ช่างควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดับ 1

48

หลักสตู รการฝึกยกระดบั ฝีมอื ใบข้อมูล
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวิชา มดี กลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หัวขอ้ ย่อยท่ี 2

สว่ นใหญแ่ ลว้ ชนดิ ของเม็ดมดี อินเสิรท์ (insert) และดา้ มมีดสาหรับงานกลึง CNC จะแบ่งออกไดเ้ ปน็ 2 แบบ ดงั น้ี
1. แบบกลงึ ดา้ นนอก (External Machining)

รูปท่ี 2.7 ดา้ มมดี และเมด็ มีดสาหรบั กลึงดา้ นนอก แบบตา่ ง ๆ
2 แบบกลงึ ด้านใน (Internal Machining)

รูปที่ 2.8 ด้ามมดี และเม็ดมีดสาหรบั กลงึ ด้านใน แบบตา่ ง ๆ
เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยชี 4ั้น8สงู สาขา ช่างควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

49

หลักสตู รการฝึกยกระดบั ฝมี อื ใบขอ้ มลู
สาขาช่างควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวขอ้ วชิ า มดี กลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หัวข้อยอ่ ยท่ี 2

นอกจากนี้ยงั มีเม็ดมดี และด้ามมดี อีกหลายชนิดซึ่ งจะข้ึนอยู่กบั กระบวนในการผลิตของงานกลงึ CNC เช่น การกลงึ
ปาดหน้า (Facing) , การกลึงปอก (Turning) , การกลงึ เรียว (Tapering) , การกลึงโคง้ (Curved Cutting) , กลงึ เซาะรอ่ ง
(Grooving) , งานกลงึ ตัด (Parting off) , การกลึงคว้านรู (Boring) , กลึงเกลยี ว (Threading) ดงั นั้นจึงควรท่ีจะเลอื กเมด็
มดี และดา้ มมดี ให้เหมาะสมกับงานกลงึ เพราะจะทา ใหไ้ ดช้ ิ้นงานออกมาตามแบบและขนาดที่กา หนดและปอ้ งกนั การ
สญู เสียทีจ่ ะเกดิ ขณะกลึงงาน

รปู ท่ี 2.9 การกลึงเซาะรอ่ ง (Grooving)

รูปที่ 2.10 การกลึงเกลียว (Threading)
เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยชี 4ั้น9สูง สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดับ 1

50

หลกั สตู รการฝกึ ยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มูล
สาขาชา่ งควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยท่ี 2

ระบบจบั ยึดเคร่ืองมอื (บ.SECO)
เลือกระบบทเ่ี หมาะกับลกั ษณะงานทต่ี อ้ งการทา

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช5ั้น0สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดับ 1

51

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝมี ือ ใบขอ้ มูล
สาขาช่างควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วชิ า มีดกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยท่ี 2

ระบบจบั ยึดเครือ่ งมอื (บ.SECO)

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช5น้ั 1สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1

52

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝมี ือ ใบขอ้ มูล
สาขาช่างควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วชิ า มีดกลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยท่ี 2

ระบบจบั ยึดเครือ่ งมอื (บ.SECO)

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช5น้ั 2สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1

53

หลักสตู รการฝกึ ยกระดับฝมี ือ ใบข้อมลู
สาขาชา่ งควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวิชา มีดกลึง CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

แบบตวั จบั ยึดเครื่องมือ (บ.SECO)

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยชี 5น้ั 3สูง สาขา ชา่ งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

54

หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝมี อื ใบขอ้ มูล
สาขาชา่ งควบคมุ เครอื่ งกลงึ CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวิชา มีดกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยที่ 2

ดา้ มตัวจับยดึ เครือ่ งมอื
เลือกด้ามท่มี ่นั คงทส่ี ุดเท่าท่ีจะสามารถใช้ได้กับเคร่ืองจกั รและการทางาน

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช5น้ั 4สงู สาขา ช่างควบคมุ เคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1

55

หลกั สตู รการฝึกยกระดบั ฝมี อื ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวิชา มีดกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หัวข้อย่อยที่ 2

ขนาดของเมด็ มีด
ขนาดของเม็ดมดี เปน็ ปัจจยั หนง่ึ ทก่ี าหนดความลกึ ของการตดั สูงสุด (ปัจจยั อื่น ๆ คอื มมุ คมตัด, รศั มมี ุมและรอ่ งหกั

เศษ) ใหใ้ ช้ตารางหนา้ ถดั ไปเพื่อเปน็ แนวทางในการเลอื กขนาดของเมด็ มดี

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยีช5นั้ 5สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1

56

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝมี ือ ใบข้อมูล
สาขาชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวขอ้ วิชา มดี กลึง CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หัวข้อย่อยที่ 2

รปู ทรงและขนาดของเม็ดมีด

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช5นั้ 6สูง สาขา ช่างควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1

57

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมอื ใบข้อมลู
สาขาช่างควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลึง CNC 1
รหสั วิชา 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หวั ข้อยอ่ ยที่ 2

ตวั จบั ยดึ เครื่องมอื กลึงนอก

1. การแคลมป์เมด็ มีด
2. รูปทรงเมด็ มีด
3. ชนิดของเครือ่ งมอื
4. มมุ หลบข้างของเม็ดมีด
5. ทศิ ทางของการตัด
6. ความสงู ของด้าม
7. ความกวา้ ของดา้ ม
8. ความยาวของเครอ่ื งมอื
9. ความยาวคมตัด
10. การกาหนดสาหรับผผู้ ลติ

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 5น้ั 7สูง สาขา ชา่ งควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

58

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช5้นั 8สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

59

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช5้นั 9สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

60

หลักสตู รการฝกึ ยกระดบั ฝีมือ ใบข้อมูล
สาขาชา่ งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วชิ า มีดกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหสั หลกั สูตร 0920082091001
หวั ข้อยอ่ ยที่ 2

ตัวจบั ยึดเคร่ืองมือกลงึ ใน

1. ชนดิ ของตวั จบั ยึดเคร่อื งมอื
2. เส้นผา่ ศูนย์กลางด้าม
3. ความยาวของเคร่อื งมือ
4. การแคลมปเ์ มด็ มดี
5. รปู ทรงเม็ดมดี
6. ชนิดของเครอ่ื งมอื
7. มุมหลบขา้ งของเมด็ มดี
8. ทิศทางของการตดั
9. ความยาวคมตัด
10. การกาหนดสาหรบั ผู้ผลิต

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช6น้ั 0สงู สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1

61

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช6้นั 1สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

62

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช6้นั 2สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

63

หลักสูตรการฝึกยกระดบั ฝมี ือ ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001
หัวขอ้ ยอ่ ยที่ 2

เมด็ มดี /รุ่นเมตรกิ , ข้อมูลจาก ISO 1832-2004

1. รูปทรงเมด็ มดี
2. มุมคายมาตรฐาน
3. พิกัดความคลาดเคลื่อน
4. แบบตายตวั และ / หรอื รอ่ งหกั เศษ
5. ความยาวคมตัด
6. ความหนา
7. รปู ทรงของมุม
8. ลกั ษณะของคมตดั
9. ทศิ ทางของการตดั
10. การกาหนดสาหรบั ผู้ผลติ
11. ตวั เลือกของผู้ผลติ
12. การกาหนดสาหรับผ้ผู ลิต
13.จานวนปลายตัด

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 6ัน้ 3สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่ืองกลงึ CNC ระดับ 1

64

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช6้นั 4สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

65

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝีมือ ใบขอ้ มลู
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสตู ร 0920082091001
หวั ข้อย่อยที่ 2

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยีช6้นั 5สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

66

หลกั สูตรการฝึกยกระดบั ฝมี อื ใบข้อมูล
สาขาช่างควบคมุ เคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หวั ข้อวชิ า มดี กลงึ CNC 1
รหสั วชิ า 0920921002
รหัสหลกั สูตร 0920082091001
หวั ขอ้ ยอ่ ยที่ 2

Secolor เป็นระบบทแ่ี สดงพืน้ ทีก่ ารใช้งานสาหรับเมด็ มดี แบบพิเศษ โดยใชต้ ารางเก้าชอ่ ง ซ่ึงแสดงถึงวัสดุชน้ิ งาน
และลักษณะการตดั เฉอื นแบบต่าง ๆ รูปทรงของเม็ดมดี เช่น รูปทรงพ้นื ฐานและร่องหกั เศษ พร้อมทั้งเกรดคารไ์ บดท์ ่ี
เหมาะสาหรบั รปู แบบการใช้งานของเม็ดมีดนั้ นๆ จดุ ดาในตารางแสดงถึงรปู แบบการใชง้ านหลกั ของเม็ดมดี น้ัน ๆ และ
วงกลมแสดงถงึ รปู แบบการใชง้ านอน่ื ๆ ทสี่ ามารถใช้ได้

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช6นั้ 6สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1

67

หลักสตู รการฝึกยกระดบั ฝีมอื ใบข้อมลู
สาขาชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวข้อวชิ า มีดกลึง CNC 1
รหัสวิชา 0920921002
รหสั หลักสูตร 0920082091001
หัวข้อยอ่ ยที่ 2

