คู่มือสำหรับผู้รับการบำบัด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 35 ครั้งที่ 11 วิเคราะห์การกลับไปเสพยาและสารเสพติด ใบกิจกรรมที่ 11 แผนภูมิวิเคราะห์การกลับไปเสพยาและสารเสพติด ชื่อ................................................................................วันที่กลับไปเสพยา ................................................. ก่อนที่จะกลับไปเสพยาและสารเสพติดมักมีเหตุการณ์ที่บ่งบอกก่อนเสมอ การบอกถึงเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้น ก่อนการกลับไปเสพยาจะท าให้ท่านสามารถระงับพฤติกรรมการกลับไปเสพยาได้โดยอาศัย ตารางต่อไปนี้ช่วยในการวิเคราะห์ โปรดระบุเหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับท่านก่อนกลับไปเสพยาและสารเสพติด เหตุการณ์ ความรู้สึก แนวทางการแก้ไข งาน/การเรียน เรื่องส่วนตัว (ปัญหาความไม่สบายใจ) การมารับบ าบัด พฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับ การสารเสพติดในครั้งนี้ แบบแผนของพฤติกรรม ความคิดในการเสพยา สุขภาพ/งานอดิเรก/ กิจกรรมที่ชอบ

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 36 ส่วนที่2 กลุ่มทักษะการเลิกยาระยะเริ่มต้น

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 37 ตารางก าหนดกิจกรรมประจ าวันและปฏิทิน ตารางก าหนดกิจกรรมประจ าวัน ส าคัญหรือไม่ การก าหนดกิจกรรมประจ าวันเป็นสิ่งที่ท าได้ยากโดยเฉพาะถ้าไม่เคยท ามาก่อน อย่างไรก็ตาม ตารางกิจกรรมเป็นสิ่งส าคัญในขบวนการเลิกยาและสารเสพติดรวมถึงแอลกอฮอล์ผู้ที่ติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มักจะไม่ได้ก าหนดตารางเวลาของพวกเขา ท าไมจึงส าคัญ/ส าคัญอย่างไร ถ้าท่านเริ่มเลิกยาและสารเสพติดในโรงพยาบาลหรือศูนย์บ าบัดรักษายาและสารเสพติด จะมี การก าหนดตารางกิจกรรมต่างๆ ไว้ให้ท่านปฏิบัติตามอยู่แล้ว เพื่อช่วยให้ท่านหยุดแอลกอฮอล์ยาและ สารเสพติดได้ ในขณะที่การบ าบัดแบบผู้ปุวยนอกท่านต้องก าหนดกิจกรรมต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับชีวิต การเป็นอยู่ของตนเอง ตารางกิจกรรมดังกล่าวจะช่วยให้ท่านได้ทราบแบบแผนการด าเนินชีวิต ของท่านเองได้ดีขึ้น จ าเป็นต้องเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ จ าเป็นอย่างแน่นอน ก าหนดการต่าง ๆ ในสมองของท่านถูกเปลี่ยนแปลงโดยสมองส่วนที่ใช้ อารมณ์และความรู้สึก (สมองส่วนล่าง) แต่ถ้าท่านจดบันทึกไว้ สมองส่วนการใช้เหตุผล (สมองส่วนบน) จะค วบคุมได้ดีขึ้นท่านส ามาร ถกร ะท ากิจก รรมต่าง ๆ ทดแทนกา รใช้อารมณ์/ค วาม รู้สึก อันเกิดจากสมองซึ่งถูกควบคุมโดยสารเสพติด จะท าอย่างไรถ้าฉันไม่ใช่บุคคลที่มีระบบระเบียบ ท่านสามารถเรียนรู้ได้ โดยร่วมมือกับผู้ให้การบ าบัดในการก าหนดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อแก้ปัญหา การเสพยาและสารเสพติดจ าไว้ว่า สมองส่วนที่ใช้เหตุผลเป็นตัวก าหนดกิจกรรม ถ้าท่านท ากิจกรรม ตามที่เขียนไว้จะท าให้ท่านไม่กลับไปใช้แอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดอีก ใครเป็นผู้ตัดสินใจว่าท่านควรท ากิจกรรมใดบ้าง ท่านเองเป็นผู้ตัดสินใจ โดยผู้ให้การบ าบัดหรือสมาชิกครอบครัว อาจให้ค าแนะน าได้ ขอให้ท่าน มั่นใจว่าท่านจะปฏิบัติตามกิจกรรมที่เขียนไว้ การเปลี่ยนแปลงกิจกรรมจากที่เขียนไว้อาจเป็นไปได้ เมื่อมีความจ าเป็น ฉันสามารถก าหนดเวลาเป็นกลุ่มแทนเวลาเป็นชั่วโมงได้หรือไม่? บางคนที่มีปัญหาในการตั้งเวลาแบบชั่วโมงต่อชั่วโมงอาจเริ่มต้นด้วยการก าหนดเป็นช่วงเวลา เพียงระบุว่าคุณจะท าอะไรในตอนเช้า ในเที่ยงวัน ในตอนบ่ายและตอนเย็น

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 38 ตารางกิจกรรมประจ าวัน วันที่…….. กิจกรรม วันที่……… กิจกรรม เวลา เวลา 06.00 น. 06.00 น. 07.00 น. 07.00 น. 08.00 น. 08.00 น. 09.00 น. 09.00 น. 10.00 น. 10.00 น. 11.00 น. 11.00 น. 12.00 น. 12.00 น. 13.00 น. 13.00 น. 14.00 น. 14.00 น. 15.00 น. 15.00 น. 16.00 น. 16.00 น. 17.00 น. 17.00 น. 18.00 น. 18.00 น. 19.00 น. 19.00 น. 20.00 น. 20.00 น. 21.00 น. 21.00 น. 22.00 น. 22.00 น. 23.00 น. 23.00 น. 24.00 น. 24.00 น.

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 39 ปฏิทิน ปฏิทินเป็นสิ่งอ านวยประโยชน์ทั้งต่อตัวท่านเองและผู้น ากลุ่มเพื่อแสดงให้เห็นว่า ขณะนี้ ท่านก าลังอยู่ในขั้นตอนของกระบวนการเลิกแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติด ซึ่งจะเกิดประโยชน์ หลายประการ ดังนี้ 1. จะเป็นสิ่งเตือนว่า ขณะนี้ท่านอยู่ที่ขั้นตอนใดของการเลิกยาและสารเสพติด 2. การเลิกยาดูเหมือนต้องใช้เวลายาวนานมากแต่ท่านจะมองเห็นความก้าวหน้าในการบ าบัด และเกิดความรู้สึกภาคภูมิใจ เมื่อเห็นจ านวนวันที่ท่านหยุดเสพและหยุดดื่มแอลกอฮอล์ได้ในปฏิทิน ถ้าท่านบันทึกวันที่ท่านไม่ได้ใช้ยาบนปฏิทินอย่างสม่ าเสมอ ปฏิทินดังกล่าวจะเป็นสิ่งที่ช่วยท่านและผู้ให้การบ าบัดเห็นความก้าวหน้า ในการบ าบัดอย่างง่ายดาย

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 40 ปฏิทิน เดือน………………………………………………………. อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ เสาร์

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 41 ปฏิทิน เดือน………………………………………………………. อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ เสาร์

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 42 ปฏิทิน เดือน………………………………………………………. อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ เสาร์

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 43 ปฏิทิน เดือน………………………………………………………. อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ เสาร์

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 44 ปฏิทิน เดือน………………………………………………………. อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ เสาร์

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 45 ครั้งที่ 1 หยุดวงจรการใช้ยา ใบความรู้ที่ 1 วงจรการใช้ยา ตัวกระตุ้น ตัวกระตุ้น คน สถานที่ สิ่งของ อารมณ์ความรู้สึกและช่วงเวลา ซึ่งเป็นสาเหตุให้เกิดความรู้สึก อยากใช้แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดชนิดอื่น เช่น ถ้าทุกคืนวันศุกร์คนเราได้รับเงินแล้วออกไป หาเพื่อนนอกบ้านแล้วเสพยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ ตัวกระตุ้นคือ คืนวันศุกร์ เวลาหลังเลิกงาน เงิน เพื่อนที่เคยเสพ สถานเริงรมย์ สมองของคุณซึ่งเคยผ่านการใช้ยาและสารเสพติดมาก่อนจะมีความสัมพันธ์กับตัวกระตุ้นที่ท าให้เกิด การใช้ยาและสารเสพติดซึ่งเป็นผลมาจากการที่ต้องเผชิญกับสิ่งกระตุ้นเดิม ๆ ตัวกระตุ้นเพียงตัวเดียวเป็น สาเหตุที่น าไปสู่การดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและสารเสพติดได้ ตามวงจรดังนี้ ตัวกระตุ้น คิดถึงยา อาการอยากยา เสพยา (จะเป็นวงจรที่เข้ามา ครอบง าความรู้สึกให้กลับไปใช้ยาอีก) สิ่งส าคัญที่สุดในการบ าบัดคือ การหยุดกระบวนการที่ท าให้เกิดอาการอยากยามีวิธีง่ายๆที่ต้องท า เป็นอันดับแรก คือ 1.แยกแยะชนิดของตัวกระตุ้น 2.หลีกเลี่ยงการเผชิญกับตัวกระตุ้นให้มากที่สุดเท่าที่จะท าได้ (เช่นอย่าพกพาเงินสดจ านวนมาก เนื่องจากเมื่อมีเงินมากมีโอกาสที่จะไปใช้ยาและสารเสพติดอีก) 3.มีวิธีการจัดการกับตัวกระตุ้นได้หลายวิธี (เช่น การออกก าลังกาย, การเข้าร่วมประชุมกลุ่ม ช่วยเหลือกันเอง) พึงระลึกไว้เสมอว่า ถึงแม้คุณได้ตัดสินใจหยุดดื่มแอลกอฮอล์และยาและสารเสพติดแล้วแต่ตัวกระตุ้น ยังมีผลต่อสมองท าให้เกิดอาการอยากยา เพราะฉะนั้นความตั้งใจของคุณที่ต้องการหยุดใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ ต้องน าไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้วย ซึ่งจะช่วยให้คุณเข้าใจสิ่งกระตุ้นได้อย่างชัดเจนมากขึ้น

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 46 ใบกิจกรรมที่ 1/1 การแยกแยะตัวกระตุ้น ให้สมาชิกแต่ละคนเขียนตัวกระตุ้นที่มีผลต่อตนเองในการกลับไปใช้ยาและสารเสพติดซ้ า ในประเด็นต่อไปนี้ ประเด็นที่ 1 อะไรคือตัวกระตุ้นที่มีอิทธิพลมากที่สุดที่จะท าให้คุณกลับไปเสพยาและสารเสพติดซ้ า (ควรมีมากกว่า 1 อย่าง) ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..…………… ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..…………… ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..…………… ประเด็นที่ 2 อะไรคือตัวกระตุ้นที่อาจท าให้เกิดปัญหากับคุณในอนาคตอันใกล้นี้ (ควรมีมากกว่า 1 อย่าง) ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..…………… ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..…………… ..………………………………………………………………..……………………………………………………….………………….…… ..…………………………………………………………………………………………………………………………….………………..…. …………………………………………………………………………………………………………………….……………………..……… ……………………………………………………………………………………………………………………….……………..……………

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 47 ใบกิจกรรมที่ 1/2 การหลีกเลี่ยงการเผชิญตัวกระตุ้น ให้สมาชิกแต่ละคนระบุตัวกระตุ้นและวิธีการหลีกเลี่ยงการเผชิญกับตัวกระตุ้นเพื่อปูองกันการกลับไป เสพยาและสารเสพติดซ้ า ตัวกระตุ้นที่ท าให้กลับไปเสพยาและสารเสพติด หรือดื่มแอลกอฮอล์ซ้ า วิธีการหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นที่ท าให้กลับไป เสพยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ซ้ า ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ .............................................................................. ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ ..............................................................................

