18kq902v9y8Ni419Cidv

180 ภมู ิศาสตรไ์ ทยเพอื่ การทอ่ งเทยี่ ว

ภาพที่ 5.22 ประตูดวาน โมน ในพระราชวังหวา่ ง แถ่ง ทัง ลอง ประเทศเวยี ดนาม
ท่มี า : http://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Citadel_of_Thang_Long
8.5 พระราชวังแหง่ ราชวงศ์โฮ (Citadel of the Ho Dynasty)
ประเภท : มรดกโลกทางวัฒนธรรม
ปที ่ขี น้ึ ทะเบียน : พ.ศ.2554
ชอ่ื เป็นทางการ : ป้อมปราการราชวงศ์โฮ (Citadel of the Ho Dynasty)
ทตี่ ง้ั : จังหวดั ทัญฮวา้ เวยี ดนาม
การขึน้ ทะเบียนเปน็ มรดกโลก : ป้อมปราการราชวงศ์โฮ ได้รบั การขน้ึ ทะเบยี นเปน็

มรดกโลกด้านวัฒนธรรม เมอ่ื ปี พ.ศ. 2554 โดยมคี ุณสมบัติตรงตามข้อกาหนดและหลกั เกณฑ์ในการ
พิจารณามรดกโลกดา้ นวฒั นธรรมจานวน 2 ข้อ คือ (1.2) และ (1.4)

ภาพที่ 5.23 ประตูหลกั ของป้อมปราการราชวงศ์โฮ
ทีม่ า : http://www.thanhniennews.com/travel/old-great-walls-18031.html

บทท่ี 5 มรดกโลกกับการท่องเทย่ี ว 181
8.6 อา่ วฮาลอง (Ha Long Bay)
ประเภท : มรดกโลกทางธรรมชาติ
ปีทีข่ ้ึนทะเบียน : พ.ศ.2537
ชอื่ เปน็ ทางการ : อ่าวฮาลอง (Ha Long Bay)
ที่ตั้ง : จังหวัดกว๋างนญิ เวยี ดนาม
การขน้ึ ทะเบียนเปน็ มรดกโลก : อา่ วฮาลอง ไดร้ ับการข้ึนทะเบียนเปน็ มรดกโลกในการ
ประชมุ คณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครงั้ ท่ี 18 เมื่อวันท่ี 17 ธนั วาคม พ.ศ. 2537 ทภ่ี เู กต็
ประเทศไทย ด้วยข้อกาหนดและหลกั เกณฑใ์ นการพิจารณาทางธรรมชาติ 2 ขอ้ ดงั น้ี (2.1) และ (2.2)

ภาพท่ี 5.24 บรรยากาศของอา่ วฮาลอง ประเทศเวียดนาม
ที่มา : http://www.abroadtour.com

8.7 อทุ ยานแห่งชาตฟิ ง งา-เค บัง (Phong Nha-Ke Bang National Park)
ประเภท : มรดกโลกทางธรรมชาติ
ปีทขี่ ึน้ ทะเบียน : พ.ศ.2546
ชอ่ื เป็นทางการ : อทุ ยานแห่งชาติฟง งา-เค บงั (Phong Nha-Ke Bang National
Park)
ทีต่ ั้ง : จังหวัดกว๋างบ่ิญ เวียดนาม
การขน้ึ ทะเบียนเป็นมรดกโลก : อุทยานแห่งชาติฟง งา-เค บงั ได้รับข้นึ ทะเบียนเปน็
มรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญคร้ังที่ 27 เม่อื ปี พ.ศ. 2546 ที่กรุงปารีส
ประเทศฝรงั่ เศส ดว้ ยขอ้ กาหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณา 1 ข้อ คือขอ้ (2.3)

182 ภูมิศาสตรไ์ ทยเพ่ือการทอ่ งเทยี่ ว

ภาพที่ 5.25 ถ้าซันดอง อยใู่ นอทุ ยานแห่งชาติฟง งา-เค ปาง
ทีม่ า: http://aseannotes.blogspot.com/hang-son-doong-vietnam-hd-background-

wallpaper.html
8.8 แหลง่ ภูมทิ ศั นจ์ ่างอาน (Trang An Landscape Complex)
ประเภท : มรดกโลกแบบผสม (วฒั นธรรมและธรรมชาติ)
ปีท่ีขน้ึ ทะเบียน : พ.ศ. 2557
ชือ่ เป็นทางการ : แหล่งภูมิทัศน์จางอนั (Trang An Landscape Complex)
ที่ต้งั : จังหวดั นญิ บิ่ญ เวยี ดนาม
การขน้ึ ทะเบยี นเปน็ มรดกโลก : แหลง่ ภูมทิ ศั นจ์ ่างอาน ไดร้ ับการขนึ้ ทะเบยี นเปน็ มรดก
โลกมรดกโลกแบบผสม ทั้งทางวฒั นธรรมและทางธรรมชาติ ในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลก
สมยั สามญั คร้ังที่ 38 เม่ือวนั ที่ 23 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2557 ท่ีกรงุ โดฮา ประเทศกาตาร์ ด้วยข้อกาหนด
และหลักเกณฑ์ในการพจิ ารณาทางวฒั นธรรม 1 ขอ้ และทางธรรมชาติ 2 ข้อดังนี้
หลักเกณฑ์ทางวฒั นธรรม
(1.5) เปน็ ตัวอยา่ งอันโดดเด่นของวฒั นธรรมมนุษย์ ขนบธรรมเนียมประเพณีแห่ง
สถาปตั ยกรรม วิธีการก่อสร้าง หรอื การตงั้ ถิน่ ฐานของมนุษย์ ซึง่ เสอ่ื มสลายได้งา่ ยจากผลกระทบจาก
การเปล่ียนแปลงทางสังคมและวฒั นธรรมตามกาลเวลา
หลักเกณฑ์ทางธรรมชาติ
(2.1) เปน็ ตวั อยา่ งทเี่ ดน่ ชดั ของการเปน็ ตวั แทนในวิวฒั นาการสาคัญต่างๆในอดีตของโลก เช่น
ยคุ สตั ว์เล้อื ยคลาน ยคุ นา้ แข็ง ซึ่งสะท้อนใหเ้ ห็นถึงการพัฒนาความหลากหลายทางธรรมชาตบิ นพน้ื
โลก
(2.2) เป็นตวั อยา่ งทเ่ี ดน่ ชดั ในการเป็นตัวแทนของขบวนการเปลย่ี นแปลงทสี่ าคัญทาง
ธรณวี ทิ ยาหรือวิวัฒนาการทางชวี วิทยา และปฏสิ มั พันธ์ของมนษุ ย์ต่อสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาตทิ ่ีกาลงั
เกิดอยู่ เชน่ ภูเขาไฟ เกษตรกรรมข้นั บนั ได

บทที่ 5 มรดกโลกกับการทอ่ งเทย่ี ว 183

ภาพท่ี 5.26 บรรยากาศแหล่งภูมทิ ัศน์จางอัน ประเทศเวยี ดนาม
ทีม่ า : http://meracushotels.com/trang-an-bai-dinh-tour/#.VeWppfmqqko
9. ประเทศสิงคโปร์
มมี รดกโลกประเภทมรดกโลกทางวัฒนธรรมจานวน 1 แหง่ คือ

9.1 สวนพฤกษศาสตร์แหง่ ชาติสงิ คโปร์ Singapore Botanic Gardens
ประเภท : มรดกโลกทางวฒั นธรรม
ปีท่ีข้ึนทะเบียน : พ.ศ.2558
ชื่อเปน็ ทางการ : สวนพฤกษศาสตรส์ ิงคโปร์ (Singapore Botanic Gardens)
ทต่ี งั้ : ใจกลางเมอื งสงิ คโปร์ ประเทศสงิ คโปร์
การขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก : สวนพฤกษศาสตรส์ งิ คโปร์ ได้รบั การข้ึนทะเบยี นเป็น
มรดกโลกทางวัฒนธรรม ในการประชมุ คณะกรรมการมรดกโลกสมยั สามัญคร้ังท่ี 39 ระหวา่ งวันที่ 29
เดือนมิถุนายน – วันท่ี 6 เดอื นกรกฎาคม 2558 ณ กรุงบอนน์ สหพันธส์ าธารณรฐั เยอรมนี ดว้ ย
ขอ้ กาหนดและหลักเกณฑใ์ นการพจิ ารณา จานวน 2 ข้อ ดงั น้ี (1.2) และ (1.4)

ภาพท่ี 5.27 บางส่วนของสวนกลว้ ยไมแ้ หง่ ชาติ (National Orchid Garden)
ในสวนพฤกษศาสตร์สงิ คโปร์

ทม่ี า : เวบ็ ไซตส์ วนพฤกษศาสตร์สงิ คโปร์ http://www.sbg.org.sg

184 ภูมศิ าสตร์ไทยเพือ่ การท่องเที่ยว

บทสรปุ
แหล่งมรดกโลกหรือมรดกโลกคือสถานที่ อันได้แก่ ป่าไม้ ภูเขา ทะเลสาบ ทะเลทราย

อนุสาวรีย์ ส่ิงก่อสร้างต่างๆ รวมไปถึงเมือง ซึ่งคัดเลือกโดยองค์การยูเนสโกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2515 เพ่ือ
เป็นการบ่งบอกถึงคุณค่าของสิ่งท่ีมนุษยชาติ หรือธรรมชาติได้สร้างขึ้นมา และควรจะปกป้องส่ิง
เหลา่ นัน้ เพ่อื ให้ไดต้ กทอดไปถึงอนาคต ในปัจจุบัน(กรกฎาคม 2559) มีมรดกโลกทั้งหมด 1,049 แห่ง
ใน 165 ประเทศท่ัวโลก ซึ่งแบ่งเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม 814 แห่ง มรดกโลกทางธรรมชาติ 202
แห่ง และอีก 33 แห่งเป็นแบบผสมท้ังสองประเภท ประเทศไทยได้เข้าร่วมเป็นภาคีในอนุสัญญาเมื่อ
เดือนกนั ยายน พ.ศ. 2530 และไดร้ บั การข้ึนทะเบยี นมรดกโลกจานวน 5 แห่ง แบ่งเป็นประเภทมรดก
โลกทางวัฒนธรรมจานวน 3 แหง่ และมรดกโลกทางด้านธรรมชาตจิ านวน 2 แห่ง ไดแ้ ก่

1. เมอื งประวตั ศิ าสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร 2. นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาและ
เมอื งบริวาร 3. แหลง่ โบราณคดบี ้านเชียง 4. เขตรักษาพนั ธ์ุสัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง และ5. ผืนป่า
ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ สาหรบั มรดกโลกในอาเซียน มีการประชมุ คณะกรรมการมรดกโลก ครั้งท่ี 39 ณ
กรุงบอนน์ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ซ่ึงได้มีการประกาศมรดกโลกในจานวนประเทศสมาชิก
อาเซียนทั้ง 10 ประเทศ มีสถานที่ท่ีได้รับการข้ึนทะเบียนเป็นมรดกโลกทั้งทางวัฒนธรรมและทาง
ธรรมชาติ อยู่จานวน 37 แห่ง ใน 9 ประเทศ คือ กัมพูชาข้ึนทะเบียน 2 แห่ง อินโดนีเซียข้ึนทะเบียน
8 แห่ง สาธารณรฐั ประชาธปิ ไตยประชาชนลาวข้นึ ทะเบยี น 2 แห่ง มาเลเซยี ขนึ้ ทะเบียน 4 แห่ง เมียน
มาร์ข้นึ ทะเบยี น 1 แห่ง ฟิลิปปินส์ขึ้นทะเบียน 6 แห่ง สิงคโปร์ขึ้นทะเบียน 1 แห่ง ไทยขึ้นทะเบียน 5
แห่ง และเวียดนามขึ้นทะเบียนไว้ 8 แห่งโดยสถานท่ีที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกจะได้รับความ
ช่วยเหลือจากคณะกรรมการมรดกโลก มีกองทุนเพ่ือคุ้มครองทางมรดกโลกวัฒนธรรมและธรรมชาติ
ของโลก ชื่อวา่ กองทนุ มรดกโลก ซึ่งจะให้ความช่วยเหลอื ในด้านต่างๆ เช่น ให้ความร่วมมือทางเทคนิค
ฝึกอบรมรวมท้ังการให้เงินกู้ดอกเบี้ยต่าเพ่ือดาเนินการอนุรักษ์ มรดกโลกความช่วยเหลือเร่งด่วนใน
การจดั การกับภยันตรายทร่ี า้ ยแรงตอ่ มรดกโลก

บทที่ 5 มรดกโลกกับการทอ่ งเท่ียว 185

แบบฝกึ หดั ท้ายบท
ขอ้ 1. จงอธบิ ายความสาคัญของมรดกโลกว่ามีความสาคัญอย่างไร
ข้อ 2. จงอธิบายเก่ียวกบั ขั้นตอนการขึ้นบญั ชีมรดกโลก พอสังเขป
ข้อ 3. จงอธิบายวา่ มีความช่วยเหลอื ใดบ้างที่ทางมรดกโลกดาเนนิ การมอบให้แหลง่ มรดกโลก
ขอ้ 4. จงอธบิ ายว่าประเทศไทยมีสถานท่ใี ดบ้างท่ขี ึ้นเปน็ มรดกโลกและมีความสาคญั อยา่ งไรถงึ ได้
ขอ้ 5. จงอธบิ ายวา่ AEC คืออะไร มคี วามเป็นมาอย่างไร สาคัญกบั เราอยา่ งไร
ข้อ 6. ให้นกั ศึกษาหาคาทักทาย ในกลมุ่ ประเทศ AEC ประเทศละ 2 คาทกั ทาย
ข้อ 7. ใหม้ ีการนาเสนอข้อมูลเกย่ี วกับมรดกโลกในอาเซียน ในเรือ่ งความเปน็ มาและความสาคัญ ที่
สามารถขอขึ้นทะเบียนของมรดกโลกในแต่ละประเทศในอาเซียน โดยแบง่ นักศึกษาออกเป็น 8 กลุ่ม
รวบรวมข้อมลู

186 ภูมิศาสตรไ์ ทยเพอ่ื การทอ่ งเท่ยี ว

เอกสารอ้างองิ

กระทรวงวัฒนธรรม ศูนย์ข้อมูลมรดกโลก. “หลักเกณฑ์การข้ึนทะเบยี นมรดกโลก” ค้นเมื่อ
19 สิงหาคม 2558, จาก http://www.thaiwhic.go.th/convention.aspx#a4.

กระทรวงวัฒนธรรม. ศนู ยข์ อ้ มลู มรดกโลก. “แหล่งมรดกโลก”. คน้ เม่ือ 20 สิงหาคม
2558, จาก http://www.thaiwhic.go.th/heritage.aspx.

กระทรวงวฒั นธรรม. ศูนย์ข้อมลู มรดกโลก. อนุสญั ญามรดกโลก. คน้ เมอ่ื 20 สิงหาคม
2558, จาก http://www.thaiwhic.go.th/heritage.aspx .

กลมุ่ เรารกั ษป์ า่ .(2552, 4 มกราคม).สญั ลักษณข์ องยูเนสโกและตราสญั ลกั ษณ์มรดกโลก.
ค้นเมื่อวันท่ี 2 มีนาคม 2558,จาก http://www.raorakpar.org/raorakparboard/
index.php?topic=327.0.

โซนี. (2553). อทุ ยานประวตั ิศาสตรส์ โุ ขทยั . ค้นเม่อื วันท่ี 2 มนี าคม 2558,จาก
http://www.sony.net/united/clock/share/sukhothai/fp_04.html

ทวี หนูทอง. (2541). ประเทศไทยกบั การค้มุ ครองมรดกโลก กรงุ เทพฯ : สานกั วิชาการป่าไม้
กรมป่าไม้.

บริษัททัวร์ตา่ งประเทศ จากดั .(2557, 10 กรกฎาคม).บรรยากาศของอา่ วฮาลอง ประเทศเวียดนาม.
คน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มีนาคม 2558, จาก http://www.abroadtour.com.

วิกิพิเดีย สารานุกรมเสรี. (2557, 8 พฤศจิกายน). ประตดู วาน โมน ในพระราชวงั หว่าง แถง่
ทัง ลอง ประเทศเวยี ดนาม. ค้นเม่ือวันที่ 16 มีนาคม 2558, จาก
http://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Citadel_of_Thang_Long.

วิกิพเิ ดีย สารานุกรมเสรี. (2558, 12 มกราคม). นาข้นั บันไดในอิฟูเกา ประเทศฟลิ ปิ ปนิ ส์. ค้นเมอ่ื
วนั ท่ี 2 มนี าคม 2558,จาก http://en.wikipedia.org/wiki/Rice_Terraces_of_
the_Philippine_Cordilleras.

วกิ พิ เิ ดีย สารานุกรมเสรี. (2558, 7 มกราคม). เดอะ พนิ นาเคลิ ในอทุ ยานแห่งชาติกูนุงมลู ู.
คน้ เมื่อวนั ท่ี 2 มีนาคม 2558, จาก en.wikipedia.org/wiki/Gunung_Mulu_National
_Park.

วิกพิ เิ ดยี สารานุกรมเสรี. (2558, 7 มกราคม). รถม้าเท่าน้ันที่อนุญาตให้สญั จรได้
เมอื งประวตั ศิ าสตร์วกี ัน. ค้นเมือ่ วนั ท่ี 22 มนี าคม 2558, จาก
http://en.wikipedia.org/wiki/Vigan.

วกิ ิพเิ ดีย สารานกุ รมเสรี. (2558, 7 มกราคม).กลุ่มประเทศในอาเซยี นทไ่ี ดร้ ับเลอื กขนึ้ ทะเบยี น
มรดกโลก. ค้นเมื่อวันท่ี 2 มนี าคม 2558. จาก https://th.wikipedia.org/wiki/รายช่อื
แหล่งมรดกโลกในเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้.

วกิ ิพเิ ดยี สารานุกรมเสรี. มูลนธิ ิวกิ ิพิเดีย. “มรดกโลก”. คน้ เมื่อ 19 สงิ หาคม 2558,
จาก https://th.wikipedia.org/wiki/มรดกโลก.

วกิ ิพีเดยี สารานุกรมเสรี. (1 พฤศจิกายน 2558). เขตรักษาพนั ธ์สุ ตั วป์ า่ ทงุ่ ใหญ่นเรศวร. คน้ เม่อื 13
พฤษภาคม 2559 จาก https://th.wikipedia.org/wiki/เขตรกั ษาพันธสุ์ ตั วป์ ่า.

บทที่ 5 มรดกโลกกับการทอ่ งเที่ยว 187

เอกสารอ้างอิง (ต่อ)
วกิ ิพเี ดยี สารานกุ รมเสรี. (13 กุมภาพนั ธ์ 2558). ป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ.่ คน้ เม่ือ13 พฤษภาคม

2559 จากhttps://th.wikipedia.org/wiki/ป่ าดงพญาเย็น-เขาใหญ่.
วกิ ิพเี ดีย สารานกุ รมเสรี. (3 ธนั วาคม 2558). เมืองประวัติศาสตร์สุโขทยั และเมืองบริวาร.

ค้นเมอ่ื 13 พฤษภาคม2559 จาก https://th.wikipedia.org/wiki/เมืองประวตั ศิ าสตร์
สุโขทัยและเมืองบริวาร.
UNESCO. (10 กรกฎาคม 2558). UNESCO ประกาศ “มรดกโลก” 27 แห่งใหม่ของโลก 2016.
คน้ เม่อื 13พฤษภาคม 2559. จาก http://jingro.com/th/news/world-heritage-
committee-announces-2016/.
วิกพิ เี ดยี สารานุกรมเสรี. (8 เมษายน 2559). คณะกรรมการมรดกโลก.คน้ เมื่อ13 พฤษภาคม 2559.
จาก https://th.wikipedia.org/wiki/คณะกรรมการมรดกโลก.
มลู นิธสิ บื นาคะเสถียร. (ม.ป.ป.). เขตรกั ษาพนั ธส์ุ ตั วป์ ่าทุ่งใหญ่นเรศวรดา้ นตะวนั ตก.
คน้ เม่ือ13 พฤษภาคม 2559 จากhttp://www.seub.or.th/index.php?option
=com_content&view=article&id=125:westforest&catid=34:17-&Itemid=41.
สารสนเทศจงั หวัดทตี่ ้ังสาขาวทิ ยบริการเฉลิมพระเกยี รติ มหาวทิ ยาลัยรามคาแหง. (ม.ป.ป.).
สัญลักษณ์มรดกโลก(The World Heritage Logo). คน้ เมอื่ 13 พฤษภาคม 2559 จาก
http://www.info.ru.ac.th/province/Sukhotai/world5.htm.
สถาบนั พัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคเหนอื .(2556,13 ธนั วาคม).
ถา้ ซันดอง อยใู่ นอทุ ยานแห่งชาตฟิ ง งา-เค ปาง.คน้ เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2558,
จาก http://aseannotes.blogspot.com/hang-son-doong-vietnam-hd-
background-wallpaper.html.
สถาบันพฒั นาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคเหนือ.(2556,13 ธนั วาคม).
น้าตกเหวสุวัต ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่. คน้ เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2558,จาก
http://aseannotes.blogspot.com/world-heritage-site/khao-yai-forest-complex/.
สถาบนั พัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคเหนอื .(2556,13 ธนั วาคม).
ภูเขาคินาบาลู ประเทศมาเลเซีย. คน้ เมื่อวันท่ี 22 มนี าคม 2558, จาก
http://aseannotes.blogspot.com/world-heritage-site/kinabalu-park/.
สถาบนั พัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั ภาคเหนอื .(2557,7 กรกฎาคม).
อุทยานแห่งชาตโิ ลเรนซ์ (Lorentz National Park). คน้ เม่อื วันท่ี 8 มีนาคม 2558,
จาก http://aseannotes.blogspot.com/2014/07/7.html.
Artphotoasia.(2556). ปราสาทหินวดั พู แขวงจาปาศักด์ิ ประเทศลาว. ค้นเมื่อวันที่ 22 มนี าคม
2558,จาก www.artphotoasia.net/southeast-asia/luang-prabang-images/.
Aseannotes. (2558). ปราสาทพระวิหาร ประเทศกัมพูชา. ค้นเมื่อวันท่ี 2 มีนาคม 2558,
จาก http://aseannotes.blogspot.com/2014/07/1_20.html.