รอ่ งหกั เศษ
รอ่ งหกั เศษถกู ออกแบบมาเพ่ือให้เมด็ มดี มรี ปู ทรงคมตดั ที่เหมาะสมกบั รูปแบบการใช้งานตา่ ง ๆการกาหนดรหสั ของ

รอ่ งหักเศษแสดงถงึ รูปแบบการใช้งานดงั ตอ่ ไปนี้

ตวั อักษร: F = กลึงผิวสาเรจ็ ตวั เลข: 1 = ความแขง็ แรงของคมตัดต่า
M = กลงึ หยาบปานกลาง 9 = ความแข็งแรงของคมตัดสงู
R = กลงึ หยาบ

สที แี่ สดงอยใู่ นตารางกาหนดตามกลมุ่ วัสดุของ ISO ซึง่ ใชก้ ับรอ่ งหกั เศษนนั้

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 6น้ั 7สูง สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1

68

หลักสูตรการฝึกยกระดบั ฝมี ือ ใบขอ้ มูล
สาขาชา่ งควบคุมเครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี

(CNC Lathe Operator Basic Course) หัวขอ้ วิชา มีดกลึง CNC 1
รหัสวชิ า 0920921002
รหัสหลักสูตร 0920082091001
หวั ข้อยอ่ ยที่ 2

ตารางร่องหกั เศษสาหรบั เม็ดมีดรปู ทรงลบ

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช6้นั 8สูง สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1

69

หลักสตู รการฝกึ ยกระดับฝีมือ ใบทดสอบ
สาขาช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1
หวั ขอ้ วิชา มีดกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operator Basic Course) รหัสวิชา 0920921002

รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 หัวข้อยอ่ ยท่ี 2

1. วัสดทุ ีใ่ ชท้ าเครอ่ื งมอื ตัดจะตอ้ งมีคณุ สมบัติทางกล คอื

2. สารทใี่ ชเ้ คลอื บมดี อนิ เสริ ท์ ชนิดคาร์ไบดเ์ คลอื บ (Coated Carbide) คือ
มคี ุณสมบตั ทิ ่ดี กี ว่าอินเสริ ์ทชนิดซเี มนเตด็ คารไ์ บด์ คือ

3. วัสดเุ ซรามคิ มคี ณุ สมบตั ิทีด่ ี คอื
เหมาะกับการขนึ้ รูปวัสดงุ านประเภท
มมุ คายมีคา่ ลบ เน่อื งจาก

4. เพชรโพลีคลิสตัลลนี เป็นวสั ดุตดั เฉือนทอ่ี ยใู่ นกลมุ่ เมตร / นาที
ใชข้ ึน้ รูปวัสดุงานประเภท
สามารถใช้ค่าความเร็วตดั ไดใ้ นชว่ ง

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยชี 6ั้น9สงู สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1

70

หลักสูตรการฝึกยกระดบั ฝมี อื ใบทดสอบ
สาขาชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1
หัวข้อวิชา มีดกลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operator Basic Course) รหสั วิชา 0920921002

รหสั หลกั สูตร 0920082091001 หวั ข้อย่อยที่ 2

5. มดี อนิ เสิรท์ ชนดิ กลม สเ่ี หล่ยี ม และสามเหลี่ยม ทั้งสามชนิด มหี ลักการเลือกใช้อย่างไร

6. รหัสเม็ดมีด/รนุ่ เมตรกิ , ขอ้ มูลจาก ISO 1832-2004 ชนดิ หนึง่ ของ SECO กาหนดไวว้ า่
TNMG060408 – M3 จงอธบิ ายความหมายของโคด้ แต่ละตัวของเมด็ มีดอนิ เสริ ท์ ชนิดนี้
W หมายถึง
N หมายถึง
M หมายถงึ
G หมายถงึ
06 หมายถึง
04 หมายถงึ
08 หมายถงึ
M3 หมายถงึ

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช7้ัน0สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1

71

หลกั สูตรการฝกึ ยกระดับฝมี อื ใบเฉลยทดสอบ
สาขาชา่ งควบคุมเครอ่ื งกลงึ CNC ระดบั 1
หัวขอ้ วชิ า มดี กลึง CNC 1
(CNC Lathe Operator Basic Course) รหัสวชิ า 0920921002

รหสั หลักสตู ร 0920082091001 หัวข้อยอ่ ยที่ 2

1. วัสดทุ ่ีใช้ทาเครอื่ งมือตัดจะตอ้ งมคี ุณสมบัตทิ างกล คือ
ก. คงความแข็งท่อี ุณหภูมิสูงๆ ไดด้ ี
ข. ต้านทานการสึกหรอไดด้ ี
ค. มีความเหนยี ว

2. สารทีใ่ ชเ้ คลือบมีดอนิ เสิร์ทชนดิ คาร์ไบดเ์ คลอื บ (Coated Carbide) คือ
ไทเทเนยี มคาร์ไบด์ (TiC) ไทเทเนียมไนไตรด์ (TiN) หรืออะลูมเิ นยี มออกไซด์

มีคุณสมบัติทด่ี ีกว่าอินเสริ ์ทชนิดซเี มนเตด็ คารไ์ บด์ คอื
สามารถตัดเฉอื นเน้ือโลหะได้เรว็ กว่ามีคาร์ไบด์ธรรมดาได้ถงึ 5 เท่า

3. วัสดุเซรามิค มีคุณสมบตั ทิ ี่ดี คือ ทนต่อการสึกหรอสงู และมีการนา่ ความร้อนต่า
เหมาะกบั การข้นึ รปู วัสดงุ านประเภท เหลก็ เหนียว เหลก็ หล่อด้วยความเรว็ สงู ตดิ ต่อกันนานๆ
มมุ คายมคี า่ ลบ เนื่องจาก เพื่อปอ้ งกนั การแตกหกั จากแรงตัดเฉอื น

4. เพชรโพลคี ลิสตัลลีน เปน็ วสั ดุตัดเฉอื นทอี่ ยใู่ นกลุ่ม อโลหะ
ใช้ข้นึ รูปวสั ดุงานประเภท อโลหะและโลหะนอกกล่มุ เหลก็

สามารถใช้ค่าความเร็วตัดได้ในช่วง 150 – 1800 เมตร / นาที

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยชี 7ัน้ 1สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดับ 1

72

หลักสูตรการฝกึ ยกระดับฝมี อื ใบเฉลยทดสอบ
สาขาช่างควบคุมเคร่ืองกลงึ CNC ระดบั 1
หัวขอ้ วิชา มดี กลงึ CNC 1
(CNC Lathe Operator Basic Course) รหสั วิชา 0920921002

รหสั หลักสตู ร 0920082091001 หวั ขอ้ ย่อยที่ 2

5. มีดอินเสริ ์ทชนิดกลม สี่เหล่ยี ม และสามเหล่ียม ทงั้ สามชนดิ มหี ลักการเลอื กใช้อยา่ งไร
ชนิดกลม : มีความแขง็ แรงมากท่ีสดุ และมรี ศั มีท่ีมาก ท่าให้ใชอ้ ัตราปอ้ นได้มากในงานขึน้ รูปผิว
ละเอียด
ชนดิ สเ่ี หลี่ยม : มีมมุ ระหว่างคมตัดคือ 90 องศาและมีคมตัดท่สี ามารถใชง้ านได้ถึงแปดคมตดั
ชนิดสามเหล่ยี ม : มีความคลอ่ งตัวในการท่างานมากที่สุด เชน่ ใช้ได้ในงานกลงึ ปอก และปาด
หนา้ หรอื ใชข้ ึ้นรูปให้เกดิ เปน็ ร่อง หรอื ตกร่องได้ เนือ่ งจากมีมุมทใ่ี ช้ตัง้ แต่ 35
จนถึง 80 องศา

6. รหสั เมด็ มดี /รุน่ เมตริก, ขอ้ มูลจาก ISO 1832-2004 ชนดิ หนึ่งของ SECO กาหนดไวว้ ่า
TNMG060408 – M3 จงอธบิ ายความหมายของโค้ดแตล่ ะตวั ของเมด็ มดี อนิ เสริ ท์ ชนิดน้ี

W หมายถงึ รปู ทรงเมด็ มีด (มุมมดี 80องศา)
N หมายถงึ มุมคายมาตรฐาน (แบบพิเศษ 0องศา)
M หมายถึง พกิ ดั ความคลาดเคลอื่ น ( ± 0.13 มม.)
G หมายถงึ แบบตายตวั และ/หรอื รอ่ งหกั เศษ (แบบ G )
06 หมายถงึ ความยาวคมตดั ( 6 มม.)
04 หมายถึง ความหนา ( 4.76 มม.)
08 หมายถงึ รูปทรงของมมุ (รศั มมี ุม 0.8 มม.)
M3 หมายถึง การก่าหนดสา่ หรับผผู้ ลติ (กลึงหยาบปานกลาง)

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 7ั้น2สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

73

หลักสูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบเตรยี มการสอน
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course)
หวั ขอ วชิ า การเขียนโปรแกรม
รหสั หลักสูตร 0920082091001 เครือ่ งกลึง CNC 1
รหสั วชิ า 0920921003
หวั ขอ หลกั ที่ 1-8 เวลา 4 ช่วั โมง

วตั ถุประสงค : เพอื่ ใหผ รู ับการฝก สามารถ
1. อธิบายถึงมาตรฐานของแกนการเคลื่อนที่ การอางอิงขนาด องคประกอบและโครงสรางของโปรแกรมไดอยาง
ถูกตอง