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 48 ตัวกระตุ้น - คิดถึงยาและสารเสพติด - อาการอยากยาและสารเสพติด - เสพยาและสารเสพติด ข้ออ้างที่ท าให้ต้องกลับไปเสพซ้ า เมื่อคุณตัดสินใจที่จะเลิกยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์สมองส่วนคิดจะต่อสู้กับ สมองส่วนอยาก ความคิดของคุณก าลังต่อสู้กัน ข้อโต้แย้งที่เกิดขึ้นในใจของคุณ เป็นส่วนส าคัญที่จะน าคุณไปสู่การเสพยาและสารเสพติดหรือ ดื่มแอลกอฮอล์อีกครั้ง คุณต้องมีเหตุผลมากพอในการที่จะไม่กลับไปเสพยาและสารเสพติด ผ่านมา กี่ครั้งแล้วที่คุณต้องยอมแพ้กับข้อโต้แย้งเหล่านี้ แล้วกลับไปเสพยาซ้ าอีก ความคิดที่ท าให้เกิดอาการอยากยาและสารเสพติด อาการอยากยาและสารเสพติดไม่ได้เกิดขึ้นอย่างตรงไปตรงมาเสมอและไม่ง่ายที่จะแยกแยะ รูปแบบของอาการอยากยาและสารเสพติดได้อย่างชัดเจน ความคิดที่จะใช้ยาและสารเสพติดหรือ ดื่มแอลกอฮอล์จะเกิดขึ้นทีละเล็กละน้อยโดยที่เราไม่รู้สึกตัว จ าเป็นต้องใช้ความพยายามอย่างมากที่จะ หยุดความคิดเหล่านี้ ถ้าคุณยังหมกมุ่นที่จะคิดเสพยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ต่อไปอีก เท่ากับว่าคุณตัดสินใจเลือกที่จะเริ่มกลับไปเสพซ้ า ยิ่งคิดเรื่องการเสพยามากขึ้นเท่าใดโอกาสที่จะกลับไป เสพซ้ าก็เพิ่มมากขึ้นเท่านั้น กระบวนการที่เกิดขึ้นเองโดย “อัตโนมัติ” ในระหว่างสภาวะการติดยาและสารเสพติด ตัวกระตุ้น ความคิดถึงยาและสารเสพติด อาการ อยากยาและเสพยามักจะไปด้วยกัน อย่างไรก็ตามโดยปกติแล้วจะเกิดขึ้นเป็นล าดับต่อเนื่อง ดังต่อไปนี้ ตัวกระตุ้น คิดถึงยาและสารเสพติด อยากยาและสารเสพติด เสพยา การหยุดความคิด กุญแจส าคัญที่จะจัดการกับกระบวนการเหล่านี้ได้ส าเร็จคือ การหยุดความคิดถึงยาและ สารเสพติดไว้ตั้งแต่เริ่มต้นก่อนที่จะไปถึงขั้นอาการอยากยาและสารเสพติดซึ่งจะท าให้ไม่สามารถควบคุม ตนเองได้ สิ่งส าคัญที่จะต้องท าก็คือ ให้รู้เท่าทันความคิดของตัวเองว่าจะเกิดอะไรขึ้นให้เร็วที่สุด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 49 ใบความรู้ที่ 1/2 เทคนิคการหยุดความคิด การจัดล าดับใหม่ สิ่งจ าเป็นเมื่อเลิกแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดคือการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ตัวกระตุ้นรวมทั้งทุก ขั้นตอนของกระบวนการเสพยาและสารเสพติด การหยุดความคิดเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งที่จะหยุด กระบวนการเหล่านี้ ทางเลือกคือ กลวิธีหยุดความคิด ตัวกระตุ้น คิดถึงยาและสารเสพติด คิดติดต่อกันไป อยากยา เสพยา คุณมีทางเลือกได้ มันไม่ได้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ เทคนิคการหยุดความคิด น าเทคนิคต่อไปนี้ไปลองใช้ดูว่าเทคนิคแบบไหนที่เหมาะที่สุดส าหรับคุณ 1. การจินตนาการ โดยสร้างภาพที่เปิด-ปิดสวิทซ์ไฟฟูาหรือคันโยกให้เกิดขึ้นในใจของคุณ จินตนาการ ให้ตัวของคุณเป็นคนเปิดหรือปิดสวิทซ์ไฟฟูาเพื่อที่จะหยุดความคิดเกี่ยวกับแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติด และจินตนาการภาพอื่นให้เกิดขึ้นมาแทนที่ความคิดถึงยาและสารเสพติด คุณอาจต้องมีการเปลี่ยน กิจกรรมที่ก าลังท าอยู่ด้วยเพื่อลบความคิดที่ส่งผลท าให้เกิดอาการอยากยา 2. การดีดหนังยาง โดยใช้หนังยางใส่ที่ข้อมือ เมื่อใดก็ตามที่เริ่มคิดถึงแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติด ให้ดีดหนังยางและพูดกับตัวเองว่า “ไม่” แล้วเปลี่ยนไปคิดเรื่องอื่นแทน หากมีการเปลี่ยนกิจกรรม ที่ท าอยู่ร่วมด้วยจะส่งผลให้สามารถหยุดความคิดได้ดียิ่งขึ้น 3. ฝึกการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ เมื่อคุณรู้สึกว่างเปล่า รู้สึกหนักตื้อและเป็นตะคริวในท้องนั่นคือ อาการ อยากยา ให้ฝึกผ่อนคลาย โดยการหายใจเข้าลึก ๆ (ให้อากาศเข้าให้เต็มปอด) และหายใจออกช้าๆ ท าอย่างนี้ 3 ครั้ง คุณจะรู้สึกผ่อนคลาย ท าซ้ า ๆ ได้เมื่อรู้สึกมีอาการอยากยาเกิดขึ้นอีก 4. โทรศัพท์ปรึกษาใครบางคน คุณควรมีเบอร์โทรศัพท์คนที่สนับสนุนให้ก าลังใจคุณ มีเวลาให้คุณ และคุณสามารถติดต่อได้เสมอเมื่อคุณต้องการเพื่อน เมื่อเกิดความคิดแบบเดิม ๆ และความรู้สึก คล้ายมีอาการอยากยาเกิดขึ้น การได้พูดคุยกับใครสักคนเท่ากับเป็นการได้ระบายความรู้สึก และเข้าใจ ในสิ่งที่คุณก าลังคิด 5. การท าสมาธิ เมื่อคิดถึงยาให้หลับตา เพ่งความสนใจจับความรู้สึกของลมหายใจที่ผ่านเข้าออก บริเวณปลายจมูก หากจับความรู้สึกของลมหายใจไม่ได้ให้หายใจเข้าออกยาว ๆ 2 – 3 ครั้ง แล้ว ผ่อนลมหายใจเข้าออกมาเป็นปกติ ท าต่อเนื่องกันอย่างน้อย 1 นาที (ควรฝึกท าทุกวัน ๆ ละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น เพื่อให้เกิดความช านาญและสามารถน ามาใช้หยุดความคิดอย่างได้ผล) 6. เบี่ยงเบนความสนใจไปท ากิจกรรมอื่น เช่น ปลูกต้นไม้ อาบน้ า การที่คุณยอมให้ความคิดซึ่งจะน าไปสู่อาการอยากยาและสารเสพติดคงอยู่ เท่ากับคุณได้ตัดสินใจเลือกที่จะยังคงเป็นผู้ติดแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติด

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 50 ครั้งที่ 2 ตัวกระตุ้นภายนอก ใบกิจกรรมที่ 2/1 แบบสอบถามเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายนอก 1. โปรดท าเครื่องหมาย หน้าข้อความที่มีผลกระตุ้นให้ท่านเสพยาและสารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์และท าเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ไม่เคยท าให้ท่านต้องเสพยาและสารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์เลย ….. อยู่บ้านคนเดียว ….. ก่อนมีนัดกับเพื่อนต่างเพศ ….. หลังได้รับเงินเดือน ….. อยู่บ้านกับเพื่อน ….. ระหว่างมีนัดกับเพื่อนต่างเพศ ….. ก่อนออกไปรับประทาน อาหารเย็นนอกบ้าน ….. ที่บ้านเพื่อน ….. ก่อนมีเพศสัมพันธ์ ….. ก่อนหรือหลังอาหารเช้า ….. งานเลี้ยง ….. ระหว่างมีเพศสัมพันธ์ ….. ก่อนหรือหลังอาหาร กลางวัน ….. เชียร์กีฬา ….. หลังมีเพศสัมพันธ์ ….. ก่อนหรือหลังอาหารค่ า ….. ดูภาพยนตร์ ….. ก่อนท างาน ….. หลังเลิกงาน ….. บาร์ / คลับ ….. เมื่อมีเงิน ….. ผ่านแหล่งจ าหน่าย ยาและสารเสพติด ….. ชายหาด ….. หลังจากพบผู้ขายยาและสาร เสพติด ….. โรงเรียน ….. ชมดนตรี ….. ในร้านขายแอลกอฮอล์ ….. ขับรถ ….. สวนสาธารณะ ….. บ้าน/สถานที่ซื้อยาแล ะส า ร เสพติด ….. ในกลุ่มเพื่อนบ้าน ….. เมื่อน้ าหนักตัวเพิ่มขึ้น ….. เสียงมอเตอร์ไซด์ ….. วัน / เวลา ….. กลิ่นนม/ช็อคโกแลต …..สื่อต่าง ๆ (ข่าว วิทยุ หนังสือพิมพ์ ทีวี หนังสือ อื่น ๆ ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. มีเหตุการณ์หรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่ท าให้ท่านเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์โปรดระบุ ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……... ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……... 3. มีเหตุการณ์หรือกิจกรรมอื่น ๆ ที่ท าให้ท่านไม่ได้เสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ โปรดระบุ ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……... ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……... 4. บอกรายชื่อบุคคลที่ท่านอยู่ด้วยแล้วท าให้ไม่ต้องเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……... ……………………………………………………………………..…………………………………………………………………..……...

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 51 ใบกิจกรรมที่ 2/2 แผนภูมิตัวกระตุ้น ค าชี้แจง : ให้ท่านน าตัวกระตุ้นภายนอกจากใบกิจกรรมที่ 2/1 ใส่ลงในตารางข้างล่างนี้ตามความสัมพันธ์ กับการเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ โอกาสในการ 0 ใช้ยาบ้า ไม่เคยใช้เลย ใช้บางครั้ง ใช้บ่อย ๆ ใช้ทุกครั้ง …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… …………………… ปลอดภัย แม้จะมีความเสี่ยง ในการใช้ยาและ สารเสพติดหรือ แอลกอฮอล์น้อย แต่ไม่ควร ประมาท มีความเสี่ยง ในการใช้ยา และสารเสพติด /แอลกอฮอล์ มากท่านจึง ควรหลีกเลี่ยง ต้องหลีกเลี่ยง สิ่งเหล่านี้ เด็ดขาดเพื่อ ไม่ให้กลับไปใช้ ยาและสารเสพ ติดหรือ แอลกอฮอล์ 100

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 52 ครั้งที่ 3 ตัวกระตุ้นภายใน ใบกิจกรรมที่ 3/1 แบบสอบถามเกี่ยวกับตัวกระตุ้นภายใน ระหว่างการเลิกเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ บ่อยครั้งที่ท่านมีความรู้สึกหรืออารมณ์ ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้สมองของท่านคิดถึงการเสพยาและสารเสพติด ให้ท่านท าเครื่องหมาย หน้าข้อความต่อไปนี้ที่อาจเป็นตัวกระตุ้นให้ท่านคิดถึงดื่มแอลกอฮอล์หรือการ ใช้ยาและสารเสพติด ……………. ความกลัว ……… ความคับข้องใจ ..…… ถูกทอดทิ้ง ……………. ความโกรธ ……… ความรู้สึกผิด …….. กระวนกระวายใจ ……………. เชื่อมั่นในตนเองสูง ……… ความสุข …….. อารมณ์รักใคร่ ……………. ถูกวิจารณ์,ถูกจับผิด ……… ขาดความเชื่อมั่น …..… กดดัน ……………. ซึมเศร้า ……… ไม่ปลอดภัย …….. ผ่อนคลาย ……………. อับอายขายหน้า ……… เสียใจ …….. หงุดหงิด ……………. ตื่นเต้น ……… อิจฉา/หึงหวง ……. เบื่อหน่าย …………… ผิดหวัง ……… โดดเดี่ยว ……………. เหนื่อยล้า 1. ท่านคิดถึงการเสพยาหรือแอลกอฮอล์ เมื่อท่านมีความรู้สึก/อารมณ์ (ไม่รวมรายการอารมณ์ในด้านบน) ………………………………….……........................................................................................................................ ………………………………….……........................................................................................................................ 2. ขีดเส้นใต้ค าตัวกระตุ้นข้างต้นซึ่งมีผลกระตุ้นให้ท่านเสพยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ในช่วง 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา 3. ช่วงหลายสัปดาห์/หลายเดือน ที่ผ่านมา ท่านมีการเสพยาหรือดื่มแอลกอฮอล์ที่เกิดจากข้อใดต่อไปนี้ ………….. ภาวะทางด้านอารมณ์ เนื่องจาก ……………………………………………………….………………………… ………….. เสพตามปกติและเป็นไปโดยอัตโนมัติไม่เกี่ยวกับตัวกระตุ้นทางอารมณ์ 4. เคยมีครั้งล่าสุดเมื่อคุณพยายามที่จะไม่ใช้ แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ของคุณอย่างชัดเจน ส่งผลให้คุณใช้(ตัวอย่างเช่นใช้เพื่อตอบสนองต่ออารมณ์โกรธ) ……….. ใช่ ............ ไม่ใช่ หากใช่ อธิบาย…………….……........................................................................................................................ ………………………………….……........................................................................................................................ 5. กลับไปที่แผนภูมิตัวกระตุ้นและเพิ่มเติมตัวกระตุ้นเหล่านี้ลงใน ใบกิจกรรมที่ 2/2

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 53 ครั้งที่ 4 แนะน ากลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน ใบความรู้ที่ 4/1 กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน บทน า ในปี ค.ศ.1930 ก่อตั้งขึ้นโดยชาย 2 คนสร้างกลุ่มพบเพื่อพูดคุยกัน เนื่องจากพวกเขาไม่สามารถ แก้ปัญหาการติดแอลกอฮอล์ได้ แม้ว่าเขาจะได้รับยาในการบ าบัดรักษาการบ าบัดรักษาจากแพทย์ แล้วก็ตาม เขาพบว่ามีหลักการเฉพาะที่สามารถช่วยแก้ปัญหาในการติดแอลกอฮอล์โดยการก่อตั้งกลุ่ม ผู้ติดแอลกอฮอล์นิรนาม (AA) หลักการดังกล่าวยังสามารถน าไปใช้ช่วยเหลือในการจัดการกับปัญหา การติดยาและสารเสพติดชนิดอื่น ปัญหาการติดการพนัน พฤติกรรมการกินมากเกินไปและพฤติกรรม ทางเพศที่ไม่เหมาะสม ซึ่งพบว่าการได้พูดคุยกับ”กลุ่มเพื่อน”ที่มีปัญหาคล้ายกัน จะสามารถได้รับ การสนับสนุนและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เกิดความเข้าใจร่วมกัน ส่งเสริมให้เกิดผลที่ดีในการเลิก แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดและพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ฉันจ าเป็นต้องเข้าร่วมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ การเข้ากลุ่มจะท าให้ผู้รับการบ าบัดในช่วงเริ่มต้นได้รับการสนับสนุนให้มีความรู้ร่วมกับ ผู้รับการบ าบัดรายอื่นที่มีประสบการณ์ในการเลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ซึ่งสามารถให้ ค าแนะน าและให้ก าลังใจได้ จากการวิจัยพบว่าผู้รับการบ าบัดที่อยู่ในโปรแกรมการบ าบัดและเข้าร่วม ประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนจะสามารถหยุดใช้แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ดีกว่าคนที่ไม่ได้ เข้าร่วมกลุ่ม กลุ่มช่วยเหลือทุกกลุ่มเหมือนกันหรือไม่ ไม่เหมือนกัน กลุ่มมีลักษณะต่างกันดังนี้ 1. ผู้รับการบ าบัดที่หยุดเสพได้มาบอกเล่าประสบการณ์ของตนเองในการใช้แอลกอฮอล์หรือ ยาและสารเสพติดและการเลิกยา 2. การท ากลุ่มมีการก าหนดหัวข้อในการสนทนาเช่น ความซื่อสัตย์ การยอมรับหรือความ อดทนทุกคนได้รับโอกาสในการพูดคุยโดยไม่มีใครบังคับ 3. การประชุมตามจารีตประเพณีเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมนี้ 4. การอ่านบทความในหนังสือมักเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับคนที่มีประสบการณ์ในการ เลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ กลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนเป็นการพัฒนาระดับจิตใจของบุคคลโดยสามารถค้นหากลุ่มในเว็บไซค์ หรือตามเบอร์โทรที่แจ้งสถานที่ที่มีการจัดตั้งกลุ่ม เพื่อค้นหาเวลาและสถานที่นัดหมาย หรือปรึกษากับ ผู้ให้การบ าบัด ผู้สนับสนุน

