นาฏศิลป์พื้นเมืองภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(ภาคอีสาน) วัฒนธรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(อีสาน) วัฒนธรรมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ ภาคอีสาน มีวัฒนธรรมที่หลากหลาย เนื่องจากได้รับ อิทธิพลจากประเทศเพื่อนบ้าน คือ ประเทศลาว และประเทศกัมพูชา ทำให้ลักษณะทางวัฒนธรรมในภาค ตะวันออกเฉียงเหนือมีความแตกต่างกัน ซึ่งมีลักษณะ ดังนี้ วัฒนธรรมทางสังคมคนในภาคอีสาน จะมีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย มีความเป็นกันเองใช้ชีวิตแบบ ธรรมชาติ กินง่าย อยู่อย่างง่าย ๆ มีน้ำใจ วัฒนธรรมด้านที่อยู่อาศัยลักษณะที่อยู่ของภาคอีสาน จะมีการสร้างบ้านด้วยการฝังเสา เป็นเรือน ไม้ไม่นิยมเจาะช่องหน้าต่าง มีประตูช่องออกทางด้านหน้าเรือนไว้ป้องกันลม เพราะในฤดูหนาวมีลมพัดแรง หลังคาเป็นทรงจั่ว วัฒนธรรมด้านภาษา ภาษาที่ใช้ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาษาถิ่นอีสานจะมีสำเนียง แตกต่างกันไปตามแต่ละจังหวัด แต่ลักษณะของคำและความหมายจะคล้ายกัน สามารถเข้าใจกันได้ง่าย วัฒนธรรมด้านอาหารชาวอีสานมีวิธีการรับประทานอาหารที่เรียบง่าย อาหารส่วนใหญ่จะมาจาก ธรรมชาติที่สามารถหาได้ง่ายในท้องถิ่น และรับประทานกับข้าวเหนียวเป็นหลัก อาหารอีสานส่วนใหญ่จะมี รสชาติ เผ็ด เค็ม เปรี้ยว และมีเครื่องปรุงที่สำคัญ ได้แก่ ปลาร้า ที่นำมาใส่ในอาหารประเภทต่าง ๆ อาหาร อีสาน เช่น ลาบ ก้อย อ่อม หมก หม่ำ แจ่ว วัฒนธรรมด้านกายแต่งกาย การแต่งกายของคนในภาคอีสานจะมีความเรียบง่ายโดยใช้ผ้าที่มี ลวดลายสวยงาม ซึ่งถักทอขึ้นมาเอง ลักษณะการแต่งกาย ผู้หญิง นุ่งผ้าซิ่นยาวคลุมเข่า สวมเสื้อแขนกระบอก ห่มสไบ ผมเกล้ามวยสวมเครื่องประดับเงิน ผู้ชาย นุ่งกางเกงขาก๊วย สวมม่อฮ่อมแขนสั้น มีผ้าคาดเอว หรือพาดบ่าการแต่งกายจะแต่งตาม โอกาสและความเหมาะสมกับงานต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีประเพณีที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมของคนในภาคอีสานอีก ด้วย เช่น ประเพณีไหลเรือไฟ ประเพณีแห่ผีตาโขน ประเพณีบุญบั้งไฟ ลักษณะเฉพาะของนาฏศิลป์พื้นเมืองภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(ภาคอีสาน) ลักษณะการแสดงนาฏศิลป์ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือจะแบ่งออกเป็นกลุ่มวัฒนธรรม คือ กลุ่ม อีสานเหนือ กลุ่มอีสานใต้ และกลุ่มอีสานเฉพาะเมืองโคราช ซึ่งมีลักษณะแตกต่างกัน ดังนี้ กลุ่มอีสานเหนือ จะได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมมาจากประเทศลาว ซึ่งได้แก่ เซิ้ง ฟ้อน และลำ เช่น เซิ้งกระติบข้าว เซิ้งโปงลาง เซิ้งแหย่ไข่มดแดง ฟ้อนผู้ไทย (ภูไท) เซิ้งสวิง เซิ้งกะหยัง เครื่องดนตรีที่ใช้ ประกอบการแสดง เช่น แคน พิณ ซอ โปงลาง โหวด ฉิ่ง ฉาบ กรับ
กลุ่มอีสานเหนือ จะได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมมาจากประเทศกัมพูชา ซึ่งได้แก่ เรือม เช่น เรือ มลูดอันเร (รำกระทบสาก) รำกระโน็บติงต็อง (รำตั๊กแตนตำข้าว) เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดง เช่น กลองกันตรึมปี่สไล รำมะนา พิณ กลุ่มอีสานเฉพาะเมืองโคราช เป็นกลุ่มวัฒนธรรมเฉพาะในเขตจังหวัดนครราชสีมามีลักษณะการ แสดงที่โดดเด่น คือ การเล่นเพลงโคราช มีลักษณะคล้ายกับการละเล่นประเภทเพลงฉ่อย ลำตัดของภาคกลาง มีความสนุกสนาน เป็นการใช้ปฏิภาณไหวพริบของผู้ขับร้อง
ใบงานที่ 8 นาฏศิลป์พื้นเมือง ภาคอีสาน คำสั่ง : ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. การแสดงชุดนี้มีชื่อเรียกว่าอะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2. การแสดงชุดนี้เป็นการแสดงของทางภาคใด ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3. การแสดงชุดนี้มีจังหวะทำนองเพลงเป้ฯแบบใด ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 4. การแสดงชุดมีลักษณะการแต่งกายอย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5. อุปกรณ์ประกอบการแสดงชุดนี้คืออะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ชื่อ-สกุล.........................................................................................................ชั้น........................เลขที่..................