2. อธิบายคําสง่ั ตา งๆ ท่ีใชเ ขียนโปรแกรม เลอื กใชและเขยี นรปู ประโยคคําส่งั ไดอ ยางถูกตอ ง
3. เลือกใชความเร็วรอบ ความเรว็ ตดั และอัตราปอนไดอยา งเหมาะสมกับเงื่อนไขการตัดเฉอื น
4. เขียนโปรแกรมตามแบบที่กําหนดไดอ ยา งถูกตอง

วธิ ีการสอน : บรรยาย และแสดงวธิ ีการเขียนโปรแกรมเครื่องกลงึ ซเี อ็นซี
หวั ขอสําคญั : การเขยี นโปรแกรมเครื่องกลึง CNC 1
1. ศกึ ษาความรเู ก่ียวกับมาตรฐานของแกนการเคล่ือนที่
2. การอางองิ ขนาด (ระบบ Absolute และ Increment)

3. วิธกี ารหาจุด Co-Ordinate โดยใชท ฤษฎจี ัตรุ ัสบนสามเหลีย่ มมุมฉาก (พิทากอรัส) และฟงคชั่นตรีโกณมิติ
4. รหัสและคาํ สงั่ ควบคุมตา ง ๆ ในงานกลงึ ซเี อ็นซี (A-Z)
5. รายละเอียดและรปู แบบการใชงานของคาํ สง่ั พื้นฐาน G (G Function)

6. รายละเอียดและรูปแบบการใชงานของคําสั่งพ้ืนฐาน M (M Function)
7. การเขยี นโปรแกรมซีเอ็นซี
8. การวางแผนลาํ ดบั ขัน้ ตอนการเขียนโปรแกรมงานกลงึ ซีเอน็ ซี

อุปกรณช วยฝก : -
การมอบหมายงาน :

- ใบทดสอบ เรอ่ื ง การเขยี นโปรแกรมเคร่ืองกลึง CNC 1

การวัดและประเมนิ ผล :
- ใบทดสอบ และใบเฉลย เรื่อง การเขียนโปรแกรมเคร่ืองกลงึ CNC 1

หนงั สอื อา งองิ :
1. เชาวลติ ถาวรสิน. เทคนคิ การเขียนโปรแกรม. กรงุ เทพฯ : สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลา พระนครเหนือ,
2538.
2. สวงค เจริญวงษ. พ้ืนฐานเทคโนโลยีซีเอ็นซี. กรุงเทพฯ : ภาควชิ าครศุ าสตรเ ครือ่ งกล สถาบันเทคโนโลยี
พระจอมเกลา พระนครเหนือ, 2548.

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยีช7้ัน3สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

74

หลกั สตู รการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วชิ า การเขยี นโปรแกรม
เครอ่ื งกลงึ CNC 1
รหัสหลักสูตร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หัวขอยอยที่ 1.1 – 1.3

1. ศึกษาความรเู ก่ียวกบั มาตรฐานของแกนการเคลอ่ื นที่

1.1 ระบบโคออดเิ นท (Coordinate Syrtem)

ระบบโคออดิเนทเปนการกําหนดตาํ แหนง ระยะ และทศิ ทางการเคลื่อนท่ขี องเครอื่ งมอื (Tool) ในระบบ

แนวแกน ซ่งึ มีผลใหระบบควบคุมซเี อ็นซีสามารถเขาใจได

กาํ หนดตามมาตรฐานสากล (ISO) ภายใตห ัวเรอื่ ง Coordinate axis and directions of movement

for numerically control machinery เชนเดียวกับการกาํ หนดแนวแกน

1.2 ระบบโคออดิเนทของเคร่อื งกลงึ ซีเอ็นซี

ประกอบดว ยสวนประกอบหลัก 2 สวน คอื

1.2.1 แกนเคลื่อนท่ี

1.2.2 จุดศูนยแ ละจดุ อางองิ ตา งๆ

(+) 1.2.1 แกนเคลอื่ นท่ี
ประกอบดว ยแนวแกน 2 แนวแกนตัดกันและต้ังฉากกัน
โดยใหจ ดุ ตัดกนั เปนจุดศูนย (Origin) ของระบบโคออดเิ นท
(+) (-) - แกนเคลอ่ื นทีข่ องเคร่อื งกลึงซีเอ็นซี โดยทั่วไปจะมีแกน
(-) (+)
เคล่ือนที่ 2 แกนจะประกอบดวยแกน X และแกน Z
(+) แกน X แทนดว ยขนาดของชิ้นงานแกน

แกน Z แทนดวยความยาวชน้ิ งาน

1.3 การกําหนดทิศทางของแนวแกนในเครื่องกลงึ ซเี อน็ ซี
เครอื่ งกลึงแบบมีดอยูด านหนา

- ทิศทางแนวแกนของเคร่ืองกลึงแบบมีดอยูดา นหนา
- เมอ่ื มีดกลึงอยูในตาํ แหนง ดงั รปู จะมคี า X และ Z เปน บวก

- เมอื่ มดี กลึงผา นจุดศนู ยโปรแกรมหรือเขาไปในชน้ิ งานจะมีคา Z
เปน ลบ และคา X จะมีคาบวกเสมอ

เครอ่ื งกลึงแบบมดี อยูดานหลงั
- ทศิ ทางแนวแกนของเครื่องกลงึ แบบมดี อยูดา นหลงั

- เม่ือมดี กลึงอยใู นตาํ แหนง ดังรปู จะมคี า x และ Z เปนบวก
- เมอ่ื มดี กลึงผานจดุ ศนู ยโปรแกรมหรอื เขาไปในชนิ้ งานจะมี
คา Z เปน ลบ คา X จะมีคาบวกเสมอ

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สตู รเทคโนโลยีช7นั้ 4สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดับ 1

75

หลกั สตู รการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วิชา การเขียนโปรแกรม
เครื่องกลงึ CNC 1
รหัสหลกั สูตร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หวั ขอยอยท่ี 1.4

1.4 จุดศูนย และจุดอางอิงตา งๆ ของเครื่องกลงึ ซเี อ็นซี
จดุ ศูนยท ใี่ ชก บั เครื่องกลงึ ซีเอน็ ซี มี 3 จุด คือ

1. M : จดุ ศูนยข องเคร่ือง (Machine Zero point)
2. W : จดุ ศูนยของชน้ิ งาน (Work piece zero point)
3. R : จดุ อางองิ ของเครื่อง (Reference point)

1.4.1 จุดศนู ยเครอื่ ง (M : Machine Zero point)

เพลางาน X X Z
(M+) Z M

(+)

- เปนจดุ ศนู ยของระบบโคออดเิ นทของตัวเคร่ือง

- ใชอ างอิงใหกบั ระบบโคออดเิ นทอน่ื เชน ระบบโคออดิเนทในโปรแกรมเอน็ ซี

- การกาํ หนดจดุ ศนู ยของเครื่องจะกําหนดมาจากบรษิ ัทผผู ลิต

1.4.2 จดุ ศูนยข องชนิ้ งาน (W : Work piece zero point)
จดุ ศูนยข องชิ้นงานหรือเรยี กวาจุดศูนยโปรแกรมน้ี กาํ หนดโดยผูเขยี นโปรแกรม สามารถกําหนดได

2 แบบ คือ แบบจุดศูนยอยูหลังงาน และแบบจุดศูนยอยูหนางาน จุดศูนยชิ้นงานน้ีใชเปนจุดศูนยในการ
กําหนดคา โคออดเิ นทในการเขยี นโปรแกรมเอน็ ซี ณ จุดนี้จะมคี า X=0 และ Z = 0

การกาํ หนดจดุ ศนู ยโ ปรแกรมอยดู า นทายของชน้ิ งาน การกาํ หนดจุดศนู ยโ ปรแกรมอยดู า นหนา ของชน้ิ งาน

X X
WZ WZ

• คา Z จะมีคา เปน + • คา Z จะมีคา เปน –

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช7ั้น5สูง สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

76

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอวิชา การเขียนโปรแกรม
เครือ่ งกลงึ CNC 1
รหสั หลักสูตร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หวั ขอยอยที่ 1.4, 1.5

1.4.3 จุดอา งอิง (R : Reference Point) จดุ อา งอิง (R : Reference Point) บางคร้ังเรียกวา
โฮม (Home)
X

R - อางอิงมาจากจุดศูนยของเครื่อง

- เปน ตัวเชื่อมระหวา งระบบโคออดิเนทของโปรแกรม
เอน็ ซี กบั ระบบโคออดิเนทของเคร่ือง

M Z - เม่ือแครเลื่อนของเคร่ืองเคล่ือนที่ไปที่จุดอางอิง

ตําแหนงการเคลื่อนที่ตาง ๆ ก็จะอางอิงกับจุดศูนย
ของเครือ่ ง ทาํ ใหเครื่องมือสามารถเคลื่อนที่ตัดเฉือน
ชิ้นงานตามโปรแกรมเอ็นซีไดอ ยา งถูกตอ ง
หมายเหตุ : - กอ นจะเริ่มงานทกุ คร้ังจะตองเลอื่ นมีดไปยังจดุ อางอิงกอนเสมอ
- หากเกดิ ขอ ขัดของหรอื เกิดกระแสไฟดบั ขณะกาํ ลังทํางาน กอนเร่ิมงานใหมจะตอ งเล่อื นมีดไปยัง
จดุ อา งอิงกอนทุกครง้ั จงึ จะอา งองิ กับจดุ ศนู ยของเครอ่ื งได
1.5 การกาํ หนดพกิ ดั ในระบบโคออดเิ นท แบบ 2 แกน ในงานกลงึ ซเี อน็ ซี
ประกอบดวยแนวแกน 2 แนวแกนคือแกน X แทน
+X ขนาดของช้ินงาน สวนแกน Z แทนความยาวของช้ินงาน