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 54 ในช่วง 2-3 สัปดาห์แรกของการเลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดอาจเกิด ความรู้สึกคับข้องใจ สับสนตลอดจนความรู้สึกขัดแย้งภายในใจของตนเอง ในระยะนี้ท่านต้องการปรึกษา ถึงปัญหาต่างๆกับใครสักคน ผู้สนับสนุนคือบุคคลที่จะช่วยให้ท่านผ่านสถานการณ์เหล่านี้ได้ บทบาทของผู้สนับสนุน 1. ผู้สนับสนุนช่วยเหลือผู้มาใหม่โดยตอบค าถามและอธิบายถึงกระบวนการกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอน 2. ผู้สนับสนุนจะช่วยพูดคุยละรับฟังความคิดเห็นและแบ่งปันข้อมูลการแก้ปัญหาของตนเอง 3. ผู้สนับสนุนให้แนะน าและข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหามีค าแนะน าจากประสบการณ์ของ ตนเองในการเลิกยาระยะยาว 4. ผู้สนับสนุนจะรักษาความลับและไม่เปิดเผยตัวตนของผู้เข้ากลุ่มรายใหม่ 5. ผู้สนับสนุนจะช่วยเตือนท่านเมื่อมีความเสี่ยงในการกลับไปใช้แอลกอฮอล์หรือยาและ สารเสพติดและช่วยให้ได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสม หลักเกณฑ์ส าหรับการเลือกผู้สนับสนุน 1. ผู้สนับสนุนเป็นผู้เลิกแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดมาหลายปี 2. ผู้สนับสนุนมีแบบแผนการด าเนินชีวิตที่ไม่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด 3. ผู้สนับสนุนเป็นบุคคลที่เข้าร่วมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนอย่างต่อเนื่อง 4. ผู้สนับสนุนควรเป็นคนที่คุณมีสัมพันธภาพที่ดีไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเพศสัมพันธ์และความรัก 5. ผู้สนับสนุนไม่ควรมีส่วนร่วมในเชิงพาณิชย์หรือท าธุรกิจร่วมกัน ค าถามในการอภิปราย 1. คุณเคยเข้าร่วมประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ ถ้าเคยประสบการณ์ของคุณ เป็นอย่างไร 2. คุณวางแผนที่จะเข้าร่วมการประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนหรือไม่ หากมีแผนที่จะเข้า ร่วมกลุ่มที่ใดและเมื่อไร 3. คุณจะใช้ประโยชน์จากการประชุมกลุ่มหลักการ 12 ขั้นตอนเพื่อการหยุดใช้แอลกอฮอล์ หรือยาและสารเสพติดอย่างไร 4. คุณเคยร่วมประชุมกลุ่มประเภทอื่นหรือไม่

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 55 ครั้งที่ 5 การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพ จากภาวะติดยาและสารเสพติด ใบความรู้ที่ 5/1 การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด ก. การฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด การฟื้นคืนสภาพหลังการเลิกยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์เป็นขบวนการที่สามารถอธิบาย ให้เข้าใจได้ หลังจากการหยุดเสพยาจะมีการปรับเปลี่ยนของสารเคมีในสมอง เพื่อให้เกิด ความสมดุลของสารเคมีในสมองซึ่งเป็นสิ่งส าคัญของขบวนการฟื้นตัวของสมอง เพราะขณะเสพยา จะมีผลให้เกิดความผิดปกติของระดับสารเคมีในสมอง (ซึ่งการเสียสมดุลของสารเคมีในสมองจะก่อให้เกิด ความผิดปกติทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ ความคิดและพฤติกรรม) ดังนั้นจึงเป็นเรื่องส าคัญที่บุคคลที่ เลิกเสพยาจะต้องเข้าใจว่าท าไมในระยะต่างๆ ของการเลิกเสพยาจึงมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์และกระบวนการคิด ข. การเปลี่ยนแปลงของร่างกายในระยะการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด 1. การหยุดยาช่วงต้น ระยะเกิดอาการขาดยา ระหว่างวันแรกของการหยุดเสพยา ผู้ที่เคยเสพยาบางคนจะมีอาการไม่สบาย ซึ่งก่อให้เกิด ความยากล าบากในการปรับตัวหลังเลิกเสพยา อาการไม่สบายต่าง ๆ จะมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใด และมีระยะเวลานานเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณยาที่เสพ ความถี่ของการเสพ ระยะเวลาของการเสพ และชนิดของยาและสารเสพติดที่ใช้ ส าหรับผู้ใช้ยาและสารเสพติดประเภทกระตุ้นประสาท ใน 3-10 วันแรกของการหยุดเสพยา ผู้เสพยาจะมีอาการอยากยาและสารเสพติด ซึมเศร้า ไม่มีแรง หิวบ่อยและไม่ค่อยมีสมาธิ ถึงแม้ว่า ผู้เสพยาประเภทกระตุ้นประสาทจะมีความรุนแรงของอาการไม่สบายทางร่างกายน้อยกว่าผู้ที่เสพ แอลกอฮอล์ก็ตาม แต่ก็สามารถเกิดปัญหาทางด้านจิตใจ เช่น อาการอยากยาและสารเสพติดและ อาการซึมเศร้าที่รุนแรง ส าหรับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์(รวมทั้งเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์) ในปริมาณมาก อาการไม่สบาย เกิดขึ้นอย่างรุนแรงตามมาหลังหยุดดื่มแอลกอฮอล์ อาการไม่สบายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้แก่ อาการคลื่นไส้ ไม่มีแรง วิตกกังวล มือสั่น ตัวสั่น ซึมเศร้า เจ้าอารมณ์ นอนไม่ค่อยหลับ หงุดหงิดง่าย ไม่ค่อยมีสมาธิ และมีปัญหาในเรื่องความจ า (จ าอะไรไม่ค่อยได้หลงๆ ลืมๆ บ่อย) อาการต่างๆ เหล่านี้มักเกิดขึ้นหลัง หยุดดื่มแอลกอฮอล์ประมาณ 3-5 วัน แต่ในบางรายอาจมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเป็นเวลาหลายสัปดาห์ ผู้ดื่มแอลกอฮอล์บางรายจ าเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อให้ได้รับการดูแลช่วยเหลือให้ ปลอดภัยในระยะขาดยานี้

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 56 ส าหรับผู้ที่ใช้ฝิ่น สารที่มีอนุพันธ์ของฝิ่น (สี่คูณร้อย) และใช้ยาประเภทกล่อมประสาทเป็น เวลานาน ๆ ในระยะ 7-10 วันแรกจะมีอาการไม่สุขสบายทางร่างกายซึ่งเป็นอาการแสดงของอาการ ขาดยาและสารเสพติดและอาจจ าเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและ/หรือได้รับการรักษาโดย การให้ยาตามค าสั่งการรักษาของแพทย์ ส าหรับผู้ที่ติดยาและสารเสพติดประเภทนี้มีความจ าเป็น ที่จะต้องสังเกตอาการไม่สบายต่าง ๆ ทางร่างกายที่เกิดจากอาการขาดยาและสารเสพติดอย่างใกล้ชิด ในผู้ปุวยที่มีอาการไม่สุขสบายทางร่างกาย หลายคนจะพบปัญหาต่าง ๆ ทางด้านสุขภาพจิตด้วย เช่น อาการกระวนกระวายใจ นอนไม่ค่อยหลับ ซึมเศร้า ไม่ค่อยมีสมาธิ การที่บุคคลสามารถหยุดเสพ ยาและสารเสพติดได้ส าเร็จในระยะเกิดอาการขาดยาและสารเสพติด ถือว่าเป็นผลส าเร็จที่ส าคัญใน ระยะแรกของการเลิกเสพยา ส าหรับผู้ใช้กัญชาจะเกิดอาการนอนไม่หลับกระสับกระส่าย ทานอาหารได้น้อยลง ซึมเศร้าและ หงุดหงิด กัญชาอยู่ในร่างกายได้นานกว่ายาและสารเสพติดชนิดอื่น ผลกระทบที่เกิดจากการหยุดเสพยา อาจจะนานมากกว่ายาและสารเสพติดชนิดอื่น ระยะฮันนีมูน ส าหรับผู้ที่ใช้ยาและสารเสพติดประเภทกระตุ้นประสาท ในระยะ 4-5 สัปดาห์แรก เรียกระยะนี้ว่า ระยะดื่มน้ าผึ้งพระจันทร์ ส่วนใหญ่ในระยะนี้ผู้ที่สามารถหยุดเสพยาและสารเสพติดได้ จะรู้สึกดีและบ่อยครั้งที่รู้สึกว่าตนสามารถดูแลตนเอง ในการเลิกเสพยาและสารเสพติดได้ ในระยะแรก ของการหยุดเสพยาและสารเสพติดนี้จะเป็นโอกาสที่ดีในการเริ่มต้นการเลิกเสพยาและสารเสพติด เพราะระยะดื่มน้ าผึ้งพระจันทร์นี้ไม่ใช่เป็นการสิ้นสุดของกระบวนการเลิกเสพยาและสารเสพติด ถ้าผู้เลิกเสพยาและสารเสพติดมีพลัง มีความกระตือรือร้นหรือมีความมุ่งมั่นในการเลิกเสพยาและ สารเสพติดและมีความรู้สึกที่ดีต่อการเลิกเสพยาและสารเสพติดจะมีผลโดยตรงต่อการปฏิบัติตน ในการเลิกเสพยาและสารเสพติด และมีผลดีอย่างมากคือ ท าให้บุคคลมีความพยายามหรือมีความมานะ ในการปฏิบัติตนเพื่อน าตนเองไปสู่ความส าเร็จในการเลิกยาและสารเสพติดอย่างถาวร ส าหรับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์(รวมทั้งเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์) ในระยะ 4-5 สัปดาห์หลังการหยุด ดื่มแอลกอฮอล์ การท างานของสมองจะปรับตัวคืนสู่ภาวะปกติ ถึงแม้ว่าอาการขาดยาทางด้านร่างกาย จะสิ้นสุดลงแล้วแต่ยังมีอาการบางอย่างที่เกิดหลังการหยุดดื่มแอลกอฮอล์อยู่ ความสามารถในการคิด อาจยังไม่ชัดเจน สมาธิหรือความมุ่งมั่นในการท ากิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่งแย่ลง ยังคงถูกรบกวนเนื่องจาก อาการกระวนกระวายใจ และอาการวิตกกังวลอยู่ รูปแบบการนอนหลับยังไม่แน่นอน (บางครั้งหลับมาก บางครั้งหลับยากตื่นบ่อย หรือตื่นเร็วเกินไป เป็นต้น) รู้สึกชีวิตช่วงนี้ถูกกระทบอย่างรุนแรง ส าหรับผู้ที่ใช้ฝิ่น สารที่มีอนุพันธ์ของฝิ่น (สี่คูณร้อย) และใช้ยาประเภทกล่อมประสาท เป็น ระยะเวลานานๆ ระยะนี้เป็นระยะที่จ าเป็นในการปรับตัวเข้าสู่ภาวะปกติ มันอาจจะเป็นกระบวนการ คล้ายกับกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นไปอย่างช้า ๆ จะพบว่าอาการไม่สบายต่าง ๆ ค่อย ๆ ดี ขึ้นซึ่งเป็นสัญญาณแสดงความก้าวหน้าในการเลิกเสพยาและสารเสพติด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 57 2. การหยุดยาช่วงกลาง ระยะหยุดยาที่ยืดเยื้อหรือเรียกว่าระยะฝุาอุปสรรค จาก 6 สัปดาห์ถึง 4 เดือน หลังการหยุดเสพยาจะมีอาการไม่สบายหรือไม่สุขสบายต่างๆ ที่ก่อให้เกิดความร าคาญและรบกวนผู้ที่เคยเสพยาและสารเสพติด อาการเหล่านี้มีสาเหตุมาจาก กระบวนการฟื้นตัวของระบบต่าง ๆ ในสมอง อาการต่าง ๆ เหล่านี้มักจะเป็นเรื่องของปัญหาทางอารมณ์ และการคิด แม้ปัญหาจะไม่รุนแรงแต่มันก็มีผลกระทบต่อการด าเนินชีวิตและบทบาทหน้าที่ของผู้รับ การบ าบัด มันเป็นสิ่งส าคัญที่จะต้องตระหนักในปัญหาทางอารมณ์ต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจาก การเปลี่ยนแปลงของระดับสารเคมีในสมองในระยะนี้ และถ้าในระยะนี้บุคคลสามารถหลีกเลี่ยงการเสพ ยาและสารเสพติดได้เขาเหล่านี้ก็จะสามารถเลิกเสพยาและสารเสพติดได้ อาการต่างๆ ที่มักจะพบอยู่ เสมอๆ ในระยะนี้ได้แก่ อาการซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย ไม่ค่อยมีสมาธิ ไม่ค่อยมีแรง และขาด ความกระตือรือร้นในการท าสิ่งต่าง ๆ ภาวะเสี่ยงต่อการกลับไปติดยาและสารเสพติดซ้ ามักจะเกิดใน ระยะนี้ ผู้ปุวยจะต้องมุ่งความสนใจไปที่การมีสติที่จะไม่เสพยาในแต่ละวันที่ผ่านไป การดูแลตนเอง ด้วยความระมัดระวังเป็นสิ่งส าคัญที่ช่วยให้สามารถผ่านระยะที่ยากล าบากในกระบวนการเลิกเสพยาและ สารเสพติดนี้ไปได้ ส าหรับผู้ที่มีปัญหาการเสพยาส่วนใหญ่ถ้าสามารถผ่านระยะนี้ไปได้โดยไม่กลับไป เสพยาและสารเสพติดซ้ า ถือว่าเป็นสิ่งที่ส าคัญในการที่จะน าไปสู่ความส าเร็จในการเลิกเสพยาและ สารเสพติดได้อย่างถาวร 3.การหยุดยาช่วงปลาย ระยะปรับตัว และระยะคลี่คลาย หลังการหยุดเสพยาและสารเสพติด 120 วัน สมองส่วนใหญ่จะกลับคืนสู่ภาวะปกติ สิ่งส าคัญ ที่ผู้เลิกเสพยาต้องกระท าคือการพัฒนาตนเองในด้านต่างๆ ต่อไป ซึ่งจะต้องปฏิบัติกิจกรรมหลายอย่าง และความส าเร็จในการด าเนินชีวิตในปัจจุบันจะเป็นสิ่งที่ช่วยสนับสนุนให้บุคคลสามารถเลิกเสพยาและ แอลกอฮอล์ได้อย่างต่อเนื่อง ถึงแม้ว่ามันจะเป็นการยากในการเริ่มต้นปรับเปลี่ยนวิถีการด าเนินชีวิตใหม่ ขณะนี้อยู่ในกระบวนการเลิกเสพยา แต่การท างานหรือกิจกรรมต่าง ๆ ที่ยากล าบากนี้เป็นสิ่งจ าเป็น ในการที่จะช่วยให้เขาสามารถพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้ดีขึ้น

