ทักษะการขยายอาขีพอาชีพ ม.ปลาย

101

3. ความรอบรูกับการทาํ แผนข้ันตอนการจดั การการตลาดและการผลติ
ขั้นตอนตอไปจากการทําแผนธุรกิจเปนขัน้ ตอนการจัดทําแผนปฏิบัติการธุรกิจ เปนการ

กําหนดกิจกรรมและขัน้ ตอนการดําเนินงานของการจัดการการตลาดและการผลิต เปนขัน้ ตอนที่ผู
ประกอบอาชีพจะตองมีประสบการณ ความรูท ีห่ ลากหลายและซับซอนไปตามลักษณะธุรกิจใหเพียงพอ
ผูประกอบอาชีพจําเปนที่จะตองพัฒนาตนเองใหเปนบุคคลรอบรู

การผลติ / 1. ความรูในบทบาทหนาที่ของผูประกอบอาชีพ
2. ความรูก ารบริหารจัดการทรัพยากรดําเนินงาน

อาชีพ
3. ความรูการจัดการการผลิตและการตลาด
4. ความรู การควบคุม การวัดผล ประเมินผล

คุณภาพในอาชพี

จากแผนภูมิดังกลาวขางตน จะพบวา หากวิเคราะหกลุมความรูทัง้ 4 ดานดังกลาวขางตน จะมี
ความรูมากมายท่ผี ปู ระกอบอาชีพจะตองเรยี นรูส รา งภาวะความเปน ผรู อบรอู ยา งตอ เนือ่ ง
4. ลักษณะการใชค ณุ ธรรม ขับเคล่ือนธุรกิจ

คุณธรรมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หมายถึง สภาพคุณงามความดีของการทํามา
หากิน การผลิต การจําหนายจายแจก การบริโภค การใชสอยทีม่ ีความขยัน ความประหยัด ความซื่อสัตย
และความอดทนเปนหลักในการทํางาน

ความขยัน ผปู ระกอบการ
ความประหยัด การใชทรัพยากรการดําเนินงาน
ความซ่ือสตั ย การจัดการการผลิตและการตลาด
การควบคุมคุณภาพการดําเนินงาน
ความอดทน อดกลน้ั

102

จากแผนภูมิ จะมองเหน็ ลกั ษณะการใชคณุ ธรรมขบั เคลือ่ นธุรกจิ เชน
1. การเปนผูป ระกอบการลําดับแรกตองเปนผูข ยันขันแข็งในการเรียนรู ทํางานอยางเขมแข็ง
เปนปกติ
2. การใชทรัพยากรปจจัยการดําเนินงานจะตองใชหลักประหยัด ยับยัง้ ระมัดระวัง ทีจ่ ะควบคุม
ใหข องเสียนอยทสี่ ดุ และนาํ ของเสียกลบั มาเปลี่ยนรูปใหเกิดมูลคา ใหม ากทีส่ ุด
3. การจัดการการผลิตและการตลาด ตองเปนไปดวยความซือ่ สัตยประพฤติตรง และจริงใจ ที่
จะผลิตสินคามีคุณภาพตามขอตกลง สงมอบสินคาตามขอกําหนด ยึดมัน่ ความปลอดภัยและสรางขวัญ
กาํ ลงั ใจใหก ับผูร วมงาน
4. การควบคุมคุณภาพการดําเนินงานตองใชความอดทน อดกลั้นในการขับเคลือ่ นการ
ดําเนินงานใหเปนไปตามขอกําหนด ถึงแมจะมีแรงกดดันจากภายใน และภายนอกที่กระทบเขามา

กิจกรรมท่ี 13
ใหผ ูเรยี นปฏบิ ตั ดิ งั น้ี
1. นาํ ความรูที่ไดจากการศึกษาในเอกสารหมายเลข 16 ไปแลกเปลีย่ นเรียนรูกับผูร ู ผูเ ชีย่ วชาญ
แลวบูรณาการกับประสบการณของตนเองเปนความรูใหม
2. นําความรูใ หมทีเ่ กิดจากการบูรณาการมาตรวจสอบ ทดลอง ปฏิบัติการหาความรู ความจริง
กบั ตนเอง
3. ดําเนินการประเมินความเปนไปไดในการนําไปใชจริง แลวสรุปเปนองคความรูของตนเอง

103

เรอ่ื งที่ 2 การจดั ทําแผนธุรกจิ

ลกั ษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จของการเรยี นรู

ลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จชองการ กิจกรรม การวดั ผล ประเมินผล ส่ือการเรียนรู
เรยี นรู

1. จําแนกโครงสรางของแผน 1. อานเอกสารหมายเลข 17 1. ทดสอบความเขาใจ เอกสารหมายเลข 17
ธรุ กจิ ตามแนวเศรษฐกจิ สรุปกรอบความคิด ดงั น้ี 2.ผลการประยุกตใช ใบความรูเ รอื่ ง การ

พอเพียงได 1.1 ลกั ษณะโครงสรา ง ประสบการณของตนเอง ประยุกตหลักเศรษฐกิจ
แผนธรุ กจิ ระดบั พออยพู อ ตามแนวคิดปรชั ญา พอเพยี งกบั
2. ประยุกตหลักเศรษฐกิจ ประสบการณตนเอง
พอเพียงและประสบการณ กนิ ระดับอยดู มี สี ขุ และ เศรษฐกจิ พอเพยี ง
ตนเอง จัดทํากรอบความคิด ระดับม่ังมศี รีสขุ จัดทํากรอบความคิดแผน

ของแผนธุรกิจเพื่อขยายอาชีพ 1.2 การประยกุ ตใ ชห ลัก ธุรกจิ ท่เี หมาะสม

ได เศรษฐกจิ พอเพียงกับ
ประสบการณของตนเอง

2. ผเู รียนบูรณาการความคิด

จากประสบการณการ

ประกอบอาชีพ สังเคราะห

เปนกรอบความคิดในการ

จดั ทาํ แผนธุรกจิ ตามแนวคดิ

ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง

3. กําหนดขั้นตอนของการจัดทํา ใหผ ูเ รียนศึกษาเอกสาร ผลการประเมิน เอกสารหมายเลข 18
หมายเลข 18 แลว ใชก รอบ เทียบเคียง คมู ือจัดทําแผนธรุ กจิ ตาม
แผนธรุ กจิ ตามแนวคิด
หลักเศรษฐกิจพอเพียง
เศรษฐกจิ พอเพยี งได ความคดิ ทีส่ รปุ ไดพ ัฒนา

ตนเอง โดยประเมิน ใหเหมาะสมกับตนเอง

เทียบเคียงความคิดและ

ตัวอยางตามเอกสาร

หมายเลข 18 ที่มีความ

เปนไปไดท จี่ ะใชใ นชีวิตจรงิ

ไดหรือไม มขี อ บกพรอง

อะไรแลว ควรปรบั ปรงุ

พฒั นาการจัดทาํ แผนธุรกจิ

ของตนเองแบบใด

104

เอกสารหมายเลข 18 : ใบความรูเ รือ่ ง การประยุกตหลักเศรษฐกิจพอเพียงกับประสบการณตนเอง จัดทํา
กรอบความคิดแผนธรุ กจิ ท่เี หมาะสมกับตนเอง

1. โครงสรางแผนธรุ กิจตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
การทําธุรกิจ หมายถึง การงานประจําเกี่ยวกับการทํามาหากิน คาขายแลกเปลี่ยน

จากความหมายดังกลาว ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได ระบุพัฒนาการของการทํามาหากินไวเปนระดับ
ตง้ั แต (1) ทําใหพ ออยพู อกนิ (2) ทําใหอยูด ีมีสุข และเขาสู (3) ความมัง่ มีศรีสุข การทํามาหากิน คาขาย
แลกเปลีย่ นหรอื ท่ีเรียกวา ธรุ กิจนั้น จําเปนทจ่ี ะตองมแี ผนในทุกระดบั เชน

1.1 แผนธุรกิจเศรษฐกิจพอเพียงระดับพออยูพอกิน เปนการทําธุรกิจเพือ่ นําพาชีวิต
ครอบครัวใหรอดพนจากความขาดแคลนและอดอยากสูช ีวิตใหอ ยูไดร ว มกันของคนในชุมชน

สาํ รวจวา ตอง จาํ แนกวา แผนการผลติ ลาํ ดบั ทํางานให
กนิ ใชอะไร อะไรทําได ขน้ั ตอนและ เปนไปตาม
แผนการ วิธีการทํางาน ข้นั ตอน
แจกจา ย
เออ้ื อาทร

เหตุผล ความ ภูมคิ มุ กนั ความรอบรู คณุ ธรรม

พอดี

105
1.2 แผนธุรกิจเศรษฐกิจพอเพียงระดับอยูดีมีสุข เปนการทําธุรกิจหารายไดทีใ่ ชความเอื้ออาทร
ของสังคมเปนฐานในการขับเคลื่อนมีลักษณะในการสรางทางธุรกิจดังนี้

สํารวจสภาพ กาํ หนดความ แผนพฒั นาชวี ิตการ จดั ลําดบั ขับเคลอ่ื น
- การกินอยู พอดี ทาํ กิน การอยูส ุขภาพ ขน้ั ตอนและ แผนให
- สขุ ภาพ วิธีการทํางาน เปนไปตาม
- การศึกษา - การกนิ อยู และการศึกษา ขน้ั ตอนและ
- เออ้ื อาทร สขุ ภาพ วิธีทํางาน
การศึกษา แผนเออ้ื อาทร
ความมี สงั คม ความรอบรู คณุ ธรรม
เหตผุ ล - การเอ้ืออาทร
ทางสังคม แผนหารายได
ยกระดับความมนั่ คง
- รายจาย รายได
ภมู คิ มุ กัน
ความ
พอดี

106

1.3 แผนธุรกจิ เศรษฐกจิ พอเพียงระดบั มง่ั มศี รสี ุข เปนธุรกิจทีต่ องมีความเฉพาะตัวตรงกับความ
ตองการของลูกคา ตองเชื่อมโยงกับสถาบันทางการเงิน ตองสรางพันธมิตรทางธุรกิจ ตองเทียบเคียงแขงดี

กับธุรกิจประเภทเดียวกันเพื่อยกระดับคุณภาพผลผลิต ขยายตลาดและสวนแบงตลาดใหมีรายไดพอเพียง

กับการดํารงและขยายธุรกิจออกไปอยูไดอยางมัน่ คงตอเนือ่ งไป ซึง่ มีลักษณะโครงสรางของแผนธุรกิจ

ดงั น้ี

ขอ มลู 12 3 4 5
ทิศทางธุรกิจ แผนกลยทุ ธ แผนปฏิบตั ิ การขับเคลื่อน

- ผลผลติ - วสิ ัยทัศน เปา หมายกลยทุ ธ - การลงทุน - บทบาทเจาของ
- ลกู คา - พันธกิจ ตวั บง ชี้ความสําเรจ็ - ผลผลติ ธุรกิจ
- ทนุ - กลยุทธ ปจจยั นําเขา - ลูกคา
- ความสามารถ กจิ กรรมโครงงาน - การพฒั นา - การบรหิ าร
ทรพั ยากร
ของตนเอง 2 3 ตนเอง
และทีมงาน - การดาํ เนนิ งาน
ความพอดี ภมู ิคุมกัน 4 - การควบคมุ
1
- ความถูกตอง สงิ่ ทที่ ําให ความรอบรู คณุ ภาพ
เหตุผล - ความเหมาะสม
ปลอดภัยตอ - ในบทบาท 5
- เหตุผลที่ทํา ท่ีตองการดาน หนา ทข่ี องผู คณุ ธรรม
ใหเกิดผล เวลา ทนุ และ ความลมเหลว ประกอบอาชพี
สาํ เรจ็ ของ คณุ ภาพ - ความขยนั ของ
อาชีพ - สภาวะ - การบรหิ าร ผูป ระกอบ
แวดลอ ม จดั การ อาชพี
ภายในธุรกิจ ทรพั ยากร
ดําเนินงาน - ความประหยดั
- สภาวะ ในการใช
แวดลอ ม - การจดั การผลติ ทรพั ยากรให
ภายนอก และการจดั การ คุม คา
การตลาด
- ความอยาก - ความซอ่ื สตั ย
ของตนเอง - การควบคมุ ในการผลิต
การวดั ผล การตลาดให
- ความยึดมั่น ประเมนิ ผลและ เปนไปตาม
ในตนเอง พัฒนาคุณภาพ ขอ กาํ หนด
ในอาชพี
- ความอดทนท่ี
- การพฒั นา จะควบคุม
ศกั ยภาพ ตดิ ตามผลและ
องคก ร พฒั นาคณุ ภาพ
อาชพี อยา ง
ตอเนื่อง

107

จากโครงสรางแผนธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทัง้ 3 ระดับ ตัง้ แตทําเพื่อใหพอเพียง
กับการดํารงชีวิตใหอยูรอดไมอดอยาก ไปสูการยกระดับความคิดการกระทําใชชีวิตอยูด ีมีสุข ซึง่ จะตองมี
รายได เพือ่ มาพัฒนาความเปนอยูท ี่ดีขึน้ และการสงบุตรหลานเขารับการศึกษา และระดับสุดทายที่คน
สวนใหญควรจะกาวไปใหถึงความมัง่ มีศรีสุขที่สัมพันธกับสภาพเปนจริงของตนเอง ซึ่งจะตองเรียนรู
ระบบธรุ กิจทม่ี ีความซับซอ นขน้ึ ไป

กจิ กรรมที่ 14
ใหผูเ รียนทําโครงงานถอดแบบเรียนในการประกอบอาชีพของตนเองหรือผูป ระสบความสําเร็จ

ในการประกอบอาชีพเกย่ี วกับการจัดทาํ แผนธรุ กจิ เศรษฐกิจพอเพียง ระดบั ม่งั มีศรีสขุ ในประเดน็ ตอไปนี้
1. ขอมูลสารสนเทศ
2. ทิศทางธุรกิจ
3. แผนกลยทุ ธ
4. แผนปฏบิ ัตกิ าร
5. การขับเคล่อื นแผน
โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงเปนตัวอธิบายในแตละประเด็น ตามแผนภูมิธุรกิจและผูเรียน

จะตอ งเรยี นรู บทท่ี 5 ใหจบเสียกอ นจึงคอยดาํ เนินการ

108

2. การประยกุ ตใ ชหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง และประสบการณตนเองจดั ทํากรอบความคิดแผนธรุ กจิ
การจดั ทาํ แผนธุรกิจในการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เปนการเรียนรูเ พือ่ การขยายอาชีพ

ใหเปนไปตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงในระดับมัง่ มีศรีสุขทีม่ ีแผนงานโครงการขยายอาชีพ สรางรายได
พอเพียงไปสูค วามมัน่ คงได มีกรอบแนวคิดตามหลักความมีเหตุผล ความพอดี มีภูมิคุม กัน ความรอบรู
และคุณธรรมดงั น้ี

2.1 กรอบแนวคดิ ในการใชหลกั ความมีเหตุผล
เปนการประยุกตความมีเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพประสบผลสําเร็จ ตองการองคประกอบ
ในการขยายอาชีพมาวิเคราะหดวยตัวแปรดานตนเอง สังคม วิชาการ มาหาเหตุผลใหกับตนเอง ดังนี้

ความมีเหตุผล

เหตุผลทจี่ ะทาํ ตนเอง ผลิตผลท่จี ะทําเปน ธุรกจิ ครอบครวั รับไดหรอื ไม
ใหเกดิ ผลสําเร็จ สงั คม ตลาดมีความตอ งการเพียงใด เจตคติของชุมชนเปนอยา งไร คแู ขง เปน ใคร อยา งไร
วชิ าการ สามารถผลิตไดใ นทอ งถ่ินหรือไม กระทบตอสงิ่ แวดลอ มเพียงใด มีองคความรู
1 แหลง วิทยาการพอเพยี ง
ตนเอง
ขอมูล สังคม เราปรบั ตวั เขา กบั ลูกคาไดห รือไม
สารสนเทศ วชิ าการ ลกู คาเปน กลุม บคุ คลระดับใดอยา งไร
รสนิยม วฒั นธรรม ส่ิงแวดลอมและสงั คมของลูกคา
2

ขอ มลู
สารสนเทศ

ขอมลู ตนเอง เงนิ ทุน แรงงาน ทุนทางปญญาเพอื่ การแขงขนั
สารสนเทศ สังคม แหลง เงนิ ทุน ความเช่ือถือตอเรา
วชิ าการ ความรูเก่ยี วกับการบรหิ ารจัดการทุน

ขอมูล ตนเอง ความสามารถหลกั ของเราสัมพันธกับการผลิตการตลาดทีจ่ ะทําหรอื ไม
สารสนเทศ สังคม ความสามารถหลกั ของชมุ ชนจะนํามาประยุกตใชไดหรือไม
วชิ าการ ท่ีเกย่ี วขอ งกบั ความพอเพียงใหแก การสรา งความหลากหลายทางชีวภาพ
การหมนุ เวียนเปลย่ี นรูป การเพ่ิมผลผลิต และการจดั การรายได

109
2.2 กรอบแนวคดิ ในการใชหลักความพอดี

เปนการนําผลการคิดวิเคราะหเหตุผลที่จะนําไปสูค วามสําเร็จมาคิดสังเคราะห กําหนด
แผนทิศทางธุรกิจใหมีความถูกตองพอดีกับสภาพที่เปนจริงของตนเอง สังคม และวิชาการ โดยมีกรอบ
แนวคิดของการกําหนดทิศทางธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ความพอดี

- ความถูกตอง ทําอะไร ความตองการโดยรวมสุดทายปลายทาง
- ความสมควรที่จะเปน ถงึ ไหน ของการขยายอาชีพท่ตี องการใหเกดิ และ
เมอ่ื ไร ไปถึงไดจรงิ
วิสยั ทศั น
ทําอะไร พันธะอนั เปน ภาระสําคญั ท่ีตองทําให
พนั ธกิจ ทําไมตอง เกดิ ผลตามวิสัยทัศน

กลยุทธ ทํา

เปาหมายการ เปาหมายเชิงกลยุทธสูความสาํ เร็จที่
กระทํา ถูกตองสมควรที่จะเปนตามวิสัยทัศน

วธิ กี ารสําคัญ

110
กรอบแนวคิดในการใชหลกั ภมู คิ ุมกนั

เปนการประยุกตหลักภูมิคุมกันของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาวิเคราะหกลยุทธของแต
ละพนั ธกจิ ออกมาเปน แผนกลยทุ ธท ่ถี ูกตอ ง ธุรกจิ มคี วามปลอดภยั โดยมกี รอบแนวคดิ ดงั น้ี

ภมู ิคมุ กัน

ส่งิ ท่ที าํ ใหปลอดภยั รเู ทาทนั สภาวะแวดลอม เปาหมายกลยุทธ
ตอความลมเหลว ภายในทีเ่ ปนจดุ ออน จุดแขง็ ตัวบง ชี้
สภาวะแวดลอ มภายใน ความสําเร็จ
รูเทา ทัน สภาวะแวดลอม ปจ จัยนาํ เขา
สภาวะแวดลอ มภายนอก ภายนอกที่เปนโอกาสใช กจิ กรรมโครงการ
ประโยชน และอปุ สรรคตอ ง
ความอยากของตนเอง ระมดั ระวงั

ความยดึ มน่ั ในตนเอง ระมัดระวังความอยากได
เปน ของตนเองใหอยใู น
ความพอดี

ระมัดระวงั ความยึดมัน่
ถอื มั่นของตนเอง ตองยดึ
หลักการทํางานรวมกันที่
ผรู ว มงานรูเทา ทันกนั

111

กรอบแนวคดิ ในการใชความรอบรู
เปนการประยุกตหลักแหงความรอบรูท ีจ่ ะนําไปสูค วามสําเร็จของการจัดการของอาชีพ

ดวยวาเกณฑองคประกอบในระบบการบริหารจัดการคุณภาพกับแผนงานดานตางๆ ทีจ่ ะนําไปสูก าร
ปฏิบัติการวาจะตองเกีย่ วของกับความรูอะไรทีเ่ ราจะตองแสวงหาความรูใ หเกิดความรอบรูพ อเพียงทีจ่ ะ
ใชขบั เคล่ือนธุรกิจไปสคู วามสําเรจ็ โดยมกี รอบดงั นี้

ความรอบรู

การบริหาร การลงทุน
จัดการคณุ ภาพ การผลิต
การตลาด
- บทบาทของผูประกอบอาชีพ การพัฒนาทีมงาน
- การบริหารจัดการทรัพยากร
- การบรหิ ารจัดการผลิต
- การบริหารจัดการตลาด
- การควบคุมการวัดผล ประเมินผล

และพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ

112

กรอบแนวคดิ ในการใชค ณุ ธรรม
เปนการประยุกตหลักแหงคุณธรรมทีจ่ ะสรางความเขมแข็งใหกับการดําเนินธุรกิจที่

ประกอบดวยความขยันขันแข็ง ความประหยัดใชทรัพยากร ความซือ่ สัตยตอการดําเนินงาน และความ
อดทนตอการควบคุมประคับประคองธุรกิจ โดยมีกรอบแนวคิดดังนี้

ความขยันขันแข็งของผดู าํ เนินธรุ กจิ มุงมั่นแสวงหาความรเู พ่อื พฒั นาสคู วามเปนเลศิ
ตรวจการดําเนินงานหาขอบกพรอง
ติดตามผลการดําเนินดานตางๆ

ประเมนิ ธุรกิจในแงม มุ ตางๆ เปนระยะๆ
สรางความเขาใจใหกับผูรวมงาน

ความประหยัดใชทรัพยากรคุมคา วางแผนการใชทรัพยากรอยางรัดกุม
ควบคุมการใชทรัพยากรใหเกิดประสิทธิผล
ลดของเสยี
เปลี่ยนรูปของเสยี และเศษวัสดุสรา งมูลคา เพิ่ม

ความซอ่ื สัตยต อ การดําเนนิ งาน สรางคุณภาพผลผลิตตามขอ ตกลง

สงมอบผลผลิตตามขอตกลง
กําหนดราคาที่ลูกคารับได
ธุรกจิ ไมสรางปญหาใหกับชุมชนและสิ่งแวดลอม

อดทนควบคุมธุรกิจสูเปาหมาย งดเวนส่งิ ทจ่ี ะทาํ ใหผ ลผลติ ไมเ ปนไปตามขอตกลง
อดกลัน้ ตอ ผลกาํ ไรทไี่ มส มควร
สทู นแกไ ขขอบกพรอง

113

3. สรปุ
การดําเนินการธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ตั้งแตระดับทําใหพออยูพ อกิน

พนความอดอยาก แบงปนผูท ีย่ ังอดอยากไดกาวไปสูก ารสรางความอยูดีมีสุขที่จะตองเพิ่มผลผลิต สราง
รายไดใหพอเพียงกับการดํารงและพฒั นาคณุ ภาพชีวิต และเก็บออมสรางทนุ เพอื่ กา วยางไปสูความม่ังมีศรี
สุขที่สามารถขยายธุรกิจออกไปสูตลาดการแขงขัน สรางงานสรางรายไดใหกับคนในชุมชนของตนเอง
เปน สวนหนึ่งของการสรางความเขมแข็งทางเศรษฐกิจชองชุมชน

การดําเนินธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หากพิจารณาความสัมพันธระหวาง
หลักเศรษฐกิจพอเพียงกับขัน้ ตอนทางธรุ กจิ จะสรุปไดวา

1. การเริม่ ตนธุรกิจจะตองเริม่ ตนที่ความมีเหตุมีผล ซึ่งเปนเรือ่ งของขอมูลสารสนเทศ
ตา ง ๆ ที่ผูทําธุรกิจจะตองศึกษาความตองการ แสวงหาความเขาใจจนบอกไดวาจะทําอะไร เพราะอยางไร

2. เมื่อรูวาทําอะไร อยางไร ก็จะตองกําหนดความพอดีของภารกิจทีจ่ ะทําแตใหสัมพันธ
กับสภาพชวี ิต ทุนตางๆ ท่มี ีอยไู มท าํ อะไรเกนิ เลยจนสรา งความเดือนรอ นสูความลม เหลวใหก ับตนเอง

3. เมื่อรูวาทําอะไรแคไหน จะตองทําอยางมีภูมิคุมกันใหปลอดภัยไมลมเหลว ดวยการ
วางเปาหมายการดําเนินงานและความคาดหวังตางๆ ในรูปแบบธุรกิจใหสอดคลองกับจุดแข็ง จุดออน
โอกาส อปุ สรรคตางๆ และทบทวนตรวจสอบความอยาก ความติดยึดในตัวเราใหถองแท

4. เมื่อกําหนดเปาหมายความคาดหวังตางๆ ของธุรกิจที่คาดวามีความปลอดภัยไม
ลมเหลวชัดเจนแลว ก็ถึงขั้นตอนการปฏิบัติการในธุรกิจ จะตองทําแผนปฏิบัติการเขาสูก ารปฏิบัติจริง
ขั้นตอนนี้จะตองใชองคความรูตางๆ ในรูปของสหวิทยาการ ผูประกอบอาชีพจะตองมีความรอบรูดวยการ
แสวงหาความรู ทดลองตรวจสอบความรูอยางกระจางทุกดานที่จะนําเขามาใชดําเนินการ

5. การดําเนินปฏิบัติการสูค วามสําเร็จใหผูป ระกอบการจะตองยืนอยูบนฐานคุณธรรมที่
เริ่มจากความขยัน ความประหยัด ความซื่อสัตยและความอดทน

กจิ กรรมท่ี 15
เมื่อศึกษาเอกสารหมายเลข 17 เขาใจดีแลว ใหผูเ รียนวิเคราะหจากประสบการณของตนเองหรือ

ของผูป ระสบความสําเร็จในอาชีพ จัดทํากรอบความคิดในการจัดทําแผนธุรกิจตามแนวคิดปรัชญา
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

114

เอกสารหมายเลข 19 : คมู อื จดั ทําแผนธรุ กิจตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งใหเหมาะสมกบั ตนเอง
ในเอกสารคูมือจัดทําแผนธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงใหเหมาะสมกับตนเอง

ประกอบดวยสาระสูการปฏบิ ตั ดิ ังนี้
ตอนท่ี 1 บทนํา
ความคิดรวบยอด
นิยามศัพท
องคประกอบของแผนธุรกิจ
ตอนท่ี 2 วิธีคิด หาเหตุผล ของการขยายอาชีพ
ความคิดรวบยอด
ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน
รายละเอียดการดําเนินงาน
ตอนที่ 3 วิธีการกําหนดทิศทาง กลยุทธการขยายอาชีพใหมีความพอดี และภูมิคุมกัน
ความคิดรวบยอด
ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน
รายละเอียดการดําเนินงาน
ตอนที่ 4 การจัดทําแผนปฏิบัติการ และสรางความรอบรู
ความคิดรวบยอด
ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน
รายละเอยี ดขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน
ตอนที่ 5 การขับเคลือ่ นแผนสคู วามสาํ เรจ็
ความคิดรวบยอด
ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน
รายละเอียดการดําเนินงาน

115

ตอนท่ี 1 บทนาํ
ความคิดรวบยอด

แผนธุรกิจเปนกรอบความคิดการทํามาหากินของประชาชนบูรณาการกับปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพียง ที่ใหความสําคัญกับสิง่ ทีเ่ ปนอยู มีอยูของผูประกอบอาชีพใหสามารถขับเคลื่อนเขาสู
ความสําเร็จไดดวยตนเอง ดังนั้นแผนธุรกิจของชาวบานจึงเปนองครวมของการดําเนินงาน ไมใชแผน
ธุรกิจทั่วไปที่เปนเอกสารกาํ หนดการลงทนุ ระยะเวลา ผลกําไร แตแผนธุรกจิ ของชาวบานท่ีจะทําตอไปนี้
เปนแผนวถิ ีชีวิตการทํามาหากินทมี่ ีการคดิ และดําเนินการอยางเปนระบบบนเสนทางของความพอดี
นยิ ามศพั ท

เพ่ือใหเ ขา ใจตรงกนั จงึ ขอนยิ ามศพั ทท่ีสาํ คญั ดังนี้
1. ขอมูลสารสนเทศเพอ่ื การขยายอาชีพ หมายถึง ขอมูล สารสนเทศทีเ่ กี่ยวของเปนเหตุเปนผล
ทีจ่ ะทําใหก ารพัฒนาหรอื ขยายอาชพี เกิดผลสําเรจ็ ไดแก

1.1 ผลผลิต เราจะทําอะไรแลว ขายไดแ นๆ
1.2 ลูกคา คือใครที่จะมาซื้อหรือใชบริการของเรา มีมากนอยเทาใด วัฒนธรรมชีวิตพวกเขา
เกีย่ วของกับผลิตผลที่เราจะทําขายใหอยางไร ซือ้ ใชบอยๆ หรือนานๆ จะใชที สงผลกับการขายผลผลิต
ของเราใหหมด มีรายไดพอเพียงกับการดํารงชีวิตและขยายธุรกิจไดหรือไม
1.3 ทนุ ถาเราจะทําผลผลติ หรอื บริการ เรามีทุนดา นตางๆ เพยี งใดเชน