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 15 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (นาฏศิลป์) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 นาฏศิลป์ไทยน่ารู้ เวลา 1 ชั่วโมง เรื่อง ทดสอบหลังเรียน (Post-test) ครูผู้สอน นางสาวอริสา อิ่มกระโทก 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ศ 3.2 เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างนาฏศิลป์ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม เห็นคุณค่าของ นาฏศิลป์ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทยและ สากล 2. ตัวชี้วัด ศ 3.2 ป. 3/1 เล่าการแสดนาฏศิลป์ที่เคยเห็นในท้องถิ่น ศ 3.2 ป. 3/1 เล่าการแสดนาฏศิลป์ที่เคยเห็นในท้องถิ่น 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ ทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์หลังเรียน (Post-test) เรื่องนาฏศิลป์ท้องถิ่นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การทดสอบหลังเรียน (Pre-test) เป็นการประเมินผลผู้เรียนหลังจัดกิจกรรมการเรียนการสอนใน เนื้อหานั้นๆ เพื่อตรวจสอบผลการเรียนของผู้เรียน ด้านทักษะความรู้ ทักษะกระบวนการ และคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ จากการเรียนรู้และร่วมกิจกรรมของผู้เรียน 5. สาระการเรียนรู้ - แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน รายวิชานาฏศิลป์ เรื่องนาฏศิลป์ท้องถิ่น 6. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 6.1 ความสามารถในการคิด 6.2 ความสามารถในการสื่อสาร 7. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 7.1 มีวินัย 7.2 รับผิดชอบ 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 นำเข้าสู่บทเรียน 1. ครูผู้สอนกล่าวทักทายผู้เรียนพร้อมสร้างบรรยากาศและสิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ที่ เหมาะสม 2. ครูผู้สอนทบทวนบทเรียนที่ผ่านมา
ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 3. ผู้เรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน เรื่องนาฏศิลป์ท้องถิ่น หลังจากที่เรียนรู้และร่วมกิจกรรม เป็นข้อสอบแบบปรนัย 3ตัวเลือก จำนวน 10ข้อ (10คะแนน) โดยครูผู้สอนชี้แจงให้ผู้เรียนทราบถึงจุดมุ่งหมาย ของการทดสอบและวิธีการตอบแบบทดสอบอย่างแจ่มแจ้ง และไม่กังวลกับการทำแบบทดสอบ 4. ครูผู้สอนให้ผู้เรียนตรวจสอบความถูกต้องจากการทำแบบทดสอบหลังเรียน โดย เปลี่ยนกันตรวจ ขั้นที่3 สรุป 5. ครูผู้สอนตรวจสอบความถูกต้องและบันทึกคะแนนผลการทดสอบหลังเรียน 9. กระบวนการวัดและประเมินผล จุดประสงค์ เครื่องมือ/วิธีการวัด เกณฑ์ความสำเร็จ 1. ทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์หลัง เรียน (Post-test) เรื่อง นาฏศิลป์ท้องถิ่น ของนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์หลัง เรียน (Post-test) เรื่องนาฏศิลป์ ท้องถิ่น แบบปรนัย 3 ตัวเลือก จำนวน 10 ข้อ/ ตรวจสอบ ความถูกต้องจากการทำ แบบทดสอบ ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 70 10. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ - แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์หลังเรียน (Post-test) เรื่องนาฏศิลป์ท้องถิ่น - หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ดนตรี-นาฏศิลป์ ป.3 ของบริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด