ทักษะการขยายอาขีพอาชีพ ม.ปลาย

151

เร่อื งท่ี 1 การจดั ทาํ โครงการขยายอาชพี เพ่ือนําเสนอแหลง ทุน

ลักษณะบงช้คี วามสาํ เร็จ กจิ กรรม การวัดผล ประเมินผล สือ่ การเรียน
ของการเรียนรู
1.อานเอกสารหมายเลข 24 : ใบ 1. ทดสอบความเขาใจ เอกสารหมายเลข 24
1.บอกความสัมพันธ ความรู เรื่อง เหตผุ ลของการทํา ในการศึกษาใบความรู ใบความรูเรื่องเหตุผล
ระหวา งแผนธรุ กจิ ขยาย 2. ตรวจสอบเอกสาร ของการทําโครงการ
อาชีพกับโครงการขยาย โครงการขยายอาชีพ ขยายอาชีพ

อาชีพได 2.อานเอกสารหมายเลข 25 : ใบ โครงการขยายอาชีพ
2.รโู ครงสรา งการเขยี น
ความรู เร่ือง การเขียน
โครงการ
โครงการขยายอาชีพ

3.ใหผ ูเรียนปฏิบัตกิ ารเขยี น

เอกสารโครงการขยายอาชีพ

ของตนเอง

4.ใหผ ูเ รยี นนาํ เอกสารโครงการ

ขยายอาชีพของตนเองไป

นําเสนอผูรู ผูเช่ยี วชาญใน

ทอ งถน่ิ แลกเปลยี่ นเรียนรูหา

ขอ บกพรอ ง จุดแข็งตา ง ๆ แลว

ปฏิบตั ิการพัฒนาเอกสารแผน

ของตนเอง

152

เอกสารหมายเลข 25 : ใบความรู เรือ่ ง เหตุผลของการทาํ โครงการขยายอาชพี

ในการเรียนรูทีผ่ านมาเปนเรือ่ งของการทําแผนธุรกิจตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่ให
ความสําคัญกับการใชเหตุผล การกําหนดทิศทางธุรกิจใหมีความพอดีและมีภูมิคุม กัน การกําหนด
แผนปฏิบัติการสรางความรอบรูแ ละขับเคลือ่ นแผนสูค วามสําเร็จอยางมีคุณธรรม ซึง่ เปนเรือ่ งภายในของ

ผูป ระกอบการขยายอาชีพเทานัน้ แตการทําธุรกิจที่จะตองขยายตัวออกไปจําเปนตองใชทุนเพิม่ เติมหรือ
ตองไดรับความชวยเหลือจากภาครัฐหรือเอกชน การใหความชวยเหลือดังกลาวผูใ หตองการทราบ
รายละเอียดการดําเนินงาน มีผลลัพธเปนอยางไร มีผลที่เกิดอะไรบาง และกระทบตอสังคมชุมชนอยางไร
คุม คาที่จะใหการสนับสนุนหรือไม หรือมีโอกาสที่จะสรางกําไร นํารายไดมาคืนสถาบันทางการเงินได
หรอื ไม

ดังนั้น จึงมีความจําเปนทีจ่ ะตองมีความรู ความเขาใจในการเขียนโครงการขยายอาชีพ
เพื่อนําเสนอขอรับความชวยเหลือหรือสรางความเชื่อมั่นใหกับแหลงทุน

153

เอกสารหมายเลข 26 : ใบความรู เรอ่ื ง การเขียนโครงการขยายอาชพี

โครงการเปนเอกสารภาพรวมของแผนธุรกิจ เพือ่ ใชนําเสนอตอสังคมในการเผยแพร
ความคิด หรือใชนําเสนอเพือ่ ขอความชวยเหลือ สนับสนุนเงินทุน ซึ่งประกอบดวยสาระที่แสดงใหเห็น
ความสําคัญและคุณคาของการดําเนินงาน ซึ่งประกอบดวย