(1) เงินทุนมีพอทีจ่ ะเดินธุรกิจไปไดหรือไม ถาไมพอจะมีแหลงสํารองเงินทุนจากที่ใด
มาใหใช

(2) ทดี่ นิ มขี นาดเทาใด ถาจะทําผลติ ผลทคี่ ิดเอาไว จะไดผ ลผลิตพอเพยี งหรือไม
(3) อุปกรณ เครื่องมือที่มีอยูจะสามารถใชดําเนินการไดเพียงใด จะตองมีอะไรเพิ่มเติม

หรอื จะดดั แปลงของทมี่ อี ยูใชไดห รือไม
1.4 ความสามารถของตนเองและทีมงานสัมพันธหรือไปกันไดกับผลิตผลหรือบริการที่จะ
ทํา ถาไมพอจะไปเรียนรูท่ีไหน และพื้นฐานของเราเรียนรูไ ดหรือไม จะตองเตรียมและพัฒนาทักษะ
ความรพู ้นื ฐานดา นใด อะไรบา ง
2. ทิศทางธุรกิจ หมายถึง การพัฒนาหรือการขยายอาชีพเราจะไปทางไหน แบบไหน ตองมี
ภาระสําคัญอะไรบาง และในแตภาระเราจะมีกลวิธีหรือวิธีการอยางไร ทีม่ ีความพอดีกับสภาพที่เปนอยู
ของเรา
3. วิสัยทัศน หมายถึง ความตองการใหเกิดขึ้นโดยรวมสุดทายปลายทางของแผนธุรกิจท่ี
ตอ งการใหเ กดิ และไปถงึ ไดจ รงิ
4. พันธกิจ หมายถงึ พนั ธะอันเปน ภาระสาํ คญั ทีจ่ ะตอ งทําเพอ่ื ใหเ กดิ ผลตามวิสัยทัศนท ก่ี าํ หนดไว
5. กลยุทธสูค วามสําเร็จ หมายถึง กลวิธี วิธีการทีจ่ ะนํามาใชใหการดําเนินงานเกิดความพอดีสู
ความสําเร็จตามวิสัยทัศน

116

6. แผลกลยุทธ หมายถึง กรอบของการจัดการใหการดําเนินงานพัฒนาหรือขยายอาชีพ เปนไป
ตามวสิ ยั ทัศนท ีจ่ ะชวยช้นี ําถึงกระบวนการในการจัดทําแผนปฏบิ ตั ิตอ ไป
7. แผนปฏิบตั ิ หมายถึง การนํากรอบการจัดการในแผนกลยุทธมาจัดทํากระบวนการปฏิบัติงาน
ตงั้ แต การลงทุน การผลติ หรือบรกิ าร ลกู คา และการตลาด ตลอดทัง้ การพัฒนาตนเอง เปนเอกสารขั้นตอน

การดําเนินงาน การตรวจสอบหาขอบกพรองและการปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง
8. การขบั เคลื่อนแผน หมายถึง การดําเนินงานตามแผนปฏิบัติการวาผูป ระกอบการอาชีพ ควร
จะมีบทบาทอะไร อยางไรบาง จะดําเนินการบริหารจัดการทรัพยากรอยางไรใหเปนไปตามขัน้ ตอนของ

แผนปฏิบัติ และการควบคุมคณุ ภาพ
9. เหตผุ ล หมายถึง เหตุที่ทําใหเกิดผลสําเร็จของการพัฒนาขยายอาชีพ
10. ความพอดี หมายถึง ความถูกตอง ความพอดีกับทต่ี องการดา นทนุ เวลาและคณุ ภาพ
11. ภมู ิคุมกัน หมายถึง สงิ่ ท่ที ําใหป ลอดภยั ตอ ความลมเหลว
12. ความรอบรู หมายถึง ภูมิปญญาทีจ่ ะเขาถึงองคความรูท ัง้ ระบบของการพัฒนาและขยาย
ขอบขายอาชีพ
13. คณุ ธรรมหมายถงึ หลักดาํ เนินวถิ ีธรุ กจิ เขา สูความเขม แข็งถกู ตอ งตามทาํ นองคลองธรรมของสงั คม
องคประกอบของแผนธรุ กิจ
องคประกอบของแผนธุรกิจประชาชนควรประกอบดวย องคประกอบของวิถีธุรกิจตัง้ แตการคิด

หาเหตุผลของการขยายอาชีพ กําหนดทิศทางกลยุทธของการขยายอาชีพใหมีความพอดีและมีภูมิคุมกัน

กําหนดแผนปฏิบัติสรางความรอบรูตามแผนและขับเคลื่อนแผนไปอยางมีคุณธรรม ดังนี้

1234
คิดหาเหตผุ ลของ กําหนดทิศทาง กําหนดแผนปฏบิ ัติ ขบั เคลื่อนแผนสู

การขยายอาชีพ กลยุทธของการ สรา งความรอบรู ความสัมพันธ
ขยายอาชพี ใหมี ตามแผน อยางมคี ุณธรรม

การคดิ จัดระบบขอมลู 1. การกาํ หนดวิสยั ทศั น 1. การจดั ทาํ แผนดา นทุน 1. การศึกษาทาํ ความเขาใจ
สารสนเทศดานผลผลติ 2. การกําหนดพนั ธกจิ 2. การจัดทาํ แผนการผลิต
ลูกคา ทุน และ 3. การกําหนดกลยุทธ 3. การจดั ทาํ แผนดานลกู คา แผนปฏบิ ัติการ
ความสามารถของตนเอง 4. การจดั ทําแผนกลยทุ ธ 4. การจดั ทาํ แผนพัฒนา
2. การปฏบิ ัตกิ ารตามแผน
ตนเอง 3. การตรวจสอบหาขอ บกพรอง
4. การปฏิบัตกิ ารแกไข

ขอ บกพรอ ง

องคประกอบทัง้ 4 ขอดังกลาวใหเปนองคประกอบในการจัดทําแผนธุรกิจตามแนวคิด
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทีจ่ ะตองเรียนรฝู กทาํ ตอ ไป

117

ตอนที่ 2 วธิ ีคดิ หาเหตผุ ลของการขยายอาชพี
ความคิดรวบยอด

วิธีการคิดหาเหตุผลการขยายอาชีพ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพือ่ ใหไดขอมูล

สารสนเทศ เกีย่ วกับผลิตผลหรือบริการที่จะทํา ลูกคาและตลาดทีจ่ ะขายผลิตภัณฑ ทุนดานตางๆ ทีจ่ ะ
นํามาใชและมีอยูจ ริงตลอดทัง้ ความสามารถของผูป ระกอบอาชีพเอง ทีจ่ ะเปนเหตุเปนผลเพียงพอ ใช
ตดั สินใจขยายอาชีพใหเกดิ ผลสาํ เรจ็ ได
ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน

1 3 4 5
การ สรปุ ผล
รวบรวม ประเมินตดั สินใจ จัดทําเอกสาร เหตผุ ล
2 เลอื กเหตผุ ล การขยายอาชีพ
วเิ คราะห สําคญั

ขั้นตอนการดําเนินการดังกลาวอาจไมจําเปนทีจ่ ะตองทําครบทุกขัน้ ตอน เพราะขอมูล
บางตวั ทไี่ ดมามีความสําคัญ สามารถลัดขั้นตอน ขามขั้นไปอภิปรายนําไปสูความเปนเหตุเปนผลได
รายละเอยี ดการดําเนินงาน

1. การรวบรวมขอมูล เปนขั้นตอนการแสวงหา รวบรวมความรู โดยใชเครื่องรับรูใ นกายของ
เรา
1.1 การรับรูด วยตา เชน การสังเกต จับตามอง การอาน ทีส่ ามารถรูและใหเหตุผลท่ีถูกตอง

แลว จดบนั ทกึ
1.2 การรบั รูดว ยหู เชน การฟงอยางวิเคราะห แยกประเด็นสําคัญออกมาใหได
1.3 การรับรูด วยจมูก คือการรับรูก ลิ่น หรือดมกลิ่นแลวใครครวญแยกประเภทอธิบาย

ลักษณะเทียบเคียงกับกลิน่ ทค่ี ุนเคยหรอื บอกความแปลก แยกได

1.4 การรับรูดวยลิน้ คือการชิมรสคิดใครครวญ เทียบเคียงกับรสทีค่ ุนเคยหรือบอกความ
แปลก แยกได

1.5 การรับรูดวยกาย คือการทีต่ นเองเขาไปสูสภาวะแวดลอมทีส่ ามารถรับรูบอก ความเย็น
ความรอ น ความแข็ง ความออนนมุ หรอื สมั ผัสที่พงึ พอใจหรือแปลกแยกออกไป

จากรายละเอียดขางตนดังกลาว เปนการเก็บภาพรวมขอมูลทีใ่ ชชีวิตของตนเองเปนฐาน
การเรียนรูทําไดต ลอดเวลา เพยี งแตผูเรียนใหค วามสาํ คัญตอ ส่งิ ทรี่ ับรูใหสามารถรูและใหเหตุผลท่ีถูกตอง
ดวยการแยกใครครวญแยกประเด็นเทียงเคียงกับประสบการณและบอกความแปลกแยกออกไปได และ
จดบันทึกใหตนเองสามารถเขาใจและระลึกถึงได

118

2. การวิเคราะหขอมูล เปนขั้นตอนที่นําผลการรวบรวมขอมูลมาศึกษาพิจารณาดวยตนเอง โดย
มขี ้ันตอนดงั น้ี

2.1 จัดขอมูลเขาพวกดวยการนําขอมูลทีจ่ ดบันทึกไวมาพิจารณาแยกเปนหัวขอแลวจัดเขา
กลมุ พวกเดยี วกนั

2.2 จัดลําดับความสําคัญของขอมูลดวยการนําขอมูลแตละกลุม มาพิจารณาวามีหัวขอใดทีม่ ี
ความสําคัญมากที่สุดเรียงลําดับไปจนถึงความสําคัญนอย

2.3 จัดกลุมขอ มลู ทมี่ คี วามสัมพันธ บง ชถี้ ึงเหตุผลของการขยายอาชีพในแตล ะเหตผุ ล
3. สรุปผล เปนขั้นตอนการนํากลุมขอมูลทีม่ ีความสัมพันธบงชีถ้ ึงเหตุผลในแตละกลุมเหตุผล
มาพิจารณาเชือ่ มโยงกับประสบการณของตนเอง และปรากฏการณตางๆ เขียนเปนเหตุผลของการขยาย
อาชีพเปนขอๆ
4. ประเมินตัดสินใจเลือกประเด็น เปนขัน้ ตอนตัดสินใจวาการขยายอาชีพครัง้ นี้ควรมีเหตุผลที่
สําคญั จริงๆ ดว ยการนาํ เหตุผลตางๆ ท่สี รปุ ไดมาศึกษาพิจารณาวาควรจะมีเหตุผลที่สําคัญจริงก่ีเหตุผลใน
การขยายอาชีพ
5. จัดทําเอกสารเหตุผลการขยายอาชีพ เปนขั้นตอนนําผลการสรุปและประเมินเลือกเหตุผล
การขยายอาชีพมาจัดเขียนเปนเอกสารนําทางในการดําเนินกิจกรรมขยายอาชีพตอไป
ตัวอยา งเอกสาร เหตผุ ลของการขยายอาชีพ

เหตุผลการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย
ของ

นายขนั ติ หนแู ดง
ไรทนเหน่ือย เลขท่ี 19 หมู 8 ตาํ บลหนองแขม

อาํ เภอโคกสาํ โรง จังหวดั ลพบรุ ี
ผลการศึกษาเหตุผลในการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย พบวามีเหตุผลทีน่ ําไปสูค วามสําเร็จ
4 องคประกอบดวยกันคือ
1. องคประกอบดา นผลิตผล
2. องคประกอบดานลูกคา
3. องคประกอบดานตนทุน
4. องคประกอบดานความสามารถของผดู าํ เนินงาน

119

องคป ระกอบดานผลิตผล
ผลิตผลเกษตรอินทรียทัว่ ๆ ไปพบปญหาการปนเปอ นของโลหะหนัก และเชือ้ โรค

ทางเดินอาหาร ดังนัน้ เหตุผลที่จะนําไปสูค วามสําเร็จ คือ การจัดการระบบการผลิตใหปราศจากการ
ปนเปอ นสารโลหะหนักและเชื้อโรคทางเดินอาหารจึงมีปจจัยเหตุที่จะตองดาํ เนนิ การประกอบดว ย

1. ยกเลิกการใชปุยคอกทําปุยหมกั เพราะปจ จุบนั เกษตรกรผูเล้ียงสัตวใชอาหารสําเร็จรูปที่ผาน
กระบวนการทางอุตสาหกรรม ซึง่ มีโลหะหนักปนเปอ น เลีย้ งสัตว การทําเกษตรอินทรีย ไมสามารถหา
มลู สัตวจากการเล้ียงโดยธรรมชาติในจาํ นวนท่เี พียงพอตอ การพฒั นาคณุ ภาพดนิ ได

2. พัฒนาปยุ อนิ ทรียทําใหปลอดภยั จากจุลินทรยี บดู เนา และมคี ณุ คา ทางอาหารสูง
จึงสรุปเหตุผลการพัฒนาเพือ่ การขยายอาชีพในองคประกอบดานผลผลิตคือ ผลผลิต

เกษตรอนิ ทรยี ไ มป นเปอ นสารโลหะหนักและจุลนิ ทรียบ ูดเนา
องคป ระกอบดา นลกู คา

ลูกคาผูบ ริโภคอาหารเกษตรอินทรีย มีเจตคติทีด่ ีตอผลิตผลเกษตรอินทรีย แตไมรูจัก
และเขาถึงกระบวนการผลิตของเกษตรกรได บริโภคไปบนความกังวลใจวาใชของจริงหรือไม จึงอาศัย
ความเชื่อถือผูจัดจําหนายเปนสําคัญ ดังนั้นการขยายอาชีพของไรทนเหนือ่ ย จําเปนตองสรางความรูค วาม
เขาใจ และการเห็นคุณคาอาหารเกษตรอินทรียที่อางอิงระบบนิเวศนธรรมชาติเปนฐานการผลิต
องคป ระกอบดา นทนุ

การขยายอาชีพเกษตรอินทรีย จําเปนตองขยายพื้นที่การผลิต การเพิม่ ปริมาณน้ํา และ
การพัฒนาคุณภาพดนิ จําเปน ตอ งใชท นุ ดา นตางๆ เพ่ิมขนึ้ รวมจํานวน 870,000 บาท ดงั น้ี