ซง่ึ มีจุดศนู ย (Origin) บง บอกการเรม่ิ ตน ของระบบโคออดิเนท
โดยจะชวยใหสามารถบอกจุดตาง ๆ ที่เกิดในระบบงาน
ดวยการอานคาระยะ ตาง ๆ ท่ีสัมพันธกับแกน X และแกน
Z ในงานกลึง คา X จะหมายถึงขนาด Ø ของชิ้นงาน และคา
+Z Z จะเปน ความยาวของชน้ิ งาน

X0, Z0

ตวั อยางการวางชน้ิ งานและกําหนดพกิ ัดในระบบโคออดิเนท
แบบ 2 แกน ของเคร่ืองกลึง CNC
คา โคออดเิ นท
PX Z
1 0.0 60.0
2 20.0 60.0
3 20.0 30.0
4 30.0 30.0
Z 5 40.0 20.0

6 40.0 0.0

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 7ั้น6สงู สาขา ช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

77

หลักสตู รการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วิชา การเขยี นโปรแกรม
เคร่อื งกลึง CNC 1
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หัวขอ ยอยท่ี 2.1

2. การอางองิ ขนาด (ระบบ Absolute และ Increment)

2.1 ระบบการวดั ขนาด
ในระบบเอ็นซีการกําหนดตําแหนงตางๆ สามารถทําได 2 ระบบ คอื
• ระบบการวัดแบบสมบรู ณ (Absolute Measurement System)
• ระบบการวดั แบบตอ เน่ือง (Incremental Measurement System)

2.1.1 ระบบการวดั แบบสมบูรณ (Absolute Measurement System)
ในการเขียนโปรแกรมเอ็นซีจะวัดอางอิงจากจุดศูนยของโปรแกรมเสมอ ไมวามีดกลึงจะเคล่ือนที่ไป

ตําแหนงใดๆ คือ การเคลื่อนท่ีจากจุดหน่ึงไปยังอีกจุดหน่ึง โดยท่ีจุดท้ังสองยังใชจุดอางอิงเดิมหรือจุดอางเดียวกัน
โดยปกตินนั้ จุดอางองิ จะเปน จดุ (Origin) ท่ี X = 0, Z = 0

ตัวอยาง : จากรูปจงกาํ หนดขนาดแบบสมบูรณของงานกลึง โดย
เร่ิมตนจากจุด P1 ไปยังจุด P7 และจุดศูนยชิ้นงานอยูดานหนา
ของชนิ้ งาน
คาโคออดเิ นท
PX Z
1 0.0 0.0
2 14.0 0.0
3 14.0 -9.0
4 19.0 -9.0
5 19.0 -15.0
6 25.0 -15.0
7 25.0 -30.0

ตัวอยาง : จากรูปจงกําหนดขนาดแบบสมบูรณของงานกลึงโดย
เริ่มตนจากจุด P1 ไปยังจุด P7 และจุดศูนยชิ้นงานอยูดานหลัง
ของช้ินงาน
คา โคออดเิ นท
PX Z
1 0 30.0
2 14.0 30.0
3 14.0 21.0
4 19.0 21.0
(จดุ ศูนยโปรแกรมอยดู านหลงั ของช้นิ งาน) 5 19.0 15.0

6 25.0 15.0
7 25.0 0.0

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช7ั้น7สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1

78

หลักสตู รการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชา งควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วชิ า การเขียนโปรแกรม
เครอ่ื งกลึง CNC 1
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 รหสั วิชา 0920921003
หัวขอยอยท่ี 2.1

2.1.2 ระบบการวัดแบบตอเน่อื ง (Incremental Measurement System)
การวัดระยะการเคล่ือนท่ีไปยังตําแหนงแรก จะวัดอางอิงจากจุดศูนยโปรแกรม จากนั้นใหถือวา

ตําแหนง ปจจบุ นั ทมี่ ดี อยูเปน จุดศูนย (X0, Z0) และจะใชวัดอางอิงไปยังตําแหนงถัดไปทุกครั้ง การกําหนดพิกัดจึงมี

ท้งั เคร่อื งหมายบวก (+) และเคร่ืองหมาย (-) สงั เกตจากทิศทางการเคลอื่ นท่ตี ามแนวแกนของระบบโคออดิเนท

ตัวอยาง : จากรูปจงกําหนดขนาดแบบตอเน่ือง โดยเริ่มตนจาก
จุด P1 ไปยงั จุด P7 และจดุ ศูนยชิ้นงานอยูดานหนางาน

(จุดศนู ยโปรแกรมอยูด านหนา ของชิ้นงาน) คา โคออดิเนท
P X (U) Z (W)
1 0.0 0.0
2 7.0 0.0
3 0.0 -9.0
4 2.5 0.0
5 0.0 -6.0
6 3.0 0.0
7 0.0 -15.0

(จุดศนู ยโปรแกรมอยดู า นหลงั ของชน้ิ งาน) ตัวอยาง : จากรูปจงกําหนดขนาดแบบตอเนื่อง โดยเร่ิมตนจาก
จดุ P1 ไปยงั จุด P7 และจุดศนู ยช ิ้นงานอยูดา นหลงั งาน

คาโคออดิเนท
P X (U) Z (W)
1 0.0 30.0
2 7.0 0.0
3 0.0 -9.0
4 2.5 0.0
5 0.0 -6.0
6 3.0 0.0
7 0.0 -15.0

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี 7น้ั 8สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครอื่ งกลงึ CNC ระดบั 1

79

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอวชิ า การเขียนโปรแกรม
เครื่องกลึง CNC 1
รหสั หลกั สูตร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หวั ขอ ยอยท่ี 3.1

3. วิธีการหาจดุ Co-Ordinate โดยใชทฤษฎีจัตุรัสบนสามเหลีย่ มมุมฉาก (พทิ ากอรัส) และฟงคชนั่ ตรโี กณมติ ิ

ในการหาพิกดั ทางตาํ แหนง X, Y หรอื Z เพือ่ เขียนโปรแกรมซีเอน็ ซี บางครง้ั จําเปนตองมีการคาํ นวณหาความ

ยาวของดา นตาง ๆ ของสามเหลยี่ มมุมฉาก สามารถคํานวณหาความยาวของดา นไดโดยใชท ฤษฎพี ีทากอรัส หรือเมื่อ

มกี ารกําหนดขนาดมุมของชิน้ งานมาให จงึ จําเปน ตอ งคํานวณหาตําแหนงตางๆ โดยในฟงคช่ันตรีโกณมิติ ทั้งสอง

รูปแบบมวี ธิ กี ารหาดงั น้ี

3.1 การหาพิกัดทางตาํ แหนง โดยใชทฤษฎีสามเหลี่ยมพที ากอรสั

พิทากอรัสเปนที่รูจักกันดีในฐานะของนักคณิตศาสตรผูคิดคนสูตรคูณหรือตารางพีทาโกเรียน

(Pythagorean Table) และทฤษฎีบทในเรขาคณิตท่ีวา "ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉากใด ๆ กําลังสองของความยาว

ของดานตรงขามมุมฉาก เทากับผลบวกของกําลังสองของความยาวของดานประกอบมุมฉาก" ซึ่งทฤษฎีท้ังสองนี้

เปน ท่ียอมรบั และใชก นั มาจนปจ จุบนั นี้

สง่ิ ท่ีสําคญั และถอื ไดวา เปนทฤษฎขี องพิทากอรัสทมี่ ีชอื่ เสยี ง คือ ความสัมพันธของดาน 3 ดานของ

สามเหลีย่ มมุมฉาก ซง่ึ ความรูน้ีมีมากอนแลว กวา 700 BC

ทฤษฎีบทพิทากอรัส : ผลรวมของพ้ืนท่ีของส่ีเหลี่ยมสอง
รูปบนดานประชิดมุมฉาก (a และ b) จะเทากับพื้นที่ของ
สเี่ หลี่ยมบนดา นตรงขามมุมฉาก (c)

bc ทฤษฎีบทดังกลาวสามารถเขียนเปนสมการสัมพันธกับ
ความยาวของดาน a, b และc ได ซ่ึงมักเรียกวา สมการพิ
ทากอรัส ดังสูตรดานลาง

a c2 = a2 + b2
โดยท่ี c เปนความยาวดานตรงขา มมมุ ฉาก
และ a และ b เปนความยาวของอีกสองดานทเ่ี หลอื

B c=5 ตวั อยางการหาความยาวของดา น c เมื่อความยาวดาน
a=3 a = 3 และ b = 4

C b=4 A c2 = a2 + b2
C A c2 = (3)2 + (4)2
c2 = (9) + (16) = 25
c2 = (5)2

c=5

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยชี 7ั้น9สูง สาขา ชา่ งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1