1. ชื่อโครงการ
2. เหตุผล หลักการ
3. เปาประสงค
4. วัตถุประสงค
5. ผลไดของโครงการ
6. วธิ ดี าํ เนนิ งาน
7. งบประมาณดําเนินการ
8. ผลดําเนินโครงการ

การเขยี นโครงการ
1. การเขียนช่ือโครงการ
โดยทวั่ ไป มี 3 องคประกอบ คือ (1) ขอความบงบอกวาทําอะไร (2) ขอความวาเปนของ

ใครและ(3) นาํ เสนอใคร
“โครงการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย ชุมชนบานคลองหาด นําเสนอขอการสนับสนุนจากทางอําเภอคลอง
หาด”

2. การเขยี น ความสาํ คัญและหลกั การ
เปนสาระสวนทีบ่ อกความสําคัญของการจัดทําโครงการและหลักการดําเนินการ ซึง่ มี
โครงสรางการเขียน ดังนี้
2.1 โครงสรางการเขียนความสําคัญ การเขียนความสําคัญในการขยายอาชีพ ควรจะเปน

สาระสาํ คัญในธรุ กิจ ซ่ึงประกอบดว ย
2.1.1 เขียนบงบอกสภาวะแวดลอ มอาชพี ไดแ ก

(1) สภาพทด่ี นิ ส่ิงแวดลอ มท่ีสงเสริมการดาํ เนนิ โครงการ
(2) ผลติ ผลอะไรท่ีเหมาะสมในการผลิต
(3) ลกั ษณะคณุ ภาพผลผลิตทล่ี กู คาตองการ
(4) ลูกคาเปนใคร อยางไร
(5) ขายใหกับใคร สวนแบงทางการตลาดเปนอยางไร
(6) จะสามารถเขาไปยึดตลาดสวนแบงตลาดไดรอยละเทาไร

154

2.1.2 เขยี นสรุปใหเหน็ ความสําคญั ท่เี กย่ี วขอ งกับ
(1) การสรางงาน สรางรายไดใหกับชุมชน
(2) การมีสวนรวมสรางความพอเพียงดานตาง ๆ ใหกับชุมชน

2.2 การเขียนหลักการ เปนขอความตาง ๆ เพือ่ บงบอกวา โครงการจะทําอะไร ใหใคร
ทําแคไหน และทาํ อยางไร ดังน้ี
2.2.1 จะทําอะไร ใหใ คร ดงั ตวั อยา ง
(1) มุง เนนผลติ ผกั ผลไมระบบเกษตรอินทรีย ขายใหก ับกลุมผูรกั ษาสขุ ภาพ
2.2.2 ทําอยางไรดังตัวอยาง
(1) ใหความสําคัญกับการประยุกตระบบนิเวศธรรมชาติเขาสูระบบ
การเกษตร
2.2.3 ทําท่ไี หน ดงั ตวั อยาง
(1) การดาํ เนินงาน จะเร่ิมตน ท่แี ปลงเกษตรของผทู ําแลว สงเสริมการเรียนรูขยาย
เครือขายการปลกู ผกั อนิ ทรียออกไป

2.3 ตวั อยางการเขยี นเหตุผลและหลักการ

เหตผุ ลและหลกั การ
การตัดสินใจดําเนินการจดั ทาํ เกษตรอินทรยี  มีเหตผุ ลมาจาก
1. สภาพทีด่ ินของหมูบานคลองหาด เปน ทด่ี นิ เปด ปาใหม เพ่ือทําพืชไรม าเพยี ง 5 ป เกษตรกรไมรูจ ัก

และไมเคยใชสารพิษฆาแมลงและปราบวัชพืชเขามาใชเปนพื้นที่สะอาดปราศจากสารพิษ
2. ถาหากดําเนินการผลิตพืชผัก ผลไมในระบบเกษตรอินทรีย จะทําใหผลิตผลทีไ่ ดมา สะอาดไมมี

