ช่างควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดับ 1

สารบญั หนา
1
เครือ่ งกลงึ CNC 1 2
1. ศึกษาความรเู ก่ยี วกับประวตั ิความเปนมาของเคร่ืองกลึง CNC 4
2. ความหมาย ระบบการทํางานของเครื่องกลึง CNC 5
3. สวนประกอบของเครื่องกลึง CNC 10
4. ระบบการขับเคลื่อนของแกน 13
5. การบาํ รงุ รักษาเครอ่ื งกลึง CNC 31
มดี กลึง CNC 1 32
1.ความรพู ื้นฐานเก่ียวกับมดี กลงึ 40
2.การเลอื กใชง านมดี กลงึ 73
การเขยี นโปรแกรมเครอ่ื งกลงึ CNC 1 74
1. ศึกษาความรูเกีย่ วกบั มาตรฐานของแกนการเคลอ่ื นที่ 77
2. การอา งองิ ขนาด (ระบบ Absolute และ Increment) 79
3. วธิ กี ารหาจดุ Co-Ordinate โดยใชทฤษฎจี ัตุรสั บนสามเหลี่ยมมุมฉาก (พทิ ากอรัส) และฟงคช ั่น 83
ตรโี กณมติ ิ 92
4. รหสั และคาํ สง่ั ควบคมุ ตา ง ๆ ในงานกลึง CNC (A-Z) 103
5. รายละเอียดและรปู แบบการใชงานของคาํ สั่งพน้ื ฐาน G (G Function) 106
6. รายละเอยี ดและรปู แบบการใชงานของคาํ สั่งพื้นฐาน M (M Function) 108
7. การเขียนโปรแกรม 169
8. การวางแผนลาํ ดบั ขน้ั ตอนการเขยี นโปรแกรมงานกลึง CNC
การกลึงช้นิ งานดว ยเครือ่ งกลงึ CNC 1

1

หลกั สูตรการฝกยกระดบั ฝมือ ใบเตรียมการสอน
(ทฤษฎ)ี
สาขา ชา งควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 หวั ขอ วชิ า เครอื่ งกลงึ CNC 1

(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวิชา 0920921001

รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 หัวขอหลกั ที่ 1-5 เวลา 3 ชัว่ โมง

วัตถุประสงค :
1. เพอ่ื ใหผรู ับการฝก สามารถอธิบายความหมาย สว นประกอบ ระบบการทํางานของเครื่องกลงึ ซีเอน็ ซี (CNC
Lathe)
2. เพื่อใหผรู บั การฝกสามารถอธิบายระบบการขับเคลื่อนของแกนเคร่ืองกลงึ ซีเอ็นซี (CNC Lathe)
3. เพ่ือใหผูรับการฝกสามารถบํารงุ รกั ษาเคร่ืองกลงึ ซเี อน็ ซี (CNC Lathe) กอนและหลังการใช

วิธีการสอน : บรรยาย ถาม – ตอบ
หวั ขอสําคญั :

1. ศึกษาความรูเกยี่ วกับประวัติความเปนมาของเครื่องกลงึ ซีเอ็นซี
2. ความหมาย ระบบการทํางานของเคร่ืองกลึงซเี อ็นซี
3. สว นประกอบของเคร่อื งกลึงซเี อ็นซี
4. ระบบการขับเคลื่อนของแกน
5. การบํารุงรกั ษาเคร่ืองกลงึ ซีเอน็ ซี

1. อุปกรณช วยฝก : เครือ่ งกลึงซีเอน็ ซี (CNC Lathe)
การมอบหมายงาน :

1. ใบทดสอบ เรื่อง เครื่องกลงึ CNC 1

การวัดและประเมินผล :
1. ใบทดสอบ เร่อื ง เครื่องกลงึ CNC 1

หนังสืออางอิง :
1. เชาวลติ ถาวรสิน. เทคนิคการเขียนโปรแกรม. กรงุ เทพฯ : สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาพระนครเหนือ,
2538.
2. สวงค เจรญิ วงษ. พืน้ ฐานเทคโนโลยซี เี อน็ ซี. กรงุ เทพฯ : ภาควิชาครุศาสตรเ ครอื่ งกล สถาบันเทคโนโลยี
พระจอมเกลาพระนครเหนือ, 2548.
3. Mechanical Manual CNC MAZAK Super Quick Turn 200.

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี น้ั 1สูง สาขา ช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

2

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชางควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วชิ า เคร่ืองกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วชิ า 0920921001
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หัวขอยอ ย 1.1

1. ศกึ ษาความรเู กีย่ วกับประวัติความเปนมาของเคร่อื งกลงึ ซีเอน็ ซี

1.1 ประวัติของเคร่ืองจกั รกลเอ็นซี

ไดมีการใชระบบตัวเลข (Number) มาใชในการการควบคุมการทํางานของเครื่องจักรกล เมื่อป พ.ศ.2268
(ค.ศ. 1725) ในประเทศอังกฤษ โดยใชแผนกระดาษเจาะเปนรู (Punched Card) ในการควบคุมการตัดแบบเส้ือผา
และตอ มา ในป พ.ศ. 2469 (ค.ศ. 1926) ชาวสวิสเซอรแลนด ไดใชกระดาษเจาะรูเปนสื่อในการควบคุมตําแหนงการ
เคลื่อนท่ีและควบคุมความเร็วของเคร่ืองกลงึ อัตโนมัติ

จุดเร่ิมตนของการนําเคร่ืองจักรกลเอ็นซี (NC ยอจาก Numerical Control)
เครื่องจักรกลเพ่ือการผลิต (Machine Tool) เร่ิมจากป พ.ศ. 2491 (ค.ศ. 1948) จากความตองการของกองทัพ

(Milling Machine) 3 แกน ผลิตช้ินสวนเคร่ืองบินที่มี ความแมนยํา ความ
สม่ําเสมอ และรวดเร็ว ในปนั้นเองนักวิทยาศาสตรในสถาบัน
Technology) ไดริเร่ิมทําโครงการพัฒนาเคร่ือง- จักรกลที่ควบคุมดวยระบบคอมพิวเตอรข้ึน โดยไดรับการ
สนับสนุนโครงการจากกองทัพอากาศสหรัฐอเมริกา (U.S. Air Force) จนกระท่ังป พ.ศ. 2495 (ค.ศ. 1952) เครื่อง
เอ็นซี เครื่องแรกท่ีพัฒนาโดยทีมนักวิจัย จากสถาบันเทคโนโลยีแมสเสซซูเสท (MIT) ไดรับการทดสอบการใชงาน
จนไดเครื่องจักรกลระบบเอ็นซีเคร่ืองแรก คือ CINCINNATIC HYDROTEL VERTICAL-SPINDLE MACHINE และนํา
ออกใชง านในป ค.ศ. 1957 ตอ มาไดรับคาํ สงั่ ซอื้ และผลิตใหแกกองทัพอากาศสหรัฐอเมริกาเครื่องเอ็นซี จํานวน 100
เครอื่ ง

เครอ่ื งจกั รกลระบบเอน็ ซเี ครื่องแรกของโลก
เครื่องจักรกลเอ็นซี มีชุดควบคุมเครื่องจักร (Machine Control Unit หรือ MCU) สําหรับอานขอมูลหรือ
โปรแกรมจากแผน เทปกระดาษเจาะรู (Punch Tape) และควบคุมการทํางานของเครื่องจักร ดังน้ันทุกครั้งท่ีตองการ
ผลิตช้นิ งานแตล ะชนิ้ จงึ ตองปอนแผน เทปใหมทุกคร้ัง (Reload)

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี ้นั 2สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1

3

หลกั สตู รการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชางควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวชิ า เครอ่ื งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วชิ า 0920921001
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
หัวขอยอ ย 1.2

1.2 ประวัติของเคร่ืองจกั รกลซีเอ็นซี
ในป พ.ศ. 2509 (ค.ศ. 1966) ไดเร่ิมมีการนําคอมพิวเตอร มาใชสั่งโปรแกรมไปท่ีชุด MCU ของเครื่องเอ็นซี โดย
ผานสายโทรศัพท ซึ่งมีระยะหางกันประมาณ 100 เมตร หลักการนี้เรียกวา ดีเอ็นซี DNC หรือ Direct Numerical
Control โดยคอมพิวเตอรหน่งึ เคร่ือง สามารถใชไดก บั เคร่อื งจักรกลซีเอน็ ซไี ดหลายเคร่อื งและหลายประเภท

เคร่ืองจักรกล ซีเอ็นซี (CNC หรือ Computer Numerical Control) เครื่องแรกไดมีการแนะนําตัวในป พ.ศ.
2519 (ค.ศ. 1976) โดยมีไมโครโปรเซสเซอร (Microprocessor) หรือคอมพิวเตอรเปนอุปกรณหลักในชุดควบคุม
(Controller)

เครื่องจักรกลซีเอ็นซี เปนเคร่ืองจักรกลการผลิต ที่เขามาทดแทนเครื่องจักรกลธรรมดาท่ีใชมนุษยควบคุม โดย
เฉพาะงานท่ีซบั ซอน มีความเที่ยงตรงสูง และมคี วามตอ งการอยา งเรงดวน

ภาพแสดงเครื่องกลึงซเี อน็ ซี

เครื่องกลงึ CNC MAZAK Super Quick Turn 200
เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโล3ยชี ัน้ สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดบั 1

4

หลกั สตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอ วชิ า เครอ่ื งกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921001
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ขอยอย 2.1
2. ความหมาย ระบบการทาํ งานของเคร่อื งกลงึ ซีเอน็ ซี

2.1 ความหมายของเครือ่ งกลึงซเี อ็นซี (CNC Lathe)

Computer : คอมพวิ เตอร และตวั อักษร โดยมคี อมพิวเตอรชวยใน
Numerical : ตวั เลขและตวั อกั ษร การจัดการและประมวลผลขอ มูล
Control : ระบบควบคุม

C +N+ C

CNC Machine CNC

“CNC Machine คอื เคร่ืองกลึงท่คี วบคุม
การทํางานดวยระบบควบคุมซเี อ็นซี ”

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีชน้ั 4สงู สาขา ช่างควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

5

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วชิ า เคร่อื งกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921001
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หัวขอ ยอ ย 3.1
3. สว นประกอบของเครื่องกลงึ ซีเอ็นซี

3.1 โครงสรางของเครือ่ งกลึงซีเอน็ ซี (CNC Lathe) ชุดควบคมุ ซเี อน็ ซี
(CNC Controller)
ประกอบดวยโครงสรางหลัก ๆ 2 สว น
1) ชดุ ควบคมุ ซีเอน็ ซี (CNC Controller)
2) ตัวเครอ่ื งกลงึ (Lathe Machine)

ตวั เครอ่ื งกลึง
(Lathe Machine)

ชดุ ควบคมุ ซีเอน็ ซี (CNC Controller)
ทาํ หนาที่

- สอ่ื สารกับผคู วบคุมเคร่ืองกลึง
- ประมวลผลขอ มลู
- ส่อื สาร/ควบคมุ การทํางานของเคร่ืองมือกล
ตวั เคร่อื งกลึง (Lathe Machine)
ทําหนาที่

- ส่ือสารกบั ชุดควบคุมซเี อน็ ซี
- ทาํ งาน/เคลอ่ื นทต่ี ัดเฉอื นชิ้นงานตามคําสง่ั ของชุดควบคุมซีเอ็นซี

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโล5ยชี ั้นสงู สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1

6

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอวชิ า เคร่อื งกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921001
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หัวขอ ยอย 3.2
3.2 ชุดควบคุมซีเอน็ ซี (CNC Controller)

Controller

PLC

Use Comput NC Drive M

Techo

Encoder

แบง ออกได 3 สว นสําคญั คือ 1) คอมพิวเตอร (Computer)
ทําหนา ที่
Controller - สอ่ื สารกบั ผูใช
รับคําสง่ั
PLC แสดงสถานะในการทํางานตาง ๆ
- สอ่ื สาร/ประมวลผลขอมูลรวมกับ PLC และ NC
InpInupt u Comp NC Output
tt 2) ชดุ ควบคุมเชิงตัวเลข (NC : Numerical
Control)
IItnntppuut
ทําหนา ท่ี
- สอ่ื สารกบั ชุด คอมพิวเตอร และชุด PLC
- คํานวณตําแหนง/จดุ ระหวางการเคล่ือนท่ี
- ควบคุมความเร็ว/ตาํ แหนง ของมอเตอร
3) ชุดประมวลผล (Programmable Logical
Control)
ทาํ หนาท่ี
- ควบคมุ ขน้ั ตอนการทํางานระหวา งคอมพวิ เตอร
กับชุด NC
- ควบคมุ อุปกรณ อินพุท (Input) / เอาพุท
(Output)
- ตรวจสอบความพรอม / แจงใหช ดุ NC ทราบ
- ควบคมุ ลาํ ดับขนั้ ตอนการทาํ งานของมอเตอร

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี ้ัน6สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1

7

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอวิชา เครื่องกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวิชา 0920921001
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001
หัวขอยอ ย 3.3

3.3 สวนประกอบของเครอ่ื งกลึงซเี อน็ ซี (CNC Lathe)
สว นประกอบตางๆ ที่สําคัญ เพ่ือใหเครื่องจกั รกลทํางานได
อยา งอตั โนมัตติ ามชดุ ควบคุมซเี อ็นซี ไดแ ก เพลางาน ชุดยนั ศูนย
แทน ชดุ เปลยี่ นมดี แนวแกนปอ น ระบบขับปอน มอเตอร เกลียว
นาํ บอลสกรู อุปกรณวัดตําแหนง และระบบสารหลอเยน็ เปนตน

3.3.1 เพลางาน(Work Spindle) เพลางานเครือ่ งกลึงซเี อน็ ซี (CNC Lathe)
ทาํ หนา ท่ี
- ขบั พาใหช น้ิ งานหมุนในทิศทางตามเข็มนาฬิกา หรอื

ทวนเขม็ นาฬิกา
- หัวจบั ที่ประกอบบนเพลางานใชจ ับยดึ ชิน้ งาน ดว ย

ระบบไฮดรอลิกสสามารถปรับต้งั แรงในการจบั ยึดได
- หมุนดว ยความเร็วรอบคงท่ี หรอื หมนุ ดวยความเรว็ ตดั

คงที่

3.3.2. ชุดยันศูนยท า ยแทน
ชุดยันศูนยทายแทนเปนอุปกรณประกอบอยูบนรางเลื่อนของตัวแทนเครื่องกลึงซีเอ็นซี ใชในการ

กลึงชิน้ งานที่มีความยาว เพอื่ ชวยประคองชนิ้ งานไมใหห ลดุ
และแกวงขณะทําการกลึงชน้ิ งาน ชดุ ยันศนู ยท า ยแทน น้ี
ขบั เคลือ่ นดว ยระบบไฮดรอลิกส สามารถปรับตัง้ แรงดันใน
การจับยดึ ได

ภาพแสดงชุดยนั ศนู ยท ายแทน

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโล7ยีชนั้ สูง สาขา ช่างควบคมุ เครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1

8

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอ วชิ า เครือ่ งกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หัวขอ ยอ ย 3.3

3.3.3 ชดุ เปลย่ี นเครือ่ งมือตดั (Tool changers)

เรียกอีกอยางวา อุปกรณเปลี่ยนเครื่องมืออัตโนมัติ (ATC : Automatic Tool Changer) มีอยู
ดวยกัน 2 แบบคือ แบบเทอเรทยึดเคร่ืองมือ (Tool Turrets) และแบบแม็กกาซีนยึดเคร่ืองมือ (Tool Magazines) ท่ี
รองจับยึดมีดกลึงจะมีหมายเลขกําหนดไว เชน 01, 02 …..12 เมื่อตองการใชมีดกลึงหมายเลขใด จะใชคําสั่ง NC ชุด
เปลย่ี นมดี น้กี จ็ ะเปลี่ยนมดี ใหอยางอตั โนมตั ิ เชน T0101 (เปลี่ยนมีดหมายเลข 1 มาตาํ แหนงทํางาน)

ชดุ เปลี่ยน ชุดเปล่ยี นเคร่ืองมือสาํ หรบั เครอื่ งกลึงซีเอ็นซี
เครือ่ งมอื ตดั เรยี กวา (Tool Turrets)

ทําหนาที่
- จบั ยึดเคร่อื งมือ (มีดกลงึ ,ดอกสวา น ฯลฯ)
- หมุนเปลย่ี นเคร่อื งมือตามทกี่ ําหนดใน

โปรแกรมเอ็นซี

3.3.4 ระบบการหลอเยน็ (Cooling System)
ระบบหลอเย็นทําหนาที่ระบายความรอนออกจากมีดและช้ินงาน และชวยในการหลอล่ืนและคาย

เศษ โลหะ ระบบหลอเย็นนี้ประกอบดวย ถังบรรจุสารหลอเย็นติดตั้งไวท่ีดานลางของตัวเคร่ืองกลึง ปมนํ้ามันหลอเย็น
และทอ ทางนําสารหลอเย็นมายังหัวฉีด โดยทั่วไปการตอทอสารหลอเย็นจะมี 3 ลักษณะ คือ แบบยึดหยุนได แบบตอ
ทอเขา กบั เครอ่ื งมือหรืออุปกรณจบั ยดึ เครอื่ งมอื และแบบใชร วมกนั ท้ังสองแบบระบบการหลอ เยน็ ดงั รูป

ก) การตอทอ แบบยึดหยุน ได ข) แบบตอทอเขากบั เครื่องมือหรอื ค) แบบใชร วมกนั ทั้งสองแบบ
อปุ กรณจบั ยึดเคร่ืองมือ

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช้ัน8สงู สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

9

หลักสตู รการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอ วิชา เครื่องกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วิชา 0920921001
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หวั ขอยอย 3.3

3.3.5 อปุ กรณจบั ยึดชนิ้ งาน (Work piece holding device)
อุปกรณจบั ยึดชิ้นงานกลงึ เปน สว นประกอบของเครื่องกลงึ ซเี อน็ ซี ทาํ หนา จบั ยดึ ช้นิ งานใหหมนุ ไป

พรอ มกบั เพลางาน โดยตอ งมีความแข็งแรง เที่ยงตรง และสะดวกในการจบั ยึดและการถอดชนิ้ งาน

หวั จบั แบบ 2, 3, 4 หรือ 6 ฟน จับ
- ฟน จับสว นใหญจ ะใชแ บบฟน จบั ออน (Soft Jaw)

ศนู ยหัวหรือศูนยต าย (Dead Center)
ศูนยท า ยแทน หรือศูนยเปน (Live Center)
- ใชร วมกับยนั ศูนยท ายแทน ในกรณชี ้ินงานที่ยาว ปลาย
ยันศนู ยจะชวยรักษาใหชนิ้ งานหมุนรว มศูนย และหมุนไปพรอ ม
กับชิ้นงาน
ยนั ศูนยชนิดขบั ชิน้ งาน (Work Driving Center)
- ใชก รณีกลงึ รวมศนู ย
- มเี ขี้ยวจกิ ชิน้ งาน

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโล9ยีช้นั สูง สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1

10

หลกั สตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอ วชิ า เครือ่ งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วชิ า 0920921001
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001
หวั ขอ ยอ ย 4.1, 4.2

4. ระบบการขบั เคล่ือนของแกน
4.1 แนวแกนปอ น
แนวแกนปอ นของเครื่องกลงึ ซเี อ็นซี ประกอบดวย 2 แนวแกนปอ นหลกั คือ แกน X กับแกน Z
1) แนวแกนปอ นชุดปอมมีดกลงึ เคลือ่ นที่ขึน้ -ลง จะมีชุดเพลาเกลยี วขับเคล่ือนใหช ดุ ปอนมดี เคล่อื นที่ขึ้น-
ลง ตัง้ ฉากกับแนวเสน ผานศูนยกลางของเพลางาน แนวแกนนี้ใชต วั อักษร X แทนทิศทางการเคล่อื นท่ี
ถาเคลือ่ นทขี่ ้ึน เปน +X และถา เคล่ือนทล่ี งเปน -X
2) แนวแกนปอนชุดปอมมีดกลึงเคลื่อนทเี่ ขา-ออกกับเพลางาน จะมีชดุ เพลาเกลียวขับเคล่ือนใหชดุ ปอ นมีด

เคลอ่ื นทเ่ี ขาขนานกบั เพลางาน และเคล่อื นทีอ่ อกขนานกับเพลางาน แนวแกนน้ีใชตวั อักษร Z แทนทิศทางการเคลอ่ื นท่ี
ถา เคล่อื นทเ่ี ขา เปน -Z และถา เคล่ือนท่ีออกเปน +Z ดงั รปู

X (+)

X (-)
Z (-) Z (+)

4.2 ระบบการขับปอน

Tool carier
Tool carier

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 1้นั 0สงู สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

11

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วิชา เครื่องกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หัวขอยอ ย 4.2

ระบบการขับปอน ทาํ หนาท่ี
- พาใหแทนเล่ือนเคลื่อนทไี่ ปตามแนวแกนปอน ท้ังแนวแกน X และ Z

ประกอบดว ยสวนประกอบหลักคือ
4.2.1 มอเตอร (Motor)
4.2.2 เกลียวนาํ (Lead screw)

4.2.1 มอเตอร (motor) เคร่ืองมือกลซเี อน็ ซีสมัยใหมใ ชระบบขับปอ นแบบเซอรโว
(servo drive) มอเตอรท ใ่ี ชม ี 3 ชนิด

- มอเตอรกระแสตรง
- มอเตอรแบบเปน ข้ัน
- มอเตอรกระแสสลบั

เกลยี วนาํ (Lead screw) ใน CNC Machine ใชแ บบ 4.2.2 เกลยี วนาํ (Lead Screw)
บอลลสกรู (Ball screw) ในเครื่องจักรกลซีเอ็นซีใชแบบบอลลสกรู(Ball

Screw) ทําหนาท่ี เปนเกลียวนําสําหรับการเคลื่อนท่ีของ
แกนตางๆ ถือเปนหัวใจสําคัญในระบบขับปอนของ
เครื่องจกั รกลซเี อ็นซี

ขอดี
- แรงเสยี ดทานตํ่า
- มีความเท่ยี งตรงสูง
- ทาํ ใหส ามารถลดระยะคลอนไดม ากจนแทบไมม เี ลย

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโล1ย1ีชั้นสงู สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

12

หลักสูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวิชา เคร่ืองกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หัวขอ ยอย 4.3

4.3 อุปกรณวัดตําแหนง (Measuring Device)
การเคล่อื นทไ่ี ปยังตําแหนงตางๆ ในแตละแนวแกนของแทนเล่ือนจะถูกสงไปยังระบบควบคุมโดยระบบวัด

ขนาด การวดั ตําแหนงของแทนเล่อื นสามารถที่จะวดั ได 2 แบบคอื
4.3.1 การวดั ตําแหนงโดยตรง (Direct Measurement)
4.3.2 การวดั ตาํ แหนง ทางออ ม (Indirect Measurement)

แนวการเคลื่อนท่ี 4.3.1 การวัดตาํ แหนงโดยตรง (Direct Measurement)
ของแทน เลอื่ น ระบบการทํางาน
- ใชส เกลวัด (Measuring Scale) ยดึ ตดิ ไวท โี่ ตะ
- อุปกรณอานคาจากสเกลแลวแปลงเปนสัญญาณไฟฟาแลว
สง กลบั ไปยังระบบควบคมุ (Controller)

สเกลเสน ตรง

อปุ กรณอา นคา่

- ชดุ นาํ เลือ่ นพรอ มอุปกรณวัดตําแหนงแบบการ
วดั ตาํ แหนงโดยตรง (Direct Measurement)

4.3.2 การวดั ตาํ แหนงทางออม (Indirect Measurement)
ระบบการทํางาน

- ใชแผน จานสญั ญาณ (Pulse disc) ตอตดิ อยูกบั บอลลส กรู
(Ball Screw)
- อุปกรณอา นคา การเคล่ือนท่หี มุนของแผนจาก สัญญาณ
(Pulse disc) แลวสงขอ มลู ไปยงั ระบบควบคุม (Controller)
- ระบบควบคุม (Controller) จะคาํ นวณหาระยะการเคลื่อนท่ี

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 1นั้ 2สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลงึ CNC ระดับ 1

13

หลกั สูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอวิชา เครื่องกลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921001
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หัวขอยอ ย 5.1
5. การบาํ รงุ รักษาเคร่อื งกลึงซเี อ็นซี (CNC Lathe)

5.1 การบํารงุ รกั ษากอนและหลังการใชง าน

เครื่องกลึงซีเอ็นซี จัดเปนเครื่องจักรที่ใชเทคโนโลยีชั้นสูง และมีความยุงยากซับซอนของระบบ

กลไก ไฟฟา และอเี ล็กทรอนกิ ส เครื่องกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) จะตองไดรับการดูแลรักษาใหคงคุณสมบัติดานความ

ละเอียดเท่ยี งตรง สว นประกอบและสว นควบคุม (Controller) ตองมีการดูแลบํารุงรักษาอยางสมํ่าเสมอ โดยมีผูท่ีมีความ

ชาํ นาญทงั้ ดา นกลไก ไฟฟาและอเี ล็กทรอนิกส

ในสวนของระดับปฏิบัติงานกับเครื่องกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) นั้น จะเปนการบํารุงรักษาข้ันตน โดยเนนการ

บํารุงรักษากอนและหลังการใชงานกับเคร่ืองกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) แบงออกเปนสองสวน คือ ดานการทําความ

สะอาด และดานการตรวจสอบ ดังนี้

5.1.1 การทาํ ความสะอาด
เครื่องกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) จําเปนจะตองดูแลทําความสะอาดเคร่ืองอยางสมํ่าเสมอและดวยความ

ระมดั ระวัง ทั้งกอนและหลังจากใชงานทันทีทันใด และดูแลตลอดเวลาเพ่ือปองกันมิใหส่ิงสกปรก ฝุนละอองเขาไปติดอยู

ในสว นสําคญั ของเครือ่ ง ซึ่งจะเปนสาเหตุทาํ ใหเ ครอื่ งซเี อ็นซี (CNC Lathe) เสยี หาย

บรเิ วณท่จี ะตองดแู ลทาํ ความสะอาด ไดแ ก
1) รางเลอ่ื น (Slide ways)
2) หัวจับ (Chuck)
3) สายพาน (Belt)

4) สารหลอเย็น (Coolant media)
5) ถงั บรรจุสารหลอ เย็น (Coolant Tank)
6) ชุดเปลีย่ นมีดและดา มมดี กลงึ (Turret and Tool holder)
7) ยันศนู ยท ายแทน (Tail Stock)

1) การทําความสะอาดรางเลอ่ื น (Slide ways)
- ทําความสะอาดกอนและหลังการใชง านทุกคร้ัง ปดเศษโลหะทตี่ ิดอยใู นรางเลอ่ื นหรือครอบรางเล่ือนออก

ดว ยแปรงปดเศษ

- ใชผ า สะอาดเชด็ เศษผงเลก็ ๆ ออกจากรางเลือ่ นหรือครอบรางเล่ือน

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโ1ล3ยีชนั้ สงู สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดบั 1

14

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอวิชา เครือ่ งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วิชา 0920921001
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หัวขอยอ ย 5.1

2) หัวจบั (Chuck)
- ทําความสะอาดบรเิ วณหวั จบั ฟน จบั รภู ายในหัวจับหลังใชง าน

- ชโลมนาํ้ มนั หวั จับบางๆ
3) สายพาน (Belt)

- เครื่องกลงึ ซีเอน็ ซี (CNC Lathe) บางรุนใชส ายพานขบั ใหตรวจสอบสภาพของสายพาน โดยปกติจะ

ตอ งเปล่ยี นตามอายุท่กี าํ หนด ทาํ ความสะอาดปดฝนุ ละอองออกเม่ือเคร่ืองไมใชงาน

4) สารหลอเย็น (Coolant media)
- เคร่ืองกลึงซีเอน็ ซี (CNC Lathe) จะมีระบบสารหลอ เยน็ จะตอ งตรวจสอบระดับปริมาณของสารหลอเย็น

ประจาํ วันหรอื กอ นใชงานและหลงั ใชง าน รวมทง้ั ตรวจสอบถังบรรจุสารหลอ เย็น และทําความสะอาดทุก ๆ 6 เดอื น