188 ภมู ศิ าสตรไ์ ทยเพอื่ การท่องเทยี่ ว

เอกสารอ้างองิ (ต่อ)
beautyof-theworld. (2556). อทุ ยานแหง่ ชาติอจู งู กูลอน. ค้นเม่ือวนั ที่ 8 มีนาคม 2558,

จาก http://beautyof-theworld.blogspot.com/2013/09/ujung-kulon-national-
park.html.
listofwonders. (2556, 12 มกราคม). อทุ ยานแห่งชาติโคโมโด. คน้ เมือ่ วนั ที่ 8 มีนาคม 2558,
จาก http://www.listofwonders.com/new-seven-wonders-of-nature.
magazine.tripzilla. (2558, 7 มกราคม). เมืองโบราณพยู ประเทศพม่า.คน้ เม่ือวนั ท่ี 2 มีนาคม
2558,จาก http://magazine.tripzilla.com/wp-content/uploads/2014/06/
myanmar.jpg.
Meracushotels. (2557, 18 กรกฎาคม).บรรยากาศแหล่งภมู ทิ ศั นจ์ างอัน ประเทศเวียดนาม.
คน้ เมือ่ วันที่ 16 มีนาคม 2558,จาก http://meracushotels.com/trang-an-bai-dinh-
tour/#.VeWppfmqqko.
Singapore Botanic Gardens.(2556). บางส่วนของสวนกลว้ ยไม้แห่งชาติ (National Orchid
Garden) ในสวนพฤกษศาสตรส์ ิงคโปร์. คน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มีนาคม 2558,จาก เวบ็ ไซตส์ วน
พฤกษศาสตรส์ งิ คโปร์ http://www.sbg.org.sg.
Thailand Mountain Bike. (2551, 27 มิถนุ ายน). พระราชวังเวห้ รือวังหลวงแหง่ เมอื งเว้.
ค้นเมือ่ วนั ท่ี 16 มีนาคม 2558,จาก http://www.thaimtb.com/cgi-
bin/viewkatoo.pl?id=225396.
Thanhniennews. (2557).ประตูหลักของป้อมปราการราชวงศ์โฮ. คน้ เม่ือวนั ท่ี 16 มีนาคม 2558,
จาก http://www.thanhniennews.com/travel/old-great-walls-18031.html.
travel.mthai. (2557, 9 พฤษภาคม). เมืองฮอยอนั . คน้ เม่ือวนั ท่ี 16 มนี าคม 2558,
จาก https://travel.mthai.com/world-travel/95329.html.
travel.nationalgeographic. (2557).ปราสาทหมเี ซิน ประเทศเวยี ดนาม. คน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มีนาคม
2558, จาก http://travel.nationalgeographic.com/travel/365-photos/my-son-
sanctuary-vietnam/.
Traveltrilogy. (2557, 7 เมษายน).โบสถซ์ านอกัสติน ในปาโออาย จังหวดั อิโลโคสนอรเ์ ต
(San Agustin Church in Paoay, Ilocos Norte). คน้ เม่อื วนั ที่ 15 มนี าคม 2558,จาก
http://www.traveltrilogy.com/2014/04/earthquake-baroque-churches-in.html
WWW.TRIPDEEDEE.COM. (2552, 2 เมษายน). บโู รบดู รู ์ (Borobudur) หรอื กลุ่มวัดบโุ รพทุ โธ
(Borobudur Temple Compounds). คน้ เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2558,จาก
http://www.tripdeedee.com/traveldata/bali/bali15.php.
WWW.TRIPDEEDEE.COM. (2552, 8 เมษายน). วตั ถโุ บราณคดีบ้านเชียง. ค้นเม่ือวนั ท่ี 2
มนี าคม 2558,จาก http://www.tripdeedee.com/traveldata/bali/bali15.php.

บทที่ 6 อทุ ยานแห่งชาติกับการท่องเทยี่ ว 189

แผนบรหิ ารการสอนประจาบทที่ 6
อทุ ยานแห่งชาติกบั การทอ่ งเทย่ี ว

เวลาเรียน 8 ชัว่ โมง
หวั ข้อและเนอื้ หาประจาบท

ความหมายของอุทยานแห่งชาติ
ความเปน็ มาของอทุ ยานแหง่ ชาตปิ ระเทศไทย
แหลง่ ทอ่ งเท่ียวบรเิ วณอุทยานแห่งชาติ
การใชป้ ระโยชน์จากพืน้ ทข่ี องอทุ ยานแห่งชาติ
อุทยานแหง่ ชาติในประเทศไทยทน่ี า่ สนใจต่อการท่องเทยี่ ว
ฤดูกาลกับการท่องเทยี่ วบริเวณอทุ ยานแห่งชาติ
กจิ กรรมทางการท่องเที่ยวที่น่าสนใจในเขตภเู ขาและอทุ ยานแห่งชาติ
อุทยานแหง่ ชาตทิ างทะเลของไทย
วัตถปุ ระสงคเ์ ชิงพฤติกรรม
1. เพื่อใหผ้ ู้ศึกษาเข้าใจความหมายของอุทยานแหง่ ชาติ
2. เพ่ือให้ผศู้ ึกษาเข้าใจและสามารถอธบิ ายความเปน็ มาของอุทยานแห่งชาติประเทศไทย
3. เพอื่ ให้ผู้ศึกษาสามารถอธิบายแหลง่ ทอ่ งเที่ยวบริเวณอุทยานแหง่ ชาติ
4. เพ่อื ให้ผศู้ ึกษารู้จกั เขา้ ใจและอธบิ ายการใช้ประโยชน์จากพนื้ ทขี่ องอุทยานแห่งชาติ
5. เพือ่ ให้ผศู้ ึกษาร้จู ัก เขา้ ใจและสามารถอธบิ ายอทุ ยานแห่งชาติในประเทศไทยท่ีนา่ สนใจ
ตอ่ การท่องเทีย่ ว
6. เพือ่ ให้ผ้ศู ึกษาเข้าใจในฤดูกาลกับการทอ่ งเท่ยี วบรเิ วณอุทยานแหง่ ชาติ
7. เพือ่ ใหผ้ ู้ศึกษาเข้าใจในกิจกรรมทางการท่องเทย่ี วท่นี ่าสนใจในเขตภูเขาและอุทยาน
แห่งชาติ
8. เพ่ือให้ผศู้ ึกษารู้จักอทุ ยานแหง่ ชาติทางทะเลของไทย
วิธสี อนและกิจกรรมการเรียนการสอนประจาบท
1. บรรยายสรุปเน้ือหา ยกตัวอยา่ งประกอบ การนาไปประยกุ ตใ์ ช้
2. การอภิปรายร่วมกนั
3. การสนทนาซัก – ถาม การแลกเปลย่ี นความคิดเหน็
4. ทบทวนเน้ือหาโดยแบบฝึกหดั

190 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพอ่ื การท่องเที่ยว

ส่ือการเรียนการสอน
1. เอกสารประกอบการสอนรายวชิ านี้
2. เอกสารทเ่ี กยี่ วข้องกับการศึกษา (ทีป่ รากฏในเอกสารอา้ งอิง)
3. Power Point ทนี่ าเสนอการสอน
4. สือ่ วดี ที ัศน์ (VDO)
5. แบบฝกึ หัด

การวัดและการประเมิน
1. การสังเกตความต้ังใจในการเรยี น
2. สังเกตจากการเข้าช้ันเรยี น
3. การปฏบิ ัติงานตามท่ีมอบหมาย
4. การทาแบบฝกึ หัด

บทท่ี 6 อุทยานแห่งชาตกิ บั การท่องเทย่ี ว 191

บทท่ี 6
อทุ ยานแห่งชาตกิ บั การท่องเท่ยี ว

ทรัพยากรธรรมชาติเป็นส่ิงท่ีสาคัญ เป็นต้นทุนหรือวัตถุดิบที่มนุษย์นามาใช้เพ่ือความเจริญ
ทางเศรษฐกิจ ประเทศใดก็ตามท่ีอดุ มสมบรู ณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ประเทศน้ันจะมีความร่ารวย
และมีความเจริญทางด้านเศรษฐกิจ แต่เม่ือใดก็ตามที่มนุษย์นาทรัพยากรธรรมชาติมาใช้ไม่ถูกวิธีก็ทา
ให้ทรพั ยากรธรรมชาติบางชนิดหมดส้ินไปจากโลกน้ีได้ ประเทศไทยเป็นดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์
ตามธรรมชาติมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มีทรัพยากรธรรมชาติมากมาย ทรัพยากรธรรมชาติใน
ประเทศไทยมีการกระจายพันธ์ุพืชและสัตว์ ก่อให้เกิดความหลากหลายของพืชพันธ์ุและสัตว์ป่ามี
กระจายอยู่ท่ัวทุกภูมิภาค ในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทยล้วนมีความสวยงาม เป็นแหล่งต้นน้าลา
ธารมีดอยสูง มปี า่ ไม้ มีสตั วป์ ่า มีชายฝัง่ ทะเลและหมู่เกาะอันสวยงามแตกต่างกันไป ดังนั้นจึงควรท่ีจะ
เรยี นร้ถู งึ ความสาคัญของทรัพยากรธรรมชาติ เพราะสง่ิ เหล่านี้สมควรที่จะได้รับการสงวนอนุรักษ์ และ
ได้รบั การปกปอ้ งคุ้มครองไว้ในรูปแบบของ "อทุ ยานแหง่ ชาติ"

ในบทนีจ้ ะไดก้ ล่าวถึงความหมายและความเป็นมาของอทุ ยานแห่งชาติในประเทศไทย แหล่ง
ทอ่ งเที่ยวบริเวณอทุ ยานแหง่ ชาติ การใช้ประโยชนจ์ ากพืน้ ทข่ี องอทุ ยานแห่งชาติ อุทยานแห่งชาตใิ น
ประเทศไทยที่นา่ สนใจต่อการทอ่ งเทยี่ ว ฤดกู าลกับการท่องเทย่ี วบริเวณอทุ ยานแหง่ ชาติ กจิ กรรม
ทางการท่องเท่ยี วทน่ี ่าสนใจในเขตภูเขาและอุทยานแหง่ ชาติ
ความหมายของอุทยานแหง่ ชาติ

อุทยานแห่งชาติ หมายถึง พ้ืนที่บริเวณใดบริเวณหน่ึงท่ีได้สงวนรักษาไว้ให้คงอยู่ในสภาพ
ธรรมชาติเดิม เพ่ือให้เป็นประโยชน์แก่การศึกษาและความรื่นรมย์ของประชาชน โดยมีพระราช
กฤษฎีกาประกาศกาหนดให้เป็น อุทยานแห่งชาติ ตามกฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ (พจนานุกรม
ฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน,2559)

อุทยานแห่งชาติ (National Park) หมายถึง พื้นที่ท่ีประกอบด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่มี
ความสาคัญทางระบบนิเวศ สวยงามมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่ว่าจะเป็นทัศนียภาพอันงดงาม ดอกไม้
นา้ ตก ภเู ขา ถ้า และสตั วน์ านาชนิดทีซ่ งึ่ เก่ียวขอ้ งกันและกัน (ธรรมนญู สุวรรณมณี และคณะ,2544)

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช ได้ให้ความหมายอุทยานแห่งชาติไว้ว่า หมายถึง
ท่ีดินซ่ึงรวมความถึงพื้นท่ีดินทั่วไป ภูเขา ห้วย หนอง คลองบึง บาง ลาน้าทะเลสาบ เกาะ และที่
ชายทะเลท่ีได้รับการกาหนดให้เป็นอุทยานแห่งชาติ ในทางปฏิบัติอุทยานแห่งชาติ คือพื้นที่ท่ีสงวนไว้
เพื่อคุ้มครองรักษาทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะป่าไม้และสัตว์ป่า ตลอดจนทิวทัศน์ธรรมชาติที่
สวยงาม สงวนไวเ้ พอื่ ใหค้ งสภาพธรรมชาติด้ังเดิม เพื่อรักษาสมบัติทางธรรมชาติให้อนุชนรุ่นหลังๆ ได้
ชมและศึกษาค้นคว้ามีลักษณะที่สาคัญ คือเป็นสถานที่ที่สภาพธรรมชาติเป็นที่โดดเด่นน่าสนใจและ
งดงามมิได้อยู่ในกรรมสิทธิ์โดยชอบด้วยกฎหมายของบุคคลใด โดยท่ัวไปต้องมีพ้ืนที่ไม่น้อยกว่า 10
ตารางกิโลเมตร

192 ภูมิศาสตรไ์ ทยเพ่อื การท่องเทีย่ ว
ความเปน็ มาของอุทยานแห่งชาติประเทศไทย
หลักสงครามโลกครั้งท่ี 2 สิ้นสุด ความพยายามในการจัดตั้งอุทยานแห่งชาติในประเทศไทย
เร่ิมจริงจัง เกิดผลสาเร็จมากขึ้น โดยสาเหตุสาคัญสืบเนื่องจากการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของประชากร
ในประเทศ เกิดความบีบคนั้ ทางเศรษฐกจิ เพิ่มขึ้น มกี ารรุกล้าถนิ่ ทีอ่ ยู่อาศยั ของสัตวป์ ่าโดยเปล่ียนเป็น
ชุมชนและพ้นื ท่เี กษตร ปา่ ไม้ทีอ่ ุดมสมบรู ณ์ถกู บกุ รุกแผ้วถางเปน็ ไร่รา้ งและป่าเส่ือมโทรมสัตว์ป่าถูกล่า
นาเปน็ ส้ินค้าและอาหาร บางชนิดอยู่ในสภาพท่ีกาลังจะสูญพันธุ์และบางชนิดสูญพันธ์ไปแล้ว กรมป่า
ไม้ในขณะน้ันจึงเสนอรัฐบาลให้กาหนดพ้ืนท่ีป่าไม้ที่ยังคงมีอีกหลายแห่งเป็นอุทยานแห่งชาติ แต่
เนื่องจากขาดงบประมาณ ขาดบุคคลากรท่ีมีความรู้ความสามารถในการท่ีจะดาเนินการให้เป็ น
ผลสาเร็จ จงึ ใหป้ ระกาศมกี ารจดั ตงั้ สวนรุกขชาติ วนอุทยาน และอทุ ยานแห่งชาติ โดยกาหนดให้ป่าภู
กระดึง จังหวดั เลย เป็นวนอุทยานแหง่ แรกในปพี .ศ. 2486 แตด่ ้วยเปน็ ช่วงสงครามโลกการดาเนินงาน
เพ่อื ประกาศจัดตง้ั อุทยานแหง่ ชาติจงึ มอี ุปสรรคและต้องระงับไปจนกระทั่งในปี พ.ศ. 2502 ฯลฯ จอม
พลสฤษด์ิ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้ส่ังการให้กระทรวงเกษตรและกระทรวงมหาด ไทยร่วมกัน
พจิ ารณากาหนดพนื้ ที่ปา่ เพ่อื จดั ตั้งอทุ ยานแห่งชาติขึน้
คณะรัฐมนตรีในสมัยนั้นได้ประชุมปรึกษาและลงมติเป็นคร้ังแรกเม่ือวันที่ 2 กันยายน 2502
ให้แตง่ ตงั้ คณะกรรมการอทุ ยานแหง่ ชาติข้ึน เพื่อจัดทาโครงการและดาเนินงานเกี่ยวกับการสงวนและ
คุ้มครองทรพั ยากรธรรมชาติ ซ่งึ ประกอบดว้ ย รฐั มนตรีว่าการกระทรวงเกษตร เป็นประธานกรรมการ
โดยตาแหน่งมีอธิบดีกรมป่าไม้ กรมที่ดิน ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย กระทรวงเกษตร กระทรวง
คมนาคม สานักงบประมาณ องค์การส่งเสริมการท่องเท่ียว สานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
และสมาคมโรงแรม และกรรมการผู้มเี กียรตไิ ด้รับแตง่ ตัง้ มนี ายแพทยบ์ ุญสง่ เลขะกุล นายเล็ก จุณณา
นนท์ พลตรีเสถียร พจนานนท์ พันเอกหลวงวิจิตรวาทการ พันเอกทวนชัย สาริกขกานนท์ และนาวา
โทประสาท พรหมประวัติ รน. (สานักอุทยานแห่งชาติ. กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธ์ุพืช
,2556)
คณะกรรมการฯ ได้เลือกให้หัวหน้ากองบารุง กรมป่าไม้ เป็นเลขานุการของคณะกรรมการ
โดยตาแหน่ง ผลการประชุมของคณะกรรมการได้กาหนดให้คัดเลือกพื้นที่ป่าเพื่อจัดตั้งเป็นอุทยาน
แห่งชาติขึ้นรวม 14 แห่ง ได้แก่ป่าดอยสุเทพ ป่าดอยอินทนนท์ ป่าดอยขุนตาล ป่าลานสาง ป่าน้า
หนาว ป่าทุ่งแสลงหลวง ป่าภูกระดึง ป่าภูพาน ป่าเขาใหญ่ ป่าเขาสระบาป ป่าเขาคิชฌกูฏ ป่าเทือก
เขาสลอบ ป่าเขาสามร้อยยอด และป่าเขาหลวง การคัดเลือกพื้นท่ีดังกล่าวได้รับความช่วยเหลือจาก
Dr.George D. Ruhle ผู้เชี่ยวชาญทางด้านธรรมชาติของ U.S. National Park Service ประเทศ
สหรัฐอเมรกิ า ในปี พ.ศ. 2504 ไดม้ ีการประกาศพระราชบัญญัตอิ ทุ ยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 เมื่อวันท่ี
22 กันยายน 2504 ซ่ึงมีผลบังคับใช้ถัดวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา คือวันที่ 4 ตุลาคม 2504
หลังจากน้ันได้มีพระราชกฤษฎีกากาหนดให้พื้นท่ีต่างๆ เป็นอุทยานแห่งชาติ โดยมีเขาใหญ่ได้รับการ
พิจารณาในการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติในเวลาต่อมา โดยวันท่ี 18 กันยายน พ.ศ. 2505 อุทยาน
แห่งชาติเขาใหญ่ ซึง่ มีพน้ื ท่ีครอบคลมุ ผืนปา่ จานวนกว่า 1.3 ล้านไร่ รวมพื้นที่ถึง 4 จังหวัด 11 อาเภอ
ได้แก่ อาเภอปากช่อง อาเภอวังน้าเขียว จังหวัดนครราชสีมา อาเภอนาดี อาเภอกบินทร์บุรี อาเภอ
ประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี อาเภอปากพลี อาเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก และอาเภอมวก
เหลก็ อาเภอแกง่ คอย จงั หวดั สระบรุ ี เขาใหญไ่ ด้รบั การจัดต้งั เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของไทย

บทท่ี 6 อุทยานแหง่ ชาตกิ ับการท่องเท่ียว 193
ปัจจุบันประเทศไทยมีอุทยานแห่งชาติท่ีได้รับการประกาศจัดตั้งแล้วท้ังสิ้น 148 แห่ง รวม
พน้ื ที่ท้งั หมดประมาณ 39.01 ล้านไร่ และอทุ ยานแหง่ ชาตทิ ่ีอย่รู ะหวา่ งเตรียมการจัดต้ังอกี 22 แห่ง
1. วตั ถปุ ระสงค์ในการจดั ตงั้ อทุ ยานแห่งชาติ

ในการจัดต้ังอุทยานแห่งชาติในประเทศไทยมีวัตถุประสงค์ด้วยกัน 3 ประการใหญ่ๆ คือ
เพือ่ การอนรุ กั ษธ์ รรมชาติ เพอ่ื การพักผ่อนหย่อนใจ และเพอื่ การศึกษาค้นคว้า วิจัย อธบิ ายไดด้ งั น้ี

1.1 เพ่ือการอนุรักษ์ธรรมชาติ คือต้องการอนุรักษ์สภาพธรรมชาติของพ้ืนท่ีให้คงอยู่
ตามธรรมชาติ ปอ้ งกนั การรบกวนโดยมนุษยโ์ ดยเฉพาะทรพั ยากรที่สาคัญๆ เช่นสัตว์ป่า พืชพรรณและ
ลกั ษณะธรรมชาตทิ ส่ี วยงามเป็นพเิ ศษรวมทง้ั แหล่งอนรุ ักษ์พนั ธกุ รรมที่สาคัญ จะให้มีการเปลี่ยนแปลง
เกิดข้นึ โดยเฉพาะสงิ่ ท่ีเกิดจากการกระทาของธรรมชาติ

1.2 เพือ่ การทอ่ งเทยี่ วพักผอ่ นหย่อนใจ ในพ้ืนที่อุทยานแห่งชาติมีทิวทัศน์ทางธรรมชาติ
ที่สวยงามเหมาะกับการใช้ประโยชน์เพ่ือการท่องเที่ยวเพื่อให้เกิดความสุข ทั้งทางกายและทางจิตใจ
แกผ่ ูเ้ ข้าไปเท่ยี วชมรวมทง้ั อาจจะชว่ ยผอ่ นคลายความเครียดจากการปฏิบตั งิ านประจา

1.3 เพื่อการศึกษาค้นคว้าวิจัย พื้นท่ีอุทยานแห่งชาติสามารถจัดเป็นห้องทดลองทาง
ธรรมชาติกลางแจ้ง ท่ีสามารถค้นคว้าวิจัยไม่มีท่ีสิ้นสุด เหมาะเป็นท่ีศึกษาของนักศึกษา
นักวิทยาศาสตร์ และประชาชนทั่วไป เพราะภายในอุทยานแห่งชาติมีสิ่งมีชีวิตสาหรับนักศึกษ า
นับต้ังแต่การเจริญเติบโต การพัฒนาทางชีววิทยา วิวัฒนาการ และจานวนประชากรของส่ิงมีชีวิตที่
เปลีย่ นแปลงไป

2. กรอบภารกิจในการจดั ตงั้ อทุ ยานแห่งชาติ
ความสาคญั ของการคงไว้ซึ่งธรรมชาติ ทรัพยากรธรรมชาติและการรักษาสภาพแวดล้อม

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงกาหนดกรอบภารกิจในการจัดการอุทยานแห่งชาติด้าน
ตา่ งๆ ข้ึนเพอื่ ใชเ้ ปน็ แนวทางในการปฏิบัตงิ านอทุ ยานแหง่ ชาติ ดังน้ี

