PPT กฎหมายที่ประชาชนควรรู้

กฎหมายท่ปี ระชาชนควรรู้

ชั้นมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (ม.4 – 6)
นโดายยมงคล สขุ ีลักษณ์

ค รู ก ลุ่ ม ส า ร ะ ก า ร เ รี ย น รู้ สั ง ค ม ศึ ก ษ า ศ า ส น า แ ล ะ วั ฒ น ธ ร ร ม
โรงเรียนวชั รวิทยา สานกั งานเขตพน้ื ท่กี ารศึกษามธั ยมศึกษากาแพงเพชร

กฎหมาย ตราชู
เบือ้ งตน้ เทพี ยุติธรรม

By www.ครูนายสงั คมศึกษา.com

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรียนวชั รวิทยา สพม.กาแพงเพชร



ความหมาย

Low ข้อกาหนดที่ผมู้ ีอานาจตราขึน้

กฎหมาย เพื่อใช้ บงั คบั “บคุ คล”
ให้ปฏิบตั ิเป็นการทวั่ ไป

ความสาคัญ

Law กาหนดความประพฤติของมนุษยเ์ ท่านัน้
รบั รอง ค้มุ ครอง สิทธิเสรีภาพ ของประชาชน
กฎหมาย
ก่อให้เกิด หน้าท่ี ของบคุ คล

ลักษณะ

Law ตราขนึ้ โดยรฐั
มีสภาพบงั คบั (ให้ปฏิบตั ิหรืองดเว้น)
กฎหมาย
เท่าเทียมกบั ทกุ คน
มีผลกระทบเมื่อฝ่ าฝื น

(ลงโทษ , บงั คบั ให้ทา , ห้ามทา)

ใช้ได้ตลอดไป

(จนกว่าจะยกเลิก หรอื ลบล้างด้วยกฎหายใหม่)

ทม่ี า

Law องคร์ ฎั ฐาธิปัตย์ (ผมู้ ีอานาจแห่งรฐั )

กฎหมาย เลือกจาก คาพิพากษา

จารีตประเพณี วฒั นธรรมแต่ละท้องถิ่น หลกั สากล สภาพปัจจบุ นั
นักปราชญ์



ประเภทท่ี 1

ประเภทตามความสมั พนั ธข์ องค่กู รณี

• ระหว่างประชาชน ไม่มี รฐั (กฎหมายเอกชน) Law
กฎหมายแพ่ง เป็นเร่ืองระหว่างประชาชน

• รฐั กบั ประชาชน เป็น ค่กู รณี (กฎหมายมหาชน)
กฎหมายอาญา การกระทาผิด
กฎหมายการปกครอง เป็นเรือ่ งการเมืองการปกครอง
• รฐั กบั รฐั เป็น ค่กู รณี (กฎหมายระหว่างประเทศ)

กฎหมายการส่งผรู้ ้ายข้ามแดน การสมรส สญั ชาติ สนธิสญั ญา เป็นต้น

ประเภทตามเนื้อหา (บทบาท) ประเภทที่ 2

• สารบญั ญตั ิ (เนื้อหา) ใครฝ่ าฝื นต้องถกู จบั Law
ได้แก่ ปม.กฎหมายอาญา ปม.กฎหมายแพ่งฯ

• วิธีสบญั ญตั ิ (วิธีการ) กระบวนวิธีพิจารณาในการดาเนินคดี
ได้แก่ ปม.วิธีพิจารณาความอาญา ปม.วิธีพิจารณาความแพ่ง

กฎหมายวิธีพิจารณาคดีผบู้ ริโภค 2551 , วิธีพิจารณาคดีเยาวชนฯ 2553

ประเภทตามระบบ ประเภทท่ี 3

• กฎหมายจารีตประเพณี (Common Law) ใช้คาพิพากษา Law
เป็นกฎหมาย เช่น ประเทศองั กฤษ และในเครือจกั ร USA
กฎหมาย
ข้อดี มีความยืดหยนุ่