5) ถงั บรรจสุ ารหลอเย็น (Coolant Tank)
ถงั บรรจสุ ารหลอเย็น โดยปกตจิ ะติดตั้งไวท่ีสวนฐานเครื่องกัดซีเอ็นซี สวนมากเปนถังแยกจากตัวเคร่ืองจักร

เพื่อสะดวกตอการลางทําความสะอาด เม่ือใชงานไปเปนเวลานานสารหลอเย็นจะเสื่อมสภาพ เกิดสีดําและมีกล่ินเหม็น
จะตอ งมีการตรวจสอบสภาพสารหลอเย็นทุก ๆ เดือน หากสารหลอเย็นเสื่อมสภาพจะตองเอาสารหลอเย็นที่บรรจุในถัง
บรรจุออกใหหมด แลวลางดวยนํ้ายาลางสารหลอเย็น หรือผงซักฟอก และลางน้ําสะอาด เช็ดใหแหง หากถังบรรจุสาร
หลอเย็นสามารถแยกจากเครอื่ งกดั ซีเอ็นซีได ควรตากแดดใหแ หง แลว จึงนํามาบรรจสุ ารหลอ เยน็ ใหม

การผสมสารหลอ เยน็ จะตองผสมในอัตราสวนที่เหมาะสมระหวางนํ้ามันหลอเย็นกับน้ําสะอาด โดยทั่วไปจะ
ผสมในอัตราสวน 1:20 และควรผสมภายนอกถังบรรจุสารหลอเย็น โดยผสมในถังขนาด100 – 200 ลิตร และจะตองคน
ใหส วนผสมเขา กนั จนสารหลอ เย็นน้ีมีสีขาวขนแลวจงึ เทลงในถงั บรรจสุ ารหลอเยน็ สําหรับอัตราสวนผสม อื่นๆ ควรศึกษา
และปฏบิ ัตติ ามคําแนะนาํ จากผูผลิต

6) การทาํ ความสะอาดชดุ เปลี่ยนมดี และดามมีดกลงึ (Turret and Tool holder)
- ตัวจับและดามจับมีดกลึง เปนอุปกรณท่ีสําคัญท่ีจําเปนจะตองดูแลรักษาใหมีความสะอาดปราศจากเศษ

โลหะ ส่งิ สกปรกที่เกดิ จากฝนุ ละออง คราบนาํ้ มัน ตอ งชโลมนาํ้ มนั ทง้ั กอ นและหลงั ใชงานทุกครงั้

7) การทาํ ความสะอาดยันศนู ยท ายแทน (Tail Stock)
- แมการขึ้นรูปสวนใหญไมใชยันศูนยทายแทน แตก็เปนอุปกรณท่ีจะตองถูกละอองสารหลอเย็นตลอดเวลา

การทํางาน จงึ ตองเช็ดทาํ ความสะอาดทุกครงั้ และชโลมน้าํ มันบางๆเม่ือเลิกใชงาน

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยีช1้ัน4สูง สาขา ช่างควบคมุ เคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1

15

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอ วิชา เครื่องกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ขอยอ ย 5.1, 5.2

นั้นจะเปนการตรวจสอบระดับและคุณภาพของสารหลอ เย็น ตรวจสอบระดับของ
น้ํามันเครอ่ื งและนาํ้ มันไฮดรอลกิ ส เปนตน ซึ่งหากปลอยใหระดับต่ํากวากําหนดจะทําใหเกิดการเสียหายตอตัวเคร่ืองกลึง

ได โดยปกตจิ ะมเี ซน็ เซอรตรวจสอบระดับของสารหลอเย็น นํ้ามันเคร่ือง และน้ํามันไฮดรอลิกส หากต่ํากวาระดับกําหนด
ชุดเซ็นเซอรจะสงสัญญาณเตือนและบางชนิดจะตัดระบบการทํางานเพ่ือปองกันการเสียหายกับเคร่ืองกลึงซีเอ็นซี (CNC
Lathe)

1) การตรวจสอบสารหลอเย็น
- ตรวจเชค็ ระดับของสารหลอเย็น อยา ใหต่ํากวาระดับที่กําหนด สังเกตไดจ ากตําแหนง ขดี ทถี่ ังบรรจุ
- ตรวจสอบคุณภาพของสารหลอเย็น ถาเปนนํ้ามันหลอเย็นชนิดผสมน้ําจะตองมีสีขาวขนเหมือนสีน้ํานมสด

และตองไมมีกลิ่นเหม็น หากมีสีเทา หรือเทาดํา หรือมีการแยกชั้นของน้ํามันหลอเย็นกับสารหลอเย็น และมีกลิ่นเหม็น
แสดงวา สารหลอเย็นทใ่ี ชม ีคุณภาพต่ํา หรอื หมดสภาพแลว ควรเปล่ยี น - ถายสารหลอเย็นออก ลางถังบรรจุดวยน้ํายา

ลางและเช็ดใหแหง แลว จงึ ผสมสารหลอ เย็นในอัตราสวนตามทผี่ ูผลิตแนะนาํ
2) การตรวจสอบนํ้ามันหลอลื่น
น้าํ มันหลอลน่ื ใชส ําหรบั การหลอลื่นภายในของชุดรางเลอื่ นทงั้ สองแนวแกน โดยมีปม ไฟฟา ปมฉดี

นาํ้ มันหลอ ลื่นไปตามทอทางสูรางเลอ่ื นของเคร่ือง เพ่ือชว ยลดการเสยี ดสี และลดการสึกหรอในการเคล่อื นที่

- ตรวจเช็คระดับของนํ้ามันหลอล่ืน อยาใหต่ํากวาระดับที่กําหนดสังเกตไดจากตําแหนงขีดท่ีถังบรรจุนํ้ามัน
หลอ ลน่ื หากตา่ํ กวา ระดับท่ีกําหนด ใหใ ชช นิดของนาํ้ มนั หลอลื่นและความหนืดตามทค่ี มู ือเครื่องจกั รกําหนด

3) การตรวจสอบน้าํ มันไฮดรอลกิ ส
นํา้ มันไฮดรอลิกสใ ชส ําหรับสรา งแรงดนั ใหแ กระบบการจบั ยดึ ของชดุ หัวจบั และชุดยนั ศนู ยทายแทน

- ตรวจเช็คระดับของนํ้ามันไฮดรอลกิ  อยาใหตํ่ากวา ระดบั ทก่ี าํ หนด ควรสงั เกตไดจ ากตําแหนง ขดี ท่ีถงั บรรจุ
นาํ้ มนั ไฮดรอลิกส หากตํ่ากวาระดบั ท่ีกาํ หนด ใหใชช นดิ ของน้าํ มนั ไฮดรอลิกศต ามที่คูม อื เครือ่ งจักรกําหนดเทานน้ั

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโ1ล5ยีช้นั สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1

16

หลกั สูตรการฝกยกระดบั ฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวิชา เครือ่ งกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หวั ขอยอ ย 5.2

5.2 ตารางการบาํ รุงรกั ษา
ตารางท่ี 1 ขอ แนะนาํ ในการปฏบิ ัติการบํารงุ รักษาเครื่องกลงึ ซีเอน็ ซี (CNC Lathe) ทัว่ ไป
ระยะเวลา สญั ลักษณ การปฏิบัตกิ ารบํารงุ รกั ษา
ประจาํ วัน • ตรวจสอบระดับสารหลอเย็น
(Daily) • ทาํ ความสะอาดการดเศษโลหะ ในทอทางเดนิ และกน ถังทีพ่ ักเศษ
• ทําความสะอาดการดเศษโลหะรางเล่ือน, หัวจับ, แทนยึดมีด, ตัวจับ
และดา มมดี กลงึ , ยันศูนยทายแทน
• ชโลมนํ้ามันบางๆ ท่ีบริเวณรางเล่ือน, หัวจับ, แทนยึดมีด, ตัวจับและ
ดา มมีดกลึง, ยันศนู ยทา ยแทน
• หยอดนํา้ มนั หรือจาระบีที่รูหยอดน้าํ มันของรางเลอ่ื น และหัวจับ
• ทาํ ความสะอาดผวิ ภายนอกของสวนตา งๆ ของเครื่องกลึงซีเอ็นซี
ประจําสัปดาห • ตรวจสอบเกจความดนั ของนา้ํ มนั
(Weekly) • ตรวจสอบไสกรองน้าํ มนั ระดบั น้ํามันหลอล่นื และนํา้ มันไฮดรอลิกส
• ทาํ ความสะอาดผวิ ภายนอกของสว นตา งๆ
• ตรวจสอบระบบลม ทอลมและชุดบรกิ ารลม
ประจําเดอื น • ตรวจสภาพการใชงานของทอทางเดนิ ของนํา้ มันหลอ ล่นื
(Monthly) • ทําความสะอาดแผนกรองบนถังสารหลอเย็น ถอดอุปกรณภายในถัง
ออกทําความสะอาด ทําความสะอาดแผนกรองทอ ทางเขาปม
• เทน้าํ มันออกจากถังรองน้ํามนั สว นเกนิ
• เช็ดรอยจาระบี ทําความสะอาดท่ัวไป และคราบนํ้ามันออกจากราง
เลอ่ื น
• ตรวจสอบสภาพสายพาน
• ตรวจสภาพของสารหลอ เย็น
ประจาํ 6 เดือน • เปลี่ยนสารหลอเย็นและลางถังสารหลอเย็น
(Six Monthly) • ตรวจสอบระดับนํ้ามันเครื่องในหองเกียร ชุดหลอลื่นรางเลื่อน และ
นํ้ามันไฮดรอลกิ สข องชดุ หวั จับ และเติมน้ํามนั เครอ่ื ง/โฮดรอลกิ ส
• ตรวจสอบชดุ ควบคมุ และระบบคอมพิวเตอร
ประจําป • ถอดและทาํ ความสะอาดไสก รองนาํ้ มนั หลอล่ืนนํ้ามนั ไฮดรอลกิ ส
(Annually) • ตรวจสอบแปรงถา นของเซอรโว มอเตอร
• เปลย่ี นนา้ํ มนั ในหองเกียร
• ตรวจสอบฟวล (Fuse) สายตอ (Interface cable) สายตอคีบอรด
(Keyboard cable) และตรวจสอบ Battery Back-up

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช1ั้น6สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

17

หลกั สตู รการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบทดสอบ
สาขา ชางควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1
หวั ขอวิชา เครื่องกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วชิ า 0920921001
รหสั หลกั สูตร 0920082091001 หวั ขอยอยท่ี 1.1 - 4.3

จงขดี เสนใตคาํ ตอบทีถ่ ูกตองในวงเลบ็
1. CNC หมายถึง ระบบควบคุมเครื่องมือกลดว ย ..(ตัวเลขและตวั อักษร / คอมพิวเตอร)... โดยมี ..(ตัวเลขและ
ตัวอกั ษร /คอมพวิ เตอร)...ชวยในการ ...(ควบคุมการทาํ งานดว ยระบบควบคุมซีเอน็ ซี / จดั การและประมวลผล
ขอ มูล)..

2. CNC Machine หมายถึง เครื่องมือกลที่...(ควบคมุ การทํางานดว ยระบบควบคุมซีเอ็นซี / จัดการและประมวลผล
ขอมูล)..

3. จากรปู โครงสรางหลกั ของเคร่ืองมือกลซเี อ็นซี จงใสต วั อักษรใหต รงกบั ชื่อและหนา ที่ของเครื่องมือกล

ชอ่ื ……………………… A. ประมวลผลขอมลู
ทําหนา ที่ B. ชุดควบคมุ ซเี อ็นซี
…………………………… C. สอ่ื สารกบั ชดุ ควบคุมซีเอน็ ซี
…………………………… D. จบั ยดึ ชนิ้ งานกลงึ
ชอ่ื ............................. E. ตวั เคร่อื งมอื กล
ทาํ หนา ที่ F. ทํางาน/เคลือ่ นทต่ี ดั เฉือนช้ินงาน
..................................
.................................. ตามคําสง่ั ของชดุ ควบคมุ ซเี อ็นซี

G. ส่อื สารกบั ผคู วบคุมเครอื่ ง

4. จงบอกหนา ท่ีของอปุ กรณในชุดควบคุมซีเอน็ ซีที่อยดู านซา ยมอื โดยการนําอกั ษรหวั ขอดา นขวามอื

มาเติมลงในชองวาง A. ควบคุมลาํ ดับขนั้ ตอนการทํางานของมอเตอร

B. ส่ือสารกบั ผูใช

คอมพิวเตอร (............/……….) C. คํานวณตาํ แหนง/จุด ระหวา งการเคล่อื นที่

ชุดควบคุมเชงิ ตวั เลข (............/……….) D. ควบคมุ อปุ กรณ อินพทุ /เอาพุท

ชดุ ประมวลผล (............/……….) E. แสดงสถานะในการทํางานตาง ๆ
F. ควบคมุ ความเรว็ /ตําแหนงของมอเตอร

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี 1้นั 7สงู สาขา ช่างควบคุมเครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1

18

หลักสูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบทดสอบ
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1
หวั ขอวิชา เครื่องกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วชิ า 0920921001
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 หัวขอยอยท่ี 1.1 - 4.3

5. จงนาํ ตัวอักษรระบุชือ่ อุปกรณมาใสในชอ งวา งใหถกู ตอง A. ศูนยเปนหรอื ศูนยทายแทน
2) ……….. B. ชดุ ยันศนู ยทายแทน
C. หัวจบั แบบสามฟนจับ
1) ……….
3) ............

D. หวั จบั แบบส่ฟี น จบั

E. ชุดเปลี่ยนเครอ่ื งมือ

6. จงกาํ หนดชื่อแนวแกนและทิศทาง (+/-) โดยนําคาํ ตอบที่ถกู ตองมาเตมิ คาํ ลงในชองวาง A. X (+)
B. X (-)
(.......) C. Y (+)
(.......) D. Y (-)
E. Z (+)
(.......) (.......)

7.