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 58 ครั้งที่ 6 ปัญหาต่างๆในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น ใบกิจกรรมที่ 6/1 ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ ในการเลิกยาและสารเสพติดระยะเริ่มต้น ปัญหา : และทางเลือกใหม่ในการแก้ปัญหา ผู้รับการบ าบัดที่พยายามหยุดแอลกอฮอล์และยาและสารเสพติดชนิดอื่น จะต้องผ่านสถานการณ์ ต่างๆ ที่ท าให้รู้สึกยากล าบากในการ มีชีวิตอยู่โดยไม่ดื่มแอลกอฮอล์และไม่เสพยาและสารเสพติด สถานการณ์ทั้ง 5 สถานการณ์ต่อไปนี้เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุดในระหว่างสัปดาห์แรกๆ ของการรักษา แนวทางการแก้ไขแต่ละสถานการณ์ซึ่งได้เสนอแนะในที่นี้จะช่วยให้ผู้รับการบ าบัดผ่านพ้นสถานการณ์ ดังกล่าวไปได้ สถานการณ์ที่เป็นปัญหา แนวทางแก้ไข 1. เพื่อนหรือคนรู้จักที่เสพยา ยังคงคบหาสมาคมกับเพื่อนเก่าหรือเพื่อนที่ยังดื่ม แอลกอฮอล์และเสพยาและสารเสพติด 2.อารมณ์โกรธหรือหงุดหงิดง่าย เหตุการณ์เล็ก ๆ น้อย ๆ สามารถท าให้คุณโกรธได้ ง่ายและคุกรุ่นอยู่นาน - พยายามคบเพื่อนใหม่ - พยายามท ากิจกรรมใหม่ ๆ ซึ่งจะช่วยให้คุณได้ พบกับบุคคลที่ไม่ดื่มและไม่เสพยามากขึ้น - วางแผนท ากิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกับเพื่อนที่ไม่ดื่ม และไม่เสพยาหรือร่วมกับสมาชิกในครอบครัว บอกกับตัวเองว่า : - กระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์เลิกยาและ สารเสพติดเกี่ยวข้องกับการปรับตัวของสารเคมี ในสมอง - อารมณ์มักจะถูกรบกวนได้ง่าย ซึ่งเป็นเรื่อง ธรรมดาของการเลิกยาและสารเสพติด - การออกก าลังกายจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้ - พูดคุยกับผู้ให้การบ าบัดหรือเพื่อนที่ให้ การสนับสนุนเพื่อให้การช่วยเหลือท่าน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 59 สถานการณ์ที่เป็นปัญหา แนวทางแก้ไข 3. มีแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติด ไว้ในบ้าน เพราะว่าการที่คุณตัดสินใจเลิกดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนในครอบครัวคุณตัดสินใจ หยุดดื่มด้วย 4. รู้สึกเบื่อหน่ายหรือเหงา การหยุดยาและสารเสพติดส่วนใหญ่จะน าไปสู่ การที่จะต้องหลีกเลี่ยงจากกิจกรรมต่างๆ ที่เคย ปฏิบัติและเพื่อนที่เคยคบอยู่เมื่อใช้ยาและสารเสพ ติด - ก าจัดยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์ออก ไปให้หมดถ้าเป็นไปได้ - ขอร้องคนอื่นให้ระงับการดื่มแอลกอฮอล์หรือ งดการดื่มแอลกอฮอล์ในบ้านชั่วคราว - ถ้าคุณยังมีปัญหานี้อย่างต่อเนื่องคุณอาจพิจารณา ออกไปอยู่ที่อื่นชั่วคราวเมื่อคนในบ้านดื่ม แอลกอฮอล์ - พูดคุยกับผู้ให้การบ าบัด - หากิจกรรมใหม่ ๆ ท าและจัดลงในตารางกิจกรรม ที่ต้องกระท าในแต่ละวัน - กลับไปท ากิจกรรมที่ก่อให้เกิดความสุขที่เคย กระท าก่อนการใช้แอลกอฮอล์หรือยาและ สารเสพติด - หาเพื่อนใหม่ในกลุ่มช่วยเหลือกันเองและ แลกเปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์กัน 5. โอกาสพิเศษต่าง ๆ การไปงานสังสรรค์ การรับประทานอาหารเย็น งานเลี้ยงเพื่อธุรกิจ งานแต่งงาน วันหยุดและ อื่นๆ อาจท าให้หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และยาและ สารเสพติดได้ยาก - เตรียมค าตอบเกี่ยวกับการไม่ดื่มแอลกอฮอล์และ ไม่เสพยาของคุณ - เตรียมพาหนะไปและกลับเอง - ให้ออกจากงานเลี้ยงนั้นถ้าคุณรู้สึกไม่สบายใจ หรือรู้สึกเหมือนถูกทอดทิ้ง - น าเครื่องดื่มมาเอง คุณคิดว่าในขณะนี้จนถึง 2 –3 สัปดาห์ข้างหน้าจะมีสถานการณ์ใดที่กล่าวมาข้างต้นจะเป็นปัญหา ส าหรับคุณ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………………………………………………………… แล้วคุณจะจัดการแก้ปัญหานั้นอย่างไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …..………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 60 ใบกิจกรรมที่ 6/2 ข้อโต้แย้งต่าง ๆ เกี่ยวกับแอลกอฮอล์ แอลกอฮอล์ หมายถึง แอลกอฮอล์, เบียร์, ไวท์, สาโท, น้ าขาว, กระแช่ ฯลฯ คุณสามารถหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ได้ส าเร็จหรือไม่ ในระหว่างสัปดาห์ที่ 6 ของกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์บุคคลหลายคน หวนกลับไปดื่มแอลกอฮอล์อีก สมองซึ่งติดสารเสพติดของคุณมีผลต่อความคิดที่จะกล่าวต่อไปนี้หรือไม่ นี่เป็นตัวอย่างของข้อโต้แย้งต่าง ๆ ที่พบบ่อย ๆ ต่อการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ คุณเคยหยุดดื่มแอลกอฮอล์ได้ส าเร็จได้หรือไม่ ? ในระหว่างสัปดาห์ที่ 6 ของกระบวนการเลิกดื่มแอลกอฮอล์หลายคนหวนกลับไปดื่มแอลกอฮอล์ ซ้ า โดยมีข้ออ้างหรือข้อโต้แย้งต่าง ๆ ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของข้อโต้แย้งที่พบบ่อยต่อการหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ ข้อโต้แย้ง ความจริง - ผมมาที่นี่เพื่อหยุดการเสพยาไม่ใช่มาหยุดดื่ม แอลกอฮอล์ - ผมดื่มแอลกอฮอล์แต่ไม่ได้เสพยา ดังนั้นมัน จะไม่ท าให้เกิดปัญหาใด ๆ ตามมา (น่าจะดื่ม ได้ต่อไป) - การไปดื่มแอลกอฮอล์แท้จริงเป็นสิ่งที่ช่วยให้ ไม่เสพยา เมื่อผมมีอาการอยากยาการดื่ม แอลกอฮอล์ท าให้ผมสงบลง ท าให้อาการอยาก ยาหมดไป - ผมไม่ได้ติดแอลกอฮอล์ท าไมผมจะต้องหยุด ดื่ม - การรักษาผู้เสพยาบ้าจะรวมถึงการหยุดดื่ม แอลกอฮอล์และยาและสารเสพติดอื่น ๆ ด้วย มันเป็น ส่วนหนึ่งของการหยุดเสพยาบ้า - การดื่มแอลกอฮอล์ตลอดเวลาจะเพิ่มความเสี่ยงให้ บุคคลกลับไปเสพยาซ้ าได้มากขึ้น การดื่มแอลกอฮอล์ ครั้งเดียวอาจยังไม่กลับไปเสพยาซ้ าเช่นเดียวกับการ สูบบุหรี่เพียงครั้งเดียวไม่สามารถท าให้เกิดมะเร็งปอด อย่างไรก็ตามการดื่มแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่องจะเป็น ปัจจัยเสี่ยงให้กลับไปเสพยาซ้ ามากยิ่งขึ้น - แอลกอฮอล์เป็นอุปสรรคต่อการปรับตัวของสารเคมี ในสมอง การดื่มแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่องในที่สุดก็จะ ก่อให้เกิดอาการอยากยาอย่างรุนแรง ถึงแม้ว่าการดื่ม แอลกอฮอล์ครั้งแรกดูเหมือนจะช่วยลดอาการอยาก ยาได้ - ถ้าคุณไม่ใช่คนติดแอลกอฮอล์คุณน่าจะไม่มีปัญหา ในการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ถ้าคุณไม่สามารถหยุดดื่ม ได้ บางทีแอลกอฮอล์อาจก าลังเป็นปัญหาของคุณ มากกว่าที่คุณคิด

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 61 ข้อโต้แย้ง ความจริง - ผมจะไม่กลับไปเสพยาอีก แต่ผมไม่แน่ใจว่า ผมจะไม่ไปดื่มแอลกอฮอล์อีก - จงสัญญาที่จะเลิกใช้ยาและสารเสพติดทุกชนิดเป็น เวลา 6 เดือน ให้โอกาสตนเองที่จะตัดสินใจว่าจะดื่ม หรือไม่โดยใช้สมองที่ไม่ได้อยู่ภายใต้อิทธิพลของยา ถ้าคุณปฏิเสธการหยุดดื่มแอลกอฮอล์เพราะกลัวว่า จะต้องหยุดดื่มตลอดไป แสดงว่าคุณก าลังหาข้ออ้าง เพื่อการดื่มและเสี่ยงที่จะกลับไปติดยาซ้ า 1. สมองซึ่งได้รับผลกระทบจากการติดแอลกอฮอล์อ้างเหตุผลอื่นใดอีกหรือไม่ในการดื่ม แอลกอฮอล์กรณีตอบว่ามีให้อธิบายเหตุผล มี : เหตุผลคืออะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ไม่มี ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2. คุณมีแผนการอย่างไรในการเผชิญกับสถานการณ์การดื่มแอลกอฮอล์ในอนาคต ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………….

