ธมลวรรณ สุรเสียง เรียบเรียง/ภาพประกอบ รณรงค์ อยู่ เกตู ที่ปรึกษา
3
คำ�นำ� “กุหลาบ” เป็นดอกไมที่มีความสวยในรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ ้ จนได ์ ้ขยายนามวา ราชินีดอกไม ่ ้ ดวยความสวยงามของกุหลาบ จึงปลูกเป็นการ ้ปลูกไมประดับตกแต ้ งสถานที่ หรือเป็ นไม ่ ตัดดอก ส ้ งขายได ่ ดีในช ้วงเทศ่กาลด้ ที่ใช้ แทน ความรัก เราจะพบเห็นกุหลาบได้ ทุกโอกาส ผลและกลีบ กุหลาบมีสรรพคุณทางยา กินรักษาโรค เรามักนำากุหลาบมากลั่นน้ำามัน หอมระเหย หรือใช้ ทำางานฝี มือต่ างๆ กุหลาบจึงเป็ นดอกไม้ ที่สัำาคัญทาง ด้ านเศรษฐกิจ ปลูกแพรหลาย เป็ นแหล ่ ่ งสรางรายได ้ ้ ใหแก้ ่ เกษตร ดวยเหตุนี้ผู ้ จัดทำ ้าไดทำ ้าหนังสือ “ Flavor Rosy “ ขึ้นเพื่อใหผู้อ้ านได ่ ้เขาใจถึงที่มาของกุหลาบตลอดจนสามารถปลูกกุหลาบเองที่บ ้ านได ้ ้ โดย เนื้อหาหนังสือไดบอกถึงวิธีการปลูกและดูแลอย ้ างไร รู ่ จักโรคและแมลง ้ศัตรูของกุหลาบ จึงว่ าว่ าผูอ้่ านจะไดรับความรู ้ จากหนังสือเล ้ มนี้ไม ่ มากก็ ่น้ อย ธมลวรรณ สุรเสียง
สารบัญ ความรู้ทั่วไป รูจักราชินีดอกไม ้ ้ ..............................1 เรื่องของกุหลาบ..............................2 ตำานานกุหลาบขาว..........................4 ตำานานกุหลาบแดง.........................6 กุหลาบในประเทศไทย....................8 พันธุ์ กุหลาบ.......................................10 สีกุหลาบ..............................................14 กุหลาบ Juliet Rose.....................16 เอกวาดอร..........................................18 ์ ปลูกกุหลาบกัน เตรียมพื้นที่ปลูกกุหลาบ............22 ลงมือปลูก.......................................24 ปลูกกุหลาบขาย............................26 ดูแลราชินีดอกไม้ ..........................28 โรคและแมลงศัตรู........................32 ป้ องกันโรคและแมลง..................36 กุหลาบออกดอกพรอมเก็บ......38 ้ปลูกกุหลาบในกระถาง...............40 ขยายพันธุ์ กุหลาบ........................42 ปฏิทินการปลูกกุหลาบ...............44 เข้าครัวกัน อุดมคุณค่ านานาประโยชน์.............46 ยำากลีบกุหลาบ.....................................48 กุหลาบจามุม.........................................50 วุ่ นกลีบกุหลาบ.....................................52 เทียนหอมกลิ่ นกุหลาบ.......................54 ความลับกลีบกุหลาบ.........................56
รู้จักกับราชินีดอกไม้ดอก ดอกกุหลาบมีทังดอกเดี่ยวและดอก้ ชอมีหลากหมายสีขึ้นกับสายพันธุ่มีกลิ๋นเป็ น่ เอกลักษณ กุหลาบ 1 ดอกมีกลีบอย์างน่อย 5 ้กลีบ และมีกลีบเลี้ยงสีเขียวรองอยูใต่กลีบดอก ้ แยกออกเป็ นแฉกแหลม ผล กุหลาบมีผลแบบ ผลกลุมลักษณะผลแตก่ ตางกันตามชนิด่
ใบ ใบประกอบมี 5-9 ใบ ลักษณะ กลมรีเป็ นรูปไข ปลายแหลม ขอบใบ่ หยัก ผิวใบมีลักษณะเป็ นมัน หูใบติด กับกานใบแยกกันอย ้างชัดเจน่ ลำ�ต น ้ กุหลาบเป็ นไมผลัดใบ มีทั ้งชนิด ้ พุมและชนิดเลื้อย ลำ ่า ตนสูงตั ้ งแต ้ 10 ่ เซนติเมตรถึง 1 เมตรขึ้นไป ลำ า ตนและกิ ้ ง่ กานมีสีเขียว มรหนามปกคลุม หนามมี ้ ลักษณะงุมลงเพื่อป ้องกันแมลง ในกุหลาบ ้ ชนิดเลื้อย กนามชวยพนุงลำ ่า ต น ้ ร า ก เป็ นระบบรากแกว มีรากแตก ้ แขนงแตกแยกยอยออกมารากแก่ว ้ จะหยังลึกเกาะยึดดินมั่นคง เมื่ออายุ ่2 ปี ขึ้นไป 1
