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ผู้เรียบเรียง วริศรา บุตราช ทิพากร เปาวนา
เราพร้อมที่จะ ไปเรียนกัน หรือยัง เราพร้อมที่จะ ไปเรียนกัน หรือยัง พร้อมแล้วไป กันเลย พร้อมแล้วไป กันเลย
หนังสือหลักภาษาและการใช้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ เล่มนี้ จัดทำ ขึ้นเพื่อใช้ในการเรียนรู้รายวิชาพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีเนื้อหาประกอบ ไปด้วย ๑. สะกดคำ นำ อักษร ๒. ชนิดและหน้าที่แสนหรรษา ๓. เปิดโลกว้าง สู่ดินแดนพจนา ๔. ตกผลึกประโยคความคิด ๕. กลอนกานท์ ครบครันถึงคำ ขวัญ ๖.เชิงชาญสำ นวนวจี ๗.รื่นเริงภาษาไทยภาษาถิ่น รวมไปถึงแบบฝึกหัดท้ายบทแต่ละบท ทางผู้จัดทำ ขอขอบพระคุณ ท่านอาจารย์อาจิยา หลิมกุล ที่ได้ชี้แนะแนวทางให้ ความช่วยเหลือในการจัดทำ และขอขอบพระคุณผู้จัดทำ หนังสือรายวิชาภาษาไทยชั้น ประถมศึกษาปีที่ ๔ ทุกเล่มที่ทางผู้จัดได้นำ มาประกอบการจัดทำ หนังสือหลักภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ ในครั้งนี้จนกระทั่งหนังสือเล่มนี้ สำ เร็จลุล่วงไปด้วยดี อนึ่งทางผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือหลักภาษาและการใช้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาภาษาไทย อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นไปตามหลักการและบรรลุจุดมุ่งหมายของหลักสูตร คำ นำ คณะผู้จัดทำ
๑.สะกดคำ นำ อักษร มาตราตัวสะกด มาตราแม่ก กา การผันอักษร แบบฝึกหัดท้ายบท ๒.ชนิดและหน้าที่แสนหรรษา คำ นาม คำ สรรพนาม คำ กริยา คำ วิเศษณ์ แบบฝึกหัดท้ายบท ๓.เปิดโลกว้าง สู่ดินแดนพจนา การใช้พจนานุกรม ประโยชน์การเปิดพจนานุกรม แบบฝึกหัดท้ายบท ๔. ตกผลึกประโยคความคิด ส่วนประกอบของประโยค ประโยค ๒ ส่วน ประโยค ๓ ส่วน แบบฝึกหัดท้ายบท สารบัญ หน้า ๑ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๙ ๑๒ ๑๔ ๑๕ ๑๙ ๒๐ ๒๑ ๒๔ ๒๕ ๒๖ ๒๗ ๒๗ ๒๘ ๒๙
๕.กลอนกานท์ครบครันถึงคำ ขวัญ กลอนสี่ คำ ขวัญ แบบฝึกหัดท้ายบท ๖.เชิงชาญสำ นวนวจี สำ นวน สุภาษิต คำ พังเพย ตัวอย่างสำ นวน สุภาษิต คำ พังเพย แบบฝึกหัดท้ายบท ๗.รื่นเริงภาษาไทยภาษาถิ่น ภาษาไทยมาตรฐาน ภาษาถิ่น แบบฝึกหัดท้ายบท ภาคผนวก เฉลยแบบฝึกหัดท้ายบท เอกสารอ้างอิง สารบัญ หน้า ๓๐ ๓๒ ๓๕ ๓๗ ๓๘ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๑ ๔๓ ๔๔ ๔๖ ๔๖ ๔๘ ๕๐ ๕๑ ๕๙
สะกดคำคำคำคำ นำนำนำนำอัอั อั ก อั กษร บทที่ ๑ บทที่ ๑ ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคำคำคำคำและบอกความหมายของคำคำคำคำในบริริ ริ บ ริ บทต่ต่ต่าต่ง ๆ