80

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอวิชา การเขยี นโปรแกรม
เคร่ืองกลึง CNC 1
รหสั หลักสูตร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หัวขอ ยอยที่ 3.2
3.2 การหาพกิ ัดทางตําแหนงโดยใชฟ ง คช นั่ ตรีโกณมิติ
3.2.1 อัตราสวนตรโี กณมิติของมุม 30, 45 และ 60 องศา

อัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 30, 45 และ 60 องศา นิยมนําไปใชกันมากในการคํานวณเก่ียวกับ
ดานและรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก การหาคาของอัตราสวนตรีโกณมิติของมุม 30, 45 และ 60 องศา มีวิธีการหาคาได
หลายรปู แบบ แตท นี่ ิยมมากท่สี ดุ นาจะใชว ธิ กี ารหาคา อตั ราสว นตรีโกณมิติจากทฤษฎพี ิทากอรัส

อตั ราสว นตรีโกณมิติของมุม 60 องศา
- ใชร ูปสามเหลีย่ มดา นเทา
- มมุ ของรูปสามเหลยี่ มดานเทา แตล ะมุมมีขนาด 60 องศา
- ใชท ฤษฎบี ทเรขาคณติ
- ใชทฤษฎีพิทากอรสั
- ใชส มบัติของสามเหลย่ี มคลาย

ใหพ ิจารณารปู สามเหลี่ยมดา นเทา ABC ดังน้ี

AA

22 2 √3

66

1D1 1
BC DC

ไมว า จะใชค วามยาวของดา นของรปู สามเหล่ียมดา นเทา ยาวเทาใด ใชส มบัติสามเหลีย่ มคลา ยจะไดคา อัตราสวน

ตรีโกณมิติตางเทา กนั เสมอ คาความยาวของดาน ของรปู สามเหลี่ยมดา นเทาทเี่ หมาะสมคือ 2 เม่ือลาก AD ต้งั ฉาก

กบั ดา น BC จากทฤษฎีบทเรขาคณติ จะไดว า BD = DC = 1
จากทฤษฎีพิทากอรัส จะไดคา ของความยาว คาความยาวของดาน คือ 1, 2 และ √3

น่ันคือ sin 60° = √3 , cos 60° = 1 , และ tan 60° = √3 = √3
2 2 1

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยีช8ั้น0สูง สาขา ช่างควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

81

หลักสตู รการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชา งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วิชา การเขียนโปรแกรม
เครือ่ งกลึง CNC 1
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 รหสั วชิ า 0920921003
หวั ขอ ยอ ยท่ี 3.2
ทํานองเดียวกนั อัตราสว นตรีโกณมติ ขิ องมุม 30 องศา
รูปสามเหล่ียมดา นเทา ABC จากทฤษฎีบทเรขาคณิต เม่ือลากเสนตรง

จากมุมยอดไปตัง้ ฉากกบั ดานฐานเสน ตรงนีแ้ บงครึง่ มุมยอด จะได

sin 30° = , cos 30° = และ tan 30° =

B ทาํ นองเดียวกัน อตั ราสว นตรโี กณมิตขิ องมมุ 45 องศา จากรปู
1 √2 ABC เปนสามเหล่ียมมุมหนาจัว่ ฉาก

จากทฤษฎีพิทากอรัส จะไดความยาวของดา นของรูปสามเหล่ยี มหนาจวั่
ฉาก คือ 1, 1 และ

C 45° A น่ันคอื sin 45° = =

1

cos 45° = =

3.2.2 คา อตั ราสวนตรโี กณมิติของมุม 30, 45 และ 60 องศา เปน ตาราง

ตาราง สรปุ คา อัตราสวนตรโี กณมติ ขิ องมมุ 30, 45 และ 60 องศา

อัตราสวนตรีโกณมิติ 30° 45° 60°

sin

cos

tan 1

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยีช8นั้ 1สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

82

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชางควบคุมเครอื่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วชิ า การเขียนโปรแกรม
เคร่อื งกลงึ CNC 1
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หวั ขอยอ ยท่ี 3.2

3.2.3 ตัวอยา งการนาํ คาอตั ราสว นตรีโกณมติ ิของมุม 30, 45 และ 60 องศา ไปแกปญหา

ตวั อยา ง จากรปู จงหา B
1. คา x
2. ความยาวเสน รอบรูป 12
3. พนื้ ทีข่ องรูปสามเหลย่ี ม X
จากรูป
C 30° A
1. = sin 30° Y

=

x = × 12 = 6
ใหด า นทเี่ หลอื ยาว y หนวย

= cos 30°

=

y = × 12 =

2. ความยาวเสนรอบรปู สามเหลยี่ ม = 12 + 6 +
= 18 + หนว ย

3. พืน้ ท่ีของรปู สามเหลี่ยม
จากสูตร พื้นที่ = × สงู × ฐาน

= ×6×
= ตารางหนวย

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช8น้ั 2สงู สาขา ชา่ งควบคุมเคร่ืองกลงึ CNC ระดับ 1

83

หลักสูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หวั ขอ วชิ า การเขยี นโปรแกรม
เคร่อื งกลงึ CNC 1
รหสั หลกั สูตร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หัวขอยอยที่ 4.1
4. รหสั และคาํ สง่ั ควบคุมตา ง ๆ ในงานกลงึ ซเี อ็นซี (A-Z)

4.1 รหัสตัวอักษร ในการควบคมุ ตาง ๆ ในงานกลึงซีเอ็นซี

รหัสตัวอกั ษรและคําสงั่ ควบคมุ ตาง ๆ ในงานกลงึ ซีเอ็นซี มีใชต้ังแตตัวอักษร A-Z และตัวเลข 0 – 9 นํามา
รวมกันเปนหน่ึงคํา ในแตละคําจะประกอบดวย ตัวอักษรนําเพียง 1 ตัวเทาน้ัน (ตัวอักษรแตละตัวจะทําหนาที่ใน
การทํางานท่ีแตกตางกันออกไปตามมาตรฐานที่กําหนด) และจะตามดวยตัวเลข มีตั้งแต 1 ตําแหนง ถึง 6, 7
ตาํ แหนง ขนึ้ อยูกบั ชนดิ ของตัวอักษรท่กี ําหนดตามมาตรฐานเอน็ ซี ดงั น้ี

อักษรนาํ ตาราง อักษรนาํ และความหมายในงานกลงึ ซีเอน็ ซี
A ความหมาย
B
C การหมนุ รอบแกน X
D การหมนุ รอบแกน Y
E การหมนุ รอบแกน Z
F หมายเลขชดเชยรศั มเี ครอื่ งมอื , ความลกึ การตดั เฉือนวฏั จกั ร
G การกาํ หนดระยะลีดของเกลยี ว
H อตั ราปอ น
I,J,K คาํ สั่งการเคลือ่ นทีข่ องเคร่ืองมอื
L หมายเลขชดเชยความยาวเคร่ืองมอื
M คา รัศมขี องสวนโคงของวงกลมตามแนวแกน X, Y และ Z ตามลาํ ดบั (ระบบการวดั แบบตอ เนอื่ ง)
N หมายเลขการทาํ งานซาํ้ ๆ กนั
O คําส่งั กําหนดอปุ กรณช วยงานตา ง ๆ
P หมายเลขบล็อก
Q หมายเลขโปรแกรม
R คาํ สง่ั หยดุ อตั ราปอ นชัว่ ขณะในเวลาท่ีกาํ หนด, หมายเลขโปรแกรมยอ ย
S ความลกึ การตัดเฉอื นวัฏจักรเจาะรู, หมายเลขบลอ็ กสุดทา ยในการกลงึ แบบวฏั จกั ร
T การกําหนดรศั มสี ว นโคง, ระยะท่ีเครือ่ งมอื ว่งิ เร็วมาเหนอื ผิวหนา งานในวฏั จักรเจาะรู
U คาํ สง่ั กําหนดความเร็วรอบเพลากดั
V คําส่ังเคร่อื งมือ
W การเคลอื่ นท่ใี นแนวแกน X ใชร ะบบการวัดแบบตอ เน่ือง
X การเคลือ่ นท่ใี นแนวแกน Y ใชระบบการวัดแบบตอ เน่อื ง
Y การเคลื่อนทใ่ี นแนวแกน Z ใชร ะบบการวดั แบบตอเนือ่ ง
Z การเคลอ่ื นที่ในแนวแกน X
การเคลอ่ื นท่ีในแนวแกน Y
การเคลือ่ นทใ่ี นแนวแกน Z

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยชี 8ัน้ 3สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เครอ่ื งกลึง CNC ระดบั 1

84

หลกั สตู รการฝกยกระดบั ฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชา งควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอ วชิ า การเขยี นโปรแกรม
เคร่อื งกลึง CNC 1
รหัสหลักสตู ร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หวั ขอ ยอยท่ี 4.2, 4.3
4.2 คาํ สง่ั ควบคมุ ตา ง ๆ ในงานกลงึ ซเี อน็ ซี

การเขียนโปรแกรมควบคุมเคร่ืองกลึงซีเอ็นซีใหถูกตองและใหเคร่ืองกัดสามารถทํางานได ผูเขียนโปรแกรม

จะตอ งมคี วามรูเ กยี่ วกับคําสั่งในการทาํ งานตางๆ ตลอดจนรูปแบบการเขียนโปรแกรมและการวางแผนลําดับขั้น การ

