รายงานวิจัยในชั้นเรียน

1

2 รายงานวิจัยในชั้นเรียน การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความจุของ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการ จัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ ACTIVE LEARNING โดย นางสาวศิรินาฎ เศรษฐชนะ ตำแหน่งครู วิทยฐานะ ชำนาญการ ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนบ้านโคกม่วง(ดำประชาอุทิศ) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพัทลุง เขต 2 สำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

ก คำนำ รายงานวิจัยในชั้นเรียน เรื่อง การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตร และความจุของรูปเรขาคณิตสามมิติ ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัด กิจกรรมการเรียนรู้แบบ ACTIVE LEARNING มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์โจทย์ปัญหาได้ และเพื่อให้นักเรียนสามารถหาคำตอบได้ถูกต้อง รายงานวิจัยชั้นเรียนครั้งนี้เกิดจากผู้วิจัยได้คันพบปัญหาที่ เกิดขึ้นในชั้นเรียน และผู้วิจัยได้แสวงหาข้อมูลและวิธีการที่คาดว่าจะแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในชั้นเรียน อีกทั้ง สามารถช่วยพัฒนาการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพได้และยังช่วยพัฒนาวิชาชีพครูให้มีความเข้มแข็งยิ่งขึ้น ตามมาตรฐานด้านการจัดการศึกษา ข้อ 7.7 ของมาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษาที่ว่า ครูมีการ ศึกษาวิจัยและพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในวิชาที่ตนรับผิดชอบและใช้ผลในการปรับการสอนของครู ผู้วิจัยขอขอบพระคุณ นายศุภโชค คงรอด ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านโคกม่วง(ดำประชา อุทิศ) ที่ส่งเสริมและอำนวยความสะดวกให้ครูได้จัดทำวิจัยในชั้นเรียนคณะครูประจำสายชั้น คณะครูกลุ่มสาระ การเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ ที่กรุณาให้ความอนุเคราะห์ให้คำแนะนำ ให้ความรู้ ข้อคิดเห็นที่มีประโยชน์ต่อการ ศึกษาวิจัยในครั้งนี้เป็นอย่างดีและขอขอบใจนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ของโรงเรียนบ้านโคกม่วง(ดำ ประชาอุทิศ) ทุกคนที่ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดีในการวิจัยและเก็บข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้จนกระทั่ง การศึกษาวิจัยครั้งนี้เสร็จสมบูรณ์ ศิรินาฎ เศรษฐชนะ

ข สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ ก สารบัญ ข ซื่อเรื่องวิจัย 1 ซื่อผู้วิจัย 1 ปีที่ทำการวิจัย 1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา 1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1 ตัวแปรที่ศึกษา 1 กรอบแนวคิดในการวิจัย 2 ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย 2 ขอบเขตของการวิจัย 2 ระยะเวลาที่ใช้ในการวิจัย 3 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 3 วิธีดำเนินการวิจัย 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล 5 สรุปผลการวิจัย 6 อภิปรายผล 7 ข้อเสนอแนะ 7 ภาคผนวก 8

1 ชื่อเรื่องวิจัย การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุม ฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ ACTIVE LEARNING ชื่อผู้วิจัย นางสาวศิรินาฎ เศรษฐชนะ ปีที่ทำการวิจัย 2565 ความสำคัญและที่มา ปัญหาการจัดการศึกษาของไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ได้ตระหนักถึงความสำคัญของวิชา คณิตศาสตร์ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการดำเนินชีวิตประจำวันของทุกคนและสามารถนำหลักการไปใช้ให้เป็น ประโยชน์ในชีวิตประจำวันเรขาคณิตเป็นสาระการเรียนรู้หนึ่งของกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ การเรียน เรขาคณิตเป็นการฝึกทักษะความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ การคิดหาเหตุผล การแก้ปัญหาที่สามารถนำไป ประยุกต์ใช้ในการเรียนและชีวิตประจำวันสื่อประสมประกอบการสอนจะทำให้ประสิทธิผสในการเรียนของ นักเรียนดีขึ้นแบบฝึกทักษะเป็นสื่อชนิดหนึ่งที่เหมาะในการเรียนการสอน เนื่องจากแบบฝึกทักษะมีลักษณะเป็น สื่อประสมซึ่งช่วยถ่ายทอดเนื้อหาและประสบการณ์ที่ซับซ้อนเป็นนามธรรมให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ได้ ช่วยให้ ครูดำเนินการสอนไปตามลำดับขั้นตอนและนักเรียนสามารถเรียนตามความสนใจ ตามเวลา และโอกาสที่ อำนวยเพราะสื่อการสอนจะช่วยถ่ายทอดความคิดระหว่างครูกับนักเรียน ช่วยทำให้นักเรียนสามารถเข้าใจ เรื่องราวที่ครูสอนได้ง่ายรวดเร็วประหยัดเวลา ช่วยกระตุ้นให้นักเรียนสนใจที่จะเรียนและช่วยให้นักเรียนจดจำ ไปได้นาน วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1. เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความจุของรูป เรขาคณิตสามมิติ ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบ ACTIVE LEARNING 2. เพื่อพัฒนาชุดแบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหาเรื่อง ปริมาตรและความจุของรูปเรขาคณิต สามมิติ ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ ACTIVE LEARNING ตัวแปรที่ศึกษา 1. แบบฝึกทักษะ 2. ใบงาน 3. ผลสัมฤทธิ์ก่อนเรียนและหลังเรียน

2 กรอบแนวคิดในการวิจัย การวิจัยครั้งนี้เน้นในการคิดวิเคราะห์โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่5 ผู้วิจัยได้จัดทำแบบฝึกทักษะและใบงานอย่างง่ายๆ เพื่อที่นักเรียนจะได้สนุกสนาน และ ได้รับความรู้ในการคิดวิเคราะห์โจทย์ปัญหาได้ดียิ่งขึ้น และได้ทำการเปรียบเทียบผลคะแนนก่อนเรียนและหลัง เรียน คะแนนจากการทำแบบฝึกทักษะ ใบงานแต่ละฉบับ เพื่อศึกษาพัฒนาการของนักเรียนหลังจากที่ได้มีการ ทำลองใช้วิธีเรียนต่างๆ นี้ ว่ามีความแตกต่างหรือมีการเปลี่ยนแปลง โดยมีพัฒนาการดีขึ้นหรือไม่อย่างไร ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. นักเรียนสามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความจุของ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบ ACTIVE LEARNING 2. สามารถนำแนวคิด หรือแนวทางการจัดการเรียนรู้นี้ไปปรับใช้ในการพัฒนาการเรียนรู้ที่ใช้ แบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์ในระดับชั้นอื่น ๆ ได้ ขอบเขตของการวิจัย 1. ประชากร ประชากรที่ใช้ในการศึกษา คือนักเรียนโรงเรียนบ้านโคกม่วง(ดำประชาอุทิศ) กำลังศึกษาอยู่ในระดับชั้น ประถมศึกษาปีที่ 5 ประจำปีการศึกษา 2565 จำนวน 15 คน 2. เนื้อหาที่ใช้ในการทดลอง เนื้อหาที่ใช้ในการทดลองครั้งนี้ คือ เนื้อหาสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ เรื่องปริมาตรและความ จุของทรง สี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ แบบ ACTIVE LEARNING

3 ระยะเวลาที่ใช้ในการวิจัย ระยะเวลาในการดำเนินงาน 9 กุมภาพันธ์2566 - 27 กุมภาพันธ์2566 วัน เดือน ปี กิจกรรม หมายเหตุ 7 กุมภาพันธ์2566 - ศึกษาสภาพปัญหาและวิเคราะห์แนวทางแก้ปัญหา 7 กุมภาพันธ์2566 – 10 กุมภาพันธ์ 2566 - เขียนเค้าโครงงานวิจัยในชั้นเรียน - วิเคราะห์ผู้เรียนและวิเคราะห์เนื้อหา - ออกแบบเครื่องมือที่จะใช้ในการวิจัย 11 กุมภาพันธ์2566 - แบบทดสอบก่อนเรียน ผู้วิจัยบันทึกข้อมูล 14 กุมภาพันธ์2566 - นักเรียนทำแบบฝึกทักษะคณิตศาสตร์ ชุดที่ 1 ผู้วิจัยบันทึกข้อมูล 17 กุมภาพันธ์2566 - นักเรียนทำแบบฝึกทักษะคณิตศาสตร์ ชุดที่ 2 ผู้วิจัยบันทึกข้อมูล 18 กุมภาพันธ์2566 - นักเรียนทำแบบฝึกทักษะคณิตศาสตร์ ชุดที่ 3 ผู้วิจัยบันทึกข้อมูล 19 กุมภาพันธ์2566 - ทำแบบทดสอบหลังเรียน ผู้วิจัยบันทึกข้อมูล 20 กุมภาพันธ์2566 - เก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล 20-27 ก ุ ม ภ า พ ั น ธ์ 2566 - สรุปและอภิปรายผล - จัดทำรูปเล่ม