A

จงเขยี นเคร่ืองหมาย √ หนา คาํ ตอบที่ถูกทส่ี ดุ ข) เกลียวสงกําลัง ค) เกลียวตาม
จากรูปสกรู A คือ .......... ก) เกลียวนาํ ค) บอลสกรู
ค) มรี าคาถูก
สกรู A เปน สกรูแบบ ... ก) เกลยี วทอ ข) เกลยี วส่เี หลย่ี มคางหมู

มีขอดีคอื …................… ก) มีความเทยี่ งตรงสงู ข) มีความแขง็ แรง

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช1้ัน8สูง สาขา ช่างควบคมุ เครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1

19

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบเฉลยทดสอบ
สาขา ชางควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1
หวั ขอวิชา เครอื่ งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วิชา 0920921001
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 หัวขอยอย 1.1 – 4.3

จงขีดเสนใตคาํ ตอบทถี่ ูกตองในวงเลบ็
1. CNC หมายถงึ ระบบควบคมุ เคร่ืองมือกลดวย ..(ตวั เลขและตวั อกั ษร / คอมพวิ เตอร)... โดยมี ..(ตวั เลขและ
ตวั อกั ษร /คอมพิวเตอร)...ชวยในการ ...(ควบคมุ การทาํ งานดวยระบบควบคุมซเี อ็นซี / จดั การและประมวลผล
ขอ มูล)..

2. CNC Machine หมายถึง เครอ่ื งมือกลที่...(ควบคุมการทาํ งานดวยระบบควบคุมซีเอ็นซี / จัดการและ
ประมวลผลขอ มูล)..

3. จากรูปโครงสรา งหลกั ของเคร่อื งมือกลซเี อ็นซี จงใสตัวอักษรใหตรงกบั ชอื่ และหนา ท่ีของเครื่องมือกล

ชอ่ื …B…. A. ประมวลผลขอมลู
ทาํ หนา ท่ี B. ชดุ ควบคุมซีเอ็นซี
……A………… C. สอ่ื สารกับชุดควบคุมซีเอ็นซี
D. จับยดึ ชน้ิ งานกลงึ

ช่อื ......E............ E. ตวั เครอ่ื งมอื กล
F. ทํางาน/เคลอื่ นทต่ี ดั เฉือนช้นิ งาน
ทําหนาที่

.........C............. ตามคาํ สงั่ ของชุดควบคุมซีเอ็นซี

4. จงบอกหนา ท่ีของอปุ กรณในชุดควบคุมซเี อน็ ซีท่ีอยดู านซายมอื โดยการนําอักษรหวั ขอ ดา นขวามือ

มาเติมลงในชองวาง A. ควบคมุ ลาํ ดบั ขนั้ ตอนการทาํ งานของมอเตอร

B. สือ่ สารกับผใู ช

คอมพิวเตอร (......B....../…E….) C. คํานวณตาํ แหนง/จุด ระหวา งการเคลือ่ นท่ี

ชุดควบคุมเชิงตัวเลข (.....C...../……F….) D. ควบคมุ อุปกรณ อนิ พทุ /เอาพุท

ชดุ ประมวลผล (......A....../…D….) E. แสดงสถานะในการทาํ งานตา ง ๆ

F. ควบคมุ ความเรว็ /ตาํ แหนงของมอเตอร

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีช1น้ั 9สงู สาขา ช่างควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดบั 1

20

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบเฉลยทดสอบ
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1
หวั ขอวิชา เคร่ืองกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วิชา 0920921001
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 หัวขอยอย 1.1 – 4.3

5. จงนําตวั อักษรระบชุ อื่ อุปกรณม าใสในชองวา งใหถกู ตอง A. ศนู ยเปน หรอื ศนู ยทา ยแทน
2) …E…….. B. ชุดยันศูนยทายแทน
C. หวั จับแบบสามฟน จบั
1) …C….
3) ....B........

D. หัวจบั แบบสี่ฟนจบั

6. จงกําหนดชื่อแนวแกนและทศิ ทาง (+/-) โดยนาํ คําตอบท่ีถกู ตองมาเตมิ คําลงในชอ งวาง A. X (+)
B. X (-)
(...X+..) C. Y (+)
(..X-....) D. Y (-)
E. Z (+)
(..Z-....) (...Z+..)

7.

A

จงเขยี นเครื่องหมาย √ หนาคาํ ตอบที่ถูกท่สี ุด
จากรูปสกรู A คอื .......... √ก) เกลยี วนาํ ข) เกลียวสงกําลัง ค) เกลียวตาม
√ค) บอลสกรู
สกรู A เปน สกรูแบบ ... ก) เกลยี วทอ ข) เกลยี วสีเ่ หล่ียมคางหมู
ค) มรี าคาถูก
มขี อ ดีคอื …................… √ก) มคี วามเทย่ี งตรงสูง ข) มีความแข็งแรง

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช2น้ั 0สงู สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

21

หลักสูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบเตรียมการสอน
(ปฏิบัต)ิ
สาขา ชางควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 หัวขอ วชิ า เครอ่ื งกลึง CNC 1

(CNC Lathe Operation Basic Course) รหสั วิชา 0920921001

รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 งานท่ี 1-2 เวลา 1 ช่วั โมง

วัตถปุ ระสงค :
1. เพือ่ ใหผรู บั การฝก สามารถบํารงุ รกั ษาเครื่องกลึง ซีเอน็ ซี (CNC Lathe) กอนและหลังการใช
2. เพ่อื ใหผ ูรับการฝก สามารถบํารุงรกั ษาเครอื่ งกลึงซเี อ็นซี (CNC Lathe) ตามชว งระยะเวลา

วิธีการสอน : บรรยาย สาธิต

หัวขอสําคญั :
1. การบาํ รุงรกั ษาเครื่องกลึงซเี อน็ ซี (CNC Lathe) กอนและหลงั การใชงาน
- การทําความสะอาด
- การตรวจสอบ

อุปกรณช วยฝก : เคร่อื งกลงึ ซีเอน็ ซี (CNC Lathe)
การมอบหมายงาน :

1. ใบงาน บํารงุ รกั ษาเครื่องกลึงซเี อ็นซี (CNC Lathe)
2. ใบข้นั ตอนการปฏิบัตงิ าน

- การบํารุงรกั ษารายวัน (กอนและหลังการฝก)

การวดั และประเมินผล :
1. ใบขั้นตอนการปฏิบตั ิงาน
- การบํารงุ รกั ษารายวนั (กอนและหลงั การฝก)

หนงั สอื อา งอิง :
1. เชาวลติ ถาวรสิน. คูม อื ปฏบิ ัติงานเครื่องจกั รกลซีเอ็นซี. ศูนยผ ลติ ตาํ รา สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา
พระนครเหนือ, กรงุ เทพฯ : 2550.
2. Mechanical Manual CNC MAZAK Super Quick Turn 200.

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยีช2ั้น1สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลงึ CNC ระดับ 1

22

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มูล
สาขา ช่างควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ปฏิบัติ)
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวข้อวิชา เครอื่ งกลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921001

รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 งานยอ่ ยท่ี 1.1

1. การบารุงรกั ษาก่อนและหลงั การใชง้ าน

การปฏิบตั ิการบารุงรักษาก่อนและหลังการใช้งาน
ในระดับผู้ปฏิบัติงานกับเคร่ืองกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) จะเป็นการบารุงรักษาขั้นต้น โดยเน้นการ

บารุงรักษาก่อนและหลังการใช้งานกับเครื่องกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) แบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ด้านการทาความ

สะอาด และดา้ นการตรวจสอบ ดงั นี้

1.1 การทาความสะอาด
เครือ่ งกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) จาเป็นจะต้องดูแลทาความสะอาดเครื่องอย่างสม่าเสมอและด้วย

ความระมัดระวงั ทัง้ ก่อนและหลังจากใชง้ านทันทีทันใด และดูแลตลอดเวลาเพ่ือป้องกันมิให้ส่ิงสกปรก ฝุ่นละอองเข้า

ไปตดิ อยู่ในสว่ นสาคญั ของเคร่ือง ซง่ึ จะเป็นสาเหตทุ าใหเ้ คร่ืองซีเอ็นซี (CNC Lathe) เสยี หาย

บรเิ วณท่ีจะต้องดแู ลทาความสะอาด ได้แก่
1) รางเลื่อน (Slide ways)

2) หวั จบั (Chuck)
3) ชดุ เปลย่ี นมีดและดา้ มมีดกลึง (Turret and Tool holder)
4) ยนั ศูนยท์ ้ายแทน่ (Tail Stock)
5) บรเิ วณภายนอกตัวเครื่องจักร

1) การทาความสะอาดรางเลอื่ น

1) ทาความสะอาดก่อนและหลังการใช้งานทุก
ครั้ง ปัดเศษโลหะท่ีติดอยู่ในรางเล่ือนหรือครอบ
รางเลอื่ นออกดว้ ยแปรงปัดเศษ

2) ใช้ผ้าสะอาดเช็ดเศษผงเล็กๆ น้ามันหล่อเย็น
ออกจากรางเลือ่ นหรอื ครอบรางเลอื่ น

3) ทานา้ มนั หล่อลนื่ ให้เป็นฟลิ มบ์ างๆ

รปู แสดงตาแหน่งทาความสะอาดบรเิ วณรางเลื่อน

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี 2น้ั 2สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

23

หลกั สูตรการฝึกยกระดับฝีมือ ใบข้อมลู
สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดับ 1 (ปฏิบตั ิ)
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ข้อวิชา เครือ่ งกลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921001
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
งานยอ่ ยท่ี 1.1

2) หัวจับ (Chuck)

1) ทาความสะอาดบริเวณหัวจับ เช็ดเศษโลหะท่ี
ติดค้างอยู่ในหัวจับ ฟันจับ และรูภายในหัวจับ
หลงั ใชง้ าน
2) ใช้ผา้ เชด็ นา้ มันหลอ่ เย็นท่ีติดค้างอยู่บนหวั จบั

3) ชโลมน้ามนั หวั จับบางๆ
4) ใช้ปืนอัดจาระบี อัดจาระบีท่ีหัวอัดที่ติดตั้งบน
หวั จบั สปั ดาห์ละครงั้

รปู แสดงตาแหน่งทาความสะอาดบรเิ วณหวั จบั

3) ชุดเปลี่ยนมดี และด้ามมีดกลงึ (Turret and Tool holder)

1) ปดั เศษโลหะที่ติดอย่ใู นร่องจบั ยึดดา้ มมดี ด้าม
มีดกลึงบนชดุ เปลี่ยนมีด

2) ใช้ผ้าเชด็ น้ามนั หล่อเยน็ ท่ีติดค้างอยู่บนชุด
เปลยี่ นมีด และด้ามมีดกลงึ

3) ชโลมน้ามนั ชุดเปลยี่ นมีดบางๆ
4) ใช้เคร่ืองมืออัดจาระบี อัดจาระบีที่หัวอัดท่ี
ตดิ ต้งั บนชุดเปลีย่ นมดี สปั ดาหล์ ะคร้ัง

รูปแสดงตาแหนง่ ทาความสะอาดบริเวณ
ชดุ เปลี่ยนมดี และด้ามมดี กลึง

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช2ัน้ 3สูง สาขา ช่างควบคมุ เคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

24

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝีมือ ใบข้อมูล
สาขา ชา่ งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1 (ปฏบิ ัติ)
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวข้อวิชา เครอ่ื งกลงึ CNC 1
รหสั วิชา 0920921001
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
งานย่อยท่ี 1.1

4) ยนั ศนู ยท์ ้ายแท่น (Tail Stock)

1) ปัดเศษโลหะทต่ี ดิ อยู่บนยนั ศนู ยท์ ้ายแทน่

2) ใชผ้ ้าเช็ดนา้ มันหล่อเยน็ ท่ีติดค้างอยู่บนยันศูนย์
ทา้ ยแท่น

3) ชโลมน้ามันทเ่ี พลายนั ศนู ย์ทา้ ยแทน่

รูปแสดงตาแหน่งทาความสะอาดบริเวณยนั ศนู ย์ทา้ ยแทน่

5) บริเวณภายนอกตัวเครอ่ื งกลงึ ซีเอน็ ซี (CNC Lathe) 1) ใช้ผ้าสะอาดเช็ดบริเวณตัว
เคร่ืองกลึงทั้งด้านหน้า ด้านข้าง
รูปแสดงตาแหน่งทาความ และด้านหลัง
สะอาดบริเวณภายนอกตัว
เครือ่ งกลึง 2) ใช้ผ้าสะอาดเช็ดถังบรรจุน้ามัน
หล่อเย็น ถังบรรจุน้ามันไฮดรอลิกส์
และถงั บรรจนุ ้ามนั เคร่อื ง

2

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยชี 2น้ั 4สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1

25

หลกั สตู รการฝกึ ยกระดบั ฝีมือ ใบข้อมูล
สาขา ชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ปฏบิ ตั ิ)
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ข้อวิชา เคร่อื งกลึง CNC 1
รหัสวิชา 0920921001

รหสั หลักสูตร 0920082091001 งานยอ่ ยท่ี 1.1

1.2 การตรวจสอบ
ในระดับผู้ปฏิบัติงานกับเครื่องกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) ก่อนปฏิบัติงานกับเครื่องกลึงซีเอ็นซี จะต้อง

ตรวจสอบสภาพความพร้อมของเคร่อื งกลงึ ซเี อน็ ซีในข้นั พื้นฐาน จุดทต่ี ้องตรวจสอบไดแ้ ก่
1) ตรวจสอบสารหลอ่ เย็น
2) ตรวจสอบนา้ มนั หลอ่ ลนื่
3) ตรวจสอบนา้ มนั ไฮดรอลิกส์

1) ตรวจสอบสารหล่อเยน็

1) ตรวจสอบปรมิ าณสารหล่อเยน็ มีเพยี งพอหรือไม่
- สังเกตหลอดแก้วท่ีติดต้ังด้านข้างถังบรรจุสาร

หล่อเย็น ควรมีระดับไม่ต่้ากว่า ¾ ของหลอดแก้ว

หากต้า่ เกนิ ไปตอ้ งใหอ้ ยู่ในระดบั ก้าหนด

รปู แสดงตา้ แหน่งตรวจสอบระดับสารหลอ่ เยน็ 2) ตรวจสอบสภาพของสารหล่อเยน็ โดยสังเกตจาก
รูปแสดงต้าแหน่งตรวจสอบสภาพสารหล่อเย็น - สี ถ้าเป็นน้ามันหล่อเย็นชนิดผสมน้า สีจะต้อง