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 62 ครั้งที่ 7 ความคิด อารมณ์และพฤติกรรม ใบความรู้ที่ 7/1 ความคิด อารมณ์และพฤติกรรม ยาและสารเสพติดจะเปลี่ยนวิธีคิดของบุคคลซึ่งจะมีผลต่ออารมณ์และพฤติกรรมของบุคคล การเปลี่ยนแปลงนี้มีผลกระทบต่อกระบวนการเลิกยาและสารเสพติดอย่างไร ความคิด ความคิดเกิดขึ้นในสมองส่วนที่ใช้เหตุผล มันคล้ายกับภาพในโทรทัศน์ ฉายให้เห็นความคิดเห็น ภายในใจ ความคิดสามารถควบคุมได้ ถ้าคุณรู้เท่าทันความคิดของตนเอง คุณจะสามารถเรียนรู้ ที่จะเปลี่ยนความคิดนั้นได้ การเรียนรู้วิธีเปลี่ยนความคิดเกี่ยวกับยาและสารเสพติดเป็นเรื่องส าคัญ ในกระบวนการเลิกยาและสารเสพติด อาจจะไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะรู้เท่าทันความคิดและควบคุมมันได้ แต่จะ ท าให้ง่ายขึ้นหากมีการฝึกฝน อารมณ์ อารมณ์เป็นเรื่องของความรู้สึก ความสุข ความเศร้า ความโกรธ และความกลัว ความรู้สึก เหล่านี้เป็นอารมณ์พื้นฐาน อารมณ์ไม่สามารถควบคุมไม่ให้เกิดได้และไม่ใช่สิ่งที่ดีหรือเลวในตัวของมันเอง การรู้เท่าทันอารมณ์ของตนเองเป็นสิ่งส าคัญ การพูดคุยกับสมาชิกในครอบครัว เพื่อนและผู้ให้การบ าบัด จะช่วยให้คุณตระหนักรู้ในอารมณ์ของตนเอง คุณอาจรู้สึกพึงพอใจในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งมาก เป็นพิเศษ แต่เป็นเรื่องปกติที่บุคคลจะมีหลายอารมณ์ การใช้แอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดสามารถ เปลี่ยนอารมณ์ของคุณ ผลที่เกิดขึ้นจากการท างานของสมองท าให้ในระยะเลิกยาและสารเสพติด ท าให้มีการแสดงออกทางอารมณ์สับสน บางครั้งคุณรู้สึกหงุดหงิดง่ายโดยไม่มีเหตุผลหรือบางครั้งรู้สึกดี ทั้งๆที่ไม่มีอะไรดีเกิดขึ้น คุณไม่ส ามารถเลือกความรู้สึก/อารมณ์ได้ แต่คุณส ามารถควบคุม ว่าคุณจะท าอย่างไรเพื่อตอบสนองอารมณ์ที่เกิดขึ้นนั้นได้อย่างเหมาะสม พฤติกรรม สิ่งที่คุณกระท าเรียกว่าพฤติกรรม เช่น การท างาน การเล่น การไปหาหมอ การดื่มแอลกอฮอล์ การเสพยาและสารเสพติด พฤติกรรมอาจเป็นผลมาจากอารมณ์ จากความคิดหรือจากทั้งสองอย่าง รวมกัน ในภาวะติดยาและสารเสพติด ความคิดของคุณจะหมกมุ่นอยู่กับยาและสารเสพติดและมีผลต่อ อารมณ์ ซึ่งจะน าไปสู่การเสพยา ผู้เลิกยาและสารเสพติดต้องควบคุมกระบวนการที่รุนแรงและเกิดขึ้นโดย อัตโนมัตินี้ให้ได้ โดยการก าหนดตารางการใช้เวลาที่แน่นอน การเข้าร่วมกลุ่มผู้ติดยาและสารเสพติด นิรนามและการเข้าร่วม กิจกรรมใหม่ ๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเสพยาและสารเสพติดรวมถึงแอลกอฮอล์ ทั้งหมดนี้เป็นวิธีที่ท าให้สามารถควบคุมพฤติกรรมตนเองได้อีกครั้ง เปูาหมายของการเลิกแอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดคือ การเรียนรู้ที่จะแยกแยะความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมตนเองในรูปแบบที่จะก่อให้เกิดผลดีที่สุดต่อชีวิตของท่านเอง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 63 ใบกิจกรรมที่ 7/1 พฤติกรรมเสพติด เมื่อการใช้ยาและดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มมากขึ้น ผู้ใช้ก็จะควบคุมตนเองได้น้อยลงเรื่อยๆ ในที่สุด ผู้เสพยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์ก็จะท าในสิ่งที่ล่อแหลม เต็มไปด้วยอันตราย พฤติกรรมที่ ล่อแหลมนี้เรียกว่า พฤติกรรมเสพติด มีหลายสิ่งหลายอย่างที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเสพยาและ สารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ การฝึกให้รู้ถึงเวลาที่พฤติกรรมเหล่านี้เริ่มเกิดขึ้น จะช่วยให้คุณเริ่มใช้ พลังต่อสู้มากกว่าปกติ เพื่อไม่ให้กลับไปใช้ซ้ า คุณคิดว่าพฤติกรรมเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับการเสพยาและสารเสพติดหรือการดื่ม แอลกอฮอล์ของคุณหรือไม่โดยท าเครื่องหมาย หน้าข้อ ……..… การโกหก ……..… การขโมย ……..… ขาดความรับผิดชอบ (ไม่พบปะกับบุคคลในครอบครัว/ไม่ท าตามข้อตกลงในการท างาน) ……..… เชื่อถือไม่ได้ (ผิดนัด/ผิดค าสัญญา) ……..… สนใจสุขภาพและดูแลตนเองน้อยลง (ขาดความสนใจในการดูแลเสื้อผ้าตนเองหยุดการ ออกก าลังกาย ไม่สนใจการรับประทานอาหาร ดูสับสนยุ่งเหยิง) ……..… ขาดความสนใจในการดูแลบ้านเรือน ……..… มีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น (ท าอะไรไม่คิด ไม่ไตร่ตรอง) ……..… มีพฤติกรรมท าอะไรซ้ าๆ (เช่น กินมากเกินไป ท างานมากเกินไป หมกมุ่นเกี่ยวกับเรื่องเพศ ) ……..… นิสัยการท างานเปลี่ยนไป (ท างานมากหรือน้อยกว่าปกติหรือไม่ท าเลย เปลี่ยนงานใหม่ เปลี่ยนเวลาในการท างาน) ……..… ขาดความสนใจในสิ่งต่างๆ (เช่น กิจกรรมนันทนาการ ชีวิตในครอบครัว เป็นต้น) ……..… แยกตัว (ใช้เวลาอยู่คนเดียวมากเกินไป) ……..… ขาดหรือเข้าร่วมกลุ่มบ าบัดรักษาช้ากว่าปกติ ……..… ใช้ยาและสารเสพติดอื่นๆ หรือดื่มแอลกอฮอล์ ……..… การเพิ่มลดหรือหยุดการใช้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 64 ครั้งที่ 8 ข้อควรจ าง่ายๆ (เคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน) ใบความรู้ที่ 8/1 เคล็ดลับจากหลักการ 12 ขั้นตอน กลุ่มนิรนามเกี่ยวกับการไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ได้พัฒนาข้อเตือนใจสั้นๆ ที่ช่วยให้ผู้ติดแอลกอฮอล์ ได้ใช้ชีวิตในแต่ละวันโดยไม่ดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งสามารถน ามาใช้ได้ผลดีกับผู้รับการบ าบัดยาและสารเสพติด มีดังนี้ 1. หยุดเสพยาทีละวัน ความคิดนี้เป็นกุญแจหรือเป็นหัวใจส าคัญในการที่บุคคลจะด ารงชีวิตด้วยการไม่เสพยา อย่าครุ่นคิดถึงการเลิกยาและสารเสพติดอย่างถาวร แต่จงมุ่งความสนใจไปที่การไม่เสพยาในวันนี้ให้ได้ 2. อย่ายึดติดกับปัญหา การที่บุคคลหมกมุ่นอยู่กับปัญหาใดปัญหาหนึ่งที่ไม่สามารถแก้ไขได้จะเป็นผลร้ายต่อ การเลิกเสพยาและสารเสพติดของเขา ดังนั้นจึงควรปล่อยวางปัญหาที่ไม่สามารถแก้ไขได้ เพื่อให้สามารถ ใช้ชีวิตโดยปราศจากยาและสารเสพติดได้ 3. ท าเป็นเรื่องง่าย ๆ (ธรรมดา ๆ ) การเรียนรู้ที่จะด าเนินชีวิตโดยไม่ใช้ยาและสารเสพติด อาจเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน และ ดูเหมือนว่าจะเป็นไปไม่ได้ อย่างไรก็ตาม พยายามท าให้เป็นเรื่องง่าย ๆ ให้ได้ 4. การเข้าร่วมกิจกรรมในกลุ่มนิรนาม พยายามไปเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มแล้วจิตใจของคุณก็จะปรับเปลี่ยนตามมาภายหลัง แง่มุมหนึ่ง ที่ส าคัญในหลักการ 12 ขั้นตอนคือ การเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม สักพักหนึ่งคุณจะรู้สึกผ่อนคลายหรือรู้สึก สุขสบายได้ พยายามเข้าร่วมในกิจกรรมกลุ่มต่างๆ พยายามพบปะผู้คน อ่านเอกสารประกอบ โปรแกรม นี้ไม่ใช่เป็นโปรแกรมที่สมบูรณ์แบบ อย่างไรก็ตามถ้าคุณสนใจที่จะเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มคุณก็จะพบว่า คุณจะได้ประโยชน์ และควรเลือกเฉพาะสิ่งที่คุณต้องการจากกลุ่มเท่านั้น

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 65 ใบความรู้ที่ 8/2 การจัดการกับอารมณ์อันตราย หยุด (HALT) ค านี้เป็นตัวย่อที่ผสมมาจากอักษรต้นของชื่อเต็ม ( Hungry , Angry , Lonely , Tired ) ซึ่งเป็น ที่คุ้นเคยของบุคคลที่เข้าร่วมโปรแกรม 12 ขั้นตอน เป็นค าที่ช่วยเตือนความจ าให้กับผู้ที่ตั้งใจเลิกยาและ สารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ให้ระลึกถึงสภาวะที่เฉพาะเจาะจงที่ท าให้บุคคลอ่อนแอ และอาจกลับไปใช้ ยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ซ้ า ได้แก่ เมื่อมีความรู้สึกหิว โกรธ เหงาและอ่อนเพลียมากเกินไป หิว (Hungry) ขณะผู้ติดยายังคงใช้ยาและสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์อยู่ บ่อยครั้งที่เขาจะไม่สนใจเกี่ยวกับ เรื่องภาวะโภชนาการของตนเอง บุคคลที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดและแอลกอฮอล์จ าเป็นต้องเรียนรู้ ใหม่ถึงความส าคัญของการรับประทานอาหารให้เป็นเวลา (หรือรับประทานทุกมื้อเมื่อถึงเวลารับประทาน อาหาร) ความหิวจะเป็นสาเหตุให้มีการเปลี่ยนแปลงสารเคมีในร่างกายซึ่งจะท าให้ความสามารถ ในการควบคุมตัวเองและความสามารถในการเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ลดลง หลายครั้งที่เขารู้สึกวิตกกังวล หรือหงุดหงิด แต่ไม่เคยรู้ว่าความรู้สึกนี้เกี่ยวข้องกับความหิว การรับประทานอาหารให้ตรงเวลา จะช่วยเพิ่มความมั่นคงทางอารมณ์ โกรธ (Angry) ในสภาวะการที่บุคคลอยู่ในอารมณ์โกรธมักจะเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในการกลับไปเสพยาซ้ า คนส่วนใหญ่เรียนรู้ที่จะจัดการกับอารมณ์โกรธได้ยาก มันไม่เป็นการสร้างสรรค์เลยที่จะตอบโต้สิ่งที่ท าให้ โกรธทันทีทันใดโดยไม่พิจารณาถึงผลลัพธ์ที่จะตามมาภายหลังหรือเก็บความโกรธไว้และซ่อนเร้น ท าเป็นว่าไม่โกรธ การพูดถึงสถานการณ์ที่ก่อให้เกิดความโกรธและเรียนรู้วิธีจัดการกับความโกรธ เป็นส่วนหนึ่งที่ส าคัญในกระบวนการเลิกเสพยา เหงา (Lonely) การเลิกยาเป็นกระบวนการที่ท าให้รู้สึกเหงา การติดยาและสารเสพติดหรือติดแอลกอฮอล์ท าให้ สูญเสียสัมพันธภาพกับหลาย ๆ คน ซึ่งกลับคืนดีกันได้บ้าง ไม่ได้บ้าง เมื่อผู้ติดยาเข้ารับการบ าบัดเขาต้อง เลิกคบเพื่อนที่ดื่มและใช้ยาและสารเสพติด ความรู้สึกเหงานี้เกิดขึ้นจริงและท าให้เจ็บปวด ซึ่งจะน าไปสู่ การเสพยาซ้ า อ่อนเพลีย (Tired) ความผิดปกติในการนอน เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในระยะแรกของการเลิกเสพยาและสารเสพติด บ่อยครั้งผู้เลิกเสพยาจ าเป็นต้องเลิกใช้ยานอนหลับที่เคยใช้ในอดีต ความอ่อนเพลียเป็นตัวกระตุ้น ให้กลับไปใช้ยาและสารเสพติดซ้ า ความรู้สึกอ่อนเพลีย และหมดก าลังใจก าลังจะท าให้คุณอ่อนแอ และ ไม่สามารถที่จะท ากิจกรรมต่างๆ ได้อย่างปกติ บ่อยครั้งเพียงใดที่คุณพบว่าคุณมีภาวะทางอารมณ์ดังที่กล่าวมานี้อย่างน้อยหนึ่งอย่าง หรือมากกว่านั้น คุณมีวิธีการอย่างไรบ้างที่จะหลีกเลี่ยงสิ่งที่ท าให้คุณอ่อนแอ

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 66 ใบกิจกรรมที่ 8/1 การจัดการกับอารมณ์อันตราย โปรดท าเครื่องหมาย หน้าข้อความนี้ตรงกับความรู้สึกของท่าน และระบุว่าคุณมีความรู้สึกหรืออารมณ์ หิว โกรธ เหงา อ่อนเพลียกี่ครั้ง ใน 1 สัปดาห์ (ตอบได้มากว่า 1 อย่าง) พร้อมระบุวิธีการหลีกเลี่ยง หิว …………. ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... โกรธ ……… ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... เหงา……… ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………................................... อ่อนเพลีย…….ครั้ง / สัปดาห์ หลีกเลี่ยงโดย ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... ..............................................................…………………………………………….…………................................... .............................................................…………………………………………….…………...................................

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 67 ส่วนที่ 3 กลุ่มปูองกันการกลับไปเสพซ้ า

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 68 ครั้งที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง ใบกิจกรรมที่ 1 แอลกอฮอล์ กัญชา และยาที่แพทย์สั่ง มีผู้รับการบ าบัดจ านวนมากที่มักประสบปัญหาในการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ทุกชนิดในขณะที่เข้ารับการบ าบัดฟื้นฟู การใช้แอลกอฮอล์และกัญชากลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิต คนในสังคม คนส่วนใหญ่จึงไม่คิดว่าแอลกอฮอล์และกัญชาเป็นปัญหาส าหรับพวกเขา ผู้รับการบ าบัด อาจรู้สึกว่ามีเหตุผลบางอย่างที่ท าให้พวกเขายังคงต้องใช้แอลกอฮอล์และกัญชา ดังนี้ 1. ตัวกระตุ้นต่อการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เช่น แอลกอฮอล์เบียร์ไวน์เหล้าขาว มีอยู่ ทุกที่ทุกหนทุกแห่ง ในบางครั้งมันเป็นเรื่องยากที่ผู้รับการบ าบัดจะเข้าสังคมโดยไม่เผชิญหน้ากับคนที่ ก าลังดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ - คุณเคยมีเพื่อนที่พบปะสังสรรค์กัน โดยไม่มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บ้างหรือไม่ ? หากมี โปรดระบุชื่อคนเหล่านั้น......................................................................................................... …………………………………………………….……………………………………………………………………………………..……… - คุณสังสรรค์กับเพื่อนๆ โดยวิธีใดที่ไม่ใช่การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์? ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... 2. หลายคนใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือกัญชาเพื่อตอบสนองต่อตัวกระตุ้นภายในหรือ ลดอารมณ์ความรู้สึก บางคนรู้สึกว่าแอลกอฮอล์และกัญชาช่วยบรรเทาความเศร้า ความวิตกกังวล แต่มันเป็นเพียงการบรรเทาในระยะสั้นๆ ในขณะที่การเริ่มดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพกัญชาจะมีผลต่อ อารมณ์ความรู้สึกท าให้รู้สึกดีขึ้นในช่วงแรกแต่เมื่อใช้อย่างต่อเนื่องอาจน าไปสู่การเกิดภาวะวิตกกังวลและ ซึมเศร้าได้ - คุณเคยรู้สึกอยากดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้กัญชาในเวลาที่คุณมีความรู้สึกไม่สบายใจ บ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบาย……………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………..….…………………………………….………………………………………………………..………………… 3. แอลกอฮอล์หรือกัญชาอาจดูเหมือนไม่เป็นปัญหาร้ายแรงเมื่อเทียบกับการใช้ยาและ สารเสพติดประเภทอื่นๆ แต่เมื่อท่านพยายามที่จะหยุดดื่มหรือหยุดเสพกัญชาแล้วพบว่ามันยากมาก หรือไม่สามารถหยุดได้ ท่านอาจต้องประเมินความรุนแรงของปัญหาใหม่ - คุณสามารถหยุดดื่มแอลกอฮอล์หรือหยุดเสพกัญชาได้ตั้งแต่วันแรกที่คุณเข้ารับ การบ าบัดรักษาหรือไม่ ? โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………..…… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 4. การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการเสพกัญชาส่งผลกระทบต่อสมองในส่วนที่ควบคุม ความคิดที่เป็นเหตุผลจึงเป็นการยากที่จะคิดอย่างสมเหตุสมผลเกี่ยวกับยาและสารเสพติดได้ เพราะ ยาและสารเสพติดท าลายสมองส่วนคิดอย่างชัดเจน