1. เงินสํารองจายคาแรงงานเพิม่ 10 คน จนกวาจะไดผลตอบแทนคนละ 6,000 บาท ตอเดือน
รวม 3 เดอื นเปน เงนิ 180,000 บาท

2. ซอ้ื รถไถพรวนดนิ ขนาด 30 แรงมา เปนเงิน 360,000 บาท
3. คาสํารวจเจาะน้ําบาดาลขนาด 6" จาํ นวน 1 บอ เปนเงนิ 120,000 บาท
4. คาระบบกระจายและใหน้ํา 30 ไร เปนเงนิ 210,000 บาท

รวมเปน เงินทุนทจ่ี ะตอ งใชเพิ่มอีกจาํ นวน 870,000 บาท
องคประกอบดานความสามารถ

การนําเสนอความรู ความเขาใจใหกลุม ผูบริโภค ชองทางที่ตนทุนต่ําที่สุดคือ การเปด
เว็บไซดไรทนเหนื่อย เพือ่ นําเสนอสาระเนือ้ หาและการแลกเปลีย่ นเรียนรู จะตองพัฒนาเว็บไซดเปน
ระยะๆ ในสาระทันตอ การเขา มาเรียนรูข องลูกคา และผสู นใจ จึงตอ งทาํ เอง

120

สรปุ เหตุผลเพื่อความสําเรจ็ ของการขยายอาชีพ
จากองคประกอบทัง้ 4 ดานดังกลาวไรทนเหนือ่ ย มีเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพ

ประสบความสําเร็จ 5 ดา นดงั น้ี
1. ตอ งพัฒนาคณุ ภาพของดนิ ไมใ หม โี ลหะหนกั อนั ตรายปนเปอ น
2. ตองควบคุมระบบการหมักสังเคราะหในกิจกรรมตางๆ ใหจุลินทรียบูดเนาลดต่ําลง
3. ตอ งใหความรูความเขาใจและการเหน็ คณุ คาอาหารเกษตรอินทรยี  แกล ูกคาและผูส นใจ
4. ตองระดมทุน 870,000 บาท ใชขยายการดําเนินงาน
5. ตองพัฒนาบุคลากรภายในใหม คี วามสามารถพฒั นาเวบ็ ไซดไ ดด ว ยตนเอง
เหตุผลทัง้ 5 ประการจะเปนเหตุผลนําไปสูค วามสําเร็จของการขยายอาชีพที่จะทําให

คุณภาพผลผลิตสูงขึ้น ตรงกับความตองการของลูกคา และสามารถขยายสวนแบงของตลาดออกไปได

121

ตอนที่ 3 วธิ ีการกําหนดทิศทาง กลยทุ ธ การขยายอาชีพใหมคี วามพอดแี ละมีภมู ิคมุ กัน
ความคิดรวบยอด

การทําธุรกิจไมวาจะทําระดับใด จําเปนตองมีทิศทางใหมองเห็นผลสําเร็จ ภาระงานที่
จะตองทําและกลยุทธสูความสําเร็จใชเปนความคิดสูการปฏิบัติจริง จะทําใหเราวางธุรกิจอยูในความพอดี
อยา งมภี ูมิคุมกัน ไมใชทําไป คิดไป ลงทุนไป อยางไรทิศทาง
ขน้ั ตอนการดาํ เนนิ งาน

123

ทิศทางธุรกิจ 2. กลยุทธ 3. แผน

วิสยั ทศั น กลยุทธ แผนกลยทุ ธ
ภารกจิ

จากแผนภูมิ ทําใหมองเห็นวาการกําหนดทิศทาง กลยุทธ การขยายอาชีพ ประกอบดวย
1. การคิดเขียนทิศทางธุรกิจ ประกอบดวยวิสัยทัศนทีต่ องการใหเกิดอยางมีความพอดี และ
ภารกจิ สําคัญทจ่ี ะนาํ ไปสคู วามสาํ เรจ็
2. การคิดเขียนกลยุทธห รือวิธีการสรางความสําเร็จตามพันธกิจ ซึ่งจะมีเปาหมายอยางชัดเจน
3. การคิดเขียนแผนกลยุทธดวยการนําเปาหมายกลยุทธมาวิเคราะหใหมองเห็นตัวบงชี้
ความสําเร็จ ปจจัยนําเขาที่สําคัญ และกิจกรรมทีจ่ ําเปนตองทําเปนแผนทิศทางไปสูค วามสําเร็จของการ
ดาํ เนนิ ธรุ กจิ

122

รายละเอียดการดาํ เนินงาน
1. การกําหนดทิศทางธุรกิจ เปนการคิดใหมองเห็นอนาคตของการขยายอาชีพใหมีความพอดี

จะตองกําหนดใหไดวาในชวงระยะขางหนาควรจะไปถึงไหน อยางไร ซึ่งประกอบดวย ขอความ
วิสยั ทัศนวาจะไปถึงไหน และขอความพันธกจิ วาจะไปอยางไร โดยมีวธิ กี ารคดิ และเขยี นดงั น้ี

1.1 การเขียนขอความวิสัยทัศน การขยายอาชีพ มีลักษณะโครงสรางการเขียนที่ประกอบดวย
ก. ชวงระยะเวลาทีเ่ ราไปสุดทางของการขยายอาชีพในชวงนี้ จะเปนระยะเวลา กีป่  พ.ศ.
อะไร
ข. ความคิด เปาหมาย ลักษณะความสําเร็จทีเ่ ราจะไปถึงอยางมีความพอดี และทาทาย
ความสามารถของเรา คืออะไร

ตวั อยางขอ ความวสิ ยั ทัศน

“ พ.ศ. 2551 ไรท นเหนอ่ื ยผลิตผักสดผลไมเกษตรอนิ ทรยี เ ขา สูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปร

จากขอความวิสัยทัศน ตัวอยางขางตน สามารถจําแนกใหมองเห็นโครงสรางการเขียนไดดังนี้
ก. ชวงระยะเวลาที่จะไปสุดทาง คือ ป พ.ศ. 2551
ข. ขอความ ความคิดลักษณะความสําเร็จทีจ่ ะไปถึงอยางมีความพอดีและทาทาย คือไรทน
เหน่อื ยสามารถผลติ ผกั สด ผลไม เกษตรอินทรียเขาสูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปรได

จึงอาจสรุปไดวาการกําหนดวิสัยทัศนไมใชเปนการกําหนดเพื่อความนาสนใจ แตเปนการ
กําหนดใหมองเห็นทิศทางของธุรกิจที่เราจะตองฝาฟนอุปสรรคตางๆ ไปใหถึงได

1.2 การเขียนภารกิจ การเขียนขอความภารกิจเปนการดําเนินการตอเนื่องจากการกําหนด
วิสัยทัศน วาเราจะตองมีภารกิจทีส่ ําคัญ อะไรบาง ทีเ่ ราทําใหการขยายอาชีพบรรลุผลสําเร็จไดตาม
วสิ ยั ทศั น โดยมแี นวทางการคดิ และเขยี นดงั น้ี

1.2.1 การวิเคราะหวา หากจะใหเกิดความสําเร็จตามวิสัยทัศน จะตองมีภารกิจอะไรบาง
ในทางธุรกิจมีภาระท่สี าํ คญั 4 ประการ คือ

ก. ภารกจิ ดา นทนุ ดาํ เนนิ การ
ข. ภารกิจดา นลูกคา
ค. ภารกจิ ดา นผลผลิต
ง. ภารกจิ ดานการเรียนรพู ฒั นาตนเองและองคก ร
ดงั นน้ั การดาํ เนนิ การขยายอาชพี อาจใชภ ารกจิ ทง้ั 4 กรณมี าคดิ เขียนภารกจิ นาํ ไปสคู วามสาํ เร็จได
1.2.2 โครงสรางการเขียนภารกิจมีองคประกอบรวม 3 ดาน คอื
ก. ทําอะไร (บอกภาระสําคัญที่กระทบตอความสําเร็จ)
ข. ทําไมตองทํา (บอกเหตผุ ลหรือจุดประสงค)
ค. ทําอยางไร (บอกวธิ ีดําเนนิ การทส่ี ําคญั และสง ผลตอความสําเรจ็ จริง)

123

ตวั อยางขอความภารกจิ ของไรท นเหนือ่ ย

1. ขยายพน้ื ทก่ี ารผลิต 20 ไร เพ่ือใชผลติ ผกั สดอินทรยี  ดว ยการพฒั นาคุณภาพดินดวยปุยพืชสด
เพิ่มแรงงาน 10 คน จัดหานาํ้ ใหไ ดว นั ละ 300 ลูกบาศกเมตร

2. สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา เพื่อขยายการตลาดดวยการจัดทําเว็บไซดของตนเอง จัดทําสารคดี
เผยแพร สปั ดาหละ 1 เร่ือง และเว็บบอรดแลกเปลี่ยนเรียนรูกบั ลกู คา และผสู นใจ

3. ยกระดับคุณภาพผลผลติ ใหเ ปนไปตามมาตรฐานเกษตรอินทรยี ย ุโรป เพ่อื ใหสามารถสงออก
ตางประเทศได ดว ยการพฒั นาคุณภาพดินไมใ หปนเปอ นโลหะหนัก และจดั การแปลงเกษตรให
เปน ระบบนิเวศนธ รรมชาติ

4. พัฒนาคนงานใหทํางานตามขั้นตอน เพื่อติดตามหาขอบกพรองและปฏิบัติการแกไข
ขอบกพรองไดดวยการสรางความตระหนักใหเห็นความสําคัญของมาตรฐานคุณภาพ และรวม
เขียนเอกสารขั้นตอนการทํางาน

จากตัวอยางขอความภารกิจของไรทนเหนื่อย นํามาจําแนกขอความตามลักษณะโครงสรางการ
เขยี นไดด งั น้ี

ทาํ อะไร ทาํ ไมตองทํา ทาํ อยางไร

1. ขยายพ้ืนทีก่ ารผลติ 20 ไร เพ่อื ใชผลิตผักสดอินทรีย โดยการพัฒนาคณุ ภาพดินดว ยปุย

พืชสด เพิ่มแรงงาน 10 คน จัดหา

นาํ้ วนั ละ 300 ลูกบาศกเ มตร

2. สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา เพอ่ื ใหล กู คามน่ั ใจวาไดบ รโิ ภค ดว ยการจัดทาํ เว็บไซดข องตนเอง

อาหารคุณภาพ สะอาด ปลอดภยั จดั ทาํ สารคดีเผยแพรส ปั ดาหละ

1 เรื่อง และเว็บบอรดแลกเปลี่ยน

เรียนรกู ับลูกคา

3. ยกระดบั คุณภาพผลผลิตให เพอ่ื ใหสามารถสงออกไปสู ดว ยการพฒั นาดินไมใ หป นเปอ น

เปนไปตามมาตรฐานเกษตร ประเทศสิงคโปรได โลหะหนกั ตามมาตรฐานพัฒนา

อนิ ทรยี ย ุโรป ระบบนิเวศแปลงเกษตรใหเปน

ระบบนิเวศธรรมชาติ

4. พัฒนาคนงานใหทํางานตาม เพื่อใหสามารถติดตามหา ดวยการสรางความตระหนกั ให

ขน้ั ตอนได ขอ บกพรอ งและปฏบิ ัติการแกไข เห็นความสําคัญของมาตรฐาน

ขอบกพรองได คณุ ภาพผลผลิตและรวมเขียน

เอกสารขั้นตอนการทํางาน

124

จึงสรุปไดวาการขยายอาชีพใหเกิดความพอดีนัน้ เปนไปตามศักยภาพของผูป ระกอบ
อาชีพ แตการกําหนดทิศทางขยายอาชีพนั้นตองมองเห็นทิศทางที่จะไปถึงและรูวามีภารกิจอะไรบาง ตอง
ทําอยางไรใหมองเห็นรูปธรรมของการขยายอาชีพที่กาวออกไปขางหนา

2 การระบุกลยุทธ การทีจ่ ะขยายอาชีพใหบรรลุตามวิสัยทัศน ตองมีแนวทางปฏิบัติสู
ความสําเร็จ เพื่อชัยชนะเราเรียกวา กลยุทธ ดังนัน้ การกําหนดกลยุทธเพือ่ ใหการขยายอาชีพสูค วามสําเร็จ
จงึ กาํ หนดกลยทุ ธจากภารกิจทจ่ี ะทําทัง้ 4 ดา นตามแนวคดิ ดงั น้ี

2.2 นาํ ขอความภารกิจในสวนทําอยางไรมาพิจารณาวามีกิจกรรมที่จะตองทําอะไรบาง

ตวั อยา ง การพิจารณาในสวน ทําอยางไรของภารกิจที่ 1 มีกิจกรรมที่ตองทําดังน้ี
1. พฒั นาคุณภาพดินดว ยปยุ พืชสด
2. เพิ่มแรงงาน 10 คน
3. จดั ใหมนี ้ําใชเพมิ่ วันละ 300 ลูกบาศกเมตร

2.3 คิดพิจารณาวา กิจกรรมใดเปนกิจกรรมทีย่ ุง ยากและเปนแกนหลักสําคัญของความสําเร็จใน
ภารกิจนี้ จะตองใชเทคนิควิธีอะไรเขามาเปนกลยุทธในการทํางานดังตัวอยาง

กจิ กรรม สรุปผลการพจิ ารณา ลําดับ เทคนิควธิ กี ารท่จี ะใช
ความสําคัญ เปนกลยุทธ
1. พฒั นาคุณภาพดิน เปนกิจกรรมที่ตองทํากรอบการ
ดว ยปุยพชื สด ผลติ เปนระยะๆ อยางตอเน่ือง 1 ใชจอบหมุนฟนดนิ และ
2. เพิ่มแรงงาน 10 คน เพียงประกาศรับสมัครแลวชี้แจงให วชั พชื เขา ดว ยกัน
ทํางานตามขั้นตอน 3
3. จดั นํา้ เพิ่มวันละ 300 วา จางผรู บั เหมา สํารวจ เจาะหานาํ้ 2 -
ลกู บาศกเมตร ทาํ เสร็จแลว กใ็ ชไ ดเ ลย
-

2.4 สรปุ ระบุกลยุทธ และเปาหมายกลยุทธดวยการนําผลการวิเคราะหกําหนดเทคนิควิธีการมา
เปนกลยุทธ และนําขอความสวนที่บอกวาทําอะไรมาเปนเปาหมายกลยุทธ ดังตัวอยางนี้