• กฎหมายลายลกั ษณ์อกั ษร (Civil Law) ใช้คาพิพากษา
เป็ นคาอธิ บายกฎหมาย

ข้อดี มีความชดั เจน แก้ไขได้ เช่น คาพิพากษาชนั้ ต้น ถงึ ศาลฎีกา



กฎหมายแม่บท ลาดบั ศกั ด์ิ

ฝ่ ายนิติบญั ญตั ิ กฎหมายรฐั ธรรมนูญ Law
พระราชบญั ญตั ิ (ประมวลกฎหมาย)
ผแู้ ทนประชาชน พระราชกาหนด (เร่ืองเรง่ ด่วน) กฎหมาย

ฝ่ ายบริหาร

กฎหมายลูก

ฝ่ ายบริหาร พระราชกฤษฎีกา

ฝ่ ายบริหาร (กระทรวง) กฎกระทรวง ข้อบงั คบั ระเบียบ

ประกาศ คาสงั่

ฝ่ ายบริหาร (อ.ป.ท.) ข้อบญั ญตั ิ / เทศบญั ญตั ิ

(กฎหมายท้องถ่ิน)

ความเหมอื น ความแตกต่าง ศาสนา

เป็นแนวปฏบิ ตั ขิ องมนุษย์ ทม่ี าขอ้ หา้ ม - ขอ้ บงั คบั Lawกบั
เพอ่ื สงั คมสงบสขุ สภาพของการบงั คบั
เพอ่ื ความเจรญิ กา้ วหน้า กล่มุ ประชากร กฎหมาย

เมื่อไม่มี กฎหมาย

ท่ียกมาประกอบคดี

ให้วินิจฉัยคดีนัน้ ตามจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่น
ป.พ.พ. ม.4

ตราชู

“ตราช”ู มาจากภาษาทมิฬว่า “ตราจ”ุ คนไทยออกเสียงเป็น “ตราช”ู เป็นช่ือเครื่องชงั่ ท่ีมีมาตงั้ แต่
ดึกดาบรรพ์ มีภาพเขียนอยู่ในพีระมิดของอียิปต์ ทาเป็ นรปู เคร่ืองชงั่ มีหลกั กลางห้อยลงมา ตามความเช่ือ
ของอียิปต์เชื่อว่าคนตายแล้ว จิตวิญญาณจะต้องไปเข้าเครื่องชงั่ เพื่อตรวจสอบความดีความเช่ือ โดยใช้ขน
นกเป็นลกู ชงั่ ในคมั ภีรก์ รุ อ่านกล่าวว่าพระอ้าหล่าได้มอบตราชมู าให้มนุษยใ์ ช้เพื่อความยตุ ิธรรม

ในภาษาไทยคาว่า ตราชู ยงั หมายถึงความเท่ียงตรงไม่ลาเอียงอีกด้วย เม่ือ พ.ศ. ๒๔๕๖ ทางราชการ
ของไทยได้กาหนดตราตาแหน่งเสนาบดีกระทรวงยตุ ิธรรมให้ใช้ตราพระดลุ พาห ทาเป็นรปู พระแสงขรรคก์ บั
รปู ดลุ หรอื ตราชปู ระดิษฐานอย่เู หนือพานสองชนั้

เครื่องชงั่ แบบท่ีปลายคนั แขวนถาดสาหรบั วางของทงั้ สองข้างนี้ คนอินเดียโบราณเรียกว่า “ตลุ า” เป็ น
ภาษาสนั สกฤต เมื่อใช้เป็นกิริยาเรียกว่า “ตลุ ะ” หรือ “ตลุ ” ท่ีไทยมาเรียกว่า “ดลุ ” ในสมยั อยธุ ยา

โครงสรา้ งทางสงั คม

THANK
YOU

กฎหมาย ตราชู
แพ่งและพาณชิ ย์ (1)

By www.ครูนายสงั คมศกึ ษา.com เทพี ยุตธิ รรม

กลุ่มสาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรยี นวชั รวิทยา สพม.กาแพงเพชร

กฎหมายแพง่ และพาณชิ ย์
วา่ ด้วยบุคคล









•
•
•
•
•
•
•



กฎหมายแพง่ และพาณิชย์
วา่ ด้วยครอบครัว



หมั้น จองไวเ้ พื่อจะแต่งงานกันในอนาคต

เงือ่ นไข ชายและหญงิ ตอ้ งอายุไม่ต่ากว่า 17
แบบ วาจาหรือลายลักษณอ์ ักษรก็ได้
ของหมั้น ชายมอบใหแ้ กฝ่ า่ ยหญงิ ในวันหมั้น