ออกแบบและการเขยี นโปรแกรม
4.2.1 คําสง่ั G (G Code) ในงานกลงึ ซเี อ็นซี
การใชค าํ สั่ง G จะตามดวยตัวเลขสองหลัก ซ่ึงแตล ะคําสั่งจะกาํ หนดการทํางานในลกั ษณะการ

เคลอ่ื นท่ีของเครอ่ื งมือตดั ท่แี ตกตา งกนั ไป คําส่งั G มีตง้ั แต G00 ถึง G99
4.2.2 คาํ ส่ัง M (M Code) ในงานกลึงซีเอน็ ซี
คําสั่ง M ใชเปน คําส่ังชว ยในการทํางานตางๆ เชน ทศิ ทางการหมุนของเพลา การเปดและปดนํ้าหลอ

เย็น เปนตน รูปแบบของคําส่ังชวยจะใชตัวอักษรนําคือ M และตามดวยตัวเลขสองหลัก คําส่ัง M มีต้ังแต M00 ถึง

M99

หมายเหตุ : คําสง่ั ควบคมุ ตา งๆ ในงานกลึงซเี อน็ ซีทงั้ คําสงั่ G และ M ในหวั ขอ วิชา การเขยี นโปรแกรมเคร่ืองกลึง
CNC 1 นีจ้ ะนําเสนอเพยี งบางคาํ สง่ั และใหศ ึกษาในรายละเอยี ดของคําสง่ั G และ M ในหัวขอท่ี 4.4

4.3 องคป ระกอบและโครงสรา งของโปรแกรมเอน็ ซี

4.3.1 ขอมูลทีจ่ ําเปนสาํ หรบั การเขยี นโปรแกรมเอ็นซี
ประกอบดว ยขอ มลู 3 ชนดิ ไดแก
- ขอมลู ทางเรขาคณติ เชน ระบบโคออดิเนท จุดศูนยและจุดอางองิ และระบบการวัดขนาด
- ขอมูลทางเทคโนโลยีหรือขอมูลการตัดเฉือน เชน เคร่ืองมือ วัสดุ ความเร็วตัด ความลึกปอน

อตั ราปอน และวิธีการจับยดึ ช้ินงาน เปน ตน
- ขอมูลทางเทคนิคของเครื่องและระบบควบคุม เชน มาตรฐานของชุดควบคุม รหัสคําส่ังและ

รูปแบบการใชร หัสคําสง่ั และขีดความสามารถของเคร่อื ง เปน ตน

เอกสารประกอบการฝกึ หลักสตู รเทคโนโลยชี 8้นั 4สูง สาขา ช่างควบคุมเครื่องกลงึ CNC ระดบั 1

85

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอ วิชา การเขียนโปรแกรม
เครอื่ งกลึง CNC 1
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หัวขอยอ ยที่ 4.3
4.3.2 องคป ระกอบและโครงสรา งของโปรแกรมเอ็นซี
โปรแกรมเอน็ ซี (Program)

% บรรทดั (Block)
คํา (Word)
O1000
N10 G28 U0 W0
N20 T0303 M06
N30 G97 S900 M03
N40 G54 G00 X100.0 Z2.0
N50 G01 X0.0 F0.2 M08
N..
N..
N250 M30

ในโปรแกรมจะประกอบดวยบรรทัดหลาย ๆ บรรทัดรวมกัน ซึ่งแตละบรรทัดจะตองมีความหมายและ
หนาทท่ี ี่ตอเน่อื งกัน โดยเรียงตามลําดับข้นั การทํางานของเครอ่ื ง

4.3.3 รายละเอียดขององคป ระกอบและโครงสรา งของโปรแกรมเอน็ ซี
1) รายละเอยี ดในบรรทัด

บรรทดั (BLOCK)

N.. G.. X.. F.. M..

คาํ -คาํ สงั่ M (อุปกรณชว ยในการทาํ งาน)
คาํ -คําสงั่ ทางเทคโนโลยี (การตดั เฉือน)
คาํ - คาโคออดเิ นท (End point)
คํา - คาํ สงั่ G (การทาํ งาน/การเคลอื่ นที่)
คํา - ลําดับท่บี รรทดั

ในบรรทัดจะประกอบดวยคําหลาย ๆ คาํ รวมกนั ซงึ่ แตล ะคําจะตอ งมีความหมายและหนา ทีท่ ส่ี ัมพันธก ัน

เอกสารประกอบการฝึก หลักสูตรเทคโนโลยีช8้นั 5สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

86

หลักสูตรการฝกยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชา งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอ วิชา การเขียนโปรแกรม
เคร่ืองกลงึ CNC 1
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 รหสั วชิ า 0920921003
หัวขอ ยอยท่ี 4.3
2) รปู แบบทวั่ ไปของคํา (General Word Format)
คาํ (WORD)

อกั ษรนํา เครื่องหมายคณิตศาสตร ตัวเลข

ตวั เลขทีส่ มั พนั ธก บั อกั ษรนาํ (ถามี)
ทิศทางการเคลื่อนที่บวก (+) หรอื ลบ (-) (ถา มี)
ตัวอกั ษรหน่ึงตวั (A – Z)

ชนดิ ของคํา

1. คําทเ่ี ปนหมายเลขโปรแกรม (Program Number)
2. คาํ ทบ่ี อกหมายเลขบรรทัด (N Block)
3. คาํ ท่เี ปน คําส่งั (Function)
4. คําทบี่ อกขนาด (Dimension)
ตวั อยางหมายเลขโปรแกรม(Program Number) 3) หมายเลขโปรแกรม (Program Number)

O44 โดยท่ัวไปหมายเลขโปรแกรมจะใชตัวเลขไดไมเกิน
4 ตัว ผูผลิตเครื่องจักรกลซีเอ็นซีบางคายท่ีใชระบบควบคุม

หมายเลขโปรแกรม แบบ Fanuc จะใชต ัวอกั ษร O และตามดวยตัวเลข 4 หลัก
สัญลักษณเร่ิมตนโปรแกรม เปน หมายเลขโปรแกรม เชน O1234 เปนตน

ตัวอยางหมายเลขบรรทดั (N Block Number) 4) หมายเลขบรรทัด (N Block Number)

N10 หมายเลขบรรทัดนิยมกําหนดความหางระหวาง

หมายเลขบรรทดั บรรทัดไวที่ 10 บรรทดั เชน
อกั ษรนาํ (Word Address)
N10 ระหวางนีส้ ามารถแทรก
N20

N11 บรรทดั ไดอกี 9 บรรทดั เชน

N12

N..

N19

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี 8้ัน6สูง สาขา ชา่ งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1

87

หลักสูตรการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวชิ า การเขียนโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครือ่ งกลึง CNC 1
รหัสหลักสูตร 0920082091001 รหสั วชิ า 0920921003
หัวขอยอยท่ี 4.3

ตวั อยางการเขียนคาํ ส่ัง (Function) 5) คําสั่ง (Function)
เปนคําส่ังทํางานในลักษณะตางๆ เชน คําสั่งการ
G02
เคล่ือนที่ G (G Functions) คําสั่งการทํางานชวย M (M
หมายเลขคําส่ัง
คาํ สัง่ (Function Functions) คําสั่งเปลี่ยนมีด T (T Functions) คําส่ัง
ความเร็วเพลางาน S (S Functions) คําสั่งอัตราปอน F (F
Functions) เปนตน

ตวั อยางการเขยี นคาํ บอกจดุ หรอื ตาํ แหนง 6) คาํ บอกจุด หรือตาํ แหนง
เปนตําแหนงในการเคลื่อนท่ีของเคร่ืองมือในแนวแกน
X10
ตาง ๆ เชน แกน X, Y, Z และ C
จุดหรือตาํ แหนงท่ีจะ
เคลือ่ นท่ไี ป (End point)
ช่อื แกน

ตัวอยางบรรทดั (การเรียกเครอื่ งมือ) 7) คําส่งั เรียกเครอ่ื งมือ
N20 T0101 M06 หมายถึงการเรยี กเคร่อื งมือทีต่ องการใชใน

แตละขนั้ ตอนการตัดเฉือน

คําส่ังเปลี่ยนเครื่องมือ
01 สองตวั หลงั แทนหมายเลขชดเชยเครื่องมือ หมายเหตุ : กอนใชคําส่ังเปล่ียนเครื่องมือ
จะตองเล่ือนแทนเลื่อนใหมีดกลึงพนชิ้นงานทุก
01 สองตวั แรกแทนหมายเลขเคร่ืองมือ
ครัง้
หมายเลขบรรทดั

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยีช8้ัน7สงู สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดบั 1

88

หลักสตู รการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอวิชา การเขียนโปรแกรม
เครื่องกลงึ CNC 1
รหัสหลักสตู ร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หัวขอยอ ยที่ 4.4

4.4 คาํ สั่ง G คาํ ส่งั M คําสัง่ T คําส่ัง F และคาํ สัง่ S ในการเขียนโปรแกรมงานกลึง ซีเอ็นซี

คําสงั่ G และคาํ สั่ง M ในงานกลึง ซีเอ็นซี การเขียนโปรแกรมควบคุมเคร่ืองกลึงดวยคําส่ัง
พืน้ ฐาน