สารพิษตกคาง
3. ผักผลไมทีต่ ลาดตองการ จะเปนผลผลิตที่ไรสารพิษ มีการเจริญเติบโตไปตามธรรมชาติ และ

รสชาตเิ ปนไปตามสายพันธุ
4. ขณะนีก้ ลุม ผูร ักสุขภาพมีจํานวนมากขึน้ เนือ่ งมาจากการประชาสัมพันธความปลอดภัยของ

อาหาร ทําใหกลมุ คนกลมุ น้สี นใจซอ้ื อาหารไรสารพิษบริโภคมากขึ้นโดยลําดับ
5. มีผูคาอาหารสุขภาพเขามารับซื้อถึงไรนา จํานวนไมจํากัด เพื่อกระจายสินคาเขาสูรานคาอาหาร

สขุ ภาพ
6. ผลการศึกษาติดตามสวนแบงของตลาด อาหารสุขภาพพบวา ขณะนีม้ ีผักผลไมเขาสูตลาด เพียง

รอยละ 0.25 ของพืชผักผลไมท ปี่ ลูกในระบบเคมี เทาน้ัน
จึงอาจสรุปไดวา สวนแบงของตลาดยังสูงมาก สามารถทําแลวขายได จะเปนโอกาสในการสรางงาน

สรางรายไดใหกับคนในชุมชนบานคลองหาดไดพัฒนาเศรษฐกิจเขาสูค วามพอเพียงตามอัตภาพของแตละ
ครอบครัวที่เขารวมโครงการได

155

จากเหตผุ ลดังกลาว จึงอาจสรุปหลกั การดาํ เนนิ งานไดด งั นี้
1. เปนการดําเนินงานท่มี งุ เนน การผลิตผกั ผลไมในระบบอนิ ทรยี ข ายใหกบั กลมุ ผูรกั ษาสขุ ภาพ
2. การดําเนินงานใหความสําคัญกับการประยุกตระบบนิเวศธรรมชาติเขาสูระบบการเกษตร

3. การดําเนินงานจะเร่มิ ตนที่แปลงเกษตรของผูน าํ แลวสงเสริมการเรียนรูขยายเครือขายการปลูกผัก
อนิ ทรยี อ อกไป

3. การเขยี นเปา หมายโครงการ
3.1 โครงสรางการเขียนเปาหมายโครงการ ประกอบดว ย

ขอความบงชี้วา + ปริมาณงาน + บอกระยะเวลา
ทําอะไร สําเรจ็

3.2 การเขียนขอความเปาหมายโครงการ ควรพิจารณาสิ่งตอไป
(1) ขอความบงชี้วาทําอะไร ตองเปนเรื่องสําคัญ เปนหัวเรื่องหลักของโครงการ
(2) ปริมาณงานทรี่ ะบุตองมีขอความสามารถทําไดจริง
(3) ระยะเวลาสาํ เรจ็ ตอ งเหมาะสมกบั ปรมิ าณงาน และมคี วามเปน ไปไดจ รงิ ทจ่ี ะทาํ สาํ เรจ็

3.3 ตัวอยางขอความเปาหมายโครงการ

จัดตัง้ ครัวเรือนบานคลองหาดใหทําเกษตรอินทรียครอบครัวละ 2 ไร จํานวน 200 ครอบครัว ให
แลว เสรจ็ ในเดอื นพฤษภาคม 2552

4. การเขยี นวตั ถปุ ระสงคโ ครงการ
เปนขอความทีข่ ยายภาพของเปาหมายโครงการใหมองเห็นภาระงานทีจ่ ะตองทําให
สําเร็จ โดยมีรายละเอียดการคิด การเขยี น ดังน้ี
4.1 วิเคราะหเปาหมาย กําหนดภาระงานที่ควรทําแลวทําใหเกิดความสําเร็จตามเปาหมาย
โครงการได เชน