2.1 ดา้ นการส่อื ความหมาย
2.2 ดา้ นการจัดการทรัพยากรและสงิ่ แวดล้อม ได้แก่

2.2.1 การปอ้ งกนั รักษาทรัพยากร
2.2.2 การศกึ ษา วจิ ัย และคน้ คว้า
2.3 ด้านการพฒั นา ไดแ้ ก่
2.3.1 เพ่ือดแู ลรกั ษาทรพั ยากร และส่งิ แวดลอ้ ม
2.3.2 เพอื่ การท่องเท่ยี ว
2.4 ด้านนันทนาการและด้านการบรกิ ารทอ่ งเที่ยว
2.5 ดา้ นการวางแผน
ความจาเป็นในการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรท่ีมีความหลากหลายทั้งในด้านชีวภาพ
และระบบนิเวศท่ีอยู่ในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติมีความสาคัญ ทาให้พ้ืนท่ีอุทยานแห่งชาติของไทย
ต้องไดร้ บั การประกาศ จัดต้ังให้ครอบคลุมและกระจายทุกภาค รวมถึงยอดเขาสูงสุดของประเทศไทย
เช่น อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ไล่ระดับความสูงมาถึงท่ีต่าลงไปถึงปากแม่น้า เช่น อุทยาน
แห่งชาติลาน้ากระบุรี ต่อไปถึงชายทะเลและจนถึงกลางทะเล เช่น อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์
เป็นตน้

194 ภูมิศาสตร์ไทยเพอื่ การท่องเทยี่ ว
ธรรมชาติและทรัพยากรมีค่าในเขตอุทยานแห่งชาติของไทยอีกประเภทหนึ่งท่ีได้เกิดข้ึนมา

โดยธรรมชาติ โดดเดน่ ด้วยลกั ษณท์ างธรณีสณั ฐาน คอื สสุ านหอย 75 ล้านปี ปจั จุบันซากฟอสซิลน้ีอยู่
ในความดูแลของกรมอุทยานแห่งชาติหาดนพรัตน์ธารา-หมู่เกาะพีพี เขาตะปู อุทยานแห่งชาติอ่าวพัง
งาน หาดหินงาม อุทยานแห่งชาติตะรุเตา จังหวัดสตูล ซ่ึงในปีพ.ศ. 2525 ได้รับการยกย่องจาก
องค์การยูเนสโกให้เป็น “มรดกแห่งอาเซียน” เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลแห่งแรกที่ใหญ่ท่ีสุดของ
ประเทศไทย

เจตนารมณ์ในการจัดตั้งอุทยานแห่งชาตินั้นมีพ้ืนฐานจากความต้องการรักษา โดยอาศัย
ปรัชญาของการอนุรักษ์ไว้ซึ่งธรรมชาติและความหลากหลากทางชีวภาพให้คงอยู่อย่างย่ังยืนและ
รวมถึงหลักการพื้นฐานในการจัดการอุทยานแห่งชาติ ได้แก่ การสงวนรักษา การอนุรักษ์ การใช้
ประโยชนแ์ บบชื่นชม และคงไวซ้ ง่ึ ความย่ังยนื

3. หลักเกณฑ์ในการพจิ ารณากาหนดใหพ้ น้ื ทใี่ ดพ้ืนทีห่ นึ่งเปน็ อทุ ยานแห่งชาติ ไดแ้ ก่
3.1 พื้นที่นั้นจะต้องเป็นพ้ืนท่ีที่มีขนาดกว้างใหญ่เพียงพอที่จะรักษาสถานะทาง

นิเวศวิทยาของพื้นที่ไว้ได้ ซ่ึงตามหลักสากลได้กาหนดมาตราฐานไว้ไม่น้อยกว่า ๑๐ ตารางกิโลเมตร
แต่ท้ังนี้ ไม่ได้เป็นเกณฑ์ตายตัวข้นึ อยกู่ ับคณุ ค่าของพน้ื ทีเ่ ปน็ สาคัญ

3.2 พื้นที่น้ันจะต้องประกอบไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติท่ีอุดมสมบูรณ์ เช่น ป่าไม้สัตว์
ป่า หรอื มีพชื สตั ว์ ท่นี ่าสนใจและหายาก มีทิวทัศน์ธรรมชาติที่สวยงาม หรือมีปรากฏการณ์ธรรมชาติ
ที่น่าสนใจหรือมีจุดเด่นท่ีเป็นเอกลักษณ์หาได้ยาก หรือมีประวัติความเป็นมาที่มีคุณค่าในด้านทาง
ประวตั ศิ าสตร์ หรอื มนุษยศ์ าสตร์

3.3 พ้ืนที่นั้นจะต้องเหมาะต่อการท่องเที่ยว พักผ่อน พักแรม หรือการศึกษาหาความรู้
ซง่ึ จะมากน้อยเพียงใดขึ้นอยกู่ บั ขนาดของพ้นื ทแ่ี ละวัตถุประสงค์ในการจดั ตง้ั

3.4 พ้นื ท่ีทจ่ี ดั ตง้ั เป็นอทุ ยานแห่งชาติ จะตอ้ งมีวัตถุประสงค์เพื่อ
3.4.1 เพอ่ื อนรุ กั ษ์ทรัพยากรธรรมชาติไวใ้ ห้คงอยตู่ ลอดไป
3.4.2 เพอ่ื เป็นแหลง่ คน้ คว้าวิจัยทางวชิ าการในเร่ืองของธรรมชาติวทิ ยาและ

นเิ วศวิทยา
3.4.3 เพื่อเปน็ แหลง่ พกั ผ่อนของประชาชนทัว่ ไป ทั้งในปัจจบุ ันและอนาคตอยา่ ง

ต่อเนอื่ งและถาวรตลอดไป
4. คุณคา่ ของอุทยานแหง่ ชาติ ไดแ้ ก่
4.1 อุทยานแห่งชาติเป็นพื้นที่ท่ีซึ่งพืชและสัตว์ป่าทุกชนิดจะได้รับการคุ้มครองภายใต้

กฎหมายทมี่ ีความเขม้ งวดมบี ทลงโทษรุนแรง
4.2 เป็นระบบนิเวศตัวอย่าง อุทยานแห่งชาติเป็นพ้ืนท่ีมีลักษณะเด่นเฉพาะตัว มีความ

หลากหลายทางชีวภาพ ทีจ่ ะบรรยายสภาพของพื้นท่ีและเปน็ ตัวอยา่ งให้แก่พน้ื ทอ่ี ่นื
4.3 เป็นสถานทท่ี ่องเที่ยวพักผอ่ นหยอ่ นใจสาหรบั ผู้นิยมบรรยากาศท่ามกลางธรรมชาติ
4.4 เป็นแหล่งต้นน้าลาธารช่วยหล่อเล้ียงเกษตรกรรมในพื้นที่ใกล้เคียง ทาให้ราษฎรมี

ความเปน็ อยู่ดขี น้ึ จงึ เปน็ รากฐานแห่งความมนั่ คงของชาติ
4.5 เป็นแหล่งคุ้มครองสายพันธ์ุธรรมชาติของพืชและสัตว์ ซ่ึงจะมีประโยชน์ในด้าน

การเกษตร และสายพันธุ์ธรรมชาตดิ ังกล่าวบางชนิดอาจจะมคี ณุ ค่ามหาศาลในด้านการแพทย์

บทท่ี 6 อทุ ยานแห่งชาติกบั การท่องเทีย่ ว 195

4.6 เป็นสถานท่ีสามารถอานวยความสะดวกแก่สถานศึกษาและสถาบันท่ีจะทาให้
การศึกษา ค้นคว้า วิจัย ในวิชาการสาขาต่างๆ ได้อย่างกว้างขวาง เช่น พฤกษศาสตร์ สัตวศาสตร์
สงั คมศาสตร์ สถาปตั ยกรรมศาสตร์ นิเวศวิทยา และธรณวี ิทยา

4.7 เปน็ ทีม่ าซ่ึงรายได้ของราษฎรในท้องถิ่น เกิดอุตสาหกรรมขนาดย่อม เช่น การผลิต
ของท่ีระลึก สาหรับในบางประเทศทางแอฟริกา อุทยานแห่งชาติเป็นแหล่งท่ีสามารถดึงดูดเงินตรา
จากชาวต่างประเทศปีละมากๆ และเปน็ รายได้หลกั ของประเทศด้วย

4.8 เป็นสถานที่ซึ่งมีคุณค่าในด้านวัฒนธรรม ซ่ึงช่วยบันดาลใจให้เกิดความคิด
สร้างสรรค์ในสิ่งที่ดีงามในจิตใจของมนุษย์ ซ่ึงจะแสดงออกมาในรูปของศิลปะ ความเป็นระเบียบวินัย
และความเออ้ื เฟือ้ ระหว่างเพอ่ื นมนษุ ย์ดว้ ยกัน

4.9 พนื้ ท่ีทีป่ ระกาศเปน็ อุทยานแหง่ ชาติ จะชว่ ยลดความตึงเครียดทางการเมืองและลด
ปญั หากอ่ การร้ายเนอ่ื งจากพ้ืนทไ่ี ด้รบั การพฒั นาข้ึน
แหลง่ ท่องเที่ยวบริเวณอทุ ยานแหง่ ชาติ

อุทยานแห่งชาติ (National Park) จัดตั้งข้ึนเพื่อประโยชน์ด้านการรักษาระบบนิเวศวิทยา มี
ลักษณะเด่นทางธรรมชาติและลักษณะภูมิประเทศแบบต่างๆ หรือทิวทัศน์ที่งดงามเป็นแหล่งที่อุดม
สมบูรณ์ด้วยพืชพรรณธรรมชาติและสัตว์ป่า ตลอดจนเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าทางวิชาการและเป็น
แหล่งนันทนาการ และการท่องเท่ียว การจัดอุทยานแห่งชาติจะแตกต่างจากพ้ืนที่อนุรักษ์อ่ืนๆ แต่จะ
เหมอื นกนั คอื ใช้เป็นแหล่งทอ่ งเท่ยี วและพกั ผอ่ นหย่อนใจ

ปจั จุบนั ประเทศไทยมีอุทยานแห่งชาตทิ ั้งทางบกและทางทะเล รวมทั้งสิน้ 148 แหง่ (สานัก
อุทยานแหง่ ชาติ. กรมอุทยานแหง่ ชาตสิ ัตว์ป่าและพันธ์ุพืช : 2556)

อุทยานแห่งชาติของไทยมีกระจายทั่วไปทั้ง 6 ภาค ซ่ึงเป็นอุทยานที่ได้รับการประกาศจัดตั้ง
แล้ว รวมทั้งอุทยานท่ีอยู่ในช่วงของการดาเนินการสารวจรออนุมัติจัดต้ังในเวลาต่อมา นอกจาก
อุทยานแห่งชาติทั่วไปโดยเฉพาะภาคตะวันออกและภาคใต้ พ้ืนที่สองภาคนี้มีบริเวณท่ีอยู่ติดกับทะเล
จึงมีอุทยานแห่งชาติทางทะเล แต่ไม่ว่าจะเป็นอุทยานแห่งชาติประเภทใดก็ตาม ล้วนมีส่ิงซ่ึงสวยงาม
น่าศกึ ษาค้นควา้ หาความรู้ หรอื เป็นแหล่งทอ่ งเทย่ี วท่ีให้ความสนุกสนานและเพลิดเพลินได้ในรูปแบบที่
แตกตา่ งกัน ซง่ึ สามารถแบ่งได้ ดังน้ี

196 ภูมิศาสตร์ไทยเพอ่ื การท่องเทยี่ ว

ตารางที่ 6.1 อุทยานแห่งชาติภาคเหนอื
จังหวดั ชอื่ อทุ ยาน
อทุ ยานแหง่ ชาติคลองลาน
จงั หวัดกาแพงเพชร อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า
อุทยานแห่งชาตแิ ม่วงก์
อุทยานแหง่ ชาตขิ นุ แจ
จังหวดั เชียงราย อุทยานแห่งชาติดอยหลวง
อุทยานแหง่ ชาติลานา้ กก (เตรียมการฯ)
อุทยานแห่งชาตขิ นุ ขาน
อุทยานแหง่ ชาตดิ อยผ้าหม่ ปก
อุทยานแห่งชาตดิ อยเวียงผา (เตรยี มการฯ)
อทุ ยานแห่งชาตดิ อยสุเทพ - ปุย
อทุ ยานแหง่ ชาติดอยอนิ ทนนท์
อทุ ยานแห่งชาติผาแดง
จังหวดั เชียงใหม่ อทุ ยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ (เตรียมการฯ)
อุทยานแหง่ ชาตแิ มโ่ ถ (เตรียมการฯ)
อุทยานแห่งชาตแิ ม่วาง
อุทยานแห่งชาติศรีลานนา
อทุ ยานแหง่ ชาตหิ ้วยนา้ ดงั
อทุ ยานแห่งชาติออบขาน (เตรยี มการฯ)
อทุ ยานแห่งชาติออบหลวง
อทุ ยานแหง่ ชาตขิ ุนพะวอ
อุทยานแหง่ ชาตติ ากสนิ มหาราช
อุทยานแห่งชาตนิ า้ ตกพาเจริญ (เตรียมการฯ)
จังหวัดตาก อุทยานแหง่ ชาติแม่เมย

อุทยานแห่งชาติลานสาง
อทุ ยานแหง่ ชาติไม้กลายเป็นหนิ (เตรียมการ)
อทุ ยานแหง่ ชาตขิ นุ น่าน
อุทยานแห่งชาติขนุ สถาน (เตรียมการฯ)
อทุ ยานแหง่ ชาตดิ อยภคู า
จงั หวัดน่าน อุทยานแห่งชาติถ้าสะเกิน
อุทยานแห่งชาตนิ นั ทบรุ ี (เตรยี มการฯ)
อุทยานแห่งชาตแิ มจ่ ริม
อทุ ยานแหง่ ชาตศิ รนี า่ น

บทที่ 6 อทุ ยานแห่งชาติกบั การทอ่ งเที่ยว 197

จงั หวดั ชอ่ื อุทยาน
จงั หวัดพะเยา อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
อุทยานแหง่ ชาตภิ ซู าง
จังหวดั พิษณุโลก อุทยานแห่งชาตแิ ม่ปมื
อทุ ยานแหง่ ชาติแกง่ เจด็ แคว (เตรยี มการฯ)
จงั หวดั เพชรบรู ณ์ อุทยานแหง่ ชาติท่งุ แสลงหลวง
จงั หวัดแพร่ อุทยานแห่งชาติน้าตกชาติตระการ
อุทยานแหง่ ชาติภูหนิ ร่องกลา้
จงั หวดั แม่ฮ่องสอน อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาคอ้
อทุ ยานแห่งชาติตาดหมอก
จงั หวดั ลาปาง อทุ ยานแหง่ ชาตินา้ หนาว
จังหวัดลาพนู อทุ ยานแห่งชาตดิ อยผากลอง
จงั หวัดสุโขทยั อุทยานแห่งชาตแิ มย่ ม
จงั หวดั อตุ รดิตถ์ อุทยานแห่งชาตเิ วยี งโกศยั
อทุ ยานแหง่ ชาติถ้าปลา - น้าตกผาเส่อื
อุทยานแห่งชาตนิ ้าตกแมส่ ุรนิ ทร์
อุทยานแห่งชาติแม่เงา (เตรียมการฯ)
อุทยานแห่งชาติสาละวิน
อุทยานแห่งชาตแิ จซ้ ้อน
อทุ ยานแหง่ ชาตดิ อยจง (เตรยี มการฯ)
อทุ ยานแหง่ ชาตถิ ้าผาไท (เตรียมการฯ)
อทุ ยานแหง่ ชาตแิ มว่ ะ
อทุ ยานแห่งชาติดอยขุนตาล
อุทยานแห่งชาตแิ ม่ปงิ
อุทยานแห่งชาตริ ามคาแหง
อทุ ยานแหง่ ชาติศรสี ชั นาลัย
อทุ ยานแหง่ ชาตติ ้นสักใหญ่
อุทยานแหง่ ชาตภิ สู อยดาว
อทุ ยานแห่งชาตลิ าน้านา่ น

198 ภูมศิ าสตร์ไทยเพือ่ การทอ่ งเทย่ี ว

ตารางท่ี 6.2 อุทยานแห่งชาติภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
จงั หวดั ชือ่ อุทยาน
อทุ ยานแหง่ ชาตนิ ้าพอง
อุทยานแห่งชาติภูเก้า - ภูพานคา
จงั หวัดขอนแกน่ อทุ ยานแหง่ ชาติภูผาม่าน

อทุ ยานแหง่ ชาติภูเวยี ง
อทุ ยานแห่งชาติตาดโตน
อทุ ยานแห่งชาติไทรทอง
จงั หวดั ชัยภมู ิ อทุ ยานแหง่ ชาตปิ ่าหินงาม

อทุ ยานแหง่ ชาติภูแลนคา
จงั หวัดนครพนม อทุ ยานแห่งชาติภลู ังกา
จังหวัดนครราชสมี า อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาใหญ่
อุทยานแหง่ ชาตภิ ูผาเทบิ
จังหวัดมุกดาหาร อทุ ยานแหง่ ชาตภิ ูสระดอกบวั

อุทยานแหง่ ชาติภูกระดึง
จังหวัดเลย อุทยานแหง่ ชาตภิ ูเรือ
อุทยานแหง่ ชาตภิ ูสวนทราย
จังหวัดศรีสะเกษ อุทยานแห่งชาติเขาพระวหิ าร
อทุ ยานแหง่ ชาตภิ ผู ายล
จังหวดั สกลนคร อทุ ยานแห่งชาติภผู าเหลก็
อทุ ยานแห่งชาตภิ พู าน
อทุ ยานแห่งชาตินายูง - น้าโสม (เตรียมการฯ)
จงั หวดั อดุ รธานี อทุ ยานแหง่ ชาติภผู ายา (เตรียมการ)

อทุ ยานแหง่ ชาตแิ กง่ ตะนะ
จงั หวัดอบุ ลราชธานี อุทยานแห่งชาตผิ าแต้ม
อุทยานแหง่ ชาติภจู อง - นายอย

ตารางท่ี 6.3 อุทยานแห่งชาติภาคกลาง
จังหวัด ช่ืออุทยาน
อทุ ยานแหง่ ชาตนิ า้ ตกเจด็ สาวน้อย
จังหวัดสระบรุ ี อทุ ยานแห่งชาตนิ า้ ตกสามหลนั่

จงั หวดั สุพรรณบรุ ี อทุ ยานแหง่ ชาติพุเตย

บทท่ี 6 อทุ ยานแหง่ ชาตกิ ับการทอ่ งเท่ยี ว 199

ตารางท่ี 6.4 อุทยานแห่งชาติภาคตะวันออก
จังหวดั ชอ่ื อุทยาน
อุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฎ
จงั หวดั จนั ทบรุ ี อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาสิบหา้ ชั้น
อทุ ยานแหง่ ชาตนิ า้ ตกพล้ิว
อุทยานแห่งชาติน้าตกคลองแก้ว
จังหวดั ตราด อุทยานแหง่ ชาติหม่เู กาะชา้ ง

จังหวัดปราจนี บุรี อุทยานแหง่ ชาตทิ ับลาน
อทุ ยานแหง่ ชาติเขาชะเมา - เขาวง
จงั หวัดระยอง อทุ ยานแหง่ ชาตเิ ขาแหลมหญา้ - หมเู่ กาะเสม็ด

จังหวดั สระแก้ว อทุ ยานแหง่ ชาติปางสดี า
อุทยานแหง่ ชาตติ าพระยา

ตารางที่ 6.5 อทุ ยานแหง่ ชาติภาคตะวนั ตก
จงั หวดั ช่ืออุทยาน
อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาแหลม
อุทยานแหง่ ชาตเิ ข่ือนศรนี ครนิ ทร์
อุทยานแหง่ ชาติเฉลมิ รัตนโกสนิ ทร์
จงั หวัดกาญจนบรุ ี อุทยานแหง่ ชาตทิ องผาภมู ิ
อทุ ยานแหง่ ชาตไิ ทรโยค
อทุ ยานแหง่ ชาตลิ าคลองงู
อทุ ยานแห่งชาติเอราวณั
อทุ ยานแห่งชาติกยุ บรุ ี
อทุ ยานแห่งชาติเขาสามรอ้ ยยอด
จงั หวดั ประจวบครี ขี นั ธ์ อทุ ยานแห่งชาตนิ ้าตกห้วยยาง
อทุ ยานแห่งชาติหาดวนกร
อุทยานแห่งชาติอ่าวสยาม (เตรยี มการ)
จงั หวัดเพชรบุรี อุทยานแหง่ ชาตแิ กง่ กระจาน
จงั หวดั ราชบุรี อทุ ยานแห่งชาติเฉลมิ พระเกียรติไทยประจัน

200 ภูมิศาสตร์ไทยเพอื่ การท่องเท่ียว

ตารางท่ี 6.6 อทุ ยานแหง่ ชาติภาคใต้
จังหวัด ชือ่ อทุ ยาน
อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาพนมเบญจา
อทุ ยานแห่งชาติธารโบกขรณี
อุทยานแห่งชาตหิ มูเ่ กาะลนั ตา
จงั หวดั กระบี่ อทุ ยานแหง่ ชาตหิ าดนพรัตน์ธารา - หมเู่ กาะพีพี
จังหวดั ชมุ พร อทุ ยานแห่งชาตหิ มูเ่ กาะชมุ พร
จงั หวดั ตรัง อุทยานแห่งชาตหิ าดเจา้ ไหม
อุทยานแหง่ ชาติเขานัน
จงั หวัด อุทยานแหง่ ชาติเขาหลวง
นครศรีธรรมราช อทุ ยานแห่งชาติน้าตกโยง
อทุ ยานแห่งชาติน้าตกส่ขี ดี
อทุ ยานแหง่ ชาติหาดขนอม - หมเู่ กาะทะเลใต้ (เตรียมการฯ)
จงั หวัดนราธิวาส อทุ ยานแหง่ ชาติน้าตกซโี ป (เตรียมการฯ)
อทุ ยานแหง่ ชาตบิ ูโด - สุไหงปาดี
อุทยานแห่งชาติอ่าวมะนาว - เขาตันหยง (เตรยี มการฯ)
จงั หวดั ปตั ตานี อุทยานแหง่ ชาตนิ ้าตกทรายขาว
อทุ ยานแหง่ ชาตเิ ขาลาปี - หาดท้ายเหมือง
อทุ ยานแหง่ ชาติเขาหลัก - ลารู่
อทุ ยานแห่งชาติศรีพังงา
จงั หวดั พังงา อทุ ยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลนั

อทุ ยานแห่งชาตหิ มู่เกาะสรุ ินทร์
อทุ ยานแห่งชาตอิ ่าวพังงา
จงั หวดั พัทลุง อทุ ยานแห่งชาตเิ ขาปู่ - เขาย่า
จงั หวัดภเู ก็ต อุทยานแหง่ ชาตสิ ริ นิ าถ
จงั หวดั ยะลา อทุ ยานแห่งชาติบางลาง
อทุ ยานแหง่ ชาติน้าตกหงาว
อุทยานแหง่ ชาติลาน้ากระบุรี
จังหวัดระนอง อุทยานแห่งชาติหมเู่ กาะระนอง

อุทยานแห่งชาติแหลมสน
อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาน้าค้าง
จังหวดั สงขลา อุทยานแหง่ ชาติสันกาลาคีรี (เตรยี มการฯ)

อทุ ยานแหง่ ชาตติ ะรุเตา
จงั หวดั สตลู อทุ ยานแห่งชาตทิ ะเลบนั
อุทยานแห่งชาติหมเู่ กาะเภตรา

บทท่ี 6 อุทยานแห่งชาตกิ ับการทอ่ งเทย่ี ว 201

จงั หวดั ชอ่ื อุทยาน
อทุ ยานแห่งชาตแิ ก่งกรงุ
อทุ ยานแหง่ ชาตคิ ลองพนม
อุทยานแห่งชาติเขาสก
จงั หวดั สรุ าษฎรธ์ านี อทุ ยานแหง่ ชาติใตร้ ่มเย็น

อุทยานแหง่ ชาตธิ ารเสดจ็ - หมูเ่ กาะพงัน (เตรียมการฯ)
อทุ ยานแห่งชาติหมเู่ กาะอ่างทอง
ทีม่ า : กรมอุทยานแหง่ ชาติ สัตว์ ป่า และพนั ธุพ์ ืช, 2559.

