สรุปผลการดำเนินงาน โรงเรียนปลอดขยะ 2565 อนุบาลจุมพล เล่มเต็ม

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School)

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพิสยั สำนักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

รายงานผลการดำเนนิ งานโครงการโรงเรียนปลอดขยะ
(Zero Waste School) ประจำปี 2565

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพิสัย

สังกดั สำนกั งานเขตพืน้ ที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2
คณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพื้นฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ

“ ใสใ่ จส่งิ แวดล้อมในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ก

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

คำนำ

ในอดีตกอ่ นเข้าร่วมโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย
สงั กดั สำนักงานเขตพืน้ ที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2 ตั้งอยใู่ นเขตชมุ ชนเมอื ง เป็นแหลง่ ท่องเทย่ี วแห่ง
หนึ่งมีผู้คนเดินทางเข้ามาหลากหลายถิ่น อีกทั้งเป็นโรงเรียนในเขตชายแดนนักเรียนขาดโดกาสทางการศึกษา
จึงต้องเดินทางเข้ามาเรียนในเขตเมือง ส่งผลนักเรียนมีความหลากหลายทัง้ พื้นท่ี หลากหลายวัฒนธรรม มีวินัยใน
การเลี้ยงดูในพื้นที่ที่แตกต่างกันอย่างมาก อีกทั้งโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย เป็นสถานที่บริการของชุมชนท้ัง
เป็นแหลง่ เรียนรู้และเป็นสถานท่ใี หก้ ารทำกิจกรรมของชมุ ชน ส่งผลใหป้ รมิ าณขยะทีน่ ำเข้ามารวมกับขยะที่เกิดขึ้น
ภายในโรงเรยี นมปี ริมาณสูง ทัง้ นี้การท้งิ ขยะของทกุ ส่วนในโรงเรยี นกไ็ มไ่ ดร้ บั การจัดการที่ถกู ต้อง การใชท้ รพั ยากร
ที่ไม่เห็นคุณค่า หากไม่ได้รับการจัดการอย่างเปน็ ขั้นตอนที่ถูกตอ้ ง รวมทัง้ ไม่มภี าคีเครอื ข่ายในการดำเนินการก็จะ
ส่งผลกระทบต่อการจัดการเรยี นการสอน สภาพแวดลอ้ มกไ็ ม่เอ้ืออำนวยต่อการเรียนรู้ โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพน
พิสัยจึงไดเ้ ขา้ รว่ มโครงการโรงเรยี นปลอดขยะ เพื่อการดำเนนิ งานในการขบั เคลื่อนอยา่ งจริงจังอย่างเป็นระบบ

( ดร.ชาตรี อุ่นเรือน )
ผู้อำนวยการโรงเรียนอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั

๑.๑ ประวตั ิสถานศึกษาโดยสังเขป

“ ใส่ใจส่ิงแวดลอ้ มในวิถชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ข

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

สารบญั

คำนำ ก
สารบัญ ข
1
ข้อมูลพน้ื ฐานของโรงเรียน 1
ประวตั โิ รงเรยี นโดยสังเขป 1
สถานทต่ี ัง้ 3
สภาพพนื้ ท่ี 6
ประเภทโรงเรยี น 6
ทมี่ าของปญั หาขยะมลู ฝอยในโรงเรียนกอ่ นดำเนินกิจกรรมโรงเรียนปลอดขยะ 7
11
สว่ นที่ 1 สรปุ ผลการดำเนนิ งานโรงเรยี นปลอดขยะ 11
ส่วนท่ี 2 เอกสารแนบตามเกณฑก์ ารประเมนิ 13

1.นโยบาย การสนับสนนุ และแผนการดำเนินงาน 20
1.๑ นโยบายและการส่ือสารนโยบายของผู้บริหารภายในโรงเรยี น 20
1.๒ แผนการดำเนนิ งานโรงเรียนปลอดขยะ 28
2. กระบวนการส่งเสรมิ ความรูค้ วามเข้าใจและการมีส่วนรว่ มจัดการขยะ 31
2.๑ กระบวนการพฒั นาผู้เรียน และสง่ เสรมิ ความรู้ความเขา้ ใจการจดั การขยะมูลฝอย 34
2.๒ การมสี ่วนรว่ มของผูเ้ รยี นและบคุ ลากรภายในโรงเรียน 36
2.๓ การมีสว่ นร่วมของภาคส่วนต่างๆ ภายนอกโรงเรยี น 36
2.4 จุดเรียนร้หู รอื แหลง่ เรียนรูใ้ นโรงเรียน 39
3. การจัดการขยะภายในโรงเรียนโดยใชห้ ลกั 3Rs 42
3.๑ เส้นทางการจดั การขยะของโรงเรียน 55
3.๒ กจิ กรรมการจดั การขยะทง้ั 4 ประเภท ตามหลัก 3Rs 55
3.3 นวตั กรรมการจัดการขยะของโรงเรยี น 60
4. ผลสำเร็จและความยง่ั ยนื ของโรงเรยี นปลอดขยะ 62
4.๑ ระดับความรู้ ความเขา้ ใจของผเู้ รียนและบคุ ลากรภายในโรงเรียน 70
4.๒ มจี ติ สำนกึ และพฤติกรรมการจัดการขยะท่ีดี 73
4.3 ขอ้ มลู ปรมิ าณขยะที่บ่งชผ้ี ลสำเร็จของกจิ กรรม 73
4.4 ความย่งั ยนื และต่อเนือ่ งของการดำเนนิ งานโรงเรียนปลอดขยะ 75
5. การจัดการขยะมูลฝอยและส่ิงแวดล้อมตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง
5.๑ ดำเนนิ กจิ กรรมการจดั การขยะตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง
5.๒ การบรหิ ารจดั การทรพั ยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดล้อมควบคกู่ ารจัดการขยะ

๑.๑ ประวตั สิ ถานศึกษาโดยสังเขป

“ ใส่ใจสง่ิ แวดลอ้ มในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) 1

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนกั งานเขตพน้ื ท่กี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ขอ้ มูลพน้ื ฐานของสถานศกึ ษา

ชอื่ สถานศึกษา

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สงั กดั สำนักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ประวตั สิ ถานศึกษาโดยสงั เขป

โรงเรียนอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั เดิมชอ่ื ว่า “โรงเรยี นจมุ พลวทิ ยา” ก่อตั้งขึ้นเมอ่ื วันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๔๕๗
โดยเจ้าเมืองโพนพิสัย (พระพิสัยสรเดช ตอ่ มาได้รบั พระราชทานบรรดาศกั ดิ์ เป็นพระสุนทรธรรมธาดา) เป็นผ้จู ดั ตง้ั ทำ
การสอนหลักสูตรประถมศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑–๔ ดำรงอยู่ได้ด้วยเงินศึกษาพลี และภายหลังได้รับเงินช่วย
ประถมศกึ ษาและงบประมาณจากทางราชการ

วันที่ ๑๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ กระทรวงศึกษาธิการได้จัดตั้ง “โรงเรียนจุมพลโพนพิสัย” ขึ้นในบริเวณ
เดียวกัน ทำการสอนตามหลักสตู รมธั ยมศกึ ษาสายสามัญ ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี ๑-๓ ดังนน้ั ในบริเวณเดียวกนั จึงมีโรงเรยี น
๒ ประเภท

ปี พ.ศ. ๒๕๐๔ รัฐบาลได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษาและแผนการศึกษาแห่งชาติใหม่ โดยยุบ
โรงเรยี นมัธยมสายสามญั และเรียกชอื่ ใหม่ว่าช้ันประถมศึกษาตอนปลาย ทางราชการจึงรวมกจิ การของโรงเรียนทั้งสอง
เข้าด้วยกันและตั้งชื่อใหม่ว่าโรงเรียนจุมพลโพนพิสัย เมื่อวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๔ เป็นต้นมา โรงเรียนได้ทำการ
สอนตามหลักสูตรประถมศกึ ษาตอนตน้ และตอนปลายของกระทรวงศกึ ษาธิการ

วนั ที่ ๑ ตลุ าคม พ.ศ. ๒๕๐๙ รัฐบาลได้โอนโรงเรยี นประชาบาล กระทรวงศกึ ษาธิการไปสงั กดั องค์การบริหาร
สว่ นจังหวัด กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ กระทรวงมหาดไทย ได้โอนโรงเรยี นไปสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา
แหง่ ชาติ กระทรวงศึกษาธิการ

วันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดหนองคายได้คัดเลือกโรงเรียนจุมพลโพน
พิสัย เปน็ โรงเรยี นอนบุ าลประจำอำเภอ จึงเปลย่ี นชื่อใหม่วา่ โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพสิ ยั

วันท่ี ๒๒ เมษายน ๒๕๔๖ ไดร้ บั คัดเลือกเขา้ โครงการหนึ่งอำเภอหนึง่ โรงเรียนในฝนั
ต่อมาวันที่ ๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๖ โรงเรียนได้โอนมาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

สถานท่ตี ั้ง

ชื่อ โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย ที่ตั้ง เลขที่ ๑๑๑ หมู่ที่ ๑๓ บ้านจอมทอง ถนนพิสัยสรเดช ตำบลจุมพล
อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย รหัสไปรษณีย์ 43120 สังกัดสำนักงานเขตพืน้ ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย
เขต ๒ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน โทรศัพท์๐๔๒-๔๗๑๒๗๗ โทรสาร ๐๔๒-๔๗๑๒๗๗
e-mail : [email protected] websitehttp : //www.anubaljumphol.nongkhai2.go.th

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย สำนกั งานเขตพ้นื ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

เปิดสอนระดับชั้นอนุบาลถึงระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เนื้อที่ ๑๗ ไร่ ๓ งาน ๑ ตารางวา เขตพื้นที่บริการ ได้แก่
หมู่ที่ ๑ บ้านจุมพล หมู่ที่ ๒ บ้านจอมนาง หมู่ที่ ๑๓ บ้านจอมทอง หมู่ที่ ๑๔ บ้านดอนโพธิ์ หมู่ที่ ๑๕ บ้านเมืองคลัง
หมู่ที่ ๑๖ บ้านจอมนางเหนือ และหมู่ท่ี ๒๐ บ้านหนองปลาไหล

แผนภาพที่ ๑.๑ ข้อมูลพื้นฐานโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
หนองคาย เขต

ขอ้ มูลผูบ้ รหิ าร และครผู ู้รบั ผิดชอบโครงการฯ

๑.๑ ผบู้ รหิ ารสถานศึกษา
นายชาตรี อุ่นเรือนตำแหน่งผู้อำนวยการสถานศึกษา วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ

โทรศัพทเ์ คลอื่ นที่ ๐๘๘-๕๔๐-๕๗๔๘ วุฒิการศกึ ษาสงู สดุ ปรญิ ญาเอก (ปร.ด.) สาขายทุ ธศาสตรพัฒนาภมู ิภาค
๑.๒ รองผ้อู ำนวยการโรงเรียน ๒ คน
1) นางสาวมาลาตี ขนั ตี วุฒิการศกึ ษาสูงสุด ปรญิ ญาโท โทรศพั ท์ 0845130043

e-mail [email protected] รับผิดชอบกลุ่ม(ตามโครงสร้างการบริหารงานของสถานศึกษา)
งานบริหารวิชาการ

2) นายประสาน พรมทา วฒุ ิการศกึ ษาสงู สุด ปรญิ ญาโท โทรศพั ท์ 0619599295
e-mail [email protected] รับผิดชอบกลุ่ม(ตามโครงสร้างการบริหารงานของสถานศึกษา)
กลุ่มบริหารงานท่วั ไป

๑.๓ ผชู้ ่วยผอู้ ำนวยการ ปฏบิ ตั ิหนา้ ที่รองผู้อำนวยการโรงเรียน
๑) ชื่อ-สกุล นายไพทรู ย์ บริจาค วุฒกิ ารศกึ ษาสงู สดุ ปริญาตรี โทรศพั ท์ 098-1032728

e-mail [email protected] รับผิดชอบกลุ่ม(ตามโครงสร้างการบริหารงานของสถานศึกษา) งานบริหาร
งบประมาณ และงานบรหิ ารบคุ คล

๑.๔ ครทู รี่ บั ผดิ ชอบโครงการ
นายพทุ ธชัย พนู เจรญิ ผล ตำแหน่งครูผ้ชู ่วย โทรศพั ท์เคล่อื นที่ ๐๘๔-๐๖๒-๒๙๖9

e-mail [email protected] ID Line : cake-pjp

“ ใสใ่ จสงิ่ แวดล้อมในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพืน้ ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

สภาพพื้นท่ี

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหนองคาย เขต ๒ สภาพเป็นชุมชนกึ่งเมือง
อย่ใู นเขตเทศบาลตำบลโพนพสิ ัย จังหวัดหนองคายอยูต่ ดิ ชายแดนประเทศสาธารณรฐั ประชาธปิ ไตยประชาชนลาว
โดยมีแม่น้ำโขงเป็นเขตกั้นชายแดน อยู่บริเวณใกล้กับสถานที่ราชการที่ว่าการอำเภอโพนพิสัย สถานีตำรวจโพน
พิสัย มีร้านค้าเซเว่นอีเลฟเว่น ๒ แห่ง มีตลาดสด ๒ แห่งคือ ตลาดสด ชอ.เจริญ และตลาดสดจอมนาง อาชีพ
ประชากรคือเกษตร ค้าขาย มีสถานประกอบการ โรงแรม หา้ งศูนย์การคา้ สถานีน้ำมนั ๓ แห่ง และมแี หล่งน้ำหว้ ย
หลวง มีการท่องเที่ยวเชิงวิถีชุมชนไทยอีสาน มีตลาดไทย-ลาว ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง ในเขตเทศบาลตำบลโพนพิสัย
เปิดเฉพาะ วันอังคารและวันเสาร์ เวลา ๐๖:๐๐น.-๑๓:๐๐ น.นมัสการหลวงพ่อใหญ่วัดไทย และลอดถ้ำพญานาค
ประเพณีบุญเดือน ๖ แห่บั้งไฟ และจุดบั้งไฟล้าน ตรงกับวัน ขึ้น ๑๕ค่ำเดือน ๖ ชมบั้งไฟพญานาคปรากฏการณ์
ธรรมชาติ ตรงกับวัน ข้ึน ๑๔คำ่ เดอื น ๑๑ ประเพณแี ข่งเรอื ยาว

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพิสัย สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาหนองคาย เขต ๒ มี

แผนภาพที่ ๑.๒ สภาพพื้นทโ่ี รงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ยั สำนกั งานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาหนองคาย เขต ๒
ทม่ี า : https://www.google.co.th/maps/place/โรงเรียนอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ัย

รายละเอียดจำนวนบคุ ลากร

จำนวนบคุ ลากรในโรงเรยี น ๖๓ คน โดยแยกไดด้ งั นี้

เป็นขา้ ราชการครู ๔๑ คน ครอู ัตราจา้ งต่างประเทศ ๓ คน

ครูอตั ราจ้างคนไทย ๘ คน ลกู จา้ งประจำ(ช่างไฟฟ้า) ๑ คน

ภารโรง ๒ คน แมค่ รัว ๘ คน

“ ใสใ่ จสิง่ แวดลอ้ มในวิถชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๔

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพืน้ ท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ลกู จ้างประจา(ช่าง ภารโรง แม่ครวั
ไฟฟ้า) 4% 2%
2%
ครูอตั ราจา้ ง ขา้ ราชการครู
ครอู ตั ราจ้างชาว ชาวไทย ครูอัตราจ้างชาวตา่ งประเทศ
ต่างประเทศ 14% ครอู ัตราจา้ งชาวไทย
4% ลูกจ้างประจา(ช่างไฟฟ้า)
ภารโรง
ขา้ ราชการครู แมค่ รวั
74%

แผนภมู ทิ ี่ ๑.๑ แสดงจำนวนบคุ ลากรในโรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพิสัย ปีการศกึ ษา ๒๕๖4

รายละเอยี ดจำนวนผเู้ รียน
๑) จำนวนนักเรียนในเขตพน้ื ที่บรกิ ารทง้ั สนิ้ ๒๔๖ คน
๒) จำนวนนักเรยี นในโรงเรียนทั้งส้นิ ๑,๐๓๘ คน จำแนกตามระดบั ชนั้ ทเี่ ปิดสอน

ตารางท่ี ๑.๑ แสดงจำนวนนกั เรียนแยกตามรายชนั้ ปีการศกึ ษา ๒๕๖4

ระดบั ชัน้ เรียน จำนวนหอ้ ง เพศ รวม เฉลี่ยต่อห้อง
ชาย หญงิ
อนุบาล ๑ ๐ ๐๐ ๐ ๐
อนุบาล ๒ ๒ ๑๖ ๙ ๒๕ ๑:๑๓
อนบุ าล ๓ ๒ ๒๓ ๒๕ ๔๘ ๑:๒๔
๔ ๓๙ ๓๔ ๗๓
รวม ๖ ๖๐ ๖๙ ๑๒๙ ๑:๒๑
ประถมศึกษาปท่ี ๑ ๖ ๘๐ ๘๗ ๑๕๗ ๑:๒๖
ประถมศกึ ษาปที่ ๒ ๕ ๙๒ ๘๗ ๑๗๙ ๑:๓๖
ประถมศกึ ษาปท่ี ๓ ๕ ๗๘ ๙๓ ๑๗๑ ๑:๓๖
ประถมศึกษาปที่ ๔ ๕ ๗๙ ๙๔ ๑๗๓ ๑:๓๔
ประถมศึกษาปท่ี ๕ ๕ ๖๕ ๙๑ ๑๕๖ ๑:๓๑
ประถมศกึ ษาปท่ี ๖ ๓๖ ๔๕๔ ๕๑๑ ๙๖๕
๓๔ ๔๙๓ ๕๔๕ ๑,๐๓๘
รวม
รวมท้ังหมด

“ ใสใ่ จสง่ิ แวดลอ้ มในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๕

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

จานวนนกั เรยี นแยกรายช้ัน ปกี ารศึกษา ๒๕๖4

อนุบาล๑ 0% อนบุ าล๒ 2% อนบุ าล๓ 5%

อนุบาล๑
อนบุ าล๒

ประถมศกึ ษา 93%

แผนภูมิที่ ๑.๒ แสดงจำนวนนักเรียนแยกตามรายช้นั ปกี ารศึกษา ๒๕๖4

ขอ้ มูลด้านอาคารสถานที่

๑.๗.๑ อาคารเรียนและอาคารประกอบจำนวน ๑๖ หลัง ๗ หลัง
1. อาคารเรียน ๒ หลัง
2. อาคารอเนกประสงค์ ๕ หลัง
3. หอ้ งน้ำห้องสม้ ๒ หลัง
4. บา้ นพกั ครู

“ ใส่ใจสิง่ แวดล้อมในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๖

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสยั สำนักงานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ประเภทโรงเรยี นทีเ่ ขา้ รับการประเมิน

 กล่มุ A โรงเรยี นระดับประถมศึกษา และโรงเรียนขยายโอกาส
 กลุม่ B โรงเรยี นระดบั มธั ยมศึกษา