ปั ค.ศ. 1800 พระนางโชเซ เฟีย มเหสีของจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 แหงฝรั ่ งเศส โปรดสร่ างสวนขึ้น ้ในคฤหาสนมาลเมซง เพื่อรวบรวม ์ และเพาะพันธุกุหลาบมากกว์ า 250 ่พันธุ เชื่อกันว ์ากุหลาบเหล่ านั ่ นคือ้ ต้ นกำาเนิดกุหลาบนุคใหม่ พบภาพจิตรกรรมฝาผนังลวดลาย ดอกกุหลาบในพระราชวังบนเกาะครัต ประเทศกรีซ สรางเมื่อ 1,700 ปี ก ้ ่ อน คริสต์ ศักราช ประมาณ 350-287 ปี กอนคริสต ่ ศุกราช ทีออฟราสตัส ์ นักธรรมชาติวิทยาชากรักไดบันทึก ้เรื่องราวเกี่ยวกับตนกุหลาบและ้การปลูกไว้ ในหนังสือ ฮิลโทริอา แพลนทารุม พบช่ อ กุ ห ล า บ แ ห้ งใน สุสานฟาโรห์ ตุตันคามุนแห่ งอียิปต์ ซึ่งสรางเมื่อประมาณ 1,300 ปี ก ้อน่คริสต์ ศักราช 2 เรื่องราวของกุหลาบ กุหลาบเป็ นไม้ ดอกที่มีความสวยงามยากที่ จะหาดอกไม้ ชนิดอื่นมาเปรียบเทียบ ได้ จนกระทั่งมีผู้ใหฉายาว้ ่ า “ราชินีแหงดอกไม ่ ้ ” ดังนั้นกุหลาบจึงเป็ น ดอกไมที่ นิยมปลูกและใช ้ กันอย ้างแพร่ หลายทั ่ งในและ้ ต่ างประเทศ
ในประเทศอิรัก พบเครื่องประดับ รูปดอกกุหลาบในหลุมฝังศพกษัตริยชาว์ สุเมเรียนแหงอารายธรรมเมโสโปเตเมีย ่มีอายุย้ อนไปถึง 3,200 ปี ก่ อนคริสต์ ศักราช ที่ประเทศจีนประมาณ 206 ปีกอน่คริสตศุกราชในสมัยราชวงศ ์ อั ์ น มีบันทึก่ การปลูกกุหลาบป่ าภายในพระราชวัง 3
4
ตำ�นานกุหลาบขาว ดอกกุหลาบนั้นถือว่ าเป็ นตัวแทนของความรักมานานแสนนานแล้ ว เรารูจักดอกไม ้ ้สวยคลาสสิคนี้ในชื่อดอกกุหลาบมาตลอด แตที่จริงแล ่ วชื่อแรกสุดของกุหลาบคือ “อโดนิส” ้ดอกไม้ ที่ถือกำาเนิดมาจากนางฟ้ าสุดสวยแหงเทือกเขาโอลิมปั ส ชื่อของนางคือ เทพีอโฟร ่ไดท์ (Aphrodite) หรือ วีนัส (Venus) เป็ นเทพีที่มีความเกี่ยวข้ องกับตำานาน เรื่องเล่ า และ มหากาพย์ มากมาย และหนึ่งในนั้นคือ “ตำานานดอกกุหลาบ” เทพีอโฟรไดท์ (Aphrodite) หรือ เทพีวีนัส (Venus) เทพีแหงความรักและความ ่งดงาม ตามตำานานเลาว่ ่ าเทพีอโฟรไดท มีสามารถในการลบปั ญญาออกจากสมองของนัก ์ ปราชญ์ และทำาใหนักปราชญ ้ ์ ผู้ นั้นคลั่ งรักแบบไม่ มีเหตุผลได้ นี่จึงอาจเป็ นที่มาของคำาพูดที่ ว่ า รักโดยไมมีเหตุผล หรือ ความรักทำ ่าใหคนตาบอด ซึ่งความสามารถนี้ของเทพีอโฟรไดท ้ ์ ก็ทำาให้ เกิดสงครามความรักในตำานานอย่ าง สงครามแหงทรอย ่ อยางไรก็ตาม ดอกกุหลาบมีความเกี่ยวเนื่องกับเทพีอโฟรไดท ่ เป็ นอย ์ างมาก ตามปกรณัม ่เกาแก่ ของกรีกเล ่าว่ า เทพีอโฟรไดท ่ ถือกำ ์าเนิดมาจากทองทะเลและได ้ มีดอกไม ้ สีขาวที่มีความ ้งดงามมากเกิดขึ้นมาจากฟองคลื่นขณะที่เทพีอโฟรไดท์ ถือกำาเนิดในครังนั้ ้นด้ วย ซึ่งก็คือ ดอกกุหลาบสีขาว 5
ตำ�นานกุหลาบแดง อโดนิส คนรักคนที่สี่ซึ่งเป็ นคนที่วีนัสรักมากที่สุด เทพี วีนัสพบกับอโดนิสครังแรกในป้ ่ าใหญ่ ขณะเทพีวีนัสกำาลัง ประพาสป่ า เกิดพบต้ นไม้ ใหญ่ งดงามต้ นหนึ่งหักโค่ นลง และ ภายในมีเด็กชายหนาตาน้ ารักอยู ่ ่ พระนางจึงรับเด็กชายไวและ ้ตั้ งชื่อเขาว่ า อโดนิส 6
