เอกสารประกอบการเรียนรายวิชาการวิเคราะห์และควบคุมคุณภาพน้ำ

Water Quality Analysis and Control (30601-2001) ปวส.2563

สารอินทรีย์ในปรมิ าณสูง ดงั นั้นจงึ ควรทจ่ี ะผา่ นระบบบาบัดน้าเสียก่อนทีจ่ ะปล่อยออกสู่ส่ิงแวดลอ้ ม หากปล่อย
สแู่ หล่งรองรับน้าธรรมชาติโดยไม่ผ่านการบาบัดจะก่อให้เกิดปัญหาส่ิงแวดล้อมทางน้า ดังน้ันการบาบัดน้าเสีย
จากบ่อเลี้ยงกุ้งจึงเป็นสิ่งสาคัญและเป็นกระบวนการลดปัญหาสิ่งแวดล้อมทางน้าท่ีอาจเกิดขึ้นได้จากการเล้ียง
กุ้งกุลาดา รวมท้ังน้าเสียหลังการบาบัดยังสามารถนามาใช้ใหม่ได้ในการเล้ียงครั้งต่อไป ซ่ึงสามารถแบ่งออกได้
3 วธิ ี ดงั นี้

การบาบัดโดยวิธีทางกายภาพ ได้แก่ การกรองหรือการตกตะกอน โดยบ่อนี้จะต้องมีขนาดเพียง
พอท่ีจะรองรับน้าท้ิงในแต่ละวัน และปล่อยให้น้าท่ีเปล่ียนถ่ายจากนากุ้งมีเวลาตกตะกอนอยู่ในบ่อน้ี 1-2 วัน
เพื่อให้แพลงก์ตอน สารอาหาร ตะกอนแขวนลอยและสารต่าง ๆ เกิดการตกตะกอนก่อนปล่อยน้าลงสู่แหล่ง
รองรบั ตามธรรมชาตติ ่อไป

การบาบัดโดยวิธีทางเคมี ได้มีการนาเอาสารเคมีชนิดต่าง ๆ มาใช้ในการปรบั ปรุงคุณภาพน้าและการ
บาบัดน้าท้ิงจากบ่อเล้ียงกุ้ง ได้แก่ แคลเซียมเพอร์ออกไซด์ เหล็กออกไซด์ ด่างทับทิม คลอรีน โอโซน ซีโอไลท์
ไคโตซานและคอปเปอรซ์ ัลเฟต

การบาบัดโดยวธิ ที างชีวภาพ วธิ ีการบาบดั นา้ เสยี ด้วยวิธีทางชวี ภาพเปน็ วิธหี น่งึ ที่มปี ระสิทธิภาพในการ
ลดคา่ ความสกปรกและกาจัดสารอนิ ทรีย์ในน้าได้ดี วิธบี าบัดทางชีวภาพท่ีใช้ในการบาบดั น้าทง้ิ จากบอ่ เล้ียงกุ้งมี
หลายวธิ ี ดังนี้

- การบาบัดน้าท้ิงจากบ่อเล้ียงกุ้งด้วยสัตว์น้า ได้แก่ ไส้เดือนทะเล ปลิงทะเล หอยตะโกรม
กรามขาว หอยนางรม หอยแมลงภู่ และไรสีนา้ ตาล เป็นตน้

- การบาบัดน้าท้ิงจากบ่อเลี้ยงกุ้งโดยใช้พืชน้า ได้แก่ จอก ผักตบชวา กกสามเหล่ียม แห้ว
ทรงกระเทียม ธปู ฤาษี กระจับ หญา้ ทะเล สาหรา่ ย ปรงทะเล เปน็ ตน้