วิเคราะหเปาหมาย กําหนดภาระงานที่ควรทํา

จดั ตง้ั ครวั เรือน 1. ฝกอบรมศึกษาดูงาน
เกษตรอินทรีย 2. จัดการสนับสนนุ การจดั ต้ัง
200 ครอบครวั
ระบบเกษตรอินทรีย
3. ติดตามควบคุมการ

ดาํ เนนิ งาน

156

4.2 วเิ คราะหภ าระงาน กําหนดลักษณะบง ช้ีความสําเร็จ ดังตวั อยางน้ี

ภาระงานทจ่ี ะทาํ ลกั ษณะบงชี้ความสําเร็จ

1. จดั ฝกอบรม - สามารถเขาใจเห็นความสําคัญอาชีพเกษตรอินทรีย

2. จดั สนบั สนนุ - สามารถดําเนินอาชีพเกษตรอินทรียได

3. ตดิ ตามและพฒั นา - อาชีพมีความเขมแข็ง

4.3 เขียนวัตถุประสงคโครงการตามโครงสรางนี้ 
 เปนอยางไร

ทําอะไร ใหใคร

เพอื่ ฝก อบรม เกษตรบานคลองหาด สามารถเขาใจเห็น

ความสําคัญอาชีพ

เกษตรอินทรีย

ตัวอยา งวัตถปุ ระสงคโครงการ
1. เพ่ือฝกอบรมเกษตรกรบานคลองหาดใหสามารถเขาใจเห็นความสําคัญอาชีพเกษตรอินทรีย

ได

2. เพอ่ื สนบั สนนุ เกษตรบา นคลองหาดใหสามารถดําเนินการประกอบอาชีพเกษตรอินทรียได

3. เพื่อติดตามพัฒนาใหเกษตรผูประกอบอาชีพเกษตรอินทรีย มีความเขมแข็งในอาชีพได

5. การเขียนผลไดข องโครงการ
การเขียนผลไดของโครงการเปนการเขียนสิง่ ที่จะเกิดขึน้ อันเนือ่ งมาจากโครงการอยางมี
เหตุมีผล ดวยการนําวัตถุประสงคโครงการมาวิเคราะหกําหนดผลไดที่ควรจะเกิดตามตัวอยาง
วัตถุประสงคที่ 1

ขอความในวัตถุประสงค ผลไดท ี่ควรจะเกดิ

1. ฝกอบรมเกษตร 1. มีผูผ า นการฝกอบรม 60 คน
2. เขาใจและเห็นความสําคัญของเกษตรอินทรีย 2.1 บอกวธิ กี ารพฒั นาคณุ ภาพดินได
2.2 บอกวิธีการเพาะปลูกพืชในระบบ

เกษตรอนิ ทรียได
2.3 บอกวิธีการอารักขาพืชในระบบ

เกษตรอินทรยี ไ ด

157

6. การเขยี นวธิ ดี าํ เนนิ งาน
เปนการเขียนเรยี งลาํ ดับในแตละจดุ ประสงค โดยมีข้นั ตอนการเขยี นดงั น้ี

6.1 ยกขอความ วัตถุประสงคและผลไดโครงการมาเปนตัวตั้ง

6.2 ดําเนนิ การวิเคราะหผลไดแตละตัวเพ่ือกําหนด กิจกรรม/ขัน้ ตอนวิธีการดําเนินงานที่

เกดิ ผลได

6.3 ระบุเกณฑชี้วัดความสําเร็จของงาน

6.4 กาํ หนดระยะเวลาดาํ เนนิ งานทเ่ี ปน จรงิ

ตัวอยา งการเขียนวธิ ดี าํ เนินงาน
6. วธิ ีดาํ เนินงาน
6.1 วธิ ดี าํ เนนิ งานตามจดุ ประสงคท ่ี 1 : เพื่อฝก อบรมเกษตรบา นคลองหาดใหสามารถเขาใจเห็น