2.4.2 กลยทุ ธดาํ เนนิ การคอื การใชจอบหมนุ พัฒนาคุณภาพดิน
2.4.3 เปาหมายกลยุทธคอื การพฒั นาคุณภาพดนิ 20 ไร

125

ตัวอยางผลการพจิ ารณากาํ หนดกลยุทธข ยายอาชีพเกษตรอินทรยี ข องไรท นเหนื่อยดงั นี้

ผลการพิจารณาขอความทาํ ขอ ความภารกจิ ในสวน ทาํ ขอความกลยทุ ธส คู วามสําเร็จ
อยางไร และกําหนดเทคนคิ วิธีใน อยา งไร นาํ มาใชก ําหนด ของการขยายอาชีพ

กิจกรรมที่สําคญั สงผลตอ เปาหมายกลยุทธ
ความสําเร็จของภารกจิ

1. ใชจ อบหมุนพัฒนาคณุ ภาพ ขยายพ้ืนทกี่ ารผลติ 20 ไร ใชจอบหมุนพัฒนาคุณภาพดิน

ดนิ ในการขยายพ้ืนทีก่ ารผลติ จาํ นวน

20 ไร

2. ใชเวบ็ ไซดเ ผยแพร สรางความเชื่อถือใหกับลูกคา ใชเ ว็บไซดเผยแพรความรู

ความเขาใจเกษตรอินทรีย

ทางอนิ เตอรเน็ต

3. ใชองคความรูระบบนิเวศ ยกระดับคุณภาพผลผลิตใหไ ด ใชองคความรูระบบนิเวศ
ธรรมชาติ พัฒนาระบบนิเวศ ตามมาตรฐานคุณภาพเกษตร ธรรมชาติยกระดับคุณภาพ
ผลผลติ เขา สมู าตรฐานเกษตร
แปลงเกษตร อนิ ทรยี ย ุโรป

อนิ ทรยี ย ุโรป

4. พัฒนาคณะทํางานใหรเู ทา กัน พัฒนาคนงานใหทํางานตาม ใชเทคนิคการบริหารคุณภาพให

ขน้ั ตอนได คณะทาํ งานรเู ทา ทันกัน รวมกนั

ทํางานตามขั้นตอนได

3 แผนกลยุทธ ใชเปนแผนภาพรวมของการขยายอาชีพ เปนเครื่องมือควบคุม ภาพรวม
ของการจัดการขยายอาชีพที่ประกอบดวยเหตุผลที่จะทําใหการขยายอาชีพสําเร็จกับองคประกอบดานการ
ควบคุมเชิงกลยุทธ ทําใหเกิด 16 ตาราง บรรจุเงือ่ นไขสูค วามสําเร็จไวสําหรับจัดทําแผนปฏิบัติการ และ
ควบคุมภาพรวมของการดําเนินงาน

ก. องคประกอบดานเหตุผลสูความสําเร็จของการขยายอาชีพประกอบดวย
(1) ดานการลงทุน

(2) ดานลูกคา
(3) ดานผลผลิต
(4) ดา นการเรยี นรพู ฒั นาตนเอง
ข. องคประกอบดานการควบคุมเชิงกลยุทธประกอบดวย
(1) เปาหมายกลยุทธ
(2) ตัวบงชี้ความสําเร็จ
(3) ปจจัยนําเขาดําเนินงาน
(4) กจิ กรรม / โครงการที่ตองทํา

126

3.1 การเขียนแผนกลยุทธทั้งหมดจะตองบรรจุอยูใ นเอกสารหนาเดียว เพือ่ ใหมองเห็น

ความสัมพันธรว มระหวา งตารางท้ัง 16 ตารางดังตัวอยาง
ตวั อยา งเอกสาร แผนกลยทุ ธ
วิสัยทัศน “ป พ.ศ. 2551 ไรทนเหนือ่ ยผลิตผักสด ผลไมเกษตรอินทรียเขาสูต ลาดอาหารคุณภาพ

ประเทศสิงคโปรได”

เงอ่ื นไข ภารกิจดานการลงทุน ภารกิจดา นลกู คา ภารกิจดานผลผลติ ภารกจิ ดานการ
พฒั นาตนเอง

เปาหมายกลยทุ ธ ขยายพื้นทก่ี ารผลติ 20 ไร สรา งความเช่ือถอื ใหกับ ยกระดับคุณภาพ พฒั นาคนงานใหท าํ งาน
ลูกคา ผลผลติ ใหไ ดต าม ตามขั้นตอนได
มาตรฐานการเกษตร
อินทรียยโุ รป

ตวั บง ช้ีความสาํ เรจ็ - พฒั นาคณุ ภาพเปน ดนิ - ยอดสัง่ ซอ้ื เพ่ิมขน้ึ จนเต็ม - ผลการวเิ คราะห - คนงานยึดการทาํ ตาม
อนิ ทรยี ครบ 20ไร ปรมิ าณการผลติ ผลผลติ ไมพ บธาตุ เอกสารคมู อื ดําเนนิ งาน
- โครงสรางดินเปน เมลด็ กลม - ลกู คา เขา มาแลกเปลย่ี น โลหะหนักที่ระบุใน - คนงานรเู ทา ทนั กนั
สนี า้ํ ตาล ความเขา ใจเกษตรอนิ ทรีย มาตรฐาน
ในเว็บเพจส - ปราศจาก
จุลินทรยี บ ูดเนา

ปจ จัยนาํ เขา - จอบหมนุ ขนาดหนา กวา ง 120 - สารคดกี ารผลติ เกษตร เมลด็ พันธุ - เอกสารขน้ั ตอนการ
อนิ ทรียไ รท นเหนื่อยภาค ออรแ กนคิ ทาํ งาน
ดาํ เนินงาน ซม. ภาษาองั กฤษและไทย - เอกสารตรวจตดิ ตาม
- เมล็ดพนั ธปุ ยุ พชื สด
- จุลนิ ทรีย พด.1 พด.2 และ คณุ ภาพ

พด.3

กจิ กรรมโครงการ - กจิ กรรมการพฒั นาดินดานปยุ - จัดทาํ สารคดคี วามรูและ - ผลติ เมล็ดพนั ธพุ ืชผัก - ฝก อบรมการทํางาน
พชื สด แสดงผลงานเกษตรอินทรยี  ตวั ที่สามารถทาํ ได รว มกัน เพอ่ื ใหมี
- สํารวจขดุ เจาะบอน้ําบาดาล เดือนละ 1 เรอ่ื ง ความสามารถเทา ทนั กนั
ขนาด 300ม3/วนั - ติดตัง้ เวบ็ ไซด - จดั ทําเอกสารขน้ั ตอน
- จา ยแจก DVD ความรู การทาํ งานในแตล ะ
เกษตรอินทรียไรทนเหนือ่ ย กิจกรรม
- ฝก การใชเ อกสาร
ขน้ั ตอนการทาํ งาน

จากเอกสารตัวอยาง ทําใหมองเห็นสาระสําคัญทีเ่ ปนเหตุเปนผลตอความสําเร็จของการ
ขยายอาชีพเกษตรอินทรยี ไรท นเหนอ่ื ย

127

ความคิดรวบยอด ตอนท่ี 4 การจดั ทาํ แผนปฏบิ ัติการและการสรางความรอบรู

การทําแผนปฏิบัติการเปนการดําเนินงานตอเนื่องจากแผนกลยุทธ ดวยการจัดทํา

รายละเอยี ดใหเ ห็นแนวปฏบิ ัติ ในแตล ะภารกิจทีจ่ ะนําไปสูความสาํ เรจ็ ตามวสิ ยั ทศั นที่ต้ังไว
ขั้นตอนการทํางาน
1

กําหนดเปาหมายของธุรกิจ 2
กาํ หนดจดุ ประสงคก ารดาํ เนินงาน

3 7
จัดทําเอกสารแผนปฏิบัติการ
กาํ หนดลักษณะบงชคี้ วามสําเร็จ
8
4
สาํ รวจความรอบรขู องตนเอง
กาํ หนดผลทเ่ี กิด

5

กําหนดกิจกรรมและเหตุการณ

6

กาํ หนดทรพั ยากรดาํ เนินงาน

128

รายละเอยี ดขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน
1. การกาํ หนดเปาหมายของภารกจิ ดวยการวิเคราะหแผนกลยุทธในสวนเปาหมายกลยุทธของ

แตละภารกิจมาใชกําหนดเปนเปาหมายแผนปฏิบัติการดังตัวอยางนี้
1.1 ภารกิจดานการลงทุน เปาหมายปฏิบัติการ คือ
“ขยายพ้นื ทีก่ ารผลิตเกษตรอนิ ทรยี เพิม่ 20 ไร”
1.2 ภารกจิ ดา นลกู คา เปา หมายปฏบิ ัติการ คือ
“สรางความเช่อื ถอื ใหกับลูกคา”
1.3 ภารกจิ ดา นผลผลติ เปาหมายปฏบิ ตั ิการ คือ
“ยกระดบั คณุ ภาพผลผลิตใหไดม าตรฐานเกษตรอนิ ทรียยุโรป”
1.4 ภารกิจดานการพัฒนาตนเอง เปาหมายปฏิบัติการคือ
“พัฒนาความสามารถและทัศนคติคนงานใหทํางานตามขัน้ ตอนในเอกสารคูม ือ
ปฏิบัตกิ ารเกษตรอินทรียไรทนเหน่ือย”

2. กําหนดจุดประสงคการดําเนินงาน ดานเกณฑเปาหมายวาควรจะมีจุดประสงคดําเนินงานที่
สําคัญอะไรบาง ตัวอยางเชน

ขยายพน้ื ทกี่ ารผลิต 20 ไร พัฒนาคุณภาพดิน
จดั หานาํ้ ใหเพยี งพอ

จากแผนภูมิทําใหมองเห็นไดวา เปาหมายการขยายพืน้ ทีก่ ารผลิต 20 ไร มีจุดประสงค

การดําเนินงาน 2 ดานคือ การพัฒนาคุณภาพดิน และการจัดการน้ําใหเพียงพอและเขียนเปนจุดประสงค

การดาํ เนนิ งานไดด งั ตวั อยา งน้ี

เปาหมายขยายพื้นที่การผลิต 20 ไร มีจุดประสงคดาํ เนินงานดงั น้ี

1. เพือ่ พัฒนาคณุ ภาพดนิ ใหเปน ดินอนิ ทรยี ไ ด

2. เพอ่ื สํารวจและขุดเจาะนาํ้ บาดาลใหเพียงพอได
3. กําหนดลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จ ดวยการวิเคราะหจุดประสงคดําเนินงานวาลักษณะบงชี้
ความสําเร็จเปนอยางไร ดังตัวอยางนี้

จดุ ประสงคด าํ เนนิ งาน ลักษณะบง ชคี้ วามสําเรจ็

1. เพ่อื พฒั นาคุณภาพดนิ ใหเ ปนดินอินทรียไ ด 1.1 มีอนิ ทรยี วตั ถใุ นดนิ

2. เพอ่ื สํารวจขุดเจาะน้ําบาดาลไดน้ําเพียงพอ 2.1 พบน้ําใสสะอาด

129

4. กําหนดผลที่เกิด ดวยการวิเคราะหลักษณะบงชีค้ วามสําเร็จรวมกับความตองการจําเปนที่
แทจรงิ แลวระบผุ ลทเ่ี กดิ ดังตัวอยางน้ี

จดุ ประสงคด าํ เนนิ งาน ลักษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จ ผลทีเ่ กิด

1. เพ่ือพัฒนาคุณภาพดินใหเ ปน 1.1 มอี นิ ทรียว ัตถใุ นดนิ - ซากพชื ยอยสลายเปนสีน้าํ ตาล

ดินอินทรยี  พรอมปลดปลอยธาตุอาหารให

พืช

- โครงสรา งดินเปน กอนกลม

- ดนิ มีกลนิ่ หมกั เหมือนเห็ดหรือ

ตะไครน ํา้

2. เพอื่ สํารวจขุดบอบาดาลไดน ํ้า 2.1 พบน้ําใสสะอาด - นํา้ มีคา PH 6.8
- ปริมาณนาํ้ ท่ีได 15ม3/ชม.
เพียงพอ

5. กําหนดกิจกรรมและเหตุการณ ดวยการวิเคราะหผลทีเ่ กิดวาถาจะใหเกิดผลดังกลาวจะตอง
ทํากิจกรรมและมีเหตุการณอะไรบางและสามารถทําไดจริง ดังตัวอยางนี้

จดุ ประสงคการ ลักษณะบงชคี้ วามสาํ เร็จ ผลท่เี กดิ กิจกรรมและเหตผุ ล
ดาํ เนนิ งาน

1. เพ่ือพฒั นา 1.1 มอี ินทรียวตั ถุในดนิ - ซากพืชยอยสลายเปนสี 1. ปลูกปยุ พชื สดประกอบดว ย

คุณภาพดินให น้ําตาลพรอมปลดปลอยธาตุ เหตุการณท จี่ ะตองทําดังนี้

เปน ดินอินทรยี  อาหารใหพ ชื (1) ไถบุกเบกิ พรวนดนิ

- โครงสรา งเปนดนิ กอนกลม (2) หวานเมล็ดปอเทือง

- ดินมกี ล่ินหมักเหมอื น (3) ใหนาํ้ ทกุ 3 วนั
(4) บํารุงดูแลรักษาจนอายุครบ
เหด็ หรอื ตะไครน้าํ
40 วนั

2. สบั พรวนปุย พชื สดคลุกเขา

กับดินประกอบดวยเหตุการณ

ดงั น้ี

(1) สบั พรวนตน ปอเทืองคลกุ

ลงดนิ

(2) ใหน ้าํ ผสมจลุ ินทรีย พด.2

ทุก 2 วนั

(3) ครบ 15 วนั ตรวจสอบการ

หมักสลายของดนิ

130

จุดประสงคก าร ลักษณะบง ชค้ี วามสาํ เร็จ ผลท่เี กิด กจิ กรรมและเหตผุ ล
ดาํ เนนิ งาน

(4) สับพรวนใหซากยอยสลาย

กระจายตัวอยางสม่ําเสมอ

(5) เมื่อกระบวนการหมักครบ

25 วนั ทําการตรวจสอบวา

เปนไปตามผลที่เกิดหรือไม

6. กําหนดทรพั ยากรการดําเนินงาน ดวยการวิเคราะหกิจกรรมและเหตุการณวาจะใชทรัพยากร
วสั ดุ แรงงาน และระยะเวลา เทา ไร

