เล่มรายงานฉบับสมบูรณ์

รายงานการศกึ ษาโครงงาน
เร่ือง

การเลอื กทตี่ งั้ ของคลังหนังสือโดยการจัดเสน8 ทางการเดนิ รถเพื่อลดระยะทางในการขนสง>
Selection Location of Book’s Warehouse by Routing Management
to Reduce Transportation Distance

จดั ทำโดย

1. นางสาว ธนาภรณc นชุ ชาวนา เลขทะเบยี น 6109684248
2. นางสาว สติ า อินทรcไทร เลขทะเบยี น 6109684495
3. นางสาว ณัฐวารี ราชพิบลู ยc เลขทะเบียน 6109684503

เสนอ

ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. นวลกั ษณc ทองจับ (อาจารยทc ีป่ รึกษา)
ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. สพุ ัชระ คงนวน (กรรมการ)
ผ8ูช>วยศาสตราจารยc ดร. เอ้อื อารี บุญเพมิ่ (กรรมการ)
ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. ชยั ณรงคc เกษามูล(กรรมการ)

รายงานฉบบั นเ้ี ปน| ส>วนหนึ่งของวชิ า คป. 460 โครงงาน 2
ภาคการศกึ ษาท่ี 1 ปก} ารศึกษา 2564

สาขาวชิ าคณิตศาสตรcประยุกตc ภาควิชาคณิตศาสตรcและสถิติ
คณะวิทยาศาสตรแc ละเทคโนโลยี
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตรc

รายงานการศกึ ษาโครงงาน
เร่ือง

การเลอื กทตี่ งั้ ของคลังหนังสือโดยการจัดเสน8 ทางการเดินรถเพ่ือลดระยะทางในการขนสง>
Selection Location of Book’s Warehouse by Routing Management
to Reduce Transportation Distance

จดั ทำโดย

1. นางสาว ธนาภรณc นชุ ชาวนา เลขทะเบยี น 6109684248
2. นางสาว สติ า อินทรcไทร เลขทะเบยี น 6109684495
3. นางสาว ณัฐวารี ราชพิบลู ยc เลขทะเบยี น 6109684503

เสนอ

ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. นวลกั ษณc ทองจบั (อาจารยcที่ปรึกษา)
ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. สพุ ัชระ คงนวน (กรรมการ)
ผ8ูช>วยศาสตราจารยc ดร. เอ้อื อารี บญุ เพม่ิ (กรรมการ)
ผู8ช>วยศาสตราจารยc ดร. ชยั ณรงคc เกษามลู (กรรมการ)

รายงานฉบบั นเ้ี ปน| ส>วนหนึ่งของวชิ า คป. 460 โครงงาน 2
ภาคการศกึ ษาท่ี 1 ปก} ารศึกษา 2564

สาขาวชิ าคณิตศาสตรcประยุกตc ภาควิชาคณิตศาสตรแc ละสถิติ
คณะวิทยาศาสตรแc ละเทคโนโลยี
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตรc

คำนำ

รายงานการศึกษาโครงงาน ฉบับนี้เป5นส7วนหนึ่งของการศึกษาวิชา คป.460 โครงงาน 2 ของหลักสูตรคณิตศาสตรH
ประยุกตH จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาเรื่อง การเลือกที่ตั้งของคลังหนังสือจากการจัดเสQนทางการเดินรถ โดยวัตถุประสงคHเพื่อหาคลัง
หนังสือแห7งใหม7เพิ่มอีก 1 แห7งจากจังหวัดปทุมธานีหรือจังหวัดพระนครศรีอยุธยาใหQมีระยะทางที่สั้นที่สุดเพื่อลดค7าใชQจ7ายใน
การขนส7งหนังสือทั่วประเทศ

ผูQจัดทำขอขอบพระคุณ ผศ.ดร.นวลักษณH ทองจับ ผูQใหQความรูQ ใหQคำแนะนำ และช7วยเหลือในการศึกษาและจัดทำ
รายงานจนสำเรจ็ ลลุ ว7 งดวQ ยดี และองคHการคาQ ของ สกสค. ผQใู หขQ อQ มูลทมี่ ปี ระโยชนใH นการทำโครงงานในครัง้ นี้

ผจูQ ดั ทำหวังเปน5 อยา7 งยิ่งวา7 รายงานฉบบั นี้จะเป5นประโยชนแH ก7ผูอQ 7านทกุ ท7าน
นางสาว ธนาภรณH นุชชาวนา
นางสาว สติ า อนิ ทรHไทร
นางสาว ณฐั วารี ราชพบิ ลู ยH

i

สารบญั หนา$
i
คำนำ ii
สารบัญ iii
สารบัญแผนภาพ v
สารบญั ตาราง vi
ภาพรวมของรายงานโครงงาน 1
บทความวจิ ัย 14
ภาคผนวก 15
17
บทที่ 1 บทนำ (INTRODUCTION) 29
บทท่ี 2 การทบทวนวรรณกรรม (LITERATURE REVIEW) 52
บทที่ 3 ระเบยี บวธิ ีวิจยั (METHODOLOGY) 59
บทที่ 4 ผลลัพธH (RESULTS) 60
บทที่ 5 สรปุ และวิจารณHผล (CONCLUSION AND DISCUSSION) 61
แผนการดำเนนิ งาน (GANTT CHART)
เอกสารอาQ งองิ (REFERENCE)

ii

สารบัญแผนภาพ

แผนภาพที่ 1 : บทสรปุ สาระสำคญั ของโครงงาน หนา$
แผนภาพท่ี 2 : แสดงกรอบแนวคิดสำคัญของโครงงาน vii
แผนภาพท่ี 3 : ปญy หาการจัดเสนQ ทางการเดินรถ viii
แผนภาพท่ี 4 : การแบง7 พนื้ ทก่ี ารขนสง7 ทางใตQจากคลังลาดพราQ ว 3
แผนภาพที่ 5 : การแบง7 พ้นื ที่การขนสง7 ทางเหนอื จากคลงั ปทมุ ธานี 5
แผนภาพที่ 6 : การแบ7งพนื้ ท่ีการขนสง7 ทางเหนอื จากคลงั อยุธยา 5
แผนภาพที่ 7 : แสดงการเช่อื มของขQอมูลระหว7างแผ7นตารางการทำงาน 5
แผนภาพท่ี 8 : แสดงแผ7นงาน VRP Solver Console 6
แผนภาพท่ี 9 : แสดงแผ7นงาน Vehicles 7
แผนภาพท่ี 10 : แสดงแผน7 งาน Solution 8
แผนภาพที่ 11 : แสดงแผ7นงาน Visualization 8
แผนภาพท่ี 12 : การขนสง7 สินคาQ ทางถนนแบบทว่ั ไป 9
แผนภาพท่ี 13 : แผนผงั กระบวนการดำเนนิ งาน 23
แผนภาพที่ 14 : แผนผงั การทำงาน 30
แผนภาพท่ี 15 : เมทริกซรH ะยะทางระหวา7 งจุดตา7 ง ๆ (หน7วยเปน5 กิโลเมตร) 31
แผนภาพที่ 16 : แสดงการเชื่อมของขQอมูลระหวา7 งแผน7 ตารางการทำงาน 38
แผนภาพท่ี 17 : แสดงการเชื่อมของขQอมลู ระหว7างแผ7นตารางการทำงาน 40
แผนภาพท่ี 18 : แสดงแผ7นงาน Locations 41
แผนภาพท่ี 19 : แสดงแผ7นงาน Distances 41
แผนภาพท่ี 20 : แสดงแผน7 งาน Vehicles 42
แผนภาพที่ 21 : แสดงแผ7นงาน Solution 42
แผนภาพที่ 22 : แสดงแผน7 งาน Visualization 43
แผนภาพที่ 23 : ตัวอย7างวิธีการหาพกิ ัดละติจดู ลองจิจดู จาก Google Map 43
แผนภาพที่ 24 : บอกส7วนประกอบของพารามเิ ตอรHทสี่ ำคญั 44
แผนภาพที่ 25 : ตวั อยา7 งการรันโปรแกรมโดยการเลอื ก 1.1 Setup Location Worksheet 44
แผนภาพที่ 26 : ตัวอย7างการรันโปรแกรมในส7วน 1.1 Setup Location Worksheet 45
แผนภาพที่ 27 : ตวั อยา7 งการกรอกขอQ มลู และการรนั โปรแกรมโดยการเลอื ก 1.2 Populate Lat/Long using 46
46
addresses
แผนภาพที่ 28 : ตวั อยา7 งจุดตำแหน7งรQานคาQ ตัวแทนบนแผนทป่ี ระเทศไทยและการรันโปรแกรมโดยการเลือก 47

2.1 Setup Distances Worksheet

iii

สารบญั แผนภาพ (ตอ< )

แผนภาพที่ 29 : ตวั อย7างผลลัพธHจากการรนั โปรแกรมจากการเลือก 2.1 Setup Distances Worksheet และ หนา$
การรันโปรแกรมโดยการเลือก 2.2 Populate Distances Worksheet 47

แผนภาพที่ 30 : ตวั อย7างผลลัพธจH ากการรันโปรแกรมจากการเลือก 2.2 Populate Distances Worksheet 48
และการรนั โปรแกรมโดยการเลอื ก 3.1. Setup Vehicles Worksheet
49
แผนภาพท่ี 31 : ตวั อย7างผลลัพธHจากการรันโปรแกรมจากการเลอื ก 3.1. Setup Vehicles Worksheet และ
การรนั โปรแกรมโดยการเลือก 4.1. Setup Solution Worksheet 49

แผนภาพที่ 32 : ตวั อย7างผลลพั ธHจากการรันโปรแกรมจากการเลือก 4.1. Setup Solution Worksheet และ 50
การรันโปรแกรมโดยการเลือก 6.1. Engage VRP Spreadsheet Solver
50
แผนภาพท่ี 33 : ตวั อย7างผลลัพธจH ากการรันโปรแกรมจากการเลือก 6.1. Engage VRP Spreadsheet 51
Solver และการรันโปรแกรมโดยการเลือก 5.1. Setup Visualization Worksheet 60

แผนภาพที่ 34 : ตัวอยา7 งผลลพั ธHสายรถแตล7 ะสายบนประเทศไทย
แผนภาพท่ี 35 : การคำนวณระยะทางรวมในแต7ละสายโดยโปรแกรม Microsoft Excel
แผนภาพท่ี 36 : แผนการดำเนินงาน (Gantt Chart)

iv

สารบญั ตาราง หนา$
4
ตารางที่ 1 : รายชอื่ ราQ นคาQ ตวั แทนและจำนวนหนงั สือท่ีส่งั จอง 5
ตารางท่ี 2 : ตัวอย7างเมทรกิ ซรH ะยะทางระหว7างจดุ ตา7 ง ๆ (หน7วยเปน5 กโิ ลเมตร) 10
ตารางที่ 3 : การเปรียบเทียบเสQนทางการเดินรถ 15 เสQนทาง 10
ตารางท่ี 4 : ผลการจัดเสQนทางศึกษาภณั ฑHลาดพรQาว กรงุ เทพฯ จำนวน 15 สาย 10
ตารางที่ 5 : ผลการจัดเสQนทางศกึ ษาภณั ฑลH าดพราQ ว กรุงเทพฯ และปทุมธานี จำนวน 15 สาย 11
ตารางท่ี 6 : ผลการจดั เสQนทางศกึ ษาภณั ฑHลาดพรQาว กรุงเทพฯ และพระนครศรีอยธุ ยา จำนวน 15 สาย 12
ตารางท่ี 7 : ตารางการคำนวณค7านำ้ มัน 27
ตารางที่ 8 : สรปุ งานวจิ ยั ทีเ่ กีย่ วขอQ ง 32
ตารางท่ี 9 : รายชอ่ื ตวั แทนจำหน7ายและตำแหนง7 ทต่ี ้งั 35
ตารางที่ 10 : ยอดขายหนังสือ สำหรับราQ นคาQ ตวั แทนจำหนา7 ยปì พ.ศ. 2563 36
ตารางที่ 11 : ละตจิ ูด ลองจิจดู ของรQานคQาตัวแทนจำหนา7 ย 45
ตารางที่ 12 : ตวั อย7างกรณีศึกษาเสนQ ทางการเดินรถ 52
ตารางท่ี 13 : การเปรียบเทียบจำนวนเสQนทางการเดนิ รถ 52
ตารางท่ี 14 : ผลการจดั เสQนทางศึกษาภณั ฑลH าดพราQ ว กรงุ เทพฯ จำนวน 14 สาย 53
ตารางที่ 15 : ผลการจัดเสนQ ทางศกึ ษาภณั ฑลH าดพราQ ว กรงุ เทพฯ จำนวน 15 สาย 54
ตารางที่ 16 : ผลการจัดเสQนทางศกึ ษาภัณฑลH าดพราQ ว กรุงเทพฯ จำนวน 16 สาย 55
ตารางที่ 17 : การเปรียบเทยี บการเดินรถ 15 สาย 55
ตารางท่ี 18 : ผลการจัดเสนQ ทางศึกษาภัณฑHลาดพราQ ว กรุงเทพฯ จำนวน 15 สาย 56
ตารางท่ี 19 : ผลการจดั เสQนทางศึกษาภณั ฑลH าดพรQาว กรงุ เทพฯ และปทมุ ธานี จำนวน 15 สาย 57
ตารางท่ี 20 : ผลการจัดเสQนทางศกึ ษาภณั ฑลH าดพรQาว กรงุ เทพฯ และพระนครศรอี ยธุ ยา จำนวน 15 สาย 58
ตารางท่ี 21 : ตารางการคำนวณค7านำ้ มัน

v

ภาพรวมของรายงานโครงงาน

ชอ่ื โครงงาน: การเลือกท่ตี ัง้ ของคลังหนงั สือโดยการจัดเสนQ ทางการเดินรถเพือ่ ลดระยะทางในการขนส7ง
Selection Location of Book’s Warehouse by Routing Management to Reduce
Transportation Distance

คณะผูจ$ ัดทำรายงาน: 1. นางสาว ธนาภรณH นุชชาวนา เลขทะเบียน 6109684248
2. นางสาว สติ า อินทรไH ทร เลขทะเบียน 6109684495
3. นางสาว ณฐั วารี ราชพิบลู ยH เลขทะเบียน 6109684503

อาจารยท9 ่ปี รกึ ษา: ผศ.ดร.นวลกั ษณH ทองจับ
2. บทสรปุ สาระสำคญั (Executive Summary):

งานวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อเลือกตำแหน7งที่ตั้งคลังหนังสือแหง7 ใหม7ซึ่งพิจารณาการจัดตั้งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาหรือ
จังหวัดปทุมธานีเพียงหนึ่งแห7ง สำหรับการเลือกตำแหน7งที่ตั้งจะพิจารณาจากการจัดเสQนทางการเดินรถใหม7ใหQมีระยะทางรวม
สั้นที่สุดตามวัตถุประสงคHของรQานศึกษาภัณฑH โดยการใชQปyญหาการจัดเสQนทางเดินรถ (VRP) ดQวยโปรแกรม VRP
Spreadsheet Solver และ Microsoft Excel โดยแบ7งออกเป5น 3 กรณีคือ กรณีที่ 1 การมีคลังหนังสือเพียงแห7งเดียวคือคลัง
ลาดพรQาว กรณีที่ 2 มีคลัง 2 แห7งคือคลังลาดพรQาวและคลังใหม7ในจังหวัดปทุมธานี และในกรณีที่ 3 มีคลัง 2 แห7งคือคลัง
ลาดพรQาวและคลังหนังสือใหม7ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สรุปไดQว7าศึกษาภัณฑHควรตั้งคลังหนังสือแห7งใหม7ในจังหวัด
พระนครศรีอยุธยาเนื่องจากสามารถลดระยะทางรวมไดQ 115,226.00 กิโลเมตรจากคลังลาดพรQาวเพียงแห7งเดียว และสามารถ
ลดตQนทุนการขนส7งไดQถึง 1,442,168.62 บาท ซึ่งงานวิจัยนี้สามารถนำไปประกอบการตัดสินใจในการเพิ่มคลังหนังสือแหง7 ใหม7
ของรQานศกึ ษาภณั ฑHไดQ

สามารถสรปุ สาระสำคัญไดQดงั แผนภาพท่ี 1

vi

แผนภาพที่ 1 : บทสรปุ สาระสำคัญของโครงงาน
vii

3. คำสำคญั (Key Word) และคำอธบิ าย:
3.1 การจัดเสQนทางการเดินรถ (vehicle routing problem) เป5นปyญหาเกี่ยวกับการจัดการดQานโลจิสติกสH ในการ

ตัดสินใจเพื่อเลือกเสQนทางที่ดีที่สุด โดยวางแผนเพื่อหาวิธีในการจัดเสQนทางในการขนส7งสินคQาไปยังลูกคQาใหQมีประสิทธิภาพมาก
ทส่ี ดุ จากการพิจารณาเงื่อนไขและขQอจำกดั ตา7 ง ๆ

3.2 กำหนดการเชิงเสQน (linear programming) เป5นแบบจำลองทางคณิตศาสตรHซึ่งนำมาใชQแกQปyญหาทางธุรกิจและ
อุตสาหกรรมเพื่อใชQทรัพยากรที่มีอยู7อย7างจำกัดใหQเกิดประโยชนHสูงสุด โดยใชQฟyงกHชันเชิงเสQน (Linear functions) เป5นตัวแทน
ในการแสดงวตั ถุประสงคHและเงื่อนไขของปญy หาเหลา7 นนั้
4. กรอบแนวคดิ ของโครงงาน (Conceptual Framework):

แผนภาพที่ 2 : แสดงกรอบแนวคิดสำคญั ของโครงงาน

viii

5. การระบปุ kญหา (Problem Statement):
รQานศึกษาภัณฑHมีความตQองการที่จะพัฒนาดQานการขนส7ง ใหQสามารถขนส7งไดQตามกำหนดเวลา ปyจจุบันคลังหนังสือ

ขององคHกรมีเพียงแห7งเดียว คือ รQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว การขนส7งขององคHกรในปyจจุบัน เป5นการขนส7งโดยรถบรรทุกท่ี
มีการจำกัดจำนวนเล7มในการเดินทางแต7ละครั้งไม7เกิน 35,000 เล7มต7อรถบรรทุก 1 คัน แต7คลังหนังสือเดิมมีเพียงแห7งเดียว ทำ
ใหQมีขQอจำกัดดQานการขนส7งคือการมีพื้นที่ในการจัดเก็บสินคQาที่บริเวณจำกัด ทำใหQตQองมีการขนส7งหลายรอบ และการกระจาย
หนังสือนั้นอยู7ในบริเวณที่มีความหนาแน7นของจราจรบนทQองถนนสูง ซึ่งไม7เพียงพอตอ7 การกระจายหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทน
48 แห7งทั่วประเทศ ส7งผลใหQนักเรียนบางส7วนไดQรับหนังสือล7าชQา ซึ่งกระทบต7อนักเรียนและครูในการเรียนการสอน ทางองคHกร
จึงมีแนวคิดที่จะเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7 โดยมีตำแหน7งคลังหนังสือที่สนใจคือ จังหวัดปทุมธานีและจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ซึ่งอาจช7วยแกQปyญหาดังกล7าวคือ มีพื้นที่ในการจัดเก็บหนังสือที่จำกัดและการที่คลังหนังสือเดิมมีความหนาแน7นของจราจรบน
ทอQ งถนนสงู ส7งผลใหเQ กิดความล7าชาQ ในการขนส7ง

6. วัตถุประสงค9การทำโครงงาน (Objective):
6.1 เพอื่ เลอื กคลงั หนงั สือแห7งใหมท7 ่ีเหมาะสมและลดระยะทางการขนส7ง
6.2 เพื่อปรับปรุงกระบวนการขนส7งหนังสือเรียน จากการหาค7าเหมาะสมที่สุดจากปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ

มาประยกุ ตใH ชใQ นการจัดการขนส7งหนงั สือเรียน
6.3 เปรียบเทียบประสิทธิภาพการกระจายสินคQาโดยพิจารณาระยะทางในการขนส7งระหว7างก7อนเพิ่มคลังหนังสือ

แหง7 ใหม7และหลังเพม่ิ คลังหนังสือแห7งใหม7

7. ผลทีค่ าดวtาจะไดร$ ับ (Expected Output):
7.1 สามารถเลอื กทำเลทต่ี ้ังที่เหมาะสมในการจดั ต้ังคลงั หนงั สอื ของรQานศกึ ษาภณั ฑHแห7งใหม7ไดQ
7.2 สามารถลดระยะทางในการขนส7งหนังสือเรียนโดยมีระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทน

จำหนา7 ยของรQานศกึ ษาภัณฑHไดQ
7.3 สามารถลดค7าใชจQ า7 ยในการขนส7งหนงั สอื เรยี นของราQ นศกึ ษาภณั ฑH

8. การนำไปใชป$ ระโยชน/9 ผลกระทบท่ีตามมาภายหลงั (Impact):
ทางศึกษาภัณฑHสามารถนำผลลัพธHจากงานวิจัยมาประยุกตHใชQเพื่อประกอบการตัดสินใจในการเพิ่มคลังหนังสือแห7ง

ใหม7 ซึ่งสามารถลดระยะทางรวมจากการขนส7งแบบเดิมที่มีการขนส7งจากคลังลาดพรQาวเพียงแห7งเดียว อีกทั้งทำใหQระยะเวลา
ในการขนส7งลดลงและทันเวลา ยิ่งไปกว7านั้นตQนทุนในการขนส7งลดลงอย7างเห็นไดQชัด ส7งผลใหQระบบการขนส7งแบบใหม7มี
ประสิทธิภาพเพ่มิ ขึ้น

ix

การเลือกที่ตั้งของคลังหนังสอื โดยการจัดเสHนทางการเดินรถ
เพือ่ ลดระยะทางในการขนส<ง