หมั้นแบบไหนทา่ ได้บา้ ง

CASE 1 หมัน้ ตอน 15 แลว้ มาสมรสตอนอายุ 17
CASE 2 ชายและหญงิ หมัน้ กันตอนอายุ 16
CASE 3 หมัน้ กับคนวิกลจรติ
CASE 4 หมัน้ ระหว่างชายและหญงิ เป็นพี่นอ้ งร่วมบิดามารดา
CASE 5 หมั้นระหว่างบุตรบญุ ธรรมกับผู้รับบุตรบญุ ธรรม
CASE 6 หมั้นระหว่างชายหรือหญงิ ทีม่ ีคู่สมรสแลว้

หมัน้ แบบไหนท่าไดบ้ า้ ง

CASE 1 หมัน้ ตอน 15 แลว้ มาสมรสตอนอายุ 17
CASE 2 ชายและหญิงหมั้นกันตอนอายุ 16
CASE 3 หมัน้ กับคนวกิ ลจริต
CASE 4 หมั้นระหวา่ งชายและหญิงเป็นพี่น้องร่วมบดิ ามารดา
CASE 5 หมัน้ ระหวา่ งบุตรบญุ ธรรมกับผู้รับบุตรบญุ ธรรม✓
CASE 6 หมั้นระหว่างชายหรือหญิงที่มีคู่สมรสแลว้

หมั้นแบบไหนทีเ่ ปน็ โมฆะ

CASE 1 หมั้นตอน 15 แลว้ มาสมรสตอนอายุ 17
CASE 2 ชายและหญงิ หมัน้ กันตอนอายุ 16
CASE 3 หมั้นกับคนวิกลจริต
CASE 4 หมัน้ ระหวา่ งชายและหญงิ เป็นพีน่ ้องรว่ มบดิ ามารดา
CASE 5 ชายหญงิ หมัน้ กันตอน 18 โดยผู้แทนโดยชอบธรรมไมย่ นิ ยอม
CASE 6 หมั้นระหวา่ งชายหรือหญงิ ที่มีคูส่ มรสแลว้

หมั้นแบบไหนทีเ่ ปน็ โมฆะ

CASE 1 หมั้นตอน 15 แลว้ มาสมรสตอนอายุ 17
CASE 2 ชายและหญงิ หมัน้ กันตอนอายุ 16
CASE 3 หมั้นกับคนวิกลจริต
CASE 4 หมัน้ ระหวา่ งชายและหญงิ เป็นพีน่ ้องรว่ มบดิ ามารดา
CASE 5 ชายหญงิ หมัน้ กันตอน 18 โดยผู้แทนโดยชอบธรรมไมย่ นิ ยอม
CASE 6 หมั้นระหวา่ งชายหรือหญงิ ที่มีคูส่ มรสแลว้

วัดแววนักนิติศาสตร์แบบยั่วๆ

นายรักอายุ 16 ปี หม้นั กับนางสาวรสอายุ 20 ปี การหม้นั ระหว่างนายรักและนางสาวรสจะมีผลเป็นเชน่ ไร
ก. เปน็ โมฆียะ
ข. เปน็ โมฆะ
ค. การหมัน้ สมบูรณ์
ง. ผู้แทนโดยชอบธรรมของนายรักมีสิทธขิ อใหศ้ าลเพิกถอนการหมั้นได้

วัดแววนักนิติศาสตร์แบบยั่วๆ

นายรักอายุ 16 ปี หม้นั กับนางสาวรสอายุ 20 ปี การหม้นั ระหว่างนายรักและนางสาวรสจะมีผลเป็นเชน่ ไร
ก. เปน็ โมฆียะ
ข. เปน็ โมฆะ
ค. การหมัน้ สมบูรณ์
ง. ผู้แทนโดยชอบธรรมของนายรักมีสิทธขิ อใหศ้ าลเพิกถอนการหมั้นได้