ความสําคัญอาชีพเกษตรอินทรีย

ผลได กิจกรรม/ขนั้ ตอนวธิ ดี าํ เนินงาน เกณฑช ีว้ ัดความสําเรจ็ ระยะเวลา
ของงาน (KPI)

1. มีผูผานการอบรม 1. ประชาคมหมูบานชี้แจงรับสมัคร 100% ประชาคม 2 คร้งั

60 คน ผูสนใจเขารวมโครงการ

2. ผเู ขา อบรมมี 1. จัดสัมมนาใหมองเห็นภาพรวมของ 80% ของผูเขารับการ 2 วนั

ความรู ความเขาใจ เกษตรอินทรีย อบรมบอกวิธีการ

2.1 การพฒั นาดิน 2. ศกึ ษาดงู านท่ไี รท นเหน่ือย พฒั นาดนิ ได

2.2 การเพาะปลูก 2.1 ศึกษา สงั เกตคุณภาพดนิ 80% ของผูเขารับการ

2.3 การอารักขาพืช 2.2 ศึกษา สงั เกตวธิ กี ารเพาะปลกู อบรม บอกวธิ ีการ
2.3 ศึกษา สังเกตวธิ ีการอารกั ขาพืช เพาะปลูกเกษตร
3. เปด เวทสี มั มนาแลกเปล่ียนเรียนรูกับ อนิ ทรยี ไ ด
80% ของผูเขารว ม
บุคลากรของไรทนเหนื่อย
4. สรปุ ผลการศึกษาสังเกตและการ อบรม บอกวิธีการ
อารักขาพืชได
สัมมนา

3. เห็นความสําคัญ 3. ทบทวนสภาพเปนจริงของตนเองกับ 80% ของผูเขารับการ 2 วนั

อาชพี เกษตรอนิ ทรยี  ประสบการณทไี่ ดรับมา แลวรวมกนั หา อบรมเห็นความสําคัญ

แนวทางของตนเอง ของอาชีพเกษตร

อินทรีย

158

7. การเขยี นงบประมาณดาํ เนนิ การ
เปน การนาํ กจิ กรรม/ขั้นตอนดําเนินการมาวิเคราะหรายละเอียดของรายจาย แลวบรรจุใน

โครงการ ดังตัวอยาง

ตวั อยา งการเขียนรายละเอียดงบประมาณ
7. งบประมาณดาํ เนนิ การ
รวมงบประมาณดําเนนิ การท้ังสิน้ 108,000 บาท

มีรายละเอียดการจาย ดงั นี้

รายการจาย รายละเอียดการจาย งบประมาณ

** การพฒั นาดนิ คาจางไถบุกเบิก 120 ไร x 500 บาท 60,000 บาท

คาจางไถแปร 120 ไร x 300 บาท 36,000 บาท

คาเมล็ดพันธุป ุยพชื สด 120 ไรx 5 กก. X 20 บาท 12,000 บาท

8. การเขยี นผลดาํ เนนิ โครงการ
เปนการนําผลไดมา คิดวิเคราะหวา ถาการดําเนินงานเกิดผลไดตามที่กําหนด จะมีผลที่

เกิดอะไรบาง และมีผลกระทบอยางไรที่ทําใหมองเห็นคุณคาของโครงการ ดังตัวอยางนี้

8. ผลดําเนินโครงการ
หากการดําเนนิ การเกิดผลไดด งั ทกี่ ําหนดไว จะมผี ลที่เกดิ ตามมาและผลกระทบ ดังน้ี

ผลได Output ผลท่เี กดิ Effect ผลกระทบ Impact

1. มีผผู านการอบรม 60 คน 1. โครงสรางความรูเกษตรเปลี่ยน 1. เกดิ ชุมชนแหง การเรยี นรูเ กษตร