Selection Location of Book’s Warehouse by Routing Management to
Reduce Transportation Distance

ธนาภรณ( นุชชาวนา สิตา อินทรไ( ทร และ ณฐั วารี ราชพิบูลย(
อาจารยท( ่ปี รกึ ษา: ผูDชEวยศาสตราจารย( ดร.นวลักษณ( ทองจับ

บทคดั ย>อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงคHเพื่อเลือกตำแหน7งที่ตั้งคลังหนังสือแห7งใหม7ของรQานศึกษาภัณฑHจากการจัดเสQนทางการเดิน
รถใหQมีระยะทางรวมสั้นที่สุด ในปyจจุบันรQานศึกษาภัณฑHกระจายหนังสือจากคลังลาดพรQาวไปยังรQานคQาตัวแทน 48 แห7งทั่ว
ประเทศ คณะผูQวิจัยจึงประยุกตHใชQปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถเพื่อการลดตQนทุนและจำนวนเที่ยวของการขนส7ง โดยแบ7ง
ออกเป5น 3 กรณีคือกรณีที่ 1 มีคลังเพียงแห7งเดียวคือคลังลาดพรQาว กรณีที่ 2 มีคลัง 2 แห7งคือคลังลาดพรQาวและคลังใหม7ใน
จังหวัดปทุมธานี กรณีที่ 3 มีคลัง 2 แห7งคือสาขาลาดพรQาวและสาขาหนังสือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งผลลัพธHการจัด
เสQนทางทั้ง 3 กรณีเป5นดังน้ีกรณีที่ 1 มีระยะทางรวมเท7ากับ 1,042,090.27 กิโลเมตร กรณีที่ 2 มีระยะทางรวมเท7ากับ
967,582.35 กิโลเมตร และกรณีที่ 3 มีระยะทางรวมเท7ากับ 926,864.27 กิโลเมตร จากผลลัพธHที่ไดแQ สดงใหQเห็นว7าระยะทางที่
สั้นที่สุดคือกรณีที่ 3 และสามารถลดระยะทางขนส7ง 115,226.00 กิโลเมตรจากคลังลาดพรQาว นอกจากนี้การเพิ่มคลังท่ีจังหวัด
พระนครศรีอยุธยาสามารถลดตQนทุนการขนส7งไดQถึง 1,442,168.62 บาท คิดเป5นรQอยละ 11.06 เมื่อเปรียบเทียบกับกรณีที่ 2
(ปทุมธานี) ระยะทางของจังหวัดพระนครศรีอยุธยานQอยกว7าจังหวัดปทุมธานีถึง 40,718.08 กิโลเมตร สรุปไดQว7ารQานศึกษา
ภัณฑHควรเลือกท่ีต้งั คลังแห7งใหม7ท่จี ังหวัดพระนครศรอี ยธุ ยา

คำสำคญั การจดั เสนQ ทางการเดินรถ ระยะทางที่สัน้ ที่สดุ กำหนดการเชงิ เสนQ การขนสง7

1. บทนำ
รQานศึกษาภัณฑHเป5นองคHกรที่ผลิตและจัดส7งหนังสือเรียนที่ใหญ7เป5นอันดับตQน ๆ ของประเทศไทย โดยทางองคHกรมี

ความตQองการที่จะพัฒนาดQานการขนส7ง ใหQสามารถขนส7งไดQตามกำหนดเวลา ปyจจุบันศูนยHกระจายหนังสือขององคHกรมีเพียง
แห7งเดียว คือ รQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ซึ่งไม7เพียงพอต7อการกระจายหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทน 48 แห7งทั่วประเทศ
ส7งผลใหQนกั เรียนบางส7วนไดQรบั หนังสือล7าชQา ซ่ึงผลกระทบตอ7 นกั เรียนและครใู นการเรยี นการสอน

หนังสือเรียนมีความสำคัญทั้งต7อการเรียนของนักเรียนและการสอนของคุณครู โดยหนังสือเรียนนั้นทำหนQาที่เป5น
สื่อกลางระหว7างผูQเรียนและผูQสอนใหQเกิดความรูQและความเขQาใจอย7างถูกตQอง นักเรียนสามารถใชQหนังสือในการศึกษาและเป5น
แหล7งการเรียนรQูดQวยตัวเองที่สำคัญ ปyจจุบันกระทรวงศึกษาธิการไดQประกาศใชQหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ดQวย
เหตุนี้โรงเรียนและครูเป5นผูQกำหนดเนื้อหาสาระในการเรียนรูQใหQครอบคลุมความรูQขั้นพื้นฐานที่นักเรียนพึงจะไดQรับ รวมถึงการ
เลือกหนังสอื เรียนและส่ือการเรยี นการสอนใหQตอบสนองตอ7 การเรยี นการสอน [1]

ในขณะเดียวกันการวางแผนการกระจายสินคQาถือเป5นปyจจัยสำคัญ เพราะหากมีการวางแผนการกระจายสินคQาอย7าง
เหมาะสม [2] จะทั้งช7วยลดระยะเวลา ลดตQนทุนระยะทางในการขนส7งและยังสามารถส7งหนังสือเรียนไปยังรQานคQาตัวแทนอย7าง
มีประสิทธิภาพ โดยหากศูนยHกระจายสินคQามีจำนวนมากเกินไป จะสามารถช7วยลดระยะเวลาในการขนส7งไดQมากแต7อาจส7งผล
ใหQมีตQนทุนในการขนส7งสูงขึ้น ในทางตรงกันขQาม หากมีศูนยHกระจายสินคQานQอยเกินไป จะส7งผลใหQส7งหนังสือเรียนไม7ทัน
กำหนดเวลาและเกดิ ภาพลกั ษณไH ม7ดตี 7อองคกH ร

เนื่องจากการขนส7งขององคHกรในปyจจุบัน เป5นการขนส7งโดยรถบรรทุกที่มีการจำกัดจำนวนเล7มในการเดินทางแต7ละ
ครั้งไม7เกิน 35,000 เล7ม แต7ศูนยHกระจายสินคQาเดิมมีเพียงแห7งเดียวคือ รQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ทำใหQมีขQอจำกัด
มากมายคือ การมีพื้นที่ในการจัดเก็บสินคQาที่บริเวณจำกัด ทำใหQตQองมีการขนส7งหลายรอบ และการกระจายสินคQาหลักนั้นอย7ู
ในบริเวณที่มีความหนาแน7นของจราจรบนทQองถนนสูง ส7งผลใหQเกิดความล7าชQาในการขนส7ง จากรQานศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปยัง
รQานคQาตัวแทน ทางองคHกรจึงมีแนวคิดที่จะเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7 โดยมีตำแหน7งคลังหนังสือที่สนใจคือ จังหวัดปทุมธานีและ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งอาจจะช7วยแกQปyญหาดังกล7าวคือ มีพื้นที่ในการจัดเก็บหนังสือที่จำกัดและการที่คลังหนังสือเดิมมี
ความหนาแนน7 ของจราจรบนทQองถนนสงู ส7งผลใหเQ กดิ ความล7าชาQ ในการขนส7ง

จากการศึกษางานวิจัยสำหรับการจัดการดQานขนส7ง ภัคพร เสารHฝüyน และคณะ(2560) [3] ไดQศึกษาการจัดเสQนทางท่ี
เหมาะสมสำหรับการเดินเรือเร็วไปยังหมู7เกาะสิมิลัน กรณีศึกษาบริษัท M&N Speed Boat โดยการสรQางแบบจำลองทาง
คณิตศาสตรH(mathematical model) ดQวยแบบจำลองโปรแกรมเชิงเสQน (linear programming model) โดยนำมา
ประยุกตHใชQกับการแกQปyญหาการเดินทางของพนักงานขาย (travelling salesman problem) และใชQโปรแกรม CPLEX ใน
การแกQปyญหา ซึ่งผลจากการจัดเสQนทางที่ไดQสามารถลดระยะทางไดQประมาณ 15.5 ไมลH (24.94 กิโลเมตร) และยังมีการเพ่ิม
เสQนทางใหม7ไปยังเกาะตาชัยใหQกับบริษัท M&N Speed Boat เพื่อเป5นการขยายตลาดนักท7องเที่ยว พบว7าการเพิ่มเสQนทางใหม7
นั้นทำใหสQ ามารถเพิ่มผล กำไรไดQถึง 26,100 บาท/วนั (กำไรน้ยี งั ไม7มีการหกั ตนQ ทุนคงที)่

ณัตพร ไชยเสนา (2560) [4] นำเทคนิคในการจัดเสQนทางการขนส7งดQวยวิธีการเมตQาฮิวริสติกสHมาใชQในการจัดเสQนทาง
การขนส7งสินคQาใหQกับบริษัทกรณีศึกษาและลดระยะทางในการขนส7งใหQไดQระยะทางที่สั้นที่สุด ดQวยวิธีการสลับจุดส7งทีละ 3 จุด
(3-OPT) มาประยุกตHกับโปรแกรมจัดเสQนทางที่เขียนชุดคำสั่งลงบนโปรแกรม Visual Basic for Application (VBA) และ
ทำงานบนโปรแกรม Microsoft Excel โดยเลือกรถบรรทุกประเภท 6 ลQอกลาง ผลที่ไดQจากการทดลองสามารถลดระยะทาง
ขนส7งรวมจากเดิม 5,005.93 กิโลเมตร เหลือเพียง 4,512.11 กิโลมตร โดยสามารถลดระยะทางจากเดิมลง 493.82 กิโลเมตร
และยงั สามารถลดตนQ ทนุ คา7 นำ้ มนั เชอ้ื เพลิงลงไดQ 7 วัน 12,389.94 บาท

คลอเคลีย วจนะวิชากร และ กนกกาญจนH ศรีสุรินทรH (2561) [5] ศึกษาการจัดเสQนทางเดินรถเก็บขยะของชุมชนใน
เขตเทศบาลตำบลอุบล จังหวัดอุบลราชธานี โดยจัดเสQนทางการเดินรถใหม7เพื่อใหQระยะทางรวมนQอยที่สุด ในโปรแกรม
Microsoft Excel Solver ส7งผลต7อการลดตQนทุนและรอบเวลาการทำงานการเดินรถเก็บขยะ มีจุดบริการเก็บขยะทั้งสิ้น 45
จุด ระยะทางรวม 123 กิโลเมตร จากการศึกษาคณะผูQวิจัยไดQจัดกลุ7มจุดเก็บขยะใหม7เหลือเพียง 27 จุด ระยะทางรวม 73
กิโลเมตร โดยใชQฟyงกHชันวิธีเชิงวิวัฒนาการ (Evolutionary Method) และวิธีแบบประหยัด (Saving Algorithm) โดยแบ7งเป5น
2 กรณี คือ กรณีการเดินรถ 1 เสQนทาง และกรณีการเดินรถ 2 เสQนทาง ผลลัพธHจากการศึกษาพบว7า วิธีเชิงวิวัฒนาการใหQระยะ
ทางการเดินรถสั้นที่สุด โดยกรณีเดินรถ 1 เสQนทาง ลดลงจากเดิม 49.3 กิโลเมตร คิดเป5นรQอยละ 67.53 และกรณีเดินรถ 2
เสQนทาง ระยะทางเดินรถลดลงจากเดิม 40 กิโลเมตร คิดเป5นรQอยละ 54.79 และพบว7าการจัดเสQนทางเดินรถ 1 เสQนทางไดQ
ระยะทางสัน้ กวา7 การจัดเสนQ ทางเดินรถ 2 เสนQ ทาง

ทางคณะผูQวิจัยจึงมีแนวคิดที่จะใชQเทคนิคของปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถมาใชQในการแกQปyญหาการขนส7งของ
รQานศึกษาภัณฑHในการแกQปyญหาโดยใชQโปรแกรม Microsoft Excel และโปรแกรม VRP Spreadsheet Solver เพื่อหา
ระยะทางท่ีสัน้ ท่สี ดุ ในการขนส7งและการตง้ั ศูนยHกระจายสนิ คQาที่เหมาะสม

2

2. วธิ ีการดำเนินการวจิ ัย
2.1 แนวคดิ และทฤษฎี
ปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถเป5นปyญหาที่ไดQรับความนิยมในสายการวิจัยดำเนินงาน ในการสรQางแบบจำลอง

ปyญหาจะขึ้นอยู7กับเงื่อนไข รวมไปถึงขQอจำกัดดQานต7าง ๆ ที่แตกต7างกันไป เพ่ือใหQไดQคำตอบที่เหมาะสมในช7วงเวลาที่จำกัด ทาง
คณะผูQวิจัยตQองการจัดเสQนทางเดินรถเพื่อเลือกที่ตั้งคลังหนังสือแห7งใหม7 จึงนำปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถมาใชQในการ
จำลองปyญหา

ปญk หาการจดั เสน$ ทางการเดินรถ (Vehicle Routing Problem: VRP)
ปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถไดQถูกพัฒนามาจากปyญหาการจัดเสQนทางของพนักงานขาย (Travelling Salesman
Problem: TSP) [6] โดยปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ คือจัดเสQนทางการเดินรถใหQมีระบบและมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นเพ่ือ
ตอบสนองความตQองการของลูกคQาทั้งหมด โดยใหQเกิดตQนทุนต่ำที่สุดบนขQอจำกัดที่สำคัญคือปริมาณสนิ คาQ ตQองไม7เกนิ ขนาดความ
จุสินคQาของยานพาหนะ โดยมีตQนทุนต่ำที่สุดที่เกิดขึ้นน่ันคือการมีค7าใชQจ7ายการขนส7งต่ำที่สุด ซึ่งรวมถึงการใชQจำนวน
ยานพาหนะใหQนQอยที่สุด การใชQระยะทางขนสง7 ใหนQ Qอยทีส่ ุด และการใชQเช้ือเพลิงในปรมิ าณนQอยทส่ี ุด

แผนภาพท่ี 3 : ปญy หาการจัดเสQนทางการเดนิ รถ

2.2 ขอบเขตการศึกษา
งานวิจัยฉบับนี้ศึกษาคลังหนังสือกรณีศึกษา องคHการคQาของ สกสค. ตั้งอยู7ที่ 2249 ถนน ลาดพรQาว แขวงสะพานสอง

เขตวังทองหลาง กรุงเทพฯ 10310 โดยพิจารณาจากคลังหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทนจำนวน 4 ภาค รวม 48 แห7งทั่วประเทศ
ภายใตเQ งอ่ื นไขทเ่ี กย่ี วขอQ งกบั ระยะทาง ปรมิ าณการสง่ั ซอ้ื หนงั สอื เรยี น สถานทต่ี ง้ั คลงั หนงั สอื ตำแหนง7 ของราQ นคาQ ตวั แทน และ
ระยะเวลาในการกระจายหนงั สอื เรยี นซึ่งอยใ7ู นชว7 งเดือนมกราคม ถึง เมษายน พ.ศ. 2563 โดยทางคณะผูQวิจัยไดQกำหนดสถานที่
สำหรับตั้งคลังหนังสือเพิ่มอีก 1 แห7งจากจังหวัดปทุมธานีหรือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยจากขQอมูลเสQนทางการขนส7ง
สามารถแบ7งพื้นที่การจัดส7งสินคQาไดQดังนี้ พื้นที่ภาคใตQ กรุงเทพฯและปริมณฑล (ยกเวQนจังหวัดปทุมธานี) อยู7ในการดูแลของรQาน
ศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว และพื้นที่อื่น ๆ จะอยู7ในการดูแลของคลังหนังสือเรียนแห7งใหม7 ซึ่งในการศึกษาการเพิ่มคลังหนังสือ
จะไม7มีค7าใชQจ7ายดQานสถานที่ เนื่องจากไดQนำรQานคQาตัวแทนเดิมเป5นคลังสินคQาแห7งใหม7 ในการขนส7งแต7ละครั้งสามารถขนส7งไดQ
เพยี ง 35,000 เล7มต7อเทีย่ ว

3

ในงานวิจัยนี้ ไดQนำกรณีการจองหนังสือของรQานศึกษาภัณฑHปì พ.ศ. 2563 มาพิจารณาเพื่อจัดเสQนทางการเดินรถใหม7
เพื่อใชQในการขนส7งตั้งแต7ปì พ.ศ. 2564 เป5นตQนไป โดยพิจารณาจากขQอมูลจำนวนการสั่งจองสำหรับรQานคQาตัวแทนจำหน7ายปì

พ.ศ. 2563 ดงั แสดงในตารางท่ี 1

ตารางที่ 1 : รายชอื่ ราQ นคQาตัวแทนและจำนวนหนังสอื ที่สง่ั จอง

จดุ ที่ รายชือ่ ร.านค.าตัวแทน จำนวนหนงั สือ จดุ ท่ี รายชอ่ื ร.านคา. ตวั แทน จำนวนหนงั สอื
(เล<ม) (เล<ม)
889,123
1 ศกึ ษาภัณฑF ลาดพร.าว - 26 หจก. อบุ ลวทิ ยาคาร 2,121,179
83,654
2 รา. นไทยพัฒนศF กึ ษา 687,702 27 บริษทั สุพรรณบMคุ สเตชั่นเนอรี่ จำกัด 1,432,429
80,316
3 บรษิ ัท มวิ นคิ บคMุ เซ็นเตอรF จำกดั 566,460 28 รา. นหนังสอื ดี 115,190
771,163
4 หจก.ร<ุงโรจนศF กึ ษาภัณฑF 92,319 29 หจก.ชลบรุ ี ว.พานชิ 776,957
977,946
5 หจก.เพมิ่ พูนศึกษา (2009) 220,231 30 ร.านบรบิ รู ณFพาณิชยF 1,034,223
63,616
6 บริษัท เรียนดี จำกดั 703,979 31 ร.านมนญู พานิช 371,765
751,747
7 หจก.วทิ ยาภัณฑF 1974 205,647 32 บรษิ ทั ไทยเสรบี คุM สF จำกดั 695,459
419,672
8 ร.าน เอ.ซ.ี ซี สเตช่ันเนอร่ี 66,448 33 หจก. ศึกษานานาภณั ฑF 557,469
771,899
9 บรษิ ทั รักษFกมน จำกดั 711,071 34 หจก.เบญจวิโรฒ 558,541
605,088
10 บริษทั โมเดิรFน เอ็ดดเู คชั่น มอลลF จำกัด 1,479,247 35 บริษัท ดจี รงิ ศกึ ษาภัณฑF (รังสิต) จำกดั 656,665
546,484
11 นครสาสนF (ฮกเซง< ฮัว่ ) 301,705 36 รา. นศกึ ษาภัณฑพF าณชิ ยF ศรีทองคำ 846,637
61,844
12 หจก.จสั มิน เอด็ ดเู คชัน่ แอนดF สเตชันเนอร่ี 68,871 37 รา. นนติ ิสาสนF 1,385,061

13 หจก.ตกเซง. เคร่ืองเขยี น 935,051 38 หจก.ศนู ยหF นงั สอื ยินดี

14 หจก.ภเู วียงเครอ่ื งเขยี น 468,491 39 หจก.ตน. กล.าบคMุ

15 บรษิ ัท ขอนแกน< คลงั นานาธรรม จำกดั 379,190 40 บรษิ ัท ดีจรงิ ศกึ ษาภัณฑF จำกัด

16 หจก.เจดิ จ.าศึกษาภัณฑF (ฮกก)่ี 457,994 41 หจก.นำวิทยา

17 บรษิ ทั รวมวิทยา จำกัด 453,105 42 หจก.ล้มิ จี่เซ.ง

18 หจก.พงศFไพสทิ ธิ์ 432,812 43 หจก.ตานบี ุMคสF

19 รา. นแหลมทองวิทยา 2,076,515 44 บรษิ ัท สริ ปิ ตY ตานี (2015) จำกดั

20 หจก. เพอ่ื นครบู Mคุ เซนเตอรF 1,256,633 45 บรษิ ัท ศูนยFหนงั สอื พัทลุง จำกัด

21 บริษัท บิ๊กบMคุ 101 จำกดั 1,403,809 46 บริษทั เกยี รตสิ นิ ธสุ เตช่ันเนอร่ี จำกดั

22 หจก.ไพศาลวทิ ยา 594,179 47 บริษัทเสง. โหภูเกต็ จำกัด (สาขาภเู ก็ต)

23 หจก.ศรชี ัยศึกษาภัณฑFสกลนคร 635,681 48 หจก.ศูนยศF ึกษาภณั ฑFและเคร่ืองเขยี น

24 บริษทั นิวงว< นแสงไทย 2003 จำกดั 554,606 49 หา. งหุน. สว< นจำกัด ปรนิ ทรบMุคเซ็นเตอรF

25 บริษทั ทรัพยสF ิริ จำกัด 843,217

3. ระเบียบวิธีในการแก$ปญk หา
สำหรับการแกQปyญหาการเลือกตำแหน7งที่ตั้ง ทางคณะผูQวิจัยไดQนำขQอมูลพื้นฐานที่ไดQนำมาสรQางเมทริกซHระยะทาง โดย

ใชQแผนที่จาก Google map ในการหาระยะทางระหว7างจุดรQานคQาตัวแทน 2 จุดใด ๆ โดยพิจารณาความเป5นไปไดQในการใชQ
เสQนทาง เมทริกซHระยะทางที่ใชQในการจัดเสQนทาง ดังแสดงในตารางที่ 2 โดยทางศึกษาภัณฑHไดQระบุที่ตั้งคลังแห7งใหม7ในจังหวัด
พระนครศรีอยุธยาหรือจังหวัดปทุมธานี เนื่องจากมีพื้นที่ที่สามารถจัดตั้งคลังแห7งใหม7ไดQและมีระยะห7างจากโรงพิมพHใกลQเคียง
กับศึกษาภัณฑH ในการจัดเสQนทางการขนส7งสามารถแบ7งเป5น 3 กรณี กรณีที่ 1 คือการขนส7งจากศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปรQานคQา
ตัวแทนทางใตQจำนวน 14 แห7ง ในกรณีที่ 2 และ 3 คือการขนส7งจากคลังหนังสือศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปรQานคQาตัวแทนทาง
เหนอื โดยขนส7งจากคลังหนงั สอื จงั หวดั ปทมุ ธานแี ละคลงั หนังสอื จังหวดั พระนครศรอี ยธุ ยา ตามลำดบั จำนวน 34 แหง7

4

แผนภาพท่ี 4 : แผนภาพที่ 5 : แผนภาพที่ 6 :
การแบง< พน้ื ทก่ี ารขนส<งทางใต. การแบง< พ้ืนทกี่ ารขนสง< ทาง การแบ<งพ้ืนทกี่ ารขนส<งทาง

จากคลังลาดพรา. ว เหนือจากคลงั ปทุมธานี เหนอื จากคลงั อยุธยา

ตัวอยา7 งเมทริกซรH ะหวา7 งจุดจากรQานคาQ ตัวแทนของศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปยังรQานคQาตัวแทนแห7งอืน่ ดงั ตารางท่ี 2
ตารางท่ี 2 : ตวั อย7างเมทรกิ ซรH ะยะทางระหวา7 งจดุ ตา7 ง ๆ (หนว7 ยเป5นกโิ ลเมตร)

1 2 3 4 …. 49
1 0 680 796 318 …. 957

2 680 0 232 474 …. 1,619
3 796 232 0 558 …. 1,736

4 318 474 558 0 …. 1,232
…. …. …. …. …. …. ….