การใชป้ ระโยชนจ์ ากพื้นทีข่ องอทุ ยานแห่งชาติ
การใช้ประโยชน์จากพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชได้มี

การจดั แบ่งหลักเกณฑ์ เป็น 2 แนวทางดงั นี้
1. พนื้ ทีเ่ ขตบริการ มีการแบง่ พน้ื ทอี่ อกเป็น 3 เขต คือ
1.1 เขตบรกิ ารหรือเขตใช้ประโยชน์อยา่ งเข้มข้น ซงึ่ เปน็ พื้นท่ที ี่ใช้พัฒนาส่ิงก่อสร้างและ

อานวยความสะดวก เช่น ศนู ย์บรกิ ารนักท่องเทยี่ ว ทพี่ ัก ร้านค้า ลานจอดรถ ซ่ึงพัฒนาจากพ้ืนท่ีเสื่อม
โทรม โดยอาจจะมีจุดเดียวหรือหลายจุดก็ได้ขึ้นอยู่กับสภาพการใช้ประโยชน์ของพ้ืนที่นักท่องเที่ยว
และความสามารถในการรองรับของแตล่ ะพน้ื ทที่ ่ีแตกตา่ งกนั ไป

1.2 เขตนันทนาการ เป็นเขตที่รวมเอาส่ิงที่น่าสนใจต่างๆ ท่ีเหมาะกับกิจกรรมนันทนา
การตา่ งๆ รวมเขา้ ดว้ ยกัน เช่น น้าตก ถา้ หรือท่ีต้งั แคมป และมีผลกระทบกับทรัพยากรธรรมชาติจาก
การใชป้ ระโยชน์ในวัตถปุ ระสงคด์ ้านอนื่ ๆ

1.3 เขตป่าเปลี่ยว เป็นเขตสงวนสภาพธรรมชาติเป็นเขตที่เปราะบางและมีผลกระทบ
กับทรัพยากร ธรรมชาติจากการใช้ประโยชน์ในวตั ถปุ ระสงคด์ า้ นตา่ งๆ

หลักสาคัญที่สุดคือ ต้องยึดหลักการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติไว้ และสามารถเอ้ืออานวย
ประโยชน์แก่สาธารณชนตลอดไป และการจัดการรูปแบบนันทนาการการท่องเที่ยวการคิดค้นวิจัย
และพัฒนาชนบทซึ่งเป็นผลพลอยได้เท่ากับเป็นการจัดอุทยานแห่งชาติให้ตอบสนองทางการอนุรักษ์
และการท่องเทย่ี ว

2. ข้อควรปฏิบัติในการท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติ โดยอุทยานแห่งชาติได้กาหนดข้อ
ปฏิบัติ 12 ข้อ ดังนี้

2.1 ปฏิบัติตนตามกฏระเบยี บของทางอทุ ยานฯ ท่ีกาหนดไวอ้ ย่างเครง่ ครัด
2.2 ดแู ลรกั ษาสภาพธรรมชาติให้คงความงดงามตามธรรมชาตมิ ากทีส่ ดุ
2.3 ควรเคารพสิทธผ์ิ ู้อนื่ ในการเข้าไปใชพ้ ื้นทธ่ี รรมชาติร่วมกัน
2.4 ไม่สง่ เสียงดงั อนั จะเป็นการรบกวนผู้อน่ื หรือรบกวนความเปน็ อยขู่ องสตั ว์ปา่
2.5 การเดินป่าศึกษาธรรมชาติควรเดินตามเส้นทางท่ีกาหนดไว้ ไม่ควรเดินออกนอก
เสน้ ทางเดินถาวร ซ่ึงอาจจะไปเหยียบย่าพชื พรรณหรือสตั ว์เล็กๆ
2.6 ห้ามเก็บ หรือนาออก หรือกระทาการใดๆ ที่จะเป็นอันตรายต่อสภาพของก้อนหิน
พืชพรรณ และสัตวป์ ่า ในเขตอุทยานฯ

202 ภูมิศาสตร์ไทยเพื่อการทอ่ งเทีย่ ว

2.7 ห้ามนาสัตว์เล้ียงเข้าไปในเขตอุทยานฯ เพราะอาจจะเป็นการนาโรคเข้าไปแพร่ใน
ธรรม ชาตหิ รอื ในทางตรงกันขา้ ม ก็อาจจะรบั โรคตดิ ตอ่ จากสตั วป์ ่าภายในออกมา

2.8 ไม่ควรก่อไฟในอุทยานฯ เพราะการก่อไฟจาเป็นจะต้องใช้ฟืนในธรรมชาติและก่อ
เกิดมลพิษ ปัจจบุ นั มีเตาน้ามนั เตาแก๊สสารพัดประโยชน์ขนาดพกพาสามารถใช้การได้ดีและไม่ทาลาย
ธรรมชาติ หรอื หากจาเป็นต้องก่อกองไฟจรงิ ๆ ควรก่อในท่ที ท่ี างอุทยานฯ กาหนดและดับให้เรยี บร้อย

2.9 ไม่ควรนาสิง่ ท่จี ะกอ่ ให้เกิดขยะเข้าไปในอุทยานฯ เช่น ถุงพลาสติก กล่องโฟม ขวด
กระป๋อง หากนาเขา้ ไปกรุณาเก็บคืนออกมาให้มากที่สุด

2.10 เม่ือพบเห็นการกระทาผิดกฏระเบียบอุทยานฯ หรือการกระทาอันเป็นผลกระทบ
ต่อธรรมชาติ กรณุ าแจง้ เจา้ หน้าทอ่ี ทุ ยานฯ เพอ่ื ดาเนินตอ่ ไป

2.11 ไม่ควรน้าสุราและของมึนเมาไปด่ืมในอุทยานฯ เพราะถือเป็นความเสี่ยงท่ีจะเกิด
ปัญหาทะเลาะวิวาทได้

2.12 รว่ มกนั สอดสอ่ งดูแล หรือชักชวนให้เพือ่ นฝูงหรอื เพือ่ นรว่ มทาง ช่วยกันดูแลรักษา
ธรรมชาติ

ปัจจุบันนักท่องเท่ียวนิยมเข้าไปเท่ียวยังบริเวณอุทยานแห่งชาติเพ่ิมมากข้ึน และมีแนวโน้ม
เพิ่มข้ึนอยา่ งชัดเจน จากการสารวจของกรมปา่ ไม้พบว่าในปีพ.ศ. 2550 มีนกั ทอ่ งเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยว
ในเขตอุทยานแห่งชาติ จานวนถึง 12,232,785 คน (ที่ฐาน 65 ล้านคน เท่ากับเที่ยวคนละ0.19 คร้ัง
ต่อปี เฉล่ีย 82,654 คน/อุทยานฯ (148 แห่ง) แสดงว่าอุทยานแห่งชาติมีส่วนส่งเสริมนโยบายการ
ท่องเทย่ี วของประเทศไทย (กรมอุทยานแหง่ ชาติ สัตวป์ า่ และพันธ์พุ ชื , 2559)

ตารางที่ 6.7 อนั ดบั อทุ ยานแห่งชาติทม่ี นี ักทอ่ งเที่ยวมากทสี่ ุด สถติ ิปี 2559
จานวน (คน)
ลาดับ อุทยานแห่งชาติ ทต่ี ง้ั
1,731,573
1 อทุ ยานแห่งชาตหิ าดนพรตั นธ์ ารา- จังหวัดกระบี่
หมู่เกาะพีพี 1,371,741
2 อุทยานแห่งชาติอา่ วพังงา จงั หวัดพงั งา 1,276,363
3 อทุ ยานแห่งชาติเขาใหญ่ จงั หวัดนครราชสีมา สระบรุ ี
นครนายก ปราจนี บรุ ี 806,133
4 อุทยานแห่งชาติดอยอนิ ทนนท์ จังหวัดเชยี งใหม่ 691,721
5 อุทยานแห่งชาติเอราวณั จังหวัดกาญจนบรุ ี 667,465
6 อทุ ยานแห่งชาติน้าตกพล้วิ จังหวดั จนั ทบรุ ี 583,012
7 อทุ ยานแหง่ ชาติน้าตกเจ็ดสาวน้อย จงั หวดั สระบรุ ี 490,913
8 อุทยานแห่งชาตหิ มเู่ กาะสมิ ลิ ัน จงั หวดั พงั งา 452,147
9 อุทยานแหง่ ชาติตาดโตน จังหวัดชัยภูมิ 342,144
10 อทุ ยานแห่งชาติเขาสก จังหวดั สุราษฎร์ธานี
ท่มี า : ขอ้ มลู ประจาปงี บประมาณ 2558, สานกั อุทยานแห่งชาติ,2559.

บทที่ 6 อทุ ยานแห่งชาตกิ ับการท่องเทย่ี ว 203
อทุ ยานแห่งชาติในประเทศไทยทน่ี า่ สนใจตอ่ การท่องเท่ียว

จากการท่ีอุทยานแห่งชาติแต่ละแห่งล้วนมีความงามอันเป็นเอกลักษณ์และความพิเศษ
แตกต่างกัน อีกทั้งในอุทยานแห่งชาติแต่ละแห่งได้จัดให้มีกิจกกรมเพื่อตอบสนองความต้องการอัน
หลากหลายของนักท่องเท่ียว เพื่อใช้เป็นสื่อชักนาให้เกิดการเรียนรู้ และสร้างความเข้าใจในการรักษา
ทรพั ยากรและความงามตามธรรมชาติให้คงอยตู่ ลอดไป อุทยานแห่งชาติแต่ละแห่งมีความน่าสนใจต่อ
การท่องเทีย่ ว ดังนี้

1. อุทยานแห่งชาติดอยภูคา เป็นอุทยานแห่งชาติในจังหวัดน่าน อยู่ในเขตอาเภอปัว
อาเภอท่าวังผา อาเภอทุ่งช้าง อาเภอเชียงกลาง อาเภอบ่อเกลือ อาเภอสันติสุข อาเภอเฉลิมพระ
เกียรติ และอาเภอแม่จริม มีพื้นที่ประมาณ 1,704 ตารางกิโลเมตร มีสภาพป่าพ้ืนที่อุดมสมบูรณ์และ
เป็นทีอ่ ยู่อาศยั ของสัตวป์ า่ ชนดิ ต่างๆ เช่น วัวแดง กระทิง กวาง เก้ง ฯลฯ และมีต้นน้าลาธารท่ีเป็นต้น
กาเนิดของแมน่ า้ ปิง และมจี ุดเด่นคือต้นไม้ท่ีหายาก คือ ต้นชมพูภูคา ต้นชมพูภูคาเป็นพืชหายากชนิด
หน่ึงของโลก มีดอกสีชมพูอมขาว(ภาพที่.6.1) พบแห่งเดียวท่ีอุทยานแห่งชาติดอยภูคา เคยค้นพบใน
พ้ืนท่ตี อนใต้ของประเทศจีนและตอนเหนือของประเทศเวียดนาม จากน้ันก็ไม่มีการค้นพบอีกเลยและ
อาจจะสูญพันธ์จากโลกไปแล้ว(ในปีพ.ศ. 2532 ได้มีการค้นพบโดย ดร.ธวัชชัย สันติสุข นักพฤกษ
ศาสตรข์ องประเทศไทย ณ อุทยานแหงชาตดิ อยภูคา)

2. อุทยานแห่งชาติมุกดาหาร อยู่ในเขตอาเภอดอนตาล อาเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร มี
เนอ้ื ท่ที ง้ั หมด 31,725 ไร่ ประกอบด้วย ภนู างหงส์ ภูถ้าพระ ภูหินเทิบ ภูรัง ภูจอมสี และภูมโน สภาพ
ทั่วไปเป็นป่าสูงชัน มีเทือกเขาติดกันหลายเทือกยอดสูงที่สุดคือ ภูจอมสี สูงจากระดับน้าทะเล
ประมาณ 460 เมตร สภาพป่าส่วนใหญ่เป็นป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ มีหินรูปร่างต่างๆ อยู่เป็น
จานวนมากภายในอทุ ยานน้ีมจี ดุ ทน่ี ่าสนใจหลายแหง่ เชน่

2.1 ภูผาเทิบ มลี กั ษณะเป็นกลุ่มหินรูปทรงต่างๆ หลายแบบวางซ้อนกัน คล้ายเพิงผาที่
กันแดดกันลม ได้ ซ่ึงภาษาท้องถ่ินเรียกว่า “เทิบ” ท่ีแปลว่า ร่ม ก้อนหินบางก้อนมีรูปคล้ายร่มดอก
เหด็ หรอื รูปมงกุฎ สนั นิษฐานวา่ เกิดจากการกัดกร่อนพังทลายของลมและน้าฝน

2.2 ภูนางหงส์ เขตอาเภอดอนตาล มีลักษณะท่ัวไปเป็นลานหินสลับกับป่าแคระ มีหิน
รปู รา่ งคลา้ ยหงส์ขนาดใหญ่ตงั้ อยู่กลางลานหิน

2.3 ถ้าฝ่ามือแดง ลกั ษณะถา้ เป็นเพิงหินยาว ภายในถ้ามีรูปมือแดงสันนิษฐานว่า มีอายุ
ไมต่ ่ากวา่ 5,000 ปี (ภาพที่ 6.3 )

3. อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง จุดเดน่ ของอุทยานน้ีคือ ทุ่งหญ้าอันงดงามมีพ้ืนท่ีอุทยาน
อยู่ในเขตจังหวัดพิษณุโลกและเพชรบูรณ์ ลักษณะทางภูมิศาสตร์ประกอบไปด้วยภูเขาหินปูน หิน
ชนวนและหินดินดานหลายลูก มีความสูงระหว่าง 300 – 1,028 เมตร ป่าส่วนใหญ่จะเป็นป่าเบญจ
พรรณ และจะปกคลมุ ไปด้วยทงุ่ หญ้า บริเวณอุทยานนจ้ี ะมีทุง่ หญ้าทสี่ าคัญ 3 แหง่ คือ

3.1 ทุ่งหญ้าสะวันนา (ทุ่งแสลงหลวง) อยู่ทางด้านตะวันออกเฉียงใต้ มีพ้ืนที่ประมาณ
10 ตารางกิโลเมตร เปน็ ทุ่งหญา้ ท่ีล้อมรอบด้วยป่าและเขา ทุ่งหญ้าบางแห่งถูกเปล่ียนไปทุ่งนาสาหรับ
ปลูกข้าวและข้าวโพด โดยกระทาของผกู้ อ่ การรา้ ย

204 ภมู ศิ าสตร์ไทยเพอ่ื การท่องเทย่ี ว
3.2 ทงุ่ นางพญา อยทู่ างตะวนั ออกเฉยี งใต้ มีทงุ่ หญา้ และต้นสนทีส่ งู สวยงามมาก
3.3 ทุ่งโนนสน อยู่บนท่ีราบใจกลางของอุทยาน อุดมไปด้วยดอกไม้ป่านานาชนิด เช่น

กระดุมเงิน พวงชมพู หยาดน้าค้าง หม้อข้าวแกงลงิ และเออ้ื งมา้ วิง ฯลฯ
ในบริเวณอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวงมีน้าตกแก่งโสภา ซ่ึงเป็นน้าตกท่ีสวยที่สุดแห่งหนึ่ง

ของประเทศไทยโดยเฉพาะฤดูฝน เป็นน้าตก 3 ช้ัน คล้ายบันได ได้ช่ือว่าเป็น“น้าตกไนแอกะราของ
ไทย” ช่วงท่ีเหมาะสมสาหรับการท่องเท่ียวมากคือระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ มี
อากาศท่เี ย็นสบายและดอกไมป้ ่าจะบานเตม็ ท้องทุ่ง

4. อุทยานแห่งชาติภูพาน ในอดีตคือ สมรภูมิรบของไทย แต่ปัจจุบันเป็นแหล่งท่องเที่ยว
ทางธรรมชาติที่งดงาม ด้วยป่าเขาและพรรณไม้ โดยเฉพาะดอกดุสิตา อุทยานแห่งชาติภูพาน มีพ้ืนท่ี
699 ตารางกิโลเมตรคุมพื้นที่ของ 3 จังหวัด คือ สกลนคร นครพนม และกาฬสินธุ์ จุดท่องเที่ยวที่
น่าสนใจ ได้แก่ ผานางเมินเป็นหน้าผาประกอบด้วยลานหินกว้างทอดยาวไปทางตะวันตก เป็นจุดดู
ทวิ ทัศน์เบ้ืองล่าง ลานสาวเอเ้ ปน็ หน้าผาที่สงู ชันประกอบด้วย ลานหินกว้าง มที วิ ทัศน์ท่ีสวยงาม น้าตก
ตาดโตนและน้าตกคาหอม

5. อุทยานแห่งชาติภูเรือ อุทยานแห่งชาติภูเรือ มีลักษณะภูมิประเทศเป็นทิวเขาสูง
สลับซับซ้อนประกอบด้วย เขาหินทรายเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนั้นเป็นหินแกรนิตสลับกันไป ลักษณะ
เช่นน้ีจึงทาให้มีที่ราบสูงสลับกับยอดเขาสูงทั่วไป มียอดเขาสูงท่ีสุดคือ ยอดภูเรือ มีความสูงถึง 1,365
เมตรจากระดบั น้าทะเลปานกลาง ด้วยอุทยานแห่งชาติภูเรืออยู่ที่จังหวัดเลย ซ่ึงเป็นจังหวัดที่มีอากาศ
หนาวเย็นที่สุดของประเทศไทยและอยู่บนยอดเขาสูง จึงทาให้มีอากาศเย็นตลอดปี โดยเฉพาะในช่วง
ฤดูหนาวจะหนาวเย็นมาก จนกระทั่งน้าค้างบนยอดหญ้าจะแข็งตัวกลายเป็นเกล็ดน้าแข็ง ซ่ึงมีภาษา
พ้ืนเมืองเรียกว่า “แม่คะน้ิง” ภูเรือ มีสภาพป่าหลายชนิดปะปนกันอย่างสวยงาม ทั้งป่าเบญจพรรณ
ป่าเต็งรัง ป่าดงดิบ ป่าสนเขา ไม้พ้ืนล่างท่ีพบโดยทั่วไป ได้แก่ กุหลาบป่า มอส เฟิน และกล้วยไม้ที่
สวยงาม เชน่ ม้าวงิ่ สามปอย ไอยเรศ เออ้ื งคา เออ้ื งผึง้ เอ้อื งเงิน ซ่ึงขน้ึ ตามตน้ ไมแ้ ละโขดหิน

6. อุทยานแห่งชาติภูกระดึง ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ ลาดับท่ี 2 ของ
ประเทศไทย เม่ือวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2505 ต้ังอยู่ในท้องที่ตาบลศรีฐาน อาเภอภูกระดึง
จังหวัดเลย ครอบคลุมพ้ืนท่ี 348.13 ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาหินทรายยอดตัด
จดุ สงู สดุ อยทู่ ี่บรเิ วณคอกเมย มีความสูง 1,316 เมตร สภาพทั่วไปของภูกระดึงประกอบไปด้วยพรรณ
ไมน้ านาชนดิ พนั ธ์สุ ตั วป์ ่านานาพันธุ์ หน้าผา ทุ่งหญ้า ลาธาร และน้าตก อีกท้ังยังเป็นพื้นท่ีต้นน้าของ
ลาน้าพองซึ่งเป็นลาน้าสายสาคัญสายหนึ่งของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ด้วยความสูงและสภาพ
อากาศที่เย็นสบายตลอดปีบนยอดภูกระดึง โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวอุณหภูมิอาจลดต่าจนถึง 0
องศาเซลเซียส จึงเป็นแรงจูงใจให้นักท่องเท่ียวปรารถนาที่หวังจะเป็นผู้พิชิตยอดภูกระดึงสักคร้ังหนึ่ง
ในชวี ติ

7. อทุ ยานแหง่ ชาตเิ ขาใหญ่ เป็นอุทยานแหง่ แรกของประเทศไทย ตั้งขึ้นในปีพ.ศ. 2505 มี
เน้ือท่ี 2,172 ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นท่ี 4 จังหวัด คือจังหวัดนครนายก ปราจีนบุรี
สระแก้วและนครราชสีมา อุทยานแห่งนี้ต้ังอยู่ทางทิศตะวันตกของเทือกเขาดงรัก บริเวณที่สูงที่สุด คือ
เขาร่มซึ่งสูง 1,351 เมตร พื้นท่ีส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงหินทราย สูงระหว่าง 600 - 1000 เมตร ส่วน
บริเวณที่ต่าสุดจะเป็นหุบเขาคือหุบเขาคลองวังตะไคร้ ทางด้านตะวันออกเฉียงใต้ และลาธารห้วยใส

บทที่ 6 อุทยานแห่งชาตกิ ับการท่องเทีย่ ว 205
ใหญ่ทางตะวนั ออก พน้ื ท่ีสว่ นใหญป่ กคลมุ ไปด้วยป่าดงดิบและป่าเบญจพรรณ บริเวณที่ราบต่าจะเป็น
ป่าละเมาะและทุ่งหญ้าลักษณะเด่นของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่คือ อากาศท่ีหนาวเย็นและบริสุทธิ์
เปน็ แหล่งทอ่ี ยู่อาศยั ของสตั ว์ป่าและเปน็ สถานที่ทีม่ คี วามงามทางธรรมชาติเป็นจานวนมาก เช่น น้าตก
เหวนรก น้าตกเหวสุวัต น้าตกผากล้วยไม้ เน่ืองจากมีสัตว์ป่าเป็นจานวนมาก จึงได้สร้างหอดูสัตว์ไว้
ส่องสัตว์ เป็นอุทยานแห่งเดียวท่ีมีนกเงือกมารวมกันมากที่สุด ในเดือนสิงหาคมถึงเดือนกันยายน
อุทยานแห่งชาติเขาใหญเ่ ป็นตน้ กาเนดิ ของแม่นา้ สายสาคญั คอื ลาตะคลองแม่นา้ นครนายก