ขาว
- กล่นิ จะต้องไม่มีกลิน่ เหม็น หากมกี ลิ่นเหมน็ ฉุน

แสดงวา่ สารหล่อเยน็ หมดสภาพแลว้
- ตอ้ งไมม่ ีการแยกตัวของสารหล่อเย็นกับน้า

หมายเหตุ หากสารหล่อเย็นเส่ือมสภาพแล้วจะต้อง
เอาสารหล่อเย็นออกให้หมด แล้วล้างถังบรรจุให้
สะอาด เช็ดใหแ้ ห้ง ควรปล่อยทิ้งไว้ให้แห้ง แล้วผสม
สารหล่อเย็นกับน้าสะอาดในอัตราส่วน 1 : 20 จาก

ภายนอกแล้วจึงใส่ลงในถังบรรจุ ในปริมาตร ¾

ของถังบรรจุ

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช2ัน้ 5สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1

26

หลักสูตรการฝึกยกระดับฝีมือ ใบข้อมลู
สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ปฏบิ ัติ)
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ข้อวิชา เคร่อื งกลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921001

รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 งานยอ่ ยที่ 1.1

2) ตรวจสอบน้ามนั หล่อลน่ื

1) ตรวจสอบปริมาณน้ามันหลอ่ ล่ืน
- สังเกตหลอดแก้วท่ีติดต้ังด้านข้างถังบรรจุ

น้ามัน หล่อล่ืน ควรมีระดับไม่ต้่ากว่า ¾ ของ

หลอดแก้ว หากต้่าเกินไปต้องเติมให้อยู่ในระดับ
ก้าหนด เพราะน้ามัน หล่อล่ืนจะถูกป๊ัมส่งไป
หล่อลื่นรางเลื่อนและส่วนต่างๆ ของเคร่ืองกลึงที่
มกี ารเคลอื่ นท่ี

- ชนิดและความหนืดของน้ามันหล่อล่ืน ให้
ศึกษาค่มู อื ผผู้ ลิตท่แี นะน้า

รปู แสดงตา้ แหน่งตรวจสอบระดับนา้ มันหล่อลน่ื

3) ตรวจสอบนา้ มนั ไฮดรอลิกส์

1) ตรวจสอบปริมาณน้ามนั ไฮดรอลิกส์
- สังเกตหลอดแก้วท่ีติดต้ังด้านข้างถังบรรจุ

นา้ มนั ไฮดรอลกิ ส์ ควรมีระดับไม่ต่้ากว่า ¾ ของ

หลอดแก้ว หากต้่าเกินไปต้องเติมให้อยู่ในระดับ
ก้าหนด เพราะน้ามันไฮดรอลิกส์จะใช้ในการจับ
ยึดชิ้นงาน และการเล่ือนของเพลายันศูนย์ท้าย
แทน่

รูปแสดงต้าแหนง่ ตรวจสอบระดับน้ามนั ไฮดรอลกิ ส์ และ 2) ตรวจสอบรอยรั่วซึมของสายไฮดรอลกิ ส์ และ
รอยรวั่ ซมึ ขอ้ ต่อ

หมายเหตุ : ชนิดและความหนืดของน้ามัน
ไฮดรอลิกส์ ให้ศึกษาในคู่มือที่ผู้ผลิตเครื่องกลึง
แนะน้า

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีช2้นั 6สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดับ 1

27

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบงาน
สาขา ชา งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1
หวั ขอวิชา เครอ่ื งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวชิ า 0920921001
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 งานยอยที่ 1.1–1.2

ขอที่ 1. ใหผูเรียนฝกปฏิบัติการบํารุงรักษาเคร่ืองกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe) ตามแผนการบํารุงรักษา
รายวัน (กอนและหลงั การใชเครอ่ื งกลึงซีเอน็ ซี) ตามตารางการบํารุงรักษา
ระยะเวลา สัญลักษณ การปฏิบัตกิ ารบํารุงรักษา

• ทาํ ความสะอาดเศษโลหะในทอทางเดนิ และกนถังทพี่ ักเศษ

ประจําวนั • ทําความสะอาดเศษโลหะรางเล่ือน, หัวจับ, แทนยึดมีด, ตัวจับและ

(Daily) ดามมีดกลึง, ยันศูนยทายแทน

• เช็ดสารหลอเย็น และชโลมนํ้ามันบางๆ ที่บริเวณรางเลื่อน, หัวจับ,

แทนยดึ มีด, ตัวจบั และดา มมีดกลึง, ยันศูนยทา ยแทน

• หยอดนํ้ามนั หรือจาระบีทร่ี หู ยอดนา้ํ มนั ของรางเลอ่ื น และหัวจับ

• ทาํ ความสะอาดผิวภายนอกของสว นตางๆ ของเครื่องกลงึ ซีเอ็นซี

• ตรวจสอบระดบั สารหลอเย็น, นาํ้ มนั เครือ่ ง, น้ํามนั ไฮดรอลิกส

ครภุ ณั ฑ/เครือ่ งมือ/วัสดุ/อุปกรณ
- เครือ่ งกลงึ ซเี อ็นซี / แปรงทําความสะอาด / ผา / นาํ้ มันเครอ่ื ง / นํ้ามันไฮดรอลกิ ส

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีชัน้ สงู 27สาขา ชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1

หลักสูตรการฝกยกระดับฝมือ ขั้นตอนการปฏบิ ัตงิ าน
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1
หัวขอ วิชา เครอื่ งกลึง CNC 1
(CNC Lathe Operation Basic Course) รหัสวิชา 0920921001
รหัสหลักสูตร 0920082091001 งานยอยที่ 1.1 – 1.2
28
เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีชนั้ สงู สาขา ช่างควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1
ขอ ท่ี 1. ใหผ ูเรียนฝกปฏิบัติการบํารงุ รักษาเครอ่ื งกลึง ซเี อ็นซี (CNC Lathe) ตามแผนการบํารุงรักษารายวนั (กอนและหลังการใชเครือ่ งจักร) ดังนี้
1.1 การทาํ ความสะอาด
1.2 การตรวจสอบ

วัตถปุ ระสงค :
- เพือ่ ใหผ ูฝกปฏบิ ัติสามารถบํารงุ รักษาเครอ่ื งกลึงซีเอน็ ซี ตามแผนการบํารงุ รักษารายวนั ไดอ ยางถูกตองและปลอดภัย

วัสดุ : แปรง ผา ถวยตวงนํา้ มัน น้าํ มันเครอ่ื ง สารหลอเยน็ และน้ํามันไฮดรอลิกส

อปุ กรณแ ละเครื่องมอื : เคร่ืองกลึงซีเอ็นซี (CNC Lathe)

ขัน้ ตอนการปฏิบัติงาน : ใหปฏิบตั ิการบํารุงรักษาเครอื่ งกลึงซเี อ็นซี ตามใบขน้ั ตอนการปฏิบัติงาน

28

หลักสูตรการฝกยกระดับฝมือ ขั้นตอนการปฏิบัตงิ าน
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 หัวขอวิชา เครื่องกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921001
(CNC Lathe Operation Basic Course)
รหัสหลักสูตร 0920082091001 งานยอยที่ 1.1
29
เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีชนั้ สงู สาขา ช่างควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 11.1 การทาํ ความสะอาด

ตารางข้ันตอนการบาํ รงุ รักษา และบนั ทกึ ผลการบาํ รงุ รกั ษาเครื่องกลึงซเี อน็ ซี ประจําวนั ของเดือน ............................ ป พ.ศ. ……………
แผนก ………………….. ชนิดเครอื่ งจักร……………………… หมายเลขเครื่อง……………………ผูควบคุม …………………. ผูปฏิบัตงิ าน .................................
รายการ/ขน้ั ตอน วนั ที่
การบาํ รงุ รักษา 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 21

1. ทําความสะอาดเศษ
โลหะในทอ ทางเดนิ และกน
ถงั ที่พกั เศษ
2. ทาํ ความสะอาดเศษ
โลหะรางเล่อื น, หัวจบั ,
แทนยึดมีด, ตวั จับและดาม
มดี กลึง, ยันศูนยทา ยแทน
3. ชโลมนาํ้ มนั บางๆ ที่
บรเิ วณรางเลื่อน, หัวจบั ,
แทน ยึดมดี , ตัวจบั และดาม
มีดกลงึ , ยันศูนยท ายแทน
4. หยอดน้ํามันหรอื จาระบี
ท่ีรูหยอดน้าํ มันของราง
เลอ่ื น และหวั จบั
5. ทําความสะอาดผิว
ภายนอกของสว นตา งๆ
ของเครอ่ื งกลงึ ซเี อน็ ซี

29

หลักสูตรการฝกยกระดบั ฝมือ ใบขนั้ ตอนการปฏบิ ัตงิ าน
สาขา ชางควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 หวั ขอ วิชา เครอื่ งกลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921001
(CNC Lathe Operation Basic Course)
รหสั หลักสูตร 0920082091001 งานยอยที่ 1.1
30
เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีชนั้ สงู สาขา ช่างควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 11.2 การตรวจสอบ

ตารางขน้ั ตอนการบาํ รงุ รักษา และบนั ทกึ ผลการบาํ รุงรกั ษาเครอ่ื งกลงึ ซเี อ็นซี ประจาํ วนั ของเดือน ........................... ป พ.ศ. ……………
แผนก ………………….. ชนิดเครอ่ื งจักร……………………… หมายเลขเครอ่ื ง……………………ผูควบคุม …………………. ผูปฏบิ ัตงิ าน .................................
รายการ/ข้นั ตอน วนั ท่ี
การบาํ รงุ รักษา
1. ตรวจสอบระดบั สาร 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 21
หลอเยน็
2. ตรวจสอบคุณภาพของ
สารหลอเยน็ ดูสแี ละดม
กล่ิน
3. เติมสารหลอเยน็

4. เปลีย่ นสารหลอเยน็

5. ตรวจสอบระดบั น้ํามนั
เครอ่ื ง
6. เติมนาํ้ มันเครอ่ื ง

7. ตรวจสอบระดบั นาํ้ มนั
ไฮดรอลกิ ส
8. ตรวจสอบรอยรั่วซมึ ของ
สายไฮดรอลกิ ส ขอ ตอ
9. เตมิ น้ํามันไฮดรอลิกส

30

31

หลกั สูตรการฝึกยกระดับฝีมอื ใบเตรยี มการสอน
สาขาช่างควบคุมเครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวิชา มีดกลึง CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2 เวลา 1.30 ชม.
วตั ถปุ ระสงค์ :
1. อธบิ ายประเภท คุณลกั ษณะ คุณสมบัตขิ องมดี กลึง
2. สามารถเลือกใช้มีดกลงึ ใหเ้ หมาะสมกับแบบงานและวัสดุงาน

วิธีการสอน :
บรรยาย ถาม – ตอบ

หวั ข้อสาคัญ :
มดี กลึง CNC 1

อุปกรณ์ชว่ ยฝกึ :
มดี กลงึ CNC 1

การมอบหมายงาน :
ใบงาน เรอื่ ง มีดกลงึ CNC 1

การวดั และประเมนิ ผล :
ใบงาน เรือ่ ง มดี กลงึ CNC 1

หนงั สอ่ื อ้างอิง :
รศ.เชาวลิต ถาวรสิน, เทคโนโลยกี ารเขียนโปรแกรมซเี อน็ ซี กรงุ เทพมหานคร : 2538

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช3น้ั 1สงู สาขา ช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

32

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝมี อื ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มีดกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อย่อยท่ี 2

2.1 วสั ดุทีใ่ ช้ทาเคร่ืองมอื ตัดจะต้องมคี ณุ สมบัตทิ างกลดังนี้
2.1.1 คงความแข็งที่อณุ หภูมสิ ูงๆไดด้ ี วัสดทุ ีใ่ ช้ทาเคร่ืองมอื ตดั ทด่ี ีควรจะคงความแขง็ ไว้ได้ในขณะใช้ง านท่อี ุณหภูมิ

สงู ๆ ตวั อย่างเช่น เหลก็ กล้าคารบ์ อนท่ีอุณหภูมิใชง้ าน 800 องศา ฟาเรนไฮต์ ค่าความแข็งแรงจะลดลงถึง 70 เปอร์เซ็นต์
ขณะทเ่ี หลก็ กลา้ ไฮสปีดใช้งานที่อุณหภมู เิ ทา่ กนั คา่ ความแข็งแรงจะลดลงไป 17 เปอร์เซน็ ต์

2.1.2 ตา้ นทานการสกึ หรอไดด้ ี วสั ดุทใี่ ชท้ าเคร่อื งมือตดั ควรจะมคี ณุ สมบตุ ใิ นการตา้ นทานการสึกหรอที่เกิดจากการ
ตัดเฉือนและการเสยี ดสีไดด้ ี

2.1.3 มีความเหนียว วัสดุทีใ่ ชท้ าเครอ่ื งมอื จะต้องมคี วามเหนยี วอยู่ในตัวไม่เปราะแตกหักง่ายเม่อื ตดั เฉอื นช้ินงาน

จากรูปท่ี 2.1 ดา้ นลา่ งนแ้ี สดงถึงความสัมพันธ์ระหวา่ งวสั ดุของเคร่ือ งมอื ต่างๆ ความแขง็ แรงแสดงบนแกนแนวตั้ง
และความเหนียวแสดงบนแกนแนวนอน ปัจจุบันน้ี ซเี มนต์คาร์ไบด์ คารไ์ บด์เคลอื บและ Tic-Tin-based เซอร์เมท็ เป็น
วัสดุเครอ่ื งมือหลกั ในตลาด เนือ่ งจากวัสดุเหลา่ น้มี คี วามสมดุลระหว่างความแข็งและความเหนียว

รูปที่ 2.1 แสดงถึงความสัมพนั ธ์ระหว่างวัสดขุ องเครือ่ งมือตา่ งๆ ความแข็งแรง และความเหนียว
เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 3น้ั 2สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1

33

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวชิ า มดี กลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อยอ่ ยท่ี 2

ตารางที่ 2.1

2.2 วสั ดตุ ดั เฉอื นทใี่ ช้กบั เครือ่ งจกั รกลอตั โนมตั ิ
วัสดุตัดเฉือนท่ีนามาใช้ข้ึนรูปชิน้ งานที่ผลติ ด้วยเครือ่ งจกั รกลอัตโนมตั ิ เชน่ เครอื่ งกลึง ซีเอน็ ซี เครอ่ื งกัด ซเี อน็ ซี