4 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 1. แบบทดสอบวัดความรู้ก่อนเรียน 2. แบบทักษะ, ใบงาน 3. แบบทดสอบวัดความรู้หลังเรียน วิธีการดำเนินการวิจัย 1. ผู้วิจัยนำแบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาก่อนเรียน เรื่องปริมาตรและ ความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะ 2. ผู้วิจัยตรวจแบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาก่อนเรียน เรื่องปริมาตร และความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะ และเก็บคะแนนของแต่ละคนไว้ 3. ผู้วิจัยดำเนินการสอนนักเรียนโดยใช้แบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหา เรื่องปริมาตรและ ความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะ โดยทำทุกวันวันละ 1 ชุด เป็นเวลา 2 สัปดาห์ รวม 4 ชุด โดยวิธีการดำเนินการสอนมี 4 ขั้นตอนดังนี้ 3.1 การทำความเข้าใจโจทย์ปัญหา 3.2 วางแผนแก้ปัญหา 3.3 ลงมือแก้ปัญหา 3.4 ตรวจสอบคำตอบ 4. หลังจากนักเรียนทำกิจกรรมการเรียนการสอนที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นแล้วผู้วิจัยนำแบบทตสอบ วัดความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาหลังเรียน ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นไปทดสอบกับนักเรียน 5. ผู้วิจัยตรวจแบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาหลังเรียนและรวบรวม คะแนน 6. ผู้วิจัยนำแบบวัดจตคติที่มีต่อการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้แบบฝึกทักษะการแก้ โจทย์ปัญหาไปทดสอบกับนักเรียน 7. นำคะแนนที่ได้จากแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนโดยใช้แบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ ปัญหามาเปรียบเทียบและวิเคราะห์โดยวิธีทางสถิติเพื่อทดสอบสมมติฐาน 8. นำคะแนนที่ได้จากแบบวัดเจตคติที่มีต่อกรจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้แบบฝึก ทักษะการแก้โจทย์ปัญหา มาวิเคราะห์โดยใช้วิธีทางสถิติ

5 ขั้นวิเคราะห์ ( Analysis) วิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานของผู้เรียน การวิเคราะห์ผู้เรียนได้กำหนดไว้ดังนี้ ประชากร คือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนบ้านโคกม่วง (ดำประชาอุทิศ) จำนวน 15 คน วิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนดำเนินการ มีดังนี้ เนื้อหาการวิเคราะห์โจทย์เรื่องปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะ ขั้นวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล - วิเคราะห์ผลจากคะแนนที่ได้จากการทำแบบทดสอบก่อนเรียน - วิเคราะห์ผลจากคะแนนที่ได้จากแบบฝึกทักษะแต่ละหัวข้อ - วิเคราะห์ผลจากคะแนนที่ได้จากแบบทตสอบหลังเรียน - นำคะแนนทั้งหมด มาเปรียบเทียบการพัฒนาการหาค่าร้อยละ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล การหาค่าร้อยละ ค่าร้อยละ = X × 100 เมื่อ X แทน คะแนนที่ได้ N แทน จำนวนนักเรียนทั้งหมด ผลการวิเคราะห์ข้อมูล จากการศึกษาวิจัยในชั้นเรียนครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างการวิเคราะห์โจทย์ปัญหา ทางคณิตศาสตร์ โดยใช้วิธีการอย่างง่ายๆเพื่อช่วยให้เด็กอ่อนมีผลการเรียนดีขึ้น โดยได้มีการทดสอบก่อนเรียน และทดสอบหลังเรียน และมีการปรับปรุงแบบทดสอบบางหัวข้อให้สอดคล้องกับการพัฒนาของผู้เรียนโดยได้ จากการทดสอบสามารถวิเคราะห์ผลได้ดังนี้

6 ตารางที่ 1 แสดงการเปรียบเทียบฒนาการของนักเรียนเมื่อทำแบบทตสอบก่อนเรียนและหลังเรียน แบบบันทึกคะแนนทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนเรียน - หลังเรียน เรื่อง การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วย แบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แUU ACTIVE LEARNING เลขที่ ชื่อ-สกุล ก่อนเรียน หลังเรียน ความก้าวหน้า สรุปผล 10 คะแนน 1 0 ผ่าน/ไม่ผ่าน คะแนน 1 ด.ช.พัชรพล เรืองพุทธ 3 8 5 ผ่าน 2 ด.ช.ชนะกร เรืองพุธ 7 10 3 ผ่าน 3 ด.ช.ภูมิสุพล ศรีทวี 4 9 5 ผ่าน 4 ด.ช.ปฏิภาณ เรืองพุฒ 2 8 6 ผ่าน 5 ด.ช.สุวรรณภูมิ วงค์ตั้นหิ้น 3 9 6 ผ่าน 6 ด.ช.ปัณณธร โชคไพศาล 6 10 4 ผ่าน 7 ด.ช.ธนวัฒน์ เหล่าทอง 5 9 4 ผ่าน 8 ด.ช.ธัญเทพ ดาศรี 3 8 5 ผ่าน 9 ด.ญ.ณัฐณิชา จงเจริญ 3 9 6 ผ่าน 10 ด.ญ.ธัญญานนท์ พันฤทธิดำ 1 6 5 ผ่าน 11 ด.ญ.ญาณทิพย์ หนูเพชร 2 6 4 ผ่าน 12 ด.ญ.ณัฏฐณิชา หนูอุ่น 6 10 4 ผ่าน 13 ด.ญ.ชนิสรา มากน้อย 6 10 4 ผ่าน 14 ด.ญ.อัฐภิญญา สัตบุตร 2 8 6 ผ่าน 15 ด.ญ.ศุภลักษณ์ คงเรือง 7 10 3 ผ่าน รวม 60 130 เฉลี่ย 4.00 8.67 ร้อยละ 40.00 86.67 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 2 1.35