49 957 1,619 1,736 1,232 …. 0

Günes Erdogan (2560) [7] ไดQนำเสนอโปรแกรม VRP Spreadsheet Solver เพื่อแกQไขปyญหา ซึ่งโปรแกรมนี้เป5น
โปรแกรมที่ใชQในการแกQปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ ในงานวิจัยนี้ทางคณะผูQวิจัยจึงเลือกใชQโปรแกรม VRP Spreadsheet
Solver ในการตัดสินใจเลือกท่ีตั้งคลังหนังสือแห7งใหม7 เพื่อลดระยะทางและระยะเวลาในการขนส7งอย7างมีประสิทธิภาพ ซึ่ง
โปรแกรม VRP Spreadsheet Solver มสี 7วนประกอบและหลักการทำงานดงั นี้
3.1 โปรแกรม VRP Spreadsheet Solver

ในหัวขQอนี้ทางคณะผูQวิจัยอธิบายเกี่ยวกับโครงสรQางโปรแกรม VRP Spreadsheet Solver ที่สอดคลQองกับปyญหาใน

งานวิจยั ดงั น้ี

3.1.1 โครงสรQางของแผ7นตารางการทำงาน (Spreadsheet)
VRP Spreadsheet Solver มีการเก็บขQอมูลองคHประกอบที่เกี่ยวขQองไวQในแผ7นงานที่แยกจากกัน โดยท่ีขQอมูลต7าง ๆ
มีความเชื่อมโยงต7อกัน ซึ่งสมุดงาน (Workbook) ประกอบดQวยแผ7นงาน (Worksheet) ท่ีมีชื่อ VRP Solver Console และจะ
มีแผ7นงานเพิ่มเติมคือ 1. Locations 2. Distances 3. Vehicles 4. Solution และ 5. Visualization ที่ถูกสรQางตามลำดับที่
แสดงในแผนภาพที่ 7 แสดงการเชื่อมของขQอมูลระหว7างแผ7นตารางการทำงาน โดยที่ลูกศรแสดงถึงการเชื่อมกันของแผ7นงาน
ต7อมาผูQวิจัยไดQนำรูปแบบของสีที่แตกต7างกันมาใชQ โดยเซลลHที่มีพื้นหลังสีดำคือแผ7นงานที่ไม7ควรแกQไข เซลลHที่มีพื้นหลังสีเขียว
เป5นพารามิเตอรHหรือการตัดสินใจที่ผูQใชQกำหนด เซลลHที่มีพื้นหลังสีเหลืองถูกคำนวณโดยแผ7นงานซึ่งผูQใชQสามารถแกQไขไดQ เซลลHที่
มพี ้ืนหลงั สสี มQ คือการสง7 สัญญาณเตือนการผดิ พลาด และเซลลHทมี่ พี ื้นหลงั สแี ดงคอื การบอกขอQ ผดิ พลาดในแผน7 งาน
สำหรบั แต7ละแผน7 งานประกอบดวQ ยขอQ มลู ดงั น้ี

5

- VRP Solver Console
แผ7นงานนี้เก็บและใหQขQอมูลกับส7วนที่เหลือของแผ7นงาน ประกอบดQวยพารามิเตอรHต7าง ๆ เกี่ยวกับจำนวนคลังและ
ลูกคQา จำนวนประเภทยานพาหนะ จำนวนเสQนทางการเดินรถ ความกวQางของกรอบเวลา นอกจากนี้ ผูQใชQสามารถตั้งค7าตัวเลือก
เก่ยี วกับการดงึ ขQอมูล GIS โดยใชQ Bing Maps
- Locations
รายละเอียดเกี่ยวกับสถานที่ต7าง ๆ รวมถึงชื่อ ที่อยู7 พิกัด กรอบเวลา และขQอกำหนดในการใหQบริการรับและจัดส7งจะ
เก็บไวQในแผ7นงานนี้ โดยสามารถใส7พิกัดของสถานท่ีละตจิ ูด ลองจจิ ูดหรือใชQ Bing Maps ตามทอ่ี ยขู7 Qอมูล
- Distances
แผ7นงานนี้ประกอบดQวยระยะทางและระยะเวลาการเดินทางระหว7างทุก ๆ สองจุดที่ระบุไวQในแผ7นงาน 1. Locations
โดยมีพารามิเตอรHเกี่ยวกับประเภทของเสQนทาง(สั้นที่สุดหรือเร็วที่สุด)เป5นสิ่งสำคัญ การเลือกเสQนทางที่สั้นที่สุดมักจะพบ
เสQนทางที่ผ7านใจกลางเมือง ซึ่งอยู7ภายใตQการจำกัดความเร็วที่เขQมงวดและการจราจรหนาแน7น ดังนั้นการใชQเสQนทางที่เร็วที่สุด
จึงเป5นตัวเลือกที่ดีกว7าสำหรับการดำเนินการจัดส7งทางไกล ในทางตรงกันขQามเสQนทางที่เร็วที่สุดอาจเป5นการใชQทางหลวงรอบ
นอกของเมืองและดQวยเหตนุ ้ี เสQนทางทีส่ ้ันท่ีสุดอาจเหมาะกว7าสำหรบั บรษิ ัททด่ี ำเนนิ การจดั สง7 ภายในเมือง
- Vehicles
ขQอมูลเกี่ยวกับประเภทรถจะถูกเก็บไวQในแผ7นงานนี้ ผูQใชQสามารถกำหนดจำนวนยานพาหนะของแต7ละประเภทที่จะ
เก็บไวQที่คลังแต7ละแห7งไดQ ขQอจำกัดดQานเวลารวมไปถึงขQอมูลพารามิเตอรHตQนทุน เช7น ตQนทุนต7อหน7วยระยะทาง ตQนทุนต7อเที่ยว
ความจุ ขีดจำกัดเวลา และขดี จำกดั ระยะทางของรถบรรทุก
- Solution
แผ7นงานนี้จัดทำขึ้นเพื่อแสดงผลลัพธHการจัดเสQนทางการเดินรถ โดยใชQขQอมูลจาก 1. Locations เกี่ยวกับเวลา
ใหQบริการและจำนวนลูกคQาตลอดจนระยะทางและระยะเวลา ใน 2. Distances เพื่อคำนวณระยะทางและค7าใชQจ7ายในการ
เดินทาง
- Visualization
แผ7นงานนี้แสดงสถานที่และเสQนทางของยานพาหนะ ประกอบดQวยกราฟการกระจายเสQนทางพรอQ มแผนทท่ี ด่ี งึ มาจาก
Bing Maps

VRP Solver Console

1. Locations 2. Distances 3. Vehicles 4. Solution 5. Visualization

แผนภาพที่ 7 : แสดงการเชอ่ื มของขQอมลู ระหวา7 งแผน7 ตารางการทำงาน
6

3.2 การใชโQ ปรแกรม VRP Spreadsheet Solver
สำหรบั โปรแกรม VRP Spreadsheet Solver มีขั้นตอนดังนี้

3.2.1 การระบลุ ะตจิ ูด ลองจจิ ูดของรQานคQาตวั แทนซึง่ สามารถหาไดQโดยใชQ Google Map
3.2.2 การนำเขาQ ขอQ มลู พารามเิ ตอรทH ่เี กยี่ วขอQ งกบั การแกQปญy หา
สำหรับในงานวิจัยน้ีเริ่มตQนโดยการออกแบบการจัดเสQนทางในการขนส7งหนังสือตั้งแต7กระบวนการดQวยการดึงขQอมูล
การจัดรถตามคำสั่งซื้อเดิมของคลังหนังสือโดยนำขQอมูลที่ตQองการ ไดQแก7 จำนวนจุดกระจายหนังสือ (หมายเลข 2) จำนวน
รQานคQาตัวแทน (หมายเลข 3) ขQอจำกัดของรถบรรทุกใชQความเร็ว (หมายเลข 4) โดยทางคณะผูQจัดทำเลือกใชQความเร็วของการ
เดินรถเป5น 70 กิโลเมตรต7อชั่วโมงและจำนวนสายรถ (หมายเลข 5) โดยมีการดึงขQอมูลเกี่ยวกับระยะทางและระยะเวลาในแต7
ละจุดดQวย Bing Maps (หมายเลข 1)

12
3
54

แผนภาพที่ 8 : แสดงแผน7 งาน VRP Solver Console

โดยที่จำนวนรQานคQาตัวแทน (หมายเลข 3) ไดQมีการแบ7งพื้นที่การขนส7งเป5น 3 กรณีคือกรณีท่ี 1 คือการขนส7งจาก
ศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปรQานคQาตัวแทนทางใตQจำนวน 14 แห7ง ในกรณีที่ 2 คือการขนส7งจากคลังหนังสือศึกษาภัณฑHลาดพรQาว
ไปรQานคQาตัวแทนทางเหนือโดยขนส7งจากคลังหนังสือจังหวัดปทุมธานีหรือคลังหนังสือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 34
แห7ง กรณีสุดทQายคือการขนส7งจากศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปรQานคQาตัวแทนทั่วประเทศจำนวน 48 แห7ง และจำนวนสายรถ
(หมายเลข 5) กรอกขอQ มลู ตามจำนวนสายรถท่ตี Qองการหาคำตอบ
โดยทางผูวQ ิจยั ไดทQ ำการปรับเปลย่ี นขQอมลู เพอ่ื ใหQเหมาะสมกบั ขอQ จำกัดตา7 ง ๆ ดังนี้

- Distance limit (หมายเลข 6) คอื การเดินทาง 1 คร้ังมรี ะยะทางไม7เกนิ 1,000 กโิ ลเมตร
- Work start time (หมายเลข 7) คือเวลาเรมิ่ การทำงานโดยกำหนดใหQเริม่ ตQนท่ี 8:00 น.
- Driving time limit (หมายเลข 8) คือระยะเวลาในการขบั รถ ซ่ึงกำหนดใหQไม7เกนิ 48 ชวั่ โมงตอ7 การเดนิ ทาง
- Working time limit (หมายเลข 9) คือระยะเวลาการทำงาน ซึง่ กำหนดใหQไม7เกิน 50 ชว่ั โมงตอ7 การเดนิ ทาง
โดยรวมเวลาในการพัก

7

67 8 9

แผนภาพที่ 9 : แสดงแผ7นงาน Vehicles

ไดQผลลัพธHการเลือกรQานคQาตัวแทนในแต7ละสายรถดังแผนภาพที่ 10 ซึ่งขQอมูลที่นำไปใชQประกอบการเลือกคือระยะทาง
ระยะเวลา

แผนภาพท่ี 10 : แสดงแผน7 งาน Solution
8

ไดQผลลพั ธHสายรถแตล7 ะสาย โดยสายรถแตล7 ะสายมเี สQนทางการเดนิ รถดงั แผนภาพท่ี 11

แผนภาพท่ี 11 : แสดงแผ7นงาน Visualization
4. ผลลัพธ9
จากการใชโQ ปรแกรม VRP Spreadsheet Solver โดยทดสอบกบั กรณีศึกษาทง้ั 4 กรณดี งั น้ี
กรณีศึกษาท่ี 1 ระยะทางที่ส้ันท่สี ดุ จากคลังหนงั สอื ศึกษาภัณฑล9 าดพร$าว จังหวดั กรงุ เทพฯ

การหาระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือศึกษาภัณฑHลาดพรQาว จังหวัดกรุงเทพฯ ที่มีสายรถ 4 สาย ไปยังรQานคQา
ตัวแทนในจังหวดั กรุงเทพ จังหวดั นนทบรุ ี จงั หวดั นครปฐม และภาคใตQ ซึ่งมจี ำนวนรQานคQาตวั แทนทงั้ สิ้น 14 แห7ง
กรณีศกึ ษาที่ 2 ระยะทางทส่ี ั้นที่สดุ จากคลังหนังสือจังหวดั ปทมุ ธานี

การหาระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือจังหวัดปทุมธานีไปยังรQานคQาตัวแทนในภาคกลาง ที่มีสายรถ 11 สาย
(ไม7รวมจังหวัดกรุงเทพฯ จังหวัดนนทบุรีและจังหวัดนครปฐม) ภาคเหนือ ภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมี
จำนวนราQ นคQาตัวแทนทงั้ ส้นิ 34 แหง7
กรณศี กึ ษาที่ 3 ระยะทางที่สนั้ ทส่ี ดุ จากคลงั หนงั สอื จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

การหาระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังรQานคQาตัวแทนในภาคกลาง ที่มีสายรถ
11สาย (ไมร7 วมจังหวดั กรุงเทพฯ จังหวดั นนทบุรแี ละจงั หวดั นครปฐม) ภาคเหนอื ภาคตะวันออก และภาคตะวนั ออกเฉียงเหนอื
ซง่ึ มีจำนวนราQ นคาQ ตวั แทนท้ังสน้ิ 34 แห7ง
กรณีศึกษาที่ 4 ระยะทางท่สี ้ันทส่ี ดุ จากคลังหนงั สอื ศึกษาภัณฑล9 าดพร$าว จังหวดั กรงุ เทพฯ ไปยงั ท่ัวประเทศ

การหาระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือศึกษาภัณฑHลาดพรQาว จังหวัดกรุงเทพฯ ที่มีสายรถ 14 15 และ 16 สาย
ไปยังราQ นคาQ ตวั แทนทั่วประเทศ ซึ่งมีจำนวนรQานคาQ ตวั แทนทั้งสิ้น 48 แห7ง

ผลจากการจัดเสQนทางการเดินรถโดยการใชQปyญหาการจัดเสQนทางเดินรถ (VRP) ดQวยโปรแกรม VRP Spreadsheet
Solver ดงั ตารางท่ี 3

9

ตารางที่ 3 : การเปรียบเทียบเสนQ ทางการเดนิ รถ 15 เสQนทาง

กรณที ่ี เสนQ ทางเดินรถ จำนวนเสนQ ทาง ระยะทาง จำนวนเท่ียว
เดินรถ (กโิ ลเมตร)
926
1 คลังลาดพราQ ว (15 สาย) 15 1,042,090.27 897
912
2 คลังลาดพราQ ว (4 สาย) + ปทุมธานี (11 สาย) 15 967,582.35

3 คลังลาดพราQ ว (4 สาย) + อยธุ ยา (11 สาย) 15 926,864.27

จากการเปรียบเทียบเสQนทางการเดินรถ 15 เสQนทาง ประกอบไปดQวย กรณีที่ 1 คลังลาดพรQาว 15 สาย กรณีท่ี 2
คลังลาดพรQาว 4 สาย รวมกับปทุมธานี 11 สาย และกรณีที่ 3 คลังลาดพรQาว 4 สาย รวมกับอยุธยา 11 สาย พบว7ากรณีที่ 1
มีระยะ 1,042,090.27 กิโลเมตร มีจำนวน 926 เที่ยว ในขณะที่กรณีที่ 2 มีระยะทาง 967,582.35 กิโลเมตร มีจำนวน 897
เที่ยว และสุดทQายในกรณีที่ 3 มีระยะทางรวม 926,864.27 กิโลเมตร มีจำนวน 912 เที่ยว จะพบว7าในการที่เพิ่มคลังหนังสือ
แหง7 ใหมท7 จ่ี ังหวดั พระนครศรอี ยุธยา เน่ืองจากมีระยะทางรวมนQอยท่ีสดุ

ตารางที่ 4 : ผลการจดั เสนQ ทางศกึ ษาภัณฑHลาดพรQาว กรงุ เทพฯ จำนวน 15 สาย

สายรถ เสน. ทาง ระยะทาง จำนวน สายรถ เสน. ทาง ระยะทาง จำนวน
(กโิ ลเมตร/ เทย่ี ว (กโิ ลเมตร/ เทย่ี ว
(เทีย่ ว) (เที่ยว)
เทยี่ ว) เทย่ี ว)
55
1 1->19->38->34->1 755.17 109 9 1->11->9->5->1 1228.32 16
2 1->12->24->25->15->1 1243.74 53 10 1->40->39->33->1 478.45 96
3 1->6->7->4->1 644.25 29 11 1->28->30->37->1 1663.51 85
4 1->44->43->49->1 2098.92 73 12 1->16->22->26->21->1 1811.69 80
5 1->31->17->29->1 616.9 58 13 1->36->32->27->1 1228.32 57
6 1->13->23->20->1 1258.4 81 14 1->8->10->2->3->1 478.45 55
7 1->14->18->35->1 906.65 56 15 1->45->41->42->1 1663.51
8 1->48->47->46->1 1707.97 42

ในการจัดเสQนทางการเดินรถของศึกษาภัณฑHลาดพรQาวในตารางที่ 4 พบว7าสายรถทั้ง 15 สาย มีการจัดอย7างเป5น
ระบบ เนื่องจากเดิมการขนส7งจากคลังลาดพรQาวจะส7งตามการสั่งจองของแต7ละรQานคQาตัวแทน การจัดเสQนทางการเดินรถทำใหQ

การเดินรถในแต7ละสายสามารถจัดส7งไดQตามเวลาที่กำหนด ตัวอย7างผลการจัดเสQนทางจากศึกษาภัณฑHลาดพรQาวจำนวน
15 สาย เชน7 สายรถที่ 1 เริม่ จาก 1 -> 19 -> 38 -> 34 -> 1 คือ คลงั ลาดพรQาว -> ราQ นแหลมทองวิทยา -> หจก.ศนู ยหH นังสือ

ยินดี -> หจก.เบญจวโิ รฒ -> คลงั ลาดพราQ ว ซงึ่ มรี ะยะทาง 755.17 กิโลเมตร/เที่ยว และมีจำนวน 109 เท่ยี ว

ตารางท่ี 5 : ผลการจัดเสQนทางศกึ ษาภัณฑลH าดพราQ ว กรุงเทพฯ และปทุมธานี จำนวน 15 สาย

ระยะทาง จำนวน ระยะทาง จำนวน
เทีย่ ว
สายรถ เสน. ทาง (กิโลเมตร/ เทย่ี ว สายรถ เสน. ทาง (กิโลเมตร/ (เทีย่ ว)
เท่ยี ว) (เที่ยว) เทยี่ ว)
81
1 35->10->2->3->35 1598.05 79 9 35->13->23->20->35 1212.24 37
27
2 35->28->30->37->35 693.2 16 10 35->18->14->15->35 926.94

3 35->5->8->9->35 1138.39 29 11 35->38->12->4->35 1003.4

10

4 35->25->24->17->35 1068.44 53 12 1->48->47->46->1 1708.02 133
5 35->11->7->6->35 769.73 35 13 1->33->32->27->34->1 152.56 40
6 35->40->21->19->35 958.88 112 14 1->36->42->41->1 1744.03 92
7 35->16->26->22->35 1121.62 56 15 1->45->49->43->44->1 2104.85 133
8 35->39->31->29->35 437.6 65

จากตารางที่ 5 จะพบว7าไดQมีการเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7ที่จังหวัดปทุมธานี ในสายรถที่ 1 ถึง 11 เป5นสายเหนือ และ
สายรถที่ 12 ถึง 15 เป5นสายใตQ จะพบว7าระยะทางของจังหวัดปทุมธานีไดQลดลงจากการตารางท่ี 4 ที่เลือกคลังลาดพรQาวส7ง

เพียงแห7งเดียว ตัวอย7างผลการจัดเสQนทางเสQนทางสายเหนือในสายรถที่ 1 ถึง 11 เช7น สายรถท่ี 1 เริ่มจาก 35 -> 10 -> 2 ->
3 -> 35 คือ บริษัท ดีจริงศึกษาภัณฑH (รังสิต) จำกัด -> บริษัท โมเดิรHน เอ็ดดูเคชั่น มอลลH จำกัด -> รQานไทยพัฒนHศึกษา ->