ปัจจบุ ันไดม้ ีการพัฒนาวัสดุตดั เฉอื นที่ใช้กบั เครอื่ งจักรกลอตั โนมตั อิ อกเป็นหลายชนดิ ดงั นี้
2.2.1 ซเี มนเต็ดคาร์ไบด์
2.2.2 คารไ์ บดเ์ คลอื บ
2.2.3 เซอรเ์ มท็
2.2.4 เซรามิค
2.2.5 คิวบกิ โบรอนไนไตรด์
2.2.6 เพชรโพลีคริสตัลลนี
เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยีช3้ัน3สงู สาขา ช่างควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

34

หลักสูตรการฝึกยกระดับฝีมอื ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มีดกลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
หัวข้อยอ่ ยที่ 2

2.2.1 ซีเมนเตด็ คาร์ไบด์ (Cemented Carbide)
เป็นวสั ดุกล่มุ โลหะซเี มนเต็ดคารไ์ บด์ ผลติ โดยกรรมวธิ ีโลหะ (Powder Cemetallurgy) ไดจ้ ากการนาเอาผงโลหะ
ทนไฟผสมกบั ผงคาร์บอน แล้วอัดแนน่ เปน็ กอ้ นเม็ดดว้ ยความดนั สูง เม่อื นาก้อนน้ีไปอบที่ความร้อนสงู ด้วยกรรมวธิ ซี ินเตอร์
ร่ิง (Sintering) ก็จะได้ก้อนเม็ดที่มีความแข็งมากในรปู ของซีเมนเต็ดคาร์ไบต์โลหะชนดิ แรกทนี่ า มาเป็นซีเมนต์เต็ดคารไ์ บด์
คือ ทังสเตน(หรอื วุลแฟลม) โดยทงั สเตนประมาณ 94 เปอร์เซนต์ และมีคาร์บอนประมาณ 6 เปอร์เซนต์ มสี ารประสาน
เป็นโคบอลต์ ในสมยั แรกๆทงั สเตนคาร์ไบด์ (WC) ใชไ้ ม่ไดผ้ ลดีนกั เพราะปลายมีดมกั จะเกิดหลุมเนอ่ื งจากความรอ้ นท่ีเกิด
จากการเสยี ดสีกบั เศษกลึง จึงไดม้ ีการเตมิ โลหะคารไ์ บดอ์ นื่ ๆเชน่ ไทเทเนยี มคารไ์ บด์ (TiC) และ แทนทาลมั คารไ์ บด์ (TaC)
เรยี กวา่ คอมเพลก็ ซ์เกรด
วสั ดุตัดเฉอื นท่ที าจากซเี มนเต็ดคาร์ไบด์นี้ ใช้ในงานกลงึ ข้นึ รูปเหล็กเหนยี วและโลหะส เตนเลส หรอื ใช้ในงานกดั วสั ดุ
ประเภทเหล็กหล่อ และเหล็กเหนยี วหลอ่ ด้วยความเร็วต่าโดยใช้คา่ ความเรว็ ตัดประมาณ 20-170 เมตร/นาที
คุณสมบตั ิ
- ใช้กับงานขึน้ รูปอัตโนมัติท่ีต้องการความเทยี่ งตรง ใช้อัตราป้อนละเอยี ด และความเรว็ ตัดต่า
- ใชข้ ้ึนรูปวสั ดงุ านได้หลายชนิด ไมเ่ พียงแตเ่ หลก็ เหนยี วเทา่ น้นั ยงั สามารถใช้ขน้ึ รูปกับเหล็กหลอ่ โลหะท่ี ไมใ่ ช่
เหล็ก สเตนเลสและโลหะแข็ง เช่นโลหะผสมที่ทนความรอ้ นสูง เปน็ ต้น

ซีเมนเตด็ คาร์ไบดท์ มี่ ขี ายตามท้องตลาดมี 4 แบบคอื
- แบบอินเสริ ท์ มาตรฐาน (Indexable Insert)
- แบบอินเสริ ์ทใช้เชอ่ื ม (Brazed carbide tool)
- แบบยึดดว้ ยแคลมป์ (Clamp carbide tool)
- แบบเป็นกอ้ น (Solid carbide tool)

ซเี มนเต็ดคาร์ไบดแ์ บบอนิ เสริ ์ทมาตรฐานและแบบยดึ ดว้ ยแคลมป์เป็นแบบท่นี ิยมใชก้ นั กวา้ งขวางเพราะมีรปู รา่ งและ
ชนดิ ใหเ้ ลอื กมาก นอกจากน้ีอนิ เสริ ์ทยงั มีทั้งคมเดียวหรือหลายคมเพอื่ ใช้ในงานกลึง งานควา้ น งานกัด งานลบคมได้ ดงั รปู
ท่ี 2.2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช3น้ั 4สงู สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1

35

หลักสูตรการฝึกยกระดบั ฝมี อื ใบข้อมลู
สาขาชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวิชา มดี กลึง CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หัวขอ้ ย่อยที่ 2

รูปที่ 2.2 รูปร่างและรูปทรงของมดี อินเสิร์ตแบบต่างๆ
2.2.2 คารไ์ บดเ์ คลอื บ (Coated Cargide)
มีดทีท่ าจากทังสเตนคารไ์ บดจ์ ะมคี ุณสมบตั ทิ นการสกึ หรอไดม้ ากเมื่อถกู เคลือบด้วยสารทีท่ นต่อการสึกหรอ ทนต่อ
การเสยี ดสี ซึง่ ได้แก่ ไทเทเนียมคาร์ไบด์ (TiC) ไทเทเนียมไนไตรด์ (TiN) หรอื อะลมู ิเนียมออกไซด์ มคี ารไ์ บดเ์ คลื อบน้จี ะทา
ใหส้ ามารถตดั เฉือนเนื้อโลหะได้เรว็ กวา่ มีคารไ์ บดธ์ รรมดาได้ถึง 5 เทา่ การเคลอื บผิวน้จี ะมชี น้ั เดยี วหรือหลายช้นั ก็ได้
คณุ สมบตั ิ
ในดา้ นการใช้งาน มดี ที่ทา จากคาร์ไบดเ์ คลอื บไมเ่ หมาะกบั งานไลต์ฟินิช่ิง (Light finishing) งานท่ีมผี วิ ชิน้ งาน
ขรขุ ระมีทรายฝังอยู่ หรือผิวมเี กรด็ และงานท่ีกัดลึกและมีการสะดุดด้วย มดี เคลอื บคาร์ไบด์ ไมเ่ หมาะกับการกัดหรือกลงึ
โลหะนอกกลุ่มเหล็ก โดยทั่วๆ ไปแลว้ จะใชก้ ับ งานกลึงขนึ้ รปู งานตกรอ่ ง งานควา้ น โลหะประเภทเหล็กเหนียว และ
เหลก็ หล่อ ค่าความเรว็ ตัดตง้ั แต่ 50 จนถึง 250 เมตร/นาที

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี 3ั้น5สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลงึ CNC ระดับ 1

36

หลกั สตู รการฝกึ ยกระดับฝีมอื ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวชิ า มีดกลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หัวขอ้ ยอ่ ยท่ี 2

2.2.3 เซอรเ์ มท็ (Cermet)
วสั ดุเซอรเ์ ม็ท เป็นส่วนผสมระหว่างโลหะกับเซรามคิ แบ่งออกเป็นกล่มุ ได้ 3 กลุ่ม คือ

ก. ไทเทเนียมคาร์ไบด์ –ไทเทเนยี มไนไตรด์ เซอรเ์ ม็ท (Ti C-Ti N Cerment)
มีดเซอร์เมท็ ชนดิ นปี้ ระกอบดว้ ยโลหะประเภทไทเทเนียมคารไ์ บดแ์ ละไทเทเนยี มไนไตรด์ โดยมีนิกเกิลและโม
ลิบดินัมเป็นสารประสานการเพิ่มโลหะ TiC และ TiN เขา้ ไป ทาให้มคี วามแข็งและเหนียวมคี วามหนาแนน่ มากกว่าเซรามิค
และมีโครงสร้างของเกรนทีล่ ะเอยี ด มีดเซอร์เม็ทชนดิ น้ีนยิ มใช้กันอยา่ งกว้างขวางมากทส่ี ดุ
คุณสมบตั ิ
- คมตดั มีความคมตา้ นทานการสกึ หรอสงู ใช้ความเรว็ ตัดไดส้ งู ถงึ 2-3 เทา่ ของมีดคารไ์ บด์ และมอี ายมุ ีดยาวนาน
กว่า
- ใชง้ านกลงึ ผิวละเอียดและงานควา้ นรไู ดท้ ั้งเหลก็ เหนียวและเหลก็ หล่อและงานกลึงโลหะซนิ เตอร์ เหลก็ เหนยี ว
หลอ่
ข. คารไ์ บด์ เซอรเ์ มท็ (Carbide Cerment)
เปน็ วสั ดตุ ัดเฉือนท่ีพฒั นาขนึ้ ใหม่ ในตระกูลมดี เซอร์เม็ทชนิดน้ีทนต่อการกระแทกไดด้ ีเลิศ มีความแข็ งแรงสูงทน
ต่อการเสียดสีไดด้ มี าก และนาความร้อนได้ดี ใช้ได้ในงานกลึกและกัดเหลก็ งานกลึงตกรอ่ งโดยใช้สารหล่อเยน็ ช่วยระบาย
ความร้อน คา่ ความเร็วตัดตง้ั แต่ 50-250 เมตร/นาที
ค. ไทเทเนียมไนไตรด์ เซอรเ์ ม็ท (Ti N Cermet)
เป็นมีดท่มี สี ่วนผสมของไทเทเนยี ม ไนไตรด์มากกว่าไทเ ทเนียมคารไ์ บด์ และมีความเหนยี วมากกว่ามดี TiC –
TiN Cermet
คณุ สมบตั ิ
- มีความคงทนตอ่ ความเหนียวดมี ากเพราะมีสว่ นประกอบหลักคือไทเทเนียมไนไตรด์ ซง่ึ มีความทนตอ่ การแตกที่
อณุ หภมู ิสงู ๆ ได้ (Thermal shock Resistance) และคงทนต่อการเกดิ หลอมตัวทคี่ มตัด (Plastic Deformation) ไดด้ ี
มาก
- มีดไทเทเนียมไนไตรด์ เซอร์เม็ท ใช้กบั งานตัดเฉือนท่มี ีการพอกหน้ามีด (Built-up edge) ไดด้ แี ละใชก้ บั งานท่ีทน
ตอ่ การแตกหักเนื่องจากทนความรอ้ นได้ดเี พราะมีการเหน่ียวนาความร้อนทดี่ ี จงึ ทนต่อการสกึ หรอสูง
- มดี ไทเทเนยี มไนไตรด์ เซอรเ์ มท็ ใชก้ บั งาน ขนึ้ รูปผิวละเอียดได้ดีเพราะมีการตา้ นทานการเกดิ หลมุ (Crater
resistance) ที่ผิวมมุ คายไดด้ ี

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช3ั้น6สงู สาขา ชา่ งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1

37

หลกั สูตรการฝกึ ยกระดบั ฝีมือ ใบข้อมูล
สาขาชา่ งควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มีดกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หัวขอ้ ย่อยท่ี 2

2.2.4 เซรามิค (Ceramic)
มดี ท่ีทาด้วยวสั ดุเซรามิคจะขึน้ รูปโลหะได้เร็วกวา่ มีดอ่ืนๆ รวมทัง้ มีดท่ที าดว้ ยทงั สเตนคาร์ไบด์ ทั้งนเี้ พราะมีด
เซรามคิ มีความแข็งสูงแม้ขณะร้อน มี คา่ สัมประสิทธขิ องความฝดื ต่า มีคณุ สมบตั ิ ทที่ นตอ่ การสกึ หรอสูง และมกี ารนาความ
รอ้ นต่า ความรอ้ นทเ่ี กิดจากการตดั เฉือนจะถูกนาพาไปกบั เศษโลหะ (Chip) ทาให้ท้ังมดี และดา้ มมีด ตลอดจนชิน้ งานมี
ความรอ้ นตา่ ไปด้วย
อย่างไรกด็ ี วัสดุเซรามคิ กม็ คี ุณสมบตั ิค่อนข้างไปในทางเปราะ จงึ ตอ้ งระวังไม่ให้รับความร้อนหรอื แรงกระแ ทกใน
ทันทีทันใด ถา้ หลกี เลยี่ งไมไ่ ด้กต็ อ้ งให้เกดิ นอ้ ยท่ีสดุ โดยท่ัวไปแลว้ จะใชม้ มุ คายของมดี เซรามคิ เปน็ ลบเพ่ือปอ้ งกนั การ
แตกหัก จากแรงตัดเฉือน
เซรามคิ ใชง้ านได้ดี ในงานกลงึ วัสดเุ หลก็ เหนียว เหลก็ หล่อด้วยความเร็วสูงติดตอ่ กันนานๆ เซรามิคใช้แทนคาร์ไบด์
ในกรณที ่ีใช้คาร์ไบดแ์ ล้วสึกเรว็ แตจ่ ะใช้แทนมีดคาร์ไบด์ในกรณีทค่ี าร์ไบดแ์ ตกง่ายไมไ่ ด้ เพราะเซรามิคแตกง่ายกว่า
เซรามคิ มีคา่ ความแขง็ อยู่ประมาณ 800-2000 วกิ เกอร์ (kg/cm2) ทอ่ี ุณหภูมิใช้งานจนถึง 1200˚C
วสั ดุตดั เฉอื นกล่มุ เซรามคิ มี 4 ชนดิ ดว้ ยกนั คอื

ก. อลูมนิ าออกไซด์ เซรามิค (A12 O3 Ceramic)
ข. อลมู ินาออกไซด์-ไทเทเนียมคารไ์ บด์ เซรามิค (A12 O3 - TiC Ceramic)
ค. ซิลิคอนไนไตรด์ เซรามคิ (Si3 N4 Ceramic)
ง. ไทเทเนียมคาร์ไบด์ เซรามิค (TiC Ceramic)