ทมี่ าของปัญหาขยะมูลฝอยในโรงเรียนก่อนดำเนินกจิ กรรมโรงเรยี นปลอดขยะ

ในอดีตก่อนเข้าร่วมโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย
สงั กดั สำนกั งานเขตพืน้ ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต 2 ตัง้ อยใู่ นเขตชมุ ชนเมือง เป็นแหลง่ ทอ่ งเทีย่ วแห่ง
หนึ่งมีผู้คนเดินทางเข้ามาหลากหลายถิ่น อีกทั้งเป็นโรงเรียนในเขตชายแดนนักเรียนขาดโดกาสทางการศึกษา
จึงต้องเดินทางเข้ามาเรียนในเขตเมือง ส่งผลนักเรียนมีความหลากหลายทั้งพื้นที่ หลากหลายวัฒนธรรม มีวินัยใน
การเลี้ยงดูในพื้นที่ที่แตกต่างกันอย่างมาก อีกทั้งโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย เป็นสถานที่บริการของชุมชนท้ัง
เป็นแหลง่ เรียนรู้และเป็นสถานท่ีให้การทำกิจกรรมของชมุ ชน สง่ ผลใหป้ รมิ าณขยะท่นี ำเข้ามารวมกับขยะท่ีเกิดข้ึน
ภายในโรงเรยี นมปี รมิ าณสงู ท้งั นี้การทง้ิ ขยะของทุกส่วนในโรงเรียนกไ็ มไ่ ดร้ ับการจดั การทถี่ กู ต้อง การใช้ทรัพยากร
ที่ไม่เห็นคุณค่า หากไม่ได้รับการจัดการอย่างเปน็ ขั้นตอนที่ถกู ตอ้ ง รวมทัง้ ไม่มภี าคีเครอื ข่ายในการดำเนินการก็จะ
สง่ ผลกระทบตอ่ การจดั การเรยี นการสอน สภาพแวดล้อมกไ็ ม่เออื้ อำนวยตอ่ การเรียนรู้

“ ใส่ใจส่งิ แวดลอ้ มในวถิ ีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๗

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพ้นื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

สว่ นท่ี 1
สรปุ ผลการดำเนนิ งานโรงเรยี นปลอดขยะ

เอกสาร

เกณฑก์ ารประเมนิ รายละเอยี ด แนบ

หนา้ ที่

1. นโยบาย การสนับสนุน และแผนการดำเนนิ งาน

1.1 นโยบายและ รร.อนุบาลจุมพลโพนพิสัย ขับเคลื่อนนโยบายโดยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เริ่มต้นจากการ 11-13
การสอ่ื สารนโยบาย ประชมุ คณะกรรมการสถานศกึ ษา เพอ่ื กำหนดทศิ ทางการบริหารงานด้านสิ่งแวดล้อมร่วมกับชุมชน
ของผูบ้ ริหารภายใน ผู้ปกครอง รวมทั้งหน่วยงานต่างๆ มีการประชุมร่วมกับคณะครู และบุคลากรทุกฝ่ายในโรงเรียน
เพื่อระดมแนวคิดเพื่อใช้กำหนดนโยบายในการแก้ปัญหาร่วมกัน กำหนดนโยบายการส่งเสริมการ
โรงเรียน
อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่อสง่ เสริม สนับสนุนการดำเนินกิจกรรมปลกู จิตสำนึก ลดการใช้ คัดแยกขยะ

และนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ สอดคล้องกับแนวทางการจัดการขยะของรร.อนุบาลจุมพลโพน

พิสัย คือ “ โรงเรียนเล็กในโรงเรยี นใหญส่ ู่การจดั การขยะท่ยี ังยืน ” กำหนดวิสยั ทศั นข์ องโรงเรียน

คือ “รร.อนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ัย มงุ่ พัฒนาให้ผเู้ รียน มีความรู้ คู่คุณธรรม รักษาส่ิงแวดล้อมร่วมกับ

ชุมชน พร้อมสำหรับวิถีชีวิตในศตวรรษที่ 21 น้อมนำศาสตร์พระราชาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ

พอเพียงเป็นแนวทางในการบริหาร ” และสอดคล้องกับเอกลักษณ์ของโรงเรียน คือ “ ใส่ใจ

สง่ิ แวดลอ้ มในวิถชี ุมชน บนความพอเพยี ง

1.2 แผนการ ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทุกฝ่ายประชุมร่วมกันเพื่อวิเคราะห์ปัญหาเรื่องขยะภายในโรงเรียน 13-19
ดำเนินงานโรงเรียน กำหนดยุทธศาสตรแ์ นวทางในการพฒั นา และวางแผนการดำเนนิ งาน แต่งต้งั คณะกรรมการในการ
ดำเนินกิจกรรม จัดทำเส้นทางของขยะ (Road Map) และเสนอโครงการด้านการจัดการขยะ
ปลอดขยะ และกิจกรรมด้านส่งิ แวดลอ้ ม โดยกำหนดไวใ้ นแผนงบประมาณของสถานศึกษา จดั ทำคำสั่งแต่งตั้ง

คณะทำงาน โดยมอบหมายงานแต่ละคนรับผิดชอบในแต่ละกิจกรรม ประชุมวางแผนเตรียมการ

บุคลากร วัสดุ อปุ กรณ์ สถานที่ และงบประมาณ

2. กระบวนการสง่ เสริมความร้คู วามเข้าใจและการมสี ว่ นร่วมจัดการขยะ

2.1 แผนการดำเนินงานรร.อนบุ าลจุมพลโพนพสิ ัย มีการกำหนดกจิ กรรมที่สง่ เสรมิ ความรู้ความเข้าใจใน 20-28
กระบวนการพัฒนา การจัดการขยะมูลฝอยภายในโรงเรียน เพื่อมุ่งสู่โรงเรียนปลอดขยะอย่างยั่งยืน และกิจกรรม
ผูเ้ รียน และสง่ เสรมิ ส่งเสริมการมีจิตสาธารณะด้านความรับผิดชอบต่อสังคมและด้านสิ่งแวดล้อมโดยจัดกิจกรรมที่
ความรคู้ วามเข้าใจ ส่งเสริมการให้ความรู้ความเข้าใจในการจัดการขยะ คือ ประชาสัมพันธ์และบริการไฟล์เอกสาร
อิเล็กทรอนิกส์แก่ผู้สนใจทั่วไป ผ่านทางเว็บไซต์ของโรงเรียน จัดกิจกรรมเสริมสร้างการมีจิต
การจดั การขยะมูล สาธารณะด้านความรับผิดชอบต่อสังคมตอ่ สิ่งแวดล้อม ที่เป็นการส่งเสริมและเผยแพร่ความรูค้ วาม
ฝอย เข้าใจทั้งในและนอกโรงเรียน

2.2 การมีส่วนร่วม การปลูกฝังความรู้ความเข้าใจในกระบวนการการมีส่วนร่วมให้กับนักเรียนและบุคลากรภายใน 28-31
ของผ้เู รียนและ โรงเรียน ครูและบุคลากร ประชุมวางแผนการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ ร่วมกันทุกฝ่าย
จัดกิจกรรมการเรียนการสอนบูรณาการกับการจัดการขยะ พร้อมทั้งช่วยกันทำการคัดแยกขยะ ณ
บคุ ลากรภายใน จุดทิ้ง ที่ปลายทางเพื่อร่วมกันรับรู้ปัญหา และปลูกฝังจิตสำนึกการรักษาความสะอาดบริเวณ
โรงเรียน โรงเรยี น ในกิจกรรมหน้าเสาธง กิจกรรมโฮมรมู กิจกรรมชมุ นุม กิจกรรมลดเวลาเรยี นเพ่ิมเวลารู้

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๘

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

เอกสาร

เกณฑก์ ารประเมิน รายละเอยี ด แนบ

หนา้ ที่

นักเรียน ร่วมกันสร้างบรรยากาศของ “ชั้นเรียนปลอดถังขยะ” ด้วยการลงมือจัดและปรับปรุง

ระบบคัดแยกขยะประจำชั้นเรียน เพื่อให้การแยกขยะกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในโรงเรียนที่

ทุกคนร่วมปฏิบัติได้ถูกต้อง ผู้ปกครองและชุมชนใกล้เคียง ผู้ที่สนใจสามารถจัดระบบคัดแยกขยะ

ในครัวเรือนของตนขึ้น เพื่อนำมาส่งให้โรงเรียนรับไปจัดการแปรรูปหรือใช้ประโยชน์ต่อไปได้ เป็น

การร่วมกันปลูกฝังลักษณะนิสัยรักษาสิ่งแวดล้อมให้แก่ลูกหลานทั้งที่บ้านและโรงเรียน รร.อนุบาล

จมุ พลโพนพสิ ัย จดั กิจกรรมการรณรงคใ์ ห้ คดิ ก่อนใช้ “ สร้างวินยั ในการจดั การขยะ”

2.3 การมสี ่วนร่วม จำนวนหน่วยงาน/เครอื ข่ายทร่ี ว่ มกจิ กรรม : ๗ เครือข่ายหลัก ไดแ้ ก่ เครอื ข่ายผ้ปู กครอง 31-34

ของภาคส่วนต่างๆ เครอื ขา่ ยองคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ เครือข่ายชมุ ชน เครอื ขา่ ยรา้ นรบั ซอื้ ขยะ เครอื ข่าย

ภายนอกโรงเรียน เอกชน เครือข่ายโรงเรยี นปลอดขยะ เครือข่ายด้านสือ่ มวลชน

2.4 จดุ เรยี นรหู้ รือ รร.อนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั ประสบปญั หาจากปริมาณขยะทเี่ กิดข้ึนในแต่ละวัน เนื่องจากไม่มีการคัด 34-35
แหลง่ เรียนร้ใู น แยกขยะก่อนทิ้ง จึงใช้โอกาสนี้เป็นเงื่อนไขในการจัดการเรียนรู้ เรื่องการดูแลรักษาทรัพยากรและ
สิ่งแวดล้อมให้แก่ทุกคนภายในโรงเรียน ทั้งเป็นการร่วมสร้างสรรค์แนวทางการจัดกิจกรรมให้กับ
โรงเรยี น นกั เรยี นไดอ้ ย่างหลากหลาย โดยมีความมุง่ มั่นไปส่เู ป้าหมายทีท่ ้าทาย คอื การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้

ที่ตอบสนองนโยบายการแก้ปัญหาขยะของโรงเรียน อีกทั้งเพิ่มแหล่งเรียนรู้ให้แก่นักเรียนและผู้ท่ี

สนใจด้านสง่ิ แวดล้อม โรงเรยี นมีความพยายามทีจ่ ะลดปริมาณการทิ้งขยะให้น้อยลงเร่อื ยๆ โดยการ

จัดกิจกรรมผ่านศูนย์การเรียนรู้ บูรณาการการเรียนรู้การคัดแยกขยะ โดยใช้หลัก 3R มาเป็นจุด

ขับเคลื่อนในแต่ละศูนย์การเรียนรู้ ซึ่งผู้เรียนจะได้เข้าศึกษาในศูนย์การเรียนรู้ในชั่วโมงกิจกรรม

“ลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้” รวมทั้งกิจกรรมชุมนุมธนาคารขยะโรงเรียน ซึ่งศูนย์การเรียนรู้ได้จัดต้ัง

ข้นึ เพ่อื มุง่ หวงั ท่จี ะพฒั นาตั้งแตร่ ะดับเด็กเล็กคือระดบั ช้นั อนุบาล เรียนรแู้ ละส่งต่อนกั เรยี นสรู่ ะดับที่

สูงข้นึ อย่างเปน็ ระบบ ซ่ึงมศี นู ย์การเรียนรู้ 8 ศูนย์

3. การจดั การขยะภายในโรงเรยี นโดยใชห้ ลกั 3Rs

3.1 เส้นทางการ เสน้ ทางท่ี 1 ขยะมาจากโรงอาหาร ไดแ้ ก่ ขยะอนิ ทรยี ์ ขยะท่ัวไป และขยะรีไซเคิล 36-38
จดั การขยะของ เสน้ ทางท่ี 2 ขยะมาจากบรเิ วณทวั่ ไป ได้แก่ ขยะอนิ ทรีย์ ขยะทัว่ ไป ขยะรไี ซเคิล และขยะอันตราย
เส้นทางที่ 3 ขยะมาจากอาคารเรียนอาคารสำนักงาน ขยะอินทรยี ์ ขยะทั่วไป ขยะรีไซเคิล และ
โรงเรยี น ขยะอันตราย เส้นทางการจัดการขยะของรร.อนุบาลจุมพลโพนพิสัย ประกอบด้วย 3 เส้นทาง

เส้นทางที่ ขยะมาจากโรงอาหาร จะมีขยะ 3 ชนิด คือ ขยะอินทรีย์ ขยะทั่วไป และขยะรี

ไซเคิล เส้นทางที่ 2 ขยะมาจากบริเวณทั่วไปของโรงเรียน และเส้นทางที่ 3 ขยะมาจากอาคาร

เรียน/อาคารสำนักงาน จะมีขยะ 4 ชนิด คือ ขยะอินทรีย์ ขยะทั่วไป ขยะรีไซเคิล และขยะ

อันตราย โดยทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องดำเนินการกำหนดนโยบายและทำการขับเคลื่อนอย่างมีส่วน

ร่วม ซึ่งในทุกส่วนจะเน้นย้ำการลดปริมาณการใช้ ใช้เท่าที่จำเป็น หลีกเลี่ยงการใช้อย่างฟุ่มเฟือย

เพื่อลดปริมาณขยะพลาสติกและโฟมที่กำจัดยาก ลดการสูญเปล่าและลดปริมาณขยะมูลฝอยให้

มากทสี่ ดุ ส่งผลใหป้ รมิ าณขยะลดน้อยลงอย่างต่อเนื่อง ซง่ึ การจดั การขยะจะถูกคดั แยกท่ีจุดทิ้งขยะ

ที่แบ่งประเภทขยะออกเป็นสีชัดเจน จากนั้นจะมีคณะจัดเก็บข้อมูลปริมาณขยะ จากศูนย์การ

เรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรียน มีทั้งหมด 3 ทีม คือ ทีมขยะอินทรีย์ ทีมขยะรีไซเคิล และทีมขยะ

ทั่วไป จากนั้นจะถูกบริหารจัดการโดยแนวคิด “จุดเริ่มต้น...ของการเรียนรู้” ในการหาคุณค่าของ

ขยะให้เจอ ดว้ ยการบริหารจดั การผ่านศูนยก์ ารเรียนรู้ 8 ศนู ย์

“ ใสใ่ จส่งิ แวดล้อมในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๙

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพนื้ ทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

เอกสาร

เกณฑก์ ารประเมิน รายละเอียด แนบ

หน้าที่

3.2 กิจกรรมการ กิจกรรม Reduce การลด การใช้ซ้ำ และคัดแยกนำมากลับมาใช้ประโยชน์ การเสริมสร้าง 39-41
จดั การขยะทั้ง 4 ลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม กิจกรรมด้านการ Reduce ดำเนินกิจกรรมโดยศูนย์การเรียนรู้
ประเภท ตามหลกั การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม รร.อนุบาลจุมพลโพนพิสัย มุ่งพัฒนาแนวคิดโดยการ
3Rs ปลูกฝังตั้งแต่ระดับเด็กเล็ก คือชั้นอนุบาลปีที่ 2 ถึง ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ผ่านศูนย์การ

เรียนรู้ 4 ศูนย์ ได้แก่ ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม ระดบั ชั้นอนุบาล

ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ศูนย์การ

เรียนรกู้ ารเสรมิ สร้างลกั ษณะนสิ ยั รักษ์ส่ิงแวดลอ้ ม ระดับชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี 2 และศูนยก์ ารเรียนรู้

การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โดยดำเนินการกิจกรรม

รณรงคใ์ ห้นักเรียนใช้ถงุ ผา้ แทนถุงพลาสตกิ ดำเนินการโดยคณะกรรมการจดั กิจกรรมประชาสัมพันธ์

หนา้ เสาธง

3.3 นวตั กรรมการ “นวัตกรรมศนู ย์การเรยี นรกู้ ารจดั การขยะแบบมสี ว่ นร่วม โรงเรียนเล็กในโรงเรยี นในโรงเรยี น 42-54
จดั การขยะของ ใหญ่ สู่การจัดการขยะท่ียงั่ ยนื ” รร.อนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั ใช้นวัตกรรมการบริหารศูนย์การเรียนรู้
การจัดการขยะทงั้ 8 ศูนย์ โดยมคี ณะดำเนินงานของแตล่ ะสายช้นั สอดคลอดกบั โมเดลการบริหาร
โรงเรียน สถานศึกษา โรงเรยี นเลก็ ในโรงเรยี นในโรงเรยี นใหญ่ สูก่ ารจัดการขยะทย่ี ง่ั ยนื เพ่อื กระจายงาน

ใหม้ ีสว่ นรว่ มทกุ ฝ่าย

4. ผลสำเรจ็ และความยง่ั ยืนของโรงเรียนปลอดขยะ

4.1 ระดบั ความรู้ การดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) รร.อนุบาลจุมพลโพนพิสัย ได้ 55-59
ความเข้าใจของ ดำเนินกิจกรรมประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดีมาก ดังน้ี กิจกรรมพัฒนาศาสนสถาน กิจกรรมพัฒนา
ผเู้ รียนและบคุ ลากร หม่บู า้ น ชมุ ชน กิจกรรมด้านคณุ ธรรมความดี กจิ กรรมการเรียนรู้บูรณาการกบั กิจกรรมสิ่งแวดล้อม
ภายในโรงเรียน กจิ กรรมเขา้ ค่าย ดำเนนิ กจิ กรรมโดยนำนักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมค่ายกิจกรรมอนุรักษ์พันธุกรรมพืช

กิจกรรมเดินรณรงค์ กิจกรรมพัฒนาพื้นที่ในโรงเรียน กิจกรรม Big Cleaning Day กิจกรรมดูแล

บำรงุ รักษา ปรับปรงุ ภูมิทัศนใ์ นโรงเรยี น กจิ กรรมธนาคารขยะ

4.2 มจี ติ สำนึก จากาการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ส่งผลให้นักเรียน บุคลากร 60-61
และพฤติกรรมการ ภายในโรงเรียน มีจิตสำนึกในการคัดแยกขยะ สามารถจัดการขยะได้อย่างเหมาะสม โรงเรียนและ
ห้องเรียนสะอาด เป็นระเบียบเรียบร้อยมากยิ่งขึ้น พฤติกรรมการทิ้งของนักเรียนที่เปลี่ยนไป
จัดการขยะที่ดี สามารถทิ้งขยะได้ถูกต้องตามประเภทของถังขยะที่โรงเรียนจัดไว้สำหรั บคัดแยกขยะจนสู่

กระบวนการส่งต่อไปจัดการที่ศูนย์การจัดการขยะทั้ง 8 ศูนย์ ส่งผลให้นักเรียนมีความรู้เกี่ยวกับ

มลพิษที่เกิดจากขยะและผลกระทบของขยะต่อ สิ่งแวดล้อม รู้วิธีการลดขยะภายในโรงเรียนและ

แหล่งชุมชนใกล้เคียง วิธีการแยกขยะประเภทต่างๆ การนำขยะมา reduce reuse recycle และ

สามารถนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันให้เกิดประโยชน์ รวมไปถึงสามารถถ่ายทอด

ให้กับผู้อื่น อีกทั้งนักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการคัดแยกขยะ มีจิตสำนึกและพฤติกรรม