มเหสีแหงเทพฮาเดสดูแล จนกระทั ่งเวลาล่วงเลยผ่ านมา เทพีวีนัสบังเอิญถูกศรรัก ่ของโอรสสะกิดจนเป็ นแผลเล็ก และเวลาประจวบเหมาะกับที่อโดนิสเมื่อโตเป็ นหนุมแล่วมา้ปรากฏตรงหน้ าพระนาง ทำาให้ เทพีวีนัสหลงรักอโดนิสปั กใจ และขออโดนิสคืนจากเทพีเพ อรเซโฟนี่ แต ์ ่ องค์เทพีไม่ ยินยอมด้ วยความผูกพันที่มีต่ อชายหนุ่ ม ทั้ งสองเทพีจึงเกิดเบาะ แว้ งกันใหญ่ โต เทพซุสจึงเข้ ามาตัดสินให้ อโดนิสสามารถอยู่ กับเทพีวีนัสสี่เดือนบนโลกมนุษย์ อยู่ อีกสี่เดือนในยมโลกกับเทพีเพอรเซโฟนี่ และอีกสี่เดือนอโดนิสจะอยู ์ ่ ที่ไหนก็ได้ ตามใจ แต่ เทพอาเรสชูรักของเทพีวีนัสเกิดหึงหวงเทพีวีนัสมาก จึงแปลงเป็ นหมูป ้ ่ าที่อโดนิสชอบ ล่ าลวงเขาเข้ าป่ าไปและฆ่ าทิ้ ง เทพีวีนัสเสียใจมากที่พบแต่ ศพของชายคนรัก พระนางจึง เนรมิตดอกไม้ งามขึ้นมาจากเลือดของอาโดนิส เรียกว่ า ดอกอโดนิส หรือ ดอกเออะเนม โมนิ (Anemone) แปลว่ า ดอกตามลม เนื่องจากธรรมชาติซึ่งกล่ าวกันว่ า ลมทำาใหดอกไม ้ ้นี้แย้ มบานและภายหลังก็พัดกลีบใหร้วงหล่ ่ นไป มีฤดูกาลอยู้ ได้ เพียงชั่ว 3-4 เดือนเท่ านั้น ด้ วยเหตุนี้ ดอกอโดนิส จึงได้ ถูกยกย่ องให้ เป็ นดอกไม้ สัญลักษณ์ แหงความรัก ่ 7
8
กุหลาบในประเทศไทย กุหลาบเขามาเมืองไทยสมัยใดไม ้ทราบ่แนชัด แต ่ จากบันทึกของ ลา ลูแบร ่ ราชทูต์ ฝรังเศสในสมัยสมเด็จพระนารายณ ่มหาราช ์ บันทึกไว้ ว่ าได้ เห็นกุหลาบที่กรุงศรีอยุธยา และที่แนนอนอีกแห ่ งก็คือ ในกาพย ่ห์ อโคลง ่นิราศธารโศกสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งเป็นพระ นิพนธ์ ของเจาฟ้ ้ าธรรมาธิเบศร กล์ ่ าวถึง กุหลาบไว้ ว่ า “ กุหลาบกลิ่ นเฟื่องฟุ้ ง หอมรื่นชื่นชมสอง นึกกระทง ใส่ พานทอง หยิบรอจมูกเจา เนืองนองสังวาส ้ ก่ำาเก้ าบ่ ายหน้ า เบือนเสีย” สำาหรับตำานานดอกกุหลาบของไทย เล่ ากันว่ า เป็ นบทละครพระราชนิพนธ์ ของ รัชกาลที่ 6 เรื่อง มัทนะพาธา ในเรื่องเลาถึง ่เทพธิดาองค์ หนึ่งชื่อ “มัทนา” ซึ่งนางได้ มี เทพบุตรองคหนึ่งชื่อ “สุเทษณะ” ซึ่งพระองค ์ ์ ทรงหลงรักเทพธิดา “มัทนา” มากแต่ นาง ไมมีใจรักตอบ จึงถูกสาบให ่ ้ ไปเกิดเป็ นดอก กุหลาบ จึงกลายเป็ นตำานานดอกกุหลาบแต่นั้นมา ภาคกลาง นครปฐม สมุทรสาคร ภาคเหนือ เชียงใหม่ เชียงราย ตาก (ใหญ่ ที่สุดในประเทศ) ภาคตะวันตก ราชบุรี กาญจนบุรี 9
กุหลาบเป็ นดอกไม้ ป่ าที่มนุษย์ นำาไปปลูกตั้ งแต่ โบราณ ผ่ านการปรับปรุงพันธุ์ มาหลาย ยุคสมัย กุหลาบสมัยใหม่ จึงแตกต่ างๆจากกุหลาบสมัยเก่ าที่มีทรงพุ่ มใหญ่ ออกดอกปี ละ ครัง ขณะดอกกุหลาบสมัยใหม้ ่ นั้นมีทรงพุ่ มเล็กและออกดอกอย่ างต่ อเนื่อง พันธุ์กุหลาบ กุหลาบสมัยเก่ า หลาบพันธ็ที่เกิดก่ อนปี ค.ศ.1867 นั้นจัดเป็ น กุหลาบกสมัยเก่ าพันธุ์ ที่ยังปลูกและพบเห็นได้ ทั่วไป ได้ แก่ กุหลาบมอญ กุหลาบจุฬาลงกรณ์ ดัชเชสดอง กูแลม ชารลเดอมีย ์ ์ และกัลลิกา ชาร์ ลเอดมีย์ ดัชเชสดองกูแลม กุหลาบมอญ กัลลิก้ า กุหลาบมอญนิยมปลูกเป็ นไม้ ประดับ ในเขตบ้ านเป็ นกุหลาบเก่ าแก่ ม่ ีมา มากกว่ า 2,800 ปี แล้ ว 10