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 69 - คุณเคยอยู่ในงานสังสรรค์โดยไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพกัญชา และ เคยสังเกตเห็นคนที่เมาแอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดที่แสดงพฤติกรรมที่ดูแย่ๆ หรือพฤติกรรม ที่ไม่เหมาะสมบ้างหรือไม่ ? โปรดอธิบายถึงประสบการณ์ที่เคยพบมา………………….………………………………. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 5. แอลกอฮอล์และกัญชามีผลต่อสมองส่วนคิดที่เป็นเหตุเป็นผลให้ท างานลดน้อยลง ผู้ที่ดื่ม แอลกอฮอล์หรือเสพกัญชาจึงมักจะยับยั้งตนเองได้ลดน้อยลงด้วย ซึ่งอาจส่งผลให้มีอารมณ์ทางเพศและ ต้องการมีเพศสัมพันธ์มากขึ้น การรับรู้เกี่ยวกับตนเอง การควบคุมตนเองลดน้อยลงและกล้าแสดงออก กล้าเข้าสังคมมากขึ้น - คุณต้องพึ่งพาแอลกอฮอล์หรือกัญชาเพราะเหตุผลในเรื่องเพศและช่วยในการเข้าสังคม หรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………….……………………………………………………………………………………….. 6. พวกเราหลายคนเติบโตขึ้นมาท่ามกลางการใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสัญลักษณ์ ของการเฉลิมฉลองในโอกาสพิเศษต่างๆ จึงเป็นการยากที่จะเรียนรู้วิธีการฉลองโอกาสพิเศษเหล่านั้นโดย ไม่มีการดื่มแอลกอฮอล์ - มีโอกาสพิเศษอะไรบ้างที่ครอบครัวของคุณหรือเพื่อนของคุณมีการเลี้ยงฉลองกับคุณ โดยมีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วย ?.....……………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… - ปัจจุบันคุณมีวิธีการเลี้ยงฉลองอย่างไรบ้างโดยไม่ต้องมีการดื่มแอลกอฮอล์? ….……………………………………………………………………………………..……………………………………………………….. 7. หลายครอบครัวและหลายกลุ่มในสังคม มักมองว่าการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสัญลักษณ์ ของการแสดงถึงความแข็งแกร่งและเป็นเรื่องที่เหมาะสมหรือมีความซับซ้อนกับสภาพสังคมไทย ตลอดจน วัฒนธรรมในสังคมไทยก็ยังส่งเสริมให้มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อยู่ - เมื่อคุณไม่ได้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ คุณรู้สึกว่าตนเอง “ไม่แข็งแกร่ง ไม่แน่จริง” หรือไม่ ? โปรดอธิบาย…………………………………………………………………………………………………………….…….. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8. นิสัยการดื่มแอลกอฮอล์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการท ากิจกรรมต่าง ๆ ในตอนแรกจึงเป็น การยากที่จะท ากิจกรรมต่าง ๆ เช่น การรับประทานอาหารบางประเภท การเล่นกีฬา หรือ การผ่อนคลายโดยไม่มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ - มีกิจกรรมอะไรบ้างที่คุณท าแล้วมีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วย? ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………........ ….…………………………………………………………………………………………………………………………………………........

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 70 9. บางคนรู้สึกว่ายาที่แพทย์สั่งให้จัดอยู่ในประเภทที่แตกต่างจากยาและสารเสพติดซึ่งช่วงแรกๆ ก็จะเป็นเช่นนั้น จนกระทั่งถึงจุดๆหนึ่งที่อาจมีการใช้ยาที่มากเกินไปและอาจเกิดอันตราย เช่น บางคน ต้องการยาส าหรับลดอาการปวด ลดความวิตกกังวล ช่วยในเรื่องการนอนหลับ หรือ โรคสมาธิสั้น ยา เหล่านี้สามารถใช้ได้ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด แต่หากมีการใช้ยาที่ผิดประเภทหรือใช้เกินกว่า ก าหนดที่แพทย์สั่งก็จะสามารถเป็นอันตรายต่อผู้ที่ใช้ได้เช่นกัน - คุณได้รับยาที่แพทย์สั่งให้เพื่อการรักษาโรคซึ่งเป็นยาชนิดเดียวกันจากแพทย์มากกว่า 1 คนหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. - คุณมีการเปลี่ยนแปลงปริมาณยาได้รับจากแพทย์เอง โดยไม่ได้รับค าแนะน าจาก แพทย์ผู้ให้การรักษาหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. - การรับประทานยาที่แพทย์สั่งให้มากเกินกว่าที่แพทย์ก าหนด น าไปสู่การใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ โปรดอธิบาย………………………………………………………………………………………………………………………….……… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. สิ่งส าคัญที่ควรตระหนักไว้เสมอ เมื่อคุณดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และเสพกัญชา จะท าให้การเลิกยาและสารเสพติดของคุณเป็นเรื่องที่ยากล าบากมากขึ้น การใช้ยาที่แพทย์สั่งภายใต้การดูแลของแพทย์สามารถท าได้ ในระหว่างที่คุณอยู่ในระยะของการบ าบัดฟื้นฟู

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 71 ครั้งที่ 2 ความเบื่อ ใบกิจกรรมที่ 2/1 ความเบื่อ บ่อยครั้งที่ผู้รับการบ าบัดเมื่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ยาและสารเสพติดจะรู้สึกว่าชีวิตน่าเบื่อ สาเหตุส่วนหนึ่งที่ท าให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกเบื่อ มีดังต่อไปนี้ 1. โครงสร้างหรือแบบแผนการด าเนินชีวิตมีการเปลี่ยนแปลงต่างไปจากช่วงที่ดื่มแอลกอฮอล์ หรือเสพยาและสารเสพติดที่ท าให้รู้สึกตื่นตัวและกระตือรือร้นมากกว่าช่วงที่หยุดใช้ยาและสารเสพติด 2. การเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองในระยะบ าบัดฟื้นฟูหรือระยะเลิกยาท าให้เกิดอารมณ์ ความรู้สึกเบื่อได้ 3. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ความรู้สึก ได้ง่าย (อารมณ์ขึ้นๆลงๆ) อารมณ์ปกติจะรู้สึกราบเรียบเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงที่ติดแอลกอฮอล์หรือ ยาและสารเสพติด ผู้ที่หยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้นานจะมีปัญหาเรื่องความรู้สึกเบื่อลดลง อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้อารมณ์ความรู้สึกเปลี่ยนไป ในขณะเดียวกันจะมีวิธีที่ช่วยลดความรู้สึกเบื่อได้ กรุณาเลือกวิธีการจัดการกับความรู้สึกเบื่อที่เหมาะสมกับคุณ ……….1. ขอให้ระลึกถึงกิจกรรมนันทนาการที่เคยเป็นที่ชื่นชอบของคุณก่อนที่คุณจะ เริ่มดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและสารเสพติด และคุณได้เริ่มมีกิจกรรมใหม่ๆที่น่าสนใจหรือไม่ ? ……….2. คุณส ามารถวางแผนที่จะท าบางสิ่งบางอย่างที่คุณชื่นชอบและเฝูารอคอย ได้หรือไม่ ? นานแค่ไหนแล้วที่คุณได้ท ากิจกรรมที่สนุกๆ โดยไม่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์หรือการ เสพยาและสารเสพติด ……….3. การพูดคุยเกี่ยวกับความรู้สึกเบื่อกับคู่สมรส คนที่คุณให้ความส าคัญ หรือ เพื่อนสนิทของคุณ พวกเขารู้สึกเบื่อเหมือนกับคุณบ้างหรือไม่ ? และพวกเขามีข้อเสนอแนะอะไรบ้าง ? ……….4. การวางแผนตารางกิจกรรมในชีวิตประจ าวัน จะช่วยให้คุณมองเห็นว่าควรท ากิจกรรมใด ที่น่าสนใจ กิจกรรมใดจะช่วยพัฒนาและฟื้นฟูสมองส่วนคิดรวมถึงการควบคุมพฤติกรรมของคุณ ……….5. การลงมือท ากิจกรรมที่มีความท้าทายจะช่วยส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาตนเอง บางครั้ง ความเบื่อเป็นผลจากการท ากิจกรรมประจ าวันของคุณที่ซ้ าๆเดิมๆไม่มีความท้าทายตนเองในการใช้ชีวิต ของคุณอย่างเพียงพอ การต่อสู้และจัดการกับความรู้สึกเบื่อด้วยวิธีการใหม่ๆเป็นเรื่องที่ส าคัญอย่างยิ่ง ไม่ควรปล่อยให้ตนเองรู้สึกเบื่อเพราะมันอาจเป็นตัวกระตุ้นให้คุณกลับไปเสพซ้ าได้

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 72 ใบกิจกรรมที่ 2/2 (กิจกรรมทางเลือก) กิจกรรมนันทนาการ อ่านกิจกรรมด้านล่างนี้แล้ววงกลมรอบข้อความกิจกรรมที่คุณสนใจและอยากทดลองท าในอนาคต กิจกรรมอื่นๆ โปรดระบุ.......................................................................................................................... การแสดง/เล่นละคร ตกปลา การวาดภาพ เข้ายิมออกก าลังกาย โครงการศิลปะ ฝึกยิงปืน จิตอาสา/อาสาสมัคร การท าสมาธิ ร้องเพลง การถ่ายภาพ แคมป์ปิ้ง เลี้ยงสัตว์ ยิงธนู จัดดอกไม้ ไปสวนสาธารณะ ยกน้ าหนัก ออกแบบเสื้อผ้า งานเครื่องยนต์กลไก เล่นไพ่ แบตมินตัน วิ่งออกก าลังกาย เบสบอล/ซอฟบอล เดินเล่น ตกแต่งบ้าน ด าน้ าลึก/ด าน้ าตื้น การบิน/เครื่องร่อน สอน/บรรยาย งานไม้ เข้าร่วมประมูล งานโลหะ เล่นเครื่องดนตรี ตัวแทนลูกเสือชาวบ้าน ทานอาหารนอกบ้าน เทนนิส ชมกีฬา การเดินเรือ ยูโด/คาราเต้ บาสเก็ตบอล งานช่างไม้ มวยปล้ า สควอช/แฮนด์บอล เต้นร า กอล์ฟ กิจกรรมกลุ่มเพื่อสังคม ไปโรงละคร การสร้างแบบจ าลอง กิจกรรมทางการเมือง งานแกะสลัก ขับรถ การเดินทาง ดูโทรทัศน์ แต่งกลอน/แต่งเพลง เล่นว่าว ปั่นจักรยาน เซรามิก/เครื่องปั้น สะสมเหรียญ/ของเก่า เข้าร่วมสัมมนา เล่นฟุตบอล อ่านหนังสือ การขี่ม้า งานอิเล็กทรอนิกส์ พายเรือ สกีน้ า เขียนจดหมาย งานถัก/โครเชท์ บิลเลียด/พูล หมากฮอส ท าอาหาร กีฬาโต้คลื่น ขี่จักรยานยนต์ ยิมนาสติก เล่นโยนห่วง แข่งรถ ส่องนก กิจกรรมทางศาสนา ปริศนาอักษรไขว้ ว่ายน้ า จัดสวน ทอผ้า การล่าสัตว์ ซ่อมรถยนต์ ปีนเขา หมากรุก สเก็ตน้ าแข็ง ฟันดาบ ชมพิพิธภัณฑ์ เดินทางไกล/ผจญภัย ชมวิวทิวทัศน์ ฟังเพลง โบว์ลิ่ง โรลเลอร์สเก็ต ท าเครื่องประดับ เล่นปิงปอง เปิดท้ายขายของ โยคะ วอล์คแรลลี่ เดินทางท่องเที่ยว ขายของมือ 2 พิลานิสบริหารร่างกาย ฟังPodcast เล่นเกมส์คอมพิวเตอร์ เย็บปักถักร้อย ทานวิตามินบี ลงเรียนออนไลน์ อีเมลล์ วอลเล่ย์บอล ไทเก๊ก ดูNetflix/Youtube แอพพิเคชั่นในโทรศัพท์ ต่อยมวย ไปเยี่ยมเพื่อน/ญาติ ดูซีรี่ส์ที่ชอบ วิ่งมาราธอน ดูภาพยนตร์ ไปร้านกาแฟ/คาเฟุ งานประดิษฐ์/งานฝีมือ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 73 ครั้งที่ 3 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า ใบกิจกรรมที่ 3/1 การหลีกเลี่ยงการกลับไปเสพซ้ า การกลับไปเสพซ้ าเกิดขึ้นได้อย่างไร การกลับไปเสพซ้ าไม่ได้เกิดขึ้นในทันที จริงๆแล้วจะมีสัญญาณเตือนเกิดขึ้นก่อนไม่ว่าจะเป็น ทางด้านความคิด อารมณ์หรือพฤติกรรม ซึ่งจะค่อยๆเกิดขึ้นอย่างช้าๆ อย่างไรก็ตามการกลับไป เสพซ้ าของหลายๆคน อาจรู้สึกว่าเป็นการเกิดขึ้นโดยที่พวกเขาไม่รู้ตัว ไม่ทันสังเกตจนดูเหมือนว่า มันเกิดขึ้นอย่างทันทีทันใด การค่อยๆเกิดขึ้นนี้เปรียบเสมือนกับเรือที่ค่อยๆหลุดจากเสาที่ผูกเชือกไว้แล้ว ค่อย ๆ ลอยออกไปช้า ๆ โดยไม่รู้ตัวและไม่ทันสังเกตได้ กระบวนการปูองกันการกลับไปเสพซ้ า ในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ผู้รับการบ าบัดแต่ละคนควรท ากิจกรรม ที่เฉพาะเจาะจงในการเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวเพื่อช่วยในการเลิกยาและสารเสพติด ซึ่งจะต้องก าหนดกิจกรรมให้ ชัดเจน และสามารถสังเกตหรือตรวจสอบได้ง่าย ซึ่งเปรียบเสมอนเป็นเชือกที่ผูกยึดให้การเลิกยาและสาร เสพติดด าเนินต่อไปอย่างต่อเนื่องและปูองกันไม่ให้กลับไปเสพซ้ าโดยไม่ทันรู้ตัว การเลิกยาและสารเสพติดระยะยาว ขอให้คุณใช้ตารางสิ่งยึดเหนี่ยว ( ใบกิจกรรมที่ 3/2) โดยเขียนรายการสิ่งที่จะช่วยใน การเลิกยาและสารเสพติดของคุณให้ด าเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง และในการเขียนกิจกรรมลงในตาราง ควรท าตามค าแนะน าดังต่อไปนี้ 1. ให้ระบุกิจกรรม 4-5 อย่างที่ช่วยให้คุณไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด (กิจกรรมควร ท าได้อย่างน้อย 20 นาทีต่อครั้ง และควรท าได้อย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์) 2. ให้รวมถึงกิจกรรมการออกก าลังกาย การมาบ าบัดและเข้ากลุ่ม การจัดตารางกิจกรรม การเข้ากลุ่มช่วยกันเอง (NA) การรับประทานอาหารและอื่นๆ 3. ไม่เขียนสิ่งที่เป็นนามธรรมหรือเชิงทัศนคติ ควรเขียนกิจกรรมที่มีลักษณะของพฤติกรรม หรือการกระท าที่สามารถสังเกตหรือตรวจสอบได้ง่าย 4. ให้ระบุถึงบุคคลหรือสถานที่ที่เป็นตัวกระตุ้นให้นึกถึงแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด และ คุณจ าเป็นต้องหลีกเลี่ยงในระหว่างเลิกยาและสารเสพติดด้วย คุณควรตรวจสอบตารางสิ่งยึดเหนี่ยวเป็นประจ า (อาจเป็นรายสัปดาห์) เมื่อคุณไม่สามารถ ท ากิจกรรมมากกว่า 2 กิจกรรมขึ้นไป นั่นหมายถึงคุณก าลังมีความเสี่ยงของการกลับไปเสพซ้ า ซึ่งบางครั้งช่วงเวลาวันหยุดอาจส่งผลให้คุณไม่สามารถท ากิจกรรมตามตารางได้ และนั่นก็ถือเป็น ความเสี่ยงที่เกิดขึ้น เปรียบเสมือนเรือที่ก าลังค่อยๆลอยออกจากท่าน้ าไปอย่างช้าๆ