7 ผลการวิเคราะห์คะแนนจากตารางปรากฏว่าก่อนเรียนนักเรียนสามารถทำแบบฝึกทักษะอยู่ ในเกณฑ์เฉลี่ยร้อยละ 40.00 และคะแนนหลังเรียนเฉสี่ยร้อยละ 86.67 นักเรียนสามารถทำแบบฝึกทักษะอยู่ใน เกณฑ์เฉลี่ยร้อยละเพิ่มขึ้น คือ มีผลการทำแบบฝึกทักษะที่ดีขึ้นกว่าเดิม สรุปผลการศึกษาวิจัยและอภิปรายผลได้ดังนี้ คือ จากผลการวิจัยเรื่องการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่อง ปริมาตรและความ จุทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดกิจกรรมการ เรียนรู้แบบ ACTIVE LEARNING จำนวน 15 คน ผู้วิจัยให้นักเรียนทำแบบฝึกทักษะก่อนเรียนอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ย ร้อยละ 40.00 ยังต้องมีการพัฒนาและแก้ไข ดังนั้น ครูผู้สอนจึงใช้แนวการสอนและเทคนิคต่างๆ การอธิบาย เพิ่มเติม การถามตอบ การศึกษาและวิเคราะห์คะแนนที่ได้จากแบบฝึกทักษะหัวข้อย่อยๆ เกี่ยวกับความรู้ใน เรื่องปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะของนักเรียน 15 คน นั้นแสดงให้เห็นว่า เมื่อนักเรียนได้เรียนรู้การวิเคราะห์โจทย์ปัญหาจากแบบวิเคราะห์ง่ายๆ เพื่อเสริมสร้าง ความเข้าใจแล้วทำให้ นักเรียนสามารถแก้ปัญหาโจทย์คณิตศาสตร์ ปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ด้วยแบบฝึกทักษะ และหาคำตอบได้ดีขึ้น และส่งผลให้นักเรียนมีความรู้สึกต่อวิซาคณิตศาสตร์ดีขึ้นรวมถึงให้นักเรียนฝึกทำแบบ ฝึกทักษะบ่อยๆ หลังจากนั้นครูได้ใช้ชุดแบบทตสอบชุดเดิมให้นักเรียนทำอีกครั้ง ผลปรากฎว่านักเรียนมี ผลสัมฤทธิ์เฉลี่ยร้อยละ 86.67 ทำให้คะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้น ข้อคิดเสนอแนะ ที่ได้จากการวิจัย ในการวิจัยทำให้ทราบถึงปัญหาในการเรียนของนักเรียนแต่ละคนและได้แนวทางการ แก้ปัญหาการเรียนของแต่ละคนซึ่งจะใช้วิธีการในการเรียนรู้แสะแก้ไขที่แตกต่างกันตามศักยภาพของแต่ละ บุคคล ครูควรใช้วิธีการง่ายๆ หรือประสบการณ์เดิมของนักเรียนมาใช้ในการสื่อความหมายและการเรียน เช่น การพูดคุยการเล่าเรื่อง การแสดงบทบาทสมมุติ เพื่อให้นักเรียนสามารถนำไปใช้ในการคิดวิเคราะห์ได้เป็นอย่าง ดี

8 ภาคผนวก - แบบทดสอบก่อนเรียน - แบบฝึกทักษะ - แบบทดสอบหลังเรียน - แผนการสอน

9 แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่8 คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. สูตรการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คือข้อใด ก. ด้าน x ด้าน ข. กว้าง x ยาว ค. ฐาน x สูง ง. กว้าง x ยาว x สูง 2. จากรูป มีปริมาตรเท่าไร ก. 24 ลูกบาศก์หน่วย ข. 32 ลูกบาศก์หน่วย ค. 42 ลูกบาศก์หน่วย ง. 48 ลูกบาศก์หน่วย 3. จากรูป มีความจุเท่าไร ก. 13.5 ลบ.ซม. ข. 15.3 ลบ.ซม. ค. 14.5 ลบ.ซม. ง. 15.4 ลบ.ซม. 4. จากรูปมีปริมาตรกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร ก. 2 ลูกบาศก์เซนติเมตร ข. 4 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 100 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 200 ลูกบาศก์เซนติเมตร 5. นมสด 500 ลูกบาศก์เซนติเมตร มีปริมาตรเท่ากับข้อใด ก. 5 ลิตร ข. 500 มิลลิลิตร ค. 5 ลูกบาศก์มิลลิลิตร ง. 500 ลูกบาศก์เมตร 6. น้ำมัน 7 ลิตร มีปริมาตรเท่ากับข้อใด ก. 700 มิลลิลิตร ข. 7,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 7 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 7 ลูกบาศก์เมตร 7. กล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกว้าง 12 เซนติเมตร ยาว 20 เซนติเมตร สูง 8 เซนติเมตร กล่องใบนี้ มีความจุเท่าไร ก. 1,960 ลูกบาศก์เซนติเมตร ข. 1,940 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 1,930 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 1,920 ลูกบาศก์เซนติเมตร 8. ก้อนอิฐกว้าง 10 เซนติเมตร ยาว 25 เซนติเมตร หนา 3 เซนติเมตร นำมาวางซ้อนกัน 3 ก้อน จะมีปริมาตรเท่าไร ก. 750 ลบ.ซม. ข. 1,500 ลบ.ซม. ค. 2,250 ลบ.ซม. ง. 3,000 ลบ.ซม. 1.5 หน่วย 3.5 หน่วย 8 หน่วย 1.5 ซม. 3 ซม. 3 ซม. 1 ซม. 2 ซม. 1 เมตร

10 9. กล่องพลาสติกทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก กว้าง 12 เซนติเมตร ยาว 18 เซนติเมตร ลึก 20 เซนติเมตร เทน้ำใส่สูงครึ่ง กล่องพอดี น้ำมีปริมาตรเท่าใด ก. 4,320 ลบ.ซม. ข. 4,230 ลบ.ซม. ค. 2,610 ลบ.ซม. ง. 2,160 ลบ.ซม. 10. สระว่ายน้ำมีปริมาตร 600 ลูกบาศก์เมตร ถ้าสระน้ำนี้ กว้าง 10 เมตร ยาว 30 เมตร สระน้ำนี้ลึกกี่เมตร ก. 1 เมตร ข. 2 เมตร ค. 20 เมตร ง. 200 เมตร เฉลย 1. ง 2. ค 3. ก 4. ง 5. ข 6. ข 7. ง 8. ค 9. ง 10. ข

11 แบบฝึกทักษะที่ 8.1 เรื่อง ปริซึม ชื่อ เลขที่ คะแนนเต็ม คะแนนที่ได้ รูปเรขาคณิตสองมิติ และรูปเรขาคณิตสามมิติ คำชี้แจง จงบอกรูปใดเป็นรูปเรขาคณิตสองมิติ และรูปใดเป็นรูปเรขาคณิตสามมิติ 1. 2. 3. 4. 5.

12 ลักษณะและส่วนต่าง ๆ ของปริซึม คำชี้แจง รูปเรขาคณิตสามมิติต่อไปนี้เป็นปริซึมหรือไม่ ถ้าเป็น ให้ระบุชนิดของปริซึม

13 ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คำชี้แจง ให้นักเรียนเขียนรูปของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ต่อไปนี้ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกว้าง 2 ซม. ยาว 3 ซม. สูง 1 ซม. ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกว้าง 2 ซม. ยาว 2 ซม. สูง 2 ซม. คำชี้แจง สิ่งต่อไปนี้ มีลักษณะใกล้เคียงกับรูปเรขาคณิตสามมิติชนิดใด

14 แบบฝึกทักษะที่ 8.2 เรื่อง ปริมาตรและความจุ ชื่อ เลขที่ คะแนนเต็ม คะแนนที่ได้ หน่วยของปริมาตรและความจุ คำชี้แจง หาปริมาตร เมื่อกำหนด มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์หน่วย

15 คำชี้แจง หาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 8 ซม. 7 ม. 5 ม. 15 ม. 2 ม. 9 ม. 12 ม.

16 ความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คำชี้แจง หาความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เสาปูนยาว 120 เซนติเมตร หน้าตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ยาวด้านละ 10 เซนติเมตร เสาปูนมีปริมาตรเท่าใด ตู้ปลาทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก วัดความสูงภายในได้30 เซนติเมตร และมีพื้นที่ฐาน 2,000 ตารางเซนติเมตร ตู้ ปลานี้มีความจุเท่าใด

17 แบบฝึกทักษะที่ 8.3 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยปริมาตร หรือหน่วยความจุ ชื่อ เลขที่ คำชี้แจง แสดงวิธีหาคำตอบ น้ำยาปรับผ้านุ่ม 6,000 มิลลิลิตร คิดเป็นกี่ลิตร 1. น้ำผลไม้3.2 ลิตร คิดเป็นกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร 2. น้ำมัน 15 ลิตร คิดเป็นกี่มิลลิลิตร 3. ในตู้ปลามีน้ำ 60,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร คิดเป็นกี่ลิตร 4.

18 แบบฝึกทักษะที่ 8.4 เรื่อง โจทย์ปัญหา ชื่อ เลขที่ คำชี้แจง แสดงวิธีหาคำตอบ กระดาษรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีพื้นที่350 ตารางเซนติเมตรวางซ้อน กันเป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากที่มีปริมาตร 2,800 ลูกบาศก์เซนติเมตร 1. จะมีความสูงกี่เซนติเมตร บ่อน้ำทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก กว้าง 3 เมตร ยาว 8 เมตร ลึก 1.5 เมตร มีระดับน้ำสูง 1 เมตร ในบ่อมีน้ำกี่ลิตร 2.