“กุหลาบจุฬาลงกรณ”์ เป็ นดอกกุหลาบ ทรงโปรดของ เจาดารารัศมี พระชายาใน ้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้ าเจาอยู้ ่ หัว 11
กุหลาบสมัยใหม่ พันธุ์กุหลาบ เป็ นกุหลาบลูกผสม ปรับปรุงพันธุ์ จากกุหลาบสมัยเก่ า กดอกมีหลายสี มีกลิ่ น หอม มักออกดอกต่ อเนื่องตลอดปี จำาแนกได้ เป็ น 5 กลุ่ ม จากลักษณะของลำาต้ นและ ดอกดังนี้ กุหลาบตัดดอก ทรงตนมีขนาดใหญ ้ ่ แข็งแรงกาน้ชอดอกยาว ออกดอกเพียงดอกเดียวและมีขนาดใหญ ่ ่กวาสายพันธุ ่ อื่นกลีบดอกซ ์ อนหลายชั ้ น เหมาะปลูกเป็น ้ ไม้ ตัดดอก เช่ น พีซ ปรินเซส เดอโมนาโก และดูเอต กุหลาบพวง ทรงตนเป็นพุ ้ ่ มเตี้ย ออกดอกเป็น ชอทีละหลาบๆดอก และบานพร ่ อมกัน เหมาะปลูก ้เป็ นไม้ ประดับ เช่ น เบลินดา ฟูซีลีแยร และโกล ์ เดนดีไลต์ 12 พีซ ดูเอต เบลินดา ฟูซีลีแยร์
กุหลาบลูกผสมแกรนดิฟลอรา เป็นกุหลาบ ตัดดอกกับกุหลาบพวงออกดอกเป็นชอแบบเดียว ่กับกุหลาบพวง แต่ ดอกมีขนาดใหญ่ กว่ าคล้ าย กุหลาบตัดดอก เชน ควีนเอลิซาเบท โซเนีย และ ่บิวซีบี กุหลาบหนู ทรงตนและดอกมีขนาดเล็กคล ้าย้ ตนกุหลาบย้อส่ วน ออกดอกดก เหมาะปลูกเป็ น ่ไม้ ถ่ าง เช่ น ดรีมโกล สตารีนา และฮัมดิงเจอร์ กุหลาบเลื้อย มีลำาตนลื้อย นิยมปลูกตามรั ้วบ้าน ้มีทั้งดอกเดี่ยวและออกดอกเป็ นช่ อ เช่ น ทไวไลต์ โกว ์เอนเจลลา และแกลรมาแตง ์ เอนเจลลา โซเนีย ควีนเอลิซาเบท 13
สีของกุหลาบ ดอกกุหลาบสมัยใหมมีสีสันหลากหลาย เกิดจากการผสมกุหลาบต ่ างสีจนได ่ ้ลูกผสมกุหลาบต่ างสีจนได้ ผสมพันธุ์ ใหม่ มีสีสันแปลกตา เราจำาแนกกุหลาบตาม ลักษณะสีกลีบได้ 5 กลุ่ ม ดังนี้ กุหลาบสีเดียว กลีบดอกมีเพียงสีเดียวทั้งกลีบด้ าน ในด้ านนอก เช่ น อเล็กส์เรด เอนเจลเฟซ บลูมูน และ คริศเตียนดิออร์ กุหลาบหลายสี กีบดอกจะเปลี่ยนสีไปเรื่อยๆ ตังแต้ดอก่ตูมดอกตูมจนกระทังบานเต็มที่ทำ ่าใหมีหลายสีดอกเดียว เช ้น ่ชารลสตัน เบบี้มาสควิคเรด แอตลัส เฟรนซ ์ ์เพอรฟูม ์ บลูมูน คริศเตียนดิออร์ ชาร์ ลสตัน เฟรนซ์เพอร์ ฟูม 14
กุหลาบสองสี กลีบดอกดานในและ ้ ดานนอกมีสีต ้ างกันจึงเห็น 2 สีในดอก ่เดียวกัน เชน นิโคล เลิฟ ฟลามิงพีซ ่ กุหลาบสีเหลือบ กลีบดอกมีสีปนกันมากกวา 1 สี สีที่ปน ่ กันอาจคลายคลึง หรือต ้ างกันอย ่ างชัดเจน แต ่ ่ ไม่ เป็ นลาย ตามความยาวเหมือนกุหลาบลาย เชน พัซ กลีบดอกมักสี ่มีเหลืองแต่ มีขลิบสีชมพู เช่ น วิกตอเรีย จัสต์ โจอีย์ ควีน สิริกิติ์ ปรินเซสเดอโมนาโก กุหลาบลาย กลีบดอกมีหลายสีในกลีบเดียว มี ลวดลายสลับสีตามแนวยาวของกลีบ เชน แคน่ดีสไตรป์ เซนทิเมนทัล ทรอพิคัลซันเซต เลิฟ นิโคล วิกตอเรีย ปรินเซสเดอโมนาโก เซนทิเมนทัล ทรอพิคัลซันเซต 15
กุหลาบ Juliet Rose ที่ได้ชื่อว่าแพงที่สุดในโลก ดอกกุหลาบสายพันธุนี้ ถูกคิดค ์ นขึ้นโดยนายเดวิด ออสติน (Davis Austin) ้นักเขียน และนักเพาะพันธุ์ กุหลาบชาวอังกฤษ ด้ วยความตั้ งใจ ที่อยากผสมสาย พันธุกุหลาบพันธุ ์เก์า เข่ ากับพันธุ ้ ใหม ์ ่ จึงไดออกมาเป็ น Juliet Rose ที่มีดอกทรง ้สวย สีกลีบสีพีช เรียงซ้ อนกันหลายชั้นอยู่ ภายใน และมีกลิ่ นหอมคล้ ายกับใบชา ซึ่งกุหลาบสายพันธุ์ ใหม่ นี้ เดวิดใช้ เวลานานถึง 15 ปี กว่ าจะประสบผลสำาเร็จ Juliet