มาตราตัวสะกด มาตราตัวสะกดตรงแม่ใช้ตัวสะกดตัวเดียวมี ๔ มาตรา คือ แม่กง ใช้ ง สะกด เช่น นั่ง ช้าง ยิง รุ่ง สูง เกร็ง กางเกง แม่กม ใช้ ม สะกด เช่น ยาม เยี่ยม ลืม กลม กล่อม รวม แก้ม แม่เกย ใช้ ย สะกด เช่น ขาย ลุย เนย โอย พลอย แม่เกอว ใช้ ว สะกด เช่น สาว หิว เร็ว แล้ว มาตราตัวสะกด หมายถึง พยัญชนะที่ประกอบอยู่ท้ายสระ และมีเสียงประสมเข้ากับสระ มาตราตัวสะกดมีอยู่ ๘ แม่ ได้แก่ แม่กง แม่กน แม่กม แม่กก แม่กด แม่กบ แม่เกย และแม่เกอว โดยสามารถแบ่งได้เป็นมาตราตัวสะกดตรงตามมาตรา และมาตราตัวสะกดไม่ตรงตามมาตรา มาตราตัวสะกดตรงตามมาตรา ๓
มาตราตัวสะกดไม่ตรงตามมาตรา ๔ มีมาตราตัวสะกดหลายตัวในมาตราเดียวกันเพราะออกเสียง เหมือนตัวสะกดเดียวกัน มี ๔ มาตรา คือ แม่กน ใช้ น ณ ญ ร ล ฬ เช่น นั่น บ้าน บุญ คุณ สูญ สิ้น สัญ ญาณ สัญ จร การ บันดาล วาฬ แม่กก ใช้ ก ข ค ฆ เช่น พัก มาก เลข ภาค โรค เมฆ โชค สุข แม่กด ใช้ ด จ ช ซ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ต ถ ท ธ ศ ษ ส เช่น ชัด ปิด เสร็จ ราช ก๊าซ กฎ ปรากฏ อิฐ ครุฑ วัฒนา สัตว์ รถ บาท ปฏิเสธ ประกาศ พิษ โอกาส แม่กบ ใช้ บ ป ภ พ ฟ เช่น รับ กราบ คำ สาป รูปภาพ ยีราฟ มีลาภ มาตราแม่ ก กา มาตราแม่ ก กา คือ คำ หรือพยางค์ที่ไม่มีตัวสะกด ตัวอย่างเช่น สัตว์บก : ม้า ลา แพะ แกะ หมา หมู ไก่ หนู หมี วัว เสือ งู ผีเสื้อ สัตว์น้ำ : ปลา ปลาเก๋า ปลาบู่ ปลาเสือ ปลาหมอ โลมา จระเข้ เต่า ม้าน้ำ ปู ผักและผลไม้ : คะน้า มะเขือ ถั่ว เงาะ ลำ ไย มะไฟ ตะไคร้ มะละกอ มะระ ของใช้ : เสื้อ เก้าอี้ โต๊ะ ตู้ กระเป๋า หวี กระทะ หม้อ กาน้ำ นาฬิกา ดอกไม้ : จำ ปา จำ ปี มะลิ ชบา ราตรี หน้าวัว จระเข้ นาฬิกา
การผันอักษร ๕ อักษรสูง มีจำ นวน ๑๑ ตัว ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห เคล็ดลับช่วยจำ : “ผีฝากถุงข้าวสารให้ฉัน” หรือ “ไข่ขวดฉิ่งฐานถุงผึ้งฝาศาลฤษีเสือหีบ” การผันอักษรให้ถูกต้อง จะต้องรู้จักอักษร ๓ หมู่และคำ การผันอักษร ให้ถูกต้องจะต้องรู้จักอักษรสามหมู่และคำ คำ ตาย อักษร ๓ หมู่ หรือ ไตรยางค์ ได้แก่ อักษรสูง อักษรกลาง อักษรต่ำ ดังนี้ อักษรกลาง มีจำ นวน ๙ ตัว ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ เคล็ดลับช่วยจำ : “ไก่จิกเด็กตายเด็กตายบนปากโอ่ง” อักษรต่ำ อักษรต่ำ คู่ จำ นวน ๑๔ ตัว อักษรต่ำ อักษรต่ำ เดียว ๑๐ ตัว ค ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ ฒ ท ธ พ ฟ ภ ฮ เคล็ดลับช่วยจำ : พ่อค้าฟันทองซื้อช้างฮ่อ เคล็ดลับช่วยจำ : งูใหญ่นอนอยู่ ณ ริมวัดโมฬีโลก