19 แท็งก์น้ำทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก วัดขนาดภายในได้กว้าง 1 เมตร ยาว 1 เมตร สูง 2.4 เมตร มีน้ำาอยู่ครึ่งแท็งก์ ในแท็งก์มีน้ำ 3. กี่ลูกบาศก์เมตร บ่อเป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก วัดขนาดภายในได้กว้าง 5 เมตร ยาว 6 เมตร และลึก 0.8 เมตร ถ้าต้องการเทน้ำลงในบ่อให้ระดับ 4. น้ำ สูง 0.2 เมตร จะต้องใช้น้ำกี่ลิตร

20 แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่9 คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. จากรูปมีปริมาตรกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร ก. 2 ลูกบาศก์เซนติเมตร ข. 4 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 100 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 200 ลูกบาศก์เซนติเมตร 2. จากรูป มีปริมาตรเท่าไร ก. 24 ลูกบาศก์หน่วย ข. 32 ลูกบาศก์หน่วย ค. 42 ลูกบาศก์หน่วย ง. 48 ลูกบาศก์หน่วย 3. จากรูป มีความจุเท่าไร ก. 13.5 ลบ.ซม. ข. 15.3 ลบ.ซม. ค. 14.5 ลบ.ซม. ง. 15.4 ลบ.ซม. 4. สูตรการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คือข้อใด ก. ด้าน x ด้าน ข. กว้าง x ยาว ค. ฐาน x สูง ง. กว้าง x ยาว x สูง 5. นมสด 500 ลูกบาศก์เซนติเมตร มีปริมาตรเท่ากับข้อใด ก. 5 ลิตร ข. 500 มิลลิลิตร ค. 5 ลูกบาศก์มิลลิลิตร ง. 500 ลูกบาศก์เมตร 6. สระว่ายน้ำมีปริมาตร 600 ลูกบาศก์เมตร ถ้าสระน้ำนี้ กว้าง 10 เมตร ยาว 30 เมตร สระน้ำนี้ลึกกี่เมตร ก. 1 เมตร ข. 2 เมตร ค. 20 เมตร ง. 200 เมตร 7. กล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากกว้าง 12 เซนติเมตร ยาว 20 เซนติเมตร สูง 8 เซนติเมตร กล่องใบนี้ มีความจุเท่าไร ก. 1,960 ลูกบาศก์เซนติเมตร ข. 1,940 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 1,930 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 1,920 ลูกบาศก์เซนติเมตร 8. ก้อนอิฐกว้าง 10 เซนติเมตร ยาว 25 เซนติเมตร หนา 3 เซนติเมตร นำมาวางซ้อนกัน 3 ก้อน จะมีปริมาตรเท่าไร ก. 750 ลบ.ซม. ข. 1,500 ลบ.ซม. ค. 2,250 ลบ.ซม. ง. 3,000 ลบ.ซม. 1.5 หน่วย 3.5 หน่วย 8 หน่วย 1.5 ซม. 3 ซม. 3 ซม. 1 ซม. 2 ซม. 1 เมตร

21 9. กล่องพลาสติกทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก กว้าง 12 เซนติเมตร ยาว 18 เซนติเมตร ลึก 20 เซนติเมตร เทน้ำใส่สูงครึ่ง กล่องพอดี น้ำมีปริมาตรเท่าใด ก. 4,320 ลบ.ซม. ข. 4,230 ลบ.ซม. ค. 2,610 ลบ.ซม. ง. 2,160 ลบ.ซม. 10. น้ำมัน 7 ลิตร มีปริมาตรเท่ากับข้อใด ก. 700 มิลลิลิตร ข. 7,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร ค. 7 ลูกบาศก์เซนติเมตร ง. 7 ลูกบาศก์เมตร เฉลย 1. ง 2. ค 3. ก 4. ง 5. ข 6. ข 7. ง 8. ค 9. ง 10. ข

22 ปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เวลา 5 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 1.1 ตัวชี้วัด ค 2.1 ป.5/3 แสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและ ความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก (K) 2. เขียนแสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะ ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก (P) 3. ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้รับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย (A) 3. สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น - ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของ ภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก พิจารณาตามหลักสูตรของสถานศึกษา 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เป็นการหาขนาดของทรงตัน เมื่อรู้ความกว้าง ความยาว และความสูงจะสามารถหาปริมาตรโดยการใช้สูตรได้ 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการแปลความ 2) ทักษะการให้เหตุผล 3) ทักษะการสรุปลงความเห็น 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1

23 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา 4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. กิจกรรมการเรียนรู้ แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : ค้นพบ (Discovery Method) ขั้นที่ 1 นำเข้าสู่บทเรียน 1. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 2. ครูทบทวนความรู้เรื่อง การตวง โดยครูนำกระบอกฉีดยาบอกปริมาตรเป็นมิลลิลิตร ,บีกเกอร์ และกระบอกน้ำขนาด 1 ลิตร จากนั้นให้นักเรียนช่วยกันหาปริมาตรน้ำที่อยู่ในภาชนะ 3 ใบ ซึ่งมีปริมาตรดังนี้ • ภาชนะใบที่ 1 มีปริมาตรน้ำ 50 มิลลิลิตร • ภาชนะใบที่ 2 มีปริมาตรน้ำ 950 มิลลิลิตร • ภาชนะใบที่ 3 มีปริมาตรน้ำ 5 ลิตร 3. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปกิจกรรมการใช้ภาชนะที่เหมาะสมในการตวงและหน่วยของการตวง ชีวิตประจำวัน 4. ครูให้นักเรียนดูภาพหน้าหน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ ในหนังสือเรียนรายวิชา พื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุจากนั้นครูถาม คำถามกับนักเรียน ดังนี้ • นักเรียนเคยเล่นหรือเคยเห็นลูกรูบิกหรือไม่ (แนวตอบ : พิจารณาตามคำตอบของนักเรียน โดยขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของครูผู้สอน) 5. ครูถามคำถามประจำหน่วยว่า “ลูกรูบิกมีปริมาตรเท่าใด” จากนั้นให้นักเรียนร่วมกันแสดง ความคิดเห็น 6. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามกิจกรรมเตรียมพร้อมก่อนเรียนในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุจากนั้นครูและนักเรียน ร่วมกันเฉลยคำตอบ ชั่วโมงที่ 1 ขั้นนำ

24 ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน โดยแต่ละร่วมกันศึกษาเกี่ยวกับการหาปริมาตรเป็นลูกบาศก์ หน่วย ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตร ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุจากนั้นอภิปรายกันภายในกลุ่ม 2. ครูนำตัวอย่างลูกบาศก์มาให้นักเรียนดู จากนั้นครูถามคำถาม ดังนี้ • ลูกบาศก์มีลักษณะอย่างไร (แนวตอบ : ลูกบาศก์เป็นทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ที่เกิดจากรูปสี่เหลี่ลมจัตรัสที่มีขนาด เท่ากันประกอบกัน 6 ด้าน) • ถ้าลูกบาศก์ที่ครูนำมายกตัวอย่างยาวด้านละ 1 หน่วย ลูกบาศก์ลูกนี้จะมีปริมาตรเท่าใด (แนวตอบ : 1 ลูกบาศก์หน่วย) • ถ้านำลูกบาศก์ 9 ลูก มาประกอบกัน ลูกบาศก์ทั้งหมดจะมีปริมาตรเท่าใด แนวตอบ : 9 ลูกบาศก์หน่วย) • ถ้าลูกบาศก์ที่ครูนำมายกตัวอย่าง ยาวด้านละ 1 เซนติเมตร ลูกบาศก์ลูกนี้จะมีปริมาตร เท่าใด (แนวตอบ : 1 ลูกบาศก์หน่วย) • ถ้านำลูกบาศก์มาประกอบกันจำนวนหลาย ๆ จะมีวิธีหาปริมาตรเหมือนกับลูกบาศก์ หน่วยหรือไม่ อย่างไร (แนวตอบ : หาปริมาตรเหมือนกันกับลูกบาศก์หน่วย โดยนับจำนวนลูกบาศก์ทั้งหมด) 3. ครูแจกบัตรภาพรูปคลี่ของลูกบาศก์ให้นักเรียนคนละ 1 แผ่น จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคน ประกอบเป็นลูกบาศก์ 4. ครูนำลูกบาศก์ที่นักเรียนประกอบแล้วมาวางต่อกันเป็นลักษณะต่าง ๆ จากนั้นครูกล่าวว่า . “ลูกบาศก์แต่ละลูกมีปริมาตรเท่ากับ 1 ลูกบาศก์หน่วย” แล้วให้นักเรียนช่วยกันหาปริมาตร รูปทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากที่ครูประกอบขึ้น 5. ครูต่อรูปทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากแบบใหม่ จากนั้นครูกล่าวว่า “กำหนดให้ลูกบาศก์ 1 ลูก มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร” แล้วให้นักเรียนร่วมกันหาปริมาตรของลูกบาศก์ร่วมกัน 6. ครูขออาสาสมัครออกมาวางลูกบาศก์เป็นรูปทรงเหลี่ยมมุมฉากแบบใหม่ จากนั้นครูกล่าวว่า “กำหนดให้ลูกบาศก์ 1 ลูก มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตร” แล้วให้นักเรียนร่วมกันหาปริมาตร ของลูกบาศก์ร่วมกัน 7. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายและสรุปวิธีการหาปริมาตรจากการพิจารณาลูกบาศก์ ที่ครูกำหนด ขั้นสอน