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 74 ใบกิจกรรมที่ 3/2 ตารางสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด การที่คุณเลิกยาและสารเสพติดได้นั้น คุณจะต้องเรียนรู้ที่จะท าพฤติกรรมหรือการกระท าใหม่ๆ ที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการช่วยให้คุณไม่ต้องกลับไป เสพซ้ า ห ากคุณไม่ท าพฤติกรรมที่เป็น สิ่งยึดเหนี่ยวก็อาจส่งผลให้กลับไปเสพซ้ าได้ง่ายมากขึ้น การท าตารางสิ่งยึดเหนี่ยวจะช่วยสร้างแผน พฤติกรรมใหม่และการตรวจสอบเป็นประจ าจะช่วยท าให้คุณมั่นใจได้ว่าคุณยังปลอดภัยและไม่กลับ ไปเสพซ้ า ใช้ตารางด้านล่างนี้เพื่อแสดงรายการกิจกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการเลิกยาและสารเสพติด อย่างต่อเนื่อง และตารางที่ต้องหลีกเลี่ยง จากนั้นให้ตรวจสอบว่าคุณสามารถท าตามตารางทั้ง 2 อย่าง ในแต่ละวันได้หรือไม่ ( หากคุณสามารถท าได้ให้ใส่เครื่องหมาย ลงในช่องวันที่แต่หากวันไหนไม่ได้ท า ให้ใส่เครื่องหมาย ลงในช่องวันที่เช่นกัน ) พฤติกรรมที่เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวในการ เลิกยาและสารเสพติด วันที่ วันที่ วันที่ วันที่ 1. 2. 3. 4. 5. สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง วันที่ วันที่ วันที่ วันที่ 1. 2. 3. 4. 5.

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 75 ครั้งที่ 4 งานและการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด ใบกิจกรรมที่ 4 งานและการฟื้นคืนสภาพจากภาวะติดยาและสารเสพติด กรุณาตรวจสอบว่าข้อความใดต่อไปนี้ที่ตรงกับสถานการณ์ปัจจุบันของคุณ ( โปรดท า เครื่องหมาย ลงหน้าหมายเลขที่ท่านก าลังอยู่ในสภาวะนั้น) …………….1. ฉันได้ท างานที่ฉันพอใจและงานที่ฉันท าสามารถช่วยสนับสนุนในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของฉัน …………….2. ฉันท างานในต าแหน่งที่ฉันไม่ชอบ ไม่พอใจและก าลังคิดจะเปลี่ยนงาน …………….3. ฉันก าลังท างานในสถานการณ์ที่เป็นอุปสรรคต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ของฉัน …………….4. ตารางการท างานของฉันต้องมีการเปลี่ยนแปลงเวลาท างานเพื่อให้สามารถเข้ามารับ การบ าบัดฟื้นฟูได้ …………….5. ฉันก าลังว่างงานและต้องการจะหางานท า …………….6. ฉันท างานส่วนตัว จะท าหรือไม่ท าก็ได้ ฉันสามารถมีอิสระในการมาบ าบัดฟื้นฟูได้ตามที่ ฉันต้องการ …………….7. ฉันเกษียณจากการท างานแล้ว หลายคนอาจตกอยู่ในสถานการณ์ต่างๆเหล่านี้ ซึ่งจ าเป็นต้องได้รับการแก้ปัญหาที่อาจเป็น อุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟูได้ ข้อความด้านล่างนี้อาจเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ ที่กล่าวมาข้างต้น 1. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 1 เป็นสถานการณ์ที่ดีมาก ไม่เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟู 2. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 2 จะต้องยอมรับความจริงว่าในระหว่างการเลิกยาและ สารเสพติด การเปลี่ยนแปลงเรื่องส าคัญๆ ( งาน , การเรียน , สัมพันธภาพและด้านอื่นๆ) ควรจะชะลอ ออกไปก่อนอย่างน้อย 6 เดือน ถึง 1 ปี ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ 2.1 ผู้ที่ก าลังเลิกยาและสารเสพติดจะต้องเผชิญกับผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งส าคัญ ในชีวิตทั้งด้านร่างกายและจิตใจ และอาจปรับเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับสถานการณ์ส่วนบุคคลอีก 2.2 การเปลี่ยนแปลงใดๆ ที่จะท าให้เกิดความกดดันหรือเกิดความเครียด โดยเฉพาะ การเปลี่ยนแปลงที่ส าคัญๆในชีวิต ควรหลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่อาจก่อให้เกิดความเครียดเหล่านี้ ให้มากที่สุดเท่าที่จะท าได้ 3. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 3 งานบางอย่างเอื้อต่อการเลิกยาและสารเสพติด แต่งานบางอย่างก็เป็นอุปสรรคต่อการบ าบัดฟื้นฟูรูปแบบผู้ปุวยนอก ได้แก่ 3.1 สถานการณ์การท างานที่ต้องเกี่ยวข้องกับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด 3.2 งานที่ท าให้ได้เงินจ านวนมากในเวลาที่ไม่แน่นอนหรือคาดเดาเวลาไม่ได้ 4. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 4 มีงานบางอย่างที่ต้องใช้เวลาท าติดต่อกันยาวนาน กว่าปกติหรือไม่ได้ท าในเวลาปกติ ซึ่งจะมีส่วนท าให้เกิดปัญหาต่อการบ าบัดฟื้นฟูได้ หากคุณตกอยู่

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 76 ในสถานการณ์ดังกล่าวคุณจ าเป็นต้องปรับเวลาในการท างานให้เอื้อต่อการมาบ าบัดฟื้นฟู คุณควรให้ ความส าคัญกับการบ าบัดฟื้นฟูเป็นอันดับแรก 5. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 5 หากคุณว่างงานการบ าบัดฟื้นฟูก็จะกลายเป็นเรื่อง ที่ยากล าบาก มากยิ่งขึ้นเนื่องจาก 5.1 การหางานมักเป็นเรื่องส าคัญ คุณจะให้ความส าคัญกับการหางานมากกว่าการบ าบัด ฟื้นฟู 5.2 การมีเวลาว่างมากๆ จากการไม่มีงานท าเป็นอุปสรรคต่อการรักษาแบบผู้ปุวยนอก 5.3 เงินที่หาได้ยากจะเป็นปัญหาค่าใช้จ่ายที่เพิ่มมากขึ้น เช่น การเดินทาง การดูแล ครอบครัว 6. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่6การสร้างความรับผิดชอบให้ผู้รับการบ าบัดมีความจ าเป็นอย่างยิ่ง 6.1 ผู้ให้การบ าบัด ผู้ให้การสนับสนุนหรือสมาชิกในครอบครัวสามารถให้ความช่วยเหลือ ได้ 6.2 มีความจ าเป็นที่คุณต้องจัดตารางกิจกรรมประจ าวันให้เพิ่มการท างานมากขึ้น 7. ผู้ที่ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ 7 การหยุดท างานหรือเกษียณจากการท างานอาจเป็นอุปสรรคใน การเลิกยาและสารเสพติด จึงควรปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้ 7.1 การค้นหาความหมายและก าหนดวัตถุประสงค์ในชีวิตเป็นเรื่องส าคัญ 7.2 การสมัครเป็นจิตอาสาหรืออาสาสมัครต่างๆเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการดูแลตนเอง 7.3 อาจมีความจ าเป็นที่คุณต้องหากิจกรรมท าเพิ่มมากขึ้นในตารางกิจกรรมประจ าวัน เช่น ท างานอดิเรก หรือการเข้ากลุ่มประชุมต่างๆเพิ่มเติม สถานการณ์เกี่ยวกับเรื่องงานของคุณเป็นอุปสรรคต่อการเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดของคุณ หรือไม่ ? ใช่ ไม่ใช่ หากงานเป็นอุปสรรค คุณมีแนวทางในการจัดการกับปัญหาเรื่องงานที่ส่งผลต่อการกระบวนการเลิกยา และสารเสพติดของคุณได้อย่างไร ? ……………………...…………………………………………………………….…………………………………….…………………….… ….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 77 ครั้งที่ 5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ ใบกิจกรรมที่ 5 ความรู้สึกผิดและความละอายใจ “ความรู้สึกผิด” เป็นความรู้สึกไม่ดีกับสิ่งที่ตนเองได้กระท าลงไป เช่น “ ฉันเสียใจ ฉันเสียเวลาใช้ ยาและสารเสพติด / ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปและฉันไม่สนใจดูแลครอบครัวของฉันเลย ” “ความละอายใจ” เป็นความรู้สึกไม่ดีเกี่ยวกับตัวคุณหรือสิ่งที่คุณเป็น เช่น “ฉันหมดหวังและไม่มีค่า” ความรู้สึกผิด ในอดีตที่ผ่านมา คุณเคยมีเหตุการณ์หรือการกระท าใดบ้างที่ท าให้คุณรู้สึกผิด ? ……………………………………………………………………………………………………………………..…………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ความรู้สึกผิดเป็นสิ่งที่ดี มันหมายถึง คุณไม่เห็นด้วย รู้สึกว่าได้ท าบางอย่างที่ขัดแย้ง กับจริยธรรมและคุณธรรมของตัวคุณเอง คุณอาจรู้สึกว่าได้กระท าสิ่งที่ไม่ถูกต้องลงไป ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ที่คนเราจะรู้สึกผิดในบางสิ่งที่เคยพลาดท าลงไป สิ่งส าคัญคือ การท าจิตใจให้สงบ จงให้อภัยตนเอง ซึ่งในบางทีมันอาจหมายถึงการที่คุณได้ชดเชยในสิ่งที่คุณเคยพูดหรือกระท าผิดพลาดไปให้ดีขึ้น โดยคุณไม่จ าเป็นต้องจมอยู่กับความรู้สึกผิดเหล่านั้นให้มาท าร้ายตัวคุณเอง จงจ าไว้ว่า 1. คนเรามีโอกาสท าผิดพลาดกันได้ 2. คุณสามารถที่จะพูดว่า “ฉันไม่ทราบมาก่อน” “ฉันไม่ได้ตั้งใจ” “ฉันไม่เข้าใจ” หรือ “ฉันจะกลับมาแก้ไขในภายหลัง” 3. หากคุณได้ท าในสิ่งที่แสดงถึงความรับผิดชอบแล้ว คุณไม่จ าเป็นต้องไปอธิบายให้คนอื่นรู้ และอาจไม่ต้องรู้สึกผิดต่อไปอีก คุณสามารถจะท าอะไรได้บ้างเพื่อลดความรู้สึกผิดของคุณ ? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………….…………………………………………………………………………………………………..………………………………… ………….…………………………………………………………………………………………………..…………………………………

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 78 ความละอายใจ โปรดตรวจสอบว่าข้อใดที่ตรงกับความรู้สึกของคุณ (ท าเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ตรง ตามความรู้สึกของคุณ) …………..ฉันรู้สึกละอายใจที่ไปใช้ยาและสารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ …………..ฉันรู้สึกอ่อนแอเพราะฉันไม่สามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์หรือหยุดเสพยาและ สารเสพติดได้ …………..ฉันรู้สึกอึดอัด ละอายใจเพราะสิ่งที่ฉันเคยกระท าลงไปในขณะที่ฉันเสพยาและ สารเสพติด …………..ฉันรู้สึกว่าฉันเป็นคนไม่ดีที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยาและ สารเสพติดตั้งแต่แรก ไม่มีใครรู้สาเหตุทั้งหมดว่าท าไมบางคนสามารถหยุดการใช้แอลกอฮอล์หรือยาและสารเสพติดได้ ทันทีที่เขาตัดสินใจจะเลิก แต่บางคนไม่สามารถท าได้ มีงานวิจัยที่แสดงให้เห็นถึงสาเหตุ บางประการที่เกี่ยวข้องกับการเลิกยาและสารเสพติด ได้แก่ ประวัติครอบครัว พันธุกรรม ลักษณะทาง กายภาพของแต่ละคน ที่ส่งผลต่อการหยุดยาที่แตกต่างกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่เกี่ยวข้องกับความไม่ดี ความโง่เขลา หรือความอ่อนแอ เนื่องจากการใช้ยาและสารเสพติดจะส่งผลกระทบต่อบุคคล ที่แตกต่างกัน สิ่งที่เรารู้ คือ คุณไม่สามารถที่จะเลิกยาและสารเสพติดได้ส าเร็จเพียงแค่การกระท าดังนี้ 1. พยายามใช้ความมุ่งมั่นตั้งใจเพียงอย่างเดียว 2. พยายามท าตัวให้เข้มแข็ง 3. พยายามท าตัวเป็นคนดี คุณจะต้องปฏิบัติตามหลัก 2 ข้อต่อไปนี้ในการเลิกยาและสารเสพติด 1. ความฉลาดในการเลิกยาและสารเสพติด/รู้จักแก้ไขสถานการณ์หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้น 2. ความพยายามอย่างมากและความอดทน คนส่วนใหญ่ที่ประสบความส าเร็จในการเลิกยาและสารเสพติด จะบอกว่ามันเป็นสิ่งที่ยากที่สุดเท่าที่เคยท ามา ไม่มีใครสามารถท าเพื่อคุณได้และมันไม่มีทางจะเกิดขึ้นได้ด้วยผู้อื่น แต่มันจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่คุณเคยท าเพื่อตัวเอง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 79 ครั้งที่ 6 การท าตัวไม่ให้ว่าง ใบกิจกรรมที่ 6 การท าตัวไม่ให้ว่าง การเรียนรู้ที่จะก าหนดตารางเวลา ตารางกิจกรรมประจ าวัน และการจัดเตรียมโครงสร้าง ของกิจกรรมต่างๆ เพื่อสนับสนุนส่งเสริมการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นขั้นตอนแรกที่ส าคัญ ส าหรับผู้รับการบ าบัดรักษาแบบผู้ปุวยนอก การท าตัวไม่ให้ว่างมีความส าคัญต่อการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดด้วยเหตุผลหลายประการ ดังนี้ 1. บ่อยครั้งที่การกลับไปเสพซ้ า มักเริ่มจากการที่มีเวลาว่างมากเกินไป คนที่มีเวลาว่างมากๆ ไม่มีอะไรท ามักหวนกลับไปเสพซ้ า เนื่องจากสมองที่ติดยาจะเริ่มคิดถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในอดีต ความคิดนี้จะไปกระตุ้นให้เกิดอาการอยากยาและน าไปสู่การเสพซ้ าได้ เวลาว่างเป็นตัวกระตุ้นให้คุณนึกถึงการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………….…….. ..……………………………………………………………………………………………………………….………………………….…….. คุณมีวิธีการจัดการหรือปูองกันการกลับไปเสพซ้ าเมื่อคุณมีเวลาว่างได้อย่างไรบ้าง ? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2. เมื่อติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดไประยะหนึ่งจนถึงระดับที่รุนแรง ผู้ติดยาและ สารเสพติดมักจะเริ่มแยกตัว การอยู่ท่ามกลางคนอื่นๆท าให้เขารู้สึกไม่สบาย อึดอัดและร าคาญ ในขณะที่การอยู่ตามล าพังคนเดียวจะรู้สึกว่าอึดอัด ยุ่งยากหรือถูกรบกวนน้อยกว่า คุณแยกตัวเองอยู่ตามล าพังในช่วงที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย ………………………………………………………………………………………………………………………………………….………. ….………………………………………………………………………………………………………………………………………………. เวลาที่คุณแยกตัวอยู่คนเดียว คุณเคยนึกถึงประสบการณ์เดิมที่เกี่ยวข้องกับการใช้แอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดหรือไม่ ? โปรดอธิบาย …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………….……………………………………………………………. 3. การได้เกี่ยวข้องหรือมีส่วนร่วมในการท ากิจกรรมร่วมกับผู้อื่นจะท าให้ชีวิตน่าสนใจ มากยิ่งขึ้น ในบางครั้งการใช้ชีวิตโดยไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอาจท าให้รู้สึกว่าชีวิตจืดชืดได้ คุณอาจรู้สึกว่าการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นเรื่องน่าเบื่อ ในขณะที่ช่วงที่มีการใช้ แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดท าให้รู้สึกว่าชีวิตน่าตื่นเต้น มีความสุข สนุกสนานมากกว่า ในช่วงนี้คุณท าอะไรแล้วท าให้คุณรู้สึกสนุกสนานได้โดยไม่ต้องใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ? …………………………………………………………………………………….…………………………………………………………….