มาตราตัวสะกด ชื่ออาหาร ผลไม้และสมุนไพร แม่กก แม่กด แม่กบ แม่กน แม่กม แม่กง แม่เกย แม่เกอว แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๓ - ๕ คน ค้นหาคำ ที่เป็นชื่ออาหาร ผลไม้ และสมุนไพรให้ได้มากที่สุดแล้วปฏิบัติดังนี้ ๑. นำ ชื่ออาหาร ผลไม้ และสมุนไพรมารวมกลุ่มแล้วจำ แนกชื่อ อาหาร ผลไม้ และสมุนไพรลงในตารางตัวสะกด ๖
ชนิดและหน้าที่ แสนหรรษา ชนิดและหน้าที่ แสนหรรษา บทที่ ๒ บทที่ ๒ ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุบุ บุ ช บุ ชนินิ นิ ด นิ ดและหน้น้ น้ า น้ าที่ที่ ที่ ข ที่ ของคำคำคำคำในประโยค
คำ นาม คือ คำ ที่ใช้เรียกคน พืช สัตว์ สิ่งของ สถานที่ หรือบอกลักษณะต่าง ๆ แบ่งเป็น ๕ ชนิด (แต่ในระดับชั้นนี้ จะเรียนเพียง ๓ ชนิด) ได้แก่ ๑) คำ นามไม่ชี้เฉพาะ (สามานยนาม) ใช้เรียกคน พืช สัตว์ สิ่งของ และสถานที่ที่ไม่เฉพาะเจาะจง หรืออาจเรียกว่า คำ นามสามัญ/คำ นามทั่วไป ทั้งนี้ สามานยนามบางคำ มีคำ ย่อยเพื่อบอกชนิดย่อย ๆ เรียกว่า สามานยนามย่อย เพื่อบอกชื่อ ที่แคบลง เช่น คนญี่ปุ่น รถจักรยาน หนังสือเรียน ตัวอย่างคำ สามานยนาม เช่น ครู นักเรียน พ่อ แม่ แมว ปลา ดินสอ โรงเรียน สมุด ประเทศ คอมพิวเตอร์ ฯลฯ นักเรียนไปโรงเรียนทุกวัน พ่อและแม่ไปตลาด น้องซื้อดินสอและสมุดเล่มใหม่ คำ นาม ๙
คำ นามเฉพาะ คือ คำ นามที่เป็นชื่อเฉพาะ ตั้งขึ้นสำ หรับเรียก คน สัตว์ สิ่งของ และสถานที่ เพื่อให้รู้ชัดเจนว่าเป็นใครหรืออะไร หรืออาจเรียกว่า คำ นามเฉพาะ เช่น ชื่อคน ชื่อสัตว์ ชื่อสถานที่ เป็นต้น ตัวอย่างวิสามานยนาม เช่น กรุงเทพมหานคร อังกฤษ สุนทรภู่ วันเสาร์ กระทรวงสาธารณสุข ฯลฯ พ่อของเธอทำ งานที่กระทรวงสาธารณสุข แก้วจะไปเที่ยววันเสาร์นี้ ยายดำ เกิดที่จังหวัดเชียงราย ๒) คำ นามเฉพาะ (วิสามานยนาม) ๑๐
ลักษณนาม คือ คำ นามที่ทำ หน้าที่บอกลักษณะของคน สัตว์ และสิ่งของที่รวมกันอยู่เป็นหมวด เป็นหมู่ เป็นพวก เพื่อให้แสดง ลักษณะ ขนาด หรือการประมาณของนามนั้น ๆ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ข้อสังเกต : คำ สะกดที่ถูกต้อง คือ ลักษณนาม โดยมักมีการสะกดผิด เป็นลักษณะนาม ตัวอย่างลักษณนาม เช่น เล่ม ลำ ตัว ฝูง สาย ต้น สาย คัน ฟอง ลูก ใบ ฯลฯ ประเทศไทยมีแม่น้ำ ที่สำ คัญหลายสาย แม่ซื้อไข่มา ๖ ฟอง หน้าบ้านของเขามีต้นไม้ ๒ ต้น ๓) คำ นามบอกลักษณะ (ลักษณนาม) ๑๑
คำ สรรพนาม คือ คำ ที่เราใช้เรียกแทนชื่อผู้พูด ผู้ที่เราพูดด้วย ผู้ที่เรากล่าวถึง หรือสิ่งต่าง ๆ ที่เรากล่าวถึง คำ สรรพนามแบ่งย่อย ออกเป็น ๖ ชนิด ได้แก่ บุรุษสรรพนาม ประพันธสรรพนาม วิภาคสรรพนาม ปฤจฉาสรรพนาม นิยมสรรพนาม และอนิยมสรรพนาม แต่ในระดับชั้น ป.๔ ได้เรียนรู้เกี่ยวกับ "บุรุษสรรพนาม" ซึ่งมีทั้งหมด ๓ ชนิด ได้แก่ ๑. สรรพนามบุรุษที่ ๑ ใช้เรียกแทนชื่อผู้พูด เช่น ผม กระผม ฉัน ดิฉัน ข้าพเจ้า อาตมา เฮา ข้าเจ้า คำ สรรพนาม ฉันชอบเลี้ยงแมว ผมอยากเป็นตำ รวจ ข้าเจ้าเป็นสาวเชียงใหม่ ตัวอย่างประโยค ๑๒