25 8. ครูสุ่มนักเรียนยกตัวอย่างสิ่งของที่มีปริมาตรเท่ากับ 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร และยกตัวอย่าง สิ่งของที่มีปริมาตรเท่ากับ 1 ลูกบาศก์เมตร (แนวตอบ : ยกตัวอย่างสิ่งของที่มีปริมาตรเท่ากับ 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร เช่น ลูกเต๋าที่มีแต่ละ ด้านยาว 1 เซนติเมตร และยกตัวอย่างสิ่งของที่มีปริมาตรเท่ากับ 1 ลูกบาศก์เมตร เช่น ถังน้ำ ทรงลูกบาศก์ที่มีแต่ละด้านยาว 1 เมตร) 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาตัวอย่างที่1-6 ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.2 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ โดยนักเรียนแต่ละกลุ่มสร้างตึกรูปทรงต่าง ๆ ดังตัวอย่างที่1-6 โดยใช้ลูกบาศก์ที่ประกอบไว้จากนั้นครูตรวจสอบความถูกต้อง 10. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ร่วมกันทำกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน จากหนังสือเรียนรายวิชา พื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุด ประจำตัว ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 11. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ทำกิจกรรมพัฒนาความรู้ เรื่อง การหาปริมาตรของทรง สี่เหลี่ยมมุมฉาก ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุจากนั้นครูขออาสาสมัครนักเรียนออกมานำเสนอกิจกรรม 12. ครูติดบัตรภาพลูกบาศก์รูปทรงสี่เหลี่ยมแบบต่าง ๆ บนกระดาน จากนั้นครูถามคำถามกับ นักเรียน ดังนี้ รูปทรงที่ 1 รูปทรงที่ 2 รูปทรงที่ 3 13. ครูเขียนตารางดังต่อไปนี้บนกระดาน จากนั้นขออาสาอาสาสมัครนนักเรียยนออกมาเติมข้อมูล จากรูปทรง รูปทรง ความกว้าง (ซม.) ความยาว (ซม.) ความสูง (ซม.) ปริมาตรที่ได้จากการนับ (ลบ.ซม.) 1 3 4 1 12 2 2 3 2 12 3 2 3 2 12 ชั่วโมงที่ 2

26 14. ครูถามคำถามกระตุ้นความคิดให้นักเรียนร่วมกันอภิปราย ดังนี้ • รูปทรงทั้งสามเหมือนกันหรือไม่ (แนวตอบ : ไม่เหมือนกัน) • รูปทรงทั้งสามมีปริมาตรเท่ากันหรือไม่ (แนวตอบ : เท่ากัน) • สังเกตความกว้าง ความยาว และความสูงของรูปทรงทั้งสามมีความสัมพันธ์กับปริมาตร หรือไม่ อย่างไร (แนวตอบ : มีความสัมพันธ์กันโดยนำความกว้าง ความยาว และความสูงมาคูณกันจะได้ เท่ากับปริมาตรของรูปทรงนั้น ๆ) • หากไม่ใช้วิธีการนับลูกบาศก์ นักเรียนคิดว่าจะสามารถหาปริมาตรของรูปทรงสี่เหลี่ยม มุมฉากได้หรือไม่ อย่างไร (แนวตอบ : ได้ โดยใช้สูตร ความกว้าง x ความยาว x ความสูง) 15. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปหลักการหาปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “ความกว้างคูณความยาว คูณความสูง มีหน่วยเท่ากับลูกบาศก์หน่วย” ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 16. ครูให้นักเรียนบอกสูตรการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก จากนั้นครูสุ่มนักเรียนช่วยกัน หาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากตามข้อมูลที่ครูกำหนด 2-3 ข้อ โดยนักเรียนที่เหลือช่วยกัน ตรวจสอบความถูกต้องหรือให้ข้อเสนอแนะ 17. ครูนำกล่องทรงสี่เหลี่ยมมาให้นักเรียนดู จากนั้นครูกล่าวว่า “กล่องนี้มีปริมาตร 30 ลูกบาศก์ เซนติเมตร มีความกว้าง 3 เซนติเมตร มีความยาว 5 เซนติเมตร” 18. ครูให้นักเรียนลองทายความสูงของกล่องดังกล่าว เมื่อมีนักเรียนที่ตอบถูกต้อง ครูให้อธิบาย วิธีการหาคำตอบให้เพื่อนฟัง 19. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ศึกษาวิธีการหาความกว้าง ความยาว หรือความสูงที่ไม่ทราบ ค่าจากปริมาตรที่โจทย์กำหนดในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 20. ครูติดบัตรโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรหรือความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากบนกระดาน ให้นักเรียนแต่ละคู่แสดงวิธีการหาความกว้าง ความยาว หรือความสูงที่ไม่ทราบค่าจากปริมาตร ที่กำหนด 21. ครูขออาสาสมัครออกมาแสดงวิธีการคิดหาคำตอบหน้าห้อง ครูกล่าวชื่นชมพร้อมให้อธิบาย เพิ่มเติมในส่วนที่ยังบกพร่องมาสมบูรณ์ ชั่วโมงที่ 3

27 22. นักเรียนแต่ละคู่ทำกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัว ขั้นที่ 3 ฝึกทักษะ 23. ครูให้นักเรียนทบทวนความรู้โดยการบอกสูตรการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก แล้วครู สุ่มนักเรียน 2-3 คน ออกมาวาดรูปทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากพร้อมกำหนดความกว้าง ความยาว และความสูง แล้วให้เพื่อนร่วมกันหาคำตอบ 24. นักเรียนศึกษาความรู้เรื่อง การหาความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ในหนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 25. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายซึ่งได้ข้อสรุปว่า “การหาความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เท่ากับความกว้าง คูณความยาว คูณความสูง” 26. นักเรียนแบ่งกลุ่มกลุ่มละเท่าๆ กัน จำนวน 5 กลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มช่วยกันหาคำตอบจากโจทย์ที่ ครูตั้งไว้ในแต่ละจุดของห้อง 5 ข้อ ดังนี้ โจทย์ที่1 ครูตั้งทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากดังรูป พร้อมทั้งบอกความกว้าง 5 ซม. ความยาว 10 ซม. และความสูง 7 ซม. ให้นักเรียนหาปริมาตร โจทย์ที่ 2 ครูตั้งทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากดังรูป พร้อมทั้งบอกความกว้าง 2 ซม. ความยาว 3 ซม. และความสูง 15 ซม. ให้นักเรียนหาปริมาตร โจทย์ที่ 3 ครูตั้งกล่องสี่เหลี่ยมมุมฉากดังรูป พร้อมทั้งบอกความกว้าง 20 ซม. ความยาว 25 ซม.และความสูง 2.5 ซม. ให้นักเรียนหาความจุ โจทย์ที่ 4 ครูตั้งทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากดังรูป พร้อมทั้งบอกความกว้าง 10 ซม. ความยาว 12 ซม. และปริมาตร 120 ซม. ให้นักเรียนหาความสูง ชั่วโมงที่ 4