8. อุทยานแห่งชาติทับลาน มีพื้นท่ีครอบคลุมท้องที่อาเภอปักธงชัย อาเภอวังน้าเขียว
อาเภอครบุรี อาเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมาและอาเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี สภาพป่ามีความ
อุดมสมบูรณ์และมีป่าลาน ซึ่งหาดูได้ยากท่ีมีเฉพาะบางท้องที่เท่านั้น มีต้นลานขึ้นตามธรรมชาติเป็น
แหล่งกาเนิดของแม่น้า ลาธารต่างๆ และมีธรรมชาติที่สวยงาม เช่น หุบผา หน้าผา น้าตกเป็นอุทยาน
แห่งชาติทม่ี ีเน้ือที่ใหญเ่ ปน็ อันดับสองของประเทศ คือ มเี นือ้ ท่ีประมาณ 1,397,375 ไร่ หรือ 2,235.80
ตารางกิโลเมตร อุทยานแห่งชาติทับลานมีสังคมพืชท่ีจัดเป็นป่าลุ่มตาท่ีมีความสมบูรณ์มาก หาก
พิจารณาตามประเภทของป่าแล้วสามารถจาแนกได้ 4 ประเภท ได้แก่ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น เบญจ
พรรณ และป่าเต็งรัง จัดเป็นสังคมพืชท่ีมีการซ้อนทับกันของลักษณะทางนิเวศวิทยาของป่าภาคกลาง
กับนิเวศวิทยาของป่าในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีความหลากหลายของชนิดพันธ์ุไม้และสัตว์ป่าชุม
ชุม

9. อทุ ยานแห่งชาติเอราวัณ เปน็ อทุ ยานทม่ี ีนักท่องเที่ยวไปเยือนมากท่ีสุด ตั้งอยู่ในจังหวัด
กาญจนบุรี บนเทือกเขาตะนาวศรี พนื้ ทีอ่ ทุ ยานปกคลมุ ไปด้วยป่าไม้ผลัดใบและป่าไผ่ ส่ิงท่ีดึงดูดความ
สนใจของนักท่องเท่ียว คือ น้าตกเอราวัณ ซ่ึงเป็นน้าตกท่ีสวยงามที่สุด สูงถึง 1,500 เมตร ลดหลั่น
กันลงมา 7 ช้ัน แต่ละชั้นจะเต็มไปด้วยต้นไม้ชนิดต่างๆ โดยเฉพาะกล้วยไม้ป่า ส่วนท่ีเป็นแหล่งน้าลึก
จะมีสีเขียวเหมือนมรกตความสนุกสนานและความตื่นเต้นผจญภัยคือ การท่ีจะต้องปีนข้ึนไปยังชั้นท่ี
6 และชัน้ ที่ 7 ของนา้ ตกซง่ึ ชนั้ บนสุดคือ ชน้ั ท่ี 7 จะมีก้อนหินเหนอื นา้ ตกมลี กั ษณะเหมือนหัวช้างเอลา
วัณ เปน็ ชา้ งสามเศยี ร ในฤดูฝนมนี า้ มากจะมนี า้ ตกพงุ่ ออกมาเป็น 3 สาย แหล่งท่องเท่ียวอื่นๆ ที่อยู่ใน
บรเิ วณอทุ ยานนีค้ อื ถ้าพระธาตุ และถ้าวังบาดาล ซ่ึงเปน็ ถ้าหนิ ปนู ทม่ี ีหินงอกหินยอ้ ยสีต่างๆ สวยงาม

10. อุทยานแห่งชาติไทรโยค เป็นอุทยานที่มีพ้ืนท่ีครอบคลุมอยู่ในท้องท่ี 2 อาเภอ ของ
จังหวดั กาญจนบรุ คี อื อาเภอไทรโยคและอาเภอทองผาภูมิ มีเน้ือที่ 958 ตารางกิโลเมตรเน่ืองจากพื้นที่
ส่วนใหญ่ของอทุ ยานแห่งชาติไทรโยค เป็นพ้ืนท่ีสูงและยังคงพื้นท่ีป่าไม้ ทั้งยังมีแนวสันเขายาวก้ันแนว
พรมแดนสภาพพ้นื ท่เี ปน็ เทือกเขาหินปูนสลับซับซ้อน มีเขาแขวะเป็นยอดสูงสุด สูง 1,327 เมตร จาก
ระดับน้าทะเลปานกลาง ทาให้ลักษณะอากาศภายในพื้นที่มีความผันแปรค่อนข้างมาก ประกอบกับ
ได้รับอิทธิพลของลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งทาให้อากาศเย็นและแห้งแล้ง และได้รับลมมรสุม
ตะวันตกเฉียงใต้ในฤดูฝนทาให้มีฝนตกและอากาศชุ่มช้ืน สภาพป่ามีทั้งป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้งและป่า
เบญจพรรณ ซ่งึ มปี ่าไผป่ ะปนอยู่ด้วย อุทยานแห่งชาติไทรโยคเป็นแหล่งต้นน้าและท่ีอยู่อาศัยของสัตว์
ป่าขนาดใหญ่ เช่น ช้าง กระทิง กวางป่า เสือโคร่ง และยังเป็นแหล่งอาศัยเพียงแห่งเดียวของค้างคาว
คุณกติ ติ สัตวเ์ ลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กทสี่ ดุ ในโลก

206 ภูมศิ าสตร์ไทยเพ่อื การทอ่ งเท่ียว
11. อุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ อยู่ในบริเวณพ้ืนที่ป่าเขาคิชฌกูฏหรือเขาพระบาท ใน

อาเภอมะขาม และกิ่งอาเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี ประกอบด้วยภูเขา ทิวทัศน์ท่ีงดงาม มียอด
เขา และมีสภาพธรรมชาติที่สวยงาม เช่น น้าตกกระทิง และปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาที่เกี่ยวเน่ือง
กับตานานทางพุทธศาสนา โดยเฉพาะในด้านความเชื่อถือทางศาสนาเกี่ยวกับรอยพระพุทธบาทบน
ยอดเขาคิชฌกูฏ สภาพพื้นที่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน มีสภาพทางธรรมชาติสวยงาม ประกอบด้วย ถ้า
น้าตก และมีสัตว์ป่าชุกชุมได้แก่ ช้าง กระทิง เสือปลา หมีควาย กวางป่า เก้ง เลียงผา หมูป่า ชะนี
มงกุฎ เม่นใหญ่ อีเห็นข้างลาย พังพอนเล็ก ค้างคาวแม่ไก่ภาคกลาง นกกระทาทุ่ง ไก่ฟ้าหลังขาวจันท
บรู ณ์ ไกป่ ่า นกกวกั นกเขาเปล้า นกกระปดู ใหญ่ นกตะขาบท่งุ นกปรอดเหลอื งหัวจกุ นกแซงแซวหาง
ปลา นกกางเขนดง นกกินปลีอกเหลือง เต่าเหลือง จ้ิงจกหางหนาม ก้ิงก่าหวั แดง จิ้งเหลนบ้าน งูหลาม
งูเขียวหางไหมท้องเหลือง ฯลฯ ตามลาห้วยลาธารต่างจะพบปลาตะเพียนทราย ปลาซิวหางแดง ปลา
สร้อยนกเขา ปลาชอนทราย ปลาติดหิน ปลากดเหลือง ปลาแป้น ปลาหมอไทย ปลาบู่ ปลากระทิง
และปลากระทงุ เหว เปน็ ต้น

ลักษณะภมู ปิ ระเทศโดยทว่ั ไปเปน็ ภเู ขาสงู ชนั เนอ่ื งจากการดันตัวของเปลือกโลก หินฐานเป็น
หินอัคนีพวกหนิ แกรนติ ยุคจแู รสสิค มีอายปุ ระมาณ 135-180 ลา้ นปี มีที่ราบอยทู่ างทิศตะวันตกเพียง
เล็กน้อย บนเขาพระบาทมีหินก้อนใหญ่ลักษณะกลมเกล้ียงกระจายอยู่ท่ัวไป โดยเฉพาะบริเวณรอย
พระพทุ ธบาทมหี นิ ก้อนใหญ่มาก สามารถมองเห็นได้จากพ้ืนราบนอกเขตอุทยานแห่งชาติ

12. อุทยานแห่งชาติน้าตกพลิ้ว มีพ้ืนที่ท้ังหมดประมาณ 134 ตารางกิโลเมตร อยู่ใน
อาเภอเมือง อาเภอมะขาม อาเภอแหลมสิงห์ และอาเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี สภาพพ้ืนท่ีเป็นป่าดิบ
ช้ืน มียอดสูงสุด คือ ยอดมาบหว้ากรอก สูง 924 เมตร จากระดับน้าทะเล มีสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น
เสอื หมี เลียงผา เกง้ และนกนานาชนดิ แหลง่ ท่องเทย่ี วทางธรรมชาตทิ ่ีน่าสนใจภายในบริเวณอุทยาน
แห่งชาติน้าตกพร้ิว ได้แก่ น้าตกพล้ิว น้าตกคลองนารายณ์และอ่างหงส์ กลุ่มน้าตกตรอกนอง และ
น้าตกมะกอก ในบริเวณของน้าตกท่ีกล่าวมา มีมอส และเฟินปกคลุมหนาแน่นแสดงถึงความชุมช้ืน
ของปา่

13. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเล ประกอบด้วยเกาะต่างๆ
47 เกาะเรียงราย ตัง้ แต่เขตอาเภอแหลมงอบ อาเภอเมือง และอาเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด มีเกาะ
ต่างๆ ทีเ่ ปน็ แหล่งทอ่ งเท่ยี วท่ีสวยงามหลายเกาะ เช่น

13.1 เกาะช้าง มีขนาดใหญ่เป็นท่ีสองรองจากเกาะภูเก็ต บนเกาะมีจุดเด่นคือ น้าตก
ธารมะยมเปน็ นา้ ตกขนาดใหญ่ 3 ช้นั

13.2 เกาะเหลายา มชี ายหาดสวยงาม
13.3 เกาะหวาย มชี ายหาดสวยงาม และมแี นวปะการังขนาดใหญอ่ ยู่ด้านหนา้ เกาะ
13.4 เกาะง่าม มีลักษณะพิเศษคือ เป็นเกาะแฝด 2 เกาะ ขนานกันมีโขดหินและเนิน
ทรายเชือ่ มอยู่ตรงกลาง
13.5 เกาะกระดาษ มีชายหาดทีส่ วยงามสามารถเดนิ ไดร้ อบเกาะ
13.6 เกาะกระ มปี ะการงั ทส่ี วยงาม และเป็นแหลง่ ตกปลา

บทท่ี 6 อุทยานแห่งชาตกิ ับการท่องเทยี่ ว 207
14. อุทยานแห่งชาติหาดนพรัตน์ธารา – หมู่เกาะพีพี อยู่บริเวณเขตอาเภอเมือง จังหวัด
กระบี่ มจี ดุ ทอ่ งเท่ยี วทีน่ า่ สนใจหลายแหง่ คือ

14.1 หาดนพรัตน์ธารา
14.2 อ่าวนาง ซึ่งมีลักษณะพิเศษคือ ส่วนหน่ึงของชายหาดเป็นภูเขาและมีถ้าหินงอก
หนิ ย้อย ดา้ นหน้าของอา่ วนางจะมเี กาะต่างๆ เรียงรายอยหู่ ลายเกาะ แต่ละเกาะมีรูปร่างต่างๆกัน เช่น
เกาะสาเภา (ภาพที่ 6.4) เกาะนก (ภาพท่ี 6.5) ฯลฯ
14.3 หมู่เกาะพีพี ประกอบด้วยประกอบด้วย 2 เกาะใหญ่ๆ คือเกาะพีพีดอน เกาะพี
พีเล และเกาะเล็กๆข้างเคียง คือ เกาะยูง เกาะไม้ไผ่ อาจกล่าวได้ว่า เกาะพีพีดอน และเกาะพีพีเล
เป็นสุดยอดแห่งสถานที่ท่องเที่ยวหลัก เป็นเวิ้ง หรืออ่าวใหญ่ท่ีภายในมีหาดทรายขาวสะอาดสวยงาม
นา่ เลน่ น้าและดูปะการงั
14.4 สุสานหอย จงั หวัดกระบ่ี (เดิมคือสุสานหอยเจ็ดสิบห้าล้านปี ต่อมาความก้าวหน้า
ทางเทคโนโลยีและการค้นพบหลักฐานด้านธรณีวิทยามีมากข้ึน จึงกาหนดอายุของสุสานหอย ใหม่
เหลือประมาณ 40-20 ล้านปี ) นับเป็นสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติ เมื่อแผ่นดินบริเวณน้ียกตัวขึ้นสูง
ซากหอยดึกดาบรรพเ์ หลา่ นจี้ ึงปรากฏให้เห็นเป็นลานหินกว้างใหญ่ยื่นลงไปในทะเล และเป็นหลักฐาน
ทางโบราณคดีทีส่ าคัญอกี แห่งหน่ึงของโลก
15. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเสม็ด -เขาแหลมหญ้า เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่มี
ธรรมชาติที่สวยงาม หาดทรายขาวสะอาดและเงียบสงบ กล่าวกันว่าเกาะเสม็ดคือ เกาะแก้วพิสดาร
ของสุนทรภู่ อย่ใู นเขตจังหวัดระยอง สถานท่ีท่องเท่ียว ได้แก่ ข่าวทับทัน อ่าวมะพร้าว อ่าวทรายแก้ว
ซงึ่ มหี าดทรายสวยและขาวสะอาดทสี่ ดุ
16. อทุ ยานแห่งชาติอ่าวพังงา ครอบคลมุ พื้นที่ 3 อาเภอของจังหวดั พังงา คือ อาเภอเมือง
อาเภอตะก่ัวทุ่ง อาเภอเกาะยาว สถานทที่ อ่ งเทยี่ วที่น่าสนใจ ไดแ้ ก่
16.1 เกาะปันหยี เปน็ เกาะเล็กๆ ที่เป็นที่อยู่ของประชานท่ีนับถือศาสนาอสิ ลาม
16.2 เขาพงิ กนั เป็นภเู ขาที่แตกแยกจากกนั ส่วนทเี่ ล่อื นตา่ ลงมาพิงลงอยู่กบั ภเู ขาอีก
สว่ นหนงึ่ ด้านหลงั ของเขาพิงกนั มองไปจะเห็นเกาะตะปู
16.3 เขาหมาจู เป็นภเู ขาหินรปู ร่างคล้ายสนุ ขั
16.4 ถา้ ลอด อย่บู ริเวณอ่าวพงั งามีหนิ งอกหนิ ย้อยอยูบ่ ริเวณเพดานถ้าสวยงามมาก จะ
เห็นได้เวลาแลน่ เรือรอดผา่ นถ้า
16.5 เขาเขยี น เปน็ ทางผ่านไปยังเกาะปนั หยี บรเิ วณผนงั ถา้ จะมรี ปู เขยี นสมยั โบราณ
เปน็ รปู สตั วช์ นิดต่างๆ สันนษิ ฐานว่า นกั เดินเรือสมัยโบราณมาแวะลบพายุได้เขยี นภาพเหลา่ น้ีไว้มอี ายุ
ประมาณ 3000 ปี
17. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน อยู่เขตอาเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา เป็นหมู่เกาะเล็กๆ
ในทะเลอันดามนั มีทั้งหมด 9 เกาะ ได้รับการยกย่องว่า มีความสวยงามทั้งบนบกและใต้ท้องทะเลติด
กับอันดับ 1 ใน 10 ของโลกเป็นแหล่งดาน้าดูปะการังและตกปลาระยะเวลาท่ีน่าเท่ียวมากท่ีสุดคือ
ปลายเดือนธนั วาคมถึงเมษายน โดยเฉพาะเดือนมีนาคมจะเป็นชว่ งทอ่ี ากาศดที ีส่ ดุ ไม่มีมรสุมพดั ผ่าน

208 ภูมิศาสตรไ์ ทยเพอื่ การท่องเทย่ี ว
18. อุทยานแห่งชาติตะรุเตา เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลแห่งแรกของประเทศไทย มี

ช่ือเสียงด้านความงามทางธรรมชาติ อยู่ในทะเลอันดามันของเขตจังหวัดสตูล ระหว่างช่องแคบมะละ
กากับมหาสมุทรอนิ เดีย ทางตอนใตข้ องอทุ ยานเป็นเขตแดนทางทะเลระหว่างประเทศไทยกับประเทศ
มาเลเซีย ประกอบด้วยหมู่เกาะต่างๆ ประมาณ 50 เกาะ มีพ้ืนที่ท้ังหมดประมาณ 1,490 ตาราง
กโิ ลเมตร มพี น้ื ที่ทางทะเล1,260 ตารางกโิ ลเมตร และมีพ้ืนท่ีเกาะ 230 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วย
เกาะใหญ่ 5 เกาะคอื เกาะตะรเุ ตา เกาะอาดงั เกาะราวี เกาะดง เกาะหลเี ปะ๊

บริเวณอุทยานแห่งชาติจะมที ่ที ่องเทย่ี วมากมาย เช่น
18.1 เกาะตะรเุ ตา มชี ายหาดท่ีสวยงามหลายแห่ง เช่น อ่าวหินงาม อ่าวเมาะ และอ่าว

สนบริเวณชายฝงั่ มีแนวปะการังท่สี วยงาม มีสถานที่ดปู ะการังหลายแห่ง เช่น บริเวณผาปาปิญอง อ่าว
สน และอ่าวตะเกียบ เป็นตน้

18.2 หมู่เกาะอาดัง-ราวี ภูมิประเทศทั่วไปเป็นภูเขาสูง คาว่า อาดังเพี้ยนมาจากภาษา
เดิมว่าอุดัง แปลว่า กุ้ง ซึ่งหมายความว่าตอนนี้อุดมสมบูรณ์ไปด้วยกุ้งทะเลและมีหาดทรายท่ีสวยงาม
โดยเฉพาะหาดทรายบนเกาะไข่ นอกจากจะมีหาดทรายท่ีสวยงามแล้วยังมีจุดเด่นคือมีสะพานหิน
ธรรมชาติรอบๆ เกาะเป็นแนวปะการัง และลักษณะพิเศษอีกอย่างคือ มีหาดทรายที่มีเต่าทะเลขึ้นมา
วางไขอ่ ีกด้วย

18.3 เกาะหินงาม อยทู่ างตอนใต้ของเกาะอาดัง เป็นเกาะขนาดเล็ก บริเวณชายฝั่งเต็ม
ไปด้วยหนิ กลมเกลี้ยงเปน็ มันและมีลวดลายที่สวยงาม

19. อุทยานแห่งชาติทะเลบัน อยู่เขตอาเภอควนโดน จังหวัดสตูล เป็นทะเลที่เกิดจากการ
ยกตัวของแผน่ ดินระหว่างเขาจีนกับเขาวังประ เกดิ เปน็ ห้วงนา้ ขนาดใหญ่ที่มีพื้นท่ีประมาณ 63,500 ไร่
เป็นที่อยู่ของสัตว์ทะเลและนกน้า และที่พิเศษคือ มีหมาน้าเป็นสัตว์คร่ึงบกครึ่งน้า มีเหงือกข้างลาตัว
ลกั ษณะคล้ายกบแตล่ าตัวเลก็ กวา่ แขวนขาจะยาว มีหาง อาศัยอยู่ในน้า ส่งเสียงร้องคล้ายลูกสุนัข ซึ่ง
จะมีอยู่เฉพาะที่ทะเลบันเพียงแห่งเดียวเท่าน้ัน บริเวณอุทยานแห่งชาติทะเลบันจะมีนักท่องเท่ียว
หลายแห่ง เชน่

19.1 น้าตกยาโรย มที ั้งหมด 9 ชั้น ไหลผ่านลงมาจากภูเขาและแต่ละชั้นมีแอ่งสามารถ
เลน่ น้าได้

19.2 ทุ่งหญ้าวังประ เป็นทุ่งหญ้ากว้างใหญ่ระหว่างภูเขา มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่เป็นจานวน
มากเชน่ กระจง สมเสร็จ เม่น และไก่ปา่ เป็นต้น

20. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง อยู่ในพื้นที่ของตาบลอ่างทอง อาเภอสมุย จังหวัด
สุราษฎร์ธานี มีพื้นที่ 102 ตารางกิโลเมตรเป็นพ้ืนดินเพียง 50 ตารางกิโลเมตร นอกนั้นเป็นพื้นน้า
ประกอบไปด้วยเกาะต่างๆ หลายเกาะ เช่น เกาะเชือก เกาะพลอย เกาะส้ม เกาะคา เกาะไผ่ลวก
เกาะแม่เกาะ เกาะวัวกันดัง เกาะนกตะเภา เกาะสามเส้า และเกาะวัวตาหลับ อุทยานแห่งชาติหมู่
เกาะอ่างทองมีธรรมชาติที่สวยงามมาก หาดทรายขาวอุดมไปด้วยสัตว์น้านานาชนิด มีปะการังอัน
สวยงาม และมีจุดเด่นคือ มีทะเลใน หรือทะเลสาบกลางภูเขาซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติด้าน
ธรณวี ทิ ยา และมอี ยู่ 3 แห่งคอื ทะเลในทีเ่ กาะแมเ่ กาะ และอกี 2 แหง่ อยทู่ ีเ่ กาะวัวตาหลับ ซ่ึงเป็นที่ต้ัง
ของท่ีทาการอุทยานแห่งชาติ อุทยานแห่งชาติมีจุดชมวิว 2 แห่งคือเกาะสามเส้า และเกาะวัวตาหลับ
ซงึ่ เมอ่ื ปนี ขึน้ ไปถึงจดุ ชมวิวทง้ั 2 เกาะจะมองเหน็ ทัศนยี ภาพทม่ี คี วามสวยงามของหมู่เกาะทงั้ หมด

บทที่ 6 อุทยานแหง่ ชาตกิ ับการท่องเทยี่ ว 209
ฤดกู าลกบั การทอ่ งเทีย่ วบริเวณอุทยานแหง่ ชาติ