บริษัท มิวนิคบุ®คเซ็นเตอรH จำกัด -> บริษัท ดีจริงศึกษาภัณฑH (รังสิต) จำกัดซึ่งมีระยะทาง 1598.05 กิโลเมตร/เที่ยว มีจำนวน
79 เที่ยว และเสQนทางสายใตQ เช7น สายรถท่ี 12 เริ่มจาก 1 -> 48 -> 47 -> 46 -> 1 คือ คลังลาดพรQาว -> หจก.ศูนยHศึกษา
ภัณฑHและเครื่องเขียน -> บริษัทเสQงโหภูเก็ต จำกัด (สาขาภูเก็ต) -> บริษัท เกียรติสินธุสเตชั่นเนอรี่ จำกัด -> คลังลาดพรQาว

จำกดั ซึ่งมีระยะทาง 1708.02 กิโลเมตร/เทยี่ ว มจี ำนวน 133 เทย่ี ว

ตารางที่ 6 : ผลการจัดเสQนทางศกึ ษาภณั ฑลH าดพราQ ว กรุงเทพฯ และพระนครศรีอยธุ ยา จำนวน 15 สาย

ระยะทาง จำนวน ระยะทาง จำนวน

สายรถ เส.นทาง (กิโลเมตร/ เที่ยว สายรถ เส.นทาง (กโิ ลเมตร/ เทีย่ ว
เท่ยี ว) (เท่ยี ว) เท่ยี ว) (เที่ยว)

1 40->12->14->18->40 1003.85 28 9 40->8->9->5->40 1055.18 29

2 40->25->24->17->40 1007.97 53 10 40->35->29->31->40 340.08 74

3 40->28->30->37->40 783.41 15 11 40->6->7->39->40 382.66 46

4 40->10->2->3->40 1513.58 78 12 1->48->47->46->1 1708.02 133

5 40->19->26->22->40 1059.94 102 13 1->33->32->27->34->1 152.56 40

6 40->20->15->16->40 871.38 60 14 1->36->42->41->1 1744.03 92

7 40->13->23->21->40 1153.05 85 15 1->45->49->43->44->1 2104.85 133

8 40->11->4->38->40 788.41 33

จากตารางที่ 6 จากการเพิ่มคลังอยุธยาเพื่อขนส7งทางเหนือ พบว7ามีระยะทางที่สั้นที่สุดและสามารถลดระยะทาง
ขนส7ง 115,226.00 กิโลเมตรจากตารางที่ 4 คือคลังลาดพรQาว คิดเป5น 11.06% เมื่อเปรียบเทียบคลังแห7งใหม7ระหว7างคลัง

ปทุมธานีกับคลังอยุธยา พบว7าจังหวัดพระนครศรีอยุธยามีระยะทางนQอยกว7าจังหวัดปทุมธานีถึง 40,718.08 กิโลเมตร ซึ่งคิด
เป5น 4.21% ตัวอย7างผลการจัดเสQนทางเสQนทางสายเหนือในสายรถที่ 1 ถึง 11 เช7น สายรถท่ี 1 เริ่มจาก 40 -> 12 -> 14 ->

18 -> 40 คือ บริษัท ดีจริงศึกษาภัณฑH จำกัด -> หจก.จัสมิน เอ็ดดูเคชั่น แอนดH สเตชันเนอร่ี -> หจก.ภูเวียงเครื่องเขียน ->
หจก.พงศHไพสิทธิ์ -> บริษัท ดีจริงศึกษาภัณฑH จำกัด ซึ่งมีระยะทาง 1003.85 กิโลเมตร/เที่ยว มีจำนวน 28 เที่ยว และเสQนทาง
สายใตQ เช7น สายรถท่ี 12 เริ่มจาก 1 -> 48 -> 47 -> 46 -> 1 คือ คลังลาดพรQาว -> หจก.ศูนยHศึกษาภัณฑHและเครื่องเขียน ->

บริษัทเสQงโหภูเก็ต จำกัด (สาขาภูเก็ต) -> บริษัท เกียรติสินธุสเตชั่นเนอรี่ จำกัด -> คลังลาดพรQาวจำกัด ซึ่งมีระยะทาง
1708.02 กิโลเมตร/เที่ยว มจี ำนวน 133 เทีย่ ว

11

ผลจากคำนวนตQนทุนดQานน้ำมันจากการเดินรถโดยใชQค7าเฉลี่ยของน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 4 ตุลาคม 64 มีราคา 31.29
บาท/ลติ ร ซง่ึ รถบรรทุกใชQนำ้ มนั 2.5 กิโลเมตร/ลิตร ดงั ตารางที่ 7

ตารางท่ี 7 : ตารางการคำนวณค7าน้ำมัน

กรณีท่ี เสนQ ทางเดนิ รถ ระยะทาง ปรมิ าณนำ้ มนั ทใี่ ชQ ตนQ ทุนดาQ นน้ำมัน
(กโิ ลเมตร) (ลิตร) (บาท)

1 คลงั ลาดพราQ ว (15 สาย) 1,042,090.27 416,836.11 13,042,801.88
12,110,260.69
2 คลังลาดพราQ ว (4 สาย) + ปทมุ ธานี (11 สาย) 967,582.35 387,032.94
11,600,633.26
3 คลังลาดพรQาว (4 สาย) + อยธุ ยา (11 สาย) 926,864.27 370,745.71

จากการเปรียบเทียบตQนทุนดQานน้ำมันจากการเดินรถ 15 เสQนทาง พบว7ากรณีที่ 1 คลังลาดพรQาว 15 สาย มีระยะ
1,042,090.27 กิโลเมตร ซึ่งมีปริมาณน้ำมันที่ใชQ 416,836.11 ลิตร คิดเป5น 13,042,801.88 บาท ในขณะที่กรณีที่ 2 คลัง
ลาดพรQาว 4 สาย รวมกับปทุมธานี 11 สาย มีระยะทาง 967,582.35 กิโลเมตร ซึ่งมีปริมาณน้ำมันที่ใชQ 387,032.94 ลิตร คิด

เป5น 12,110,260.69 บาทและสุดทQายในกรณีที่ 3 คลังลาดพรQาว 4 สาย รวมกับอยุธยา 11 สาย รวมเป5น 926,864.27
กิโลเมตร ซึ่งมีปริมาณน้ำมันที่ใชQ 370,745.71 ลิตร คิดเป5น 11,600,633.26 บาท จะพบว7าในการที่เพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7ที่

จังหวัดพระนครศรีอยุธยามีตQนทุนดQานน้ำมันนQอยที่สุด และสามารถลดค7าใหQจ7ายจากการขนส7งจากคลังลาดพรQาวไดQถึง
1,442,168.62 บาท

5. สรุปผล

จากการที่รQานศึกษาภัณฑHลาดพรQาวมีขQอจำกัดคือมีพื้นที่การจัดเก็บหนังสือที่จำกัดและตั้งอยู7ในบริเวณที่มีความ
หนาแน7นของจราจรสูง ส7งผลใหQรQานศึกษาภัณฑHมีนโยบายการเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7 เพื่อจัดส7งหนังสือใหQครบตามเวลาที่

กำหนด พบว7า โดยทางคณะผูQวิจัยไดQทำการศึกษาว7าควรเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7ที่จังหวัดปทุมธานีหรือจังหวัด
พระนครศรีอยุธยา หรือไม7เลือกเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7 หลังจากการศึกษาโดยการใชQปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ พบว7า
ควรเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เนื่องจากลดระยะทางและตQนทุนการขนส7งจากคลังลาดพรQาวเพียง

แห7งเดียวเป5นระยะทาง 115,226.00 กิโลเมตร และใชQระยะทางในการขนส7งนQอยกว7าจังหวัดปทุมธานี เป5นระยะทาง
40,718.08 กิโลเมตร ส7งผลใหQค7าใชQจ7ายในการขนส7งลดลงจากค7าเฉลี่ยของน้ำมันดีเซล ณ วันที่ 4 ตุลาคม 64 ที่มีราคา 31.29

บาท/ลิตร รถบรรทุกใชQน้ำมัน 2.5 กิโลเมตร/ลิตร ในการเลือกที่ตั้งคลังหนังสือที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยาและจัดเสQนทางการ
เดินรถนี้สามารถลดตนQ ทุนการขนส7งจากคลงั ลาดพรQาวไดถQ งึ 1,442,168.62 บาท คดิ เป5น 11.06% อีกท้ังลดตQนทนุ ในการขนสง7
ไดมQ ากกว7าจังหวดั ปทุมธานีถึง 509,627.49 บาท คิดเป5น 4.21% ส7งผลใหQระบบการขนส7งแบบใหมม7 ปี ระสทิ ธิภาพเพมิ่ ข้ึน

12

6. กติ ติกรรมประกาศ
การจัดทำงานวิจัยในครั้งนี้สำเร็จลุล7วงไปไดQดQวยดีจากการช7วยเหลือ จาก ผศ.ดร.นวลักษณH ทองจับ อาจารยHที่ปรึกษา

ประจำงานวิจัยนี้ ผูQใหQความรูQ ใหQคำแนะนำ และช7วยเหลือในการศึกษาและจัดทำรายงานจนสำเร็จลุล7วงดQวยดี และองคHการคQา
ของ สกสค. ผูใQ หขQ อQ มูลทมี่ ปี ระโยชนHในการทำโครงงานในคร้งั น้ี
7. เอกสารอ$างอิง
[1] อนุรักษH วงศHแกQว. (2552). “การวิเคราะหHพฤติกรรมของครูในการใชQหนังสือเรียน และผลที่เกิดขึ้นกับพฤติกรรม

ผเQู รยี น”: การวจิ ัยแบบผสม. ครศุ าสตรมหาบณั ฑติ , จฬุ าลงกรณมH หาวิทยาลยั . กรงุ เทพ: 178 หนาQ
[2] ทิพวัลยH ตันกสิกิจ. (2556). “การสรQางแบบจำลองทางคณิตศาสตรH เพื่อหาที่ตั้งศูนยHกระจายสินคQาที่เหมาะสม

กรณีศกึ ษาโรงงานจานดาวเทยี ม”, วิศวกรรมศาสตรบัณฑิต, มหาวิทยาลยั ศิลปกร. นครปฐม: 112 หนQา
[3] ภัคพร เสารHฝyüน และคณะ. (2560). การลดตQนทุนการขนส7งโดยการบริหารจัดการเสQนทางเดินเรือยนตHเร็วบริษัท

M&N Speed Boat. วทิ ยานิพนธวH ิทยาศาสตรHบณั ฑิต, มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร.H
[4] ณัตพร ไชยเสนา. (2560). การจัดเสQนทางการขนส7งดQวยวิธีเมตQาฮิวริสติกสH กรณีศึกษา บริษัทผูQใหQบริการขนส7ง

ทางดาQ นโลจิสติกส.H วารสารมนษุ ยศาสตรHและสังคมศาสตรH มหาวิทยาลยั ราชพฤกษ.H ปìท่ี 4(2) : 71-71.
[5] คลอเคลีย วจนะวิชากร และกนกกาญจนH ศรีสุรินทรH. (2561). วิธีการหาคำตอบสำหรับปyญหาการจัดเสQนทางรถเก็บ

ขยะมูลฝอย กรณีศึกษา เทศบาลตำบลอุบล จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการ วิศวกรรมศาสตรH ม.อบ. ปìท่ี
11(2) : 41-51
[6] เกียรติกุลไชย จิตตHเอื้อ. (2560). ปyญหาการจัดเสQนทางการขนส7งภายใตQความไม7แน7นอนของอปุสงคH. วารสารวิชาการ
นายเรือ, 13(13), 20-21.
[7] Günes Erdogan. (2017). An open source Spreadsheet Solver for Vehicle Routing Problems.
Computers and Operations Research 84: 64-67.

13

ภาคผนวก

14

บทท่ี 1
บทนำ
(INTRODUCTION)

1.1 ความสำคญั และทีม่ าของปkญหา
หนังสือเรียนมีความสำคัญต7อกระบวนการจัดการเรียนการสอน ทำหนQาที่เป5นสิ่งเรQาและกระตุQนความสนใจของ

นักเรียนไดQเกิดการเรียนรูQ มีความสำคัญต7อครูและนักเรียน เสริมสรQางความรูQความเขQาใจระหว7างเรียน เป5นสื่อกลางระหว7างครู
และนักเรียนใหQสามารถสื่อสารกันไดQอย7างถูกตอQ ง นักเรียนสามารถใชQหนังสือในการศึกษาดQวยตนเองและเป5นแหล7งการเรียนรูQที่
สำคัญ ระบบการศึกษาในปyจจุบัน กระทรวงศึกษาธิการไดQประกาศใชQหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผูQใชQหลักสูตรดัง
กล7าวคือ โรงเรียนและครูตQองมีหนQาที่เป5นผูQกำหนดรายละเอียด ในเรื่องของรายวชิ า จำนวนชั่วโมงในการจัดการเรียนการสอน
รวมถึงการวัดและประเมินผล เพื่อทำใหQนักเรียนไดQมีทักษะกระบวนการ คุณลักษณะอันพึงประสงคH และที่สำคัญคือมีเนื้อหา
ตามที่หลักสูตรกำหนด ดQวยเหตุนี้โรงเรียนและครูจะตQองเป5นผูQกำหนดเนื้อหาสาระ รวมถึงการเลือกหนังสือเรียนเพื่อตอบสนอง
ตอ7 การเรยี นการสอน [1]

รQานศึกษาภัณฑHเป5นองคHกรที่ผลิตและจัดส7งหนังสือเรียนที่ใหญ7เป5นอันดับตQน ๆ ของประเทศไทย โดยทางองคHกรมี
ความตQองการที่จะพัฒนาดQานการขนส7ง ใหQสามารถขนส7งไดQตามกำหนดเวลา ปyจจุบันศูนยHกระจายหนังสือขององคHกรมีเพียง
แห7งเดียว คือ รQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ซึ่งไม7เพียงพอต7อการกระจายหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทน 48 แห7งทั่วประเทศ
สง7 ผลใหQนักเรียนบางสว7 นไดQรับหนงั สือลา7 ชาQ ซ่ึงผลกระทบตอ7 นกั เรียนและครูในการเรยี นการสอน

การวางแผนการกระจายสินคQาถือเป5นปyจจัยสำคัญประการหนึ่ง หากมีการวางแผนการกระจายสินคQาที่เหมาะสม [2]
จะสามารถชว7 ยลดระยะเวลา ตนQ ทนุ ระยะทางในการขนส7งและสามารถส7งหนังสือเรียนไปยังราQ นคาQ ตัวแทนอย7างมีประสทิ ธภิ าพ
โดยหากศูนยHกระจายสินคQามีจำนวนมากเกินไป จะสามารถช7วยลดระยะเวลาในการขนส7งไดQมากแต7อาจส7งผลใหQมีตQนทุนในการ
ขนส7งสูงขึ้น ในทางตรงกันขQาม หากมีศูนยHกระจายสินคQานQอยเกินไป จะส7งผลใหQส7งหนังสือเรียนไม7ทันกำหนดเวลาและเกิด
ภาพลกั ษณไH ม7ดีต7อองคกH ร

เนื่องจากการขนส7งขององคHกรในปyจจุบัน เป5นการขนส7งโดยรถบรรทุกที่มีการจำกัดจำนวนเล7มในการเดินทางแต7ละ
ครั้งไม7เกิน 35,000 เล7ม แต7ศูนยHกระจายสินคQาเดิมมีเพียงแห7งเดียวคือ รQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ทำใหQมีขQอจำกัด
มากมายคือ การมีพื้นที่ในการจัดเก็บสินคQาที่บริเวณจำกัด ทำใหQตQองมีการขนส7งหลายเที่ยว และการกระจายสินคQาหลักนั้นอยู7
ในบริเวณที่มีความหนาแน7นของจราจรบนทQองถนนสูง ส7งผลใหQเกิดความล7าชQาในการขนส7ง จากรQานศึกษาภัณฑHลาดพรQาวไปยัง
รQานคQาตัวแทน ทางองคHกรจึงมีแนวคิดที่จะเพิ่มคลังหนังสือแห7งใหม7 โดยมีตำแหน7งคลังหนังสือที่สนใจคือ จังหวัดปทุมธานีและ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งอาจจะช7วยแกQปyญหาดังกล7าวคือ มีพื้นที่ในการจัดเก็บหนังสือที่จำกัดและการที่คลังหนังสือเดิมมี
ความหนาแน7นของจราจรบนทQองถนนสูง สง7 ผลใหQเกดิ ความลา7 ชาQ ในการขนส7ง

ดQวยเหตุนี้ทางคณะผูQวิจัยจึงเห็นความสำคัญและมีแนวคิดที่จะใชQเทคนิคนำปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถมาใชQใน
การแกQปญy หา โดยใชโQ ปรแกรม Microsoft Excel และโปรแกรม VRP Spreadsheet Solver ในการแกปQ yญหาเพื่อหาระยะทาง
ทีส่ น้ั ที่สุดในการขนส7งและการตง้ั ศนู ยกH ระจายสินคาQ ทเี่ หมาะสม

15

1.2 วตั ถปุ ระสงค9ของโครงงาน
1. เพื่อเลือกคลงั หนงั สือแห7งใหม7ทเ่ี หมาะสมและลดระยะทางการขนส7ง
2. เพือ่ ปรบั ปรงุ กระบวนการขนสง7 หนังสือเรยี น จากการหาค7าเหมาะสมท่ีสดุ จากปญy หาการจัดเสนQ ทางการเดินรถมา

ประยุกตใH ชใQ นการจดั การขนสง7 หนังสือเรียน
3. เปรียบเทียบประสิทธภิ าพการกระจายสนิ คาQ โดยพิจารณาระยะทางในการขนส7งระหวา7 งกอ7 นเพิม่ คลังหนงั สือแหง7

ใหม7และหลงั เพม่ิ คลังหนงั สือแห7งใหม7

1.3 ขอบเขตของโครงงาน
งานวิจัยฉบับนี้ศึกษาคลังหนังสือกรณีศึกษา องคHการคQาของ สกสค. ตั้งอยู7ที่ 2249 ถนน ลาดพรQาว แขวงสะพานสอง

เขตวังทองหลาง กรุงเทพฯ 10310 โดยพิจารณาจากคลังหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทนจำนวน 4 ภาค รวม 48 แห7งทั่วประเทศ
ภายใตเQ งอ่ื นไขที่เกี่ยวขQองกับ ระยะทาง ปริมาณการสั่งซื้อหนังสือเรียน สถานที่ตั้งคลังหนังสือ ตำแหน7งของรQานคQาตัวแทน และ
ระยะเวลาในการกระจายหนังสือเรียนซึ่งอยู7ในช7วงเดือนมกราคม ถึง เมษายน พ.ศ.2563 โดยทางคณะผูQวิจัยไดQกำหนดสถานท่ี
สำหรับตั้งคลังหนังสือเพิ่มอีก 1 แห7งจากจังหวัดปทุมธานีหรือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยจากขQอมูลเสQนทางการขนส7ง
สามารถแบ7งพื้นที่การจัดส7งสินคQาไดQดังนี้ พื้นที่ภาคใตQ กรุงเทพฯและปริมณฑล (ยกเวQนจังหวัดปทุมธานี) อยู7ในการดูแลของรQาน
ศึกษาภณั ฑHสาขาลาดพราQ ว และพื้นท่อี น่ื ๆ จะอยใ7ู นการดูแลของคลงั หนังสือเรียนแหง7 ใหม7

1.4 ประโยชน9ที่คาดวาt จะได$รับ
1. สามารถหาทำเลที่ตั้งท่เี หมาะสมในการจดั ตง้ั คลังหนงั สือของราQ นศึกษาภณั ฑHแหง7 ใหมไ7 ดQ
2. สามารถลดระยะทางในการขนส7งหนังสือเรียนโดยมีระยะทางที่สั้นที่สุดจากคลังหนังสือไปยังรQานคQาตัวแทน

จำหนา7 ยของราQ นศกึ ษาภณั ฑไH ดQ
3. สามารถลดคา7 ใชจQ 7ายในการขนส7งหนงั สือเรียนของราQ นศกึ ษาภัณฑH

1.5 นิยามศัพท9
คลังสินคQา คือ สิ่งปลูกสรQางที่มีไวQเพื่อใชQในการพักและเก็บรักษาสินคQาในปริมาณที่มาก โดยทั่วไปเป5นอาคารชั้นเดียว

มพี น้ื ทโี่ ล7งกวQางสำหรบั เกบ็ สินคQา และมีประตขู นาดใหญ7เพ่ือสะดวกในการขนถ7ายสินคาQ
ศูนยHกระจายสินคQา คือ คลังสินคQาที่รับสินคQาจากผูQผลิตแต7ละรายมาเก็บในคลังสินคQาของตน และจัดส7งสินคQาแทน

เจQาของสินคาQ หรอื ผQูผลิตสินคาQ โดยรบั ผดิ ชอบงานขนสง7 จนสนิ คQาไปส7ูผูรQ บั
รQานคQาตัวแทนจำหน7าย คือ รQานคQาหรือผูQขายท่ีเป5นตัวกลางระหว7างผูQผลิตกับผูQบริโภค เป5นผูQที่ไดQรับการแต7งตั้งจาก

บรษิ ัทแม7 ใหนQ ำสนิ คาQ ไปขายต7อใหกQ บั ผบูQ ริโภค
รQานศึกษาภัณฑH คือ รQานคQาของรัฐบาล ที่จำหน7ายแบบเรียนและอุปกรณHการเรียนทุกชนิด และมีการขนส7งสินคQาเพ่ือ