๒. สรรพนามบุรุษที่ ๒ ใช้เรียกแทนชื่อผู้ที่เราพูดด้วย เช่น คุณ เธอ เอ็ง ท่าน ใต้เท้า โยม แก ตัวอย่างประโยค คุณจะไปทำ งานไหม ท่านจะรับเครื่องดื่มอะไรดีคะ ขอบใจโยมที่มาร่วมสร้างศาลา ๓. สรรพนามบุรุษที่ ๓ ใช้เรียกแทนชื่อผู้ที่เรากล่าวถึง เช่น เขา ท่าน มัน พระองค์ท่าน พวกเขา พวกมัน แก มันป่วยเพราะกินกระดูกเข้าไป เขาได้รับรางวัลชนะเลิศเยอะนะ ท่านกำ ลังประชุมไม่สะดวกมาพบค่ะ ตัวอย่างประโยค ๑๓
คำ กริยา คือ คำ ที่แสดงอาการของคน พืช สัตว์ หรือสิ่งของ แบ่งเป็น ๒ ชนิด ดังนี้ ๑. กริยาที่ต้องมีกรรมมารับ (สกรรมกริยา) ๒. กริยาที่ไม่ต้องมีกรรมมารับ (อกรรมกริยา) คำ กริยา ๑. สกรรมกริยา คือ คำ กริยาที่ต้องมีกรรมมารองรับจึงจะมีความ หมายสมบูรณ์ และมีใจความชัดเจน เช่น เตะ กิน หั่น อ่าน เรียน ถู ตี ขัด กราบ ยิง สอน ให้ ตบ ยก ถือ โยน ผลัก หิ้ว ขาย ฯลฯ สกรรมกริยา ฉันเตะบอล แม่หั่นผักฟ้า ใสอ่านหนังสือ ซอลถูพื้น ยายเย็บผ้า ๑๔
๒. อกรรมกริยา คือ คำ กริยาที่ไม่มีกรรมมารองรับ มีความหมาย สมบูรณ์ในตัว มีใจความชัดเจน เช่น เดิน ไหล ตก นั่ง หัวเราะ ร้องไห้ หล่น วิ่ง ว่ายน้ำ ขัน ตาย ยืน หกล้ม หลับ นอน ฯลฯ อกรรมกริยา ควายเดิน น้ำ ไหล ฝนตก หมีนั่ง น้องนอน เขาหัวเราะ คำ วิเศษณ์ คำ วิเศษณ์ คือ คำ ที่ใช้ขยายคำ นาม สรรพนาม และคำ กริยาให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้นแบ่งออกเป็น ๖ชนิด ๑๕
๑. ลักษณวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์บอกลักษณะ ชนิด ขนาด สัณฐาน สี เสียง กลิ่น รส อาการ เป็นต้น ตัวอย่างประโยค คุณพ่อชอบขนมหวาน คนชั่วต้องถูกลงโทษ ใบไม้เน่าเปื่อย ๒. กาลวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์ที่บอกเวลา เช้า สาย บ่าย เย็น ค่ำ อดีต ปัจจุบัน อนาคตเป็นต้น ตัวอย่างประโยค นักเรียนส่วนใหญ่มาโรงเรียนแต่เช้า ครูโบราณตั้งใจสอนและเข้มงวดนักเรียนมาก ครอบครัวของเราจะไปงานเลี้ยงตอนค่ำ ๑๖
๓. สถานวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์ที่บอกสถานที่ หรือระยะทาง เช่น บน ล่าง ใกล้ ไกล หน้า หลัง ขวา ซ้าย ใน นอก เหนือ ใต้ เป็นต้น ตัวอย่างประโยค ญาติของผู้ป่วยกรุณารอข้างนอก เกิดความไม่สงบทางภาคใต้ บ้านของสุดาอยู่หลังซ้ายมือ ๔. ประมาณวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์ที่บอกจำ นวนปริมาณ เช่น หนึ่ง สอง สาม สี่ มาก น้อย หลาย หมด เป็นต้น ตัวอย่างประโยค ชุมชนแออัดแห่งนี้มีคนอยู่เป็นจำ นวนมาก ฉันเขียนจดหมายลาครูหนึ่งฉบับ อุปกรณ์หายออกไปจากบ้านหลายวันแล้ว ๑๗