28 โจทย์ที่ 5 ครูตั้งกล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากดังรูป พร้อมทั้งบอกความยาว 5 ซม. ความสูง 5 ซม. และความจุ 125 ซม. ให้นักเรียนหาความกว้าง 27. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมาแสดงวิธีการคิดหาคำตอบกลุ่มละ 1 ข้อ ครูชื่นชมและให้ กำลังใจนักเรียนและร่วมอธิบายเพิ่มเติมในจุดที่บกพร่อง 28. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ทำกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัว 29. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรมฝึกทักษะ จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัวเป็นการบ้านแล้วส่งในชั่วโมง ถัดไป ขั้นที่ 4 สรุป 1. ครูให้นักเรียนบอกสูตรการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก จากนั้นครูสุ่มนักเรียนช่วยกัน หาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากตามข้อมูลที่ครูกำหนด 2-3 ข้อ โดยนักเรียนที่เหลือช่วยกัน ตรวจสอบความถูกต้องหรือให้ข้อเสนอแนะเมื่อเพื่อนคิดผิด 2. นักเรียนทำใบงานที่ 9.1.1 เรื่อง ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะทรง สี่เหลี่ยมมุมฉาก เมื่อนักเรียนแต่ละคนคิดหาคำตอบเสร็จเรียบร้อยแล้วให้จับคู่กับเพื่อนในกลุ่ม ผลัดกันอธิบายคำตอบที่ตนคิดไว้ 3. นักเรียนแต่ละคู่จับกลุ่ม 4 คน แล้วผลัดกันอธิบายคำตอบของตนให้เพื่อนฟัง จากนั้นครูเฉลย คำตอบของใบงานที่ 9.1.1 แล้วให้นักเรียนแลกเปลี่ยนกันตรวจสอบความถูกต้องของใบงาน และแก้ไขในส่วนที่ไม่ถูกต้องหรือมีข้อบกพร่อง 4. ครูให้นักเรียนทำแบบฝึกหัด ในหนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุเป็นการบ้านแล้วส่งในชั่วโมงถัดไป 5. ครูให้นักเรียนตอบคำถามจากกรอบความรู้ที่ได้ ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัวเป็นการบ้านแล้วส่งใน ชั่วโมงถัดไป ขั้นสรุป ชั่วโมงที่ 5

29 6. ครูถามคำถามเพื่อสรุปความรู้ของนักเรียน ดังนี้ • การหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก นักเรียนจะต้องรู้อะไรบ้างจึงจะสามารถหาได้ (แนวตอบ : ต้องรู้ความกว้าง ความยาว และความสูงของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากที่ต้องการ หาปริมาตร) 7. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับขั้นตอนการหาปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุ ของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 การประเมินก่อนเรียน - แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ - ตรวจแบบทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 9 ปริมาตร และความจุ - แบบทดสอบก่อน เรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ - ประเมินตามสภาพจริง 7.2 ประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 1) ปริมาตรทรง สี่เหลี่ยมมุมฉาก และความจุของ ภาชนะทรงสี่เหลี่ยม มุมฉาก - ตรวจใบงานที่ 9.1.1 - ตรวจสมุดประจำตัว - ตรวจแบบฝึกหัด - ใบงานที่ 9.1.1 - สมุดประจำตัว - แบบฝึกหัด - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) การนำเสนผลงาน/ ผลการทำกิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการทำ กิจกรรม - แบบการนำเสนอ ผลงาน/ผลการทำ กิจกรรม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 3) พฤติกรรมการทำงาน รายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 4) พฤติกรรมการทำงาน กลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์

30 รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 5) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 2) หนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 3) ใบงานที่ 9.1.1 เรื่อง ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 4) บัตรภาพรูปคลี่ของลูกบาศก์ 5) บัตรภาพลูกบาศก์รูปทรงสี่เหลี่ยมแบบต่าง ๆ 6) บัตรโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรหรือความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 7) กระบอกฉีดยาบอกปริมาตรเป็นมิลลิตร 8) บีกเกอร์ 9) กระบอกน้ำขนาด 1 ลิตร 10) ภาชนะใบที่ 1 มีปริมาตรน้ำ 50 มิลลิลิตร 11) ภาชนะใบที่ 2 มีปริมาตรน้ำ 950 มิลลิลิตร 12) ภาชนะใบที่ 3 มีปริมาตรน้ำ 5 มิลลิลิตร 13) ลูกบาศก์ 14) กล่องทรงสี่เหลี่ยม 15) สมุดประจำตัว 8.2 แหล่งการเรียนรู้ -

31 เรื่อง ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คำชี้แจง : ให้นักเรียนหาปริมาตรของรูปที่กำหนดให้ 1) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์หน่วย 2) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตร 3) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตร 4) ปริมาตร 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร คำชี้แจง : ให้นักเรียนแสดงวิธีหาปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากโดยวิธีใช้สูตร 1) 2) 3 ซม. 2 ซม. 3 ซม. 1 ซม. 2 ซม. 4 ซม. ใบงานที่ 9.1.1 2 ซม.

32 3) 3) 4) คำชี้แจง : ให้นักเรียนแสดงวิธีหาความกว้าง ความยาว หรือความสูง จากปริมาตรต่อไปนี้ 1) 2) 1 ซม. 1 ซม. 4 ซม. 3 ซม. 2 ซม. 3 ซม. 2 ซม. 4 ซม. 4 ซม. 2 ซม. 10 ซม. 5 ซม. ปริมาตร 60 ลบ.ซม. ปริมาตร 2,000 ลบ.ซม. 20 ซม. ? ?

33 เรื่อง ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก คำชี้แจง : ให้นักเรียนหาปริมาตรของรูปที่กำหนดให้ 1) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์หน่วย 2) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตร 15 ลูกบาศก์หน่วย 12 ลูกบาศก์เมตร 3) มีปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตร 4) ปริมาตร 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร 11 ลูกบาศก์หน่วย 18 ลูกบาศก์เซนติมเตร คำชี้แจง : ให้นักเรียนแสดงวิธีหาปริมาตรและความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากโดยวิธีใช้สูตร 1) วิธีทำ ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ความกว้าง ความยาว ความสูง = 2 3 3 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 18 ลูกบาศก์เซนติเมตร ตอบ ๑๘ ลูกบาศก์เซนติเมตร 2) วิธีทำ ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ความกว้าง ความยาว ความสูง = 2 4 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 8 ลูกบาศก์เซนติเมตร ตอบ ๘ ลูกบาศก์เซนติเมตร เฉลย 3 ซม. 2 ซม. 3 ซม. 1 ซม. 2 ซม. 4 ซม. ใบงานที่ 9.1.1

34 3) วิธีทำ ปริมาตรทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ความกว้าง ความยาว ความสูง = 1 1 4 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 4 ลูกบาศก์เซนติเมตร ตอบ ๔ ลูกบาศก์เซนติเมตร 4) วิธีทำ ความจุของกล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ความกว้าง ความยาว ความสูง = 3 4 2 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 24 ลูกบาศก์เซนติเมตร ตอบ ๒๔ ลูกบาศก์เซนติเมตร 5) วิธีทำ ความจุของกล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ความกว้าง ความยาว ความสูง = 2 3 4 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 24 ลูกบาศก์เซนติเมตร ตอบ ๒๔ ลูกบาศก์เซนติเมตร คำชี้แจง : ให้นักเรียนแสดงวิธีหาความกว้าง ความยาว หรือความสูง จากปริมาตรต่อไปนี้ 1) วิธีทำ ความยาวของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก = ปริมาตร ÷( ความกว้าง ความสูง) = 60 ÷ (5x2) เซนติเมตร =60÷6 = 6 เซนติเมตร ตอบ ๖ เซนติเมตร 2) วิธีทำ ความสูงของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉา = ปริมาตร ÷( ความกว้าง ความยาว) = 2,000 ÷ (10x20) เซนติเมตร = 2,000÷200 = 10 เซนติเมตร ตอบ ๑๐ เซนติเมตร 1 ซม. 4 ซม. 3 ซม. 4 ซม. 2 ซม. 3 ซม. 2 ซม. 4 ซม. 2 ซม. 10 ซม. 5 ซม. ปริมาตร 60 ลบ.ซม. ปริมาตร 2,000 ลบ.ซม. 20 ซม. ? ?