Rose เปิ ดตัวครังแรกในงาน Chelsea Flower Show เมื่อปี 2006 ้ ไดรับการประเมินมูลค ้าต่ อดอกสูงถึง 15.8 ล ่านดอลลาร้ สหรัฐ (หรือประมาณ 512 ์ ล้ านบาท) จนได้ รับการขนานนามว่ าเป็ น “ดอกกุหลาบสามล้ านปอนด์ ” ส่ งผลให้กุหลาบสายพันธุ์ นี้เป็ นกุหลาบสายพันธุ์ ที่มีราคาแพงที่สุดในโลก ความหมายของ Juliet Rose ดวยสีอันสวยหวานละมุน และกลีบดอก ที่สลับซับซ ้อนสวยงาม ดอกกุหลาบ้จูเลียต จึงสื่อความหมาย ถึงมวลความรักมหาศาล ที่ผู้ ใหมีต้อผู่ รับ เป็ นความรัก ้ที่ไมหวังผลตอบแทน มีความจริงใจ ความซื่อตรง นุ ่มนวลอ่ ่ อนหวาน และยังแฝง ความอบอุ่ น และความหวงใยที่ผู ่ ้ ใหมีต้ ่ อผู้ รับเสมอมาอีกด้ วย สำาหรับในประเทศไทยตอนนี้ มีกุหลาบจูเลียตอยู่ เพียง 1 ตนเท้ านั ่ น ซึ่งปลูก ้ อยูที่ สวนกุหลาบรักมิตร อำ ่าเภอปากชอง จังหวัดนครราชสีมา และเปิ ดให ่ นักท ้อง่เที่ยวเข้ าไปชมกุหลาบหลาย ๆ พันธุ์ รวมถึง กุหลาบจูเลียต ได้ 16
17
ทำ�ไม“เอกวาดอร์” จึงเป็นหนึ่งในประเทศที่ กุหลาบมีชื่อเสียงระดับโลก? 18
ความโดดเดนของกุหลาบเอกวาดอร่ ไม์ ่ เหมือนกับกุหลาบที่ปลูกในฮอลแลนด โคลอมเบีย ์ หรือแอฟริกากุหลาบจากเอกวาดอรมีดอกตูม และการบานของกลีบที่ใหญ ์ ่ กว่ า ทั้ งยังมี ลำาต้ นยาว และหนากว่ ากุหลาบชนิดอื่น ลำาต้ นของกุหลาบเอกวาดอร สามารถเติบโตได ์ ้ สูง เกิน 5 ฟุต ส่ วนใหญ่ เกิดจากสภาพทางภูมิศาสตรเนื่องจาประเทศเอกวาดอร ์ มีภูมิศาสตร ์ ์ ในแถบเส้ นศูนย์ สูตร ดอกไม้ จึงได้ รับเวลากลางวันมากกว่ าปกติ รวมทั้ งการปลูกในที่สูง ซึ่งกุหลาบส่ วนใหญ่ ปลูกที่เมือง Pichincha ในเทือกเขาแอนดีส ที่มีระดับความสูงระหว่ าง 2,800 - 3,000 เมตรเหนือระดับน้ำาทะเล ความสูงทำาใหพืชมีเวลาเติบโตนานขึ้น ส ้ งผลทำ ่าให้เป็ นกุหลาบมีก้ านยาวสวยไปด้ วย ลักษณะเด่ นอีกประการของดอกกุหลาบเอกวาดอร คือ การมีสีสันหลากหลาย และ ์ มีดอกกุหลาบมากกว่ า 500 ชนิด รวมถึงการมีดอกกุหลาบเฉดสีผสมกันทำาใหน้ ่ าสนใจยิ่ ง ขึ้น ดวยวงจรการเติบโตที่ยาวขึ้นกว ้ าดอกกุหลาบที่ราบ ความสูงมีผลต ่ ออุณหภูมิหนาวเย็น ่จึงส่ งผลต่ อสีสันของกลีบดอกกุหลาบนั่นเอง 19
“มาเริ่่มต้นปลูกกุหลาบกันเถอะ ดูแลไม่ยากเลยมาลองกัน” 20
21
เตรียมพื้นที่ปลูกกุหลาบ กุหลาบเป็ นไม้ ยืนต้ นขนาดเล็ก อาจมีอายุยืน 20-30 ปี ถ้ าปลูกในสภาพ แวดล้ อมเหมาะสม เราดูซิว่ า กุหลาบอากาศและพื้นที่แบบไหนบ้ าง หลาบชอบดินรวน โปร ่ ง ระบายน้ำ ่าได้ ดี และมีสภาพเป็ นกรดอ่ อน ค่ า pH อยู่ ระหว่ าง 6-6.5 มีธาตุอาหาร สำาคัญคือ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทศเซี ยม หลีกเลี่ยงดินสำาเร็จรูปที่ผสมกากมะพราว เพราะอมน้ำ ้าและสพสมโรค ขอห้าม้สำาคัญการปลูกในกระถาง ไม่ ควรอัดดินแน่ เกินไป น้ำาไหลผ่ านไม่ สะดวก ชอบดินเปรี้ยวเล็กน้ อย ชอบอากาศเย็น หลาบเจริญเติบโตได้ ดีและออกดอกขนาดใหญ่ เมื่อปลูกในช่ วงอากาศเย็น แต่ หากอุณหภูมิต่ำากว่ า 15 องศาเซลเซียม กุหลาบจะออกดอกช้ า อากาศหนาวมักมาพรอมความแห้งแล้ ้ ง ถ้ าพื้นที่นั้นๆแหงแล้ ้ วติดต่ อกัน หลายวัน ควรตัดแต่ งกิ่ งเพื่อใหแตกกิ ้ ่ ง ใส่ ปุ๋ ยบำารุงต้ น แต่ อย่ าเรงให ่ ออกดอกใน ้ช่ วงนี้ ชอบแสงแดด ควรปปลูกกุหลาบในพื้นที่ที่มีแสงแดดส่ องถึงตลอดวัน ยิ่ งโดนแดดจัดยิ่ ง มีสีสันสดสวยและโตเร็วเป็ นพิเศษหากเลือกปลูกในทิศตะวันออกเพื่อรับแสงแดด ทั้ งวัน ก็ยิ่ งช่ วยเรงให ่ต้ ้ นแตกตุ่ มตาขึ้น 22