ของนกั เรยี นในเรอื่ งการคัดแยกขยะการรักษาส่ิงแวดล้อมและการรกั ษาความเปน็ ระเบยี บเรียบร้อย

ของโรงเรียน มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการพัฒนาและสร้างความยั่งยืนในการนำขยะกลับมารี

ไซเคลิ

“ ใส่ใจส่ิงแวดลอ้ มในวิถชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๐

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพื้นท่กี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

เอกสาร

เกณฑ์การประเมิน รายละเอียด แนบ

หนา้ ที่

4.3 ขอ้ มลู ปริมาณ ปริมาณขยะทั้งหมดก่อนดำเนินการ 64.00 กโิ ลกรัม/วัน เฉล่ียต่อคน 0.061 กก./วัน 62-70

ขยะท่บี ง่ ชผี้ ลสำเรจ็ ( ระบปุ ีฐานของขอ้ มูล ปี 2563 ) ปริมาณขยะท้ังหมดหลงั ดำเนนิ การ 15.43 กิโลกรมั /วัน

ของกจิ กรรม เฉลย่ี ตอ่ คน 0.014 กก./วัน (ระบปุ ีฐานของข้อมูล ปีปจั จุบัน 2564 ) ปรมิ าณขยะส่วนตา่ ง

ทลี่ ดลง 48.57 กิโลกรมั /วนั

4.4 ความย่งั ยนื การกำหนดแผนงานและโครงการในปกี ารศึกษา 2565 ของโรงเรียน ไดร้ ับความรว่ มมือจาก 70-72

และตอ่ เน่ืองของ หนว่ ยงานท้ังภายในและภายนอกโรงเรยี นเพ่ือให้เกดิ ความยั่งยนื ของการดำเนินงานโครงการ

การดำเนินงาน โรงเรยี นปลอดขยะ(Zero Waste School) คณะครู บคุ ลากรทางการศึกษาและชมุ ชน

โรงเรยี นปลอดขยะ (คณะกรรมการสถานศกึ ษา)จึงวางแผนและประชมุ ร่วมกันกำหนดเปน็ แผนปฏิบตั ิราชการ ปี

การศกึ ษา 2565 ซงึ่ มีพนั ธกิจที่เกีย่ วข้องเกีย่ วกบั การโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero

Waste School)

5. การจัดการขยะมลู ฝอยและสิ่งแวดล้อมตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง

5.1 ดำเนิน การดำเนินงานเพื่อขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเกี่ยวกับการคัดแยกขยะ 73-75
กิจกรรมการจดั การ รร.อนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ัย เนน้ การมสี ่วนรว่ มของผทู้ ี่มสี ่วนเก่ียวข้องทัง้ หมดในโรงเรียน รวมท้ังการ
จัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบบูรณาการทั้ง 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ในรูปแบบของการทำงาน
ขยะตามหลกั เป็นทีม มีการวางแผนการทำงาน การแบ่งบทบาทหน้าท่ี และความรับผดิ ชอบ เมอื่ มีเปา้ หมาย และ
ปรัชญาเศรษฐกิจ แนวทางท่ีแน่ชดั ทำให้ การขบั เคล่อื นหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเกี่ยวกบั การคัดแยกขยะ
พอเพยี ง ของโรงเรียนมีการออกแบบการเรียนรูใ้ ห้มคี วามยืดหยุน่ ในเชงิ วิธีปฏิบตั ิการจัดกิจกรรม และพร้อม

ที่จะปรับเปลี่ยน เมื่อพบปัญหาเกิดขึ้นเกี่ยวกับเรื่องของขยะ มีการให้โอกาสนักเรียนได้คิด และได้

ลงมือทำเพราะเชื่อว่าคนที่จะเรียนรู้ได้ดี ต้องผ่านการลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง จุดนี้จะทำให้

นักเรียนเกิดความรู้ ความเขา้ ใจ ความคิดและความสุขในการเรียนรู้ การเชื่อมโยงจากหลักปรัชญา

ของเศรษฐกิจพอเพียงมาสู่การจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ จะเน้นเชื่อมโยงกับวิถีชีวิต

เหตุการณ์และสิ่งแวดล้อมรอบตัว ที่นักเรียนสามารถนำสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงได้

นอกจากนี้ยังมีการสร้างสื่อการเรียนรู้ต่างๆ และใช้สื่อเหล่านี้มาช่วยในการเผยแพร่และขยายผล

ด้วยโดยครูจะคอยสร้างหรือจัดโอกาสให้ นักเรียนได้เกิดการเรียนรู้ด้วยวิธีการที่หลากหลาย มีการ

ลงมือทำการสรปุ สาระการเรียนรู้รว่ มกัน โดยครูคอยตดิ ตามการดำเนินงานและใหข้ อ้ เสนอแนะ รร.

อนุบาลจมุ พลโพนพสิ ัย ดำเนนิ งานเก่ียวกับการคดั แยกขยะของโรงเรียนเพ่ือขับเคลื่อนหลักปรัชญา

ของเศรษฐกิจพอเพียงเกี่ยวกับการคัดแยกขยะ มุ่งสู่การเป็นแบบอย่างที่เป็นรูปธรรม เป็นแหล่ง

เรยี นรู้ทใี่ ช้เปน็ แนวปฏิบตั ิในการดำเนินชวี ิตและการทำงานของบุคคลและชมุ ชน

5.2 การบริหาร โรงเรียนไดด้ ำเนนิ การส่งเสริมและรักษาคณุ ภาพสิง่ แวดล้อม ด้วยกจิ กรรมการอนุรักษส์ ง่ิ แวดล้อม มี 75-77
จัดการ วตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือสนองพระราชดำรสั ของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัวฯ เกีย่ วกบั การอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติ ส่งิ แวดลอ้ ม โดยนำเอาโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริด้านส่ิงแวดล้อมท่ีสำคญั ได้แก่
และสิง่ แวดลอ้ ม หลกั การบัดนำ้ เสยี ดว้ ยผักตบชวา ทฤษฎกี ารบำบัดน้ำเสยี ดว้ ยการผสมผสานระหวา่ งพืชนำ้ กบั
ควบคกู่ ารจัดการ ระบบการเตมิ อากาศ ทฤษฎกี ารบำบดั น้ำเสยี ด้วยระบบบ่อบำบัดและวัชพชื บำบดั ซึ่งโรงเรยี นได้นำ
ขยะ ทฤษฎขี องพระองค์ทา่ นมาใช้ในโครงการ 2 ทฤษฎี

“ ใส่ใจส่ิงแวดลอ้ มในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๑

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

สว่ นที่ ๒
เอกสารแนบตามเกณฑก์ ารประเมิน

1.นโยบาย การสนบั สนุน และแผนการดำเนนิ งาน

1.1 นโยบายและการสือ่ สารนโยบายของผบู้ ริหารภายในโรงเรียน

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒ ขับเคลื่อน
นโยบายโดยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เริ่มต้นจากการประชุมคณะกรรมการสถานศึกษา เพื่อกำหนด
ทิศทางการบรหิ ารงานด้านส่ิงแวดล้อมร่วมกับชุมชน ผู้ปกครอง รวมทั้งหนว่ ยงานต่างๆ มีการประชุมร่วมกับคณะ
ครู และบุคลากรทุกฝ่ายในโรงเรียนเพื่อระดมแนวคิดเพื่อใช้กำหนดนโยบายในการแก้ปัญหาร่วมกัน กำหนด
นโยบายการส่งเสริมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริม สนับสนุนการดำเนินกิจกรรมปลูกจิตสำนึก ลดการใช้
คัดแยกขยะ และนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ สอดคล้องกับแนวทางการจัดการขยะของโรงเรียนอนุบาลจุมพล
โพนพิสัย คือ “ โรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่สู่การจัดการขยะที่ยังยืน ” อีกทั้งได้มอบนโยบายเชิงรุกไปสู่
หลักสูตรสถานศึกษา เพื่อการจัดการขยะอย่างถูกต้องตามหลัก 3Rs ปลูกจิตสำนึกการลดการใช้ คัดแยก และนำ
ขยะกลับมาใช้ประโยชนใ์ หม่ สร้างระบบการเรียนรผู้ า่ นกจิ กรรมตา่ งๆ และส่งเสรมิ การมสี ่วนร่วมของผเู้ รียนในการ
จัดการขยะภายในสถานศกึ ษา ปลูกฝังลกั ษณะนิสัยรับผิดชอบต่อสิง่ แวดลอ้ มแก่ผเู้ รียน จึงไดก้ ำหนดเป้าหมายการ
ดำเนนิ งานตามวิสัยทศั น์ของโรงเรยี น คอื

“ โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย มงุ่ พฒั นาให้ผ้เู รยี น มีความรู้ คู่คณุ ธรรม รักษาสงิ่ แวดลอ้ ม
ร่วมกบั ชุมชน พร้อมสำหรบั วิถชี ีวติ ในศตวรรษท่ี 21 นอ้ มนำศาสตรพ์ ระราชา
หลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งเปน็ แนวทางในการบริหาร ”

และสอดคล้องกับเอกลักษณ์ของโรงเรียน คือ “ ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”
โรงเรียนจึงดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School ขึ้น เพื่อเป็นการกระตุ้นและส่งเสริมให้
ผเู้ รียนตระหนกั ถึงความสำคญั ของการมีส่วนรว่ มในการจดั การทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมมากขนึ้

“ ใส่ใจส่งิ แวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๒

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพืน้ ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

การสนบั สนนุ ของผบู้ รหิ ารโรงเรียน

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒ ได้รับการ
สนบั สนนุ การดำเนินงานดา้ นการจัดการขยะเพอื่ พัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนปลอดขยะอย่างเข้มข้น โดยผู้บริหาร
มีการประชุมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายในการทำแผนการปฏิบัติงานประจำปีการใช้งบประมาณ และกำหนดแผน
งบประมาณด้านงานสง่ เสรมิ การอนรุ กั ษ์ส่งิ แวดลอ้ ม ซึง่ เปน็ งานที่โรงเรยี นให้การสนับสนุนจดั ทำงบประมาณให้ทุก
ปกี ารศึกษา ดงั นี้

ด้านการพฒั นาบคุ ลากร
1) ส่งเสริมให้ครูมีองค์ความรู้ในการดำเนินกิจกรรมโรงเรียนปลอดขยะ โดยจัดทำโครงการศึกษาดู

งานในสถานศึกษาที่ประสบความสำเร็จ เช่น นำครูเข้าศึกษาดูงานที่โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 27
จังหวดั หนองคาย รวมทง้ั สง่ เสริมให้ครูเขา้ รับการอบรมในหลกั สตู รต่างๆที่มกี ารใหค้ วามรดู้ า้ นการจัดการ
ขยะ (ปีการศึกษาที่ผ่านมาส่วนมากจะอบรมในรูปแบบออนไลน์) อีกทั้งเพื่อสร้างเครือข่ายองค์ความรู้
และระดมความคิด ในการรว่ มพัฒนากิจกรรมดา้ นการจดั การขยะอยา่ งเป็นระบบ

2) ส่งเสริมใหค้ รมู ีการแสวงหาความรู้และเทคนคิ วธิ กี ารใหม่ ๆ เพ่อื มาใช้ในการจัดการเรียนการสอน
ด้านการจัดการขยะ โดยส่งเสริมให้ครูจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ จนสู่
กระบวนการพัฒนานวัตกรรม สง่ เสรมิ ใหเ้ หน็ ถึงคณุ ค่าของขยะทส่ี ามารถพฒั นาจนเกดิ เปน็ รายได้
ด้านการสร้างขวัญกำลงั ใจ

1) คณะบรหิ ารส่งเสริมใหบ้ คุ ลากรในโรงเรยี นมีแรงจงู ใจในการทำงาน ทุ่มเทการทำงานด้านการ
จัดการขยะอยา่ งอย่างเตม็ ความสามารถ โดยมีข้อตกลงในการใหร้ างวัลเปน็ งบประมาณพัฒนากจิ กรรมการเรยี น
การสอนท่ีเป็นเลศิ ด้านการจดั การขยะ รวมท้ังนำผลสำเร็จของกิจกรรมมาเปน็ ส่วนหน่งึ ในเกณฑก์ ารประเมนิ เพอ่ื
พจิ ารณาเพอื่ เล่ือนเงินเดอื นในรอบต่างๆดว้ ย

ด้านการพัฒนาอาคารสถานที่ แหล่งเรียนรู้ และปรับปรงุ ห้องเรียน
1) พัฒนาสภาพภูมทิ ัศน์ของโรงเรียนใหส้ วยงาม รม่ รื่น ใหเ้ อ้ือตอ่ การเรียนรู้
2) พัฒนาโรงเรียนมหี อ้ งเรียนทสี่ ะอาด สวยงาม ปลอดภัย มแี หลง่ เรียนรนู้ อกหอ้ งเรยี นดา้ นการ

จัดการขยะ
3) พฒั นาแหลง่ เรียนรู้ทีห่ ลากหลายสำหรับจัดกจิ กรรมการจัดการขยะของนักเรยี นทกุ ระดบั ช้ัน

“ ใสใ่ จส่ิงแวดล้อมในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๓

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ยั สำนกั งานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

ภาพ กิจกรรมสนับสนนุ การเพ่ิมประสิทธภิ าพองค์ความร้ใู นการดำเนินงานของบุคลากร
โดยการศกึ ษาดงู าน ณ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๒๗ จงั หวดั หนองคาย

1.2 แผนการดำเนินงานโรงเรียนปลอดขยะ

แผนการดำเนนิ งาน

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒ ดำเนนิ
กิจกรรมโรงเรียนปลอดขยะ ตามหลัก 3Rs รวมทั้งนำแนวคิดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาวางแผนเป็น
แนวทางในการปฏบิ ัติงานดา้ นการจัดการสิ่งแวดล้อม ดังน้ี

- ความพอประมาณ ดำเนินการวเิ คราะหบ์ ริบทเพอื่ ดำเนินการโครงการว่ามคี วามพรอ้ มหรอื ไม่
- ความมีเหตุผล วิเคราะหส์ ภาพหาสาเหตุท่ีเกิดปัญหาและหาวิธีการแกไ้ ข
- การสรา้ งภูมิคมุ้ กนั ในตัวเอง ให้มคี วามรู้ ปลูกจิตสำนึก รวู้ ิธปี ้องกนั และแกไ้ ขปญั หาเรอ่ื งขยะ
มเี ง่อื นไข คือ

เงือ่ นไขด้านความรู้ คือ ครูและนักเรียนมีแนวทางในการจดั การขยะที่ถกู ตอ้ งเหมาะสม สามารถใช้
ประโยชน์จากขยะอย่างสูงสดุ มีความรอบรู้ในเร่ืองทีท่ ำความรอบรู้ ดำเนินการอย่างรอบคอบ การดำเนินงานเนน้
การมีส่วนร่วมในการวางแผนการดำเนินงาน การตรวจสอบและประเมินโครงการ โดยใช้หลักการจัดการวงจร
คุณภาพ PLAN DO CHAKE ACTION (PDCA)

เงื่อนไขด้านคณุ ธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต ใช้ทรัพยากรที่มีอย่างคุม้ ค่า และดำเนินการจัดการขยะ
ได้อย่างเหมาะสม ความขยันอดทน ผู้รับผิดชอบดำเนินโครงการทุกขั้นตอนตามแผนงาน โดยสละเวลาในการ
ดำเนินการตามกิจกรรมใช้สติปัญญา รู้วิธีการจัดการขยะมูลฝอยแต่ละประเภท จัดกิจกรรมในการเผยแพร่ความรู้
ภายในโรงเรียนและองค์กรอื่น ๆ เช่น การทำเอกสารเผยแพร่ความรู้เรื่องการจัดการขยะให้แก่หน่วยงานอื่น การ
ดำเนินงานนำไปสู่ความเจริญงอกงามทางด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมที่สมดุลและพร้ อมรับ
การเปลี่ยนแปลง คือ

“ ใส่ใจสง่ิ แวดลอ้ มในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๔

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ด้านเศรษฐกิจ โรงเรียนไดม้ ีการใช้ทรัพยากรอยา่ งคุ้มค่าและนำขยะที่ไดจ้ ากการคัดแยกไปขายเพื่อเพ่มิ
รายได้ให้แกโ่ รงเรยี น

ด้านสงั คม โรงเรียนเปน็ สงั คมแห่งการเรยี นรู้ด้านการจดั การขยะและสามารถเผยแพร่ความรู้เรือ่ งการ
จดั การขยะใหแ้ ก่หนว่ ยงานอ่ืน ๆ

ดา้ นสิง่ แวดลอ้ ม โรงเรียนมภี มู ทิ ัศน์และบรรยากาศที่เอือ้ ต่อการเรียนรไู้ มม่ มี ลพษิ ในบริเวณโรงเรียน
ด้านวัฒนธรรม นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษาภายในโรงเรียนรู้จักแสวงหาความรู้ด้านการ
จัดการขยะในวิธกี ารทีห่ ลากหลายเหมาะสมกับขยะประเภทต่าง ๆ

กระบวนการในการดำเนนิ การ

ขนั้ วางแผน
ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทุกฝ่ายประชุมร่วมกันเพื่อวิเคราะห์ปัญหาเรื่องขยะภายในโรงเรียน
กำหนดยทุ ธศาสตร์แนวทางในการพฒั นา และวางแผนการดำเนินงาน แต่งตง้ั คณะกรรมการในการดำเนินกจิ กรรม
จัดทำเสน้ ทางของขยะ (Road Map) และเสนอโครงการดา้ นการจัดการขยะ และกิจกรรมด้านส่ิงแวดล้อม โดย
กำหนดไวใ้ นแผนงบประมาณของสถานศกึ ษา
ขั้นดำเนินการ
๑) จัดทำคำสั่งแต่งตั้งคณะทำงาน โดยมอบหมายงานแต่ละคนรับผิดชอบในแต่ละกิจกรรม

ประชมุ วางแผนเตรยี มการบคุ ลากร วสั ดุ อุปกรณ์ สถานที่ และงบประมาณ

“ ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๕

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพื้นท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

๒) ดำเนนิ กิจกรรมตามความรับผิดชอบโดยมีการดำเนนิ งานตามประเดน็ ในการพัฒนาโดยดงั นี้
๒.๑) ขนั้ รบั รู้ และการสรา้ งความตระหนกั (Knowledge and awareness) ประชมุ คณะครู

มอบหมายความรับผิดชอบ จัดทำประกาศนโยบายด้านการจัดการขยะของสถานศึกษา อบรมสร้างความรู้ความ
เข้าใจนักเรียน นักเรียนได้เรียนรูก้ ารคัดแยกขยะในระดับห้องเรียน มีการเรียนรู้เกี่ยวกับการคดั แยกขยะตามศูนย์
การเรียนรตู้ า่ งๆ โดยเน้นกจิ กรรมทเ่ี หมาะสมกบั ผเู้ รียนในแต่ละวัยมาเปน็ ตวั กระตุ้นใหเ้ กดิ การเรียนรู้ กำหนดพื้นที่
รับผิดชอบ สร้างความรับผิดชอบในเรื่องขยะโดยใช้เวลาหน้าเสาธง โฮมรูม การประชุม โดยต่อเนื่อง จัดการโดย
ครูประจำช้นั