การท่องเท่ียวในอุทยานแห่งชาตินั้น ควรจะพิจารณาเลือกสถานท่ีหรือเลือกอุทยานแห่งชาติ
โดยใช้องค์ประกอบหลายๆ อย่าง เช่นลักษณะทางนิเวศวิทยา ลักษณะภูมิประเทศ สภาพภูมิอากาศ
และฤดูกาลต่างๆ โดยจะต้องพจิ ารณาควบคู่กันไปกับเร่ืองความสะดวกในการเดินทาง ตลอดจนความ
ปลอดภัยในการท่องเท่ียวด้วย อุทยานแห่งชาติบางแห่งเหมาะที่จะไปท่องเที่ยวในบางฤดู หรือบาง
แห่งอาจจะไปเที่ยวไดต้ ลอดทัง้ ปี แต่จะมีช่วงเวลาใดเวลาหน่ึงที่น่าไปเที่ยวมากท่ีสุด เพราะจะมีสภาพ
ธรรมชาตทิ ่สี วยงามทส่ี ุดในช่วงนัน้ ตวั อย่างเชน่

1. ฤดูฝน ฤดูฝนของประเทศไทยเร่ิมประมาณเดือนมิถุนายนถึงเดือนกันยายน เป็นฤดูที่มี
นักท่องเที่ยว เดินทางท่องเท่ียวน้อยที่สุด เพราะสภาพลมฟ้าอากาศไม่เอ้ืออานวย แต่ประเทศไทย
นับว่าเปน็ ประเทศท่โี ชคดมี ีทรพั ยากรทางการทอ่ งเที่ยวดา้ นธรรมชาติหลากหลายให้นักท่องเท่ียวได้ไป
ท่องเท่ียวหรือสัมผัสธรรมชาติตลอดทั้งปี ในช่วงฤดูฝนจะเป็นช่วงท่ีเราได้พบเห็น เห็ดรา ชนิดต่างๆ
สีสันแปลกตา ขึ้นอยู่ตามป่าเขา ป่าไม้บางชนิดจะผลิใบใหม่ ดอกไม้บางชนิดจะบานในช่วงฤดูฝน
ฉะนั้นในช่วงฤดูฝนอุทยานแห่งชาติที่อยู่ไม่ไกลมากนักจึงเหมาะสมอย่างยิ่งท่ีจะเป็นแหล่งท่อง เที่ยว
ในชว่ งฤดูฝนตวั อยา่ ง เช่น

1.1 อุทยานแห่งชาติน้าหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ สภาพพ้ืนที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง
สลบั ซบั ซ้อน เปน็ ต้นกาเนิดของแมน่ ้าป่าสักและแม่น้าพอง เทือกเขาสูงบางแห่งจะมีหน้าผาสูงชันและ
มีทิวทัศน์ท่ีสวยงาม เช่น ผากอง ผาล้อม และยังมีถ้าและน้าตกอันงดงามเช่น ถ้ามรกต ถ้าน้าหนาว
น้าตกทรายทอง เป็นต้น

1.2 อุทยานแหง่ ชาตแิ กง่ กระจาน อยู่ในเขตจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ตั้งอยู่บนเทือกเขาตะนาวศรี เป็นอุทยานท่ีใหญ่ท่ีสุดของประเทศไทย อุดมไปด้วยสัตว์ป่าและนก
มากกว่า 200 ชนิด มีบริเวณต่างๆ มีทิวทัศน์ท่ีสวยงาม ทางตอนใต้ของอุทยานจะมีเกาะกลาง
ทะเลสาบ ซึง่ เกิดจากยอดเขาโผล่พ้นน้าหลังจากที่ปล่อยนา้ ออกจากเขอื่ นออกมาทว่ มบริเวณปา่

1.3 อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง จังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นแหล่ง
ท่องเทยี่ วท่ีสวยงาม เดอื นสิงหาคมเหมาะแกก่ ารทอ่ งเทยี่ วและศึกษาสภาพธรรมชาตมิ ากทีส่ ดุ

1.4 อุทยานแห่งชาติภูเก้าและภูพานคา จังหวัดอุดรธานีและจังหวัดขอนแก่น ส่ิงท่ี
นา่ สนใจคอื การล่องเรือเทยี่ วในทะเลสาบเหนือเข่อื นอบุ ลรตั น์ และทอ่ งเทยี่ วตามน้าตกต่างๆ เหมาะท่ี
จะไปในช่วงเดือนกันยายน

2. ฤดหู นาว ฤดูหนาวของประเทศไทยเริ่มเดือนตุลาคม ถึงเดือนมกราคม จากอิทธิพลของ
มรสุมตะวันออกเฉียง เหนือ ทาให้ตอนบนของประเทศไทยมีอากาศหนาวเย็น และมีหมอกหนาใน
ตอนเช้า อุทยานแห่งชาติทีน่ ่าสนใจในฤดูนม้ี ีหลายแห่งเช่น

2.1 อทุ ยานแห่งชาติภเู รอื จงั หวัดเลย เดือนพฤศจิกายนถึงเดือนธันวาคม เป็นช่วงท่ีน่า
เที่ยวมากท่ีสุด เพราะไม่มีฝนและอากาศหนาว เหมาะแก่การปีนเขาและมีดอกไม้ป่า โดยเฉพาะ
กลว้ ยไม้ป่าบานสะพรงั่ เตม็ ไปหมด

2.2 อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่เหมาะจะไปเที่ยวในช่วงเดือน
ธันวาคมและมกราคม เพราะเป็นช่วงอากาศหนาวท่ีสุด และจะได้ดูนกท่ีอพยพจากเขตหนาวเป็น
จานวนมาก

210 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพอื่ การทอ่ งเทยี่ ว

3. ฤดูร้อน เร่ิมระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม เหมาะแก่การท่องเที่ยวทาง
ทะเลท้งั ดา้ นทะเลดา้ นอา่ วไทยและอนั ดามันเพราะจะปลอดภัยจากมรสุม ทะเลเรียบ น้าทะเลใส และ
ปะการงั งดงาม ตวั อย่างเชน่

3.1 อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม จังหวัดตรัง อยู่ห่างจากทะเลอันดามัน 20 กิโลเมตร
ประกอบด้วยเกาะ 9 เกาะ ทะเลสงบเหมาะแกก่ ารดาน้า ดปู ะการัง และมีนกกระสาคอดาท่ีลงมากินปู
และหอย ซง่ึ เป็นนกท่หี าดูยาก เดือนทีน่ ่าเทย่ี วคือ เดอื นกุมภาพนั ธ์

3.2 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ และอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน ท้ัง 2 เกาะนี้
เหมาะแก่การท่องเท่ียวในช่วงเดือนเมษายน เพราะท้องทะเลคลื่นลมสงบเหมาะแก่การเล่นน้าทะเล
ลอ่ งเรือและดาน้าดปู ะการัง

3.3 อุทยานแห่งชาติดอยภูคา จังหวัดน่าน เหมาะแก่การท่องเที่ยวในช่วงเดือน
กมุ ภาพนั ธ์ ถึงเดอื นมีนาคม นักท่องเท่ียวสามารถมาสัมผัสความงามของดอกชมพูภูคา ซึ่งเป็นต้นไม้ท่ี
หายากมเี พยี งแหง่ เดียวในประเทศไทย

นอกจากน้ีกองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ยังได้คัดเลือกอุทยานแห่งชาติท่ีมีจุดเด่นหรือ
ลักษณะพิเศษในด้านตา่ งๆ ดังน้ี

1) อุทยานแห่งชาติเพ่ือการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในวโรกาสมหา
มงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 5 รอบ วนั ที่ 5 ธนั วาคมพ.ศ. 2530 ได้แก่

1.1) อุทยานแหง่ ชาตศิ รีพงั งา จังหวัดพงั งา
1.2) อุทยานแหง่ ชาตหิ ว้ ยหวด จงั หวัดสกลนคร
1.3) อุทยานแหง่ ชาตศิ รีลานนา จงั หวัดเชยี งใหม่
1.4) อทุ ยานแห่งชาติเขาแหลม จังหวดั กาญจนบุรี
2) อุทยานแห่งชาติเพ่ือการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ใน
วโรกาสมหามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 5 รอบ วันท่ี 12 สิงหาคม พ.ศ. 2535 ไดแ้ ก่
2.1) อุทยานแห่งชาตสิ ิรินาถ จังหวัดภเู กต็
2.2) อุทยานแห่งชาติแมต่ ะไคร้ จงั หวดั เชียงใหม่
3) อุทยานแห่งชาตเิ พ่อื เฉลมิ พระเกียรติสมเดจ็ เทพรัตนร์ าชสุดาฯ ในวโรกาสมหามงคลเฉลิม
พระชนมพรรษา 3 รอบวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2534 ได้แก่
3.1) อุทยานแห่งชาตเิ ทิดพระเกยี รติ (นาแห้ว) จังหวดั เลย
3.2) อทุ ยานแห่งชาติภเู วยี ง จงั หวดั ขอนแกน่
4) อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ได้รับการประกาศจัดต้ังเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของ
ประเทศไทยเม่ือวนั ที่ 18 กันยายนพ.ศ. 2505
5) อทุ ยานแห่งชาติแก่งกระจาน เป็นอุทยานแห่งชาติที่มีเน้ือท่ีมากท่ีสุด มีเนื้อที่ 1,821,875
ไร่
6) อทุ ยานแหง่ ชาติเขาสามหล่นั อทุ ยานแหง่ ชาตทิ ่มี ีพื้นท่ีน้อยทส่ี ดุ มเี นอ้ื ท่ี 27,856.25 ไร่
7) อุทานแห่งชาติตะรุเตา และอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกแห่ง
อาเซียน

บทที่ 6 อุทยานแหง่ ชาติกับการท่องเท่ยี ว 211
8) จงั หวดั พงั งา เป็นจงั หวัดท่มี ีอทุ ยานแหง่ ชาติมากที่สดุ มีจานวน 7 แห่ง คือ

7.1) อุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา
7.2) อทุ ยานแหง่ ชาติหมเู่ กาะสุรินทร์
7.3) อุทยานแหง่ ชาตหิ มเู่ กาะสมิ ิลัน
7.4) อทุ ยานแหง่ ชาติแหลมสน
7.5) อุทยานแหง่ ชาติเขาลาปี - หาดทา้ ยเมอื ง
7.6) อุทยานแห่งชาตศิ รพี ังงา
7.7) อุทยานแหง่ ชาตเิ ขาหลัก - ลารู่
9) อทุ ยานแหง่ ชาตดิ อยอินทนนท์ มีดอยอนิ ทนนท์เป็นยอดเขาสูงท่ีสุดในประเทศไทยสูงจาก
ระดับนา้ ทะเล 2565 เมตร
10) อุทยานแห่งชาติภูเรือ จังหวัดเลย เป็นจังหวัดท่ีหนาวที่สุดในประเทศไทย มีน้าค้างแข็ง
คือ “แม่คะนงิ้ ”
11) อุทยานแห่งชาตหิ าดนพรัตนธ์ ารา – หมู่เกาะพีพี เป็นอุทยานแห่งชาติท่ีมีสุสานหอย 75
ล้านปี
12) อทุ ยานแห่งชาตดิ อยภูคา จงั หวดั น่าน มีตน้ ชมพูภูคา ซึง่ พบครัง้ แรกเมอื่ เดอื นกุมภาพันธ์
พ.ศ. 2532 เป็นพชื พรรณไม้ทีห่ ายาก และใกลส้ ูญพันธุ์ชนิดหนึ่งของโลก
13) อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช มีต้นกระบากใหญ่ท่ีสุดในประเทศไทย ดูโดยรอบ 10
เมตร สูง 50 เมตรโดยประมาณ
14) อุทยานแห่งชาติไทยโยค มีค้างคาวคุณกิตติ ซึ่งเป็นค้างคาวที่มีขนาดเล็กท่ีสุดในโลก
(ภาพที่ 6.2)
15) อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้
สร้าง “พระท่ีน่งั คูหาคฤหาสน์” เม่อื พ.ศ. 2433 ภายในถา้ พระยานคร
16) อุทยานแห่งชาตทิ ับลาน มปี ่าลานพืน้ ใหญ่แหง่ สุดทา้ ยของประเทศไทย
17) อทุ ยานแห่งชาตนิ ้าตกแม่สรุ ินทร์ มดี อกบวั ตองมากทสี่ ุดในประเทศไทย
18) อุทยานแห่งชาติมุกดาหาร มีรูปรอยฝ่ามือสีแดงของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์อายุ
ประมาณ 3,000 ปี
19) อุทยานแห่งชาตภิ เู วียงคน้ พบซากไดโนเสารใ์ น พ.ศ. 2515 เปน็ ครง้ั แรกของประเทศไทย
20) อทุ ยานแห่งชาตเิ ขาสก มีตน้ ปาลม์ พระราหู ซ่ึงเป็นตน้ ไมห้ ายาก
ทมี่ า : กรมอทุ ยานแห่งชาติ สตั ว์ ป่า และพันธุ์พืช, 2559

212 ภูมิศาสตรไ์ ทยเพื่อการทอ่ งเทยี่ ว
ภาพที่ 6.1 ดอกชมภูคา

ทม่ี า : http://www.tlcthai.com/travel/3994/ชมภคู าบาน.
ภาพที่ 6.2 คา้ งคาวคุณกิตติ เป็นค้างคาวท่ีมีขนาดเล็กทส่ี ุดในโลก พบที่อทุ ยานแห่งชาตไิ ทรโยค

ทมี่ า : https://my.dek-d.com/phannapha/blog/
ภาพที่ 6.3 ถ้าผามือแดง จังหวัดมกุ ดาหาร

ท่ีมา : http://www.era.su.ac.th/RockPainting/northeast/tumfhamaudang/pic_154-
tha.html

บทท่ี 6 อทุ ยานแหง่ ชาติกบั การทอ่ งเทีย่ ว 213

ภาพท่ี 6.4 เกาะสาเภา จังหวัดกระบี่
ท่ีมา : http://www.thailovetrip.com/thailand-63.php

ภาพท่ี 6.5 เกาะนก จงั หวัดกระบี่
กจิ กรรมทางการท่องเท่ียวท่ีนา่ สนใจในเขตภเู ขาและอทุ ยานแหง่ ชาติ

ในเขตภูเขาและอุทยานแห่งชาติ มีกิจกรรมที่เป็นการพักผ่อน และเพื่อความสนุกสนาน
เพลิดเพลินหลายอย่าง กิจกรรมเหล่าน้ีขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและความสนใจของ
นักทอ่ งเท่ียว กิจกรรมดังกล่าว ไดแ้ ก่

1. การปนี เขาและถ้าต่างๆ
2. การท่องปา่
3. การล่องแพหรือการลอ่ งแก่งในแมน่ า้ ทะเลสาบ
4. การวา่ ยนา้ ดานา้ ดปู ะการังลอ่ งเรอื ทะเล
5. การสอ่ งสตั ว์
6. การดนู ก
7. การดูแมลง
8. การดูทุ่งไมซ้ งึ่ บานในฤดูกาลตา่ งๆ

214 ภูมิศาสตร์ไทยเพ่อื การทอ่ งเทยี่ ว

กิจกรรมท่ีกล่าวมา หรือกิจกรรมทางการเที่ยวในการชมธรรมชาติ เช่น ชมดอกไม้หรือดูนก
จาเปน็ อยา่ งย่งิ ท่จี ะต้องศกึ ษาถึงชนิดหรือประเภท ตลอดจนวันท่ีเหมาะสมจึงจะทาให้ได้สัมผัสหรือชื่น
ชมกบั ธรรมชาตไิ ดต้ รงตามความตอ้ งการซง่ึ ในเรื่องน้ี กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช (2555)
ได้เขียนเร่ืองเก่ียวกับการดูดอกไม้ ไว้ในท่องอุทยานแห่งชาติ ว่าในช่วงเวลาตลอดทั้งปีนั้นจะดูดอกไม้
ป่าอะไรไดบ้ ้าง และจะดูได้ท่ีไหนเดอื นอะไร ดงั น้ี

แหล่งและฤดกู าลดอกไม้ วรรณา วงษ์วานิช, 2546 กล่าวว่า ฤดูดอกไม้บนลานหินทรายนั้นมี
อยู่ตลอดท้ังปีหมุนเวียนเปลี่ยนแปลงไปตามวันเวลาและฤดูกาล อันได้แก่ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดู
หนาว การท่ีจะเดินทางไปท่องเที่ยวชมดอกไม้ในธรรมชาตินั้น มีความจาเป็นอย่างยิ่งท่ีจะต้องศึกษา
และรู้จักชนิดของดอกไม้ วันเวลาท่ีดอกไม้แต่ละชนิดจะบาน ให้เข้าใจในเบื้องต้นก่อน เพ่ือท่ีว่าเวลา
เดินทางไปจะไดพ้ บกบั ดอกไมต้ ่างๆท่อี ยากไปชมสมความปรารถนาเน่ืองจากดอกไม้เหล่านี้เป็นดอกไม้
ป่าการเดินทางบางสถานทอ่ี าจมีความจาเป็นต้องเดินป่าหรือปีนเขาจึงต้องมีการเตรียมความพร้อมใน
เร่อื งของรา่ งกายดว้ ยและที่สาคัญกว่านั้นคือ การเตรียมใจเพื่อไปเท่ียวชม เพราะธรรมชาติในลักษณะ
นี้เป็นธรรมชาติที่บอบบางอาจถูกทาลายได้โดยง่าย ท้ังด้วยมูลเหตุจงใจและไม่จงใจ ดังนั้น
นกั ทอ่ งเท่ยี วท่เี ดนิ ทางไปเที่ยวชมดอกไม้หรือทุ่งดอกไม้ จึงควรระมัดระวัง ไม่เด็ดดอกไม้ ไม่เหยียบย่า
ทาลาย เพียงเพราะต้องการเข้าไปดูใกล้ๆ หรือต้องการถ่ายภาพให้ได้ตามที่ตัวต้องการพึงเคารพ
กฎเกณฑ์และสิทธิในการดารงอยู่ของชีวิตซึ่งกันและกัน และร่วมกันรักษาธรรมชาติอันงดงามไว้เพื่อ
คนรุ่นต่อๆ ไปจะได้มีโอกาสได้เห็นเช่นเดียวกับเราบา้ ง

ตารางที่ 6.8 แหลง่ และฤดกู ารเทย่ี วชมดอกไมบ้ นลานหินทรายอาจกาหนดไดโ้ ดยสังเขป คือ
เวลา ชื่อดอกไม้ สถานท่ี

กมุ ภาพนั ธถ์ ึงมีนาคม เออ้ื งสีดา ภหู ลวง ภูหนิ รอ่ งกล้า
เอ้อื งตาเหนิ ภูหลวง
ครงั่ แสด ภหู ลวง
เออ้ื งสร้อยระย้า ภูหลวง
เออื้ งน้าเต้าฤษี ภูหลวง
กมุ ภาพันธ์ถงึ เมษายน กหุ ลาบแดง ภูหลวง ภกู ระดึง ภูหนิ รอ่ งกล้า
เออื้ งตาเหนิ ภูหลวง
มีนาคม ม่อนไข่ ภหู ลวง ภกู ระดงึ
เอ้อื งเงนิ หลวง ภูหลวง
เอื้องสายน้าคร่ัง ภหู ลวง
ประทดั ทอง ภูหลวง
มีนาคมถึงเมษายน กหุ ลาบขาว ภหู ลวง ภกู ระดึง ภูหินรอ่ งกล้า
เมษายน เออ้ื งคา ภหู ลวง
มรกตดอกแดง ภหู ลวง
แววมยุรา ภูหลวง ภกู ระดงึ

บทท่ี 6 อทุ ยานแห่งชาติกบั การท่องเท่ียว 215

เวลา ชื่อดอกไม้ สถานท่ี
ภูหลวง
เมษายนถึงพฤษภาคม เอ้ืองเก้ากิ่ว ภูหลวง ภเู รอื ภกู ระดึง
เปราะป่า ภหู ลวง ภเู รอื ภกู ระดงึ ภหู นิ รอ่ งกลา้
พฤษภาคม ว่านตูบหมู ภูกระดงึ
กระเจียว ภูกระดึง
มถิ นุ ายนถงึ กรกฎาคม วา่ นมหาเมฆ ภหู ลวง ภกู ระดึง
เปราะภู ภวู ัว
มถิ ุนายนถงึ สิงหาคม ดอกเข้าพรรษา ภหู ลวง ภูกระดงึ ภหู นิ ร่องกลา้
เอื้องมา้ วิง่ ภหู ลวง
มิถนุ ายนถึงกันยายน ตาเหนิ ไหว ภหู ลวง ภกู ระดึง
มิถุนายนถงึ ตลุ าคม หญา้ ข้าวก่า ภหู ลวง ภกู ระดงึ
กรกฎาคมถึงสงิ หาคม ผักชีภู ป่าหินงาม เทพสถิต
กรกฎาคมถงึ กันยายน บัวสวรรค์ ภหู ินร่องกล้า ภูหลวง
เทยี นน้อย ภูหลวง ภูกระดงึ
มณเฑยี รทอง ภูหลวง ภกู ระดงึ
สิงหาคมถงึ กนั ยายน เอื้องหมายนา ภูหนิ ร่องกลา้
สังขห์ ิน ภูหนิ ร่องกล้า
สิงหาคมถึงตลุ าคม ผกั เบี้ย ทุง่ โนนสน ภหู ลวง
กนั ยายนถึงพฤศจกิ ายน เอื้องนวลจนั ทร์ ภหู ลวง ภกู ระดึง ทงุ่ โนนสน
ตุลาคมถงึ พฤศจิกายน กระดุมเงนิ ภูพาน ภูผาเทิบ
ดุสติ า ภูพาน ภผู าเทิบ
สรสั จนั ทร์ ภูพาน ภูผาเทบิ
สร้อยสุวรรณา ภูพาน ภูผาเทิบ
ธันวาคมถงึ มกราคม ทิพเกสร ภหู ลวง
เอ้ืองสาเภางาม ภกู ระดึง
เนยี มหาเสือลาย
ทมี่ า : กรมอทุ ยานแห่งชาติ สัตว์ ปา่ และพนั ธุ์พืช, 2559

216 ภูมศิ าสตร์ไทยเพ่ือการท่องเทีย่ ว

อุทยานแห่งชาติทางทะเลของไทย
ประเทศไทยนอกจากมีอุทยานแห่งชาติท่ัวไปแล้ว ยังมีอุทยานแห่งชาติทางทะเลรวมอยู่ด้วย