๕. นิยมวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์ที่แสดงความชี้เฉพาะเจาะจง เช่น นี่ นี้ นั่น นั้น โน่น โน้น อย่างนั้น อย่างนี้ ทีเดียว เป็นต้น ตัวอย่างประโยค น้ำ ตกแห่งนี้สวยงามมาก บ้านหลังโน้นขาย ๑ ล้านบาท ฉันออกแบบเสื้อชุดนั้นด้วยตัวเอง ๖. อนิยมวิเศษณ์ คือ คำ วิเศษณ์ที่แสดงความไม่ชี้เฉพาะเจาะจง หรือบอกความไม่แน่นอน เช่น ใคร อะไร ใด ไหน ทำ ไม อื่น เป็นต้น (โดยรูปประโยคจะเป็นลักษณะบอกเล่า ไม่ใช่คำ ถาม) ตัวอย่างประโยค ประเทศไหนก็น่าไปเที่ยวทั้งนั้น พนักงานคนอื่น ๆ กลับไปหมดแล้ว การ์ตูนอะไรมีเนื้อเรื่องไม่สร้างสรรค์เลย ๑๘
แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง ให้นักเรียนจำ แนกคำ ที่กำ หนดให้ลงในสี่เหลี่ยมที่กำ หนด โรงพยาบาล ข้าพเจ้า สุนัข ประเทศอังกฤษ อาตมา นายภูวดล ท่าน หลากหลาย มากมาย กิน เดิน สะอาด แด่ เขา แก่ ร้องไห้ วิ่ง คำ นาม คำ สรรพนาม คำ กริยา คำ วิเศษณ์ ๑๙
บทที่ ๓ เปิดโลกกว้าง สู่ดินแดนพจนา เปิดโลกกว้าง สู่ดินแดนพจนา ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด ท ๔.๑ ป.๔/๓ ใช้ช้ ช้ พ ช้ พจนานุนุ นุ ก นุ กรมค้ค้ ค้ น ค้ นหาความหมายของคำคำคำคำ
พจนานุกรม คือ หนังสือที่รวบรวมคำ ศัพท์ตามลำ ดับอักษร สามารถใช้สืบค้นความหมาย วิธีอ่านคำ วิธีสะกดคำ ชนิดของคำ และที่มาของคำ การใช้พจนานุกรม ๑. เรียงคำ ตามลำ ดับตัวอักษร ก - ฮ ๒. เรียงลำ ดับตามรูปสระ ดังนี้ ๒๑
๓.๑ อักษรย่ออยู่หน้าความหมายคำ บอกชนิดของคำ ๓. มีอักษรย่อ ดังนี้ ๓.๒ อักษรย่อในวงเล็บ บอกที่มาของคำ เช่น ๓.๓ อักษรย่อบอกลักษณะของคำ อักษรย่อบอกลักษณะของคำ เช่น ๒๒
การใช้พจนานุกรม ๑. พจนานุกรม เรียงลำ ดับตามตัวอักษร ก - ฮ ให้เปิดพจนานุกรมหมวดอักษรที่เป็นพยัญชนะต้นของคำ นั้น เช่น สืบค้นคำ ว่า "กฐิน" ต้องเปิดที่หมวดอักษร ก ๒. พจนานุกรมเรียงลำ ดับตามรูปสระ ถ้าต้องการสืบค้นคำ ที่มีพยัญชนะต้นเหมือนกัน แต่รูปสระต่างกัน ให้ดูการเรียงลำ ดับรูปสระ เช่น กัด กา กำ ไก่ (ทั้ง ๔ คำ อยู่ในหมวด ก) หัน เหาะ เหิน ไห (ทั้ง ๔ คำ อยู่ในหมวด ห) ๓. ในกรณีคำ มีพยัญชนะและรูปสระเหมือนกัน ให้ดูที่ตัวสะกด เช่น ช่าง ชาญ ชาย ชาว ๔. ในกรณีคำ มีพยัญชนะต้น รูปสระ และตัวสะกดเหมือนกัน ให้ดูที่วรรณยุกต์ เช่น บาง บ่าง บ้าง ๒๓