23
24
ลงมือปลูกกุหลาบ แมกุหลาบจะชอบอากาศเย็น แต ้ ก็ปลูกได ่ ทุกพื้นที่อากาศร ้อนอาจต้ องดูแลเอาใจ ้ใส่ มากขึ้นและต้ น กุหลาบอาจจมีอายุสันกว้ ่ า สำาหรับมือใหมหัดปลูก กุหลาบควรเลือก ่พันธุ์ ที่ปลูกงาย คัดกล ่ ้ าพันธุ์ ที่แข็งแรง ไม่ เป็ นโรค เตรียมแปลงปลูก ลงมือปลูก 1. ขุดดินลึก 30 เซนติเมตร กลับหน้ า ดินใหทั ้วเพื่อกำ ่าจัดวัชพืชและฆาเชื้อโรค ่ในดินตากดินทิงไว ้ ประมาณ1 สัปดาห ้ ์ แล้ วผสมดินกับขี้วัว แกลบดิน และ ปูนขาว 2. แบงดินครึ่งหนึ่งแล ่ วยกแปลงปลูก ้กว้ างประมาณ 100 เซนติเมตร สูง 20 เซนติเมตร เว้ นระยะหางระหว่ ่ าง แปลง 50 เซนติเมตร 3. เกลี่ยดินให้ เรียบแลวโรยปุ ้ ๋ ยซูเปอร์ ฟอสเฟต รดน้ำาใหชุ้ม ตักดินที่แบ ่ งไว ่ ้ทับอีกชั้น ปรับหน้ าดินให้ เรียบ และ รดน้ำาพอชุ่ มอีกครัง้ 1. แกะถุงพลาสติกออกจากกลากุหลาบ ้ถารากขดเป็นวงให ้ ้ เล็มสวนที่ขดออก ่เพื่อใหรากดูดซับอากหารได ้ ดีกว ้ าเดิม ่ 2. ขุดหลุมลึกประมาณ 15 เซฯติเมตร วางกล้ าลงกลางหลุม แล้ วกลบดิน 3. ปรับหนาดินให ้ ้ เรียบ กดดินใหแน้น ่ 4. คลุมแปลงด้ วยฟางข้ าวหรือเศษ หญ้ าแหงเพื่อรักษาความชื้น รดน้ำ ้า ใหชุ้่ ม 25
ปลูกกุหลาบขาย ผลิตเชิงปริมาณ มักปลูกในพื้นที่ราบกว้ าง เป้ าหมายคือผลิตดอกกุหลาบจำานวนมากๆ แต่ ไม่เนนคุณภาพ สีสัน หรือความสดสวย ดอกจึงมีขนาดเล็ก เหี่ยวเฉาเร็ว ราคาไม ้แพง่ ผลิตเชิงคุณภาพ การผลิตแบบนี้นิยมปลูกโรงเรือนพลาสติก มีระบบจัดการผลิตและเก็บเกี่ยว ที่ดีออกดอกจำานวนน้ อย แต่ เน้ นใหมีขนาดใหญ ้ ่ สวยสดนาน ขายได้ ราคาดี 26
27
ใส่ ปุ๋ ยเพิ่มพลัง - ก่ อนปลูก รองก้ นหลุมด้ วยปุ๋ ยผสม ใช้ ขี้วัว 6 กิโลกรัมหรือขี้ไก่ 30 กิโลกรัม กับปุ๋ ยซูเปอรฟอสเฟส สูตร 0:20:0 ปริมาณ 300 กรัม ต ์ ่ อพื้นที่ 1 ตารางเมตร ดูแลราชินีดอกไม้ 28
- หลังปลูก หมั่นรดน้ำา พรวนดิน กำาจัดวัชพืชใส่ ปุ๋ ยทุก 3 สัปดาห โดยใช ์ ้ ปุ๋ ยสูตร 15:15:15 หรือ16:16:16 หรือปริมาณ 5-10 กรัม โรยรอบโคนต้ นและรดน้ำาตาม 29
ตัดแต่ งกิ่ ง การตัดแตงกิ ่งช่ วยให ่ต้ นกุหลาบโปร ้ง แสงแดดส่ ่ องไดทั ้ วถึงใบจึงสังเคราะห่ด์วย้แสงไดดี ต ้ นกุหลาบก็เติบโตเร็ว ไม ้ แตกกิ ่งก่ านเยอะเกินไ ผลิดดอกสวยงาม ควรตัดแต ้ง่กิ่ งช่ วงปลายเมษายนและปลายตุลาคม เพราะเป็ นช่ วงหยุดเติบโต ก่ อนจะแตกกิ่ งใหม่ 30
วิธีตัดแต่ งกิ่ ง 1. ตัดกิ่ งแก่ แหง เป็ นโรค และแมลง ้ทำาลายกิงไขว ่ หรืองอกออกจากต ้นตอ้ใหตัดทำ ้ามุม 45 องศา เหนือตาแระ มาณครึ่งเซนติเมตร 2.ทาปูนแดงที่รอยตัดเพื่อป้ องกัน หนอนเจาะต้ นและราที่จะทำาใหปลาย ้กิ่ งแหงตาย้ 3. แตงกิ ่ งหลังตัดแต ่งกิ ่งแล่วเราต้อง้เก็บใบที่แหงที่ร ้ วงตามโคนต ่นออก้ใหหมด รักษาความสะอาดรองแปลง ้ 4. กำาจัดวัชพืช พรวนดิน และรดน้ำามากเป็นพิเศษ เพื่อ กุหลาบแตกใบใหมๆ ควรใส ่ ปุ ่ ๋ ย สูตร 10-20-20 เฉลี่ย 5-6 ครังต้ ่ อปี 31