กจิ กรรมและเหตุการณ ระยะเวลา แรงงานท่ี วัสดุ เครื่องจักรกล
ของงาน ตองใช

1. การปลกู ปุยพืชสด
(1) ไถบกุ เบกิ จากหนา ดนิ 20 ไร 1 วนั 1 คน นํ้ามนั ดเี ซล 100 ลิตร รถแทกเตอร 35 Hp
1 วนั 1 คน น้าํ มนั ดีเซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp
(2) ไถแปรยอ ยดนิ 20 ไร 1 วนั 4 คน เมลด็ ปอเทือง 100 กก. -

(3) หวา นเมลด็ ปอเทือง 20 ไร 14 วนั 1 คน - -

(4) ใหนาํ้ ทกุ 3 วนั 1 คน - -
(5) บํารุงดูแลรกั ษาจนอายุ 40 วัน 45 วนั

2. หมกั ปยุ พชื สด 1 คน นาํ้ มันดีเซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp
(1) ไถสับพรวน ปอเทืองคลุกลง 1 วนั
ดนิ พว งจอบหมุนขนาด
1.20 เมตร

(2) ใหน ํ้าผสมอนิ ทรีย พด.2 ทุก 2 8 วนั 1 คน จุลนิ ทรียข ยายจาก พด.2 -

วนั จาํ นวน 3,200 ลิตร -
(3) ตรวจสอบการหมักสลายของ 1 วนั 1 คน -

ซากปยุ พชื สดเขากบั ดิน
(4) ไถสบั พรวนใหซ ากพืชยอ ย 1 วนั 1 คน น้ํามนั ดเี ซล 60 ลติ ร รถแทกเตอร 35 Hp
พว งจอบหมุนขนาด
สลายกระจายตวั อยาง
1.20 เมตร
สม่ําเสมอ
(5) เมื่อการหมักครบ 25 วัน ทาํ 1 วนั 1 คน -
-
การตรวจสอบวาเปนไปตาม

ผลท่ีเกดิ ทีก่ ําหนดไวหรือไม

131

ตัวอยางบางสว นของแผนปฏิบัตกิ ารขยายอาชพี เกษตรอินทรียไ รท นเหนอื่ ย

แผนปฏิบัติการขยายอาชีพเกษตรอินทรีย
ไรท นเหนือ่ ย

เลขท่ี 19 หมู 8 ตําบลหนองแขม อาํ เภอโคกสาํ โรง จงั หวัดลพบรุ ี

วสิ ยั ทัศน
“พ.ศ. 2551 ไรท นเหน่ือยผลติ ผักสด ผลไมเกษตรอินทรียเขาสูตลาดคุณภาพประเทศสิงคโปร”

ภารกจิ การขยายอาชีพ
1. ขยายพื้นที่การผลิต 20 ไร เพื่อใชผ ลิตผักสดอนิ ทรยี  ดวยการพัฒนาคุณภาพดินโดยปุยพืชสด

เพิ่มแรงงาน 10 คน และจดั หานาํ้ ใชว นั ละ 300ม3
2. สรางความเชือ่ ถือใหกับลูกคาเพื่อขยายตลาดดวยการจัดทําเว็บไซต จัดทําสารคดีเผยแพร

และเวบ็ บอรดแลกเปลยี่ นเรยี นรกู บั ลูกคา และผสู นใจ
3. ยกระดบั คุณภาพผลผลิตใหเ ปนไปตามมาตรฐานเกษตรอินทรียย ุโรป เพ่ือใหสามารถสงออก

ตางประเทศดวยการพัฒนาคุณภาพดินไมใหปนเปอ นโลหะหนัก และจัดการแปลงเกษตรใหเปนระบบ
นิเวศธรรมชาติ

4. พัฒนาคนงานใหทํางานตามขัน้ ตอน เพื่อติดตามหาขอบกพรองและปฏิบัติการแกไข
ขอบกพรองดวยการสรางความตะหนักใหเห็นความสําคัญของมาตรฐานคุณภาพและรวมเขียนเอกสาร
ขั้นตอนการทํางาน
กลยทุ ธสูค วามสําเร็จของการขยายอาชพี

เพือ่ นําไปสูค วามสําเรจ็ จึงกําหนดกลยทุ ธดําเนินการดังน้ี
1. ใชจอบหมุนเปนหลกั พัฒนาคุณภาพดนิ ในการขยายพ้นื ทกี่ ารผลติ จาํ นวน 20 ไร
2. ใชเว็บไซตเผยแพรความรูความเขาใจเกษตรอินทรียทางอินเตอรเน็ต
3. ใชองคความรรู ะบบนิเวศธรรมชาตยิ กระดับคุณภาพผลผลิตเขา สมู าตรฐานเกษตรอนิ ทรยี ย โุ รป
4. ใชเทคนิคการบริหารคุณภาพใหคณะทํางานรูเทาทันกันรวมกันทํางานตามขั้นตอนได

132

เงอ่ื นไข ภารกจิ ดา นการลงทุน ภารกิจลูกคา ภารกิจดา นผลผลิต ภารกิจดานพฒั นา
ตนเอง

เปาหมายกลยุทธ ขยายพื้นท่ีการผลติ 20 สรางความเชื่อถือ ใชมาตรฐานเกษตร พฒั นาคนงานให

ไร ใหกบั ลูกคา อินทรยี  ทํางานตามขั้นตอนได

ตัวบงชี้ความสําเร็จ - ดินมีคณุ ภาพเปนดิน - ยอดสั่งซ้อื เพม่ิ ขึ้นจน - ไมพบธาตุโลหะ - คนงานยดึ การทํางาน
อินทรยี ครบ 20 ไร เตม็ ปรมิ าณการผลติ หนกั ตามมาตรฐานใน ตามเอกสารคูมือ
ผลผลิต ดาํ เนนิ งาน
- โครงสรางคิดเปน - ลูกคาเขามา

เมล็ดกลมสีนา้ํ ตาล แลกเปลยี่ นเรียนรู - ปราศจากจุลินทรีย - คนงานรูเทาทันใน
เกษตรอนิ ทรยี ใ นเว็บ บดู เนา กิจกรรมตางๆ ทํางาน

บอรด แทนกนั ได

ปจจยั นําเขา - จอบหมุนขนาด 120 สารคดเี กษตรอินทรยี  เมลด็ พันธุจากแปลง - เอกสารคูมือ
ไรท นเหนือ่ ยภาค ออรแกนคิ ดาํ เนนิ งาน
ดาํ เนนิ งาน ซม.
- เอกสารตรวจติดตาม
- เมล็ดพันธุป ุยพชื สด ภาษาไทย – องั กฤษ
คณุ ภาพ
- จุลนิ ทรีย พด.1

พด.2 และพด.3

กจิ กรรมโครงการ - การพฒั นาดนิ เปน - จัดทําสารคดีความรู ผลิตเมล็ดพนั ธุบางสาย - ฝกอบรมการทํางาน
และแสดงผลงาน พันธุที่สามารถทาํ ได รวมกนั รูเทา ทันกัน
ปยุ พืชสด

- สํารวจขุดเจาะน้ํา เกษตรอนิ ทรยี เ ดือนละ - จัดทําเอกสาร
บาดาลขนาด 300ม3/วัน 1 เร่ือง
ขั้นตอนการทํางานใน

- ตดิ ตั้งเวบ็ ไซต แตละกิจกรรม

- แจกจา ย DVD - ฝกการใชเอกสาร

ความรูเกษตรอินทรีย ขั้นตอนการทํางาน

ไรทนเหนอ่ื ย

7. การจัดทําเอกสารแผนปฏิบัติการ ดวยการทําสาระจากผลการวิเคราะหทัง้ 6 ดานมาจัดเปน
เอกสารแผนปฏิบัติการทีส่ ามารถใชเปนเอกสารคูม ือบริหารจัดการของผูป ระกอบการขยายอาชีพ โดยมี
โครงสรางการจัดเอกสารดังตัวอยางนี้

1. ชื่อแผนขยายอาชีพ
2. วิสัยทัศนการขยายอาชีพ
3. พันธกิจการขยายอาชีพ
4. กลยุทธด าํ เนินการ

133

5. แผนกลยุทธขยายอาชีพ
6. แผนปฏิบัตกิ ารดานทุน

- เปาหมายดําเนินงาน
- จุดประสงคดําเนินงาน

- แผนปฏบิ ัตกิ าร
7. แผนปฏิบัตกิ ารดา นผลผลติ

- เปาหมายดําเนินงาน
- จุดประสงคดําเนินงาน
- ลักษณะบงชค้ี วามสาํ เรจ็
- แผนปฏิบตั ิการ
8. แผนปฏบิ ตั กิ ารดานลูกคา
- เปาหมายดําเนินงาน
- จุดประสงคดําเนินงาน

- แผนปฏบิ ตั กิ าร
9. แผนปฏบิ ตั กิ ารดา นการพฒั นาตนเอง

- เปาหมายการดาํ เนินงาน
- จุดประสงคการดําเนินงาน
- แผนปฏิบัติการ
แผนปฏิบตั กิ ารดานทนุ
1. เปาหมายดําเนินงาน
“จะดาํ เนนิ การขยายพน้ื ที่การผลติ เกษตรอนิ ทรียเ พมิ่ 20 ไร”
2. จุดประสงคการดําเนินงาน
เพื่อใหบรรลุเปาหมายการดําเนินงานจึงกําหนดจุดประสงคการดําเนินงานดังนี้

- เพอ่ื พัฒนาคุณภาพดินใหเ ปน ดนิ อนิ ทรยี ไ ด
- เพื่อสํารวจขุดเจาะน้ําบาดาลใหเพียงพอตอการดําเนินงาน
3. แผนปฏบิ ัตกิ ารดา นทุน

จดุ ประสงคท ่ี 1 เพ่อื พฒั นาคณุ ภาพดนิ ใหเปน ดินอินทรีย

134

ลกั ษณะ กจิ กรรมและเหตุการณ เวลา แรงงาน วัสดุ เครอ่ื งมอื
บงชี้ ผลที่เกิด ของ ท่ีตองใช
ความสําเร็จ 1.1 การปลูกปุย พชื สด งาน นาํ้ มันโซลา 100 รถไถ 35 แรงมา
(1) ไถบกุ เบกิ ตากหนา ดิน 20 ไร 1 คน
1. มปี ุย (2) ไถแปรยอ ยดิน 20 ไร 1 วนั 1 คน ลติ ร รถไถ 35 แรงมา
พชื สด (3) หวา นปอเทือง 20 ไร 1 วนั 4 คน
เพียงพอ (4) ใหน้าํ ทุก 3 วนั 1 วนั 1 คน นา้ํ มันโซลา 60 -
(5) บํารงุ รักษา 14 วนั 1 คน
45 วนั ลติ ร -
1 คน
1 คน เมลด็ ปอเทือง -
1 คน
100 กก.
1 คน
1 คน -
1 คน
-

2. ซาก 1.2 สบั พรวนปุย พืชสดคลุกหมกั ลง 1 วนั น้ํามันโซลา 60 รถไถ 35 แรงมา

พชื ยอย ดนิ ลติ ร -
มี สลายเปน (1) ไถสับพรวนปุย พืชสดคลกุ ลงดนิ 8 วนั
จลุ นิ ทรีย พด.2
อินทรยี วัตถุ สนี ้าํ ตาล (2) ใหนํ้าผสมจุลนิ ทรยี  พด.2 ทกุ 2 วนั -
ในดนิ 1 วนั ขนาด 3,200 ลติ ร

(3) เมื่อครบ 15 วัน ตรวจสอบการ -

สลายของซากพืชในดิน

3. เกดิ 1.3 หมกั สงั เคราะหด ินใหม ี

อินทรียมี อนิ ทรยี วัตถุ นาํ้ มันโซลา 60 รถไถ 35 แรงมา
กลน่ิ หอม (1) ไถสับพรวนซากพชื ใหก ระจาย 1 วนั ลติ ร -
-
เหมอื น สม่ําเสมอ 12 วนั -
เหด็ (2) หมักสงั เคราะหตออีก 25 วนั โดย
-
โครงสรา ง ใหนา้ํ ทุก 2 วนั 1 วนั
ดนิ รวมตวั (3) ตรวจสอบการยอยสลายและการ

เปน กอ น เกดิ อนิ ทรียวตั ถุ

กลม

135

จุดประสงคท ่ี 2 เพือ่ สํารวจขดุ เจาะน้ําบาดาลใหเพียงพอตอการดําเนินงาน

ลกั ษณะ ผลท่เี กดิ กจิ กรรมและเหตกุ ารณ เวลา แรงงาน วัสดุ เครือ่ งมอื
บง ช้ี งาน ทีต่ อง
ความสําเร็จ ใช

1. 1.1 สํารวจขุดเจาะน้ําบาดาล 7 วนั - 120,000 บาท ระบบใชลมดัน
ปริมาณ (1) จางบริษัทขุดเจาะ
หวั เจาะกระแทก
น้าํ ทีไ่ ด (2) ตรวจสอบปรมิ าณน้ําที่ไหล หนิ
15ม3/ชม. ยอ นกลบั มาใหไ ดไมตาํ่ กวา 15ม3/

ชม.