สมรส การตกลงใช้ชีวติ คู่รวมกนั ฉันสามีภรรยาดว้ ยใจสมัคร ดว้ ยการจดทะเบียนสมรส

เงื่อนไข ชายและหญิงต้องอายุไม่ต่ากว่า 17

ถา้ ต่ากวา่

โมฆียะ

อยากสมรสแค่ไหนก็ท่าไมไ่ ด้ (โมฆะทันท)ี

CASE 1 สมรสกับคูส่ มรสทเี่ ปน็ คนวกิ ลจริต ไร้ความสามารถ

CASE 2 สมรสกับญาตสิ ืบสายโลหิตโดยตรง
CASE 3 สมรสซอ้ น

CASE 4 สมรสกับชายและหญิงที่ไมม่ เี จตนาเป็นสามภี รรยากัน

สมรสแบบนี้ (โมฆียะทันที)

CASE 1 สมรสเมือ่ ชายหรือหญงิ อายุไมค่ รบ 17

CASE 2 สมรสเมื่ออายุครบ 17 ผู้แทนโดยชอบธรรม SAY NO

CASE 3 สมรสโดยสา่ คัญผดิ ตัวคู่สมรส (เขา้ ใจผิด)

CASE 4 สมรสโดยถูกกลฉอ้ ฉล (หลอกใหเ้ ค้า จนเค้าสมรสดว้ ย)

CASE 5 สมรสโดยถูกข่มขู (ไมส่ มรส มีเรือ่ งแน่ )

วัดแววนักนิติศาสตร์

การสมรสข้อใดเป็นโมฆะ

ก. การสมรสของบคุ คลอายุต่ากว่า 17 ปี
ข. การสมรสระหว่างอากบั หลาน
ค. การสมรสซ้อน
ง. ถูกทุกขอ้

วัดแววนักนิติศาสตร์

การสมรสข้อใดเป็นโมฆะ

ก. การสมรสของบคุ คลอายุต่ากว่า 17 ปี
ข. การสมรสระหว่างอากบั หลาน
ค. การสมรสซ้อน
ง. ถูกทุกขอ้

ครูครับ ครูคา่ ญาติสืบสายโลหติ เป็นไง??

• ญาติสืบสายโลหติ โดยตรงขนึ้ ไป คือ บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย และ
ทวด ตัวอย่าง ลูกสาว(บุตร)จะทา่ กับสมรสพอ่ (บดิ า) ไม่ได้
• ญาติสืบสายโลหิตโดยตรงลงมา คือ ลูก หลาน เหลน ลือ่
• พี่นอ้ งรว่ มบดิ ามารดาเดยี วกัน เช่น พีช่ ายสมรส กับน้องสาวไมไ่ ด้
• พีน่ ้องรว่ มแตบ่ ดิ าหรอื มารดา เชน่ พี่ชายสมรสกับนอ้ งสาวต่างมารดาไม่ได้
หากญาตสิ นทิ ตามทีก่ ลา่ วมาข้างต้น ท่าการสมรสกันเป็นการฝ่าฝืนตามกฎหมาย
การสมรสนัน้ เปน็ โมฆะ

สินสว่ นตัว สินสมรส

ของใครของมัน กรรมสทิ ธ์ิร่วมกัน

หลักการ คือ มีมาก่อนสมรส เช่น หลักการ คือ ไดม้ าในระหว่างสมรส เชน่
- ของหมั้น (ฝ่ายหญงิ ) - ดอกผลของสินส่วนตัว
- ของใชส้ ่วนตัว หากมีการหย่ารา้ งกัน ต้องแบง่ กันคนละคร่งึ
- ทรัพย์ที่มีกอ่ นแต่งงาน
- มรดกทีไ่ ด้รับชว่ งแต่งงาน

บดิ า มารดา และบุตร

หลักสา่ คัญ
• บุตรทีค่ ลอดออกมาจากหญิงใด ยอ่ มเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของหญงิ นั้นเสมอ
• กรณีท่หี ญิงไม่ทา่ การสมรสกับชาย บุตรนอกกฎหมาย (ไม่จดทะเบียน-ไม่รับรองบุตร)