กระจายหนังสือจากคลังหนงั สือรQานศกึ ษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ไปรQานคQาตวั แทน 48 แหง7 ทัว่ ประเทศ
ปyญหาการเดินทางของพนักงานขาย คือ ปyญหาเสQนทางการเดินทางเมื่อมีเมืองที่ตQองเดินทางไป N เมือง โดยจะตQอง

เดินทางจากเมืองใดเมืองหนึ่งในจำนวน N เมือง และจะตQองเดินทางผ7านทุกเมือง โดยไม7ซ้ำเมืองเดิม และกลับมาที่เมืองเริ่มตQน
เหมอื นการเดินวนเทยี่ ว โดยคำนึงถึงค7าใชQจ7ายหรือระยะทางท่ีนQอยท่ีสุด

ปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ คือ การจัดการเพื่อหาจำนวนเสQนทางและจัดลำดับของการเดินรถที่มีความ
เหมาะสมไปยังลกู คQาต7าง ๆ ในแต7ละเสQนทางเพ่อื ใหสQ อดคลอQ งกบั วตั ถุประสงคH

16

บทที่ 2
การทบทวนวรรณกรรม
(LITERATURE REVIEW)

การดำเนินงานวิจัยไดQทำการรวบรวมงานวิจัยจากแหล7งต7าง ๆ และหลักทฤษฎีนำมาประกอบเพื่อดำเนินการวิจัยใน
ครง้ั น้ี สามารถสรปุ พอสงั เขปดงั ต7อไปนี้
2.1 คลงั สินคา$ และศนู ยก9 ระจายสนิ คา$

(คำนาย อภิปรัชญาสกุล, 2553) คลังสินคQา [3] หมายถึง สิ่งปลูกสรQางที่มีไวQเพื่อใชQในการพักและเก็บรักษาสินคQาใน
ปริมาณที่มาก หนQาที่ของคลังสินคQาส7วนใหญ7จะเกี่ยวขQองกับการเคลื่อนยQายสินคQาหรือวัตถุดิบ และการจัดเก็บโดยไม7ใหQสินคQา
เสื่อมสภาพหรือแตกหักเสียหาย โดยลักษณะทั่วไปของคลังสินคQาคือ อาคารชั้นเดียวมีพื้นที่โล7งกวQางสำหรับเก็บสินคQาและมี
ประตูขนาดใหญห7 ลายประตู เพ่ือสะดวกในการขนถา7 ยสินคQา คลังสินคQาและกิจกรรมในคลงั สินคQา มีวตั ถปุ ระสงคHคือ

1) เพือ่ ทำหนQาทีร่ ักษาระดบั สนิ คQาคงคลงั
2) เพ่อื สนบั สนนุ การผลิต (Manufacturing support)
3) เพือ่ ทำหนQาที่ผสมสนิ คาQ (Product-Mixing)
4) เพอื่ ทำหนQาท่ีรวบรวมสนิ คาQ กอ7 นจดั ส7ง (Consolidation)
5) เพอ่ื ทำหนาQ ทแ่ี ยกหีบหอ7 (Break-Bulk) หรือ ทำหนาQ ทีเ่ ปน5 ศูนยกH ระจายสนิ คQา (Cross Dock)
เน่อื งจากคลังสินคาQ มีหนQาท่หี ลากหลาย ประโยชนHคลงั สนิ คาQ จึงมมี ากมาย ซ่ึงสรุปไดQว7า
1) เพือ่ ใหQเกดิ ประโยชนใH นเร่ืองการขนสง7
2) เพอ่ื ใหเQ กดิ การประหยัดในระบบการผลิต
3) เพื่อใหQเกิดประโยชนใH นเการสั่งซอ้ื ในปริมาณมาก
4) เพื่อใชQเป5นแหล7งของวัตถุดิบในการรองความไม7แน7นอนของการซื้อวัตถุดิบหรือเพื่อรองรับความไม7แน7นอนของการ
ขาย เพอื่ ใหเQ กดิ การบริหารตนQ ทุนโลจิสติกสHท่ีตำ่
1. การแบ7งประเภทของคลังสนิ คาQ โดยทัว่ ไป
คลังสินคQาจะทำหนQาที่จัดเก็บวัตถุดิบหรือสินคQาสำเร็จรูปเป5นหลัก บางครั้งอาจใชQเก็บงานระหว7างการผลิตชิ้นส7วน
หรือสินคQากึ่งสำเร็จรูปบQาง ซึ่งในการจัดเก็บสินคQาหรือวัตถุดิบจำพวกนี้จำเป5นตQองมีการจัดการที่มีประสิทธิภาพ เพื่อใหQเกิดการ
ทำงานที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและไม7เกิดความเสียหายต7อสินคQาหรือวัตถุดิบ การแบ7งประเภทของคลังสินคQาสามารถทำไดQโดย
แบง7 ตามลักษณะธุรกจิ หรอื แบ7งประเภทตามลักษณะงาน หรอื แบ7งตามลักษณะสนิ คาQ ทเี่ กบ็ รกั ษา ดงั ต7อไปนี้
1.1 การแบง7 ประเภทของคลังสนิ คQาตามลักษณะธรุ กจิ คลังสินคQา
แบง7 ออกไดQ 2 ประเภทตามลกั ษณะธุรกิจคอื
1) คลังสาธารณะ (Public Warehouse) เป5นคลังที่เจQาของธุรกิจเป∞ดขึ้นเพื่อรับเก็บสินคQาเป5นหลักและเก็บค7าเช7าใน
การจัดเก็บสินคQา เช7น คลังหQองเย็นต7าง ๆ ที่รับจัดเก็บปลาแช7แข็งที่มาจากเมืองนอกโดยที่โรงงานแปรรูปไม7ตQองลงทุนสรQางคลัง
หอQ งเย็นเปน5 ของตวั เองโดยจะจัดจQางใหคQ ลังหอQ งเยน็ ช7วยจัดเกบ็ ใหโQ ดยคดิ ค7าจดั เกบ็
2) คลังส7วนตัว (Private Warehouse) คือ คลังโดยทั่วไปของบริษัท ซึ่งบริษัทหลายแห7งไดQสรQางคลังในพื้นที่ของ
ตัวเอง เช7น คลงั วัตถดุ บิ คลังสินคQาสำเร็จรปู เปน5 ตQน และใชQในการจดั เก็บวตั ถดุ ิบ หรอื สนิ คาQ สำเรจ็ รปู ของบรษิ ทั เท7านัน้
1.2 การแบง7 ประเภทของคลังสินคQาตามลักษณะงาน
คลังสินคQาสำหรับเก็บรักษาสินคQา มีหนQาที่หลักในการเก็บรักษาสินคQาซึ่งอาจจะอยู7ในรูปวัตถุดิบหรือสินคQาสำเร็จรูป
เพื่อทำหนQาที่ตอบสนองความตQองการของฝ±ายผลิตหรือรQานคQาตามลำดับ ดังนั้นการจัดการสินคQาประเภทนี้จะเนQนที่การรักษา
สภาพสนิ คQาและการป≤องกนั การสูญหายของสินคาQ เปน5 สำคญั ซึ่งจำแนกเป5นดังน้ี

17

1) ศูนยHกระจายสนิ คาQ (Distribution Center: DC)
เป5นคลังสินคQาที่ทำหนQาท่ีเป5นคลังสินคQา (Warehouse) และเป5นหน7วยเชื่อมโยงระหว7างผูQผลิต (Manufacturer) กับ
ผูQขายปลีก (Retailers) จะเป5นผูQใหQบริการทางดQานโลจิสติกสH (Logistics Provider) ในดQานการจัดเก็บสินคQาและการจัดการ
ขนส7งสินคQาสำเร็จรูปใหQกับลูกคQาไดQอย7างทันเวลาและถูกตQองตรงตามความตQองการ DC ส7วนใหญ7จะเป5นผูQใหQบริการภายนอก
(Outsource) หรือ Third Party Logistics Service Providers (3PLS) จะทำหนQาที่รับสินคQาจากผูQผลิตแต7ละรายมาเก็บใน
คลังสินคQาของตน โดยบริหารการควบคุมปริมาณดQานเทคโนโลยีในการกระจายและจัดส7งสินคQาแทนเจQาของสินคQาหรือผูQผลิต
สินคQา โดยรับผิดชอบงานขนส7งจนสินคQาไปสู7ผูQรับประโยชนHที่เกิดขึ้นนี้คือ การลดค7าใชQจ7ายในการขนสง7 ของผผQู ลติ ไปสผ7ู ขQู ายปลกี
หรือลูกคQาแต7ละราย ผูQผลิตสามารถขนส7งมาที่ DC เพียงแห7งเดียว โดย DC จะทำการกระจายสินคQาสู7ผูQขายปลีกตามความถี่ที่
ผูQขายปลีกตQองการ ทำใหQไม7จำเป5นตQองมีที่เก็บสินคQาคงคลังจำนวนมากที่ผูQขายปลีกอีก ค7าใชQจ7ายส7วนวัสดุคงคลังของรQานขาย
ปลีกจะลดลง ทำใหQตQนทุนรวมส7งผลใหQมีความไดQเปรียบในดQานการแข7งขันทั้งดQานราคาและความรวดเร็วในการบริการ ใน
ปจy จุบนั ราQ นขายปลกี หลายแหง7 จงึ สามารถรบั ประกันราคาต่ำสุดแกผ7 ูบQ รโิ ภคไดQ
2) ศนู ยHรวบรวมและกระจายสนิ คาQ (Cross Dock)
เป5นคลังสินคQาท่ีใชQสำหรับรับสินคQาและส7งสินคQาในเวลาเดียวกัน ซึ่งมีการออกแบบเป5นพิเศษเพื่อใชQในการขนถ7ายจาก
พาหนะหนึ่งไปสู7อีกพาหนะหนึ่ง โดย Cross Dock ส7วนใหญ7จะทำหนQาที่บรรจุและคัดแยกสินคQา เป5นสถานีเปลี่ยนถ7ายสินคQา
ระหว7างรูปแบบการขนส7ง อาจเป5นจากชัพพายเออรHหลายราย แลQวนำมาคัดแยก รวบรวม บรรทุกเพื่อจัดส7งต7อใหQลูกคQา ส7วน
ใหญ7จะเป5นรQานผูQขายปลีกหรือรQานสะดวกซื้อที่มีความตQองการสินคQาย7อยที่หลากหลาย Cross Dock จะมีลักษณะเป5น
คลังสินคQาที่มี 2 ดQานคือ ดQานหนึ่งสำหรับใชQในการรับสินคQาและอีกดQานหนึ่งใชQในการจัดส7งสินคQา ปกติแลQวจะนำสินคQาเขQามา
เก็บและจัดส7งใหQเสร็จสิ้นภายใน 24 ชั่วโมง ภารกิจสำคัญของ Cross Dock จะเป5นตัวกลางในการรวบรวมสินคQา ใหQสามารถ
จัดส7งไดQเต็มคันรถหรือใชQพื้นที่ในคอนเทนเนอรHใหQไดQเต็มพิกัด ส7วนใหญ7แลQวศูนยHรวบรวมและกระจายสินคQาจะกระจายอย7ูตาม
ภาคหรือจังหวัดที่เป5นศูนยHกลางของการขนส7ง จึงมีส7วนช7วยแกQปyญหารถบรรทุกที่ไม7มีสินคQาในเที่ยวกลับ ที่เป5นปyญหาสำคัญ
ของการขนส7งทางถนนในประเทศไทย ทั้งนี้ Cross Dock อาจจะทำหนQาที่เป5น ICD (Inland Container Depot) โดยสามารถ
เชื่อมโยงการขนส7งในรูปแบบต7าง ๆ ไม7ว7าจะเป5นการขนส7งทางรถไฟ รถบรรทุก สนามบิน ซึ่งแสดงใหQเห็นว7า Cross Dock จะมี
บทบาทตอ7 การขนสง7 และเปน5 ปจy จัยสำคญั ตอ7 การสนับสนนุ รูปแบบการขนส7งท่ีเรยี กว7า Multimodal Transport
1.3 การแบ7งประเภทของคลงั สินคาQ ตามลกั ษณะสินคาQ สามารถจำแนกไดดQ งั น้ี
1) คลงั สนิ คQาท่ัวไป ทำหนาQ ที่เกบ็ สินคQาทไ่ี มต7 Qองการการดแู ลรักษาเปน5 พิเศษ เช7น สนิ คQาอปุ โภค
และเคร่ืองใชQสอยทั่วไป
2) คลังสินคQาของสด ทำหนQาที่เก็บสินคQาที่เป5นของสด เช7น อาหาร ผัก ผลไมQ และเครื่องดื่ม ซึ่งสินคQาเหล7านี้ตQองการ
การรักษาดูแลเปน5 พิเศษ ดQวยการควบคุมอุณหภมู ใิ หอQ ยใู7 นระดบั ทีเ่ หมาะสม เพอื่ รักษาความสดใหม7ของสินคาQ
3) คลังสินคQาอันตราย ทำหนQาที่เก็บสินคQาที่เป5นอันตราย ไดQแก7 สารพิษ สารเคมี เชื้อเพลิง และวัตถุระเบิด สิ่งที่
สำคัญคือ การจัดการแยกประเภทของวัตถุอันตรายและการจัดเก็บใหQเหมาะสมตามหลักการทางดQานวิทยาศาสตรHของวัตถุนั้น
ๆ คลังสินคQาชนิดนี้จะตQองมีผูQควบคุมดูแลระบบบำบัดมลพิษ ซึ่งจะตQองไดQรับใบอนุญาตโดยกรมโรงงานอุตสาหกรรมกระทรวง
อุตสาหกรรม มีการแสดงบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย ขั้นตอนการสอบขึ้นทะเบียนผูQควบคุมดูแลระบบบำบัดมลพิษ (สามารถดู
รายละเอียดเพ่ิมเติมจากสมาคมผูQประกอบวัตถุอนั ตราย)
4) คลังสนิ คQาพเิ ศษ (ควบคุมอณุ หภูมิความชน้ื ) สว7 นใหญ7จะเปน5 คลงั สนิ คQาทีม่ ีขนาดเล็กเพ่ือใชเQ กบ็ สนิ คQาทมี่ ลู ค7าสูง ซึง่
ตQองไดQรับการควบคุมอุณหภูมิ และความชื้นใหQเหมาะสมเพื่อคงคุณสมบัติของสินคQาไวQใหQมีอายุยืนยาว เช7น ยา เครื่องเวชภัณฑH
ต7าง ๆ (รวมถงึ สารเคมีบางชนิด)

18

2.1.1 การเลอื กทำเลทีต่ งั้ คลงั สนิ คQา
(คำนาย อภิปรัชญาสกุล, 2553) ทำเลที่ตั้ง [3] หมายถึง สถานที่ทำการผลิตหรือปฏิบัติการ เพื่อใหQการดำเนินธุรกิจ

ขององคHกรบรรลุไดQตามวัตถุประสงคHและนโยบายที่ไดQตั้งไวQ ทำเลที่ตั้งขององคHกรต7าง ๆ ย7อมแตกต7างกันตามประเภทของธุรกิจ
การจัดหาหรือสรรหาสถานที่ สำหรับประกอบธุรกิจใหQมีประสิทธิภาพสูงสุด ตQองคำนึงถึง กำไร ค7าใชQจ7าย พนักงาน
ความสัมพันธHกับลูกคQา ความสะดวก ตลอดจนสภาพแวดลQอมต7าง ๆ การเลือกทำเลที่ตั้งมีความสำคัญต7อความสำเร็จของ
องคHกร หากเลือกทำเลที่ตั้งไม7เหมาะสม จะทำใหQธุรกิจประสบปyญหาอื่น ๆ เช7น ค7าขนส7งสูงเนื่องจากสถานที่ประกอบธุรกิจไกล
จากแหล7งวัตถุดิบและตลาด อาจขาดแคลนแรงงานที่มีคุณภาพ ขาดแคลนวัตถุดิบ รวมไปถึงปyจจัยอื่น ๆ ซึ่งเป5นอุปสรรคต7อ
การผลิตและการปฏิบัติงานขององคHกรธุรกิจ ดังนั้นการพิจารณาการเลือกทำเลที่ตั้ง จึงตQองคำนึงถึงปyจจัยที่สำคัญหลาย
ประการ เช7น การวางแผนกระบวนการผลิต การวางผังโรงงาน การขนส7ง แหล7งเงินทุน รายไดQ แรงงาน และค7าจQาง เป5นตQน จึง
ตQองพิจารณาอย7างรอบคอบในการเลือกทำเลที่ตั้งและทำการศึกษาปyจจัยที่เกี่ยวขQองอย7างถี่ถQวน เพื่อใหQไดQทำเลที่ตั้งที่เหมาะสม
ทีส่ ดุ

2.1.1.1 การเลือกทำเลท่ตี งั้ ของคลังสนิ คาQ
สามารถใชQไดQทั้งแนวทางมหภาค (Approaches) ที่เป5นการวิเคราะหHเพื่อเลือกทำเลที่ตั้งหรือพื้นที่ที่ตั้งแบบ
เฉพาะเจาะจงขนาดใหญ7ระดับประเทศและภูมิภาค และแนวทางจุลภาค (Micro Approaches) เป5นการเลือกทำเลที่ตั้งพื้นท่ี
หรือประเทศที่ไดQเลือกไวQแลQว จากแนวทางมหภาคในอดีตมีผูQเสนอแนวทางสำหรับการเลือกทำเลที่ตั้งคือ Egar M. Hoover ซึ่ง
เสนอกลยุทธกH ารเลือกทำเลท่ีตัง้ ของคลงั สนิ คาQ ไวQ 3 ประเภท ดงั น้ี
1) กลยุทธHทำเลที่ตั้งใกลQตลาด (Market-Positioned Strategy) กลยุทธHนี้ใหQตั้งคลังสินคQาอยู7ใกลQกับลูกคQาลำดับ
สุดทQาย (Final Customer) ใหQมากที่สุด จะใหQบริการลูกคQาไดQดี ปyจจัยสำคัญในการเลือกทำเลที่ตั้งใกลQลูกคQามีหลายประการ
เช7น ค7าขนส7งรอบเวลาการส7งสินคQา ความอ7อนไหวของผลิตภัณฑH ขนาดของการสั่ง ความเพียงพอของพาหนะในพื้นที่ และ
ระดบั การใหบQ ริการลกู คQาท่ีตQองการ
2) กลยุทธHทำเลที่ตั้งใกลQแหล7งผลิต (Production-Positioned Strategy) กลยุทธHนี้ใหQที่ตั้งคลังสินคQาอยู7ใกลQกับแหล7ง
วัตถุดิบหรือโรงงานใหQมากที่สุด ซึ่งจะทำใหQการบริการลูกคQาต่ำกว7าแบบแรก แต7จะสามารถประหยัดค7าขนส7งวัตถุดิบเขQาสู7
โรงงาน ซึ่งการประหยัดในการขนส7งสามารถเกิดขึ้นไดQโดยรวบรวมการขนส7งจากแหล7งต7าง ๆ โดยรถบรรทุกหรือรถตูQคอนเทน
เนอรH ปyจจัยสำคัญในการเลือกทำเลที่ตั้งใกลQแหล7งผลิตประกอบดQวยหลายประการ เช7น สภาพของวัตถุดิบที่เป5นส7วนของ
ผลิตภณั ฑH
3) กลยุทธHทำเลที่ตั้งอยู7ระหว7าง (Intermediately Positioned Strategy) กลยุทธHนี้ใหQตั้งคลังสินคQาอยู7ตรงกลาง
ระหว7างแหล7งผลิตและตลาด ซึ่งจะทำใหQการบริการลูกคQาต่ำกว7าแบบแรก แต7สูงกว7าแบบที่สอง ทำเลที่ตั้งประเภทนี้ เหมาะ
สำหรบั ธรุ กิจท่ตี QองการใหQบริการลกู คาQ อยู7ในระดบั สูงและมีโรงงานการผลติ หลายแห7ง

2.2 วธิ ีการเลอื กประเมินการเลอื กทำเลท่ีตัง้ ทเี่ หมาะสม

(ปรชี า ประเสรฐิ สกุลไชย, 2553) [4] ไดสQ รปุ เทคนิคการเลือกทำเลทีต่ ้ัง ที่เป5นท่ีนิยมมี 4 วธิ ี ดงั น้ี
2.2.1 วธิ วี เิ คราะหHจุดศูนยHกลางแรงโนมQ ถว7 ง (Center of Gravity)

เป5นวิธีในการหาตำแหน7งที่ใหQตQนทุนหรือระยะเวลาโดยรวมที่ต่ำที่สุดในกรณีที่มีจุดปลายทางหลายจุด ซึ่งวิธีวิเคราะหH
จุดศูนยHกลางแรงโนQมถ7วง เป5นวิธีหนึ่งที่นิยมใชQในการหาศูนยHกระจายสินคQา ที่มีเป≤าหมายใหQตQนทุนในการกระจายสินคQามีค7า
นQอยที่สุด โดยวิธีวิเคราะหHจุดศูนยHกลางแรงโนQมถ7วงนี้ จะทำการวิเคราะหHตQนทุนในการกระจายสินคQาเป5นฟyงกHชันของระยะทาง
และปริมาณสินคQา ที่ทำการจัดส7งใหQกับจุดปลายทาง โดยวิธีวิเคราะหHจุดศูนยHกลางแรงโนQมถ7วงนี้ จะใชQร7วมกับการกำหนดจุด

19

บนแผนที่ เพื่อสรQางความสัมพันธHของตำแหน7งของจุดปลายทางแต7ละจุดในแผนที่ โดยมีสูตรในการคำนวณ ดังสมการท่ี (2.1)
และ (2.2)

"# = ∑ "!∗$! (2.1)
∑ "! (2.2)
∑ "!∗%!
%# = ∑ "!