จะค้นคำ จะค้นคำ ศัพท์ในพจนานุกรมได้รวดเร็วเมื่อแม่นยำ ในลำ ดับอักษร ก - ฮ พจนานุกรมหนึ่งค้นคว้าหาความหมายของคำ การอ่านคำ สะกดคำ ได้ถูกต้องดังนั้น เมื่อนักเรียนสงสัยหรือไม่แน่ใจควรใช้พจนานุกรม ฉันมีประโยชน์อะไรบ้างนะ ช่วยคิดหน่อยค่ะ ๑. บอกวิธีสะกดคำ และคำ อ่านที่ถูกต้อง ๒. บอกความหมายของคำ ๓. บอกประวัติ ที่มา และชนิดของคำ โดยใช้อักษรย่อ ๔. บอกลักษณะของคำ ที่ใช้เฉพาะแห่ง สรุปความรู้ ประโยชน์ของการใช้พจนานุกรม ๒๔
๓. พระภูวดล พยาน ประชาราษฎร์ สารพัน มหาชน แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง ให้นักเรียนเรียงลำ ดับคำ ต่อไปนี้ตามพจนานุกรมให้ถูกต้อง ๑. กังขา ชาวนา ขัตติยา เจือจุน จัดสรร ๒. ตรัส ทวยเทพ ชื่นฤดี ถวายพระพร ประจักษ์ ๔. ภูมี ขานไข เทวฤทธิ์ พระบรมวงศ์ บุพกบัตริย์ ๕. รัฐ ยุบล หยาดเสโท พระกายา พงพี ๒๕
บทที่ ๔ ตกผลึก ประโยคชวนคิด ตกผลึก ประโยคชวนคิด ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด ท ๔.๑ ป.๔/๔ แต่ต่ต่งต่ ประโยคได้ด้ ด้ ถู ด้ ถู ถู ก ถู กต้ต้ ต้ อ ต้ องตามหลัลั ลั ก ลั กภาษา
ส่วนประกอบของประโยค ประโยคจะประกอบด้วย ๒ ส่วน คือ ภาคประธาน คือ เป็นส่วนที่แสดงผู้กระทำ ภาคแสดง คือ เป็นส่วนที่แสดงกิริยาหรืออาการของประธาน ประโยค ๒ ส่วน ประโยค ๒ ส่วน คือ (ประธาน + กริยา) ประโยคที่ประกอบด้วย ประธานและกริยาไม่ต้องมีคำ อื่นมาขยาย เช่น พี่ร้องไห้ น้องยิ้ม แม่หัวเราะ ประโยค ประโยค คือ การนำ คำ ชนิดต่าง ๆ มาเรียงกันให้มีใจความสมบูรณ์ ๒๗
ประโยค ๓ ส่วน ประโยค ๓ ส่วน คือ (ประธาน + กริยา + กรรม) ประโยคที่ต้องนำ กรรมมาขยายว่าประธานกระทำ ต่อสิ่งใด เช่น พี่ถูบ้าน นักเรียนเตะบอล ๒๘
ประโยค ประธาน กริยา กรรม ๑. นิวกินข้าว ๒. น้องว่ายน้ำ ๓. สุนัขกินกระดูก ๔. มานะซักผ้า ๕. หนูนิดหกล้ม ๖. นักร้องร้องเพลง ๗. แม่ช้างกินอ้อย ๘.หน่อยซื้อเสื้อผ้า ๙. หมอรักษาคนไข้ ๑๐. พี่กวาดบ้าน แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง จงเขียนส่วนประกอบของประโยคที่กำ หนดให้ต่อไปนี้ ๒๙
บทที่ ๕ กลอนกานท์ท์ ท์ ค ท์ ครบครัรั รั น รั นถึถึ ถึ ง ถึ งคำคำคำคำขวัวั วั ญ วั ญ ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่ต่ ต่ ง ต่ งบทร้ร้ ร้ อ ร้ อยกรองและคำคำคำคำขวัวั วั ญ วั ญ ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด
๓๒ กลอนสี่สี่ สี่สี่ กลอนสี่ หมายถึง คำ ประพันธ์ประเภทกลอน ใน ๑ บท มี ๒ บาท ๑ บาท มี ๒ วรรค วรรคละ ๔ คำ โดยตามหลัก ฐานทางวรรณคดีไทย กลอนสี่ ที่เก่าที่สุดพบในมหาชาติ คำ หลวงกัณฑ์มหาพน (สมัยกรุงศรีอยุธยา) แต่ต่อมาไม่ ปรากฏในวรรณคดีไทยมากนัก มักแทรกอยู่ตามกลอนบท ละครต่างๆ ลัลั ลั ก ลั กษณะกลอนสี่่สี่่ สี่่สี่่ กลอนสี่ หนึ่งบทมี ๔ วรรค วรรคละ ๔ คำ การอ่านแต่ละวรรค จะแบ่งเป็น ๒ จังหวะ จังหวะละ ๒ คำ