ก. อลมู ินาออกไซด์ เซรามคิ (A12 O3 Ceramic)
มดี อลูมนิ าออกไซด์เซรามคิ ประกอบดว้ ยอลมู ินาบ ริสุทธม์ิ าก (A12 O3) และโลหะซินเตอร์ โดยกรรมวธิ ีอดั เย็ น
หรืออัดร้อนหรอื HIP method มีผลใหเ้ มด็ เกรนละเอียดและมโี ครงสรา้ งทม่ี คี วามหนาแนน่ สูง ทนตอ่ อณุ หภมู ิสงู ๆ และทน
ตอ่ ปฏิกริ ิยาทางเคมีได้
คุณสมบตั ิ
- ใหอ้ ตั ราการผลิตสงู เมื่อเปรยี บเทียบกบั มดี ชนิดซีเมนตค์ าร์ไบด์ เพราะใช้ความเร็วตัดได้สงู ถงึ 800 เมตร/นาที
- ใช้ขน้ึ รปู วสั ดุที่มผี วิ แข็งไดเ้ ช่น โลหะที่ผา่ นการชบุ ผวิ แขง็ , วัสดปุ ระเภทเหลก็ หล่อ
- ใชข้ ึน้ รูปงานทต่ี ้องการผิวละเอยี ดได้ดเี ป็นพเิ ศษ เพราะว่าการเกดิ การพอกหนา้ มีดของเศษโลหะ (Built-up edge)
เกดิ ขึน้ นอ้ ย มดี ชนิดนีใ้ ช้กบั งานทต่ี อ้ งการความเที่ยงตรงสูง

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช3้ัน7สงู สาขา ช่างควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1

38

หลกั สตู รการฝกึ ยกระดับฝีมอื ใบขอ้ มลู
สาขาช่างควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวชิ า มดี กลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หัวขอ้ ย่อยท่ี 2

ข. อลมู นิ าออกไซด์-ไทเทเนียมคาร์ไบด์ เซรามิค (A12 O3 - TiC Ceramic)
เมอ่ื เปรียบเทยี บกับมดี ชนดิ อลูมินาออกไซด์เซรามคิ แลว้ มีดชนดิ นี้จะมีความต้านทานการกระแทกในการข้นึ รูป
ได้สูงกว่า มีความคงความแข็งในการทางานทอี่ ุณหภมู สิ งู ๆ ได้ดีมากและมีการหลอมละลายทีค่ มตัดน้อย
คณุ สมบตั ิ
- ใชใ้ นงานกลงึ ท่ัวๆ ไป งานควา้ น งานตกรอ่ ง เหลก็ หลอ่
- ใช้ในงานกลงึ โลหะตดั เฉือนยากๆ เชน่ โลหะแข็ง มีดชนดิ นีส้ ามารถตัดเฉอื นโลหะท่ีผา่ นการชุบแข็งทมี่ คี วามแขง็
ต่ากว่า 65 HRC ได้

ค. ซิลิคอนไนไตรด์ เซรามิค (Si3 N4 Ceramic)
มดี ชนดิ นี้ประกอบดว้ ยเซรามิคกับวสั ดไุ ซอาลอน (Sialon material) และซิลคิ อนไนไตรดช์ นดิ พิเศษ
วัสดไุ ซอาลอน เป็นวัสดแุ ข็งมากชนิดใหมม่ ากทพ่ี ฒั นาโดยบรษิ ัท ลูเคส (Lucas Ltd) แห่งองั กฤษ เปน็
สารประกอบผสมของซิลิคอนในไตรดแ์ ละอลมู นิ า ผลติ โดยกรรมวธิ ีโลหะผงเชน่ เดยี วกนั กับซีเมนเต็ดคารไ์ บด์ ใช้กลึ งโลหะ
นิกเกลิ ผสม กลุ่มโลหะทนความรอ้ นและเหล็กหล่อไดด้ ี แต่ไมเ่ หมาะสมกับงานเหลก็ กลา้ และโลหะนอกกลุม่ เหลก็ อ่ืนๆ
คณุ สมบัติ
- สามารถขนึ้ รูปอย่างหยาบๆ ได้ด้วยความเร็วรอบสูงๆ
- มีความเหนยี วเป็น 2 เทา่ ของมีดอลมู นิ าออกไซด์ เซรามคิ
- มคี วามต้านทานการสึกหรอไดส้ งู

ง. ไทเทเนียมคารไ์ บด์ เซรามิค (TiC Ceramic)
มีดชนิดนใ้ี ชไ้ ด้ดีกบั การขึน้ รูปเหล็กหลอ่ เหนียวมีคณุ สมบัติในการทนตอ่ การสกึ หรอทคี่ วามเร็วตัดสงู ๆ ได้ ตง้ั แต่
150-400 เมตร/นาที และมคี วามต้านทานการแตกหกั ได้สูงกว่ามดี เซรามิคชนดิ (A12 O3 - TiC Ceramic)

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยีช3น้ั 8สูง สาขา ชา่ งควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดับ 1

39

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝีมอื ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคุมเครอื่ งกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อย่อยท่ี 2

2.2.5 ควิ บิก โบรอนไนไตรด์ (Cubic boron nitride)
สารนเ้ี ป็นวัสดเุ ครอื่ งมือตัดชนิดใหม่ประกอ บด้วยเม็ดเกรนของ CBN (Cubic boron nitride) และยึดดว้ ยเซรามิค
ชนดิ พเิ ศษ วสั ดเุ คร่ืองมอื ตดั ชนดิ นมี้ คี ณุ สมบตั ทิ ดี่ ีเลศิ เชน่ มคี วามแข็งสูงทอ่ี ณุ หภมู ปิ กติ และอุณหภูมทิ างานสงู ๆ โดยมี
ผลกระทบต่อปฏิกิริยาทางเคมีน้อยทีส่ ุด
คุณสมบตั ิ
- เนื่องจากคิวบิก โบรอนไนไตรด์ ประกอบด้วยเซรามคิ ชนิดพเิ ศษ จึงทางานไดด้ เี ลศิ กับโลหะทชี่ ุบผิวแข็ง สามารถ
ข้นึ รปู โลหะท่ชี ุบผวิ แข็ง ที่มีความแขง็ มากกวา่ HRC 60 ไดเ้ ชน่ เหลก็ ชบุ ผิวแข็งและเหลก็ หล่อสเี ทาท่ีมคี วามเร็วรอบสูงๆ ได้
ซงึ่ ทาให้ประสิทธิภาพในการขึ้นรูปสงู
- ควิ บิก โบรอนไนไตรด์ ใชใ้ นงานกัดเหล็กหล่อสเี ทาใหผ้ ิวที่ละเอยี ดไดด้ ีมากและอายมุ ีดยาวนาน เมอื่ เปรียบเทียบ
กับเซรามคิ และสามารถใช้ความเร็วตดั ได้สงู ถึง 800 เมตร/นาที ในงานกลึงเหลก็ หลอ่ สเี ทา

2.2.6 เพชรโพลีคริสตัลลีน (Polyerystalline diamond)
สารน้เี ป็นวัสดุตดั เฉอื นที่มีความแข็งมากอยู่ในกลมุ่ อโลหะ เหมาะสาหรบั ใชข้ น้ึ รปู วัสดปุ ระเภทอโลหะและโลหะนอก
กลมุ่ เหลก็ แตไ่ ม่เหมาะกับงานขึ้นรปู โลหะประเภทเหลก็ ท้งั นี้เพราะเพชรเปน็ ธาตุคาร์บอน ไมว่ า่ จะเปน็ เพชรธรรมชาตหิ รอื
เพชรสังเคราะห์ ซ่ึงจะทาปฏิกิริยากบั เหลก็ ระหวา่ งการข้นึ รู ปและทาใหเ้ กดิ อุณหภมู สิ งู ข้ึน ทาใหม้ ดี แตกเปน็ สะเกด็ ไดม้ ดี ท่ี
ทาจากสารเพชรโพลคี ริสตลั ลีนนี้ ไมเ่ หมาะที่จะใชข้ ึ้นรปู โลหะท่มี คี วามเหนยี วและมีคา่ ความเตน้ แรงดึงสูง (High Tensik
Strenght) เพราะมดี จะแตกได้ง่าย
วสั ดเุ ครอื่ งตัดเฉอื นประเภทนมี้ รี าคาสงู จงึ ไมค่ อ่ ยใช้กัน อย่างแพรห่ ลายนกั มใี ช้บา้ งกับงานขึน้ รปู วสั ดุประเภท
แกรไฟต์ พลาสติก และแก้วเสรมิ พลาสติกใชค้ วามเร็วตัดไดต้ ัง้ แต่ 150 จนถงึ 1800 เมตร/นาที
จากวัสดุตดั เฉือนที่กล่าวมาแลว้ ทัง้ หมด วัสดุเครอื่ งมือตัดกลมุ่ คาร์ไบดเ์ คลือบ (Coated Carbide) เป็นท่ีนา่ สนใจมากท่ีสุด
เพราะคุณสมบตั ิในดา้ นการใชง้ านดีและราคาพอสมควรขณะทีว่ ัสดุเครื่องมอื ตดั ประเภทอน่ื ๆ มีราคาค่อนขา้ งสูง ในขณะน้ี
คารไ์ บด์เคลือบครองตลาดถึงรอ้ ยละ 40 และคาดว่าอาจจะข้ึนถึงรอ้ ยละ 70 ในอกี 10 ปีขา้ งหนา้ โดยทเี่ ครื่องจกั รกล
ซีเอ็นซี ใหม่ๆ จะใชม้ ีดอนิ เสริ ์ททาด้วยคารไ์ บด์เคลือบรอ้ ยละ 80 และใชม้ ดี อินเสิรท์ ทาดว้ ยเซรามคิ และวสั ดุอืน่ ๆ ร้อยละ
20

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 3น้ั 9สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

40

หลกั สูตรการฝกึ ยกระดับฝมี อื ใบขอ้ มูล
สาขาช่างควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหสั วิชา 0920921002
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หัวข้อย่อยท่ี 2

2.3 การเลอื กใชค้ า่ ความเรว็ ตัด และอัตราป้อนสาหรบั วัสดุมีดกลงึ ชนิดต่างๆ
มีดกลึงต่างๆ ที่ผลติ ออกมามีคณุ สมบตั ิในการตัดเฉอื นดว้ ยค่าความเรว็ ตัดและอัตราปอ้ นท่แี ตกต่างกนั มีดบางชนิด
เหมาะกบั งานกลึงขนึ้ รปู หยาบๆ และมีดบางชนิดเหมาะกั บงานกลงึ ผวิ ละเอยี ดและใช้ความเรว็ ตดั สงู ๆ ดังนนั้ ผ้ใู ชจ้ งึ ต้อง
ศกึ ษารายละเอียดขอ้ มลู จาเพาะของวสั ดุมดี กลึงชนดิ นนั้ ๆ ทผี่ ผู้ ลิตแนะนาได้
หลักในการพจิ ารณาการเลอื กใชค้ า่ ความเรว็ ตดั และอัตราป้อนในการตัดเฉอื นจะต้องมีความสมั พนั ธ์กนั และจะตอ้ ง
คานงึ ถงึ โลหะท่ีใช้ตัดเฉอื นด้วย โดยมหี ลักในการพิจารณาดงั น้ี
อตั ราป้อนหยาบ ใช้ คา่ ความเร็วตัดต่า
อัตราปอ้ นละเอียด ใช้ ค่าความเร็วตัดสงู
วสั ดุโลหะแขง็ ใช้ คา่ ความเร็วตัดตา่
วสั ดโุ ลหะเบา ใช้ คา่ ความเร็วตดั สูง
จากวัสดมุ ีดกลึงทก่ี ลา่ วมาทัง้ หมดเมอ่ื นาคณุ สมบัติในการตัดเฉอื นมาเปรียบเทยี บกันในดา้ นความเรว็ ตัดและอตั รา
ปอ้ นแลว้ จะไดค้ วามแตกต่างในการเลือกใช้ค่าความเร็วตดั และอัตราปอ้ นของวสั ดมุ ีดกลงึ แตล่ ะชนิดซงึ่ สามารถนาไป
เลอื กใชใ้ นการปฏบิ ัติงานได้

การเลอื กใช้มีดคารไ์ บด์
การเลือกใช้มดี คารไ์ บดม์ อี งค์ประกอบท่คี วรพิจารณาเลอื กใช้ดังนี้

1. เงอ่ื นไขการทางาน
2. การเลอื กใช้เกรดของมดี คารไ์ บด์
3. การเลอื กใชร้ ศั มีปลายมีด
4. การเลือกใชข้ นาดของอินเสริ ์ท
5. การเลอื กใช้รปู ร่างของอนิ เสริ ์ท
6. การเลือกใช้ความหนาของอนิ เสิรท์
7. การเลือกใช้มมุ คาย
8. การเลอื กใช้ชนิดของด้ามมดี
9. การเลอื กใช้ขนาดของด้ามมดี

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยีช4ัน้ 0สงู สาขา ช่างควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1

41

หลักสตู รการฝกึ ยกระดับฝีมอื ใบขอ้ มูล
สาขาช่างควบคุมเคร่ืองกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวชิ า มีดกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อย่อยท่ี 2

เงื่อนไขการทางาน
วิศวกรเคร่อื งมือกลต้องกา หนดเงื่อนไขท่ใี ช้ในการทางานใหเ้ หมาะสม เชน่ การกาหนดอตั ราการตดั เฉอื น
ความเร็วตัด และความลกึ ในการเฉอื น
ความเรว็ ตดั มผี ลกระทบมากท่สี ุดต่ออายุของมีด ถ้าเพิ่มค่าความเร็วตดั ข้ึน 50 เปอร์เซ็นต์อายคุ มมีดจะลดลงไปถึง
80 เปอรเ์ ซ็นตแ์ ละถา้ เพิ่มอตั ราการปอ้ นข้นึ อีก 50 เปอรเ์ ซน็ ต์ อายคุ มีดจะลดลงถึง 60 เปอรเ์ ซน็ ต์
การกาหนดค่าความลกึ ในการตัดเฉือนข้ึนอยู่ กับขนาดและความหนาของมีด อนิ เสิรท์ และข้ึนอยู่กบั ความแข็งแรงของวัสดุ
งานด้วยเช่น ถ้าวัสดุงานแข็ง ควรลดอตั ราปอ้ น ความเรว็ ตัดและความลกึ ในการเฉอื นลง

มดี อนิ เสิรท์ เมอื่ ใช้งานแล้วจะเกดิ การสกึ หรอท่ีคมตัดและทค่ี มด้านขา้ งมีด (Wear flawk)และเกดิ หลมุ (Crater) ท่ีผวิ
คายของมีดอนิ เสิรท์ อาจเน่อื งมาจากเง่อื นไขการตัดเฉือนไมเ่ หมาะสมดังน้ันผู้ปฏิบัตคิ วรพิจารณาและหาวิธีแกไ้ ข ดังน้ี