2. 1.2 จัดระบบการกระจายน้ํา 1 4 คน ทอ PVC หนา 2 น้ิว หวั สบู นาํ้ ขนาด
กระจาย (1) ตดิ ตงั้ หัวสบู นํา้ ระดบั ลกึ
10 เสน 2 แรงมา
น้าํ เต็ม (2) ติดต้ังเคร่อื งดันนํา้ 1 1 คน - เครื่องดันน้าํ
พื้นที่ 20 4 คน ขนาด 2 แรงมา
ไร สง ออก 2 นว้ิ
10 วนั
(3) จัดระบบจายน้ําในแปลง ความดนั 4.5 – 5
เกษตร บาร

8. สํารวจความรอบรูของตนเอง เมื่อทําแผนปฏิบัติการเสร็จผูข ยายอาชีพควรทบทวนตนเองวา
มีความรอบรูเ พียงพอหรือไมดวยการ พิจารณาตนเองในชองกิจกรรมและเหตุการณวามีขอใดทีย่ ังไม
ชัดเจนหรือรูไมจริง ก็ควรแสวงหาความรูใหพ อเพียงทีจ่ ะทาํ ใหก ารดาํ เนินงานผดิ พลาดนอ ยลง

136

ตอนท่ี 5 การขับเคลือ่ นแผนสูความสําเรจ็
ความคิดรวบยอด

การขับเคลือ่ นแผนสูค วามสําเร็จอยางมีคุณธรรม เปนการจัดการดําเนินงานอยางเปนระบบ เปน
วงจรหมุนเวียนที่เริ่มตนจากการศึกษาทําความเขาใจแผนกําหนดแนวปฏิบัติ (P) แลวดําเนินการทํางาน
ตามแนวปฏบิ ตั ทิ ก่ี าํ หนด (D) ระหวางปฏิบัติงานตามแนวปฏิบัติตองดําเนินการตรวจสอบหาขอบกพรอง
(C) และปฏิบัติการแกไขขอบกพรองใหหมดไป (A) การจัดการตามวงจร PDCA ดังกลาวจะตองอยูบน
ฐานคุณธรรมทีป่ ระกอบดวย ความขยัน ความประหยัด ความซือ่ สัตย และความอดทน จะนําไปสูก าร
ขับเคลือ่ นแผนสคู วามสาํ เรจ็ อยางมคี ณุ ธรรม
ขน้ั ตอนดาํ เนนิ งาน

1. ศกึ ษาแผนกาํ หนดแนวปฏิบตั ิ (P) ขยัน
2. ทํางานตามแนวปฏิบัติ (D)
P 3. ตรวจสอบหาขอบกพรอง(C) ประหยัด 5 ประเมิน
A CD ซ่ือสัตย

4. ปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง (A) อดทน

รายละเอียดการดําเนนิ งาน
1. การศกึ ษาแผนและกําหนดแนวทางปฏิบัติ ดวยการนําแผนปฏิบัติการมาศึกษาทบทวน วาจะ

ทําอะไร อยางไร ตองปรับปรุงแกไขแผนในสวนใด กําหนดแนวทางปฏิบัติบนฐานของความขยัน
ประหยดั ซ่อื สตั ย และอดทน

2. ทํางานตามแนวปฏิบัติ ดวยการนําแนวปฏิบัติมาเขียนเปนเอกสารใบสัง่ งาน ใชสรางความ
เขาใจกบั ผรู บั ผดิ ชอบ แลวมอบหมายใหทําตามแนวปฏิบัติ

3. ตรวจสอบหาขอบกพรอง เปนการทํางานของผูป ระกอบการหรือผูร ับมอบหมายดําเนินการ
ติดตามการทํางานของผูรับผิดชอบ วาทําตามขั้นตอนหรือไมทํา และเกิดผลเสียหายอยางไร ลักษณะความ
รุนแรงเปนอยางไร เกิดผลกระทบอะไรบาง

4. ปฏิบัติการแกไขขอบกพรอง เปนการทํางานรวมกันระหวางผูประกอบการกับผูร ับ
มอบหมายใหทํางาน รวมกันคิดหาแนวทางแกไขขอบกพรองลดความเสียหาย

137

5. การประเมินพัฒนา เปนการประเมินเทียบเคียงผลการดําเนินงานทีเ่ กิดจริงกับผลทีเ่ กิดตาม
แผนกําหนดวาสอดคลองเกิดไดจริงหรือเกิดไมได เปนเพราะการวางแผน หรือวาเปนเพราะบุคลากร ถา
ความผิดพลาดเกิดจากแผนก็ดําเนินการพัฒนาแผน แตถาความผิดพลาดเกิดจากบุคลากรจะตองทบทวน
วาเกิดจากอะไร เชน เกิดจากความรูความเขาใจสับสน ก็ดําเนินการทบทวนใหความรูสรางความเขาใจให
ชัดเจน แตถาเกิดมาจากทัศนคติตอการทํางานไมดี ไมใหความสําคัญตอการทํางานตามขัน้ ตอน ก็ควรจะ
สับเปลี่ยนหนาที่ไมตองมีความรับผิดชอบมากนัก

กจิ กรรมท่ี 16
ผูเ รียนศึกษาเอกสารหมายเลข 18 แลวใชกรอบความคิดทีส่ รุปได พัฒนาตนเองตามขอ 3

ประเมินเทียบเคียงความคิดและตัวอยางตามเอกสารหมายเลข 18 มีความเปนไปไดทีจ่ ะใชกับชีวิตจริงได
หรอื ไม มขี อบกพรอ งอะไรและควรปรับปรุงพัฒนาการจัดทําแผนธุรกิจของตนเองแบบใด

138

บทที่ 7
การขับเคลอ่ื นธุรกจิ เพื่อการขยายอาชพี

ผลการเรียนรทู คี่ าดหวัง
สามารถตรวจสอบระบบธุรกิจเพื่อการขยายอาชีพได

ขอบขา ยเน้ือหา
เรอื่ งท่ี 1. การควบคุมใหการขยายอาชีพเปนไปตามแผนกลยุทธ
เร่ืองที่ 2. การตรวจสอบใหการปฏิบัติการขยายอาชีพเกิดผลตามแผนปฏิบัติการ

สอ่ื ประกอบการเรียนรู
1. เอกสารหมายเลข 20 แบบบันทึกระบบรายการกฎ ระเบียบทสี่ าํ คัญ
2. เอกสารหมายเลข 21 ใบความรูเรื่อง การจัดทํากฎ ระเบียบการดําเนินงาน
3. เอกสารหมายเลข 22 ใบความรูเรื่อง การกํากับ ดูแลการขยายอาชีพ
4. เอกสารหมายเลข 23- ใบความรเู รอ่ื ง การตรวจสอบหาขอ บกพรอ งการทาํ งานตามแผนปฏบิ ตั ิการ
5. เอกสารหมายเลข 24 แบบบันทึกผลการตรวจสอบหาขอบกพรอง และสรุปผลขอบกพรอง

139

เร่อื งที่ 1 การควบคุมใหการขยายอาชีพเปนไปตามแผนกลยุทธ

ลกั ษณะบงช้คี วามสําเร็จของการเรียนรู
1. จัดระเบียบการทํางานได
2. กาํ กบั ดแู ลใหก ารดาํ เนนิ งานเปน ไปตามแผนกลยทุ ธไ ด

แผนปฏิบัตกิ ารเรยี นรู
ลักษณะบง ช้ีความสําเรจ็
ของการเรยี นรู กิจกรรม การวัดผล ประเมินผล สื่อการเรียน

1. จัดระเบียบการทํางานได เรยี นรดู ว ยตนเอง 1. ผลการคดิ สว นตัววา เอกสารหมายเลข 19
1. ใหผูเ รียนคิดวิเคราะหวา แบบบันทึกรายการ
การทํางานรวมกัน กฎ ระเบยี บท่ีสําคญั
การดําเนินงานรวมกันหลาย
ควรจะมีกฎระเบียบที่ เอกสารหมายเลข 20
ฝาย ควรจะมกี ฎระเบยี บ ใบความรูเรื่องการ
สาํ คญั ดานใดบาง จดั ทํากฎ ระเบียบการ
ท่ีสาํ คัญอะไรบาง แลวเขียน ดาํ เนนิ งาน

บันทกึ ลงในเอกสารหมายเลข 19 เอกสารหมายเลข 20
ใบความรูเรอ่ื งการกํากบั
2. ใหผ ูเรยี นศกึ ษาเอกสาร 2. ผลการคดิ กฎ ระเบียบ ดูแลการขยายอาชีพ

หมายเลข 20 ใบความรูเรื่อง การทํางานให
เหมาะสมกับสภาพ
การจัดทํากฎระเบียบ
การขยายอาชีพของ
การดาํ เนินงาน แลว คิด
เปรยี บเทียบกบั สงิ่ ทีต่ นเองคิด ตนเอง

เอาไวต ามเอกสารหมายเลข

20 แลว ดาํ เนินการพฒั นา

กฎ ระเบียบการทํางานให

เหมาะสมกับสภาพการ

ดําเนินงานขยายอาชีพของ

ตนเอง

2. กํากับ ดูแลใหการ เรียนรูด วยตนเอง 3. ผลการจดั ทาํ ผังการ
ดาํ เนนิ งานเปน ไปตาม 1. ใหผ เู รยี นศึกษาเอกสาร
แผนกลยทุ ธ ไหลของงานที่ใช
หมายเลข 21 ใบความรู
กาํ กบั ดแู ลการ
เร่ืองการกํากบั ดแู ล
ดําเนินการขยายอาชีพ
การขยายอาชีพ

2. ใหผูเ รียนทดลองจัดทาํ ผัง

การไหลของงานการขยายอาชีพ

140

เอกสารหมายเลข 20 : แบบบนั ทึกรายการกฎ ระเบียบท่สี าํ คญั

ขอ เสนอแนะ ขอใหผูเ รยี น คิดพิจารณาวาในการขยายอาชีพ เราจะตองมีผูรวมงานระดับตาง ๆ เพิ่มเขา

มามากมาย เราควรคํานึงถึงอะไรบางที่จะตองนํามาเปนกฎ ระเบียบของการทํางาน
รวมกัน ขับเคลื่อนแผนการขยายอาชีพไปสูความสําเร็จ

อะไรทจี่ ะตอ งนํามากําหนดเปนระเบยี บ ขอ กําหนดเก่ียวกับระเบียบที่ควรจะมี
ตัวอยาง
1.1 เวลาการเขา – เลกิ งาน …………………..
1.การเขาปฏิบัติงาน 1.2 การแตงกาย ...............................................
1.3 จรรยา มารยาท ...........................................

141

เอกสารหมายเลข 21 : ใบความรู เร่อื ง การจดั ทาํ กฎ ระเบยี บการดาํ เนนิ งาน

ความคิดรวบยอด
การจัดใหมีกฎ ระเบียบการดําเนินงานเปนสวนหนึง่ ของการควบคุมการดําเนินงานสู

ความสําเร็จ ตามหลักการบริหารจัดการยุคใหมทีจ่ ะมีขอกําหนดเปนแนวทางเดียวกันทีเ่ ริ่มตนจากการมี
ปรัชญาอุดมการณรวมกัน ระเบียบวิธีการดําเนินงาน กฎแหงความปลอดภัย และการสรางแรงจูงใจ
รว มกนั เพื่อใหท กุ คนถือปฏบิ ตั ิรว มกนั

โครงสรา งของกฎระเบยี บการดาํ เนนิ งาน
โครงสรางของกฎระเบียบหรือขอตกลงการทํางานรวมกันจะมีองคประกอบหลัก ดังนี้
1. แนวคิดอุดมการณของการขยายอาชีพ
2. วิถีชีวิตในการทํางาน
3. การใชวสั ดอุ ปุ กรณ
4. การทํางาน
5. ความปลอดภัย
6. แรงจูงใจ
องคประกอบทงั้ 6 ประการ เราสามารถยืดหยุนปรับบางองคประกอบออกไปหรือจะเพิ่ม

องคประกอบอืน่ เขามาใหเหมาะสมกับสภาพของบุคลากร ซึง่ สวนใหญจะประกอบดวยลักษณะคน
3 ประเภท คือ

1. ผูรับผิดชอบสูง ตองการความเปนอิสระการทํางาน
2. ผูร ับระเบียบทําตามพรอ มรบั รู เชื่อฟง
3. ผูมีความรับผิดชอบต่ําตองไดรับการควบคุมอยางใกลชิด
ดังน้ัน การจัดทําระเบียบอาจตองใหความสําคัญกับลักษณะบุคลากรของเราวา อยูใ น
กลมุ ใดมากทสี่ ดุ การออกระเบยี บ จะตอ งสัมพนั ธก ับลักษณะคนสว นใหญ

รายละเอยี ดของโครงสรา งกฎ ระเบียบการขยายอาชีพ
การเขียนรายละเอียดกฎระเบียบจะตองบอกเหตุและผล และแนวปฏิบัติที่ชัดเจนเขาใจ

ตรงกันหมดทกุ คน มีลกั ษณะการวเิ คราะหเ พอื่ การเขียนกฎระเบียบดังนี้

142

องคประกอบ ขอ บังคบั แนวปฏิบัติ
อดุ มการณ
วถิ ีชีวิต ทุกคนตองรับรูและทําความ
การใชวัสดุอุปกรณ
การทํางาน เขาใจตออุดมการณ ดังน้ี

ความปลอดภัย 1. สรา งคณุ ภาพผลผลิต - ทําตามขั้นตอนคูมือปฏิบัตไิ มใ หผิดพลาด

แรงจูงใจ 2. สรางประสิทธิผลการทํางาน - จติ ใจตอ งรบั รู ยอมรบั วา เปนการกระทํา

3. ทกุ ชวี ติ ปลอดภัย ที่ถกู ตอง

1. เวลาเริม่ ตนและเลิกงาน 1. 08.00 – 17.00 น.

2. การแตงกายรัดกุม 2. ใสเสอ้ื นุงทับ กางเกง ใสผ าคลุมผม

ไมใหร ุม รา ม เกาะเกย่ี ว ผลผลิตเสยี หาย

1. เบกิ รบั วัสดุอปุ กรณเคร่ืองมือ 1. ตามที่ระบุไวในใบงานเทานั้น

2. การใชว สั ดุ 2. ใชตามขอกําหนดในใบงานเทานั้น

3. การใชเครื่องมืออุปกรณ 3. ตรวจสอบความสมบูรณกอนนําไปใช

หากนาํ ไปใชแ ลว เกดิ เสยี หายใหแ จง

รายละเอียดความเสียหายเพอ่ื จดั ซอม

1. ทําความกระจางในขั้นตอน 1. ศึกษาเอกสารขั้นตอนการทํางานในสวน
ทรี่ บั ผดิ ชอบ
การทํางานของตนเองให
ชดั เจน 2. ตรวจสอบจากแผนปฏิบัติการวา งาน
2. ตรวจสอบหาขอบกพรองการ เกิดผล
ดาํ เนนิ งานในสว นของตนเอง ตามที่กําหนดไวใ นชองผลที่เกิดหรือไม

มีขอบกพรอ งอะไร

1. การพน จุลินทรีย 1. ตอ งสวมเสือ้ ผาปกปด รางกายใหรัดกุม

มดิ ชดิ ไมใ หจลุ นิ ทรยี ก ระทบรางกายได

2. การทํางานกลางแดด 2. ตองแตงกายมิดชิด สวมถุงคลุมศีรษะ บา

หวั ไหล และสวมหมวกปก ปอ งกนั แสง

3. การใชมีดหวดทํางาน 3.1 ดามมีดตองเจาะรรู อยเชือก คลอ งขอ มอื

กนั มดี หลดุ

3.2 กรณีทํางานรวมกันหลายคนตองแบง

พืน้ ที่

และทํางานเดินหนาทิศทางเดียวกัน

1. ทํางานขวัญดี 1.1 หามวากลาวตักเตือนระหวางคนงาน

ดว ยกนั

1.2 การวากลาวตักเตือนจะมีบุคคล

องคประกอบ ขอ บงั คบั 143

2. นาํ ผลผลติ ไปบริโภค แนวปฏบิ ัติ
3. การหยุดพักระหวางทํางาน รบั ผดิ ชอบเปนผูต รวจทป่ี รกึ ษาดําเนนิ การ
เอง
1.3 ใชคาํ พดู ทไ่ี พเราะซง่ึ กนั และกัน
2 ควรจัดแบง ผลผลิตทต่ี กมาตรฐานไป