อินทรยี 

2. ผูอบรมมีความรูความ 2. ความคิดของเกษตรกรเห็น 2. การลดรายจายของชุมชน

เขา ใจเกษตรอินทรยี  ความสําคัญกับการประยุกตใช

ปจจัยภายในใหม คี ุณคาสงู ขึ้น

3. ผเู ขาอบรมเห็น 3. มีการประกอบการอาชีพเกษตร 3. ระบบเศรษฐกิจยกระดับเขาสูความ

ความสําคัญอาชีพเกษตร อินทรียขึ้นในชุมชนบานคลองหาด อยดู มี ีสุข

อนิ ทรีย แบบขนานใหญ

159

กจิ กรรมท่ี 19
1. ใหผูเรียนเขียนโครงการขยายอาชีพ โดยอาจเปนอาชีพของตนเองที่ประกอบการอยู หรืออาชีพ

ที่มีความสนใจ โดยโครงการมีสวนประกอบ
(1) ชื่อโครงการ
(2) เหตุผล หลักการ
(3) เปาประสงค
(4) วัตถุประสงค
(5) ผลไดของโครงการ
(6) วธิ ดี าํ เนนิ งาน
(7) งบประมาณดําเนินงาน
(8) ผลดําเนินโครงการ

2. ใหผูเ รียนนําเอกสารโครงการขยายอาชีพของตนเองไปนําเสนอผูร ู ผูเ ชีย่ วชาญ ในทองถิน่
แลกเปลยี่ นเรียนรหู าขอบกพรอง จดุ แข็งตา งๆ แลวปฏิบัตกิ ารพฒั นาเอกสารของตนเอง

160

ทป่ี รึกษา คณะผูจดั ทาํ

1. นายประเสรฐิ บญุ เรอื ง เลขาธิการ กศน.
2. ดร.ชัยยศ อ่มิ สวุ รรณ รองเลขาธิการ กศน.
3. นายวชั รนิ ทร จําป รองเลขาธิการ กศน.
4. ดร.ทองอยู แกว ไทรฮะ ท่ปี รกึ ษาดา นการพัฒนาหลักสูตร กศน.
5. นางรักขณา ตัณฑวุฑโฒ ผอู ํานวยการกลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
ผูเขียนและเรียบเรียง
ขาราชการบํานาญ
1. นายอทุ ยั หนแู ดง
ผอู ํานวยการ กศน. อาํ เภอนครชยั ศรี
ผบู รรณาธกิ าร และพฒั นาปรับปรงุ จงั หวดั นครปฐม
กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
1. นายพชิ ิต แสงลอย กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
2. นางดุษฎี ศรีวฒั นาโรทัย
กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
3. นางพรทิพย เข็มทอง กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
กลุม พัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
4. นางสาวเยาวรัตน คําตรง กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
คณะทํางาน

1. นายสุรพงษ ม่ันมะโน

2. นายศุภโชค ศรีรัตนศิลป

3. นางสาววรรณพร ปทมานนท

4. นางสาวศริญญา กุลประดิษฐ

5. นางสาวเพชรินทร เหลอื งจิตวฒั นา

ผพู ัฒนาและปรับปรุงคร้ังท่ี 2 (วันที่ 4 - 10 พฤศจิกายน 2554)
1. นางอัญชลี ธรรมวิธีกุล

2. นางดษุ ฎี ศรวี ฒั นาโรทัย

3. นายสุธี วรประดษิ ฐ

4. นางสาวกฤษณา โสภี

5. นายสุภาพ เมอื งนอย

6. นางสาวทิพวรรณ วงคเ รือน

161

ผูพ ิมพตนฉบับ

1. นางสาวปย วดี คะเนสม กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน
2. นางสาวชาลินี ธรรมธษิ า กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน

3. นางสาวเพชรนิ ทร เหลอื งจิตวฒั นา กลุมพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน

ผูออกแบบปก

นายศภุ โชค ศรีรัตนศลิ ป