2.๒) ขัน้ ฝึกซอ้ ม (Training) ทดลองการจดั การขยะด้วยวิธีการท่หี ลากหลาย ได้แก่
1. การคัดแยกขยะเป็นขยะที่นำไปใช้ใหม่ได้ด้วยวิธีการอื่น ๆ เช่น ประดิษฐ์เป็นของ

เลน่ ของใช้ หรอื นำไปขายเปน็ รายได้ โดยการให้ความรแู้ ก่นกั เรยี นในการนำไปใช้ประดษิ ฐ์
2. ลดการใช้ขยะไม่ย่อยสลายให้ความรู้แก่นักเรียนรู้จักขยะที่ไม่ย่อยสลายและขยะท่ี

ย่อยสลายขยะท่มี พี ษิ นำไปสูก่ ารปฏบิ ตั ิเลอื กใชแ้ ละสนบั สนุนการใช้ขยะไมม่ พี ษิ และยอ่ ยสลายได้
3. ทิ้งขยะให้ถูกที่ ฝึกวินัยในการรักษาความสะอาด เลือกทิ้งขยะในถังที่คัดแยกขยะ

ตรงกบั ขยะในมอื
4. ช่วยกันทำความสะอาดในเขตรับผิดชอบกำหนดพื้นที่โดยให้คณะสภานักเรียน

มอบหมายรายชนั้ ในการทำและรกั ษาความสะอาด สร้างภมู ิค้มุ กนั ใหก้ ับตนเอง
5. เมอื่ พบขยะที่ไหนใหเ้ กบ็ เปน็ การปลูกฝังวนิ ยั และจิตสาธารณะให้กับนักเรียน
6. ยึดมั่นคำว่าสะอาดสร้างสุขภาพแข็งแรงเป็นการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ

พอเพียงมาใช้ในชีวิตประจำวันด้วยหลักสามห่วงสองเงื่อนไขในขั้นนี้จะมีผู้รับผิดชอบได้แก่ครู ที่ปรึกษาและคณะ
สภานักเรียนแกนนำ

๒.๓) ขั้นจดั การกำจัดปญั หา (Management)
๑. คณะดำเนนิ โครงการทุกภาคส่วนจัดทำเสน้ ทางขยะ เพอ่ื รทู้ ิศทางทีจ่ ะสามารถลด

ขยะให้เหลือนอ้ ยที่สุดได้
๒. การบรหิ ารจัดการขยะที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ส่วนทีเ่ หลือจากการนำกลับมา

ใช้ในโรงเรียนด้วยวิธีการจำหน่ายให้กับโรงรับซื้อขยะเก็บไว้ในธนาคารขยะโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย และ
จดั ทำบัญชี ข้อมูลของขยะเพ่ือจะได้มขี อ้ มูลสถิติเพือ่ นำมากำหนดทิศทางการดำเนนิ กิจกรรมตอ่ ไป

“ ใส่ใจสงิ่ แวดลอ้ มในวถิ ีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๖

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

๓. การดำเนินการในขั้นนี้มีครูที่ปรึกษาธนาคารขยะโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย
เป็นผู้รับผดิ ชอบการจดั การขยะที่เหลอื โดยมีคณะกรรมการนักเรยี นส่งิ แวดลอ้ ม ทำการจำหน่ายและลงบญั ชี

๒.4) ขั้นสร้างความยั่งยืน (Sustainability) การบริหารจัดการขยะอย่างยั่งยืนเพื่อสร้าง
ความก้าวหนา้ ในการดำเนินการอย่างต่อเนื่องดว้ ยวิธกี าร ดังนี้

Reduce - การลดปริมาณขยะ โดยการใช้ผลติ ภัณฑ์ที่มบี รรจภุ ัณฑส์ ิ้นเปลือง
Reuse - การนำมาใช้ซำ้ เช่น ขวดแกว้ กล่องกระดาษ กระดาษพิมพห์ น้าหลัง เป็นต้น
Repair - การซ่อมแซมแกไ้ ขสงิ่ ของตา่ ง ๆ ท่ชี ำรุดให้สามารถใช้งานต่อได้
Recycle – การแปรสภาพและหมุนเวียนนำกลับมาใช้ได้ใหม่ขั้นตอนนี้ครูผู้รับผิดชอบบันทึก
ข้อมลู การดำเนินกิจกรรมทกุ ขัน้ ตอน
ขน้ั ประเมินผล
ประเมินผลการดำเนินกิจกรรมตามโครงการ โดยการนิเทศจากคณะผู้บริหารเพื่อนครู
ผู้ปกครองนักเรียน เป็นการประเมินผลร่วมกันทุกระยะ และสอบถามความพึงพอใจของผู้ที่เกี่ยวข้องและสรุปผล
การดำเนนิ โครงการ
ขั้นนำผลการประเมนิ ไปปรับปรุงพฒั นา
รวบรวมข้อมูลเพื่อนำเสนอที่ประชุม นำผลการประเมินโครงการและผลการวิเคราะห์ความพึง
พอใจของผูท้ ่เี กย่ี วข้องมาวางแผนเพอ่ื ปรับปรงุ พัฒนาโครงการในปตี ่อไป

ปจั จัยสู่ความสำเรจ็

ผู้บริหาร ครู นักเรียน ชุมชน ร่วมมือในการดำเนินงานโครงการโดยใชห้ ลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง โดยการจัดทำหลกั สูตรสถานศึกษา “ธนาคารขยะโรงเรียน” เรียนอนุบาลจมุ พลโพนพิสยั ให้ความสำคญั
ทางด้านการจัดการขยะอย่างถูกวิธีโดยดำเนินการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นของสถานศึกษา เรื่อง ธนาคารขยะ
การบูรณาการผ่านทุกกิจกรรมการเรียนการสอน ทั้งนี้ครูผู้สอนทุกคนบูรณาการการเรียนการสอนหลักสูตร
ธนาคารขยะลงในแผนการจดั การเรยี นรู้

“ ใสใ่ จสงิ่ แวดล้อมในวถิ ีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๗

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสยั สำนักงานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

ตามความมาตรา 27 พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้กำหนดหลักสูตรแกนกลาง
การศึกษาขน้ั พืน้ ฐาน เพอ่ื ความเป็นพลเมืองท่ดี ีของชาติ การดำรงชีวิตการประกอบอาชพี

จากการศึกษาสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียน พบว่า โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มีปัญหาขยะ
ในโรงเรียนที่มาจากการบริโภคของนักเรียน ครู บุคลากร และผู้ปกครองตลอดจนชุมชนที่เข้ามาใช้บริการ
ในโรงเรียน เพื่อการสร้างความตระหนักและจิตสำนึกที่ดีให้กับนักเรียน ครู บุคลากร ผู้ปกครองและชุมชน
โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย จึงสร้างหลักสูตรการเรียนรู้แบบบูรณาการในด้านสิ่งแวดล้อมทุกกลุ่มสาระ
ทุกระดับชน้ั ซ่ึงการจดั ทำหลักสูตรบรู ณาการมวี ตั ถปุ ระสงคแ์ ละองคค์ วามร้เู ดยี วกันทุกกลุ่มสาระ คือ

1. สร้างความตระหนัก ใหร้ บั รแู้ ละไวตอ่ ปญั หาส่งิ แวดล้อม
2. สร้างความรู้ความเข้าใจ ให้มคี วามรคู้ วามเขา้ ใจเกยี่ วกบั ส่งิ แวดล้อมทางธรรมชาติ สังคมเศรษฐกจิ
3. ฝกึ ทักษะให้สามารถช้บี ง่ ปญั หา การแก้ปญั หา (ตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร)์ การป้องกนั ปัญหา
4. การสื่อความหมาย การตดั สนิ ใจ การประนีประนอม การสร้างความร่วมมือ การแสวงหา
5. การเรียนรู้ซึ่งกันและกันฝึกให้มีความเอื้ออาทร ห่วงใยและรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมการมีส่วนร่วม

และลงมือปฏิบัติ ให้อุทิศตนในการร่วมมือจัดการขยะและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่ออนาคตของคน
รุ่นตอ่ ไป

การมีสว่ นรว่ มของผูเ้ รียนและบุคลากรภายในโรงเรยี น

การปลกู ฝงั ความรู้ความเข้าใจในกระบวนการการมสี ว่ นรว่ มใหก้ ับนกั เรยี นและบคุ ลากรภายในโรงเรียน

1. ครูและบุคลากร ประชุมวางแผนการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ ร่วมกันทุกฝ่าย
จัดกิจกรรมการเรียนการสอนบูรณาการกับการจัดการขยะ พร้อมทั้งช่วยกันทำการคัดแ ยกขยะ ณ จุดทิ้ง
ที่ปลายทางเพื่อร่วมกันรับรู้ปัญหา และปลูกฝังจิตสำนึกการรักษาความสะอาดบริเวณโรงเรียน ในกิจกรรมหน้า
เสาธง กจิ กรรมโฮมรมู กจิ กรรมชมุ นุม กิจกรรมลดเวลาเรยี นเพิม่ เวลารู้

2. นักเรียน ร่วมกันสร้างบรรยากาศของ “ชั้นเรียนปลอดถังขยะ” ด้วยการลงมือจัดและปรับปรุงระบบ
คัดแยกขยะประจำชั้นเรียน เพื่อให้การแยกขยะกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในโรงเรียนที่ทุกคนร่วมปฏิบัติ
ไดถ้ กู ต้อง

3. ผู้ปกครองและชุมชนใกล้เคียง ผู้ที่สนใจสามารถจัดระบบคัดแยกขยะในครัวเรือนของตนขึ้น
เพื่อนำมาส่งให้โรงเรียนรับไปจัดการแปรรูปหรือใช้ประโยชน์ต่อไปได้ เป็นการร่วมกันปลูกฝังลักษณะนิสัยรักษา
สงิ่ แวดล้อมใหแ้ ก่ลกู หลานทงั้ ที่บ้านและโรงเรียน

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย จัดกิจกรรมการรณรงค์ให้ คิดก่อนใช้ “ สร้างวินัยในการจัดการขยะ”
การบริโภคที่ก่อให้เกิดของเสียหรือ “ขยะ” ที่ไม่อาจนำกลับมาใช้ได้อีก ได้แก่การรณรงค์ให้ร้านค้าเลิกใช้ขวด ถุง
ถ้วยพลาสตกิ และกล่องโฟมใส่อาหารและเคร่ืองด่มื ส่งผลให้ปริมาณขยะมปี รมิ าณเพ่ิมมากข้นึ โดยการเรม่ิ ตน้
จาก คณะผ้บู รหิ าร คณะครแู ละนกั เรยี นโรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั รวมท้ังพอ่ คา้ แม่คา้ รา้ นคา้ สหกรณ์ ร้านค้า
สวัสดิการณ์ ร่วมกันกำหนดแนวทางตามนโยบายโรงเรียนปลอดขยะ เพื่อกำหนดมาตรการโรงเรียนสดใสไร้โฟม
และถุงพลาสตกิ โดยนกั เรยี นและครู บคุ ลากรภายในโรงเรยี น ไม่นำโฟมใส่อาหารและถงุ พลาสตกิ แบบหูหิว้ เข้ามา
ในบรเิ วณโรงเรียน โดยเดด็ ขาด กำหนดให้มกี ารใชถ้ งุ ผ้าแทน รวมท้ังไมม่ กี ารใช้โฟมและถงุ พลาสติกหหู ้ิวภายใน

“ ใส่ใจสง่ิ แวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๘

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

โรงเรยี น และรา้ นคา้ สหกรณ์ รา้ นค้าสวัสดิการณ์ โดยเรม่ิ ต้นจากการประชุมคณะครู และแมค่ า้ ในโรงเรียน แจ้งให้
ทุกฝา่ ยทราบถึงการกำหนดมาตรการเป็นสถานศกึ ษาปลอดโฟมและถุงพลาสตกิ เพื่อหาขอ้ ตกลงรว่ มกัน

จากนั้นโรงเรียนจัดทำประกาศเพื่อประชาสัมพันธ์ให้ทุกฝ่ายรับทราบทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา
พร้อมทั้งกำหนดให้ร้านค้าใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแทนโฟมใส่อาหาร เช่น จัดอาหารใส่จาน
พลาสติกแบบใช้ซ้ำได้เพื่อจำหน่ายแก่นักเรียนไปรับประทานอยู่ในบริเวณโรงอาหารเมื่อทานหมดก็ล้างส่งคืน
ร้านค้า รวมทั้งงดใช้ถุงพลาสติกหูหิ้วโดยเด็ดขาดในบริเวณโรงเรียน และอาหารที่มีไม้เสียบลูกชิ้นก็จะถอดไม้ก่อน
จำหนา่ ย

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสยั มอบนโยบายการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบบูรณาการลงสู่หน่วย
การเรียนในแต่ละระดับชั้น แต่ละกลุ่มสาระ ในลักษณะการจัด “ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะ” ที่เป็นพื้นท่ี
เรยี นร้เู ชงิ ปฏิบตั กิ ารในชวั่ โมงลดเวลาเรยี นเพม่ิ เวลารู้ และทำการตัดสินผลการเรยี นในกิจกรรมชุมนุม

กระบวนการจดั การเรียนรู้

- นักเรียนไดเ้ รียนร้ดู ว้ ยการแสวงหาความรู้ดว้ ยตนเองผา่ นกระบวนการทำงานแบบมสี ว่ นร่วม
ภายใตเ้ ง่อื นไขของการใช้ความรู้และคุณธรรม

- ครู ดแู ลใหค้ ำปรกึ ษาแนะนำผูเ้ รยี นด้วยกระบวนการจัดการเรียนรูท้ เี่ น้นทกั ษะการคดิ และ
การทำงานอยา่ งมเี หตผุ ล

- ลดปรมิ าณขยะลงได้ เพราะเมอื่ แยกวัสดสุ ่วนท่ยี ังมีประโยชนอ์ อกไป เชน่ แกว้ กระดาษ
โลหะ พลาสตกิ ฯลฯ กจ็ ะเหลอื ปรมิ าณขยะจริงทจ่ี ำเปน็ ต้องกำจดั หรอื ทำลายน้อยลง

- ประหยัดงบประมาณลงได้ เพราะในเมื่อเหลือปริมาณขยะจริงที่จำเป็นต้องกำจัดหรือทำลาย
น้อยลง จึงใช้งบประมาณน้อยลงในการเก็บขนและกำจัดหรือทำลายขยะ เช่น สามารถซื้อถังขยะให้น้อยลง ถ้า
ปรมิ าณขยะลดลง งบประมาณก็สามารถเหลอื นำไปพัฒนางานดา้ นอน่ื ได้

- ไดว้ สั ดหุ มนุ เวียนกลับมาใชใ้ หมเ่ รียกวา่ (Recycle) เช่น แกว้ กระดาษ โลหะ พลาสตกิ ฯลฯ
- โรงเรยี นมีสภาพแวดล้อมทเี่ ออื้ ต่อการเรยี นรู้ และชมุ ชนเห็นความสำคญั ของการดูแลรักษา
สภาพแวดล้อมในชุมชนช่วยใหส้ ิ่งแวดลอ้ มดีขึ้น สะอาดขึ้น ปลอดภัยต่อสุขภาพมากขึน้ ซึ่งผลประโยชน์ก็เป็นของ
ทกุ คนในทอ้ งถน่ิ ร่วมกนั

“ ใส่ใจสิง่ แวดลอ้ มในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๑๙

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

นโยบายข้อตกลงดา้ นการจดั การขยะโดยใช้หลกั 3R2

การจัดการขยะอินทรีย์ ดำเนินการโดย ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะอินทรีย์ เริ่มต้นการเรียนรู้
โดยการส่งเสริมให้มีการลดขยะที่ต้นทางเพื่อลดขยะที่จะเกิดขึ้นในโรงเรียนผ่านกิจกรรมต่างๆ โดยมีมาตรการ
คือ ส่งเสริมให้นักเรียนรับประทานอาหารให้หมดจาน ให้นักเรียนมีส่วนรว่ มในการเสนอเมนูอาหารกลางวันที่
ชื่นชอบ นักเรียนสามารถตักอาหารทานเองแต่พออิ่ม สามารถลดเพิ่มข้าวได้โดยการแจ้งแม่ครัวประจำโรง
อาหาร ทีมนักเรียนจากธนาคารขยะโรงเรียนมาบันทึกปริมาณขยะอินทรีย์ โดยการชั่งน้ำหนักจากเศษอาหารท่ี
ทานเหลือ เพ่อื ส่งตอ่ มาสูก่ ระบวนการเรียนรทู้ ศ่ี นู ย์การเรยี นรู้การจดั การขยะอินทรยี ์ ในส่วนการจัดการขยะทั่วไป
ดำเนินการโดย ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะทั่วไป ดำเนินการทางด้านการลดปริมาณการใช้ที่จะส่งผลให้
ปริมาณขยะทั่วไปเพิ่มมากขึ้น โดยการเริ่มต้นจาก คณะผู้บริหาร คณะครูและนักเรียนโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพน
พิสัย รวมทั้งพ่อค้าแม่ค้าร้านค้าสหกรณ์ ร้านค้าสวัสดิการณ์ ร่วมกันกำหนดแนวทางตามนโยบายโรงเรียนปลอด
ขยะ เพ่อื กำหนดมาตรการโรงเรยี นสดใสไรโ้ ฟมและถุงพลาสติก โดยนักเรียนและครู บุคลากรภายในโรงเรียน
ไม่นำโฟมใส่อาหารและถุงพลาสติกแบบหูหิ้ว เข้ามาในบริเวณโรงเรียนโดยเด็ดขาด กำหนดให้มีการใช้ถุงผ้าแทน
รวมทัง้ ไม่มกี ารใชโ้ ฟมและถงุ พลาสติกหูหว้ิ ภายในโรงเรียน และรา้ นคา้ สหกรณ์ รา้ นคา้ สวสั ดิการณ์

โดยเริ่มต้นจากการประชุมคณะครู และแม่ค้าในโรงเรียน แจ้งให้ทุกฝ่ายทราบถึงการกำหนดมาตรการ
เป็นสถานศึกษาปลอดโฟมและถุงพลาสติก พร้อมทั้งกำหนดให้รา้ นค้าใชบ้ รรจุภัณฑท์ ่ีเป็นมิตรกบั ส่ิงแวดลอ้ มแทน
โฟมใส่อาหาร เช่น จัดอาหารใส่จานพลาสติกแบบใช้ซ้ำได้เพื่อจำหน่ายแก่นักเรียนไปรับประทานอยู่ในบริเวณโรง
อาหารเมื่อทานหมดก็ล้างส่งคืนร้านค้า อาหารที่มีไม้เสียบลูกชิ้นก็จะถอดไม้ก่อนจำหน่ายนอกจากนี้ ปัญหา
ปริมาณขยะแก้วน้ำพลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งมีค่อนข้างเยอะ ดังนั้น ได้กำหนดมาตรการกิจกรรม
สง่ เสรมิ ใชแ้ กว้ นำ้ ส่วนตัวแทนแกว้ น้ำพลาสตกิ แบบใชค้ ร้งั เดียวแลว้ ทง้ิ มาซ้ือนำ้ จากร้านค้าสวสั ดิการ ซง่ึ ถ้านักเรยี น
หาแก้วนำ้ มาเองทีส่ ามารถใชช้ ้ำได้กจ็ ะได้ราคาสว่ นลดจากทางรา้ นคา้ สหกรณ์และร้านค้าสวัสดกิ ารตามข้อตกลงใน
วันทำสัญญารว่ มกบั โรงเรียน การลดปญั หาขยะจากซองขนม ด้วยวธิ กี ารใหร้ า้ นค้าใส่ภาชนะหรือบรรจุภณั ฑ์ท่ีเปน็
มติ รกบั สิง่ แวดล้อม ซึ่งจากขอ้ ตกลงแม่คา้ จากรา้ นค้าสหกรณ์โรงเรยี นจะจัดขนมใสจ่ านชามแบบใช้ซำ้ ได้ซ่งึ นกั เรียน
สามารถมาหยิบแลว้ ไปจ่ายเงินจากนน้ั นำไปรบั ประทานอยูใ่ นบรเิ วณโรงอาหารเมอ่ื ทานหมดกล็ ้างส่งคืนรา้ นค้า

“ ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๐

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

2.กระบวนการสง่ เสรมิ ความร้คู วามเข้าใจและการมีสว่ นรว่ มจัดการขยะ

2.1 กระบวนการพฒั นาผเู้ รยี น และสง่ เสริมความรู้ความเขา้ ใจการจัดการขยะ

แผนการดำเนินงานโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มีการกำหนดกิจกรรมที่ส่งเสริมความรู้
ความเข้าใจในการจัดการขยะมูลฝอยภายในโรงเรียน เพื่อมุ่งสู่โรงเรียนปลอดขยะอย่างยั่งยืน และกิจกรรม
ส่งเสริมการมีจิตสาธารณะด้านความรับผิดชอบต่อสังคมและด้านสิ่งแวดล้อม โดยจัดกิจกรรมที่ส่งเสริม
การใหค้ วามรู้ความเขา้ ใจในการจัดการขยะ ดังน้ี

- ประชาสมั พนั ธ์และบรกิ ารไฟล์เอกสารอเิ ล็กทรอนกิ ส์ แกผ่ ูส้ นใจทวั่ ไป ผา่ นทางเว็บไซต์ของโรงเรียน
Facebook Fanpage รวมทง้ั ระบบ Line@อนบุ าลจมุ พล
- บริการเอกสารเผยแพรส่ ำหรับผมู้ าตดิ ตอ่ และผู้สนใจทั่วไป
นอกจากการประชาสัมพันธ์เผยแพร่ความรู้ดังกล่าวแล้ว โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย
ยงั จัดกิจกรรมเสรมิ สร้างการมีจติ สาธารณะดา้ นความรบั ผดิ ชอบต่อสังคมต่อสิง่ แวดล้อม ทเ่ี ปน็ การส่งเสริมและ
เผยแพร่ความรคู้ วามเข้าใจทัง้ ในและนอกโรงเรยี น ดงั นี้

กจิ กรรมพัฒนาศาสนสถาน ไดแ้ ก่ กจิ กรรมพัฒนาวัดใกล้โรงเรียน

กจิ กรรมพัฒนาหม่บู ้าน ชมุ ชน
กจิ กรรมเรารักชุมชนชว่ ยเหลืองานตา่ ง ๆ ในหมู่บ้าน เชน่ ดแู ลรักษาความสะอาดสาธารณะสมบตั ิ

พัฒนาแหล่งเรียนรู้รอบโรงเรียน

“ ใส่ใจสง่ิ แวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๑

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพืน้ ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กิจกรรมดา้ นคุณธรรมความดี

กิจกรรมสร้างจิตสำนึกให้นักเรียนที่ทำความดีนักเรียนเก็บขยะคัดแยกก่อนทิ้งลงถังขยะอย่างถูก
ประเภท กจิ กรรมดแู ลชว่ ยเหลอื ผู้อ่นื เชน่ กิจกรรมพ่ีสอนนอ้ งเป็นการให้ความรแู้ ละการจัดการขยะอยา่ งถูกวิธี

กจิ กรรมการเรยี นรู้บรู ณาการกบั กจิ กรรมส่ิงแวดลอ้ ม

จัดการเรียนการสอนแบบโครงงานสำรวจสิ่งแวดลอ้ ม กิจกรรมสร้างความตระหนักเศรษฐกิจพอเพียง
กิจกรรมส่งเสริมการใช้วิถีชีวิตพอเพียง และเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมรอบตัว กิจกรรมค่ายเยาวชนรักษ์
สง่ิ แวดล้อม กจิ กรรมศึกษาดูงานการจัดแหล่งเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม กิจกรรมรักษ์สิ่งแวดลอ้ ม

“ ใสใ่ จส่ิงแวดลอ้ มในวถิ ีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๒

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพสิ ัย สำนกั งานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กจิ กรรมปลกู ปา่

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัยดำเนินกิจกรรมปลูกป่า เพื่อก่อให้เกิดความสัมพันธ์ร่วมกันระหว่าง
นักเรยี นกบั ทรัพยากรธรรมชาติ ด้วยกระบวนการมสี ว่ นร่วมและเป็นเจ้าของตน้ ไมท้ างด้านจิตใจ ด้วยการลงมือ
ปฏิบัติจริง ตามกระบวนการปลูกป่าที่ใส่ใจรายละเอียด เรียนรู้ขั้นตอนการปลูกป่า เข้าใจหลักการพื้นฐานการ
ปลูกป่าอย่างยั่งยืน เช่น กิจกรรมปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ ปลูกต้นไม้ในวันสำคัญ เช่น ปลูกป่าชุมชนร่วมกับ
ชุมชน วัด

กิจกรรมเดินรณรงค์

นักเรียนจัดขบวนเดนิ รณรงคด์ า้ นการคัดแยกขยะ และการคดั แยกขยะและการอนุรกั ษ์ส่ิงแวดล้อม
กจิ กรรมเดินรณรงค์ลดภาวะโลกรอ้ น กิจกรรมเสียงตามสายประชาสัมพนั ธ์เร่อื งการจดั การขยะ คดั แยกขยะ
และส่ิงแวดลอ้ ม เพือ่ กระตุ้นจิตสำนกึ ในการลดการใชส้ รา้ งวนิ ัยกอ่ นท้งิ

“ ใส่ใจสงิ่ แวดล้อมในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๓

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย สำนักงานเขตพืน้ ท่ีการศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กิจกรรมเขา้ ค่าย

ค่ายกิจกรรมอนุรักษ์พันธุกรรมพืช ตามโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีกิจกรรมสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช
และเพอ่ื ให้นกั เรียนมคี วามรู้ ความเขา้ ใจในการดำเนนิ งาน 5 องคป์ ระกอบ และ 3 สาระการเรยี นรู้ (ธรรมชาติ
แห่งชีวติ สรรพส่งิ ลว้ นพนั เกย่ี ว ประโยชนแ์ ท้แกม่ หาชน)

กจิ กรรมชุมนมุ

กิจกรรมชุมนุมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ชุมนุมธนาคารขยะโรงเรียน อาสาพัฒนาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน
และชุมชนลูกเสอื -เนตรนารีจิตอาสา

กจิ กรรมพฒั นาพื้นทใี่ นโรงเรยี น

ดำเนินกิจกรรมห้องเรียน ห้องปฏิบัติการ บริเวณอาคารเรียนบริเวณพื้นที่นอกอาคาร
ท่ีได้รบั มอบหมาย เช่น กิจกรรมเกบ็ ขยะ ปรับปรุงภมู ทิ ัศน์ในโรงเรียน

“ ใสใ่ จส่ิงแวดลอ้ มในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๔

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กจิ กรรม Big Cleaning Day
ประกวดหอ้ งเรียนสะอาดอาคารน่าอยู่ โดยบูรณาการเขา้ กับโครงการโรงเรียนสขี าว

กจิ กรรมดแู ล บำรงุ รักษา ปรับปรงุ ภมู ิทศั นใ์ นโรงเรยี น
กิจกรรมพัฒนาเขตบริเวณพื้นที่โรงเรียน จัดบรรยากาศห้องเรียน ปลูกต้นไม้ภายในโรงเรียนและ

แนวถนน ดูแลสิ่งแวดล้อมภายในสถานศึกษาให้มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย กิจกรรมการกำจัดขยะบนถนน
หน้าโรงเรียน กจิ กรรมส้วมสขุ สนั ต์ โรงเรยี นสะอาดสวยด้วยมอื เรา

กจิ กรรมธนาคารขยะ
ธนาคารขยะโรงเรียนเป็นการคัดแยกขยะ เพื่อลดขยะและนำขยะนำไปจำหน่ายนำไปใช้ใหม่

หรือรไี ซเคิล ทำปยุ๋ หมกั / น้ำหมกั ชวี ภาพ ,ประดษิ ฐ์ของใช้จากเศษวสั ดุเหลือใช้

“ ใสใ่ จสง่ิ แวดล้อมในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๕

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั สำนักงานเขตพนื้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

การพัฒนาคร/ู บุคลากรเพือ่ นำไปสู่การสง่ เสรมิ และสนับสนุนการดำเนินงานโรงเรียนปลอดขยะ

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มีการจัดกิจกรรมโรงเรียนปลอดขยะและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ในรูปแบบโครงการต่างๆ ปัญหาที่สำคัญในการดำเนินงานด้านโรงเรียนปลอดขยะและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ของโรงเรยี น คือ ผ้เู ก่ยี วข้องขาดความร้คู วามเข้าใจ ขาดจติ สำนกึ และขาดความรว่ มมือท่จี ะทำเพ่ือสง่ิ แวดลอ้ ม
ในโรงเรียน โรงเรียนจึงเล็งเห็นความสำคัญในการพัฒนาความรู้ความเข้าใจให้กับ ครู และบุคลากรทุกคน
ในโรงเรยี นโดยการจัดพัฒนาด้านตา่ งๆ ใหเ้ หมาะสมกบั บริบทของโรงเรียน ดังน้ี

- ดา้ นนโยบายและแผนปฏิบัติการ

โรงเรียนมกี ารกำหนดเป็นนโยบายและมแี ผนปฏิบัตกิ ารทชี่ ดั เจน ในเร่อื งโรงเรยี นปลอดขยะและ
การอนรุ ักษ์สิง่ แวดล้อม

- ดา้ นการจัดกิจกรรมการเรยี นการสอน
โรงเรยี นเน้นการจดั กิจกรรมการเรยี นรทู้ ่ีเน้นผูเ้ รยี นเปน็ สำคัญ และการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้

แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้ในโรงเรยี นเปน็ ฐานในการบรู ณาการ

“ ใส่ใจสง่ิ แวดล้อมในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๖

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพ้นื ทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

- ดา้ นความรูค้ วามเข้าใจ จิตสำนึก และความร่วมมอื
โรงเรียนสง่ เสรมิ ใหค้ รูมีการพฒั นาตนเองโดยการจัดให้มีศึกษาดูงาน และการประชาสัมพันธ์

ให้บุคลากรทุกคนในโรงเรียนได้เกิดความรู้ความเข้าใจ และตระหนักถึงความสำคัญในการจดั กจิ กรรม
โรงเรยี นปลอดขยะและการอนรุ กั ษ์ส่งิ แวดล้อมและส่งเสริมความรว่ มมอื ระหว่างผู้ที่เก่ียวขอ้ งทุกฝา่ ย

- ดา้ นสภาพแวดลอ้ มของโรงเรยี น
โรงเรยี นสง่ เสริมการจัดสภาพแวดลอ้ มดา้ นกายภาพให้เปน็ แหล่งเรียนรู้ที่เอ้อื ต่อ

การจดั กิจกรรมการเรียนรู้

“ ใส่ใจสงิ่ แวดลอ้ มในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๗

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพ้ืนทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

- ด้านงบประมาณและการสนับสนุน
ผบู้ ริหารใหก้ ารสนบั สนุนด้านงบประมาณและติดตามการปฏิบตั ิงานดา้ นโรงเรยี นปลอดขยะ

และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ตลอดจนจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อรับผิดชอบและประสานงานกับฝ่ายต่าง ๆ
อยา่ งชัดเจนต่อเนื่องใน
การบรู ณาการหลกั สตู รการเรียนการสอน

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย ให้ความสำคัญทางด้านการจัดการขยะอย่างถูกวิธีโดยดำเนินการ
จัดทำหลักสูตรท้องถิ่นของสถานศึกษา เรื่อง ธนาคารขยะ การบูรณาการผ่านทุกกิจกรรมการเรียนการสอน
ทัง้ น้คี รผู สู้ อนทกุ คนบูรณาการการเรียนการสอนหลกั สตู รธนาคารขยะลงในแผนการจัดการเรยี นรู้

“ ใสใ่ จส่งิ แวดลอ้ มในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๘

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ตามความมาตรา 27 พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้กำหนดหลักสูตรแกนกลาง
การศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน เพื่อความเป็นพลเมอื งทดี่ ขี องชาติ การดำรงชวี ิตการประกอบอาชพี

จากการศึกษาสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียน พบว่า โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มีปัญหาขยะ
ในโรงเรียนที่มาจากการบริโภคของนักเรียน ครู บุคลากร และผู้ปกครองตลอดจนชุมชนที่เข้ามาใช้บริการ
ในโรงเรียน เพื่อการสร้างความตระหนักและจิตสำนึกที่ดีให้กับนักเรียน ครู บุคลากร ผู้ปกครองและชุมชน
โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย จึงสร้างหลักสูตรการเรียนรู้แบบบูรณาการในด้านสิ่งแวดล้อมทุกกลุ่มสาระ
ทกุ ระดับช้ัน ซึง่ การจัดทำหลักสตู รบรู ณาการมวี ตั ถปุ ระสงคแ์ ละองคค์ วามรเู้ ดียวกนั ทุกกล่มุ สาระ คือ

1. สร้างความตระหนกั ใหร้ บั รูแ้ ละไวตอ่ ปัญหาสิง่ แวดลอ้ ม
2. สรา้ งความรู้ความเข้าใจ ให้มคี วามรู้ความเข้าใจเก่ยี วกับสง่ิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติ สงั คมเศรษฐกิจ
3. ฝกึ ทักษะให้สามารถช้บี ่งปญั หา การแก้ปัญหา (ตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร)์ การป้องกันปญั หา
4. การสื่อความหมาย การตดั สินใจ การประนีประนอม การสร้างความรว่ มมอื การแสวงหา
5. การเรียนรซู้ ึ่งกนั และกนั ฝกึ ใหม้ ีความเออื้ อาทร หว่ งใยและรับผิดชอบต่อสิง่ แวดลอ้ มการมีส่วนร่วม

และลงมือปฏิบัติ ให้อุทิศตนในการร่วมมือจัดการขยะและการอนุรกั ษ์สิ่งแวดล้อมเพ่ืออนาคตของ
คนรุ่นต่อไป

2.๒ การมสี ว่ นร่วมของผู้เรยี นและบุคลากรภายในโรงเรียน

การปลูกฝงั ความรคู้ วามเขา้ ใจในกระบวนการการมสี ว่ นร่วมให้กบั นักเรียนและบุคลากรภายในโรงเรียน

1. ครูและบุคลากร ประชุมวางแผนการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ ร่วมกันทุกฝ่าย
จัดกิจกรรมการเรียนการสอนบูรณาการกับการจัดการขยะ พร้อมทั้งช่วยกันทำการคัดแยกขยะ ณ จุดทิ้ง
ที่ปลายทางเพื่อร่วมกันรับรู้ปัญหา และปลูกฝังจิตสำนึกการรักษาความสะอาดบริเวณโรงเรียน ในกิจกรรม
หนา้ เสาธง กิจกรรมโฮมรมู กจิ กรรมชมุ นมุ กิจกรรมลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้

2. นักเรียน ร่วมกันสร้างบรรยากาศของ “ชั้นเรียนปลอดถังขยะ” ด้วยการลงมือจัดและปรับปรุง
ระบบคัดแยกขยะประจำชั้นเรียน เพื่อให้การแยกขยะกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในโรงเรียนที่ทุกคนร่วม
ปฏิบตั ไิ ดถ้ กู ต้อง

3. ผู้ปกครองและชุมชนใกล้เคียง ผู้ที่สนใจสามารถจัดระบบคัดแยกขยะในครัวเรือนของตนขึ้น
เพื่อนำมาส่งให้โรงเรียนรับไปจัดการแปรรูปหรือใช้ประโยชน์ต่อไปได้ เป็นการร่วมกันปลูกฝังลักษณะนิสัย
รักษาสิง่ แวดลอ้ มให้แกล่ ูกหลานทง้ั ท่บี ้านและโรงเรยี น

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย จัดกิจกรรมการรณรงค์ให้ คิดก่อนใช้ “ สร้างวินัยในการจัด
การขยะ” การบริโภคที่ก่อให้เกิดของเสียหรือ “ขยะ” ที่ไม่อาจนำกลับมาใช้ได้อีก ได้แก่การรณรงค์ให้ร้านค้า
เลิกใช้ขวด ถุง ถ้วยพลาสติก และกล่องโฟมใสอ่ าหารและเครื่องด่ืม ส่งผลให้ปริมาณขยะมีปริมาณเพิ่มมากข้นึ
โดยการเริ่มต้นจาก คณะผู้บริหาร คณะครูและนักเรียนโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย รวมทั้งพ่อค้าแม่ค้า
ร้านค้าสหกรณ์ ร้านค้าสวัสดิการณ์ ร่วมกันกำหนดแนวทางตามนโยบายโรงเรียนปลอดขยะ เพื่อกำหนด
มาตรการโรงเรียนสดใสไร้โฟมและถุงพลาสติก โดยนักเรียนและครู บุคลากรภายในโรงเรียน ไม่นำโฟมใส่
อาหารและถงุ พลาสติกแบบหูหิว้ เข้ามาในบริเวณโรงเรียน โดยเด็ดขาด กำหนดใหม้ กี ารใชถ้ งุ ผ้าแทน รวมทั้งไม่
มกี ารใช้โฟมและถงุ พลาสติกหหู วิ้ ภายในโรงเรยี น และรา้ นคา้ สหกรณ์ รา้ นค้าสวสั ดกิ ารณ์ โดยเรมิ่ ต้นจากการ

“ ใส่ใจสง่ิ แวดลอ้ มในวถิ ีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๒๙

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

ประชุมคณะครู และแม่ค้าในโรงเรียน แจ้งให้ทุกฝ่ายทราบถึงการกำหนดมาตรการเป็นสถานศึกษาปลอดโฟม
และถุงพลาสติก เพื่อหาข้อตกลงร่วมกัน จากนั้นโรงเรียนจัดทำประกาศเพื่อประชาสัมพนั ธ์ให้ทุกฝ่ายรบั ทราบ
ทง้ั ภายในและภายนอกสถานศกึ ษา พร้อมทง้ั กำหนดใหร้ ้านคา้ ใชบ้ รรจุภณั ฑ์ที่เป็นมติ รกับสิ่งแวดล้อมแทนโฟม
ใส่อาหาร เช่น จัดอาหารใส่จานพลาสติกแบบใช้ซ้ำได้เพื่อจำหน่ายแก่นักเรียนไปรับประทานอยู่ในบริเวณโรง
อาหารเมอ่ื ทานหมดกล็ ้างส่งคนื รา้ นค้า รวมทั้งงดใช้ถุงพลาสตกิ หูหิ้วโดยเดด็ ขาดในบรเิ วณโรงเรยี น และอาหาร
ท่มี ไี ม้เสยี บลกู ช้นิ กจ็ ะถอดไมก้ อ่ นจำหนา่ ย

โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มอบนโยบายการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบบูรณาการลงสู่
หน่วยการเรยี นในแตล่ ะระดบั ช้นั แต่ละกลุ่มสาระ ในลักษณะการจดั “ศูนยก์ ารเรยี นรู้การจดั การขยะ” ท่ีเป็น
พ้นื ทเี่ รยี นร้เู ชงิ ปฏบิ ัติการในช่วั โมงลดเวลาเรียนเพมิ่ เวลารู้ และทำการตัดสนิ ผลการเรียนในกจิ กรรมชุมนุม

กิจกรรมจดั ทำป้ายนเิ ทศให้ความรู้
กิจกรรมจัดทำป้ายนิเทศให้ความรู้มีกลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียน บุคลากร ผู้ปกครองนักเรียน และ
ชุมชนใกล้เคียงโรงเรียน ดำเนินการโดยคณะกรรมการฝ่ายจัดทำป้ายนิเทศ ได้จัดแหล่งเรียนรู้ แผ่นพับและ
การรณรงค์ ให้แก่นักเรียน บุคลากร ผู้ปกครองและชุมชนให้มคี วามรู้เก่ียวกับการคัดแยกขยะ ขยะคือเงิน
ประเภทขยะ ขยะในโรงเรียน การประหยัดไฟฟ้า ปุ๋ยชีวภาพ ผลิตภัณฑ์รีไซเคิล และพลังงานทดแทน
เพ่ือนำไปใช้ในชีวติ ประจำวนั ทั้งทโ่ี รงเรียนและที่บ้าน

ผลทีเ่ กิดขนึ้ จากกจิ กรรมจดั ทำปา้ ยนเิ ทศใหค้ วามรู้
นักเรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ผู้ปกรองนักเรียน และชุมชนใกล้เคียงโรงเรียนมีความรู้
ความเข้าใจในการคัดแยกขยะ การใชป้ ระโยชนจ์ ากขยะ และการอนุรกั ษส์ ่ิงแวดล้อม คดิ เปน็ ร้อยละ 100
แนวทางการพัฒนา
1. จดั ทำป้ายนเิ ทศเพิ่มเติมให้ครอบคลุมพื้นทีท่ ม่ี กี ารคัดแยกขยะ
2. ควรจัดปา้ ยนิเทศเพ่อื กระตุ้นใหน้ ักเรียน บุคลากร และผู้ปกครองมีความสนใจมากข้นึ

“ ใส่ใจส่ิงแวดลอ้ มในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๐

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กิจกรรมเสยี งตามสาย DJ เสียงใสใสใ่ จสิ่งแวดล้อม

กิจกรรมเสียงตามสายมีกลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนในโรงเรียน ดำเนินการโดยคณะกรรมการเสียง
ตามสาย โดยจัดเตรียมนักเรียนแกนนำในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ประชาสัมพันธ์ รวมทั้งทีม
คณะกรรมการนักเรียนสิง่ แวดล้อม ซึ่งเป้นตัวแทนจากธนาคารขยะ ให้ความรู้เกี่ยวกับการคัดแยกขยะ การใช้
ซ้ำ การรีไซเคิล และขยะอันตรายในรูปของสาระน่ารู้ในตอนเช้า ก่อนปฏิบัติกิจกรรมหน้าเสาธงและใน
ช่วงเวลาพกั เทย่ี งของทุกๆวนั โดยเปดิ โอกาสใหน้ กั เรยี นมสี ว่ นร่วมในการตอบคำถาม

ผลท่เี กิดขน้ึ จากกิจกรรมเสยี งตามสาย
นักเรียน บุคลากร ผปู้ กรองนกั เรยี น มีความรู้ ความเขา้ ใจในเร่อื งประเภทของขยะ การจดั การ
ขยะในโรงเรยี น รวมทงั้ การอนรุ ักษส์ ่ิงแวดลอ้ มในโรงเรียน และชมุ ชน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 100
ข้อเสนอแนะ

1. ครคู วรฝึกให้นักเรียนนำเสนอด้วยเสยี งท่ดี ังชัดเจน
2. ครปู ระจำช้นั มีการตรวจสอบความรู้ท่ีไดร้ บั ในชั่วโมงโฮมรูม
แนวทางการพัฒนา
1. จดั ให้นกั เรียนที่เป็นผนู้ ำเสนอได้รับการฝกึ ฝนการอา่ นออกเสียงไดร้ บั การฝกึ ฝน

จนชำนาญ จดั ใหม้ กี ารบรู ณาการความรเู้ รอ่ื งการคัดแยกขยะในกิจกรรมโฮมรมู

กิจกรรมธนาคารขยะโรงเรียน

ศนู ย์การเรยี นรู้ธนาคารขยะโรงเรยี น เนน้ ย้ำในการปลูกจติ สำนกึ ในการจัดการขยะมูลฝอย เร่ิมต้นจาก
การคัดแยกขยะ และการรกั ษาส่ิงแวดล้อมภายในโรงเรียน มีหน้าท่ีหลักในการเสรมิ สร้างและให้ความรู้ในเรื่อง
การคัดแยกขยะที่ถูกต้อง ที่สามารถนำมาใช้ในการดำเนินกิจกรรมธนาคารขยะโรงเรียนและชีวิตประจำวัน
เพื่อช่วยลดปริมาณขยะในโรงเรียน และเสริมรายได้ให้แก่นักเรียน โดยการดำเนินงานธนาคารขยะโรงเรียน
จะบริหารงานโดยสภานักเรียนสิ่งแวดล้อม โดยมีครูที่ปรึกษากิจกรรมร่วมเป็นหนึ่งในคณะทำงานซึ่ง
คณะทำงานแบง่ ออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลและออกเล่มสมุดธนาคารขยะ ส่วนที่ 2
คณะจัดเก็บข้อมูลปริมาณขยะ มีทั้งหมด 3 ทีม คือ ทีมขยะอินทรีย์ ทีมขยะรีไซเคิล และทีมขยะรีทั่วไป
คณะทำงานทั้งสองชุด ปฏิบัติงานและสามารถทำหน้าที่แทนกันได้คณะทำงาน ทั้งนี้มีการประชุม เพื่อเตรียม
งานเป็นประจำ มีการประชาสัมพันธ์วางแผนกำหนดวันและเวลาเปิดธนาคารขยะที่ชัดเจน การกำหนด
ระยะเวลาการรับฝาก เวลาการขายขยะ ราคาขยะในแต่ละวัน และการดำเนินการตา่ งๆ เพื่อเปิดธนาคารและ
การประเมนิ ผลการดำเนินงาน ผ่านแอพพลิเคชัน่ คุม้ คา่

“ ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๑

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพ้นื ท่กี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

ผลที่เกดิ ข้นึ จากกจิ กรรมธนาคารขยะโรงเรียน
ผลจากการดำเนินงานส่งผลให้นักเรียนเกิดจิตสำนึกร่วมกันในการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม
ให้แก่นักเรียน และบุคลากรในโรงเรียนเกิดจิตสำนึกการช่วยลดปัญหาภาวะโลกร้อนในปัจจุบันแก่นักเรียน
บคุ ลากรในหนว่ ยงาน

ขอ้ เสนอแนะ
1. การดำเนนิ การท่ีสมำ่ เสมอเป็นประจำจะทำให้ทกุ ฝ่ายเกดิ ลักษณะนสิ ยั ในการรกั ษ์ความสะอาด
2. ครูประจำชน้ั ส่งเสรมิ การแยกขยะใหถ้ ูกประเภทและนำนกั เรียนมาเข้าสู่ระบบของทาง

ธนาคารขยะโรงเรยี น จะทำให้เกิดเป็นนสิ ัยทฝี่ ังลึกแก่ผเู้ รียน
แนวทางการพัฒนา

1. นำข้อมูลนักเรยี นสมาชกิ ธนาคารขยะเขา้ ระบบออนไลน์ ผ่านทางแอพพลเิ คชัน่ คมุ้ คา่
รว่ มท้ังออกบตั รสมาชิกใหค้ รบทุกคน

2.๓ การมสี ว่ นร่วมของภาคสว่ นต่างๆ ภายนอกโรงเรยี น

จำนวนหน่วยงาน/เครือขา่ ยที่รว่ มกจิ กรรม : ๗ เครือขา่ ยหลัก

๑. เครือขา่ ยผ้ปู กครอง
โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย มกี ารรณรงคใ์ ห้ผู้ปกครองนักเรียน ชุมชนมกี ารบรโิ ภคทพี่ อเพยี ง และ
ส่งเสริมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น สินค้าฉลากเขียว และ
นำหลักการ 3R ได้แก่ การลดปริมาณ การใช้ซ้ำ และการนำมาใช้ประโยชน์ใหม่ (รีไซเคิล) มาประยุกต์ใช้
ในชีวิตประจำวันที่สอดคล้องกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่ออนุรักษ์และใช้ประโยชน์
จากทรัพยากรธรรมชาตอิ ยา่ งค้มุ ค่ามากท่สี ุด มีกจิ กรรมลดขยะทห่ี ลากหลายและมที ุกภาคสว่ นเข้ามาเก่ียวข้อง
ทง้ั นไี้ ด้ทำขอ้ ตกลงผ่านการประชุมผ้ปู กครองในแต่ละปีการศกึ ษา

“ ใส่ใจสง่ิ แวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๒

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

๒. เครอื ขา่ ยองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้งในส่วนของเทศบาลตำบลโพนพิสัย และองค์การบริหารส่วนตำบน
โพนพิสัย ล้วนแต่เป็นเครือข่ายในการจัดการขยะซึ่งได้รับการสนับสนุนทั้งด้านบุคลากรและงบประมาณ
รวมทั้งความอนุเคราะห์ในการรับขยะอันตราจากโรงเรียนเพื่อไปจัดการตามกระบวนการที่ถูกต้อง ซึ่ง องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นดังกล่าวก็ได้ดำเนินการในระดับชุมพลควบคู่กับทางโรงเรียน ทั้งน้ีการส่งเสริมในการ
คัดแยกขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลจุมพล ได้จัดทำโครงการ "ถังขยะอินทรีย์ครัวเรือน ในครัวเรือนของ
ตน อย่างน้อยจำนวน 1 ถังต่อ 1 หลังคาเรือน เพื่อลดปริมาณและคดั แยกขยะอินทรีย์ครัวเรือน ซึ่งดำเนินการ
โดยกองสาธารณสุขและสิ่งแวดลอ้ มองค์การบริหารส่วนตำบลจมุ พล

๓. เครือขา่ ยชุมชน

เครือข่ายชุมชนของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย ซึ่งได้ดำเนินงานร่วมกับผู้นำชุมพน มีการรณรงค์
ชุมชนมีการบริโภคที่พอเพียง และส่งเสริมการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพและเป็นมิตร
ต่อสิ่งแวดล้อม เช่น สินค้าฉลากเขียว และนำหลักการ 3R ได้แก่ การลดปริมาณ การใช้ซ้ำ และการนำมา
ใช้ประโยชน์ใหม่ (รีไซเคิล) มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันที่สอดคล้องกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เพื่ออนุรักษแ์ ละใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่ามากที่สุด มีกิจกรรมลดขยะท่ีหลากหลายและ
มีทกุ ภาคส่วนเข้ามาเก่ียวขอ้ ง

๔. เครอื ขา่ ยรา้ นรบั ซือ้ ขยะ
ศึกษาการคัดแยกขยะมูลฝอย ณ ร้านวงษพ์ านิชย์ โดยคณะครโู รงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั เดินทาง
ไปศึกษาการคัดแยกขยะ เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจในการคัดแยกขยะ ตามมาตรการลดคัดแยกขยะมูลฝอย
ในหน่วยงานภาครัฐ ณ ร้านวงษ์พาณิชย์ รับซื้อ ขยะรีไซเคิล สาขาชุมช้าง ตำบลชุมช้าง อำเภอโพนพิสัย
จังหวดั หนองคาย

“ ใส่ใจสิง่ แวดล้อมในวิถชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๓

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย สำนกั งานเขตพื้นที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

๕. เครอื ข่ายเอกชน

เครือข่ายเอกชนของโรงเรียนอนุบาลจมุ พลโพนพิสัย ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย
จำกัด (มหาชน) ในการสนับสนุนระบบแอพพลิเคชันจัดการขยะ “คุ้มค่า” (KoomKah) เป็นโซลูชัน
เพื่อช่วยเหลือ “ธนาคารขยะ” (Waste Bank) ในการบริหารจัดการขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพผ่านเว็บแอป
พลิเคชัน เพื่อให้คนในชุมชนและสมาชิกนำขยะที่คัดแยกแล้วมาแลกเป็นผลตอบแทนหรือคะแนนสะสม
และธนาคารขยะสามารถวางแผนจัดการกับขยะอย่างถูกวิธีและเกิดความคุ้มค่าสูงสุด เป็นตัวช่วยในการ
วางแผนการนำส่งขยะแต่ละชนิดไปยังโรงหลอม โรงงานรีไซเคิลและร้านรับซื้อของเก่า ซึ่งช่วยให้สมาชิก
ได้ผลตอบแทนอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยมากขึ้น สร้างแรงจูงใจให้สมาชิกในชุมชนมีส่วนร่วมในการกำจัดขยะ
อยา่ งถูกวิธี

๖. เครือขา่ ยโรงเรยี นปลอดขยะ
โรงเรียนที่เป็นเครือข่ายหลักของการดำเนินงาน คือ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๒๗
จังหวัดหนองคาย ซึ่งถือว่าเป็นโรงเรียนพี่เลี้ยงในการดำเนินงานของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย
เป็นสถานที่ในการศึกษาดูงานของคณะครู ทั้งนี้ในอดีตครูผู้รับผิดชอบโครงการของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพน
พสิ ยั มีประสบการณ์ร่วมงานในทีมโรงเรยี นปลอดขยะของ โรงเรยี นราชประชานุเคราะห์ ๒๗ จงั หวดั หนองคาย
จนได้รับรางวัลสูงสดุ จงึ ถือวา่ เป็นเครือขา่ ยท่ีเขม้ แขง็ มากในการดำเนินงาน

๗. เครอื ข่ายด้านส่ือมวลชน
เครือข่ายเพือ่ นสื่อสาธารณะ สภาผู้ชมและผู้ฟงั รายการ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะ
แห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นเครือข่ายที่เป็นเสียงสะท้อนถึงกระบวนการจัดการขยะให้มีประสิทธิภาพ ซึ่งครู
ที่รับผิดชอบโครงการได้มีโอกาสนำเรื่องราวของการจัดการขยะเข้าไปเสวนาใน สภาผู้ชมและผู้ฟังรายการ
เวทีงานสมัชชาเพอื่ นสอื่ สาธารณะ

“ ใสใ่ จสง่ิ แวดลอ้ มในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๔

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย สำนกั งานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

การประเมินผลการมสี ่วนร่วมของนักเรียนและผู้เกี่ยวขอ้ งตา่ งๆ
เพอ่ื นำมาปรบั ปรุงและพฒั นาการดำเนินงานโรงเรยี นปลอดขยะ

จากการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย โดยความร่วมมือของ
บุคลากรทุกฝ่ายตั้งแต่การวางแผน และรวบรวมประสานงานโครงการโดยฝ่ายวิชาการ จัดกิจกรรมต่างๆ
ในโครงการ เช่น การให้ความรู้บูรณาการกับกิจกรรมการเรียนรู้ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ มีการประสาน
บุคลากรงานอาคารสถานที่เพื่อจัดเตรียมสถานท่ีการแยกขยะ พร้อมทั้งมีการประสานความร่วมมือกับ
สำนักงานเทศบาลให้มารับขยะ และชุมชนมารับเศษอาหาร การร่วมรณรงค์ ร่วมถึงการจัดทำงบประมาณ
เพ่ือจัดซือ้ จดั เตรยี ม ภาชนะสำหรับคัดแยกขยะและการปรับปรุงฐานการเรยี นรู้อยา่ งเป็นระบบ ดังน้ี

1. มีการประชุมเพื่อวางแผนและรับฟังความคิดเห็นจากตัวแทนชุมชน และได้รับความร่วมมือ
จากเครือขา่ ยผูป้ กครองทำให้ขยะถูกจัดเก็บอย่างเปน็ ระเบียบ มีจดุ ทง้ิ ขยะและแยกขยะอย่าง
เหมาะสม ส่งผลใหภ้ ูมิทศั นแ์ ละสภาพแวดล้อมบริเวณรอบโรงเรยี นดีขนึ้

2. โรงเรียนได้ดำเนินการคัดแยกขยะทั้งขยะทั่วไป และขยะอันตรายได้ทำการประสานกับ
พนักงานรักษาความสะอาดสำนักงานเทศบาลตำบลโพนพิสัย ให้นำรถมารับขยะทุกวันศุกร์
เปน็ ประจำทุกสัปดาห์ สง่ ผลใหโ้ รงเรยี นลดภาระการจดั การขยะลงไดม้ าก

3. ลดปริมาณขยะลงได้ เพราะเมอ่ื แยกวัสดสุ ่วนทีย่ ังมีประโยชน์ออกไป เชน่ แกว้ กระดาษ โลหะ
พลาสติก ฯลฯ ปรมิ าณขยะน้อยลง

4. ประหยัดงบประมาณลงได้ เพราะเมื่อเหลือปริมาณขยะจริงที่จำเป็นต้องกำจัดหรือ ทำลาย
น้อยลงจึงใช้งบประมาณน้อยลงในการเก็บขนและกำจัดหรือทำลายขยะ เช่น งบประมาณก็
สามารถเหลือนำไปพฒั นางานด้านอน่ื ได้ เชน่ ซ่อมแซมอาคารสถานทีต่ ่างๆ จัดภูมทิ ัศน์บริเวณ
ตา่ งๆให้สวยงาม ฯลฯ

5. ได้วัสดุหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่เรียกว่า (Recycle) เช่น แก้วกระดาษ โลหะ พลาสติก โต๊ะ
เกา้ อี้ เป็นการประหยดั ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละประหยดั พลังงาน

6. ช่วยให้สิง่ แวดลอ้ มดีขึน้ เพราะในเมือ่ ขยะนอ้ ยลงสงิ่ แวดลอ้ มกจ็ ะตอ้ งดขี น้ึ สะอาดขนึ้
ปลอดภยั ต่อ

7. สขุ ภาพมากขนึ้ ซง่ึ ผลประโยชนท์ ก่ี ล่าวมาเป็นผลประโยชน์ของทกุ คนในโรงเรียนและชุมชน
รว่ มกัน

“ ใสใ่ จสิ่งแวดล้อมในวิถชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๕

โรงเรยี นอนุบาลจมุ พลโพนพสิ ัย สำนกั งานเขตพ้ืนทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