โรคและแมลงศัตร ู กุหลาบมีโรคและแมลงศัตรูสำาคัญหลายชนิด ซึ่งทำาลายต้ นกุหลาบได้ เกือบทุกระยะ ถ้ ายังไม่ เคยเห็นอาการของโรค และรูปรางของแมลงเหล่ ่ านั้น เรามาลองสังเกตุกันเลย 32
โรคใบจุดสีดำา พบมากในชวงฤดูฝน เกิด ่จากรา กุหลาบที่ป่ วยเป็นโรคนี้ ใบ จะเกิดจุดกลมๆ สีดำา มีสีเหลือง ลอมรอบ ต้ อมาใบร ่วง ต่นกุหลาบ้หยุดเติบโตและตายในที่สุด โรคราแป้ ง พบมากในชวงอากาศร่ อนชื้นใบ ้จะพองงอเหมือนมีฝุ่ นแป้ งจับ หาก เกิด ที่กิ่ งอ่ อน ตา และดอก จะเห็นราสีขาว แผ่ เส้ นใยปกคลุม โรคราสีเทา มั ก ร ะ บ า ด ห มั ก ใ น ช่ ว ง อากาศชื้นกุหลาบที่เป็ นโรคนี้จะไม่บานและเน่ าแหงดอกตูม พยายาม้อย่ าใหกุหลาบโดนน้ำ ้าฝน กำาจัดใบ และดอกที่เป็ นประโยคทันทีเพื่อ ป้ องกันเชื้อราแพรกระจาย่ โรคที่สำ�คัญ 33
แมลงตัวร้าย เพลี้ยหอย ลำาตัวสีดำารูปไข่ ชอบดูดน้ำาเลี้ยงจาก กิงก่าน กิ ้งจะแห่ งเป็ นสีน้ำ ้าตาลไหม้และแหงตายในที่สุด ้ ด้ วงกุหลาบ ลำาตนน้ำ ้าตาล มีขนสีขาวทัวตัวชอบกัด่ กินใบออนและดอกตูมตอนกลางคืน ่ 34
หนอนเจาะต้ น ลำาตัวสีเขียวหรือสีน้ำาตาล ชอบเจาะ กินตรงทอน้ำ ่าเลี้ยงของกิงหรือลำ ่าตน ้ทำาใหกิ ้ ่ งและต้ นแหงตาย้ หนอนกินใบ ลำาตนสีน้ำ ้าตาลปนเหลือง ชอบกัดกิน ใบ บางตัวทำาลายเฉพาะผิวเนื้อใต้ ใบ ทำาให้ ใบเสียหายผิดรูปทรง ไรแดงหรือแมงมุมแดง ลำาตัวอ้ วนกลม ดูดน้ำาเลี้ยงจากใบ ทำาให้ ใบมีฝ้ าจับ ถ้ าปล่ อยทิ้ งไว้ ใบ จะเหลืองรวง และลำ ่าต้ นแหงเหี่ยว ้ เพลี้ยอ่ อน ลำาตนสีขาวและสีน้ำ ้าตาล ทำาลาย ยอดและใบอ่ อน ทำาใหกุหลาบไม ้ ่แตกยอด รูปรางบิดเบี้ยว ใบจะ ่เหลืองรวง ่ 35
ป้องกันโรคและแมลง เมื่อรู้ จักและเข้ าใจอาการของโรคกุหลาบที่เกิดจากราและแมลงศัตรูที่เข้ ามา กักกินแล้ ว ใหหมั ้่นตรวจตราดูแลย่ างใกล้ ชิด ต้ นกุหลาบจึงเติบโตแข็งแรง มีดอก สวยงาม ตามที่เราต้ องการ กำาจัดทันที ดูแลรอบๆ แปลง ตัดแต่ งกิ่ งเป็ น ประจำาเพื่อใหต้นกุหลาบ้โปรง ดูแลง่ าย หมั ่ นสังเกต่ ตนกุหลาบ หากพบกิ ้ งใด ่ เป็นโรคหรือมีแมลงวางไข่ให้ ตัดทิ้ งและเผาทำาลาบ ทันที บริเวณรอบแปลงกุหลาบตองไม ้ มีหญ่ าวัชพืช ้รก และไรกองขี้สัตว ้ ์ ตางๆ เพื่อไม ่ ่ ให้ เป็ นแหลงเพาะ่พันธุ์ แมลงศัตรู 36
ฉีดน้ำาไล่ แมลง หากพบเพลี้ยอ่ อน เพลี้ยไฟ หรือไรแดงกำาลังกักกินตนกุหลาบวิธี ้กำาจัดทำาได้ โดยฉีดน้ำาไล่ เพราะการใช้สารเคมีอาจทำาให้ ต้ นกุหลาบเติบโต ได้ ไม่ ดี ส่ วนวิธีการกำาจัดเพลี้ยหอย ให้ ใช้ น้ำามันพืชพ่ นใส่ ใบเพลี้ยหอยจะ ขาดอากาศหายใจและตายไปเอง จับเจาตัวร ้าย้เมื่อเห็นหนอนเจาะตน หนอนเจาะดอก ้ด้ วงกุหลาบ หรือหนอนกินใบกำาลังกัดกินต้ น กุหลาบ ใหรีบจับไปทิ ้ งและทายาเคลือบมันที่กิ ้ง่ และลำาตน เพื่อป ้ ้ องกันแมลงกลับมาระบาดซ้ำา ขุดทิ้ งทันที ถาพบต้ นกุหลาบที่มีกลีบดอกหรือใบด ้าง่ใหขุดทิ ้ งทันที เพราะอาจเกิดโรคระบาดไปทั ้วแปลง ่ 37