เปนการเขยี นโปรแกรมเอ็นซีท่ีใชคําสั่ง G และ M ใน

การทํางานพ้ืนฐาน รูปแบบของคําสั่งพื้นฐานสวนใหญ

จะเปนรูปแบบท่ัวไปที่สามารถใชไดกับชุดควบคุม

เครอ่ื งกลงึ ซเี อ็นซที วั่ ไป

4.4.1 คาํ ส่ังทาํ งาน (G Function)
คําส่ัง G เปนคําส่ังปฏิบัติการหรือคําส่ังทํางานที่เกี่ยวกับเง่ือนไขการเคล่ือนที่ของเคร่ืองมือใน

ลักษณะตางๆ คาํ สงั่ G มีตง้ั แต G00 – G99 ในบทนจ้ี ะแสดงเฉพาะคําสั่ง G ท่ใี ชงานเปน พ้ืนฐานท่วั ๆ ไป

คาํ สง่ั G (G Functions)
รหสั ความหมาย/การทํางาน
G00 เคลือ่ นทเ่ี รว็
G01 เคล่ือนท่ีเปน เสนตรงท่ีความเร็วอตั ราปอ น
G02 เคลื่อนท่เี ปนเสน โคงตามเขม็ นาฬกิ าทีค่ วามเร็วอัตราปอน
G03 เคลอ่ื นทีเ่ ปน เสนโคงทวนเขม็ นาฬกิ าทีค่ วามเรว็ อัตราปอ น
G28 เคลื่อนที่มีดกลับไปทจี่ ุดอา งอิง
G40 ยกเลกิ การชดเชยรศั มีปลายมีด
G41 ชดเชยรัศมปี ลายมดี ดา นซา ย
G42 ชดเชยรศั มีปลายมดี ดา นขวา
G50 ล็อกความเร็วรอบของเพลางาน
G96 กาํ หนดความเรว็ รอบแบบยึดคาความเร็วตัดคงที่ (m/min)
G97 กําหนดความเรว็ รอบแบบคงที่ (rpm)

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี 8ัน้ 8สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1

89

หลักสตู รการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วชิ า การเขียนโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครือ่ งกลงึ CNC 1
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หวั ขอยอยท่ี 4.4

4.4.2 คําสัง่ M (M Function)
คาํ สั่ง M เปนคําสั่งสําหรับอุปกรณชวยในการทํางานใหทํางานหรือหยุดทํางาน เพ่ือเสริมใหคําสั่ง

G สามารถทํางานไดสมบูรณขึ้น คําสั่ง M มีตั้งแต M00 – M99 ในบทนี้จะแสดงเฉพาะคําสั่ง M ท่ีใชงานเปน
พนื้ ฐานท่ัว ๆ ไป

คาํ สง่ั M (M Function)
รหสั ความหมาย/การทํางาน
M00 หยุดโปรแกรม จะทํางานตอเม่ือกดไซเคิลสตารท
M01 หยุดโปรแกรมดวยปมุ ออฟชั่นสตอ บ (Optional stop)
M02 สน้ิ สดุ โปรแกรมหรือจบโปรแกรม
M03 เพลางานหมุนตามเข็มนาฬิกา
M04 เพลางานหมนุ ทวนเข็มนาฬกิ า
M05 เพลางานหยุดหมุนหรือปด เพลางาน
M06 เปลีย่ นเครื่องมือ
M08 เปดนํ้าหลอ เยน็
M09 ปด นํา้ หลอเยน็
M30 สิ้นสุดโปรแกรมหรือจบโปรแกรม

4.4.3 คาํ ส่ังเคร่อื งมอื (Tool Function)
คําสั่งเคร่ืองมือจะใชตัวอักษร “ T ” และตามดวยตัวเลข 4 หลัก ตัวเลข 2 ตัวแรกจะบอกถึง

หมายเลขของเครือ่ งมือ และตัวเลข 2 ตวั หลักจะกาํ หนดหมายเลขชดเชยขนาดเครือ่ งมือ

รปู แบบของคําส่งั : T ** **

หมายเลขชดเชยขนาดเคร่ืองมือ

หมายเลขเครื่องมือ

คาหมายเลขการชดเชยขนาดของเครื่องมืออาจมีตั้งแต 01 จนถึง 16 เน่ืองจากเม่ือทําการกลึงข้ึนรูปแลว
ปลายคมตัดของมีดกลึงจะสึกหรอลงไปแตยังสามารถทํางานได การชดเชยของมีดกลึงจะชวยใหขนาดที่กลึงถูกตอง
ตามคาโปรแกรมไว

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยชี 8ัน้ 9สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลงึ CNC ระดับ 1

90

หลกั สูตรการฝก ยกระดับฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วชิ า การเขียนโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครอ่ื งกลึง CNC 1
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หวั ขอ ยอยท่ี 4.4

ตัวอยางการเขียนคําสั่งเครอ่ื งมือ

T0101 T0501 T T 0101 0011;

T0202 T0602 หมายเลขชดเชยขนาดเครอ่ื งมือ

T0303 หรือ T0703 หมายเลขเคร่อื งมือที่เรยี กใช
คาํ ส่ังเรยี กใชเคร่ืองมอื
T0404 T0804

ตวั อยางบรรทัด (การเรียกเครอื่ งมือ)

N3 T0101;

หมายเลขเคร่ืองมือและชดเชย
หมายเลขบรรทัด

4.4.4 คาํ สัง่ อตั ราปอ น (Feed Function)
คาํ สงั่ อัตราปอ น เปนการกําหนดอัตราการปอนของเคร่ืองมือตัดในการขึ้นรูปช้ินงาน คําสั่งอัตรา

ปอ นจะใชตัวอักษร “F” และตามดว ยตัวเลข 4 ตวั สาํ หรับระบบเมตรกิ และตวั เลข 5 ตวั สําหรบั ระบบนิว้

ตัวอยางบรรทัด (คําส่ังอตั ราปอน)

N7 G01 X100 Z100 F0.25 ;

อตั ราปอ น 0.25 mm/rev
คา โคออดเิ นทในแกน Z
คา โคออดิเนทในแกน X
การเคลื่อนท่ีในแนวเสนตรง
หมายเลขบรรทัด

หมายเหตุ : 1. โปรแกรมใดถาไมม ีคําสัง่ F เคร่อื งจะ error ทนั ที เมื่อเปด สวติ ชไ ปที่ตําแหนง ON
2. เมอ่ื เครื่องเปน ระบบเมตริกอยู จะใชค ําส่ังนว้ิ เครอื่ งจะเดินดวยความเร็วสงู สดุ ทง้ั สองทางและ
การตัดเฉือนจะเปนตัวบง บอกหนว ยนวิ้ หลังจากท่ไี ดเ ปลีย่ นหนว ยจากมลิ ลิเมตรแลว

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยชี 9น้ั 0สูง สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1

91

หลกั สูตรการฝกยกระดับฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชางควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วชิ า การเขยี นโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครือ่ งกลงึ CNC 1
รหสั หลกั สตู ร 0920082091001 รหสั วชิ า 0920921003
หัวขอยอ ยที่ 4.4

4.4.5 คําส่งั เพลาหมุน (Spindle Function)
คาํ สงั่ เพลาหมุนเปน คาํ สัง่ ท่ใี ชอักษรนําคือ “S” และตามดวยตวั เลขไมเ กิน 4 ตวั

รปู แบบคาํ ส่ัง S ****;
ตัวเลขบอกคาความเรว็ ของเพลาหมุน

คาํ ส่งั นีม้ ใี หเ ลือกใชเพื่อควบคุมความเร็วของเพลาหมุนได 2 วิธีคือ
G96 : ความเรว็ ตดั คงที่ ท้งั สองคาํ สั่งจะใชตัวอกั ษรนํา “S” ตวั เดียวกนั
G97 : ความเรว็ รอบคงท่ี

ตัวอยา งบรรทัดคาํ ส่ังเพลาหมนุ (ความเรว็ ตดั คงที่)
N4 G96 S180 M03;

ทศิ ทางการหมุนตามเข็มนาฬิกา
ความเร็วตัดเทา กับ 180 เมตรตอ นาที
คาํ สั่งความเรว็ ตัดคงที่
หมายเลขบรรทดั

ตัวอยา งบรรทัดคําสัง่ เพลาหมนุ (ความเร็วรอบคงที่)

N5 G97 S180 M03;
ทิศทางการหมนุ ตามเข็มนาฬิกา
ความเร็วรอบเพลาเทา กับ 180 รอบตอนาที
คาํ ส่งั ความเร็วรอบคงที่
หมายเลขบรรทดั

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยีช9น้ั 1ส9งู 1 สาขา ช่างควบคมุ เคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

92

หลกั สูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มูล
สาขา ชางควบคุมเครื่องกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวิชา การเขยี นโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เคร่ืองกลงึ CNC 1
รหสั หลักสูตร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หวั ขอ ยอยที่ 5.1

5. รายละเอียดและรูปแบบการใชงานของคําสั่งพื้นฐาน G (G Function)

การทํางานของคาํ สั่ง G Code
คําสง่ั ท่ใี ชส าํ หรบั การควบคมุ การเคลอ่ื นที่ของมีดกลงึ ใหไดรปู ทรงตามแบบทก่ี ําหนดเชน การเคลื่อนทเี่ ปนเสนตรง

การเคลื่อนที่เปนเสนโคงวงกลมตามเข็มนาฬิกาหรือทวนเข็มนาฬิกา เปนตน โดยใชค าํ สัง่
G00 : การเคลอื่ นท่เี รว็
G01 : การเคลอ่ื นที่แนวเสน ตรงตามคาอตั ราปอน
G02 : การเคล่ือนทแี่ นวเสนโคง ตามเขม็ นาฬกิ า

G03 : การเคล่ือนท่แี นวเสน โคงทวนเข็มนาฬกิ า

5.1 คาํ สัง่ เคล่ือนท่ีเร็ว (Rapid positioning) “G00”

เปนคําสั่งที่กําหนดใหชุดแครเลื่อนเคล่ือนที่อยางรวดเร็วโดยไมมีการตัดเฉือนช้ินงาน ใชในการเปลี่ยน
ตําแหนงเขาหรือออกจากชนิ้ งาน จากจุดเร่ิมตน หรือตําแหนงปจจุบันไปยังตําแหนง เปา หมายท่ตี อ งการ

รปู แบบคาํ สัง่ : N… G00 X (U)… Z (W)…
ตวั อยางคาํ สัง่
G00 X100.0 Z 150.0 ;

ตวั อยา งการใชง าน G00

N.. เรยี กมีด
N20 T0101 เพลางานหมุน 900 rpm
N30 G97 S900 M03 มดี เคลื่อนที่เรว็ ไปทจ่ี ุด a
N40 G00 Xa Za มดี เคล่ือนท่เี ร็วไปท่ีจดุ b
N50 Xb
N..