2.4 จุดเรยี นรู้หรอื แหลง่ เรียนรใู้ นโรงเรยี น

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสยั ประสบปัญหาจากปริมาณขยะท่ีเกดิ ขน้ึ ในแต่ละวนั เน่อื งจากไม่มีการ
คัดแยกขยะก่อนทิ้ง จึงใช้โอกาสนี้เป็นเงื่อนไขในการจัดการเรียนรู้ เรื่องการดูแลรักษาทรัพยากรและ
สิ่งแวดล้อมให้แก่ทุกคนภายในโรงเรียน ทั้งเป็นการร่วมสร้างสรรค์แนวทางการจัดกิจกรรมให้กับนักเรียนได้
อย่างหลากหลาย โดยมีความมุง่ ม่ันไปสู่เปา้ หมายทีท่ า้ ทาย คือ การจัดตัง้ ศูนย์การเรยี นรู้ ท่ตี อบสนองนโยบาย
การแกป้ ญั หาขยะของโรงเรยี น อีกทง้ั เพมิ่ แหลง่ เรยี นรใู้ หแ้ ก่นักเรยี นและผู้ทสี่ นใจดา้ นส่ิงแวดล้อม ประเด็น
สำคัญ คือ การมีส่วนร่วมของสมาชิกในโรงเรียนและชุมชนทั้งนักเรียน ครู บุคลากร ตลอดจนผู้ปกครอง ที่มี
จิตสำนึกแห่งการร่วมดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม มีลักษณะนิสัย “ลดปริมาณการใช้ให้มากที่สุด” โรงเรียนมีความ
พยายามทีจ่ ะลดปริมาณการทิง้ ขยะให้น้อยลงเรื่อยๆ โดยการจัดกิจกรรมผา่ นศูนย์การเรียนรู้ บูรณาการการ
เรียนรู้การคัดแยกขยะ โดยใช้หลัก 3R มาเป็นจุดขับเคลื่อนในแต่ละศูนย์การเรียนรู้ ซึ่งผู้เรียนจะได้เข้า
ศึกษาในศูนย์การเรียนรู้ในชั่วโมงกิจกรรม “ลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้” รวมทั้งกิจกรรมชุมนุมธนาคารขยะ
โรงเรียน ซึ่งศูนย์การเรียนรู้ได้จัดตั้งขึ้นเพื่อมุ่งหวังที่จะพัฒนาตั้งแต่ระดับเด็กเล็กคือระดับชั้นอนุบาล
เรียนรูแ้ ละส่งตอ่ นกั เรยี นสู่ระดับทส่ี ูงขนึ้ อย่างเป็นระบบ ซ่งึ มีศนู ย์การเรยี นรู้ 8 ศูนย์ ดังนี้

“ ใสใ่ จสิ่งแวดลอ้ มในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๖

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

3.การจดั การขยะภายในโรงเรียนโดยใชห้ ลกั 3Rs

3.๑ เสน้ ทางการจดั การขยะของโรงเรียน

เส้นทางท่ี 1 ขยะมาจากโรงอาหาร ไดแ้ ก่ ขยะอนิ ทรีย์ ขยะท่วั ไป และขยะรไี ซเคิล
เส้นทางท่ี 2 ขยะมาจากบรเิ วณท่วั ไป ได้แก่ ขยะอินทรยี ์ ขยะทว่ั ไป ขยะรีไซเคิล และขยะอนั ตราย
เสน้ ทางที่ 3 ขยะมาจากอาคารเรียนอาคารสำนกั งาน ขยะอนิ ทรีย์ ขยะทวั่ ไป ขยะรีไซเคิล และขยะอันตราย

ทั้ง 3 เสน้ ทางจะผา่ นกระบวนการคัดแยกตามหลกั 3Rs คือ
R : Reduce คอื การลดปริมาณการใช้ ใช้เทา่ ทจ่ี ำเป็น หลกี เล่ียงการใชอ้ ย่างฟุ่มเฟือย

เพอื่ ลดปริมาณขยะพลาสติกและโฟมที่กำจัดยาก ลดการสูญเปล่าและลดปรมิ าณขยะมลู ฝอยใหม้ ากทีส่ ดุ
R : Reuse คอื การนำบรรจภุ ัณฑห์ รอื วัสดุเหลอื ใช้กลับมาใชอ้ ีก โดยไมผ่ ่าน

กระบวนการแปรรปู หรอื แปรสภาพ
R : Recycle คือ การคดั แยกขยะทีส่ ามารถนำมารไี ซเคิลได้ เชน่ กระดาษ แกว้

พลาสตกิ โลหะ/อลูมิเนยี ม เพ่อื นำมาแปรรปู ปน็ วตั ถุดใิ นกระบวนการผลติ หรือเพอ่ื ผลิตเป็นผลติ ภัณฑใ์ หม่

เส้นทางการจัดการขยะของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย ประกอบด้วย 3 เส้นทาง เส้นทางที่
ขยะมาจากโรงอาหาร จะมีขยะ 3 ชนิด คือ ขยะอินทรีย์ ขยะทั่วไป และขยะรีไซเคิล เส้นทางที่ 2 ขยะมา
จากบริเวณทั่วไปของโรงเรียน และเส้นทางที่ 3 ขยะมาจากอาคารเรียน/อาคารสำนักงาน จะมีขยะ 4 ชนิด
คือ ขยะอินทรีย์ ขยะทั่วไป ขยะรีไซเคิล และขยะอันตราย โดยทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องดำเนินการกำหนด
นโยบายและทำการขับเคลื่อนอย่างมีส่วนร่วม ซึ่งในทุกส่วนจะเน้นย้ำการลดปริมาณการใช้ ใช้เท่าที่จำเป็น
หลีกเลี่ยงการใช้อย่างฟุ่มเฟือย เพื่อลดปริมาณขยะพลาสติกและโฟมที่กำจัดยาก ลดการสูญเปล่าและลด
ปริมาณขยะมูลฝอยให้มากทสี่ ุด สง่ ผลใหป้ ริมาณขยะลดน้อยลงอย่างต่อเน่อื ง ซ่งึ การจดั การขยะจะถกู คัดแยกท่ี
จดุ ทงิ้ ขยะทแี่ บง่ ประเภทขยะออกเป็นสีชดั เจน จากนัน้ จะมีคณะจัดเกบ็ ข้อมลู ปริมาณขยะ จากศูนย์การเรียนรู้
ธนาคารขยะโรงเรียน มีทั้งหมด 3 ทีม คือ ทีมขยะอินทรีย์ ทีมขยะรีไซเคิล และทีมขยะทั่วไป จากนั้นจะถูก
บรหิ ารจัดการโดยแนวคดิ “จุดเริ่มตน้ ...ของการเรยี นรู้” ในการหาคณุ คา่ ของขยะให้เจอ ด้วยการบริหารจัดการ
ผ่านศนู ยก์ ารเรยี นรู้ 8 ศูนย์

เริ่มต้นจากการจัดการขยะรีไซเคิล ดำเนินการจัดการโดย ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะรีไซเคิล
จะมีนักเรียน แกนนำ ทำหน้าที่ในการไปเบิกขยะรีไซเคิลจากธนาคารขยะโรงเรียน นำมาหาคุณค่าให้เจอด้วย
กระบวนการศึกษารูปแบบต่างๆ ทั้งนี้จะได้เรียนรู้ในช่วงเวลาคาบที่ 6 ของทุกวันในชั่วโมงวิชาลดเวลาเรียน
เพ่ิมเวลารู้ รวมท้งั ในชั่วโมงวิชาชมุ นุม 1 ชวั่ โมงในวนั อังคารและมีการตดั สินผลการเรียนในวิชาดังกล่าวเม่ือสิ้น
ภาคเรียน ตัวอย่างกิจกรรมเช่น ประติมากรรมจากกระดาษ กระถางต้นไม้รักษ์โลก ขยะคลื้นเครงบรรเลงพิณ
สิ่งประดิษฐ์จากขวดพลาสติก ไม้กวาดจากขวดพลาสติก กล่องดินสอจากขวดพลาสติก และกิจกรรมอื่นๆ
ในสว่ นของขยะทว่ั ไปที่ยังคงเหลืออยใู่ นธนาคารขยะ ก็จะจำหน่ายออกโดยมีรา้ นรบั ซอื้ ขยะมารับในทกุ วันศุกร์

การจัดการขยะอินทรีย์ ดำเนินการโดย ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะอินทรีย์ เริ่มต้นการเรียนรู้
โดยการส่งเสริมให้มีการลดขยะท่ีตน้ ทางเพื่อลดขยะที่จะเกิดขึ้นในโรงเรียนผ่านกิจกรรมต่างๆ โดยมีมาตรการ
คือ ส่งเสรมิ ให้นกั เรยี นรับประทานอาหารใหห้ มดจาน ให้นกั เรียนมสี ่วนรว่ มในการเสนอเมนอู าหารกลางวันที่

“ ใสใ่ จส่ิงแวดล้อมในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๓๗

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย สำนกั งานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ชื่นชอบ นักเรียนสามารถตักอาหารทานเองแต่พออิ่ม สามารถลดเพิ่มข้าวได้โดยการแจ้งแม่ครัวประจำโรง
อาหาร ทีมนักเรยี นจากธนาคารขยะโรงเรียนมาบันทกึ ปริมาณขยะอนิ ทรีย์ โดยการชง่ั น้ำหนักจากเศษอาหารที่
ทานเหลือ เพื่อส่งต่อมาสู่กระบวนการเรียนรู้ที่ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะอินทรีย์ ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น
ปุ๋ยหมักชีวภาพในรูปแบบต่างๆ กิจกรรมการเลี้ยงไส้เดือน กิจกรรมการทำอาหารสัตว์ กิจกรรมการปรับปรุง
คุณภาพดิน กิจกรรมการปรับปรุงคุณภาพน้ำ EM Ball กิจกรรมคอกปุ๋ยหมักจากเศษใบไม้ กิจกรรมผักสวน
ครวั ปลอดสารเคมี เป็นต้น ในทกุ ๆกิจกรรมจะได้นำมาถอดบทเรียนเพ่ือสรุปเปน็ องค์ความรู้ จากน้ันนำแนวคิด
ต่างๆ ไปตอ่ ยอดกจิ กรรมอื่นๆ สง่ ผลให้มกี ิจกรรมที่สามารถเรียนรู้ต่อไปตลอดปกี ารศึกษา

การจัดการขยะทั่วไป ดำเนินการโดย ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะทั่วไป ดำเนินการทางด้านการ
ลดปริมาณการใช้ที่จะส่งผลให้ปริมาณขยะทั่วไปเพิ่มมากขึ้น โดยการเริ่มต้นจาก คณะผู้บริหาร คณะครูและ
นกั เรียนโรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย รวมทั้งพ่อคา้ แม่คา้ ร้านค้าสหกรณ์ รา้ นค้าสวัสดิการณ์ ร่วมกันกำหนด
แนวทางตามนโยบายโรงเรียนปลอดขยะ เพื่อกำหนดมาตรการโรงเรียนสดใสไร้โฟมและถุงพลาสติก โดย
นักเรียนและครู บุคลากรภายในโรงเรียน ไม่นำโฟมใส่อาหารและถุงพลาสติกแบบหูหิ้ว เข้ามาในบริเวณ
โรงเรียนโดยเด็ดขาด กำหนดให้มีการใช้ถุงผ้าแทน รวมทั้งไม่มีการใช้โฟมและถุงพลาสตกิ หูหิ้วภายในโรงเรียน
และร้านค้าสหกรณ์ ร้านค้าสวัสดิการณ์ โดยเริ่มต้นจากการประชุมคณะครู และแม่ค้าในโรงเรียน แจ้งให้ทุก
ฝ่ายทราบถึงการกำหนดมาตรการเป็นสถานศึกษาปลอดโฟมและถุงพลาสติก พร้อมทั้งกำหนดให้ร้านค้าใช้
บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแทนโฟมใส่อาหาร เช่น จัดอาหารใส่จานพลาสติกแบบใช้ซ้ำได้เพ่ือ
จำหน่ายแก่นักเรียนไปรับประทานอยู่ในบริเวณโรงอาหารเมื่อทานหมดก็ล้างส่งคืนร้านค้า อาหารที่มีไม้เสียบ
ลูกชิ้นก็จะถอดไม้ก่อนจำหน่ายนอกจากนี้ ปัญหาปริมาณขยะแก้วน้ำพลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งมี
ค่อนข้างเยอะ ดังนั้น ได้กำหนดมาตรการกิจกรรมส่งเสริมใช้แก้วน้ำส่วนตัวแทนแก้วน้ำพลาสติกแบบใช้คร้ัง
เดียวแล้วทิ้ง มาซื้อน้ำจากร้านค้าสวัสดิการ ซึ่งถ้านักเรียนหาแก้วน้ำมาเองที่สามารถใช้ช้ำได้ก็จะได้ราคา
ส่วนลดจากทางร้านค้าสหกรณ์และร้านค้าสวัสดิการตามข้อตกลงในวันทำสัญญาร่วมกับโรงเรียน การลด
ปัญหาขยะจากซองขนม ด้วยวิธีการให้ร้านค้าใส่ภาชนะหรือบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งจาก
ข้อตกลงแมค่ า้ จากร้านค้าสหกรณโ์ รงเรียนจะจดั ขนมใส่จานชามแบบใช้ซ้ำได้ซึ่งนักเรียนสามารถมาหยิบแล้วไป
จ่ายเงินจากนั้นนำไปรับประทานอยู่ในบริเวณโรงอาหารเมื่อทานหมดก็ล้างส่งคืนร้านคา้ จากวิธีดังกล่าวทำให้
ปริมาณขยะทั่วไปของโรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มีแนวโน้มลดลงอย่างเห็นได้ชัด ในส่วนกระบวนการท่ี
นักเรียนจะได้เรียนรู้กับขยะทั่วไป เช่น กระถางปูนปลูกต้นไม้จากวัสดุมวลรวมขยะทั่วไป กิจกรรมดอกไม้
หลอดรักษ์โลก กิจกรรมต้นไม้ลวดดัด กิจกรรมดินน้ำมันกระดาษพัฒนากร้ามเนื้อมือนักเรียนประถมวัย
ประติมากรรมนูนต่ำพ่นดำ กระดาษสาแสนสวย เครื่องประดับศิราภรณ์จากวัสดุมวลรวมขยะทั่วไป กิจกรรม
สานกระเป๋าเรารักษ์โลก กิจกรรมกล่องใส่ของอเนกประสงค์จากไม้ไอศกรีม เป็นต้น จากนั้นจะเข้าสู่
กระบวนการถอดบทเรยี น เป็นข้นั ตอนการนำเสนอผลงานของนักเขียนในแตล่ ะกล่มุ เพอื่ ใหเ้ กิดการแลกเปลี่ยน
เรียนร้กู นั ระหว่างกลมุ่ นอกจากนี้มกี ระบวนการการถอดบทเรยี นจากการทำผลงาน

การจัดการขยะอันตราย ดำเนินการจัดเก็บอย่างถูกวิธีโดย ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรียน
โดยมีการจัดเตรียมถังสำหรับแยกขยะอันตรายจากห้องเรียนคอมพิวเตอร์ ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์
จากการซ่อมบำรุงของนักการภารโรง รวบรวมขยะบริเวณโรงเรียนให้ถูกสุขลักษณะ ขยะอันตรายจะมีรถรับ
ขยะจากสำนักงานเทศบาลอำเภอโพนพิสัย มารับทุกวันศุกร์ของทุกสัปดาห์เพื่อนำไปกำจัดอย่าง
มีประสิทธภิ าพ โรงเรียนมีการใหค้ วามรแู้ ก่นกั เรียนและบคุ ลากรเกยี่ วกับขยะอนั ตรายโดยคณะกรรมการจดั ทำ
ปา้ ยนิเทศ แผ่นพบั และประชาสัมพันธ์ในกจิ กรรมเสียงตามสาย

“ ใสใ่ จสิง่ แวดล้อมในวถิ ีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School)

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ัย สำนักงานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

“ ใสใ่ จสิง่ แวดลอ้ มในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

38

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) 39

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพ้นื ท่กี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

3.๒ กจิ กรรมการจัดการขยะทง้ั 4 ประเภท ตามหลกั 3Rs

กจิ กรรม/รูปแบบ : Reduce การลด การใชซ้ ้ำ และคัดแยกนำมากลบั มาใช้ประโยชน์
การเสรมิ สร้างลักษณะนสิ ัยรักษส์ ่งิ แวดล้อม

รายละเอียดการดำเนินงาน กิจกรรมด้านการ Reduce ดำเนินกิจกรรมโดยศูนย์การเรียนรู้

การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย มุ่งพัฒนาแนวคิดโดยการปลูกฝัง

ตั้งแต่ระดับเด็กเล็ก คือชั้นอนุบาลปีที่ 2 ถึง ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ผ่านศูนย์การเรียนรู้ 4 ศูนย์ ได้แก่

ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม ระดับชั้นอนุบาล ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้าง

ลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์

สิ่งแวดล้อม ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 และศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม

ระดบั ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ 3 โดยดำเนนิ การกจิ กรรมรณรงคใ์ ห้นกั เรยี นใช้ถุงผา้ แทนถุงพลาสติกดำเนินการโดย

คณะกรรมการจัดกิจกรรมประชาสัมพันธ์หน้าเสาธง โดยใหค้ วามร้แู ก่นกั เรียนถงึ ประโยชนใ์ นการใช้ถงุ ผ้า ได้แก่

การซื้อของควรใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก หรือแก้วน้ำดื่มของนักเรียนที่เราให้นักเรียนทุกคนพกพาแก้วน้ำ

พลาสตกิ ติดตวั เป็นของตวั เองและกิจกรรมพ่ชี วนน้องรวมพลงั ชว่ ยกนั ลด หมดปัญหาโลกรอ้ น

การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม มุ่งเน้น เพื่อให้เด็กนักเรียนใช้ทรัพยากร

อย่างมีประสิทธภิ าพสูงสุด และลดขยะให้เหลือน้อยที่สุด โดยใช้หลักการ 3Rs (Reduce - Reuse - Recycle)

มาเป็นตัวจับในแนวคิด หัวใจสำคัญของ ศูนย์การเรียนรู้การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม

คือ "การเสริมสร้างความเข้าใจในการจัดการขยะที่ต้นทาง" คือ หัวใจสำคัญของแนวคิดขยะเหลือศูนย์

คือ การจัดการขยะที่ต้นทาง เน้นการลดขยะ ณ แหล่งกำเนิด การใช้ช้ำ การคัดแยกเพื่อนำกลับมารีไซเคิล

ก่อนนำไปกำจัด ซึ่งแตกต่างจากการจัดการขยะในปัจจุบันที่เน้นการกำจดั หรือจดั การขยะทีป่ ลายทางมากกว่า

การแกไ้ ขทีต่ น้ ทางการใช้

ผลการดำเนินงาน นักเรียนมีความรู้เกี่ยวกับมลพิษที่เกิดจากขยะและผลกระทบของขยะ

ต่อ สิ่งแวดล้อม รู้วิธีการลดขยะภายในโรงเรียนและแหล่งชุมชนใกล้เคียง วิธีการแยกขยะประเภทต่างๆ

การนำขยะมา reduce reuse recycle และสามารถนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ให้เกิดประโยชน์ รวมไปถึงสามารถถ่ายทอดให้กับผู้อื่น กิจกรรมเช่น การปฏิเสธการรับถุงพลาสติก,

ใช้ผ้าเช็ดหน้าแทนกระดาษทิชชู , ทานอาหารให้หมดจานตักแต่พอดี, พกกระติกน้ำแทนการซื้อน้ำจากขวด

พลาสติก,นำกระติกน้ำให้แม่ค้าใส่น้ำชา แทนการรับแก้วแบบใช้แล้วทิง้ , การเลือกซื้อสินค้าที่มีบรรจุภัณฑ์เป็น