การแกไ้ ขการเกิดกาสึกหรอที่คมตัด
1. ลดความเร็วตดั
2. เพ่มิ อตั ราปอ้ น
3. เปลี่ยนมีดคารไ์ บด์ท่มี ีเกรดแข็งกว่าและต้านทานการสึกหรอไดด้ กี วา่

การแกไ้ ขคมตัดบน่ิ หรอื แตกหัก
1. เพิม่ ความเร็วตัด
2. ลดอตั ราปอ้ นหรือความลึกการตดั เฉือน
3. เปล่ียนมดี คาร์ไบดท์ มี่ เี กรดเหนียวกว่า
4. ใช้มมุ คายเปน็ ลบ
5. ผวิ มุมคายจะต้องขัดมนั
6. ตรวจสอบแขง็ และความยาวของมดี ทยี่ ่นื ออกมาจากจุดยดึ มดี

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี 4น้ั 1สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1

42

หลักสตู รการฝึกยกระดับฝมี ือ ใบข้อมูล
สาขาชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หวั ขอ้ ย่อยท่ี 2

การแกไ้ ขการเกดิ การพอกหนา้ มดี ทีค่ มตดั
1. เพมิ่ ความเร็ว
2. ใช้มมุ คายเป็นบวก
3. ใชม้ ีทม่ี เี กรดไทเทเนียมผสมอยู่

การแกไ้ ขการเกดิ การสกึ หรอทคี่ มขา้ งมีด
1. เพม่ิ มมุ ด้านขา้ งของมดี
2. ลดอัตราปอ้ น

การเลอื กใชเ้ กรดซีเมนเตด็ คาร์ไบด์
ซีเมนเต็ดคาร์ไบด์ มี 2 กลุ่มหลกั คือ
กล่มุ ท่ี 1 เกรดคาร์ไบด์ ประกอ บด้วยทังสเตนคารไ์ บด์และผงโคบอลท์ ใชส้ าหรับขึน้ รปู เหลก็ หลอ่ โลหะนอก
กลมุ่ เหล็ก
กลมุ่ ท่ี 2 เกรดผสม ระหวา่ งทังสเตนคาร์ไบด์ไทเทเนียมคารไ์ บด์ แทนทาลัมคาร์ไบด์และผงโคบอลท์ ใช้สาหรบั
งานขน้ึ รปู เหลก็ เหนยี ว มคี วามต้านทานการเกดิ หลุมและการหลอมของคมตดั
เกรดของคาร์ไบด์ ของสมาคมผู้ผลติ ซเี มนเตด็ คารไ์ บด์ (The Cemented Carbide Producers Association
(CCPA)) ไดแ้ บง่ เกรดของซีเมนเต็ดคารไ์ บดไ์ วด้ ังน้ี
C1 ใชใ้ นงานตัดเฉือนหยาบๆ
C2 ใช้ในงานตัดเฉือนท่วั ๆไป เหล็กหลอ่ และโลหะนอกกลมุ่ เหลก็
C3 ใชใ้ นงานผิวละเอยี ด
C4 ใชใ้ นงานควา้ นทต่ี ้องการความเท่ยี งตรง
C5 ใช้ในการตัดเฉือนหยาบๆ
C6 ใชใ้ นการตัดเฉือนทัว่ ๆไป เหลก็ เหนยี ว
C7 ใชใ้ นงานผวิ ละเอียด
C8 ใชใ้ นงานคว้านท่ีตอ้ งการความเทีย่ งตรง

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี 4ั้น2สงู สาขา ช่างควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1

43

หลักสตู รการฝกึ ยกระดับฝมี อื ใบข้อมลู
สาขาช่างควบคุมเครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวขอ้ วชิ า มีดกลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยที่ 2

หมายเหตุ
C4 คือ อินเสิรท์ เกรดแขง็ ทีส่ ดุ สาหรับงานเหล็กหล่อ
C8 คอื อินเสริ ท์ เกรดแขง็ ท่สี ดุ สาหรับงานเหล็กเหนียว

การเลือกใช้
1. เลอื กใช้เกรดทม่ี คี วามแขง็ สงู สุด กับงานท่มี คี วามแขง็ เพอ่ื ป้องกนั การแตกหัก
2. เลือกใชเ้ กรดทังสเตนคาร์ไบด์ สาหรับงานที่ตา้ นทานการเสียดสสี ูงสดุ

รูปร่างของเมด็ มีดอนิ เสิรท์ แบบตา่ งๆ
มีดอินเสิรท์ แบบกลม เป็นชนิดท่มี คี วามแข็งแรงมากท่สี ดุ และมรี ั ศมีท่มี าก ทาใหใ้ ชอ้ ัตราป้อนไดม้ ากในงานข้ึนรูปผวิ
ละเอยี ด มดี อนิ เสิรท์ กลมมีคมตัดรอบตัวมดี และเปน็ มดี ทเ่ี หมาะสมท่ีสดุ เช่นใชใ้ นงานกลงึ ปอกผิว
มีดอนิ เสิรท์ แบบสี่เหล่ียม มีความแข็งแรงนอ้ ยกว่าและมคี มตดั นอ้ ยกว่ามดี อนิ เสริ ท์ กลม แต่มคี วามแข็งแรงมากกว่า
มดี อินเสริ ท์ แบบสามเหล่ียม มุมระหวา่ งคมตดั คือ 90 องศาและมีคมตัดทสี่ ามารถใช้งานไดถ้ ึงแปดคมตัด
มดี อนิ เสริ ท์ แบบสามเหล่ียม มีความคลอ่ งตวั ในการทางานมากทสี่ ดุ เชน่ ใชไ้ ด้ในงานกลึง ปอก และปาดหน้า หรือ
ใชข้ ึ้นรูปใหเ้ กดิ เปน็ รอ่ ง หรือ ตกร่องได้ เนอื่ งจากมมี ุมท่ใี ชต้ ง้ั แต่ 35 จนถึง 80 องศา มีดอนิ เสริ ท์ แบบสามเหล่ียมมคี วาม
แขง็ แรง และมีคมตัดน้อยกว่ามดี อินเสริ ท์ แบบกลมและแบบสเี่ หลี่ยม
การเลือกใชข้ นาดอนิ เสิร์ท
การเลือกใช้ขนาดมีดอนิ เสริ ์ทควรจะเลก็ ทส่ี ดุ ทีส่ ามารถทนทานต่อความลึกการตดั เฉอื นและอตั ราปอ้ นทใี่ ช้ทางานได้
ค่าความลกึ การตัดเฉอื นมากที่สุดท่ยี อมได้ ตามหลกั การเลือก อินเสริ ์ทคอื ใชค้ วามลกึ 1/5 เทา่ ของความยาวคมตดั ทใ่ี ช้งาน
อัตราป้อนหยาบสาหรับเหลก็ เหนียวควรจะประมาณ 1/10 ของความลกึ การตัดเฉือน

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยชี 4ัน้ 3สงู สาขา ช่างควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1

44

หลักสตู รการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มูล
สาขาช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวชิ า มดี กลึง CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หวั ขอ้ ย่อยท่ี 2

การเลือกใช้มมุ คาย
การเลอื กใชม้ ุมคายควรเลือกใช้ตามเง่ือนไขการตดั เฉือน มมุ คายลบควรใชก้ ับวสั ดมุ ีดและวสั ดงุ านทคี่ วามแขง็ แกรง่
มากๆ และใชก้ บั ความเร็วรอบสูง กาลงั ตัดมาก มีด อนิ เสริ ท์ มมุ คายลบโดยท่ัวไปแล้วใช้งานไดท้ ง้ั 2 ด้าน ลักษณะของด้าม
มีดทใ่ี ชร้ องรับมีดอินเสริ ท์ น้จี ะลาดเอียง จงึ เกดิ มุมหลบด้านหน้ามดี และมมุ คายของมดี จึงเป็นลบ
อนิ เสริ ์ท ที่มีมมุ คายบวกใชก้ บั มดี และวัสดุงานที่มคี วามแขง็ และใชค้ วามเรว็ ตั ดสงู ๆ ไม่ได้ใช้แรงตดั เฉือนนอ้ ย
ตัวอย่างเชน่ งานกลงึ เพลาขนาดเล็กๆ และมกี ารแอ่นได้ มีด อินเสิรท์ ท่ผี ลิตขนึ้ มามที ้ังมมุ คายบวก มมุ คายศูนยแ์ ละมมุ คาย
ลบ และยงั มีแบบร่องหักเศษ

การเลือกใชช้ นิดของด้ามมดี
รูปรา่ งของอินเสริ ท์ เกี่ยวขอ้ งกบั รูปทรงของดา้ มและทิศทางทีใ่ ช้ในการตัดเฉือน ดา้ มมดี แต่ละชนิดจะใช้กบั รูปร่าง
ของอนิ เสิร์ทเฉพาะอย่าง

การเลือกใชข้ นาดของด้ามมีด
กาหนดขนาดของ อนิ เสริ ท์ อัตราป้อนและความลึกในการตัดเฉือน มีความสาคัญในการกาหนดขนาดของดา้ มมีด
ความยาวของดา้ มมีด ส่วนทยี่ น่ื ออกมาจากอุปกรณ์ยดึ ดา้ มมีดกเ็ ป็นองค์ประกอบที่สาคญั ในการพจิ ารณาหาขนาดของด้าม
มดี ความลึกการตัดเฉอื นทมี่ ากและอตั ราปอ้ นมาก จะทาให้เกิดแรงกดบนมีดและแรงกดนี้จะกระทากบั มดี ทย่ี ื่นออกมา
เปน็ เหตใุ ห้เกดิ การแอ่น ทาให้ความเทย่ี งตรงทางขนาด และคณุ ภาพของผวิ งานไมด่ ี

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 4น้ั 4สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1

45

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลึง CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหสั หลักสตู ร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยที่ 2

2.4 เม็ดมดี อนิ เสริ ท์ (Insert)
เคร่ืองมอื ตัดสาหรบั งานกลงึ ดว้ ยเครอ่ื งกลึงซเี อ็นซี ส่วนใหญจ่ ะเป็น เมด็ มดี อินเสิร์ท (Insert) เน่อื งจากเม็ดมีดอิน

เสริ ท์ (Insert) เม่อื เกิดการสกึ หรอหลงั การใชง้ าน ไมต่ อ้ งถอดออกไปลับคมตัดใหมซ่ ่งึ จะไม่เหมือนกบั มดี ตดั ที่ทา จากเหล็ก
คาร์บอนและเหลก็ รอบสูง High Speed Steel (HSS) ซงึ่ คมตัดจะอยู่ตดิ ท่ีตวั ด้ามมีด เมอ่ื เวลาใช้ไปแล้วเกิดการสกึ หรอ
จะตอ้ งถอด ออกจากปอ้ มทลู แลว้ นาไปลับคมตัดใหม่ แล้วจงึ นากลบั มาประกอบกับป้อมทลู อกี คร้ังโดยจะ สูญเสียเวลาใน
การปฏิบตั ิงานมาก จากเหตุผลดังกลา่ วจึงมีการพฒั นามีดตดั แบบ มีดอินเสริ ท์ (Insert) ซง่ึ แยกคมตัดออกจากดา้ มมดี ใน
หน่งึ เมด็ มีดอนิ เสิร์ทประกอบดว้ ยคมตดั หลาย ๆ คม ขึ้นอย่กู ับรูปร่างของเม็ดมีด เชน่ รปู ร่างสี่เหลีย่ มจะมีคมตัด 8 คม และ
รปู ร่างสามเหล่ียมจะมีคม ตดั 6 คม เปน็ ตัน วธิ ีการผลิตเมด็ มีดอินเสิร์ทน้ันจะขนึ้ รูปด้วยวธิ กี าร Sinter และวัสดุท่ีใชท้ าเม็ด
มีดอินเสิรท์ ส่วนใหญจ่ ะทาจากทงั สเตนคาร์ไบด์ นอกจากนย้ี งั มวี สั ดพุ วก Ceramic , Cermet , Cubic Boron Nitride
(CBN) Polycrystalline Diamond (PCD)

รูปท่ี 2.3 รูปรา่ งของมีดอนิ เสริ ท์ (Insert) แบบต่าง ๆ
เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช4ัน้ 5สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดับ 1

46

หลักสตู รการฝกึ ยกระดบั ฝีมือ ใบข้อมลู
สาขาช่างควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวชิ า มีดกลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
หวั ขอ้ ย่อยท่ี 2

ในการประกอบเม็ดมดี ตัดกบั ด้ามมีด (Shank) เปน็ ไปไดท้ ้ังการบดั กรีแขง็ (Brazing) ซง่ึ ไม่เป็นทนี่ ยิ ม เพราะอาจจะ
ทาให้ตวั เม็ดมีดตดั สญู เสยี คุณสมบตั เิ พราะความรอ้ นทไ่ี ดจ้ ากการบัดกรี การประกอบเม็ดมดี อินเสิร์ท (Insert) ส่วนใหญ่จะ
นยิ มใชเ้ ปน็ แบบ ระบบกลไก (Locking Mechanism)

รปู ที่ 2.4 กลไกการจับยึดเม็ดมีดอนิ เสิรท์ (Insert) กบั ดา้ มมดี ลกั ษณะต่าง ๆ
เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยชี 4้ัน6สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

47

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝมี ือ ใบข้อมลู
สาขาช่างควบคมุ เคร่ืองกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วชิ า มดี กลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001
หวั ขอ้ ย่อยที่ 2

ชนิดของเมด็ มดี อนิ เสิร์ท
แบง่ ตามวัสดุออกได้เปน็ 2 ชนิดดงั น้ี
1. มดี อินเสิร์ทคารไ์ บต์ ( Carbide Insert )
2. มีดอนิ เสริ ์ทเคลือบผิวแขง็ ( Coated Insert )
แบง่ ตามมมุ คายเศษ ได้ 2 แบบ
1. แบบมุมคายเป็นบวก ( Positive insert )

รปู ที่ 2.5 มมุ คายเศษเป็นบวก (+)
2. แบบมมุ คายเป็นลบ ( Negative insert )

รปู ท่ี 2.6 มมุ คายเศษเปน็ ลบ ( - )

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยีช4น้ั 7สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดบั 1