เมอื่ && คอื ปรมิ าณสนิ คQาทีจ่ ดั ส7งไปยงั จุดปลายทาง '

(& คอื ตำแหนง7 แกน ( ของจุดปลายทาง '
)& คอื ตำแหนง7 แกน ) ของจุดปลายทาง '
(̅ คอื จุดศูนยกH ลางของตำแหน7งแกน "

)+ คือ จุดศูนยHกลางของตำแหนง7 แกน %

โดยมีขั้นตอนการหาตำแหนง7 ท่ีเหมาะสมดQวยวิธีวเิ คราะหHจุดศนู ยกH ลางแรงโนQมถ7วง (Center of Gravity)

1. หาจำนวนทต่ี ั้งของปyจจัย
2. พกิ ดั อาQ งองิ ของปจy จัยทกุ ตำแหนง7 ตามพิกัดภูมศิ าสตรจH ริง

3. ระบคุ 7านำ้ หนกั ถว7 งของปyจจัย
4. นำคา7 ไปคำนวณในสมการ Center of gravity
5. นำผลจากการคำนวณมากำหนดตำแหนง7 อาQ งอิงพกิ ดั X และ Y

2.2.2 วิธกี ารประเมินความสำคญั ของปyจจยั (Factor Rating)

เป5นวิธีการที่ใชQเลือกแหล7งทำเลที่ตั้งเพียงแห7งเดียว โดยในการพิจารณาถึงปyจจัยที่เกี่ยวขQองกับความสำเร็จของ
องคHกร โดยมีตัวอย7างปyจจัยที่นำมาพิจารณา เช7น ตQนทุนดQานแรงงานและค7าใชQจ7ายที่เกี่ยวขQอง แหล7งวัตถุดิบ การอยู7ใกลQตลาด
หรือแหล7งวัตถุดิบ สภาพแวดลQอม การมีปyจจัยสนับสนุนดQานสาธารณูปโภค พลังงานและการคมนาคม รวมไปถึงคุณภาพชีวิต

ของคนในพื้นที่ เป5นตQน ซึ่งที่กล7าวมาขQางตQน สามารถนำมาใชQในการพิจารณาเลือกสถานที่ไดQ จะใชQขQอมูลทั้งขQอมูลเชิงปริมาณ
และเชิงคุณภาพ ซึ่งจะเป5นพิจารณาทางเลือกแต7ละทางเลือกที่มีทั้งหมด โดยใชQความตQองการและเหมาะสมของแต7ละโรงงาน

ในการพิจารณา ซึ่งวิธีการประเมินความสำคัญของปyจจัยนี้ จะช7วยในการวิเคราะหHและเปรียบเทียบแต7ละทางเลือก โดยค7าที่ไดQ
จากวิธีการประเมินความสำคัญของปyจจัย เป5นค7าที่ผ7านการพิจารณาปyจจัยต7าง ๆ ที่มีความสำคัญขององคHกรซึ่งมีขั้นตอนใน

การทำงาน
1. กำหนดตัวแปรที่มคี วามสำคัญตอ7 การตดั สินใจ
2. กำหนดน้ำหนักของแตล7 ะปyจจัยท่มี ีความสำคัญตอ7 การตัดสินใจ

3. กำหนดระดบั ในการวดั คะแนนของแต7ละปจy จัยและกำหนดค7าตำ่ สุดของแต7ละปจy จัย
4. ทำการใหคQ ะแนนแต7ละทางเลอื กที่มที ัง้ หมด

5. นำนำ้ หนักของแตล7 ะปจy จัยเขQามาคำนวณรว7 มกับคะแนนของแตล7 ะทางเลือก
6. ทำการคัดเลอื กทางเลอื กทใี่ หคQ ะแนนสงู ทส่ี ดุ

20

3.2.3 วิธีเทคนคิ หาระยะทางรว7 มกับค7าขนสง7 (Load-Distance Technique)

เป5นวิธีที่จะเลือกทำเลที่ตั้งที่เหมาะสมเพียงแห7งเดียวจากหลายตำแหน7งทำเลที่ตั้งที่เสนอขึ้นมาเป5นทางเลือกโดยการ

คำนวณหาระยะทางของแต7ละทำเลที่ตั้งคูณเขQากับอัตราค7าขนส7งของแต7ละทำเลที่ตั้ง ตามระยะทางที่วัดเป5นเสQนตรง ดัง

ข้ันตอนต7อไปนี้

1. หาระยะทางระหว7างทำเลที่ตัง้ โดยใชทQ ฤษฎีพีทาโกรสั ดังสมการที่ (2.3)

,'( = -("' − "()) + (%' − %()) (2.3)

โดยท่ี ,'( คือ ระยะทางระหวา7 งพ้นื ที่ A และพื้นที่ B
"' คอื ตำแหนง7 ของพืน้ ท่ี A บนแกน X
"( คอื ตำแหน7งของพื้นท่ี B บนแกน X
%' คอื ตำแหน7งของพืน้ ที่ A บนแกน Y
%( คือ ตำแหน7งของพ้นื ที่ B บนแกน Y

2. คำนวณระยะทางร7วมกับค7าขนส7งโดยคูณระยะทางเขQากับปyจจัยที่จะส7งผลถึงค7าขนส7งโดยรวม เช7น อัตราค7าขนส7งจำนวน

เที่ยวหรอื จำนวนหนว7 ยของสนิ คQาซ่ึงปyจจยั เหล7าน้ี ถาQ ย่ิงตอQ งขนส7งระยะทางไกล ก็จะย่งิ เพมิ่ มากขน้ึ

โดยคำนวณดวQ ยสมการ (2.4) 67 = ∑ 9& ( ,&

(2.4)

โดยท่ี 9& คอื อตั ราค7าขนส7งหรือจำนวนเทีย่ ว
คือ ระยะทางระหว7างทำเลทต่ี ั้งแต7ละแห7ง
,&

3. เลือกทำเลทต่ี ั้งที่มคี 7า 67 ต่ำทสี่ ุด

3.2.4 วธิ กี ำหนดการเชงิ เสQน (Linear Programming)

เป5นการนำคณิตศาสตรHมาใชQในการแกQปyญหาที่ตQองการทราบจุดหรือคำตอบที่เหมาะสมหรือไดQประโยชนHสูงสุด

(solving optimization problems) เช7น การคQนหา เพื่อดูว7าจากตำแหน7งคลังสินคQาที่เลือกมา สถานที่ใดเหมาะสมกับการ

ขายมากที่สุดและมีตQนทุนต่ำสุด การที่เรานำขQอมูลปyญหามาสู7สมการคณิตศาสตรHเพื่อหา จุดมากที่สุด (Maximize Point) หรือ

จุดนQอยที่สุด (Minimize Point) อย7างนี้เราเรียกว7าโปรแกรมคณิตศาสตรH (Mathematical Programming) ซึ่งประกอบไป

ดQวยองคHประกอบสำคัญ 3 สว7 น คือ

1. Decision Variable หมายถึง ตัวแปรที่ใชQตดั สนิ ใจ ซึ่งผQบู ริหารหรอื ผมQู ีอำนาจตัดสินใจจะเป5นผูQกำหนด

2. Objective Function หมายถึง ความตอQ งการสดุ ทาQ ย ทีต่ Qอง Maximize หรอื Minimize แลQวแต7กรณี

3. Constrains หมายถึง ขอQ จำกดั หรือเงอื่ นไข ท่ีจำเปน5 ตQองทำตามหรือหลีกเล่ียงไมไ7 ดQ

21

2.3 รา$ นค$าตวั แทน
ตัวแทนจำหน7ายหรือผูQจัดจำหน7าย (Dealer) [5] มีความหมายคลQายกับคำว7า Agent หมายถึง รQานคQาหรือผูQขายท่ี

เป5นตัวกลางระหว7างผูQผลิตกับผูQบริโภค เป5นผูQที่ไดQรับการแต7งตั้งจากบริษัทแม7 ใหQนำสินคQาไปขายต7อใหQกับผูQบริโภค ยกตัวอย7าง
ตามในโครงงานที่ไดQจัดทำคือ ทางรQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว ไดQแต7งตั้งใหQมีรQานคQาตัวแทนจำหน7ายทั้งหมด 48 แห7งทั่ว
ประเทศ

การจัดหาผ7านตัวแทนจำหน7าย ครอบคลุมทรัพยากรสารสนเทศทั้งในรูปสิ่งพิมพHและอิเล็กทรอนิกสHหรือออนไลนH
ปyจจุบันตัวแทนจำหน7ายมีบทบาทมากขึ้น เพราะหQองสมุดส7วนใหญ7ใชQบริการสั่งซื้อ จัดหา บอกรับ ผ7านตัวแทนจำหน7าย และ
เพราะการผูกขาดของตัวแทนจำหน7ายที่ไดQรับสิทธิจากสำนักพิมพHใหQเป5นผูQจำหน7ายแต7เพียงรายเดียวในแต7ละประเทศ ส7งผลใหQ
หอQ งสมดุ ตอQ งดำเนินการจดั หาผา7 นตวั แทนจำหน7ายดงั กลา7 ว

การจัดหาผ7านตัวแทนจำหน7าย มีทั้งขQอดีและขQอเสียที่เห็นไดQอย7างชัดเจน ขQอดีคือ ประหยัดเวลาและแรงงานในการ
ดำเนินงาน ขQอเสียคือ ค7าใชQจ7ายในการบอกรับเพิ่มมากขึ้น เพราะตQองเสียค7าใชQจ7ายในการใชQบริการผ7านตัวแทน (Service
charge) และที่สำคัญกรณีที่ตัวแทนจำหน7ายไดQรับสิทธิผูกขาดในการจำหน7ายจากสำนักพิมพHแต7เพียงรายเดียว เรื่องการเจรจา
ต7อรองราคา ทำไดQยากเพราะไม7มีคู7แข7งในการจำหน7าย หากหQองสมุดมีความร7วมมือกันเป5นเครือข7าย จะมีพลังในการเจรจา
ตอ7 รองเพอ่ื ใหQไดQราคาที่ตำ่ ลงชว7 ยใหQประหยดั งบประมาณไดQมากย่ิงขึน้

2.4 การขนสtง
การขนส7งเป5นกิจกรรมโลจิสติกสHที่สำคัญ [6] เพราะการขนส7งเป5นการวางแผนและบริหารจัดการเพื่อลำเลียงสิ่งของ

จากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง มีความสำคัญต7อการดำเนินธุรกิจและความสามารถในการแข7งขัน การขนส7งที่มีประสิทธิภาพคือ
การกระจายสินคQาไดQอย7างทั่วถึง ถูกตQองตามชนิด ปริมาณ และตรงตามเวลาที่ลูกคQาตQองการ ความรวดเร็วในการขนส7งและ
ปริมาณการบรรทุกจะขึ้นอยู7กับรูปแบบการขนส7งที่แตกต7างกัน มีผลทำใหQการตอบสนองความตQองการของผูQบริโภคเพิ่มมากขึ้น
แต7ประสิทธิผลอาจลดนQอยลง ประเภทของการขนส7งมีผลต7อสินคQาคงเหลือ ราคา และสถานที่ตั้ง ในโซ7อุปทานประเภทของการ
ขนสง7 ประกอบดวQ ย การขนสง7 ทางถนน การขนสง7 ทางนำ้ การขนส7งทางรถไฟ การขนสง7 ทางอากาศและการขนสง7 ทางราง/ทอ7

การขนส7งสินคQาทางถนน สามารถแยกไดQเป5น 2 ประเภท คือ การขนส7งปฐมภูมิ (Primary Transport) และการ
ขนส7งทุติยภูมิ (Secondary Transport) มีความแตกต7างกันทั้งเป≤าหมายในการวางแผนและปฏิบัติการ การขนส7ง
ภายในประเทศจะมีความแตกต7างกันอย7างชัดเจนที่สุด โดยในภาพที่ 2 โซ7อุปทานจะประกอบดQวยจุดผลิต 2 แห7ง แลQวทำการ
ส7งต7อสินคQาที่ผลิตเสร็จเรียบรQอยแลQวไปยังศูนยHกระจายสินคQาระดับประเทศ (NDC) และส7งต7อไปยังศูนยHกระจายสินคQา ระดับ
ภูมิภาค (RDC) ดQวยปริมาณสินคQาที่เต็มพาหนะ จากนั้นรQานคQาปลีกจะไดQรับสินคQาที่สั่งในแต7ละวันจากศูนยHกระจายสินคQาระดับ
ภูมิภาค (RDC)

22

แผนภาพท่ี 12 : การขนส7งสินคQาทางถนนแบบท่วั ไป
ท่มี า : ค7ูมอื การจัดการโลจิสติกสHและการกระจายสินคาQ (2551 : 544)

การขนส7งปฐมภูมิ เป5นการขนส7งที่เคลื่อนยQายสินคQาจากจุดส7งสินคQาเพียงจุดเดียว ดQวยตQนทุนนQอยที่สุด และบรรจุ
สินคQาเต็มขนาดของพาหนะ มักจะถูกมองว7าเป5นกิจกรรมที่ไม7เพิ่มคุณค7าใหQกับการปฏิบัติการ เพราะไม7มีส7วนเกี่ยวขQองโดยตรง
กบั ลูกคาQ ปลายทางหรือราQ นคQาปลีก ดงั แสดงในแผนภาพที่ 2 ลักษณะอ่นื ๆ ที่สำคญั ของการขนสง7 ปฐมภูมิ มีดังน้ี

- พาหนะทเ่ี ลอื กใชQงานจะมกี ารใชงQ านเป5นระยะเวลานาน เพอ่ื ใหเQ กิดประสิทธิภาพการใชQงานทีส่ งู สุด
- การบรรทุกสนิ คาQ ในเทีย่ วกลับจะทำใหQการใชQพาหนะอยา7 งเต็มประสิทธิภาพมากยิ่งข้ึน
การขนส7งทุติยภูมิ เป5นการติดต7อโดยตรงกับรQานคQาปลีกหรือลูกคQาคนสุดทQาย เป5นส7วนสำคัญในการบริการลูกคQาตาม
ยุทธศาสตรHดQานโลจิสติกสH ดังนั้นการลดตQนทุนจึงไม7ใช7ประเด็นหลักเหมือนกับการขนส7งปฐมภูมิ แต7ใหQความสำคัญกับการ
บริการลกู คาQ ลกั ษณะอ่นื ๆ ทีส่ ำคัญของการขนสง7 ทตุ ิยภมู ิ

2.5 แนวคิดและทฤษฎี
2.5.1 กำหนดการเชิงเส$นจำนวนเตม็ (Integer Linear Programming: ILP)
กำหนดการเชิงจำนวนเต็ม (Integer programming problem) คือ ปyญหากำหนดการเชิงเสQนโดยที่ตัวแปรตัดสินใจ

ทกุ ตวั ตQองเป5นจำนวนเตม็
ปญy หากำหนดการเชิงจำนวนเตม็ สามารถจำแนกประเภทของปญy หาไดQตามคา7 ของตัวแปรตัดสินใจ ดงั นี้

1. ปyญหากำหนดการเชงิ จำนวนเตม็ แบบแทQ (pure integer programming problem: IP)
ถาQ ปyญหานนั้ มีขQอจำกดั คอื ตวั แปรทุกตวั เป5นจำนวนเตม็

2. ปyญหากำหนดการเชิงจำนวนเตม็ แบบผสม (mixed integer programming problem: MIP)
ถาQ ปญy หาน้นั มขี อQ จำกัดคือ ตวั แปรบางตวั เปน5 จำนวนเตม็

3. ปญy หากำหนดการเชิงจำนวนเตม็ ทวภิ าค (binary integer programming problem: BIP)
ถQาปyญหานั้นมีขQอจำกัดคือ ตัวแปรทกุ ตวั เป5น 0 หรือ 1

23

2.5.2 ปญk หาการเดนิ ทางของพนกั งานขาย
ปyญหาการเดินทางของพนักงานขาย (travelling salesman problem : TSP) [7] เป5นปyญหาที่ตQองตัดสินใจเพื่อหา
เสQนทางการเดินทางเมื่อมีเมืองหรือสถานที่ที่ตQองเดินทางไปจำนวน N เมืองหรือ N สถานท่ี โดยจะตQองเดินทางจากเมืองใด
เมืองหนึ่งในจำนวน N เมือง และจะตQองเดินทางผ7านเมืองทุกเมือง โดยไม7ซ้ำเมืองเดิม และกลับมาที่เมืองที่เริ่มตQนเหมือนการ
เดนิ วนรอบ ซ่ึงเสนQ ทางทเ่ี ลอื กเดินทางอาจจะคำนงึ ถงึ ค7าใชQจา7 ยท่ีนQอยทีส่ ุด หรอื ระยะทางท่ีใชQในการเดนิ ทางนอQ ยท่ีสุด เป5นตQน

แบบจำลองทางคณติ ศาสตร9
ดชั นี
", $ แทน ลำดับการเดินทางจากสถานท่ี " ไปยงั สถานที่ $ โดย ", $ = 0,1,2,…,n
% แทน จำนวนสถานท่ที งั้ หมด
พารามเิ ตอรH
&!" แทน ระยะทางระหวา7 งสถานที่ " ไปยังสถานที่ $
' แทน จำนวนจุดส7ง ' = {1,2,..,n}

ตวั แปรตัดสินใจ แทน 1 เมอ่ื เดนิ ทางสถานที่ " ไปยงั สถานที่ $
0 เมอ่ื เกดิ กรณีอน่ื ๆ
(!"
เป5นเซตของทัวรยH 7อย (Sub tour) ท่ีเกดิ การครบรอบขณะทลี่ ำดบั การเดินทางไม7ผา7 นจดุ
) ทั้งหมดและ |)| เปน5 ปรมิ าณจดุ ของลูกคQาในทวั รยH อ7 ย

ฟyงกHชนั จุดประสงคH Min ! ""##"# (2.5)
เงอ่ื นไขบงั คับ ",#∈&
"'# (2.6)
(2.7)
! #"# = 1 , ∀) (2.8)

"∈&
"'#

! ##" = 1 , ∀)

"∈&
"'#

! #"# ≤ |,| − 1, ∀, ⊂ /, 2 ≤ |,| ≤ 1 − 1

",#∈(

#"# ∈ {0,1} , ∀6, ) ∈ /

24

2.5.3 ปkญหาการจดั เสน$ ทางการเดินรถ
ปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถถูกพัฒนามาจากปyญหาการจัดเสQนทางของพนักงานขาย [8] (Travelling

Salesman Problem) โดยลักษณะปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถเริ่มแรกนั้นจะระบุขQอจำกัดคQานปริมาณความจุของ
พาหนะส7งสินคQา โดยเรียกปyญหานี้ว7า Capitated Vehicle Routing Problem (CVRP) ซึ่งสามารถอธิบายลักษณะของปyญหา
ไดQเบื้องตQนคือ จำนวนผูQรับบริการทุกรายจะตQองไดQรับการบริการส7งสินคQาโดยพาหนะ จากศูนยHกระจายสินคQาหนึ่ง โดยพาหนะ
ทง้ั หมดตอQ งมขี นาดความจสุ นิ คาQ เทา7 กนั (Homogeneous Vehicles) โดยอุปสงคHของผูQรับบริการแต7ละรายมีปริมาณที่แตกต7าง
กันไปที่สำคัญขนาดความจุสินคQาของพาหนะมีขีดจำกัด และพาหนะไม7สามารถแบ7งส7งสินคQา (Split Delivery) ใหQแก7
ผูQรับบริการหนึ่ง ๆ ไดQ (ในกรณีที่สินคQาคงเหลือในรถไม7พอกับความตQองการ) ดังนั้นปyญหาการจัดเสQนทางการเดินรถ คือการ
ออกแบบเสQนทางเพื่อตอบสนองอุปสงคHแก7ผูQรับบริการไดQทั้งหมด โดยใหQเกิดตQนทุนต่ำที่สุดบนขQอจำกัดที่สำคัญ คืออุปสงคHของผQู
บริการทั้งหมดบนเสQนทางหนึ่ง ๆ จะตQองไม7เกินขนาดความจุสินคQาของพาหนะ โดยตQนทุนต่ำที่สุดที่เกิดขึ้นหมายถึงการใหQเกิด
ค7าใชQจ7ายการขนส7งต่ำที่สุด ซึ่งรวมถึงการใชQจำนวนพาหนะใหQนQอยที่สุด การใชQเชื้อเพลิงใหQนQอยที่สุด หรือการเดินทางโดยใชQ
ระยะทางขนส7งใหQนQอยทสี่ ดุ หรือการใชQเวลาการเดินทางในการขนส7งใหนQ Qอยท่สี ุด

2.6 งานวิจยั ทีเ่ กีย่ วขอ$ ง
ฉัตริกา สมรูป (2557) [6] ไดQศึกษารูปแบบการกระจายสินคQา ตQนทุนที่เกี่ยวขQอง การจัดเก็บสินคQาในรูปแบบปyจจุบัน

โดยนำทฤษฎีจุดสั่งซื้อใหม7 (Reorder Point) และสินคQาคงคลังสำรอง (Safety Stock) มาประยุกตHใชQ ซึ่งมีวัตถุประสงคHคือ
การลดตQนทุนในส7วนที่ซับซQอนที่เกิดขึ้นในการกระจายสินคQาที่ศูนยHกระจายสินคQา (DC) และคลังจังหวัด โดยทำการเทียบตQนทุน
การกระจายสินคQา ไดQผลสรุปว7าการกระจายสินคQาในรูปแบบส7งสินคQาตรงจากโรงงานถึงลูกคQา (Direct Shipment) มีความ
เหมาะสมทางดQานตQนทุนการกระจายสินคQามากกว7ารูปแบบการกระจายสินคQาอื่น ๆ พบว7าสามารถลดตQนทุนในการกระจาย
สินคQาคิดเป5นมูลค7า 5,457,369 บาท และสามารถลดเที่ยวการขนส7งสินคQาจากโรงงานมาคลังสินคQาไดQ 3,405 เที่ยว และยัง
สามารถลดปริมาณสินคQาคงคลังที่คลังจังหวัดไดQ มีทำการคำนวณสินคQาคงคลังสำรองและจุดสั่งซื้อใหม7 ทำใหQบริษัทสามารถลด
ตQนทุนการจัดเก็บสนิ คาQ คงคลงั คิดเป5นมลู ค7า 16,534,323 บาท