บริโภคเทานั้น
3 ใหหยุดพักไดท ้ังชว งเชา และบา ยรวม

2 ครงั้ คร้งั ละ 20 นาที โดยใหห ยดุ และ
เลิกพักพรอมกัน เปนไปตามอัธยาศัย
ของ
แตล ะกลมุ

กิจกรรมที่ 17
เมือ่ ผูเ รียนศึกษาเอกสารหมายเลข 20 แลว ดําเนินการพัฒนากฎ ระเบียบการทํางานใหเหมาะสม

กับสภาพการดําเนินงานขยายอาชีพของตนเอง หรืออาชีพของผูประสบความสําเร็จ

144

เอกสารหมายเลข 22 : ใบความรู เร่อื ง การกาํ กับ ดแู ลการขยายอาชพี

ความคิดรวบยอด
การกํากับ ดูแลการขยายอาชีพเปนกิจกรรมของผูป ระกอบการทีจ่ ะตองมีระบบ

สารสนเทศใหมองเห็นความกาวหนาความสําเร็จของงานในแตละภารกิจวาไปถึงไหน ดวยการทํา

กิจกรรมลักษณะความสําเร็จในแผนกลยุทธมากําหนดระยะเวลาที่ตองใชจริง เขียนเปนผังการไหลของ

งานใชเฝาระวังการดําเนินงาน

การดําเนินการกํากับ ดูแลการขยายอาชีพ

1. การจัดทําผังการไหลของงานของแตละภารกิจ ดวยการ

1.1 นําขอความเปาหมายกลยุทธออกมาเปนหัวเรื่องสําคัญ

1.2 นาํ กิจกรรมออกมาจดั ลาํ ดบั ขั้นตอนกอนหลัง

1.3 นาํ ลกั ษณะบง ชี้ความสําเร็จ ออกมากําหนดเปนผลการดําเนินงาน

จัดทําผังของงานในรูปแบบใดก็ไดที่ผูประกอบอาชีพมีความเขาใจดี (ตวั อยางผังการไหล

ของงาน)  

1 มี.ค.53 3 – 5 ม.ี ค.53 16 เม.ย.53 1 พ.ค.53 ตรวจสอบ

ไถบุกเบิก หวานเมลด็ พนั ธุ ไถพรวน การสลายตวั ของซาก

หนา ดนิ ปยุ พืชสด คลกุ ปยุ พชื สด พชื ไถพรวนคลกุ

พฒั นา ลงดนิ กระจายใหท ่ัว ดนิ มอี ินทรียวตั ถุ

คณุ ภาพดนิ โครงสรา งดินเปน

20 ไร กอนกลม รวนซยุ

2 ม.ี ค. 53 6 ม.ี ค. – 17 เม.ย. 17 – 30 เม.ย. 2 – 15 พ.ค.

ไถแปรยอ ยดนิ ใหนา้ํ บาํ รุงรักษา ใหน าํ้ พรอม ใหน ํ้าพรอม

ใหแ ตกกระจาย ตนปยุ พืชสด จลุ นิ ทรียยอ ย จลุ นิ ทรยี จ น

  สลายหมกั ดนิ ซากพชื ยอ ย

 สลายเปน

อินทรยี วัตถุ



2. การใชผังการไหล กํากับดูแลการขยายอาชีพ ดวยการ

2.1 นําผังการไหลของงานติดผนังใหมองเห็น

2.2 ติดตามระยะเวลาตามผังการไหลของงานวา วันทีก่ ําหนดกิจกรรมดําเนินการ

เสรจ็ หรอื ไม ถา เสร็จกท็ าํ เครอ่ื งหมายบอกใหรวู าเสร็จ

145

2.3 ถาไมเสร็จผูประกอบการจะตองติดตาม คนหาสาเหตุแลวปฏิบัติการแกไข
ขอ บกพรอ ง

2.4 ดําเนินการปรับระยะเวลาในผังการไหลของงานใหเปนความจริง
3. ประเมินผลการกํากับ ดูแลวา มีสวนใดประสบผลสําเร็จบาง และสําเร็จไดเพราะ

อะไรเปนเหตุ จากนั้นดูวา สวนใดทีไ่ มประสบผลสําเร็จและมีอะไรเปนเหตุ นําผล
ทั้งความสําเร็จและความเสียหายมาสรุปผล เพื่อนําผลกลับมาแกไขแผนกลยุทธและ
แผนปฏิบัตกิ ารใหม ปี ระสทิ ธภิ าพได

กจิ กรรมท่ี 18
ใหผูเ รียนทดลองจัดทําผังการไหลของงานการขยายอาชีพของตนเอง หรืออาชีพของผูประสบ

ความสําเร็จจากการประกอบอาชีพ

146

เร่ืองท่ี 2 การตรวจสอบใหการปฏิบตั กิ ารขยายอาชีพเกดิ ผลตามแผนปฏบิ ัตกิ าร

ลักษณะบง ชค้ี วามสาํ เรจ็ ของการเรยี นรู
1. ตรวจสอบหาขอบกพรองการทํางานตามแผนปฏิบัติการได
2. ติดตาม แกไขขอบกพรองใหเปนไปตามแผนปฏิบัติการได

แผนปฏิบตั ิการเรยี นรู กิจกรรม การวดั ผล ประเมินผล ส่อื การเรียน
ลักษณะบง ชี้ความสาํ เร็จ
1. ใหผ ูเ รียนศึกษาเอกสาร ความเขาใจในหลักการ เอกสารหมายเลข 22
ของการเรยี นรู ใบความรูเรื่องการตรวจสอบ วธิ กี ารตรวจสอบหา ใบความรู เร่ือง การ
หาขอบกพรองการทํางานตาม ขอ บกพรอ ง
ตรวจสอบหาขอบกพรอง แผนปฏิบตั กิ าร ตรวจสอบหา
การทํางานตามแผน
ปฏบิ ตั กิ าร 2. ใหผ เู รียนคิดทบทวน
ประสบการณของตนเองแลว
พิจารณาวา ความรูจากเอกสาร ขอบกพรองการทํางาน
เร่ือง การตรวจสอบหา
ขอ บกพรอ งการทํางานตาม ตามแผนปฏบิ ัตกิ าร
แผนปฏบิ ตั กิ าร มีความจําเปน
ตอการขยายอาชีพในระดับที่ ทศั นคติ เหน็ ดว ยตอ เอกสารหมายเลข 23
ตนเองทําหรอื ไม ถาไมจ ําเปน หลักการความรูการ แบบบันทกึ ผลการ
เพราะอะไร แลวเขยี นบนั ทกึ
ผลเก็บเอาไวทบทวน เมื่อครง้ั ตรวจสอบหาขอบกพรอง ตรวจสอบ หา
ผเู รียนมีโอกาสขยายอาชีพของ
ตนเอง การทํางาน ขอ บกพรอ ง และ

สรปุ ผลขอบกพรอง

147

เอกสารหมายเลข 23 : ใบความรู เร่ือง การตรวจสอบหาขอ บกพรอ งการทํางานตามแผนปฏบิ ตั กิ าร

ความหมาย
การตรวจสอบ หมายถึง การพิจารณาหาขอเท็จจริงวา ถูกหรือผิด ดีหรือราย แตการ

ตรวจสอบในการขยายอาชีพใหความสําคัญไปที่การหาขอบกพรองในการทํางานตามแผนปฏิบัติการ ดวย
การตรวจสอบวา การดําเนินงานสามารถทําใหเกิดผลสําเร็จตามที่กําหนดไวในแผนปฏิบัติการหรือไม ถา
ไมเกิดเปนผลมาจากขอบกพรองอะไรบาง

ข้ันตอนดาํ เนนิ การตรวจสอบหาขอบกพรอง
ในการดําเนินการตรวจสอบหาขอบกพรอง มีขั้นตอนทํางานดังนี้

1. ผูประกอบการขยายอาชีพจะตองรูว า ควรตรวจสอบเรือ่ งอะไรดวยการนําแผนปฏิบัติ

การมาพิจารณาหัวขอผลทีเ่ กดิ ทสี่ ําคญั มีความจาํ เปนตอ งตรวจสอบอะไรบาง

2. จัดทํารายการตรวจ ดวยการนําหัวขอผลทีเ่ กิดทีค่ ัดเลือกเอาไวมาจัดทํารายการตรวจที่

ประกอบดวย รายการตรวจ รายละเอียดปฏิบัติการที่ตองตรวจดังตารางนี้

รายการตรวจ เกณฑการพจิ ารณา ผลการตรวจ ปรากฏการณขอ บกพรอ ง
ถกู ผดิ

3. จัดทําบันทึกผลการตรวจ ดวยการนํารายการตรวจมาจัดเปนเอกสารบันทึกผลการ
ตรวจทีป่ ระกอบดวย รายการตรวจ (มาจากผลทีเ่ กิดระบุไวในเอกสารแผนปฏิบัติการขยายอาชีพ) เกณฑ
พิจารณาที่ผูประกอบการจะตองกําหนดขึน้ มาลวงหนา ผลการตรวจ การสรุปผลขอบกพรองการประเมิน
ความรุนแรงของขอบกพรองและการกําหนดแนวทางแกไขขอบกพรอง ดังตัวอยางนี้

148

เอกสารหมายเลข 24 แบบบนั ทึกผลการตรวจสอบหาขอบกพรองและสรุปผลขอบกพรอ ง

1. เอกสารบันทึกผลการตรวจหาขอบกพรอง เกษตรอนิ ทรยี ไ รทนเหนอื่ ย ลพบรุ ี

4. ผลการตรวจ 5. ปรากฏการณเกยี่ วของ

2. รายการตรวจ 3. เกณฑก ารพิจารณา ถกู ผิด ขอมูลจากผูร บั ผิดชอบ ขอมูลจากการสังเกต
ในแปลงเกษตร

6. สรุปขอบกพรอง
6.1 สรุปขอบกพรองเนื่องมาจากแผนปฏิบัติการ 6.2 สรุปขอบกพรองเนื่องมาจากบุคคลผูรับผิดชอบ

7. ผลการประเมินขอ บกพรอ ง 8. แนวทางแกไขขอบกพรอง

รายการ ผลการประเมิน ขอบกพรอง
ตรวจ รายแรงมาก รา ยแรง แกไ ขได

หมายเหตุ  รายแรงมาก = ไมเกิดผลตามที่กําหนดและไมทํางานตามกิจกรรมขั้นตอน
 รา ยแรง = ไมเ กิดผลตามทกี่ ําหนด และทําตามกิจกรรมขั้นตอนไมครบ
 แกไขได = ไมเ กิดผลตามทกี่ าํ หนด แตท าํ ตามกจิ กรรมขัน้ ตอนครบถว น

4. ปฏิบัติการตรวจสอบการดําเนินงานขยายอาชีพ ดังนี้

4.1 นําเอกสารบันทึกผลการตรวจมาจัดทํารายการตรวจและเกณฑการพิจารณาดวย
การเอาแผนปฏิบัติการมาพิจารณาวา การจะตรวจสอบครัง้ นีจ้ ะตรวจสอบภารกิจและผลทีเ่ กิดอะไรบาง
โดยนําผลที่เกิดมาบรรจุลงมาในชองรายการตรวจแลวกําหนดเกณฑการตรวจ

149

4.2 นาํ เอกสารบันทึกผลการตรวจไปปฏิบัติการตรวจ 2 ขั้นตอน ดงั น้ี
4.2.1 ปฏิบัติการตรวจพูดคุย สอบถามกับผูร ับผิดชอบเกีย่ วกับเรือ่ งที่จะตอง

ตรวจสอบเพื่อหาขอบกพรองและสรุปบันทึกผลการสอบถาม
4.2.2 ปฏิบัติการตรวจสอบบนงาน/ในแปลงเกษตรเพื่อสังเกตตรวจสอบหา

ขอ บกพรอ ง
4.3 วินิจฉยั ความสัมพันธระหวา งผลการสัมภาษณและผลจากการสังเกตบนงานแลว

บันทึกสรุปผลขอบกพรองเนื่องมาจากแผนปฏิบัติการและเนื่องมาจากบคุ คลผูรับผดิ ชอบ
4.4 ประเมินผลขอบกพรอง จําแนกรายการที่พบขอบกพรอง
4.5 กาํ หนดแนวทางแกไ ขขอ บกพรอ ง

สรปุ
การตรวจสอบหาขอบกพรองเปนระบบการบริหารจัดการอันหนึง่ ที่มุงมั่นทําเพือ่ ใหการ

ขยายอาชีพบรรลุผลไดตามวิสัยทัศน แตทีส่ ําคัญกระบวนการตรวจสอบนี้ ผูป ระกอบการขยายอาชีพตอง
พึงคิดถึงอยูเ สมอวา ระบบนีเ้ ปนเครื่องมือการเรียนรู ดังนัน้ การดําเนินการจริงจะตองนําไปเพื่อพัฒนา
แรงงานไมใชเพือ่ การลงโทษ ดังนั้น ผูร วมงานควรจะไดรวมเรียนรูเ ขาถึงประโยชนของระบบการ
ตรวจสอบดว ยกนั

กิจกรรมท่ี 19
ใหผูเรียนคิดทบทวนประสบการณของตนเอง แลวพิจารณาวาความรูจ ากเอกสารหมายเลข 22

เรือ่ งการตรวจสอบหาขอบกพรองการทํางานตามแผนปฏิบัติการ มีความจําเปนตอการขยายอาชีพใน
ระดับที่ตนเองทําหรือไม ถาไมจําเปน เพราะอะไร แลวเขียนบันทึกผลเก็บเอาไวทบทวน เมือ่ ผูเรียนมี
โอกาสขยายอาชพี ของตนเอง

150

บทที่ 8
โครงการขยายอาชพี

ผลการเรียนรทู ี่คาดหวงั
ปฏิบัติการจัดทําแผนและโครงงานขยายอาชีพได

ขอบขายเนือ้ หา
เรอ่ื ง การจัดทําโครงการขยายอาชีพ เพื่อนําเสนอแหลงทุน

สอื่ ประกอบการเรยี นรู
1. เอกสารหมายเลข 25 ใบความรู เร่อื ง เหตุผลของการทําโครงการขยายอาชีพ
2. เอกสารหมายเลข 26 ใบความรู เรื่อง การเขียนโครงการขยายอาชีพ