กุหลาบออดกดอกพร้อมเก็บ หลังลงแปลงปลูกดอกกุหลาบประมาณ 1 เดือน กุหลาบก็เริมแย่ ้ มกลีบส่ งกลิ่ น หอม คงได้ เวลาตัดกุหลาบแสนสวยแลว เรามาเรียนรู ้ วิธีตัดและเก็บรักษาดอกกุหลาบ ้ใหสดนานกัน ้ เลือกตัดอย่ างไร เราควรเลือกตัดดอกกุหลาบที่ยังตูมอยู่หรือเริมแย่ มกลีบ ถ ้ าตัดดอกอ ้ อนเกินไปจะทำ ่าให้ดอกเหี่ยวงายและบานต่อ แต่ถ่ าตัดดอกที่บาน ้แล้ วก็จะทำาใหดอกโรยเร็ว ไม ้ ่ สดนาน กุหลาบ สีเหลืองจะบานได้ ไม่ นานเท่ าสีอื่น เตรียมน้ำาแช่ กุหลาบ แต่ งกิ่ งพองาม ใส่ น้ำาลงถัง เทน้ำาส้ มสายชูลงผสม 1.แต่ งกิ่ งของกุหลาบกะความยาว ก้ านยาวพอเหมาะ ตัดก้ านดอกในแนวนอน แนวเฉียง 45 องศา ให้ เหลือกิ่ งอย่ างน้ อย 2 กิ่ ง มีใบย่ อย 5 ใบขึ้นไป 2.น้ำาไปแช่ น้ำาที่เตรียมไว้ ทันที 38
มัดช่ อให้ เรียบรอย้ 1. จากนันมัดดอกกุหลาบ แล้วเรียงดอก ้ให้ เสมอกันตัดปลายก้ านยาวเท่ าๆ กันทั้ งหมัด 2. หอด่ ้ วยพลาสติกแก้ วใสหรือ กระดาษลูกฟูก โดยใหปลายพลาสติก ้หรือกระดาษสูงกว่ าช่ อดอกประมาณ 1-2 นิ้ ว รู้ หรือไม่ เราคัดเกรดดอกกุหลาบตามความ ยาวก้ านดอก โดยวัดจากปลายดอกให้ ได้สัดสวนที่เหมาะสมสายพันธุ ่ ์ มีขายทังแบบ้ เป็ นกำาและดอก ราคาเริมต่ ้ นกำาละ 40 50 บาทไปจนถึงดอกละ 200-300 บาททีเดียว 39
ปลูกกุหลาบในกระถาง ถ้ ากุหลาบปลูกกุหลาบแต่ พื้นที่จำากัด อาจเปลี่ยนมาปลูกมาปลูกในกระถาง ก็ได้ เราจะภูมิใจแค่ ไหนถ้ าได้ เห็นกุหลาบออกดอก ส่ งกลิ่ นหอมสดชื่น เรามาลงมือ ปลูกกุหลาบด้ วยกันเถอะ วัสดุอุปกรณ์กล้ ากุหลาบ ดินรวน ่ กระถาง ปุ๋ ยคอก ปุ๋ ยหมัก วิธีปลูก 1. ตัดดอกที่ติดมากับกล้ าออกเหลือ แต่ ก้ าน ใบ และลำาต้ น 2. ผสมดินปลูก โดยใชดินร ้ วน 1 ส ่วน ่ปุ๋ ยคอก 1 สวน และปุ ่ ๋ ยหมัก 2 สวน่ 3. เทดินที่ผสมไวประประมาณ ้1 ใน 3 ของกระถาง 40
4. คลี่รากออกเบาๆ วางตนกุหลาบ้ในกระถาง 5. เติมดินจนเต็มกระถาง กดดินพอ แน่ นรดน้ำาใหชุ้่ ม 1 สัปดาหต์ อมา กุหลาบตั ่งต้มโตสวย ใกล ้แตกตุ้มตาออกดอกแล่วเราต้อง้คอยกำาจัดแมลง และวัชพืช ชวง 2-3 เดือนแรก ควรเด็ดยอดทิ ่ง เร้งต่ นให ้ ออกใบ ้สะสมอาหารกอน ต่ อมาใส ่ ปุ ่ ๋ ยเรงให ่ ออกดอกใหญ ้ ตลอดปี มีก ่ านยาว ควรตัดแต ้ง่กิ่ งให้ โปรง หลังแต ่ ่ งกิ่ งแล้ วให้ ใส่ ปุ๋ ยรดน้ำาพอชุ่ มเพื่อใหปุ ้๋ ยซึมลงดินได้ รวดเร็ว ดูแลหลังปลูก 41
ตอนกิ่ ง 1. นำาขยะมะพราวแช้ น้ำ ่า ทิงไว ้ ้ 1 คืน แลวบีบน้ำ ้าออก พอหมาด ยัดใสถุงพลาสติกและมัดปากถุงให ่แน้น่ 2. ควั่นกิ่ ง 2 รอย ใหรอยแรกอยู้ ่ ใต้ ตาเล็กน้ อย สวนอีกรอยอยู ่ห่ างลงไป 2-3เซนติเมตร กรีดและ ่ลอกเปลือกออก ขูดเยื่อลื่นๆออกใหหมด ้ 42 ขยายพันธุ์กุหลาบ การขยายพันธุกุหลาบทำ ์าไดหลาย้วิธี เชน ติดตา ตอนกิ ่ ง และเพาะเมล็ด แต ่ ่วิธีที่นิยมมากที่สุดคือ ตอนกิ่ ง เพราะทำา งาย ให ่ ผมเร็ว ไม ้ ่ ต้ องดูแลมาก รวมทั้ ง ได้ ต้ นใหม่ ที่แข็งแรง วัสดุอุปกรณ์ มีด ขุยมะพราว้ ถุงพลาสติก เชือดฟาง
3. ผากลางถุงที่เตรียมไว ่ ้ ในขอ 1. นำ ้ามาหุม้รอยควั่นรัดด้ วยเชือกฟางใหแน้ ่ น 4. ทิงไว ้ ประมาณประมาณ 2-3 สัปดาห ้ ์ จะเห็นรากสีขาวงอกทั่วถุง จากนั้น ตัดกิ่ งตอน นำาไปปลูกต่ อได้ 43
44 ปฏิทินการปลูกกุหลาบ ม.ค. - ก.พ. มี.ค. - เม.ย. พ.ค มิ.ย. - ส.ค.. กุหลาบออกดอก พรอมเก็บ ้ ต้ นกุหลาบหยุดเติบโต เร่ งตัดแตกตุ่ มตาและ ออกดอกต่ อไป กุหลาบเริ่ มออกดอกอีกครั้ง ออกดอกทั่วแปลง พร้ อมเก็บ