- การบาบัดนา้ ทง้ิ จากบ่อเลย้ี งกงุ้ ด้วยจุลินทรีย์
- ระบบกรองชีวภาพ โดยใช้แบคทีเรียระบบใช้อากาศและไม่ใช้อากาศช่วยย่อยสลาย
สารอนิ ทรยี ใ์ นนา้ ทิ้ง
- การใช้ปุย๋ ชีวภาพ การใชป้ ุ๋ยชีวภาพท่ีเกิดจากการเพ่ิมจานวนของจุลินทรีย์ที่อาศัยอยใู่ นเศษ
ผลไม้ก็สามารถใชใ้ นการบาบัดนา้ ทิง้ และพ้นื บ่อกุ้งกุลาดาได้
- การบาบัดน้าท้ิงจากบ่อกุ้งด้วยวิธีผสมผสาน เช่น ใช้หอยแมลงภู่ร่วมกับสาหร่ายผมนาง ใช้
พรรณไม้น้า ใช้การเร่งตะกอนและสาหร่ายผมนาง ใช้หอยตะโกรม กรามขาวร่วมกับการกาจัดของแข็ง
แขวนลอยด้วยบ่อพกั นา้ ใชห้ อยนางรมและสาหรา่ ยร่วมกับ การกาจดั ของแขง็ แขวนลอยดว้ ยบอ่ พักน้า
2. มำตรฐำนนำ้ ท้ิงจำกบอ่ เพำะเลย้ี งสัตว์นำ้ ชำยฝ่งั
ผลกระทบของน้าท้ิงจากบ่อเพาะเล้ียงสัตว์น้าต่อแหล่งน้าตามธรรมชาติมีหลายประการ จึงต้องมีการ
ควบคุมและบาบัดคุณภาพน้าท้ิงจากการเลี้ยงสัตว์น้าเศรษฐกิจและจาเป็นท่ีจะต้องมีแนวทางหรือมาตรการ
บังคับควบคุม ซ่ึงตามกฎหมายนี้ผู้เลี้ยงสัตว์น้าต้องมีการบาบัดน้าท้ิงเพื่อให้น้าท้ิงมีคุณภาพอยู่ในเกณฑ์ที่

Water Quality Analysis and Control (30601-2001) ปวส.2563

เหมาะสมตามกฎหมายท่ีกาหนดก่อนปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม โดยกาหนดให้มีมาตรฐานคุณภาพน้าทิ้งสาหรับ

ฟารม์ เลีย้ งสตั วน์ า้ ชายฝ่ัง ดังตารางค่ามาตรฐานนา้ ทงิ้ จากบ่อเพาะเลยี้ งสตั วน์ ้าชายฝ่งั

ตารางคา่ ามาตรฐานนา้ ทง้ิ จากบ่อเพาะเลี้ยงสตั วน์ ้าชายฝงั่

พำรำมิเตอร์ หน่วย เกณฑ์กำหนด วิธีวิเครำะห์

สงู สุด

1. คา่ ความเป็นกรดด่าง . 6.5-9 เครื่อง pH meter แบบ Electrometric

2.บีโอดี (Biochemical มก./ล. 20 วิธี Azide modification ที่ 20 ◦C / 5 วนั

Oxxygen Demand) โดยใช้ Synthetic seawater

3. สารแขวนลอย มก./ล. 70 กรองผ่านแผน่ กรองใยแก้วขนาดตากรอง 1.2

(Suspended Solid) ไมโครเมตร

มก./ล 1.1

4. แอมโมเนยี (NH3 –N) มก./ล. 0.4 วธิ ี Modifide idophenol blue

5. ฟอสฟอรัสรวม วิธี Ascobic acid

(Total phosphorus) มก./ล. 0.01

6. กา๊ ซไฮโดรเจนซัลไฟด์ Methylene blue

(H2S)

7. ไนโตรเจนรวม

(Total Nitrogen) มก./ล. 4.0

- ไนโตรเจนละลาย วิธี Persulfate digestion

(Total dissolved มก./ล. 4.0

nitrogen) ตะกอนแขวนลอยบนแผ่นกรองใยแก้ว ขนาดตา

- ไนโตรเจนแขวนลอย กรอง 0.7 ไมโครเมตร และวิเคราะห์ด้วย

(Perticulate nitrogen) Nitrogen analyer

ท่มี า : สบุ ณั ฑิตและวีรพงศ์ 2552 : 163

กิจกรรมสรปุ เน้ือหำบทเรยี น