๓๓ หมายถึง คำ ที่ใช้เป็นสัมผัสในกลอน ฉันทลักษณ์กลอนสี่ หมายถึง คำ ในบทกลอน ตัตั ตั ว ตั วอย่ย่ ย่ า ย่ างกลอนสี่สี่ สี่สี่ เรารักเมืองไทย เมืองไทยนี้ดี เป็นพี่เป็นน้อง เมืองไทยเมืองทอง เป็นของคนไทย คำ ที่เขียนด้วยตัวหนังสือสีดำ คือคำ ในบทกลอน คำ ที่เขียนด้วยตัวหนังสือสีแดง คือคำ สัมผัสบังคับ ในบทกลอน สัมผสระหว่างบท
๓๔ คำ สุดท้ายของวรรค ๔ สัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรค ของบทต่อไป กลอนสี่มีข้อบังคับในการ สัมผัส ๓ แห่ง กลอนสี่มีข้อบังคับในการ สัมผัส ๓ แห่ง คำ สุดท้ายของวรรคแรก สัมผัสกับคำ ที่ ๒ ของวรรคที่ ๒ คำ สุดท้ายของวรรคที่ ๒ สัมผัสกับคำ สุดท้ายของวรรคที่ ๓ ฉัฉั ฉั นท ฉั นทลัลั ลั ก ลั กษณ์ณ์ ณ์ณ์ คืคื คื อ คื ออะไร ฉันทลักษณ์ หมายถึง แบบแผนคำ ประพันธ์ ประเภทร้อยกรองหรือตำ ราหลักภาษาไทยด้วยลักษณะ แบบแผนของคำ ประพันธ์ประเภทร้อยแก้ว
๓๕ หมายเหตุ เดิมมิได้เป็นลักษณะสัมผัสบังคับวรรค ๓ และ ๔ แต่ในปัจจุบันนิยมแต่งให้สัมผัสกันทั้งวรรค เพื่อทำ ให้บทนั้น ๆ มีความไพเราะมากขึ้น เช่น เหวยเหวยอีจันทรา ขึ้นหน้าเถียงผัว อุบาทว์ชาติชั่ว ไสหัวมึงไป คำคำคำคำขวัวั วั ญ วั ญ คือ คำ พูดที่กล่าวให้เป็นข้อคิดหรือแนวทางปฏิบัติ เนื่องจากในกรณีหนึ่งหรือโอกาสใดโอกาสหนึ่ง เป็นข้อเตือน ให้ระลึกถึงหน้าที่การงานและการประพฤติต่าง ๆ เช่น ๑.คิดสร้างสรรค์ ขยันใฝ่รู้ เชิดชูคุณธรรม ๒.สามัคคี มีความรู้คู่ปัญญา คงรักษาความเป็นไทย ใส่ใจเทคโนโลยี
๑.ใช้ถ้อยคำ สั้น กะทัดรัด มีความหมายลึกซึ้ง ใช้คำ ตั้งแต่ ๒ คำ ขึ้นไปแต่ไม่ควรเกิน ๑๖ คำ แบ่งเป็นวรรคได้ตั้งแต่ ๑ - ๔ วรรค ๒.เขียนให้ตรงจุดมุ่งหมายแสดงความคิดอย่างเด่นชัด หรือมีใจความสำ คัญเพียงอย่างเดียว เพื่อให้จำ ง่ายขึ้น ๓.จัดแบ่งจังหวะคำ สม่ำ เสมอ ๔.เล่นคำ ทั้งเสียงและสัมผัสและการซ้ำ คำ ช่วยให้จำ ง่าย ๕.มีเนื้อหาตักเตือนหรือกล่าวไปในทางที่ดี ๓๖ หลัลั ลั ก ลั กการใช้ช้ ช้ ภ ช้ ภาษาในการเขีขี ขี ย ขี ยนคำคำคำคำขวัวั วั ญ วั ญ การเขียนคำ ขวัญที่ถูกต้องและน่าสนใจ ควรคำ นึงถึงประเด็น ต่อไปนี้
๓๗ แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง เลือกประโยคมาเติมให้เป็นบทร้อยกรองที่สมบูรณ์ แล้วตอบคำ ถาม ชอบเดินช้าช้า เอาไว้เฝ้าบ้าน มีงวงตัวใหญ่่่ ๑. ต้วมเตี้ยมหลังตุง เดินมุงหลังคา ......................สี่ขาพาไป ตอบ ................................................................................... ๒ .....................เอาไว้ลากซุง ไม่ชนไม่ยุ่ง แสนรู้จริงเอย ตอบ ...................................................................................