35 บัตรภาพรูปคลี่ลูกบาศก์

36 รูปทรงที่ 1 รูปทรงที่ 2 รปทรงที่ 3 ภาพที่ 1 ภาพที่ 2 ภาพที่ 3 ภาพที่ 4 2 ซม. 3 ซม. ปริมาตร 30 ลบ.ซม. 3 ซม. 6 ซม. 2 ซม. 1.5 ซม. 3 ซม. 7 ซม. ปริมาตร 18 ลบ.ซม. ? ? ? ปริมาตร 12 ลบ.ซม. ปริมาตร 42 ลบ.ซม. ? บัตรโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรหรือความจุของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก บัตรภาพลูกบาศก์รูปทรงสี่เหลี่ยมแบบต่าง ๆ

37 9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะ ลงชื่อ ............................................. ( .................................) ตำแหน่ง ……..…........ 10. บันทึกผลหลังการสอน • ด้านความรู้ • ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน • ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ • ด้านความสามารถทางคณิตศาสตร์ • ด้านอื่น ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤติกรรมที่มีปัญหาของนักเรียนเป็นรายบุคคล (ถ้ามี)) • ปัญหา/อุปสรรค • แนวทางการแก้ไข

38 ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตร เวลา 5 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 1.1 ตัวชี้วัด ค 2.1 ป.5/3 แสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากและ ความจุของภาชนะทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตรได้(K) 2. ตรวจสอบการหาความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตรได้ (P) 3. ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้รับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย (A) 3. สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น - ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์ เซนติเมตรและลูกบาศก์เมตร พิจารณาตามหลักสูตรของสถานศึกษา 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด ลูกบาศก์เมตร ลูกบาศก์เซนติเมตร ลิตร และมิลลิลิตร เป็นหน่วยมาตรฐานที่ใช้บอกปริมาตรหรือความจุ ซึ่งมีความสัมพันธ์กัน หน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุที่มีความสัมพันธ์กัน สามารถเปลี่ยนจากหน่วยใหญ่ เป็นหน่วยย่อยและจากหน่วยย่อยเป็นหน่วยใหญ่ได้ 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการแปลความ 2) ทักษะการให้เหตุผล 3) ทักษะการสรุปลงความเห็น 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2

39 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. กิจกรรมการเรียนรู้ แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : เทคนิคแบ่งปันความสำเร็จ ขั้นที่ 1 นำเข้าสู่บทเรียน 1. ครูทบทวนความรู้เกี่ยวกับหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุจากนั้นถามคำถามกระตุ้นความ สนใจว่า “หน่วยต่างๆ มีความสัมพันธ์กันหรือไม่” 2. ครูให้นักเรียนร่วมกันร้องเพลง ความสัมพันธ์ปริมาตร ดังนี้ เพลง ความสัมพันธ์ปริมาตร (ทำนอง จิงเกิล เบลส์) การตวงนั้น การตวงนั้นจำไว้ให้ขึ้นใจ 1,000 มิลลิลิตร ๆ เป็น 1 ลิตร เข้าใจ (เฮ้) การตวงนั้น การตวงนั้นจำไว้ให้ขึ้นใจ 1,000 ลบ.ซม. ๆ เป็น 1 ลิตร เข้าใจ ถ้า 1 ลูกบาศก์เมตร ได้ 1,000 ลิตร หนอ 1 ลูกบาศก์เมตรหนอ จะต้องขอ 1,000,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร 3. ครูและนักเรียนร่วมกันพิจารณาเนื้อเพลงและสรุปความสัมพันธ์หน่วยการวัดปริมาตรและ ความจุ ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 1. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ศึกษาวัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมพัฒนาความรู้และวิธีจัด กิจกรรม จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 2. นักเรียนแต่ละคู่ร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมพัฒนาความรู้ ชั่วโมงที่ 1 ขั้นนำ ขั้นสอน

40 3. ครูถามคำถามเพื่อกระตุ้นความคิดกับนักเรียน ดังนี้ • กล่องมีความกว้าง ความยาว ความสูงเท่าใด (แนวตอบ : ด้านละ 10 เซนติเมตร) • กล่องที่ประกอบขึ้นมีความจุเท่าใด (แนวตอบ : 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร) • เมื่อเทน้ำจากกระบอกตวง 1ลิตร พอดีกับความจุของกล่องหรือไม่ (แนวตอบ : พอดี) • นักเรียนสามารถสรุปความรู้ที่ได้จากกิจกรรมอย่างไร (แนวตอบ : 1 ลิตร เท่ากับ 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร) 4. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปกิจกรรม ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “กล่องมีความจุ 1,000 ลูกบาศก์ เซนติเมตร เท่ากับ กระบอกตวงที่มีความจุ 1 ลิตร” 5. จากนั้นนักเรียนแต่ละคู่ร่วมกันศึกษาความสัมพันธ์ของหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุ จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและ ความจุ 6. ครูเขียนความสัมพันธ์หน่วยการวัดปริมาตรและความจุบนกระดาน ดังนี้ 1 ลิตร เท่ากับ 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร 1 ลิตร เท่ากับ 1,000 มิลลิลิตร 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร เท่ากับ 1 มิลลิลิตร 1,000 ลิตร เท่ากับ 1 ลูกบาศก์เมตร 1 ลูกบาศก์เมตร เท่ากับ 1,000,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร 7. ครูสุ่มนักเรียนออกมาเติมช่องว่างคนละ 1 ช่องให้ถูกต้อง เมื่อนักเรียนเติมครบถูกต้องสมบูรณ์ ให้นักเรียนอ่านพร้อมกันอีกครั้ง และจดลงในสมุดประจำตัวพร้อมตกแต่งให้สวยงาม 8. จากนั้นนักเรียนแต่ละคู่ทำกิจกรรมเท่ากันฉันและเธอ โดยให้นักเรียนส่งตัวแทนออกมาจับ สลากปริมาตร คู่ละ 1 แผ่น ครูเปิดเพลงในนักเรียนเต้น เมื่อได้ยินเสียงสัญญาณนกหวีดดังขึ้น ให้แต่ละคู่วิ่งไปจับกลุ่มกับเพื่อนที่มีสลากปริมาตรที่มีค่าเท่ากับปริมาตรของตน เมื่อครบตามที่ กำหนดแล้วให้นักเรียนนั่งลง 9. ครูตรวจสอบความถูกต้อง แล้วให้นักเรียนสลับสลากกับเพื่อนกลุ่ม ทำกิจกรรม 2-3 รอบ ชั่วโมงที่ 2

41 ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 10. ครูให้นักเรียนทุกคนช่วยกันบอกความสัมพันธ์ของหน่วย การวัดปริมาตร หรือความจุระหว่าง หน่วย ดังนี้ • ลิตร กับ ลูกบาศก์เซนติเมตร • ลิตร กับ มิลลิลิตร • มิลลิลิตร กับ ลูกบาศก์เซนติเมตร • ลูกบาศก์เมตร กับ ลิตร • ลูกบาศก์เมตร กับ ลูกบาศก์เซนติเมตร 11. ครูถามคำถามกระตุ้นความคิดกับนักเรียนว่า “ถ้านักเรียนต้องการเปลี่ยนจากหน่วยลิตรเป็น หน่วยลูกบาศก์เซนติเมตร จะทำได้อย่างไร” (แนวตอบ : พิจารณาตามคำตอบของนักเรียน โดยให้อยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอน) 12. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาความรู้ เรื่อง การเปลี่ยนหน่วยการ วัดปริมาตรหรือความจุจากหน่วยใหญ่เป็นหน่วยย่อย จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุจากนั้นร่วมกันอภิปราย แลกเปลี่ยนความรู้ความเข้าใจกัน 13. ครูอธิบายว่า “ในการคำนวณหาปริมาตรในบางครั้งมีความจำเป็นต้องเปลี่ยนหน่วยปริมาตร จากหน่วยหนึ่งไปอีกหน่วยหนึ่ง ซึ่งเราจะอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยปริมาตร” 14. ครูยกตัวอย่างการเปลี่ยนหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุจากหน่วยใหญ่ให้เป็นหน่วยย่อย 2- 3 ตัวอย่าง 15. นักเรียนทำใบงานที่ 9.2.1 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตร ข้อ 1-3 16. ครูตรวจคำตอบจากใบงานของนักเรียนแต่ละคนในกลุ่ม แล้วนำคะแนนของสมาชิกทุกคนใน กลุ่มมารวมกันเป็นคะแนนกลุ่ม 17. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปความรู้เกี่ยวกับการเปลี่ยนหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุจาก หน่วยใหญ่เป็นหน่วยย่อย โดยครูตรวจสอบความถูกต้อง และอธิบายเพิ่มเติม ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 18. ครูกล่าวทักทายนักเรียน และทบทวนบทเรียนโดยครูเขียนโจทย์ต่อไปนี้บนกระดาน • 35 ลิตร เท่ากับกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร • 4 ลูกบาศก์เมตร เท่ากับกี่ลิตร ชั่วโมงที่ 3