เนื่องจากชายฝ่ังทะเลทั้ง 3 ด้านของประเทศไทย มีแหล่งท่องเที่ยวสวยงามทั้งชายหาด เกาะแก่ง
ปะการงั ซง่ึ นักทอ่ งเท่ียวสามารถเลือกสถานท่ีท่องเท่ียวได้ตามความต้องการและยังเล่นกีฬาทางน้าได้
หลายประเภท เช่น วา่ ยนา้ แล่นเรอื ใบ สกีน้า กระดานโต้คล่ืน ตกปลา ดาน้า หรือนั่งเรือล่องทะเลไป
ตามหมู่เกาะต่างๆ ตลอดจนการน่ังพักผ่อนหรืออาบแดด ซ่ึงชายทะเลแต่ละแห่งจะมีส่ิงบริการและ
เครอ่ื งอานวยความสะดวกให้แก่นักทอ่ งเท่ียวท่แี ตกตา่ งกันออกไปในแต่ละทอ้ งท่ี

กรมอุทยานแหง่ ชาตสิ ัตวป์ ่าและพนั ธุ์พชื ประกาศให้แหลง่ ทอ่ งเทย่ี วบางแหง่ เปน็ เขตอุทยาน
แห่งชาติทางทะเล ซงึ่ มีทัง้ หมด 19 แหง่ และเตรียมประกาศอีก 5 แหง่ ดงั นี้
ตารางท่ี 6.9 รายช่อื อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล

บริเวณทตี่ ง้ั รายช่ืออุทยานแหง่ ชาตทิ างทะเล

1. อ่าวไทยตอนบน 1. อุทยานแห่งชาติทางทะเล เขาแหลมหญ้า-หม่เู กาะเสม็ด
2. อุทยานแห่งชาติทางทะเล หมเู่ กาะข้าง

2. อ่าวไทย 1. อทุ ยานแหง่ ชาติทางทะเล เขาสามรอ้ ยยอด
3. ทะเลอันดามัน 2. อุทยานแห่งชาตทิ างทะเล หาดวนกร
3. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล หม่เู กาะอ่างทอง
4. อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล หาดทรายรี
5. อุทยานแห่งชาตทิ างทะเล นา้ ตกธารเสดจ็
6. อุทยานแห่งชาตทิ างทะเล หาดขนอม-หม่เู กาะทะเลใต้
1. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล แหลมสน-บางเบน
2. อุทยานแห่งชาตทิ างทะเล ลาปี-ทา้ ยเหมือง
3. อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล หมู่เกาะสุรนิ ทร์
4. อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล หมเู่ กาะสิมลิ ัน
5. อทุ ยานแหง่ ชาตทิ างทะเล อ่าวพังงา
6. อทุ ยานแหง่ ชาติทางทะเล หาดในยาง หรือสริ ินาถ
7. อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล หาดนพรัตนธ์ ารา-หมูเ่ กาะพีพี
8. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล หมเู่ กาะลนั ดา
9. อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล หาดเจา้ ไหม
10. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล หมเู่ กาะเภตรา
11. อุทยานแห่งชาติทางทะเล หมู่เกาะตะรเุ ตา
12. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล ทะเลบัน
13. อทุ ยานแหง่ ชาติทางทะเล เขาหลกั -เขารู่
14. อุทยานแห่งชาติทางทะเล ธารโบกขรณี
15. อุทยานแหง่ ชาติทางทะเล กระบรุ ี
16. อุทยานแห่งชาติทางทะเล เกาะพยาม

บทท่ี 6 อทุ ยานแหง่ ชาตกิ ับการทอ่ งเท่ยี ว 217
ภาพที่ 6.6 แผนท่แี สดงท่ีต้ังอทุ ยานแห่งชาติทางทะเล
ท่มี า : http://tumsikwae.blogspot.com/2014/03/mooring-buoys-marine-national-

park.html

218 ภมู ิศาสตรไ์ ทยเพื่อการท่องเทีย่ ว
ภาพท่ี 6.7 แผนท่ีแสดงที่ต้ังหาดทราย หมู่เกาะ และน้าตก ภาคใตข้ องประเทศไทย

ทม่ี า : http://tumsikwae.blogspot.com/2014/03/mooring-buoys-marine-national-
park.html

บทท่ี 6 อทุ ยานแหง่ ชาตกิ ับการทอ่ งเทีย่ ว 219

บทสรปุ
กรมอุทยานแห่งชาติ สตั วป์ า่ และพนั ธ์ุพืช ดาเนนิ กจิ ภารกจิ เก่ียวกับการอนุรักษ์ ส่งเสริมและ

ฟ้ืนฟทู รพั ยากรธรรมชาติ สตั วป์ ่า และพันธุ์พืช ในเขตพ้ืนท่ีป่าเพ่ือการอนุรักษ์ โดยการควบคุมป้องกัน
พ้นื ทปี่ ่าอนุรักษเ์ ดมิ ที่มีอยู่ และพน้ื ท่ปี ่าเสือ่ มโทรมให้กลบั สมบูรณ์ด้วยกลยุทธ์การส่งเสริมกระตุ้น และ
ปลุกจิตสานึกให้ชุมชนมีความหวงแหนและการมีส่วนร่วมในการดูแลทรัพยากรท้องถ่ิน เพ่ือเป็นการ
รักษาสมดุลของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนความหลากหลายทางชีวภาพสาหรับเป็นแหล่ง
ต้นน้าลาธาร แหล่งท่ีอยู่อาศัยของสัตว์ป่า แหล่งอาหาร แหล่งนันทนาการและการท่องเท่ียวทาง
ธรรมชาติของประชาชน อุทยานแห่งชาติตั้งขึ้นเม่ือวันที่ 2 กันยายน 2502 เพ่ือจัดทาโครงการและ
ดาเนินงานเกี่ยวกับการสงวนและคุ้มครองทรัพยากรธรรมชาติ ในการจัดตั้งอุทยานแห่งชาติใน
ประเทศไทยมีวัตถุประสงค์ด้วยกัน 3ประการใหญ่ๆ คือเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ เพ่ือการพักผ่อน
หย่อนใจ และเพ่ือการศึกษาค้นคว้า วิจัย หลังจากที่ได้มีพระราชกฤษฎีกากาหนดให้พื้นที่ต่างๆ เป็น
อุทยานแห่งชาติ วันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2505 อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ได้รับการจัดต้ังเป็นอุทยาน
แหง่ ชาตแิ ห่งแรกของไทย ความจาเปน็ ในการอนรุ กั ษ์ธรรมชาติ และทรัพยากรที่มีความหลากหลายท้ัง
ในด้านชีวภาพ และระบบนิเวศที่อยู่ในพ้ืนท่ีของอุทยานแห่งชาติมีความสาคัญ ทาให้พื้นท่ีอุทยาน
แห่งชาติของไทยต้องได้รับการประกาศ จัดต้ังให้ครอบคลุมและกระจายทุกภาค เพ่ือการสงวนรักษา
การอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์แบบช่ืนชม และคงไว้ซ่ึงความยั่งยืน ซ่ึงปัจจุบันประเทศไทยมีอุทยาน
แหง่ ชาติทไี่ ด้รบั การประกาศจัดต้งั แล้วท้ังสน้ิ 148 แหง่ แบ่งตามกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธ์ุ
พชื ออกเปน็ ตามภาคไดแ้ ก่ กลุ่มภาคเหนือ 59 แหง่ กลมุ่ ภาคกลาง/ตะวนั ออก/ตะวันตก 25 แห่ง กลุ่ม
ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ 24 แห่ง และกลุ่มภาคใต้ 40 แห่งรวมพ้ืนท่ีทั้งหมดประมาณ 39.01 ล้านไร่
และอุทยานแห่งชาตทิ อ่ี ยู่ระหว่างเตรยี มการจดั ตั้งอีก 22 แห่ง

220 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพอ่ื การทอ่ งเท่ียว

แบบฝกึ หดั ทา้ ยบท
ขอ้ 1. จงบอกแหล่งท่องเที่ยวบริเวณอทุ ยานแหง่ ชาติในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมา 3 แหล่ง พร้อม
ทงั้ บอกลักษณะทางกายภาพ
ข้อ 2. จงอธิบายเรื่องของการใชป้ ระโยชน์จากพ้นื ท่ีของอุทยานแห่งชาติ
ข้อ 3. จงอธบิ ายว่าฤดูกาลกับการท่องเทีย่ วมีความสมั พนั ธก์ นั อย่างไร
ข้อ 4. จงอธิบายหลักเกณฑ์ทจี่ ะพิจารณากาหนดให้พื้นท่ใี ดเปน็ อุทยานแหง่ ชาติ
ขอ้ 5. จงอธบิ ายคุณค่าทเี่ รามอี ทุ ยานแหง่ ชาตใิ นประเทศไทย
ข้อ 6. จงอธิบายว่าจังหวดั ท่ีมอี ทุ ยานแห่งชาติมากท่สี ดุ 5 ลาดบั
ข้อ 7. ใหน้ ักศึกษาไปคน้ ควา้ ในเร่ือง เครือข่ายการบังคบั ใชก้ ฎหมายเกยี่ วกับสัตวป์ า่ และพชื ปา่ ที่ใกล้
สญู พันธแ์ หง่ ภมู ิภาคอาเซียน (ASEAN - WEN) เพื่ออธบิ ายความหมาย และมหี น้าทอี่ ะไร

บทที่ 6 อุทยานแห่งชาติกับการทอ่ งเท่ียว 221

เอกสารอ้างองิ

กรมอุทยานแห่งชาตสิ ตั ว์ป่าและพนั ธ์พุ ชื (2555). กจิ กรรมทางการเทย่ี วในการชมธรรมชาติ.
ค้นเม่อื วันที่ 18 กรกฎาคม 2558, จาก http://park.dnp.go.th/visitor/.

กรมอุทยานแหง่ ชาติสตั วป์ ่าและพันธพุ์ ชื (ม.ป.ป.) . อนั ดบั อทุ ยานแห่งชาติท่ีมนี กั ทอ่ งเท่ียวมากที่สดุ .
ค้นเม่ือวันที่ 18 กรกฎาคม 2558, จาก http://park.dnp.go.th/visitor/.

กรมอุทยานแห่งชาตสิ ตั ว์ปา่ และพนั ธุ์พชื (ม.ป.ป.) .อทุ ยานแหง่ ชาตขิ องไทย. ค้นเมอ่ื วนั ที่ 18
กรกฎาคม 2558, จาก http://park.dnp.go.th/visitor/.

ธรรมนญู สวุ รรณมณี.และคณะ. (2544). อุทยานแห่งชาตใิ นประเทศไทย .กรงุ เทพฯ:
ฝา่ ยนนั ทนาการและสอื่ ความหมาย ส่วนอุทยานแหง่ ชาติ สานักอนรุ ักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
กรมปา่ ไม้.

มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์ วทิ ยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร. (2547). อทุ ยานธรรมชาติ
วทิ ยาปา่ เต็งรัง 72 พรรษา บรมราชนิ ีนาถ. สกลนคร : มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยา
เขตเฉลมิ พระเกยี รติ จงั หวดั สกลนคร.

ราตรี ภารา. (2543). ทรัพยากรธรรมชาติและส่งิ แวดล้อม. กรงุ เทพฯ : อักษราพพิ ัฒน์.
วรรณา วงษ์วานิช. (2546). ภมู ศิ าสตร์การท่องเทย่ี ว. พิมพ์ครั้งท่ี 2. กรงุ เทพ: ภาควิชาภูมศิ าสตร์

คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั ศรนี ครนิ ทรวิโรฒประสานมิตร.
ศศนิ า ภารา (2550). ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดล้อม. พิมพ์ครง้ั ท่ี 1. กรงุ เทพฯ : เอก็ ซเปอรเ์ นท็
สานกั งานหอพันธ์ไม้. (ม.ป.ป.). ดร.ธวชั ชัย สนั ตสิ ุข นกั พฤกษศาสตร์ของประเทศไทย ณ

อทุ ยานแห่งชาตดิ อยภคู า. ค้นเมือ่ วันที่ 18 กรกฎาคม 2558, จาก
http://www.dnp.go.th/botany/Herbarium/Herbarium_people/herbarium
Thai_Santisuk.html.
สานกั อทุ ยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติสตั ว์ป่าและพันธ์ุพืช. (ม.ป.ป.). ข้อมูลประจาปี
งบประมาณ 2558. ค้นเม่อื วันท่ี 27 สงิ หาคม 2559,จาก http://park.dnp.go.th/visitor/.
era.su. (2555). ถ้าผามือแดง จงั หวัดมุกดาหาร . คน้ เม่อื วันที่ 20 กรกฎาคม 2558, จาก
http://www.era.su.ac.th/RockPainting/northeast/tumfhamaudang/pic_154-
tha.html
my.dek-d (2552, 9 กุมภาพนั ธ์). คา้ งคาวคณุ กติ ติ เปน็ ค้างคาวทีม่ ขี นาดเล็กที่สุดในโลก
พบท่ีอทุ ยานแหง่ ชาติไทรโยค. ค้นเม่ือวันท่ี 20 กรกฎาคม 2558, จาก https://my.dek-
d.com/phannapha/blog/
thailovetrip. (2554, 8 มิถนุ ายน). เกาะสาเภา จงั หวัดกระบี่. ค้นเมื่อวนั ท่ี 18 กรกฎาคม 2558,
จาก http://www.thailovetrip.com/thailand-63.php

222 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพื่อการท่องเทย่ี ว

เอกสารอ้างองิ (ตอ่ )
TLC TRAVEL. (2553, 21 มีนาคม). ดอกชมภคู า. คน้ เมอื่ วันที่ 18 กรกฎาคม 2558,

จาก http://www.tlcthai.com/travel/3994/ชมภูคาบาน.
tumsikwae.blogspot. (2557, 3 พฤษภาคม). แผนท่ีแสดงท่ีต้ังหาดทราย หมู่เกาะ และน้าตก

ภาคใต้ของประเทศไทย. คน้ เม่อื วันท่ี 18 กรกฎาคม 2558, จาก http://tumsikwae.
blogspot.com/2014/03/mooring-buoys-marine-national-park.html
tumsikwae.blogspot. (2557, 3 พฤษภาคม). แผนที่แสดงที่ตง้ั อทุ ยานแห่งชาตทิ างทะเล.
ค้นเมอ่ื วนั ที่ 18 กรกฎาคม 2558, จาก http://tumsikwae.blogspot.com/2014/03/
mooring-buoys-marine-national-park.html

บทท่ี 7 การคมนาคมขนส่งทางการทอ่ งเท่ียวไทย 223

แผนบริหารการสอนประจาบทที่ 7
การคมนาคมขนสง่ ทางการทอ่ งเท่ียวไทย

เวลาเรยี น 4 ชั่วโมง
หัวข้อและเนอื้ หาประจาบท0

ความหมายของการขนส่ง
องคป์ ระกอบของการคมนาคมขนส่ง
ระบบการขนสง่
การเลือกใชพ้ าหนะในการเดินทาง
การขนสง่ ทางรถยนต์
การขนส่งทางรถไฟ
การขนสง่ ทางนา้
การขนสง่ ทางอากาศ
วัตถุประสงค์เชงิ พฤติกรรม
1. เพอ่ื ใหผ้ ศู้ ึกษาสามารถอธบิ ายองคป์ ระกอบของการคมนาคมขนส่ง
2. เพือ่ ให้ผ้ศู ึกษาสามารถอธิบายระบบการขนสง่
3. เพอ่ื ใหผ้ ู้ศึกษาเขา้ ใจและสามารถอธิบายการเลือกใช้พาหนะในการเดนิ ทาง
4. เพ่ือให้ผู้ศึกษาเขา้ ใจและสามารถอธบิ ายการขนสง่ ทางรถยนต์
5. เพ่ือใหผ้ ศู้ ึกษาเข้าใจและสามารถอธบิ ายการขนสง่ ทางรถไฟ
6. เพ่ือให้ผู้ศึกษาเขา้ ใจและสามารถอธิบายการขนสง่ ทางน้า
7. เพอ่ื ใหผ้ ูศ้ ึกษาเขา้ ใจและสามารถอธบิ ายการขนส่งทางอากาศ
วธิ สี อนและกิจกรรมการเรยี นการสอนประจาบท
1. บรรยายสรปุ เนอื หา ยกตัวอย่างประกอบ การนา้ ไปประยุกต์ใช้
2. การอภิปรายร่วมกัน
3. การสนทนาซกั – ถาม การแลกเปลีย่ นความคิดเห็น
4. ทบทวนเนอื หาโดยแบบฝึกหัด

224 ภมู ิศาสตร์ไทยเพื่อการท่องเที่ยว

สอ่ื การเรยี นการสอน
1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชานี
2. เอกสารท่ีเกยี่ วข้องกับการศกึ ษา (ท่ีปรากฏในเอกสารอา้ งอิง)
3. Power Point ท่ีนา้ เสนอการสอน
4. แบบฝกึ หดั

การวัดและการประเมิน
1. การสังเกตความตังใจในการเรียน
2. สังเกตจากการเข้าชนั เรยี น
3. การปฏิบัติงานตามที่มอบหมาย
4. การทา้ แบบฝกึ หดั

บทที่ 7 การคมนาคมขนส่งทางการทอ่ งเที่ยวไทย 225

บทที่ 7
การคมนาคมขนส่งทางการทอ่ งเท่ยี วไทย

การท่องเที่ยวเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึนจากการเคลื่อนย้ายคนจากท้องถ่ินหนึ่งไปยังท้องถิ่น
อ่นื ๆ ทีเ่ ปน็ แหล่งทอ่ งเท่ยี ว ดังนนั การขนส่งจึงเป็นองค์ประกอบส้าคัญอย่างหน่ึงของอุตสาหกรรมการ
ท่องเที่ยว แหล่งท่องเที่ยวใดก็ตาม ถึงแม้ว่าจะมีส่ิงดึงดูดความสนใจมาสักเพียงใด แต่ถ้าขาดเส้นทาง
คมนาคมทจ่ี ะนา้ ไปส่แู หล่งทอ่ งเทยี่ วไดส้ ะดวกแล้วการท่องเท่ยี วยอ่ มจะไมเ่ กดิ ขนึ หรอื อาจเกดิ ขึนไดช้ า้

บทนีว่าด้วยเร่ืองการเคล่ือนย้ายนักท่องเท่ียว ไปยังแหล่งท่องเท่ียว เน่ืองจากการขนส่งมี
หน้าที่หลักส้าคัญที่ท้าให้เกิดการท่องเท่ียวก็คือการจูงใจให้นักท่องเท่ียวเดินทางไปท่องเที่ยวและ
วิธกี ารในการเดนิ ทางทอ่ งเทย่ี ว โดยตวั นักท่องเทย่ี วเป็นผู้ก้าหนดพาหนะในการเดนิ ทาง
ความหมายของการขนสง่

“การขนส่ง” ตามพระราชบัญญัตกิ ารขนส่ง พ.ศ. 2497 หมายถึงการล้าเลยี งหรือเคล่ือนย้าย
บคุ คล หรือสิ่งของด้วยเคร่ืองอปุ กรณ์การขนส่ง

การขนสง่ คือการเคล่ือนย้ายคนและส่ิงของจากที่หนึ่งไปยังอีกท่ีหน่ึง การขนส่งแบ่งออกเป็น
หมวดใหญ่ดงั นี ทางบก ทางน้า ทางอากาศ และ อ่ืนๆ (วิกพิ ีเดยี สารานุกรมเสรี,2559)

การคมนาคมขนส่ง หมายถงึ กระบวนการท่ีเกีย่ วขอ้ งกับการเคล่ือนย้ายคน สัตว์ สิ่งของ จาก
ท่ีหนึ่งไปยังอีกที่หน่ึง โดยอาศัยสื่อกลางต่างๆภายใต้และราคาท่ีตกลงกันไว้ (บุญเลิศ จิตตังวัฒนา
,2556 )

จากขอ้ ความดงั กลา่ ว การขนสง่ ต้องประกอบด้วยลกั ษณะต่างๆ ดังนี
1) เปน็ กิจกรรมท่ีต้องมีการเคล่อื นย้ายบคุ คล สตั ว์ หรอื สงิ่ ของจากท่แี ห่งหน่งึ ไปยังอีแห่งหน่ึง
โดยเสน้ ทางตา่ งๆ เช่น ถนน แม่น้า รถไฟ
2) การเคล่อื นยา้ ยนันต้องใชเ้ ครอ่ื งมือหรืออปุ กรณ์ในการเคลื่อนยา้ ย ไดแ้ ก่ รถยนต์ รถไฟ
3) จะต้องเป็นไปตามความต้องการและเกิดประโยชน์ตามท่ีท้าการขนส่งต้องการ ส้าหรับ
การท่องเที่ยวดังท่ีกล่าวมาแล้ว การท่องเท่ียว คือ การเดินทาง และในปัจจุบันการเดินทางที่สะดวก
เปน็ ไปได้เพราะมกี ารขนส่ง ดงั นันการขนสง่ จึงเป็นปจั จยั ทข่ี าดเสียมไิ ดใ้ นการท่องเท่ียว
การท่องเทย่ี วและการคมนาคมขนส่งเป็นสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ การท่องเท่ียวคือการเดินทาง
ไปในที่ต่างๆ และการคมนาคมขนส่งเป็นส่ือกลางเช่ือมโยงช่องว่างระหว่างจุดเริ่มต้นกับจุดหมาย
ปลายทางของการท่องเท่ียว ดังนันการคมนาคมขนส่งและการท่องเที่ยว จึงมีความสัมพันธ์กันหลาย
ประการคอื
1) การคมนาคมขนส่งได้มีการพัฒนาไปพร้อมๆ กับการท่องเที่ยว การคมนาคมขนส่ง
ส่งเสริมให้เกิดการท่องเที่ยว ขณะเดียวกันความต้องการในการท่องเท่ียวก็เป็นสิ่งกระตุ้นให้มีการ
พัฒนาการคมนาคมขนส่งใหเ้ จรญิ ก้าวหนา้ เชน่ การคมนาคมขนสง่ ทางอากาศ เปน็ ต้น
2) การคมนาคมขนส่งท้าให้นักท่องเท่ียวสามารถเดินทางไปยังจุดหมายปลายทางได้ตามที่
ตังใจไว้ซึ่งทังนีขึนอยู่กับความเจริญก้าวหน้าทางการคมนาคมว่าจะสะดวกรวดเร็วและปลอดภัย
เพยี งใด

226 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพอ่ื การท่องเทีย่ ว

3) การคมนาคมขนส่งมีส่วนช่วยส่งเสริมอุตสาหกรรมการท่องเท่ียว ท้าให้เกิดการจ้างงาน
และกจิ กรรมต่างๆ ที่เก่ียวข้องกับการท่องเท่ียว ทังนีเพราะการท่องเท่ียวจะเปลี่ยนแปลงหรือพัฒนา
ไปตามความเจริญกา้ วหน้าของการคมนาคมขนส่ง