ชอบดว้ ยกฎหมายเมื่อ

สมรส
จดทะเบียนรบั รองบุตร
ศาลพิพากษาวา่ เปน็ บุตร

หนา้ ที่ของบดิ ามารดา

-อุปการะเลีย้ งดูจนกว่าจะบรรลนุ ติ ภิ าวะ
-ใช้อา่ นาจปกครองและท่าโทษตามสมควร

บุตรบุญธรรม • บุตรทีเ่ กิดข้ึนตามกฎหมาย โดยก่าหนดใหมสี ทิ ธเิ หมอื นบุตรทช่ี อบดว้ ย
กฎหมาย ผา่ นจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม

เงื่อนไข ผูร้ ับบุตรบุญธรรมต้องอายุไม่ต่ากว่า 25 และตอ้ งแก่กวา่ บุตรบุญธรรม
สิทธิ อยา่ งนอ้ ย 15 ปี และจะเป็นบุตรบุญธรรมของคนอืน่ ขณะเดียวกันไมไ่ ด้

ถา้ ผูข้ อรับบุตรบุญธรรมมีคูส่ มรส คู่สมรสตอ้ งยินยอม

หากรับผู้เยาว์เปน็ บุตรบุญธรรม ตา่ กวา่ 15 ตอ้ งไดร้ บั ความยนิ ยอมจากบิดามารดา

ของผู้เยาว์

ตัง้ แต่ 15 ต้องได้รบั ความยินยอมจากบดิ ามารดา

และตวั ผูเ้ ยาว์ดว้ ย

มีสิทธริ ับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมเช่นเดียวกับบุตรทีช่ อบด้วย
กฎหมาย และไม่เสียสิทธิในการรับมรดกของครอบครัวเดิม

พิสจู น์ว่า จริง หรือ เท็จ

1. บุตรสามารถใช้ชือ่ สกุลของมารดาไดเ้ สมอ
2. บุตรมีสทิ ธใิ ช้ชือ่ สกุลของบิดาได้
3. บุตรมีสทิ ธไิ ด้สัญชาตติ ามบดิ าหรอื มารดา
4. บุตรสามารถฟอ้ งบุพาการีได้ โดยใหอ้ ัยการฟอ้ งแทน
5. เมื่อบรรลุนิติภาวะ บุตรไมจ่ า่ เปน็ ตอ้ งอุปการะเล้ยี งดูบิดามารดา
6. บุตรนอกกฎหมายทีบ่ ิดารับรองไมม่ ีสิทธริ ับมรดกเหมือนกับบุตรที่ชอบด้วย

กฎหมาย

พสิ จู นว์ า่ จริง หรือ เท็จ

1. บุตรสามารถใช้ชื่อสกุลของมารดาได้เสมอ จรงิ
2. บุตรมีสทิ ธใิ ชช้ ือ่ สกุลของบิดาได้ จริง
3. บุตรมีสิทธไิ ด้สัญชาติตามบิดาหรอื มารดา จรงิ
4. บุตรสามารถฟอ้ งบุพาการีได้ โดยใหอ้ ัยการฟอ้ งแทน จริง
5. เมื่อบรรลุนิตภิ าวะ บุตรไม่จา่ เป็นต้องอุปการะเลย้ี งดูบดิ ามารดา เท็จ
6. บุตรนอกกฎหมายที่บดิ ารับรองไมม่ ีสทิ ธิรับมรดกเหมือนกับบุตรที่ชอบดว้ ย

กฎหมาย เท็จ

การสิ้นสุดการสมรส

ความตาย ศาลเพกิ ถอน การหย่า

ตายโดยธรรมชาติ ฝา่ ฝนื เงื่อนไข ไดแ้ ก่ 1. หยา่ ดว้ ยความยินยอม (นัดหยา่ ที่อา่ เภอ)
ตายโดยกฎหมาย >>> เหตุฟ้องหยา่ ฝ่าฝืนเง่อื นไข 2. ฟอ้ งหยา่
สา่ คัญตวั ผดิ
กลฉอ้ ฉล
การขม่ ขู่
ไมข่ อความยนิ ยอม

เหตุฟ้องหยา่