42 19. ครูสุ่มนักเรียน 2 คนออกมาแสดงวิธีการคิดบนกระดาน พร้อมอธิบายให้เพื่อนฟัง จากนั้นครู กล่าวชื่นชมนักเรียนและร่วมกับนักเรียนในชั้นเรียนอภิปรายเพิ่มเติมในจุดที่ยังบกพร่อง 20. ครูถามคำถามกระตุ้นความคิดกับนักเรียนว่า “การหาเปลี่ยนจากหน่วยใหญ่เป็นหน่วยย่อยใช้ วิธีการคูณกับความสัมพันธ์ ถ้านักเรียนต้องการเปลี่ยนจากหน่วยย่อยเป็นหน่วยใหญ่ควรใช้วิธี อย่างไร” 21. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาความรู้ เรื่อง การเปลี่ยนหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุจากหน่วยย่อยเป็นหน่วยใหญ่ จากหนังสือ เรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ จากนั้นร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ความเข้าใจกัน 22. ครูอธิบายว่า “ในการคำนวณหาปริมาตรในบางครั้งมีความจำเป็นต้องเปลี่ยนหน่วยปริมาตร จากหน่วยหนึ่งไปอีกหน่วยหนึ่ง ซึ่งเราจะอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยปริมาตร” 23. ครูยกตัวอย่างการเปลี่ยนหน่วยการวัดปริมาตรหรือความจุจากหน่วยย่อยให้เป็นหน่วยใหญ่ 2- 3 ตัวอย่าง 24. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มคิดโจทย์การเปลี่ยนหน่วยของปริมาตรจากหน่วยย่อยให้เป็นหน่วยใหญ่ แล้วเลือกถามเพื่อนต่างกลุ่มตอบคำถามและบอกวิธีคิด หากเพื่อนคิดผิดให้กลุ่มที่คิดโจทย์เฉลย และบอกวิธีคิดที่ถูกต้อง ทำกิจกรรมวนไปให้ทุกกลุ่มได้ตั้งคำถาม 25. นักเรียนทำใบงานที่ 9.2.1 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตรและ ลูกบาศก์เมตร ข้อ 4-6 26. ครูตรวจคำตอบจากใบงานของนักเรียนแต่ละคนในกลุ่ม แล้วนำคะแนนของสมาชิกทุกคนใน กลุ่มมารวมกันเป็นคะแนนกลุ่ม ขั้นที่ 2 ขั้นสอน 27. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา โดยแต่ละกลุ่มทำกิจกรรมตามล่าหาความจุ โดยครูเขียนโจทย์ระบุรายละเอียดกล่องทรงสี่เหลี่ยมมุมฉากขนาดต่างๆ บนกระดาน ดังนี้ • กล่องที่ 1 ความกว้าง 100 ซม. ความยาว 200 ซม. ความสูง 300 ซม. หาปริมาตรเป็น ลูกบาศก์เมตร • กล่องที่ 2 ความกว้าง 200 ซม. ความยาว 40 ซม. ความสูง 100 ซม. หาปริมาตรเป็น ลิตร • กล่องที่ 3 ความกว้าง 2 ม. ความยาว 4 ม. ความสูง 2 ม. หาปริมาตรเป็นลูกบาศก์ เซนติเมตร ชั่วโมงที่ 4

43 • กล่องที่ 4 ความกว้าง 250 ซม. ความยาว 140 ซม. ความสูง 100 ซม. หาปริมาตรเป็นมิลลิลิตร 28. นักเรียนร่วมกันอภิปรายและสรุปวิธีคิดของกลุ่มตนเองอีกครั้ง 29. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมาอธิบายวิธีคิดหน้าชั้นเรียน ครูชื่นชมและอธิบายเพิ่มเติมใน จุดที่บกพร่อง 30. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปกิจกรรมตามล่าหาความจุ ขั้นที่ 3 ฝึกทักษะ 31. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 3–4 คน โดยนำกล่องลูกบาศก์ขนาด 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร ที่ประดิษฐ์ไว้ในชั่วโมงที่ 1 นำกล่องไปตวงทรายให้เต็มกล่องพอดี เทใส่ลิตรซึ่งเป็นเครื่องมือ ตวงมาตรฐาน ให้นักเรียนสังเกตว่าเต็มลิตรพอดีหรือไม่ จากนั้นใช้ลิตรตวงทรายให้เต็มพอดี แล้วนำมาเทใส่กล่องที่นักเรียนช่วยกันประดิษฐ์ขึ้น 32. นักเรียนอภิปรายและสรุปร่วมกัน ซึ่งได้ข้อสรุปดังนี้ • 1 ลิตร = 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร • 1 ลิตร = 1,000 มิลลิลิตร 33. นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ทำกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัว ขั้นที่ 4 สรุป 1. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรมฝึกทักษะ ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ ลงในสมุดประจำตัวเป็นการบ้านแล้วในชั่วโมงถัดไป 2. ครูให้นักเรียนทำแบบฝึกหัด ในหนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุเป็นการบ้านแล้วในชั่วโมงถัดไป 3. นักเรียนตอบคำถามจากกรอบความรู้ที่ได้ ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุลงในสมุดประจำตัว ขั้นสรุป ชั่วโมงที่ 5

44 4. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตร และลูกบาศก์เมตรว่า “หน่วยวัดปริมาตรสามารถเปลี่ยนจากหน่วยใหญ่เป็นหน่วยย่อยได้โดย วิธีการคูณ และเปลี่ยนจาก หน่วยย่อยเป็นหน่วยใหญ่ได้โดยวิธีการหาร” 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 ประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 1) ความสัมพันธ์ ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์ เซนติเมตร และ ลูกบาศก์เมตร - ตรวจใบงานที่ 9.2.1 - ตรวจสมุดประจำตัว - ตรวจแบบฝึกหัด - ใบงานที่ 9.2.1 - สมุดประจำตัว - แบบฝึกหัด - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) การนำเสนผลงาน/ ผลการทำกิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการทำ กิจกรรม - แบบการนำเสนอ ผลงาน/ผลการทำ กิจกรรม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 3) พฤติกรรมการทำงาน รายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 4) พฤติกรรมการทำงาน กลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 5) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 16) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและความจุ 17) หนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน คณิตศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ปริมาตรและ ความจุ 18) ใบงานที่ 9.2.1 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตรและลูกบาศก์เมตร

45 19) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมพัฒนาความรู้ 20) สลากปริมาตร 21) เพลง ความสัมพันธ์ปริมาตร 22) นกหวีด 23) กล่องลูกบาศก์ขนาด 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร 24) ลิตร 25) ทราย 26) สมุดประจำตัว 8.2 แหล่งการเรียนรู้ -

46 เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างมิลลิลิตร ลิตร ลูกบาศก์เซนติเมตรและลูกบาศก์เมตร คำชี้แจง : ให้นักเรียนเปลี่ยนหน่วยปริมาตรตามที่กำหนดต่อไปนี้ 1) 2 ลูกบาศก์เมตร เท่ากับกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร 2) 3.2 ลิตร เท่ากับกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร 3) 38 ลิตร เท่ากับกี่มิลลิลิตร 4) 480,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร เท่ากับกี่ลิตร 5) 35,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร เท่ากับกี่ลิตร ใบงานที่ 9.2.1