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 80 4. ในช่วงที่คุณติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด คุณได้เปลี่ยนกิจกรรมหลายอย่าง ที่เคยท า คุณอาจจะละทิ้งการท ากิจกรรมต่างๆที่เคยท าร่วมกับคนรอบข้างหรืออาจไม่ได้ใส่ใจในเรื่องของ สุขภาพ การหวนกลับไปท ากิจกรรมต่างๆ หรือการกลับไปฟื้นฟูสัมพันธภาพกับคนรอบข้างเป็นสิ่งที่ ส าคัญและจ าเป็นส าหรับการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด คุณได้กลับไปฟื้นฟูหรือสร้างสัมพันธภาพกับบุคคลอื่น หรือได้ท ากิจกรรมใหม่ ๆ กับคนรอบข้างอย่างไร บ้าง ? ………………………………………………………………………………………………………………….………………………………. .…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. การเริ่มต้นด าเนินชีวิตที่ปราศจากใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จ าเป็นที่ต้องสร้างกิจกรรมใหม่ๆ ผู้คนรอบข้างของคุณจะมีความส าคัญต่อการบ าบัดรักษาฟื้นฟูที่ประสบความส าเร็จ

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 81 ครั้งที่ 7 แรงจูงใจในการเลิกยา ใบกิจกรรมที่ 7 แรงจูงใจในการเลิกยา เมื่อถามกลุ่มผู้ที่เริ่มต้นเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด ว่า “ท าไมพวกเขาถึงต้องการ ที่จะหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดในขณะนี้คุณอาจจะได้รับค าตอบที่แตกต่างมากมาย เช่น “ หากฉันถูกจับ ฉันอาจจะต้องติดคุก” “ ภรรยาของฉันบอกว่า ถ้าฉันไม่เลิกยาก็ต้องแยกทางกัน” “ ครั้งสุดท้ายที่ฉันใช้ยา ฉันรู้สึกว่าก าลังจะตายและฉันก็รู้ว่าถ้าฉันใช้ยาและสารเสพติด ต่อไปอีกฉันอาจตายจริงๆก็ได้” “ ครอบครัวของฉันจะพรากลูกๆของฉันไป หากฉันไม่หยุดใช้ยาและสารเสพติด” “ ฉันใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมานาน 20 ปีแล้ว ตอนนี้ถึงเวลาที่ฉันจะต้อง เปลี่ยนแปลงโดยการเลิกใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดได้แล้ว” จากค ากล่าวข้างต้นคุณคิดว่าเหตุผลใดที่น่าจะมีแนวโน้มที่จะเลิกแอลกอฮอล์ ยาและ สารเสพติดได้ส าเร็จ? อาจดูเหมือนว่าคนที่มีเหตุผลของการเลิกยาเพื่อตัวเองน่าจะมีแนวโน้มที่จะประสบ ความส าเร็จในการเลิกยาและส ารเสพติดม ากกว่าคนที่ถูกผู้อื่นบังคับให้มา แต่มีงานวิจัย ที่ชี้ให้เห็นว่า ข้อความนี้อาจไม่เป็นจริงเสมอไป ผู้ที่จะประสบความส าเร็จในการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดขึ้นอยู่กับความอดทนต่อการหยุดใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด สิ่งที่ท าให้เกิดความแตกต่างคือ ความสามารถใช้ชีวิต ความพึงพอใจในชีวิตที่ไม่ต้องพึ่งพา แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การเห็นความแตกต่างของชีวิตในช่วงที่ใช้และช่วงที่ไม่ใช้ยาและ สารเสพติด เมื่อชีวิตดีขึ้น การเงิน การงาน ความสัมพันธ์ และการได้รับรางวัล การชื่นชม สุขภาพร่างกาย ดีขึ้นและการท าอะไรได้อย่างอิสระ จนเกิดความพอใจกับชีวิตที่ดีขึ้นภายหลังการเลิกยาและสารเสพติด 1. กรุณาบอกเหตุผลเฉพาะที่ท าให้คุณเข้ามารับการบ าบัด (ปัญหาสุขภาพ ครอบครัวบังคับ ปัญหาเรื่องงาน ความรู้สึกซึมเศร้าหดหู่และอื่น ๆ) ……………………………………………………………………………………..………………………………………………………....... ................................................................................................................................................... 2. กรุณาบอกเหตุผลที่ท าให้คุณยังคงอยู่ในกระบวนการบ าบัดรักษาและฟื้นฟูอยู่ในขณะนี้ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ..………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. คุณรู้สึกว่าเหตุผลในระยะแรกที่คุณต้องเข้ามารับการบ าบัดรักษาเพี่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดกับเหตุผลของการคงอยู่ในกระบวนการบ าบัดรักษาในขณะนี้เหมือนกันหรือไม่ ? โปรด อธิบาย ………………………………………………………...…………………………………………………………………………………………

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 82 ครั้งที่ 8 การพูดความจริง ใบกิจกรรมที่ 8 การพูดความจริง ระหว่างใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การไม่พูดความจริงมักเป็นส่วนหนึ่งของภาวะการเสพยาและสารเสพติด มันอาจเป็นเรื่อง ที่ยากมากที่ผู้ใช้ยาและสารเสพติดจะด าเนินชีวิตประจ าวันได้ตามที่ต้องการอย่างซื่อสัตย์ ตรงไปตรงมา (สัมพันธภาพ ครอบครัว งาน และด้านอื่นๆ ) ในขณะที่พวกเขายังคงเสพยาและสารเสพติดอย่างต่อเนื่อง กา ร แส วงห าก า รใช้ย าแล ะส า รเสพติดก็จ ะมากขึ้นเ รื่อยๆ ดังนั้นผู้ใช้ยาแล ะส ารเสพติด จึงมักปกปิดเพื่อให้ได้มาซึ่งการใช้ยาและสารเสพติดและการพูดเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาโดยการ ไม่พูดความจริงอยู่เสมอๆ ในช่วงที่คุณใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดคุณไม่พูดความจริงในเรื่องใดบ้าง ? .............................................................................................................................................................. ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การซื่อสัตย์ต่อตัวเองและผู้อื่นในระหว่างการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเป็นสิ่งส าคัญ อย่างยิ่ง แต่ในบางครั้งการพูดความจริงท าได้ยาก เนื่องจาก คุณอาจดูไม่เป็น “คนดี” เมื่อคุณต้องพูดความจริงกับผู้อื่นว่าคุณได้ท าอะไรลงไป ผู้ให้การบ าบัดหรือสมาชิกในกลุ่มของคุณอาจจะไม่พอใจกับพฤติกรรมของคุณ คุณอาจจะรู้สึกอายหรือกระดากใจ ผู้อื่นอาจรู้สึกเจ็บปวดกับความจริงที่คุณพูด ในกระบวนกา รบ าบัด รักษาและการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและส ารเสพติด ห ากคุณ ไม่พูดความจริง มันจะท าให้คุณรู้สึกไม่ดี หงุดหงิด อึดอัดไม่สบายใจและดูเหมือนว่าสิ่งที่คุณมาบ าบัดรักษา จะเป็นการเสียเวลาและเปล่าประโยชน์ ในขณะเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด การพูดความจริงเป็นเรื่องที่ยากส าหรับคุณ หรือไม่ ? โปรดอธิบาย ...................................................................................…………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ...................................................................................…………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… การซื่อสัตย์ในบางส่วน ไม่ใช่การพูดความจริง

การบ าบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติดแบบผู้ปุวยนอกตามรูปแบบ Matrix Program 83 คุณเคยท าสิ่งต่อไปนี้หรือไม่ ? การบอกเรื่องจริงเพียงบางส่วนไม่ใช่การพูดความจริง บอกในสิ่งที่ผู้อื่นต้องการอยากจะได้ยินโดยไม่ใช่เรื่องจริง บอกผู้อื่นในสิ่งที่คุณต้องการและปรารถนาให้เกิดขึ้นจริง บอกความจริงไม่หมด การมาเข้าร่วมกลุ่ม การเข้ากลุ่มสนับสนุนทางสังคม การมารับการบ าบัด จะกลายเป็นการเสียเวลาและเสียเงินโดยเปล่าประโยชน์หากปราศจากการพูดความจริง การเลิกใช้ยาและสารเสพติดเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ หากปราศจากการพูดความจริง

คู่มือส าหรับผู้รับการบ าบัด 84 ครั้งที่ 9 การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด ใบกิจกรรมที่ 9 การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิด คุณเคยพบว่าตนเองเคยพูดประโยคต่อไปนี้หรือไม่ ? “การดื่มเบียร์หรือไวน์แค่แก้วเดียวไม่ถือเป็นการดื่มจริงจัง” “ฉันแค่กลับไปเสพยาและสารเสพติดแค่ครั้งเดียว ไม่มีใครรู้ ไม่มีใครทันสังเกตได้หรอก” “ฉันจะดื่มเฉพาะเวลาที่ฉันต้องการดื่มเท่านั้น ไม่ใช่ว่าจะควบคุมการดื่มไม่ได้” “ฉันไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์จริงจัง ดื่มเพื่อเข้าสังคมเท่านั้น” “ปัญหาของฉันคือการใช้ยาและสารเสพติด การดื่มแอลกอฮอล์ไม่ใช่ปัญหาของฉัน” หากคุณเข้ารับการบ าบัดรักษาเพื่อหยุดการใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดชนิดใดชนิดหนึ่งเพียง ชนิดเดียว คุณอาจสงสัยว่าท าไมคุณจึงถูกขอให้หยุดเสพยาและสารเสพติดทุกชนิด มีเหตุผล หลายประการที่แสดงว่าการหยุดใช้ยาและเสพติดทุกชนิด รวมถึงการหยุดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นสิ่ง ที่จ าเป็นส าหรับการเลิกแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด จากการศึกษาและติดตามผล พบว่าผู้ใช้สารกระตุ้น เช่น ยาบ้า ไอซ์ โคเคน ที่ยังคงดื่ม แอลกอฮอล์จะมีโอกาสที่จะกลับไปเสพสารกระตุ้นประสาทซ้ าสูงถึง 8 เท่า และหากผู้เสพยาที่ยังคงใช้ กัญชา จะมีโอกาสกลับไปเสพสารกระตุ้นอีกสูงเป็น 3 เท่า การหยุดยาและสารเสพติดทุกชนิดจึงจะช่วย ลดโอกาสของการกลับไปเสพซ้ าได้มากยิ่งขึ้น สถานที่และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติด มักจะเป็น ตัวกระตุ้นในการกลับไปเสพซ้ าได้ง่ายขึ้น เมื่อคุณเรียนรู้ที่จะจัดการแก้ปัญหาแต่ยังคงใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดเพื่อหวัง ผลให้ลดความเครียดในการเผชิญความยุ่งยาก การเรียนรู้กระบวนการจัดการปัญหา การพัฒนาทักษะใน การแก้ปัญหาใหม่ๆของคุณจะไม่ส าเร็จ เนื่องจาก 1. ปิดโอกาสที่จะฝึกการแก้ไขปัญหาด้วยวิธีการที่เหมาะสม 2. มีโอกาสที่จะเพิ่มความเสี่ยงในการติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดอื่นๆได้ ผู้ปุวยรายหนึ่งเคยกล่าวว่า “เมื่อฉันดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับเพื่อนแค่ 1 คน หลังจาก นั้นเพื่อนๆทุกคนต่างก็อยากมาสังสรรค์” ข้อควรจ า คุณได้สัญญาที่จะไม่ใช้แอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดทุกชนิดตลอด การบ าบัดรักษาถ้ามันยากมากกว่าที่คุณคาดการณ์ไว้คุณก็อาจจะติดแอลกอฮอล์ ยาและสารเสพติดมากกว่าที่คุณคิด