พัชรธิรา ศิริเลี้ยง และ ปารวี จารุพันธH (2562) [9] ไดQศึกษาเพื่อลดตQนทุนและระยะทางการขนส7งสินคQา จากการ
เลือกจัดตั้งศูนยHกระจายสินคQาขนาดย7อยตามภูมิภาคต7าง ๆ ซึ่งในปyจจุบันมีศูนยHกระจายสินคQาเพียงแห7งเดียวคือ ศูนยHกระจาย
สินคQาอำเภอวังนQอย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยไดQนำตัวแบบทางคณิตศาสตรH Capacited Location Routing
Problem(CLRP) ประยุกตHกับโปรแกรม CPLEX ในการวิเคราะหHหาผลลัพธHของคำตอบที่ดีที่สุดในการเลือกตั้งศูนยHกระจาย
สินคQาขนาดย7อย โดยผลจากการเปรียบเทียบตQนทุนพบว7า ตQนทุนค7าจัดส7งสินคQาอุปโภคบริโภค ก7อนจัดตั้งศูนยHกระจายสินคQา
ขนาดย7อย มีตQนทุนต7อเดือนเท7ากับ 2,033,710.00 บาท และตQนทุนค7าขนส7งต7อเดือนหลังจัดตั้งศูนยHกระจายสินคQาขนาดย7อย
เท7ากับ 1,226,283.11 บาท ซ่งึ ตนQ ทุนลดลงคิด เปน5 รอQ ยละ 39.70

วลัยลักษณH อัตธีรวงศH และ สิวนียH ปงลังกา (2563) [10] ไดQศึกษาเพื่อหาตำแหน7งที่ตั้งคลังสินคQาและศูนยHกระจาย
สินคQาที่เหมาะสมในการขนส7งสินคQาไปยังปลายทาง เดิมมีคลังสินคQา 1 แห7งในจังหวัดสมุทรปราการและมีศูนยHกระจายสินคQา
ทั้งหมด 9 แห7ง โดยมีวัตถุประสงคHเพื่อมีตQนทุนการขนส7งที่ต่ำที่สุด มีการใชQตัวแบบทางคณิตศาสตรH วิเคราะหHขQอมูลดQวย
โปรแกรม LINGO ไดQผลสรุปว7าบริษัทควรมีคลังสินคQา 1 แห7งในจังหวัดสมุทรปราการและมีการเพิ่มศูนยHกระจายสินคQาเป5น 12
แห7ง ซ่งึ จะสามารถลดตQนทุนการขนส7งไดQ 1,343,170 บาทตอ7 เดือน ซึ่งคิดเปน5 รQอยละ 6.1

ภัคพร เสารHฝyüน, จุฑาทิพยH ดีมีศรี และ วงศธร งามกาละ (2560) [11] ไดQศึกษาการจัดเสQนทางที่เหมาะสมสำหรับ
การเดินเรือเร็วไปยังหมู7เกาะสิมิลัน กรณีศึกษาบริษัท M&N Speed Boat โดยการสรQางแบบจำลองทางคณิตศาสตรH
(Mathematical Model) ดQวยแบบจำลองโปรแกรมเชิงเสQน (Linear Programming Model) โดยนำมาประยุกตHใชQกับการ
แกQปyญหาการเดินทางของพนักงานขาย (Travelling Salesman Problem) และใชQโปรแกรม CPLEX ในการแกQปyญหา ซึ่งผล

25

จากการจัดเสQนทางที่ไดQสามารถลดระยะทางไดQประมาณ 15.5 ไมลH (24.94 กิโลเมตร) และยังมีการเพิ่มเสQนทางใหม7ไปยังเกาะ
ตาชัยใหQกับบริษัท M&N Speed Boat เพื่อเป5นการขยายตลาดนักท7องเที่ยว พบว7าการเพิ่มเสQนทางใหม7นั้นทำใหQสามารถเพ่ิม
ผล กำไรไดถQ งึ 26,100 บาท/วัน (กำไรนี้ยงั ไมม7 กี ารหกั ตนQ ทนุ คงที)่

อนันตH มุ7งวัฒนา , ปุณยนุช ชัยเจริญธาดา และ ชัชพันธH ขำญาติ (2555) [12] มีวัตถุประสงคHเพื่อพัฒนาวิธีการในการ
แกQปyญหาการเดินทางของพนักงานขายโดยมีขQอจำกัดของความจุเชื้อเพลิง เมื่อมีการใชQเชื้อเพลิง CNG สำหรับยานพาหนะ
และสถานี CNG ยังมีจำนวนจำกัด ดังนั้นการวางแผนก7อนเดินทางจึงเป5นเรื่องที่สำคัญ และยังมีเรื่องของการหยุดเติมเชื้อเพลิง
เพื่อใหQใชQระยะเวลาการเดินทางทั้งหมดนQอยที่สุด นอกจากนี้ยังหาเสQนทางที่สั้นที่สุดในการเดินทางออกนอกเสQนทางเพื่อไปเติม
เชื้อเพลิง โดยจะตQองหยุดเติมเชื้อเพลิงอย7างนQอย 1 ครั้ง ซึ่งพวกเขาแกQปyญหาโดยหาเสQนทางที่สั้นที่สุดระหว7างแต7ละคู7ทั้งหมด
และหาตQนไมQแบบทอดขQามเล็กสุด มีขQอมูลการไปถึงลูกคQาที่ 1-5 และจุดเติมเชื้อเพลิง A-C ไดQผลออกมาว7า เมื่อรถออกจาก
จุดเริ่มตQนดQวยเชื้อเพลิงเต็มถัง ซึ้งสามารถเดินทางไดQ 150 กิโลเมตร เมื่อเดินทางไปถึงลูกคQาที่ 3 จึงออกนอกเสQนทางไปเติม
เชื้อเพลิงที่จุดเติมเชื้อเพลิง C แลQวจึงเดินทางต7อไปยังลูกคQาต7อไป ซ่ึงมีเวลาในการเติมเชื้อเพลิง 1 ครั้ง มีระยะทางในการ
เดินทางเทา7 กับ 169 กิโลเมตร และใชQเวลาทั้งสิ้น 179 นาที

รัฐกร แตงแสงจันทรH (2558) [13] งานวิจัยนี้เป5นการนำเสนอการจัดเสQนทางเดินรถที่มีเงื่อนไขกรอบเวลาและ
ขQอจำกัดเวลาการทำงานเพื่อขนส7งไปยังลูกคQาหลายจุดโดยมีท7ารถเดี่ยวตั้งอยู7ที่คลังสินคQา การแกQปyญหาโดยใชQวิธีอาณาจักรมด
มีการพิจารณาเงื่อนไขกรอบเวลา น้ำหนักบรรทุก และขQอจำกัดเวลาการทำงาน แลQวนำมาสรQางขั้นตอนวิธีทางคอมพิวเตอรH ทำ
ใหQสามารถไดQคำตอบท่ีเหมาะสมภายใตQเวลาอันรวดเร็ว เสQนทางการขนส7งสินคQาที่เป5นไปไดQข้ึนอยู7กับความตQองการสQนคQาและ
เวลาส7งสินคQาของลูกคQา การพิจารณาเสQนทางการเดินรถประกอบดQวย เวลาออกรถจากท7ารถ เวลามาถึงลูกคQาเร็วที่สุด เวลาถึง
ลูกคQาชQาสุด และเวลากลับมายังท7ารถ โดยระยะเวลาการเดินทางเป5นไปตามแผนการขนส7งและภายใตQขQอจำกัดเวลาเวลาการ
ทำงานทีก่ ำหนด ผลท่ไี ดQทำใหQเกดิ เวลารอคอยนQอยทีส่ ดุ ใชQระยะทางและเวลาเดนิ ทางโดยรวมแตล7 ะเสQนทางนอQ ยทสี่ ดุ

คลอเคลีย วจนะวิชากร และ กนกกาญจนH ศรีสุรินทรH (2561) [14] ศึกษาการจัดเสQนทางเดินรถเก็บขยะของชุมชนใน
เขตเทศบาลตำบลอุบล จังหวัดอุบลราชธานี โดยจัดเสQนทางการเดินรถใหม7เพื่อใหQระยะทางรวมนQอยที่สุด ในโปรแกรม
Microsoft Excel Solver ส7งผลต7อการลดตQนทุนและรอบเวลาการทำงานการเดินรถเก็บขยะ มีจุดบริการเก็บขยะทั้งสิ้น 45
จุด ระยะทางรวม 123 กิโลเมตร จากการศึกษาคณะผูQวิจัยไดQจัดกลุ7มจุดเก็บขยะใหม7เหลือเพียง 27 จุด ระยะทางรวม 73
กิโลเมตร โดยใชQฟyงกHชันวิธีเชิงวิวัฒนาการ (Evolutionary Method) และวิธีแบบประหยัด (Saving Algorithm) โดยแบ7งเป5น
2 กรณี คือ กรณีการเดินรถ 1 เสQนทาง และกรณีการเดินรถ 2 เสQนทาง ผลลัพธHจากการศึกษาพบว7า วิธีเชิงวิวัฒนาการใหQระยะ
ทางการเดินรถสั้นที่สุด โดยกรณีเดินรถ 1 เสQนทาง ลดลงจากเดิม 49.3 กิโลเมตร คิดเป5นรQอยละ 67.53 และกรณีเดินรถ 2
เสQนทาง ระยะทางเดินรถลดลงจากเดิม 40 กิโลเมตร คิดเป5นรQอยละ 54.79 และพบว7าการจัดเสQนทางเดินรถ 1 เสQนทางไดQ
ระยะทางส้นั กว7าการจดั เสQนทางเดนิ รถ 2 เสQนทาง

26

สรุปการทบทวนวรรณกรรมในรปู แบบตาราง

ตารางที่ 8 : สรปุ งานวจิ ยั ทีเ่ กยี่ วขQอง

ชอ่ื เร่อื ง ผูว$ ิจยั (ปäทว่ี จิ ยั ) เคร่ืองมอื รายละเอยี ดโดยยtอ

การศกึ ษารปู แบบการ ฉตั รกิ า สมรูป (2557) ทฤษฎจี ดุ สงั่ ซื้อใหม7 ศึกษารูปแบบการกระจายสินคQา ตQนทุนที่

กระจายสินคQา เพ่อื ลด (Reorder Point) และ เกี่ยวขQอง ซึ่งมีวัตถุประสงคHคือ การลดตQนทุน

ตนQ ทนุ โลจสิ ตกิ สH กรณี สินคQาคงคลงั สำรอง ในส7วนที่ซับซQอนที่เกิดขึ้นในการกระจายสินคQา

บรษิ ทั X.X.X. จำกัด (Safety Stock) ที่ศูนยHกระจายสินคQา (DC) และคลังจังหวัด

โดยทำการเทียบตQนทุนการกระจายสินคาQ

การเลือกทำเลทตี่ ้งั เพ่อื พัชรธริ า ศริ เิ ล้ียง และ Capacited Location ศึกษาเพื่อลดตQนทุนและระยะทางการขนส7ง

จดั ต้ังศูนยกH ระจายสินคาQ ปารวี จารุพนั ธH (2562) Routing Problem สินคQา จากการเลือกจัดตั้งศูนยHกระจายสินคQา

กรณีศึกษา : (CLRP) ประยกุ ตHกบั ขนาดย7อยตามภูมิภาคต7าง ๆ ซึ่งในปyจจุบันมี

บรษิ ทั จัดสง7 สินคาQ โปรแกรม CPLEX ศูนยHกระจายสินคQาเพียงแห7งเดียวคือ ศูนยH

อุปโภคบรโิ ภค กระจายสินคQาอำเภอวังนQอย จังหวัด

พระนครศรีอยุธยา วิเคราะหHหาผลลัพธHของ

คำตอบที่ดีที่สุดในการเลือกตั้งศูนยHกระจาย

สินคQาขนาดย7อย โดยผลจากการเปรียบเทียบ

ตนQ ทนุ

การเลือกตำแหนง7 ท่ีตัง้ วลัยลักษณH อัตธีรวงศH ตัวแบบทางคณติ ศาสตรH ศึกษาเพื่อหาตำแหน7งที่ตั้งคลังสินคQาและศูนยH

ของคลงั สนิ คQาและศูนยH และ สิวนียH ปงลังกา วเิ คราะหขH Qอมลู ดวQ ย กระจายสินคQาที่เหมาะสมในการขนส7งสินคQา

กระจายสินคาQ : (2563) โปรแกรม LINGO ไปยังปลายทาง เดิมมีคลังสินคQา 1 แห7งใน

กรณีศกึ ษา บรษิ ทั จังหวัดสมุทรปราการและมีศูนยHกระจายสินคQา

ไปรษณยี Hไทย ทั้งหมด 9 แห7ง โดยมีวัตถุประสงคHเพื่อมีตQนทุน

ดสิ ทริบิวช่ัน จำกดั การขนส7งทต่ี ่ำทีส่ ดุ

การลดตQนทุนการขนสง7 ภคั พร เสารHฝyüน, การแกQปญy หาการ ศึกษาการจัดเสQนทางที่เหมาะสมสำหรับการ

โดยการบรหิ ารจดั การ จฑุ าทพิ ยH ดีมีศรี และ เดินทางของพนกั งาน เดินเรือเร็วไปยังหมู7เกาะสิมิลัน กรณีศึกษา

เสQนทางเดนิ เรอื ยนตเH ร็ว วงศธร งามกาละ ขายและใชโQ ปรแกรม บริษัท M&N Speed Boat

บริษัท M&N Speed (2560) CPLEX

Boat

ปyญหาการเดินทางของ อนันตH มง7ุ วัฒนา, การแกปQ ญy หาการ เพื่อพัฒนาโดยมีขQอจำกัดของความจุเชื้อเพลิง

พนักงานขายเม่ือมี ปุณยนชุ ชัยเจริญธาดา เดินทางของ เมื่อมีการใชQเชื้อเพลิงCNG สำหรับยานพาหนะ

ขดี จำกัดดาQ นการ และ ชัชพนั ธH ขำญาติ พนักงานขาย และสถานี CNG ยังมีจำนวนจำกัด ดังนั้นการ

เตมิ เชื้อเพลงิ (2555) วางแผนก7อนเดินทางจึงเป5นเรื่องที่สำคัญ และ

การหยุดเติมเชื้อเพลิง เพื่อใหQใชQระยะเวลาการ

เดินทางทั้งหมดนQอยที่สุด นอกจากนี้ยังหา

เสQนทางที่สั้นที่สุดในการเดินทางออกนอก

เสQนทางเพื่อไปเติมเชื้อเพลิง โดยจะตQองหยุด

เตมิ เชือ้ เพลิงอยา7 งนQอย 1 คร้ัง

27

ช่ือเรอ่ื ง ผู$วิจัย(ปทä ี่วิจยั ) เครื่องมือ รายละเอยี ดโดยยtอ
วิธีอาณาจกั รมด
การจัดเสนQ ทางเดนิ รถ รัฐกร แตงแสงจนั ทรH การจัดเสQนทางเดินรถที่มีเงื่อนไขกรอบเวลา
เพอ่ื ส7งสินคQาหลายจุดที่ (2558) โปรแกรม Microsoft และขQอจำกัดเวลาการทำงานเพื่อขนส7งไปยัง
มเี ง่อื นไขกรอบเวลาและ Excel Solver ลูกคQาหลายจุดโดยมีท7ารถเดี่ยวตั้งอยู7ที่
ขQอจำกัดเวลาการทำงาน
คลังสินคQา การแกQปyญหาโดยพิจารณาเงื่อนไข
วธิ กี ารหาคำตอบสำหรับ คลอเคลีย วจนะวชิ ากร กรอบเวลา น้ำหนักบรรทุก และขQอจำกัดเวลา
ปญy หาการจัดเสQนทางรถ และ กนกกาญจนH
การทำงาน แลQวนำมาสรQางขั้นตอนวิธีทาง
เกบ็ ขยะมลู ฝอย ศรสี ุรินทรH (2561) คอมพิวเตอรH ทำใหQสามารถไดQคำตอบที่
กรณีศกึ ษา เหมาะสมภายใตQเวลาอันรวดเร็ว ใชQระยะทาง

เทศบาลตำบลอุบล และเวลาเดินทางโดยรวมแต7ละเสQนทางนQอย
ทีส่ ุด
จงั หวัดอบุ ลราชธานี
ศึกษาการจัดเสนQ ทางเดนิ รถเกบ็ ขยะของชมุ ชน
ในเขตเทศบาลตำบลอบุ ล จังหวัดอบุ ลราชธานี

โดยจัดเสนQ ทางการเดนิ รถใหมเ7 พอื่ ใหรQ ะยะทาง
รวมนQอยที่สดุ สง7 ผลต7อการลดตQนทุนและรอบ
เวลาการทำงานการเดนิ รถเกบ็ ขยะ มจี ดุ

บรกิ ารเกบ็ ขยะทงั้ สิ้น 45 จุด ระยะทางรวม
123 กโิ ลเมตร

28

บทท่ี 3

ระเบียบวิธีวจิ ัย
(METHODOLOGY)

3.1 ขอ$ มลู ทัว่ ไปของบรษิ ัทกรณศี กึ ษา
องคHการคQาของสำนักงานคณะกรรมการส7งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา หรือองคHการ

คQาของ สกสค. ไดQมีการจัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.2493 โดยรวมกิจการของรQานศึกษาภัณฑHพาณิชยHและโรงพิมพHคุรุสภาเขQาดQวยกัน ซึ่ง
เป5นรQานคQาของรัฐบาล ที่จำหน7ายแบบเรียนและอุปกรณHการเรียนทุกชนิด ปyจจุบันมีการขนส7งสินคQาเพื่อกระจายหนังสือจาก
คลงั หนงั สอื ราQ นศึกษาภณั ฑHพาณชิ ยสH าขาลาดพราQ ว จงั หวดั กรุงเทพฯ ไปยังรQานคาQ ตัวแทน 48 แหง7 ทัว่ ประเทศ โดยทางองคHการ
คQามีนโยบายจัดสรQางคลังหนังสือเพิ่มอีก 1 แห7ง ซึ่งคาดการณHว7าคลังหนังสือแห7งใหม7จะอยู7จังหวัดปทุมธานีหรือ
พระนครศรีอยุธยา เพือ่ การจดั ส7งท่รี วดเร็วและมีประสทิ ธิภาพมากข้ึน

3.2 สภาพปkญหา
จากปyญหากรณีศึกษา ในปyจจุบันหนังสือจะถูกขนส7งจากคลังหนังสือรQานศึกษาภัณฑHสาขาลาดพรQาว จังหวัด

กรุงเทพฯ เพียงแห7งเดียว ซึ่งมีขQอจำกัดทางดQานพื้นที่จัดเก็บและตำแหน7งที่ตั้งที่มีความหนาแน7นของจราจรสูง โดยจะขนส7ง
หนังสอื ไปยงั ราQ นคQาตัวแทนจำนวน 48 แหง7 ทว่ั ประเทศ เปน5 การขนส7งโดยรถบรรทุกจากการเก็บขQอมลู

1. ราQ นคาQ ตวั แทนจำหนา7 ย 48 แห7งท่ัวประเทศ
2. จำนวนการส่ังจอง/จดั ขายหนงั สือแบบเรียน 8 กล7มุ สาระ สำหรับรQานคาQ ตวั แทนจำหน7ายปì พ.ศ.2563
3. ยอดขายหนงั สอื แบบเรียน 8 กลม7ุ สาระ สำหรับรQานคาQ ตัวแทนจำหน7ายปì พ.ศ.2563
4. ระยะทางในการขนส7งหนังสอื จากคลังหนังสือไปยงั ราQ นคQาตัวแทน

3.3 กระบวนการแกป$ ญk หา
โครงงานการวิจัยฉบับนี้ทางคณะผูQวิจัยไดQทำการศึกษาการวางแผนตำแหน7งที่ตั้งที่เหมาะสมที่สุดของคลังหนังสือแห7ง

ใหม7 เริ่มจากข้ันตอนการดำเนินงานดังน้ี
1. การกำหนดปyญหา ซึ่งทางผูQจัดทำไดQพิจารณาจากความตQองการขององคHกรกรณีศึกษานั่นคือ การกำหนดตำแหน7ง

ที่ต้ังคลงั หนงั สือแหง7 ใหม7
2. กำหนดขอบเขตศึกษาพื้นที่การศึกษาคือ คลังหนังสือแห7งใหม7จะตั้งในจังหวัดปทุมธานีหรือจังหวัด

พระนครศรีอยุธยา
3. การเก็บรวบรวมขQอมูล จากการสัมภาษณHเจQาหนQาที่ โดยขอความอนุเคราะหHขQอมูลจากทางองคHกรเกี่ยวกับ

ปริมาณความตQองหนังสือเรียนของแต7ละรQานคQาตัวแทน ตำแหน7งที่ตั้งของรQานคQาตัวแทนแต7ละแห7ง และการหาระยะทาง
ระหว7างคลังหนงั สอื กบั ราQ นคQาตัวแทนโดย GOOGLE MAP