4) การคมนาคมขนส่งเป็นปัจจัยส้าคัญท้าให้เกิดการค้นพบแหล่งท่องเท่ียวเพ่ิมขึ น
โดยเฉพาะแหล่งทอ่ งเท่ยี วท่อี ยูห่ า่ งไกลและทา้ ให้นกั ทอ่ งเท่ียวสามารถเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวได้มากขึน
และมนี กั ท่องเท่ียวไปเท่ียวยังสถานที่ต่างๆ เพ่ิมมากขึน และสามารถเดินทางท่องเที่ยวไปยังสถานที่
ต่างๆ ได้หลายแหง่

รูปแบบของการคมนาคมขนส่งจะสัมพันธ์กับระยะทาง ซึ่งจะต้องค้านึงถึงหลักส้าคัญหลาย
ประการคือ การพฒั นาการคมนาคมขนสง่ ความตอ้ งการที่จะท่องเท่ียว การเลือกใช้บริการคมนาคม
ขนส่ง ความสามารถทางเศรษฐกิจที่จะใช้บริการด้านคมนาคมขนส่ง หลักส้าคัญดังกล่าวท้าให้เกิด
รูปแบบทางการคมนาคมขนสง่ หลายรูปแบบ เพอื่ สนองกับความต้องการของผใู้ ชบ้ รกิ าร
องค์ประกอบของการคมนาคมขนสง่

หนา้ ทหี่ ลักสา้ คัญประการหน่ึงที่ท้าให้เกิดการท่องเที่ยวก็คือการจูงใจให้นักท่องเที่ยวเดินทาง
ไปท่องเท่ียวและวิธกี ารในการเดินทางทอ่ งเทีย่ ว หรือการเลือกพาหนะในการเดินทางท่องเที่ยว ดังนัน
การคมนาคมขนส่งจึงต้องมีองค์ประกอบส้าคัญ 4 ประการ คือ 1. ยานพาหนะ 2. เส้นทาง 3. สถานี
ขนส่ง 4. ราคาค่าขนสง่ องค์ประกอบเหลา่ นีเป็นปัจจยั หน่ึงที่จะส่งผลต่อการตดั สนิ ใจของนักท่องเที่ยว
ในการเดนิ ทางท่องเทย่ี ว และแตล่ ะองคป์ ระกอบมคี วามสา้ คัญดงั นี

1. ยานพาหนะ
ยานพาหนะเป็นส่ิงส้าคัญในการเดินทาง การเลือกใช้ยานพาหนะแต่ละชนิดจะแตกต่าง

กันไปโดยจะขึนอยู่กับเส้นทาง และรูปแบบของการเดินทางท่ีใช้ในการคมนาคมขนส่ง เช่น การ
คมนาคมขนส่งทางอากาศใช้เคร่ืองบิน ทางทะเลใช้เรือ ทางบกใช้รถยนต์ รถไฟ เป็นต้น ยานพาหนะ
แต่ละชนิดจะมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัวแตกต่างกัน เช่น เครื่องบิน จะมีความคล่องตัวสูง ข้อจ้ากัดมี
น้อย แต่ค่าใช้จ่ายสูง ยานพาหนะบางชนิดมีข้อจ้ากัดบางอย่าง เช่น รถไฟ รถรางถูกจ้ากัดอยู่กับราง
เปน็ ตน้ ข้อควรคา้ นงึ ถึงอกี อยา่ งคอื ยานพาหนะบางอย่างสามารถดัดแปลงไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อ่ืนได้
หรอื ไม่ เช่น เรอื ขนส่งผู้โดยสาร ดดั แปลงเปน็ เรือสา้ หรับท่องเทย่ี ว เป็นตน้

พลังงานที่ใช้ในการขับเคลื่อนได้พัฒนามาจากการใช้พลังงานจากธรรมชาติและแรงงาน
สัตว์ เชน่ เรอื ใบ รถมา้ มาเปน็ เครื่องจักรไอน้าโดยน้ามาใช้กับเรือและรถไฟ และได้มีการพัฒนาขึนมา
ตามความเจริญก้าวหน้าทางวิชาการมาจนถงึ ปัจจุบนั ท่ีมีการใช้พลังงานต่างๆ ท่ีทันสมัย อย่างไรก็ตาม
พลงั งานที่ใช้ยังต้องสมั พันธก์ ับเสน้ ทางสถานแี ละยานพาหนะท่ใี ช้ ตลอดจนความสามารถที่จะบรรทุก
ผูโ้ ดยสารได้มากน้อยเท่าใดและรูปแบบของการเดนิ ทางด้วย

2. เสน้ ทาง
เส้นทางเป็นองค์ประกอบของการคมนาคมขนส่งทุกชนิด ทังที่มนุษย์สร้างขึน คือ ถนน

รถไฟ หรอื รถราง และสิ่งทมี่ ีอยตู่ ามธรรมชาติ เช่น ทางอากาศ ทางนา้ หรอื ล้าคลอง เส้นทางเหล่านีมี
ความส้าคญั คือ การคมนาคมขนส่งบางประเภทต้องเสียค่าใช้จ่ายในการสร้างเส้นทางในอัตราสูง บาง
ประเภทเสียค่าใช้จ่ายต้่า ทังนีขึนอยู่กับลักษณะเส้นทาง ส้าหรับเส้นทางธรรมชาติ ถึงแม้ว่าจะเกิดขึน

บทท่ี 7 การคมนาคมขนส่งทางการทอ่ งเทย่ี วไทย 227
เองตามธรรมชาติ แตจ่ ะต้องมกี ารพฒั นาหรอื ดัดแปลงบางส่ิงบางอย่างเพ่ืออ้านวยความสะดวกในการ
ใช้เส้นทางนัน ปจั จบุ ันมีการใชเ้ ส้นทางทงั 2 ประเภทร่วมกนั เช่น ใช้ทางรถไฟร่วมกับทางน้า ใช้ทาง
อากาศร่วมกับทางถนน จึงจ้าเป็นต้องเสียค่าใช้จ่ายในการจัดระบบของเส้นทางให้ต่อเน่ืองและ
เชอ่ื มโยงให้ติดต่อกันได้อย่างสะดวกรวดเร็วและปลอดภัยตลอดจนการควบคุมระบบการจราจรต่างๆ
ท้าใหต้ อ้ งเสียคา่ จ่ายเพิ่มมากขนึ

การเลอื กใชย้ านพาหนะใหเ้ หมาะสมกบั เสน้ ทางเป็นสงิ่ ส้าคัญท่จี ะต้องค้านึง ตัวอย่างเช่น การ
คมนาคมขนส่งทางอากาศเป็นการคมนาคมขนส่งที่สะดวกรวดเร็ว นักท่องเที่ยวนิยมใช้กันอย่าง
กว้างขวาง การคมนาคมขนส่งทางอากาศจึงได้มีการพัฒนาให้ทันสมัย สะดวก ปลอดภัย และรวดเร็ว
ทา้ ใหก้ ารคมนาคมขนส่งทางอากาศตอ้ งเสียคา่ ใชจ้ า่ ยสงู

3. สถานีขนส่ง
สถานีขนส่งเป็นทังจุดเร่ิมต้นและจุดสินสุดของการเดินทาง ยิ่งการคมนาคมขนส่ง

เจรญิ ก้าวหน้าเพียงใดสถานีขนส่งก็ยิ่งต้องพัฒนาให้เจริญก้าวหน้าให้ทันสมัยยิ่งขึนเพ่ือรองรับรูปแบบ
ต่างๆ ของการคมนาคมขนส่งและรองรับจ้านวนผู้โดยสารท่ีเพ่ิมขึน รวมทังความสะดวกรวดเร็ว
ปลอดภัย และการให้บริการต่างๆ แก่ผู้เดินทางเป็นส่ิงส้าคัญที่สถานีขนส่งแต่ละแห่งจะต้องค้านึงถึง
การให้บริการต่างๆ ได้แก่ การจองต๋ัว การจ้าหน่ายตั๋ว การให้ข้อมูลเกี่ยวกับเส้นทางการเดินทาง
สถานที่ท่องเที่ยว การจองท่ีพัก การบริการด้านการใช้บริการด้านยานพาหนะ และการเปลี่ยนสถานี
ของนักท่องเท่ียวในระหว่างการเดินทาง และวิธีการเดินทางรูปแบบต่างๆ เช่น จากรถไฟไปรถยนต์
หรือจากรถไฟไปเคร่ืองบิน ตลอดจนการบริการด้านศุลกากรเหล่านีเป็นสิ่งท่ีสถานีขนส่งจะต้องบริการ
แก่นักเดินทางให้ได้รับความสะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย ดังนันสถานีขนส่งจึงจ้าเป็นต้องมีเคร่ืองมือ
และอปุ กรณ์ตลอดจนระบบการสือ่ สารทท่ี นั สมยั อยูเ่ สมอ

4. ราคาค่าขนส่ง
ค่าใช้จ่ายในการคมนาคมขนส่งและการก้าหนดราคาค่าขนส่งเป็นปัจจัยส้าคัญอย่างหน่ึง

ของการท่องเท่ียว ราคาค่าขนส่งที่แน่นอนของระบบการขนส่งแต่ละชนิดมีอิทธิพลต่อการเลือกใช้
บรกิ ารของนกั ท่องเทีย่ วและยงั เป็นตวั กา้ หนดปริมาณการจราจรบนทอ้ งถนนดว้ ย

ค่าใช้จ่ายในการขนส่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ประเภทแรกคือ ค่าใช้จ่ายทางสังคม
คา่ ใชจ้ า่ ยประเภทนีผูใ้ ช้บริการไม่ต้องจ่าย แต่ชุมชนเป็นผู้รับภาระเรื่องค่าใช้จ่าย เช่น การบ้ารุงรักษา
หรือการสร้างเส้นทางคมนาคมขนส่ง ประเภทท่ีสองคือค่าใช้จ่ายส่วนบุคคลเป็นค่าใช้จ่ายท่ีมาจาก
ผู้ใช้บริการหรือผู้ด้าเนินกิจการที่เก่ียวข้องกับการคมนาคมขนส่ง เม่ือพิจารณาค่าใช้จ่ายส่วนบุคคลท่ี
ด้าเนินกิจการการขนส่งแล้วจ้าเป็นต้องแยกความแตกต่างทางพืนฐานระหว่างค่าใช้จ่ายคงที่และ
ค่าใช้จ่ายท่ีไม่คงที่ด้วย ค่าใช้จ่ายคงที่จะมีขึนก่อนท่ีจะมีการบรรทุกหรือการโดยสาร ค่าใช้จ่ายนีไม่
อาจจะหลกี เลี่ยงได้และยังรวมรายการอื่นๆ ด้วย เช่น การลงทุน ค่าเสื่อมราคาของเส้นทางท่ีใช้ ที่พัก
ผ้โู ดยสาร ยานพาหนะท่ีใชใ้ นการขนส่ง คา่ บ้ารุงรกั ษา และการจัดการตา่ งๆ

ลักษณะส้าคัญของค่าใช้จ่ายที่คงที่คือ นอกจากจะหลีกเล่ียงไม่ได้แล้วยังผันแปรไปตาม
สัดส่วนของระดับการจราจร ระยะทาง หรือจ้านวนที่บรรทุก เช่น หอบังคับการเครื่องบินต้องสัมพันธ์
กับจ้านวนเคร่ืองบินท่ีขึนลงบนสนามบินนันๆ ส่วนค่าใช้จ่ายท่ีไม่คงที่หรือค่าใช้จ่ายที่ติดตามมานัน
ขึนอยู่กับระดับการบริการจัดหาขึน ระยะทางท่ีเดินทางและปริมาณของการจราจรที่ด้าเนินอยู่

228 ภูมศิ าสตรไ์ ทยเพื่อการท่องเที่ยว

ค่าใช้จ่ายนีรวมถึงค่าเชือเพลิง ค่าจ้างแรงงาน ค่าอ้านวยความสะดวก หรือค่าบริการ และค่า
บ้ารุงรักษายานพาหนะ ค่าใช้จ่ายนีอาจหลีกเลี่ยงได้โดยไม่ใช้บริการขนส่งนันๆ จากเหตุผลข้างต้นท้า
ใหร้ าคาคา่ ขนสง่ ต่างกันออกไป ราคาค่าขนส่งนีจะเป็นปัจจัยอย่างหน่ึงท่ีท้าให้ผู้โดยสารตัดสินใจว่าจะ
ใชบ้ รกิ ารการขนสง่ ประเภทใด และราคาเท่าใด ผปู้ ระกอบการดา้ นการขนสง่ จ้าเป็นต้องท้าการแข่งขัน
กันเพ่อื ให้มผี มู้ าใช้บริการของตนมากย่งิ ขนึ จ้านวนของนักทอ่ งเที่ยวกบั การใชบ้ ริการด้านการคมนาคม
ขนส่งนันไม่แน่นอนขึนอยู่กับระยะเวลาในการเดินทางหรือช่วงเวลาของการท่องเท่ียว ฐานะทาง
เศรษฐกิจของนักท่องเที่ยว เช่น ในช่วงฤดูกาลท่องเท่ียว หรือช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ หรือการหยุดใน
เทศกาลต่างๆ ท่ีต่อเน่ืองกันหลายวัน จะเป็นช่วงที่มีนักท่องเท่ียวเดินทางมาท่องเท่ียวมาก แต่ในช่วง
อ่ืนๆ จ้านวนนักท่องเที่ยวจะน้อยลง ผู้ประกอบการมักจะแก้ปัญหาโดยเสนอราคาค่าโดยสารท่ีต่้า
ส้าหรับการทอ่ งเท่ียวในช่วงเวลาท่มี นี กั ท่องเทีย่ วนอ้ ย

จากที่ได้ทราบถึงองค์ประกอบของการคมนาคมขนส่งแล้ว ในเนือหาต่อไป จะน้าเข้าสู่
ระบบการขนสง่ ระบบการขนส่งจะประกอบด้วย ด้วยเส้นทาง สถานีขนส่ง และยานพาหนะ รูปแบบ
ของการขนส่ง ซ่ึงทังหมดนีถือว่าเป็นองค์ประกอบที่ส้าคัญในระบบขนส่ง ที่มีความสัมพันธ์และ
เช่ือมโยงกัน จะขาดสิ่งใดส่ิงหน่ึงไม่ได้ เน่ืองจากมีความเก่ียวเน่ืองกัน อีกทังยังเป็นทางเลือกให้
นักท่องเท่ียวไดพ้ จิ ารณาตดั สินใจที่จะเลือกใชย้ านพาหนะใดในการทอ่ งเทย่ี ว
ระบบการขนส่ง

ระบบการขนส่งประกอบด้วยเส้นทาง สถานีขนส่ง และยานพาหนะ รูปแบบของการขนส่ง
ระบบการขนส่งจะแตกต่างกันไปขึนอยู่กับความเจริญก้าวหน้าทางวิชาการและเทคโนโลยี ระบบการ
ขนส่งแต่ละระบบจะมีข้อได้เปรียบและเสียเปรียบต่างกัน เช่น เคร่ืองบินสามารถไปได้รวดเร็ว
ประหยัดเวลา รถยนต์มีความคล่องตัวและเข้าถึงจุดหมายปลายทางได้ใกล้ท่ีสุดท้าให้ปัจจุบัน
นักท่องเท่ียวนิยมใช้รถยนต์ส่วนตัวมากขึน การคมนาคมทางรถไฟมีข้อได้เปรียบคือ สามารถบรรทุก
ผู้โดยสารได้มาก มีสิ่งอ้านวยความสะดวกได้มากกว่ารถยนต์ เช่นตู้เสบียง ตู้นอน ฯลฯ ปัจจุบันรถไฟ
ได้พัฒนาด้านความเร็วให้สามารถวิ่งได้ในอัตราความเร็วสูงมาก ท้าให้การคมนาคมทางรถไฟเป็นที่
นิยมของผู้โดยสารมากย่ิงขึน ความเร็วของรถไฟและความสามารถท่ีจะบรรทุกผู้โดยสารเป็นจ้านวน
มากจึงเหมาะส้าหรับการเดินทางในระยะทางไกลๆ การเลือกใช้ระบบการขนส่งสัมพันธ์กับจุดหมาย
ปลายทางของการทอ่ งเทยี่ วว่าเป็นการทอ่ งเท่ียวในลกั ษณะใด

ระบบการคมนาคมขนส่งทางอากาศส่งผลให้เกิดการท่องเท่ียวกระจายไปยังบริเวณต่างๆ
ของโลกเพิม่ มากขึน การคมนาคมขนส่งทางอากาศมขี อ้ ไดเ้ ปรยี บ คอื

1. เครื่องบินสามารถบินตรงไปยังจุดหมายปลายทางโดยไม่มีส่ิงกีดขวางหรืออุปสรรค์ต่างๆ
เช่น เทอื กเขา มหาสมุทร หรือป่าทึบ

2. เคร่ืองบินมีความเร็วสูงกว่ายานพาหนะชนิดอ่ืนๆ ท้าให้ถึงที่หมายได้รวดเร็วและ
ประหยัดเวลา

3. เครอ่ื งบินบรรทุกผูโ้ ดยสารได้เป็นจ้านวนมาก
ข้อได้เปรียบดังกล่าว ท้าให้การคมนาคมขนส่งทางอากาศเหมาะส้าหรับการเดินทางท่ี
ตอ้ งการประหยัดเวลา และหลีกเลย่ี งอปุ สรรคตา่ งๆ ทางดา้ นภมู ศิ าสตร์

บทท่ี 7 การคมนาคมขนสง่ ทางการท่องเที่ยวไทย 229

ข้อเสียเปรียบของการคมนาคมขนส่งทางอากาศคือ ต้องมีท่าอากาศยานหรือสนามบินท่ีใช้
พืนท่ีมาก สนามบินบางแห่งอยู่ห่างจากจุดหมาปลายทาง จ้าเป็นต้องใช้บริการร่วมกับรถไฟหรือ
รถยนต์ ทา้ ใหต้ ้องเสยี คา่ ใช้จ่ายสูง ราคาค่าขนส่งทางอากาศจึงแพงกว่าระบบอ่ืนๆ ท้าให้นักท่องเที่ยว
บางกลมุ่ หันไปใช้ระบบการคมนาคมขนสง่ ประเภทอืน่ แทน

การคมนาคมขนส่งทางทะเล เม่ือเปรยี บเทียบกับการคมนาคมขนส่งทางอากาศจะพบว่า ทาง
ทะเลมีข้อเสียเปรียบมากคือ ใช้เวลาในการเดินทางมาก แต่ข้อได้เปรียบของการเดินทางทางทะเลคือ
เสียค่าใช้จ่ายน้อย เรือมีขนาดใหญ่สามารถบรรทุกผู้โดยสารได้มากๆ สามารถอ้า นวยความ
สะดวกสบายได้มาก การเดินทางทางทะเลจึงเหมาะส้าหรับการเดินทางในระยะสันๆ และขึนอยู่กับ
จุดหมายบางประการของการเดินทาง เช่น ต้องการพักผ่อน และสัมผัสกับธรรมชาติ ปัจจุบันได้มีการ
ส่งเสริมการท่องเที่ยวทางทะเลเพิ่มมากขึนโดยปรับปรุงทังด้านบริการ และเรือที่ใช้ในการเดินทางให้
ทันสมัยและมีความปลอดภยั ตลอดจนการใชบ้ รกิ ารของการขนสง่ ทางอากาศและทางเรอื รว่ มกัน
การเลือกใช้พาหนะในการเดินทาง

นักเดินทางท่องเที่ยวในยุคปัจจุบันนีมีโอกาสเลือกพาหนะเดินทางเพ่ือไปยังแหล่งท่องเที่ยว
ต่างๆ ในปกติแล้วการตัดสินใจเลือกพาหนะเดินทางขึนอยู่กับองค์ประกอบส้าคัญ 3 ด้านคือ
ระยะเวลาของการเดินทาง จ้านวนคนในกลุ่มท่ีเดินทาง (มีผลต่องบประมาณการเดินทาง) และเงิน
ส้ารองที่มีอยู่เพื่อการเดินทาง ส่วนปัจจัยอ่ืนๆ ท่ีอาจมีผลต่อการตัดสินใจของนักท่องเท่ียวหรือขึนอยู่
กับปัจจัยร่วมต่างๆ เหลา่ นี

1. ความสะดวกสบายของพาหนะเดนิ ทาง เช่น หางา่ ย เคยใช้บ่อยๆ มคี วามยดื หยนุ่ สูง
2. เวลาที่จะใช้ในการเดนิ ทางไปยงั จดุ หมายปลายทางของยานพาหนะประเภทตา่ งๆ
3. ความหรหู รา สะดวกสบาย ของพาหนะเดินทางเมอ่ื เปรยี บเทียบกับประเภทอื่นๆ
4. ความสามารถของยานพาหนะท่ีสามารถเข้าถงึ แหลง่ ท่องเทย่ี ว
5. บริเวณหรือสถานท่ีให้บริการแก่ผู้โดยสารภาคพืนดินหรืออุปกรณ์อ้านวยความสะดวก
ตา่ งๆ ในการใช้พาหนะประเภทนัน เช่น สถานขนสง่ หรอื บรกิ าร ต้นทาง ระหว่างทาง หรอื ปลายทาง
6. ความรูส้ กึ ด้านสถานภาพและเกียรตภิ ูมิ
ปัจจัยเหล่านีอาจเป็นส่วนหนึ่งที่ท้าให้นักท่องเที่ยวตัดสินใจท่ีจะเลือกใช้บริการการขนส่ง
ประเภทใด เพอื่ สรา้ งความสะดวกสบายแก่ตัวนกั ท่องเท่ียวเอง
ปัจจุบันการขนส่งมีความเจริญก้าวหน้าและมีพัฒนาการมากยิ่งขึน การขนส่งโดยทั่วไปแบ่ง
ตามลักษณะของเส้นทางหรืออุปกรณ์ท่ีใช้ในการขนส่ง โดยมีวิธีการขนส่งหลายประเภท บุญเลิศ จิต
ตังวัฒนา,2556 ได้กล่าวไว้ว่า การคมนาคมขนส่งทางการท่องเท่ียวแบ่งได้เป็น 4 ประเภทใหญ่ๆ
ไดแ้ ก่ การขนสง่ ทางรถยนต์ การขนส่งทางรถไฟ การขนส่งทางเรือ และการขนส่งทางเครื่องบิน ซ่ึงแต่
ละประเภทของการขนสง่ มหี ลายละเอยี ดเกย่ี วกบั พาหนะที่ใชใ้ นการขนส่ง ดังนี