บทที่ ๖ เชิชิ ชิ ง ชิ งชาญสำสำสำสำนวนวจีจี จีจี ตัตั ตั ว ตั วชี้ชี้ ชี้ วั ชี้ วั วั ด วั ด ท ๔.๑ ป.๔/๖ บอกความหมายของสำสำสำสำนวน
๔๐ สุภาษิต หมายถึง ถ้อยคำ ที่กล่าวแนะนำ สั่งสอน เตือนสติ ด้วยหลักความจริง ส่วนมากเป็นคำ คล้องจอง มีการสืบทอด มาแต่โบราณแต่ละชุมชน คำ พังเพย คำ พังเพย หมายถึง คำ พูดที่ออกมาโดยที่ไม่ได้ตั้งใจว่าจะ สั่งสอนอะไรไปในทิศทางพูดเชิงเปรียบเทียบว่าสถานการณ์นี้ เป็นอย่างไร สำ นวนไทย สำ นวนไทย หมายถึง ถ้อยคำ หรือข้อความที่กล่าวสืบต่อ กันมานาน มีความหมายไม่ตรงตามตัวหรือมีความหมายอื่นแฝง ซึ่งจะเป็นการพูดเชิงเปรียบเทียบและมักจะไม่แปลความหมายตรง ๆ สุภาษิต
๔๑ สำ นวน สุภาษิต ถ้อยคำ คมคายและมีใจความเปรียบเทียบ เช่น มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ ให้คติสอนใจและสอนให้ประพฤติดี เช่น ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด หมายถึง คนที่ทำ ผิดแล้วจะปกปิด ความผิด ปิดยังไงก็ไม่มิด มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ หมายถึง ไม่ช่วยคนอื่นทำ งานแล้ว ยังจะขัดขวางการทำ งานอีก ตัตั ตั ว ตั วอย่ย่ ย่ า ย่ างสำสำสำสำนวน สุสุ สุ ภ สุ ภาษิษิ ษิ ต ษิ ต คำคำคำคำพัพั พั ง พั งเพย
ถ้อยคำ คล้องจองและเตือนใจ ในการดำ รงชีวิต เช่น กระต่ายตื่นตูม ๔๒ คำคำคำคำพัพั พั ง พั งเพย กระต่ายตื่นตูม หมายถึง คนที่มีอาการตื่นตกใจไปก่อน โดยไม่ทันคิดพิจารณาให้รอบคอบ
๑. ปลาใหญ่กินปลาเล็ก ๒. ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม ๓. งมเข็มในมหาสมุทร ๔. ขี่ช้างจับตั๊กแตน ๕. ย้อมเเมวขาย ๔๓ แบบฝึกหัดท้ายบท คำ ชี้แจง จงโยงเส้นจับคู่สำ นวนกับความหมายให้ถูกต้อง ผู้ใหญ่ข่มเหงผู้อ่อนแอ ค่อย ๆ ทำ แล้วจะสําเร็จผล ค้นหาสิ่งที่ยาก หลอกลวงให้หลงเชื่อว่าดี ลงทุนมากแต่ได้น้อย
เป็ป็ป็ น ป็ นอย่ย่ ย่ า ย่ างไรกักั กั น กั นบ้บ้ บ้ า บ้ างคะเด็ด็ ด็ ก ด็ กๆ เราไปต่ต่ ต่ อ ต่ อในบทสุสุสุ ด สุ ดท้ท้ ท้ า ท้ ายกักั กั น กั นเลย