4. ใชQโปรแกรม Microsoft Excel และโปรแกรม VRP Spreadsheet Solver ในการหาผลลพั ธH
5. นำขQอมลู ท่ไี ดQมาวิเคราะหHและสรุปผลเพ่ือนำไปประยุกตใH ชQและพัฒนาต7อไป

29

แผนภาพท่ี 13 : แผนผังกระบวนการดำเนนิ งาน
30

แผนภาพที่ 14 : แผนผังการทำงาน
31

3.4 การเกบ็ รวบรวมขอ$ มูล

เก็บรวบรวมขQอมูลจะประกอบดQวยขQอมูลรQานคQาตัวแทนจำหน7าย 48 แห7งทั่วประเทศไทย ยอดขายหนังสือแบบเรียน

8 กลุ7มสาระ สำหรับรQานคQาตัวแทนจำหน7ายปì พ.ศ.2563 และระยะทางในการขนส7งหนังสือจากคลังหนังสือไปยังรQานตัวแทน

จำหน7าย 48 แห7ง ดังตอ7 ไปนี้

ตารางที่ 8 : รายช่อื ตวั แทนจำหนา7 ยและตำแหน7งทีต่ ้งั

ตารางที่ 9 : ยอดขายหนงั สือ สำหรบั ราQ นคาQ ตวั แทนจำหนา7 ยปì พ.ศ.2563

ตารางท่ี 10 : ละตจิ ูด ลองจจิ ดู ของรQานคาQ ตวั แทนจำหนา7 ย

ตารางท่ี 11 : เมทริกซHระยะทางระหว7างจดุ ตา7 ง ๆ (หน7วยเป5นกิโลเมตร)

3.4.1 ลกั ษณะกลมtุ ข$อมลู และตวั อยาt ง

ตารางท่ี 9 : รายชอ่ื ตวั แทนจำหนา7 ยและตำแหน7งทตี่ ั้ง

ภาค ลำดับที่ รายชอ่ื ร.าน/บรษิ ัท/หา. งห.นุ ส<วนจำกัด ท่ีอย<ู จังหวัด

1 คลงั ลาดพรQาว 2249 ถ. ลาดพรQาว แขวง สะพาน กรุงเทพฯ

(คลงั หนังสอื ปจy จุบัน) สอง เขตวังทองหลาง

ภาคเหนือ 2 ราQ นไทยพฒั นHศกึ ษา 135/2 หมู71 ต.สันกลาง เชียงใหม7

อ.สนั ป±าตอง

3 บรษิ ัท มวิ นคิ บ®คุ เซน็ เตอรH จำกัด 630 ถ.สิงหไคล ต.เวียง อ.เมือง เชียงราย

4 หจก.รงุ7 โรจนศH ึกษาภัณฑH 1967 หม7ู 16 ต.หนองไผ7 เพชรบรู ณH

อ.หนองไผ7

5 หจก.เพิ่มพูนศึกษา (2009) 299 หม7ู9 ต.นำ้ รมึ อ.เมือง ตาก

6 บริษัท เรยี นดี จำกัด 39,41,43 ถ.เวชสุวรรณ นครสวรรคH

ต.ปากน้ำโพธิ์ อ.เมือง

7 หจก.วิทยาภณั ฑH 1974 109/6-7 ถ.มาตลุ ี ต.ปากนำ้ โพ นครสวรรคH

อ.เมอื ง

8 รQาน เอ.ซี.ซี สเตช่นั เนอรี่ 66/25-27 ถ.ทา7 คราวนQอย ลำปาง

ต.สบตยุπ อ.เมอื ง

9 บรษิ ทั รักษกH มน จำกัด 355/15-16 ถ.บญุ วาทยH(ฉตั รไชย) ลำปาง

ต.สวนดอก อ.เมอื ง

10 บรษิ ัท โมเดริ Hน เอด็ ดูเคชนั่ มอลลH 178 ถ.รอบเมืองนอก ต.ในเมือง ลำพนู

จำกัด อ.เมอื ง

11 นครสาสนH (ฮกเซ7งฮว่ั ) 170-172 ถ.จรดวถิ ที อ7 ง ต.ธานี สุโขทัย

อ.เมอื ง

ภาค 12 หจก.จสั มิน เอด็ ดูเคช่นั แอนดH 221/4 ถ.เลย-ดา7 นซาQ ย เลย

ตะวันออก สเตชันเนอรี่ ต.กดุ ป±อง อ.เมือง

เฉยี งเหนือ 13 หจก.ตกเซQงเครอื่ งเขยี น 7/10, 7/16 ถ.ท7งุ ศรีเมอื ง กาฬสินธุH

ต.กาฬสินธHุ อ.เมือง

14 หจก.ภเู วียงเครอื่ งเขียน 271 หม7ู4 ต.ภูเวยี ง อ.ภเู วียง ขอนแกน7

32

15 บริษทั ขอนแกน7 คลงั นานาธรรม 12/57 หม7ู6 ต.ในเมือง อ.เมอื ง ขอนแกน7

จำกดั

16 หจก.เจดิ จQาศึกษาภัณฑH (ฮกก)่ี 99 หมู717 ต.ในเมอื ง อ.พมิ าย นครราชสมี า

17 บรษิ ัท รวมวิทยา จำกัด 275,275/1,275/2,277,279 นครราชสมี า

ต.ในเมอื ง อ.เมือง

18 หจก.พงศHไพสทิ ธ์ิ 507 หมู71 ต.สระพระ อ.พระทองคำ นครราชสมี า

19 ราQ นแหลมทองวทิ ยา 14/53 หม7ู1 ต.อิสาณ อ.เมอื ง บุรรี ัมยH

20 หจก. เพือ่ นครูบุ®คเซนเตอรH 145 ถ.รมิ คลองสมถวิล มหาสารคาม

ต.ตลาด อ.เมือง

21 บริษัท บ๊กิ บคุ® 101 จำกดั 53/1 ถ.ราชดำเนิน รQอยเอ็ด

ต.ในเมอื ง อ.เมอื ง

22 หจก.ไพศาลวทิ ยา 1492/1-3 ถ.ขขุ ันธH ศรสี ะเกษ

ต.เมืองใตQ อ.เมอื ง

23 หจก.ศรชี ยั ศกึ ษาภัณฑสH กลนคร 1709/18-19 ถ.เปรมปรดี า สกลนคร

ต.ธาตุเชงิ ชมุ อ.เมือง

24 บรษิ ทั นิวง7วนแสงไทย 2003 จำกัด 88/8 หม7ู6 ซอยบาQ นเดอื่ อุดรธานี

ต.หมากแขQง อ.เมือง

25 บริษัท ทรพั ยสH ิริ จำกดั 22/40, 22/1-2 ถ.ราชพสั ด1ุ อุดรธานี

ต.หมากแขงQ อ.เมือง

26 หจก. อุบลวทิ ยาคาร 54-58 ถ.อุปราช ต.ในเมือง อ.เมอื ง อุบลราชธานี

ภาคกลาง 27 บรษิ ัท สุพรรณบ®คุ สเตชั่นเนอรี่ 352 ถ.บรมราชชนนี กรงุ เทพฯ

และ จำกัด แขวงบางบำหรุ เขตบางพลดั
ตะวันออก
28 รQานหนงั สือดี 9/2-3 ถ.สฤษตเิ ดช จนั ทบุรี
กรงุ เทพฯ
และ ต.วดั ใหม7 อ.เมอื ง

ปริมณฑล 29 หจก.ชลบุรี ว.พานชิ 695/47-50 ถ.สรุ ชยั ชลบุรี

ต.มะขามหย7ง อ.เมอื ง

30 ราQ นบรบิ รู ณพH าณิชยH 158-160 ถ.ชัยมงคล ตราด

ต.บางพระ อ.เมอื ง

31 ราQ นมนูญพานชิ 3003/5-6 ถ.พาณชิ ยHเจรญิ นครนายก

ต.นครนายก อ.เมือง

32 บริษัท ไทยเสรีบุ®คสH จำกัด 72/50-51 ถ.หลังพระ นครปฐม

ต.พระปฐมเจดยี H อ.เมอื ง

33 หจก. ศึกษานานาภัณฑH 99/77-78 หม7ู5 ต.ปากเกรด็ นนทบุรี

อ.ปากเกร็ด

34 หจก.เบญจวิโรฒ 3/25-26 ถ.พิบลู ยHสงคราม นนทบุรี

ต.สวนใหญ7 อ.เมือง

33

35 บริษทั ดีจริงศกึ ษาภัณฑH (รังสิต) 99-99/1 ถ.รังสิต-ปทมุ ธานี ปทมุ ธานี

จำกัด ต.ประชาธปิ yตยH อ.ธัญบุรี

36 รQานศกึ ษาภณั ฑHพาณิชยH ศรีทองคำ 234/3 หม7ู1 ต.เขานอQ ย อ.ปราณบรุ ี ประจวบครี ีขนั ธH

37 รQานนติ ิสาสHน 007 ถ.ปา± ประด7ู ต.ท7าประด7ู อ.เมอื ง ระยอง

38 หจก.ศนู ยHหนงั สือยินดี 36-38-40-42 ถ.เศรษฐสมั พนั ธH สระบุรี

ต.หนองแค อ.หนองแค

39 หจก.ตนQ กลQาบุ®ค 29 ถ.ทา7 สบิ เบ้ีย ต.ทา7 พีเ่ ลย้ี ง สุพรรณบรุ ี

อ.เมอื ง

40 บรษิ ัท ดจี ริงศึกษาภัณฑH จำกัด ค. 5/73-74 ถ.นเรศวร อยุธยา

ต.หอรัตนไชย อ.พระนครศรอี ยุธยา

ภาคใตQ 41 หจก.นำวิทยา 136/1 ถ.วิเศษกลุ ต.ทบั เทย่ี ง ตรัง

อ.เมอื ง

42 หจก.ล้มิ จี่เซงQ 1709-1711 ถ.ราชดำเนิน นครศรีธรรมราช

ต.ทา7 วัง อ.เมอื ง

43 หจก.ตานีบ®คุ สH 5 ถ.พพิ ธิ ต.อาเนาะรู อ.เมือง ปตy ตานี

44 บรษิ ัท สิรปิ ตy ตานี (2015) จำกัด 69,71 ถ.อดุ มวถิ ี ต.อาเนาะรู ปตy ตานี

อ.เมอื ง

45 บริษัท ศูนยหH นงั สอื พัทลงุ จำกัด 503 ถ.ราเมศวรH ต.คูหาสวรรคH พทั ลงุ

อ.เมือง

46 บรษิ ัท เกยี รตสิ นิ ธุสเตชั่นเนอร่ี 18/69-73 ถ.แมห7 ลวน ภูเก็ต

จำกดั ต.ตลาดเหนอื อ.เมือง

47 บริษทั เสQงโหภเู ก็ต จำกัด 2/14-16,54 ถ.มนตรี ต.ลาดใหญ7 ภเู ก็ต

(สาขาภเู กต็ ) อ.เมอื ง

48 หจก.ศนู ยศH ึกษาภณั ฑแH ละเครือ่ ง 242 ถ.ท7าเมือง ต.เขานเิ วศนH ระนอง

เขยี น อ.เมอื ง

49 หQางหQนุ สว7 นจำกดั ปรนิ ทรบุ®คเซ็น 652/39 หมท7ู ี่ 2 ต.พะวง อ.เมอื ง สงขลา

เตอรH

34

ตารางที่ 10 : ยอดขายหนงั สอื สำหรบั รQานคาQ ตวั แทนจำหนา7 ยปì พ.ศ.2563

จดุ ที่ รายชอื่ ราQ นคQาตวั แทน จงั หวดั จำนวนหนังสอื (เล7ม)

1 คลงั ลาดพรQาว กรุงเทพฯ -

2 ราQ นไทยพัฒนศH กึ ษา เชียงใหม7 687,702

3 บรษิ ัท มวิ นิคบุ®คเซน็ เตอรH จำกัด เชยี งราย 566,460

4 หจก.รุ7งโรจนศH ึกษาภัณฑH เพชรบูรณH 92,319

5 หจก.เพ่มิ พนู ศึกษา (2009) ตาก 220,231

6 บริษทั เรียนดี จำกดั นครสวรรคH 703,979

7 หจก.วทิ ยาภณั ฑH 1974 นครสวรรคH 205,647

8 รQาน เอ.ซี.ซี สเตชน่ั เนอร่ี ลำปาง 66,448

9 บรษิ ทั รกั ษHกมน จำกดั ลำปาง 711,071

10 บรษิ ทั โมเดริ นH เอด็ ดเู คชั่น มอลลH จำกัด ลำพูน 1,479,247

11 นครสาสนH (ฮกเซง7 ฮ่ัว) สโุ ขทยั 301,705

12 หจก.จัสมิน เอด็ ดเู คช่นั แอนดH สเตชันเนอรี่ เลย 68,871

13 หจก.ตกเซงQ เครือ่ งเขยี น กาฬสนิ ธHุ 935,051

14 หจก.ภูเวียงเครือ่ งเขยี น ขอนแก7น 468,491

15 บริษัท ขอนแก7นคลังนานาธรรม จำกดั ขอนแกน7 379,190

16 หจก.เจิดจาQ ศึกษาภณั ฑH (ฮกก่)ี นครราชสีมา 457,994

17 บริษัท รวมวิทยา จำกดั นครราชสีมา 453,105

18 หจก.พงศHไพสิทธ์ิ นครราชสีมา 432,812

19 ราQ นแหลมทองวิทยา บุรรี มั ยH 2,076,515

20 หจก. เพื่อนครบู ุ®คเซนเตอรH มหาสารคาม 1,256,633

21 บริษทั บ๊ิกบุ®ค 101 จำกัด รอQ ยเอด็ 1,403,809

22 หจก.ไพศาลวิทยา ศรีสะเกษ 594,179

23 หจก.ศรชี ัยศึกษาภัณฑHสกลนคร สกลนคร 635,681

24 บริษัท นิวง7วนแสงไทย 2003 จำกัด อดุ รธานี 554,606

25 บริษัท ทรพั ยHสิริ จำกดั อดุ รธานี 843,217

26 หจก. อบุ ลวิทยาคาร อบุ ลราชธานี 889,123

27 บรษิ ทั สพุ รรณบคุ® สเตชน่ั เนอรี่ จำกัด กรุงเทพฯ 2,121,179

28 รQานหนังสอื ดี จนั ทบรุ ี 83,654

29 หจก.ชลบุรี ว.พานชิ ชลบรุ ี 1,432,429

30 รQานบรบิ รู ณHพาณชิ ยH ตราด 80,316

31 ราQ นมนญู พานิช นครนายก 115,190

32 บริษทั ไทยเสรีบ®คุ สH จำกดั นครปฐม 771,163

33 หจก. ศึกษานานาภณั ฑH นนทบุรี 776,957

34 หจก.เบญจวิโรฒ นนทบรุ ี 977,946

35 บรษิ ทั ดีจริงศกึ ษาภณั ฑH (รังสิต) จำกัด ปทมุ ธานี 1,034,223

35

36 รQานศึกษาภัณฑHพาณิชยH ศรีทองคำ ประจวบครี ขี นั ธH 63,616
37 รQานนติ สิ าสนH ระยอง 371,765
38 หจก.ศูนยหH นังสอื ยินดี สระบรุ ี 751,747
39 หจก.ตQนกลQาบคุ® 695,459
40 บรษิ ัท ดีจริงศกึ ษาภัณฑH จำกัด สุพรรณบุรี 419,672
41 หจก.นำวิทยา อยธุ ยา 557,469
42 หจก.ล้ิมจี่เซงQ ตรงั 771,899
43 หจก.ตานบี ®ุคสH นครศรีธรรมราช 558,541
44 บรษิ ทั สริ ิปyตตานี (2015) จำกัด ปyตตานี 605,088
45 บริษทั ศูนยหH นงั สือพัทลงุ จำกดั ปyตตานี 656,665
46 บรษิ ัท เกียรตสิ ินธสุ เตชั่นเนอรี่ จำกัด พทั ลงุ 546,484
47 บรษิ ทั เสQงโหภเู ก็ต จำกดั (สาขาภเู ก็ต) ภูเก็ต 846,637
48 หจก.ศูนยศH กึ ษาภัณฑแH ละเครื่องเขียน ภเู กต็ 61,844
49 หาQ งหนQุ สว7 นจำกัด ปรินทรบ®คุ เซน็ เตอรH ระนอง 1,385,061
สงขลา

ตารางท่ี 11 : ละติจดู ลองจจิ ดู ของรQานคQาตวั แทนจำหน7าย

จุดที่ รายชือ่ ราQ นคาQ ตัวแทน ละตจิ ูด ลองตจิ ูด
100.6007903
1 คลังลาดพรQาว 13.79141999 98.90185636
99.83598117
2 รQานไทยพัฒนศH ึกษา 18.64405545 101.0628918
99.14098379
3 บรษิ ทั มิวนิคบค®ุ เซน็ เตอรH จำกัด 19.91153987 100.1360633
100.1376467
4 หจก.รุ7งโรจนศH กึ ษาภัณฑH 15.98618203 99.48618979
99.48685519
5 หจก.เพม่ิ พนู ศกึ ษา (2009) 16.87412388 99.00368789
99.81962577
6 บรษิ ัท เรียนดี จำกดั 15.70260907 101.7133022
103.5143359
7 หจก.วทิ ยาภัณฑH 1974 15.70622307 102.3703658
102.869155
8 ราQ น เอ.ซ.ี ซี สเตชน่ั เนอร่ี 18.28969461 102.4980104
102.1012853
9 บริษทั รักษHกมน จำกัด 18.28545609 101.9659452
103.1136206
10 บรษิ ทั โมเดิรHน เอด็ ดูเคชัน่ มอลลH จำกัด 18.57397422

11 นครสาสHน (ฮกเซ7งฮวั่ ) 17.00981466

12 หจก.จัสมนิ เอ็ดดเู คชั่น แอนดH สเตชันเนอรี่ 17.49451103

13 หจก.ตกเซงQ เครื่องเขียน 16.43122013

14 หจก.ภูเวียงเครอ่ื งเขียน 16.66207298

15 บรษิ ทั ขอนแก7นคลงั นานาธรรม จำกดั 16.42720726

16 หจก.เจิดจQาศึกษาภณั ฑH (ฮกกี)่ 15.21511768

17 บริษทั รวมวิทยา จำกดั 14.97780199

18 หจก.พงศHไพสทิ ธิ์ 15.31366869

19 ราQ นแหลมทองวทิ ยา 14.98670966

36

20 หจก. เพื่อนครูบ®ุคเซนเตอรH 16.18840065 103.2815158
21 บรษิ ทั บ๊ิกบุ®ค 101 จำกัด 16.05118531 103.6406016
22 หจก.ไพศาลวิทยา 15.11157464 104.3301189
23 หจก.ศรีชยั ศึกษาภัณฑสH กลนคร 17.15758506 104.1517995
24 บริษัท นวิ ง7วนแสงไทย 2003 จำกดั 17.42454822 102.8052724
25 บรษิ ทั ทรพั ยHสริ ิ จำกัด 17.39257894 102.7952615
26 หจก. อุบลวทิ ยาคาร 15.22574709 104.8574347
27 บริษทั สุพรรณบุ®คสเตชั่นเนอร่ี จำกดั 13.78187954 100.4768973
28 ราQ นหนังสือดี 12.61145551 102.1114571
29 หจก.ชลบุรี ว.พานิช 13.37170166 100.9916494
30 ราQ นบริบรู ณพH าณชิ ยH 12.24291433
31 ราQ นมนูญพานชิ 14.2006216 102.51314
32 บรษิ ทั ไทยเสรีบ®คุ สH จำกดั 13.82110183 101.2137476
33 หจก. ศกึ ษานานาภัณฑH 13.90678055 100.0576045
34 หจก.เบญจวโิ รฒ 13.81980733 100.5039898
35 บริษัท ดจี ริงศึกษาภณั ฑH (รงั สติ ) จำกัด 13.98759737 100.5114973
36 รQานศกึ ษาภัณฑHพาณิชยH ศรีทองคำ 12.3909721 100.6112606
37 ราQ นนิติสาสนH 12.68077291 99.92382546
38 หจก.ศูนยหH นงั สอื ยนิ ดี 14.34889662 101.2786816
39 หจก.ตQนกลาQ บค®ุ 14.48069208 100.8690076
40 บรษิ ัท ดีจริงศกึ ษาภัณฑH จำกัด 14.35882957 100.1207916
41 หจก.นำวิทยา 7.557060431 100.5783534
42 หจก.ลม้ิ จเี่ ซQง 8.440655649 99.60969754
43 หจก.ตานีบ®คุ สH 6.866938172 99.96180475
44 บรษิ ทั สิริปตy ตานี (2015) จำกัด 6.867059368 101.2566087
45 บรษิ ัท ศูนยHหนงั สือพทั ลุง จำกดั 7.612580706 101.2561261
46 บรษิ ทั เกยี รตสิ ินธสุ เตช่ันเนอร่ี จำกดั 7.889375262 100.0643845
47 บรษิ ทั เสงQ โหภเู ก็ต จำกัด (สาขาภูเก็ต) 98.38208336
48 หจก.ศนู ยHศกึ ษาภัณฑHและเคร่อื งเขยี น 7.8863306 98.39295336
49 หาQ งหนุQ ส7วนจำกดั ปรนิ ทรบค®ุ เซน็ เตอรH 9.957711768 98.63146823
7.014823248 100.4730886

37

แผนภาพที่ 15 : เมทรกิ ซร+ ะยะทางระ
38

ะหวา2 งจุดตา2 ง ๆ (หนว2 ยเปน; กิโลเมตร)
8