มติ รกบั สิง่ แวดล้อม เลือกรา้ นทีใ่ ช้กล่องบรรจุอาหารท่ีทำมาจากวัสดธุ รรมชาติ, ไม่ซือ้ สินค้าเกนิ ความจำเปน็

ประโยชนท์ ีไ่ ดร้ ับ นกั เรียนได้นำขยะมาสร้างคณุ คา่ ใหเ้ กิดประโยชน์ เชน่ การทำดินนำ้ มนั จากกระดาษ

เพื่อฝึก กร้ามเนื้อมือสำหรับเด็กอนุบาล กิจกรรมประดิษฐ์ดอกไม้จากเศษเหลาดินสอ กิจกรรมเหรียญโปรย

ทานจากซองขนม กิจกรรมสานจานรองแกว้ จากกล่องนม กิจกรรมหมวกจากกลอ่ งนม กิจกรรมกล่องทิชชู่จาก

กล่องนม กิจกรรมถังขยะจากขวดน้ำพลาสติก เปน็ ต้น

คัดแยก/นำขยะกลบั มาใช้ประโยชน์ได้ 1.56 กิโลกรมั /วัน

กิจกรรมตามหลัก 3Rs  Reduce  Reuse  Recycle

“ ใสใ่ จสิ่งแวดล้อมในวิถชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) 40

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพสิ ยั สำนกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

กิจกรรม/รปู แบบ : ศูนย์การเรยี นรู้การจัดการขยะ

รายละเอียดการดำเนินงาน : โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพสิ ัย ประสบปญั หาจากปริมาณขยะที่เกดิ ขนึ้
ในแต่ละวัน เนื่องจากในอดีตไม่มีการคัดแยกขยะก่อนทิ้ง จึงใช้โอกาสนี้เป็นเงื่อนไขในการจัดการเรียนรู้
เรื่องการดูแลรักษาทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมให้แก่ทุกคนภายในโรงเรียน ทั้งเป็นการร่วมสร้างสรรค์แนว
ทางการจัดกจิ กรรมให้กับนักเรียนได้อย่างหลากหลาย โดยมีความมุ่งมั่นไปสู่เป้าหมายที่ท้าทาย คือ การจัดตง้ั
ศูนย์การเรียนรู้ ท่ีตอบสนองนโยบายการแก้ปญั หาขยะของโรงเรยี น อกี ทัง้ เพ่ิมแหลง่ เรียนรูใ้ ห้แกน่ ักเรียนและผู้
ที่สนใจด้านสิ่งแวดล้อม ประเด็นสำคัญ คือ การมีส่วนร่วมของสมาชิกในโรงเรียนและชุมชนทั้งนักเรียน
ครู บุคลากร ตลอดจนผู้ปกครอง ที่มีจิตสำนึกแห่งการร่วมดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม มีลักษณะนิสัย “ลดปริมาณ
การใช้ให้มากที่สดุ ” โรงเรียนมีความพยายามที่จะลดปริมาณการทิ้งขยะให้น้อยลงเรือ่ ยๆ การจัดกิจกรรมผา่ น
ศูนย์การเรียนรู้ บูรณาการการเรียนรู้การคัดแยกขยะ โดยใช้หลัก 3R มาเป็นจุดขับเคลื่อนในแต่ละศูนย์การ
เรียนรู้ ซึ่งผู้เรียนจะได้เข้าศึกษาในศูนย์การเรียนรูใ้ นชั่วโมงกิจกรรม “ลดเวลาเรียนเพิม่ เวลา” รวมทั้งกิจกรรม
ชุมนุมธนาคารขยะโรงเรียน ซึ่งศูนย์การเรียนรู้ได้จัดตั้งขึ้นเพื่อมุ่งหวังที่จะพัฒนาตั้งแต่ระดับเด็กเล็ก
คือระดบั ชนั้ อนบุ าล เรยี นรูแ้ ละส่งตอ่ นกั เรียนสู่ระดับทส่ี ูงข้นึ อย่างเป็นระบบ ซง่ึ มีศนู ยก์ ารเรยี นรู้ 8 ศูนย์

ผลการดำเนนิ งาน
- ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะรีไซเคิล นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านกิจกรรม กิจกรรมเช่น ประติมากรรม
จากกระดาษ กระถางต้นไมร้ กั ษโ์ ลก ขยะคล้ืนเครงบรรเลงพิณ สง่ิ ประดษิ ฐจ์ ากขวดพลาสตกิ ไมก้ วาดจากขวด
พลาสตกิ กล่องดนิ สอจากขวดพลาสติก และกิจกรรมอ่ืนๆ ในส่วนของขยะทัว่ ไปท่ยี งั คงเหลืออยู่ในธนาคารขยะ
ก็จะจำหนา่ ยออกโดยมรี ้านรับซอื้ ขยะมารับในทุกวนั ศกุ ร์

- ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะอินทรีย์ นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านกิจกรรม เช่น ปุ๋ยหมักชีวภาพ
ในรูปแบบต่างๆ กิจกรรมการเลี้ยงไส้เดือน กิจกรรมการทำอาหารสัตว์ กิจกรรมการปรับปรุงคุณภาพดิน
กิจกรรมการปรับปรุงคุณภาพน้ำ EM Ball กิจกรรมคอกปุ๋ยหมักจากเศษใบไม้ กิจกรรมผักสวนครัวปลอด
สารเคมี เป็นต้น ในทุกๆกิจกรรมจะได้นำมาถอดบทเรียนเพื่อสรุปเป็นองค์ความรู้ จากนั้นนำแนวคิดต่างๆ
ไปตอ่ ยอดกจิ กรรมอืน่ ๆ สง่ ผลใหม้ ีกิจกรรมทสี่ ามารถเรียนรู้ตอ่ ไปตลอดปีการศึกษา

“ ใส่ใจสิง่ แวดลอ้ มในวิถีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) 41

โรงเรยี นอนบุ าลจุมพลโพนพิสยั สำนักงานเขตพ้ืนทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

- ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะทั่วไป ดำเนินการทางด้านการลดปริมาณการใช้ที่จะส่งผล
ให้ปริมาณขยะทว่ั ไปเพิ่มมากขึ้น โดยการเร่ิมตน้ จาก คณะผบู้ ริหาร คณะครแู ละนักเรยี นโรงเรยี นอนุบาลจุมพล
โพนพิสัย รวมทัง้ พ่อค้าแม่ค้าร้านค้าสหกรณ์ ร้านค้าสวัสดิการณ์ ร่วมกันกำหนดแนวทางตามนโยบายโรงเรียน
ปลอดขยะ เพื่อกำหนดมาตรการโรงเรยี นสดใสไร้โฟมและถุงพลาสติก นักเรียนได้เรยี นรู้ผา่ นกิจกรรม กระถาง
ปูนปลูกต้นไม้จากวัสดุมวลรวมขยะทั่วไป กิจกรรมดอกไม้หลอดรักษ์โลก กิจกรรมต้นไม้ลวดดัด กิจกรรมดิน
น้ำมันกระดาษพัฒนากร้ามเนื้อมือนักเรียนประถมวัย ประติมากรรมนูนต่ำพ่นดำ กระดาษสาแสนสวย
เครื่องประดับศิราภรณ์จากวัสดุมวลรวมขยะทั่วไป กิจกรรมสานกระเป๋าเรารักษ์โลก กิจกรรมกล่องใส่ของ
อเนกประสงคจ์ ากไมไ้ อศกรีม เป็นต้น

- การจัดการขยะอันตราย ดำเนินการจัดเก็บอย่างถูกวิธีโดย ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรียน
โดยมีการจัดเตรียมถังสำหรับแยกขยะอันตรายจากห้องเรียนคอมพิวเตอร์ ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์
จากการซ่อมบำรุงของนักการภารโรง รวบรวมขยะบริเวณโรงเรียนให้ถูกสุขลักษณะ ขยะอันตรายจะมีรถรับ
ขยะจากสำนักงานเทศบาลอำเภอโพนพิสัย มารับทุกวันศุกร์ของทุกสัปดาห์เพื่อนำไปกำจัดอย่าง
มีประสิทธิภาพ โรงเรยี นมีการใหค้ วามรแู้ ก่นักเรยี นและบุคลากรเก่ยี วกับขยะอันตรายโดยคณะกรรมการจัดทำ
ปา้ ยนเิ ทศ แผน่ พบั และประชาสมั พันธ์ในกจิ กรรมเสยี งตามสาย

ประโยชน์ที่ได้รับ นักเรียนได้เรียนรู้การจัดการขยะอย่างเป็นขั้นตอน สามารถนำเสนอผลงานของ
นักเขียนในแต่ละกลุ่มเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันระหว่างกลุ่ม นอกจากนี้มีกระบวนการ ถ่ายทอด
บทเรียนจากการทำผลงานหรือนวัตกรรมของตนเองว่านักเรียนเรียนรู้อะไร ได้อะไรจากการทำผลงานหรือ
นวตั กรรมในครง้ั นี้ เปน็ กระบวนการตกผลึกทางความคดิ เพ่ือเชอ่ื มโยงองคค์ วามรทู้ ีไ่ ดร้ บั กับการนำไปใช้ได้จริง
ในชีวิตประจำวนั ในการจดั การขยะ

คัดแยก/นำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ได้ 15.43 กโิ ลกรมั /วนั
กจิ กรรมตามหลัก 3Rs  Reduce  Reuse  Recycle

“ ใส่ใจสิ่งแวดลอ้ มในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๔๒

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

3.3 นวัตกรรมการจัดการขยะของโรงเรียน

“ นวัตกรรมศนู ยก์ ารเรยี นร้กู ารจดั การขยะแบบมีส่วนร่วม
โรงเรยี นเล็กในโรงเรยี นในโรงเรยี นใหญ่ สู่การจัดการขยะทยี่ ั่งยืน ”

ศูนยก์ ารเรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรยี น

ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรียน เน้นย้ำในการปลูกจิตสำนึกในการจัดการขยะมูลฝอย เริ่มต้น
จากการคัดแยกขยะ และการรักษาสิ่งแวดล้อมภายในโรงเรียน ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารขยะโรงเรียนมีหน้าที่
หลักในการเสริมสร้างและให้ความรู้ในเรื่องการคัดแยกขยะท่ีถูกต้อง ที่สามารถนำมาใช้ในการดำเนินกิจกรรม
ธนาคารขยะโรงเรียนและชีวิตประจำวัน เพื่อช่วยลดปริมาณขยะในโรงเรียน และเสริมรายได้ให้แก่นักเรียน
โดยการดำเนนิ งานธนาคารขยะโรงเรียน จะบริหารงานโดยสภานกั เรียนส่ิงแวดล้อม โดยมคี รูที่ปรกึ ษากิจกรรม
ร่วมเปน็ หน่งึ ในคณะทำงาน ซึ่งคณะทำงานแบง่ ออกเปน็ 2 สว่ น คอื

ส่วนที่ 1 เจ้าหนา้ ทีบ่ ันทึกขอ้ มูลและออกเล่มสมุดธนาคารขยะ
สว่ นที่ 2 คณะจดั เกบ็ ข้อมูลปรมิ าณขยะ มที ้งั หมด 3 ทีม คอื ทีมขยะอินทรยี ์ ทมี ขยะรีไซเคิล

และทมี ขยะทั่วไป
คณะทำงานทั้งสองชุด ปฏิบัติงานและสามารถทำหน้าที่แทนกันได้คณะทำงาน ทั้งนี้มีการประชุม
เพื่อเตรียมงานเป็นประจำ มีการประชาสัมพันธ์วางแผนกำหนดวันและเวลาเปิดธนาคารขยะที่ชัดเจน
การกำหนดระยะเวลาการรับฝาก เวลาการขายขยะ ราคาขยะในแต่ละวัน และการดำเนินการต่างๆ เพื่อเปิด
ธนาคารและการประเมินผลการดำเนินงาน ผ่านแอพพลเิ คชนั่ คมุ้ คา่
ผลจากการดำเนินงานส่งผลให้นักเรียนเกิดจิตสำนึกร่วมกันในการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม
ให้แก่นักเรียน และบุคลากรในโรงเรียนเกิดจิตสำนึกการช่วยลดปัญหาภาวะโลกร้อนในปัจจุบันแก่นักเรียน
บคุ ลากรในหนว่ ยงาน

“ ใส่ใจสง่ิ แวดล้อมในวถิ ชี ุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๔๓

โรงเรยี นอนุบาลจุมพลโพนพิสัย สำนักงานเขตพน้ื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

ศูนยก์ ารเรียนรู้การเสรมิ สร้างลักษณะนิสยั รกั ษส์ ิง่ แวดล้อม

ศนู ยก์ ารเรยี นรู้การเสริมสรา้ งลักษณะนสิ ัยรกั ษ์ส่งิ แวดล้อม โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสัย มุ่งพัฒนา
แนวคิดโดยการปลูกฝังตั้งแต่ระดับเด็กเล็ก คือชั้นอนุบาลปีที่ 2 ถึง ระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 3 ผ่านศูนย์
การเรยี นรู้ 4 ศนู ย์ ได้แก่

- ศูนย์การเรยี นรู้การเสรมิ สรา้ งลักษณะนิสยั รกั ษ์สิ่งแวดลอ้ ม ระดับชนั้ อนุบาล
- ศนู ย์การเรยี นรู้การเสรมิ สร้างลกั ษณะนิสยั รกั ษ์สิง่ แวดล้อม ระดับชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 1
- ศนู ยก์ ารเรียนรู้การเสรมิ สรา้ งลักษณะนิสยั รักษส์ ิ่งแวดล้อม ระดบั ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี 2
- ศูนยก์ ารเรียนรู้การเสริมสร้างลกั ษณะนิสยั รกั ษ์สิง่ แวดลอ้ ม ระดบั ช้ันประถมศึกษาปที ่ี 3

โดยมุ่งเน้นเพื่อให้เด็กนักเรียนใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และลดขยะให้เหลือน้อยที่สุด
โดยใช้หลักการ 3Rs (Reduce - Reuse - Recycle) มาเป็นตัวจับในแนวคิด หัวใจสำคัญของ ศูนย์การเรียนรู้
การเสริมสร้างลักษณะนิสัยรักษ์สิ่งแวดล้อม คือ "การเสริมสร้างความเข้าใจในการจัดการขยะที่ต้นทาง"
คือ หัวใจสำคัญของแนวคิดขยะเหลือศูนย์ คือ การจัดการขยะที่ต้นทาง เน้นการลดขยะ ณ แหล่งกำเนิด
การใช้ช้ำ การคัดแยกเพื่อนำกลับมารีไซเคิลก่อนนำไปกำจัด ซึ่งแตกต่างจากการจัดการขยะในปัจจุบันที่เน้น
การกำจัดหรือจัดการขยะที่ปลายทางมากกว่าการแก้ไขที่ต้นทางการใช้ กิจกรรมเช่น การปฏิเสธการรับ
ถงุ พลาสตกิ , ใช้ผา้ ชด็ หน้าแทนกระดาษทชิ ชู , ทานอาหารให้หมดจานตกั แตพ่ อดี, พกกระติกน้ำแทนการซื้อน้ำ
จากขวดพลาสติก,นำกระติกน้ำให้แม่ค้าใส่น้ำชา แทนการรับแก้วแบบใช้แล้วทิ้ง, การเลือกซื้อสินค้าที่มีบรรจุ
ภณั ฑ์เป็นมิตรกบั สง่ิ แวดล้อม เลอื กรา้ นทใี่ ชก้ ล่องบรรจอุ าหารทีท่ ำมาจากวสั ดธุ รรมชาติ, ไม่ซ้ือสินค้าเกินความ
จำเป็น นอกจากนี้ยังได้เรียนรู้การนำขยะมาสร้างคุณค่าให้เกิดประโยชน์ เช่น การทำดินน้ำมันจากกระดาษ
เพื่อฝึก กร้ามเนือ้ มือสำหรับเดก็ อนุบาล กจิ กรรมประดษิ ฐ์ดอกไมจ้ ากเศษเหลาดนิ สอ กจิ กรรมเหรยี ญโปรย
ทานจากซองขนม กิจกรรมสานจานรองแก้วจากกล่องนม กิจกรรมหมวกจากกล่องนม กิจกรรมกล่องทิชชู่
จากกลอ่ งนม กจิ กรรมถงั ขยะจากขวดน้ำพลาสติก เปน็ ต้น

“ ใส่ใจสงิ่ แวดลอ้ มในวถิ ีชมุ ชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ๔๔

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพสิ ยั สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต ๒

“ ใสใ่ จสิง่ แวดลอ้ มในวิถีชุมชน บนความพอเพียง ”

โครงการโรงเรยี นปลอดขยะ (Zero Waste School) ๔๕

โรงเรยี นอนบุ าลจมุ พลโพนพิสยั สำนกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาหนองคาย เขต ๒

ศูนยก์ ารเรียนรู้การจัดการขยะรีไซเคิล

ศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะรีไซเคิล โรงเรียนอนุบาลจุมพลโพนพิสัย บริหารงานโดยคณะครู
และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เริ่มต้นการเรียนรู้โดยการส่งเสริมให้มีการลดขยะที่ต้นทางเพื่อลดขยะ
ที่จะเกิดขึ้นในโรงเรียนผ่านกิจกรรมต่างๆ ให้ความรู้แก่นักเรียนถึงกลุ่มประเภทขยะ ผลกระทบที่จะเกิดข้ึน
ระดมความคิดเพื่อหาวิธีการจัดการขยะที่เหมาะสมกับโรงเรียนและชุมชนของนักเรียน รวมทั้งกิจกรรม
การหาคุณค่าของขยะผ่านกิจกรรมในรูปแบบของโครงงาน มีการคิดเป็นขั้นตอนโดยบูรณาการผ่านรายวิชา
วิทย์คิดสู่ STEM เกิดเป็นนวัตกรรมจากการเรียนรู้ โดยศูนย์การเรียนรู้การจัดการขยะรีไซเคิลจะมีนักเรียน
แกนนำ ทำหน้าที่ในการไปเบิกขยะรีไซเคิลจากธนาคารขยะโรงเรียน นำมาหาคุณค่าให้เจอ ทั้งนี้จะได้เรียนรู้
ในชว่ งเวลาคาบท่ี 6 ของทุกวนั ในชวั่ โมงวชิ าลดเวลาเรียนเพ่มิ เวลารู้ รวมทัง้ ในชว่ั โมงวชิ าชมุ นุม 1 ชั่วโมงในวัน
อังคารและมีการตัดสินผลการเรียนในวิชาดังกล่าว ตัวอย่างกิจกรรมที่เกิดจากการเรียนรู้ของศูนย์การเรียนรู้
การจัดการขยะรีไซเคิล เช่น ประติมากรรมจากกระดาษ กระถางต้นไม้รักษ์โลก ขยะคลื้นเครงบรรเลงพิณ
สิ่งประดิษฐ์จากขวดพลาสติก ไม้กวาดจากขวดพลาสติก กล่องดนิ สอจากขวดพลาสติก และกิจกรรมอืน่ ๆ
ซงึ่ ส่งผลให้นักเรยี นมองเห็นคณุ ค่าของขยะมากยง่ิ ข้นึ

“ ใสใ่ จส่ิงแวดลอ้ มในวถิ ชี มุ ชน บนความพอเพียง ”