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยชี 9้ัน2สงู สาขา ช่างควบคมุ เครือ่ งกลงึ CNC ระดับ 1

93

หลักสูตรการฝกยกระดับฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วชิ า การเขยี นโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครอ่ื งกลึง CNC 1
รหัสหลักสตู ร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หวั ขอยอยที่ 5.2, 5.3

5.2 คําสัง่ เคลื่อนทแ่ี นวเสนตรงตามอตั ราปอน (Feed Rate Positioning) “G01”

เปนคําสั่งใหมีดกลึงเคลื่อนท่ีเปนแนวเสนตรง เพ่ือใชในการตัดเฉือนชิ้นงานตามคาอัตราปอน (Feed) ที่

กําหนด จากจุดเร่ิมตนหรือตําแหนงปจจุบันไปยังตําแหนงเปาหมายท่ีตองการ โดยเคลื่อนท่ีเปนเสนตรงใน

แนวแกนใดแกนหน่ึงหรือพรอมกันทั้งสองแกน คําสั่ง G01 นี้จะตองกําหนดอัตราปอนการเคลื่อนที่ของมีดกลึงดวย

เสมอ

รูปแบบคาํ ส่งั : G01 X (U)… Z (W)… F…

G01 : Linear Interpolation กนั ท้ังสอนแกน ดว ยอัตราปอน (มม./รอบ)

รูปแบบคาํ สัง่
N… G01 X….. Z…. F….

ตัวอยา งการใชง าน G01

ตวั อยา งการเขียนโปรแกรมดวยคําส่ัง G01

N10 G00 X20.0 Z5.0 มดี เคลอ่ื นทเี่ ร็วไปท่ี a
N20 G01 Z-10.0 F0.3 มดี เคลอื่ นท่ีตัดเฉือนไปที่ b
N30 X30.0 Z-30.0 มดี เคล่ือนที่ตัดเฉือนไปที่ c
N40 X50.0 มีดเคล่ือนท่ีตัดเฉือนไปที่ d

5.3 คําส่ังเคลือ่ นที่แนวเสนโคง (G02 : โคง ตามเข็มนาฬกิ า (CW) G03 : โคง ทวนเข็มนาฬกิ า (CCW))

เปนคําส่ังใหมีดกลึงเคล่ือนที่เปนสวนโคงหรือเปนวงกลม โดยจะมีลักษณะการเคล่ือนท่ีการเคล่ือนที่ที่
แตกตางกัน ระหวางคําสงั่ G02 กับคําสั่ง G03 ซึง่ ขึน้ อยูกับทศิ ทางการหมนุ

รูปแบบคําสั่ง
G02 X(U).... Z(W).... I…. K…. F….
G03 X(U).... Z(U).... I…. K…. F….

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สตู รเทคโนโลยีช9้นั 3สงู สาขา ช่างควบคมุ เครื่องกลึง CNC ระดับ 1

94

หลกั สตู รการฝกยกระดบั ฝมือ ใบขอมลู
สาขา ชา งควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
(CNC Lathe Operation Basic Course) หัวขอวชิ า การเขยี นโปรแกรม
เครอ่ื งกลงึ CNC 1
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 รหสั วิชา 0920921003
หัวขอ ยอยท่ี 5.3
ตวั อยา งการเคลอ่ื นทเี่ ปน เสนโคง ในงานกลงึ

การทํางานดวยคําส่งั G02 หรือ G03 ทถ่ี ูกตองมขี ั้นตอนการเขียนดงั น้ี
ขั้นท่ี 1. เลือกทิศทางการเคล่ือนทม่ี ดี ในการตัดเฉอื นชนิ้ งาน

คําสง่ั G02 : มดี กลงึ เคลอื่ นทใ่ี นทิศทางตามเขม็ นาฬิกา

คําสัง่ G03 : มีดกลงึ เคลื่อนทีใ่ นทศิ ทางทวนเขม็ นาฬกิ า
คาํ ส่งั G03 : มดี กลึงเคลื่อนทใ่ี นทศิ ทางทวนเขม็ นาฬิกา
หมายเหตุ : ในกรณที ี่มีดกลึงอยดู านหนา ของเครอ่ื งคําส่งั G02 และ G03 จะกลับทิศทางจากปกติ
เอกสารประกอบการฝกึ หลักสูตรเทคโนโลยชี 9นั้ 4สงู สาขา ชา่ งควบคมุ เคร่อื งกลงึ CNC ระดบั 1

95

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชา งควบคุมเครือ่ งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอวชิ า การเขียนโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครื่องกลงึ CNC 1
รหสั หลักสูตร 0920082091001 รหัสวชิ า 0920921003
หัวขอ ยอ ยที่ 5.3

ขั้นท่ี 2. กําหนดคา X และ Z ซึ่งเปนจดุ สดุ ทา ยของสวนโคงของการหมนุ เชน
(1) (2)

N…. G02 X100.0 Z -60.0 ……. N…. G03 X90.0 Z-55.0 …….

ขั้นที่ 3. กําหนดคา I และK ซึ่งเปนระยะทางระหวางจุดปลายมีด ณ จุดเริ่มตนของสวนโคงไปยังจุด

ศนู ยก ลางของวงกลม การพจิ ารณาคา I และ K มีข้ันตอนดงั น้ี

รูปแบบของบลอ็ ก N….. G….. X….. Z…. I….. K…..

1. I เปน ของแนวแกน X , และ K เปนของแนวแกน Z
2. ในการหาคา I และ K จะตอ งพจิ ารณาจากจุดเร่ิมตนเขาหาจุดศูนยก ลางของสวนโคง

3. ระยะ I และ K คือระยะหา งระหวางจดุ S และจุด C เม่ือวดั ขนาดตามแนวแกน X และแกน Z

เอกสารประกอบการฝึก หลักสตู รเทคโนโลยชี 9้นั 5สงู สาขา ช่างควบคุมเคร่ืองกลึง CNC ระดบั 1

96

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอ มลู
สาขา ชา งควบคุมเครอ่ื งกลึง CNC ระดับ 1 (ทฤษฎ)ี
หวั ขอวิชา การเขยี นโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เครื่องกลงึ CNC 1
รหสั หลักสตู ร 0920082091001 รหัสวิชา 0920921003
หัวขอ ยอ ยที่ 5.3

ข้ันท่ี 4. กําหนดเคร่ืองหมายของคา I และ K
ระยะ I และ K ใชร ะบบการวดั แบบตอเนื่องจะมีเครือ่ งหมายเปนบวกหรือลบก็ได มีหลักการพิจารณาดังนี้

ขนั้ ตอนการกําหนดเครื่องหมาย
1. ใหมองจากจดุ S ไปยังจดุ C แลว เติมทิศทางหัวลกู ศรเขาหาจดุ C

= ทิศทางการเคล่ือนทข่ี องมีดกลึง
= แนวการมองเพ่อื กําหนดเคร่ืองหมายของ I และ K

2. ถา เสน SC ไมอยใู นแนวต้ังหรือแนวนอน ทิศทางของลกู ศรตองแตกออกเปน 2 แกน

I=+
K=-

เมอื่ หวั ลูกศรช้ีไป หัวลกู ศรชีไ้ ป ทศิ ทางตางๆ ตาม
ดา นบนซา ย ดา นซา ยและบน ระนาบของแกน

3. เมื่อเปรยี บเทียบหวั ลูกศรของ I และ K กับแกน X และ Z มาตรฐานแลว
ถา ทศิ ทางของลกู ศรช้ีตามแกนของระบบโคออดเิ นท I, K จะเปน +
ถาทศิ ทางของลกู ศรชีท้ วนแกนของระบบโคออดเิ นท I, K จะเปน -

เอกสารประกอบการฝึก หลกั สูตรเทคโนโลยชี 9ัน้ 6สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1

97

หลักสูตรการฝก ยกระดบั ฝมือ ใบขอมูล
สาขา ชา งควบคุมเคร่อื งกลึง CNC ระดบั 1 (ทฤษฎ)ี
หัวขอ วิชา การเขียนโปรแกรม
(CNC Lathe Operation Basic Course) เคร่อื งกลึง CNC 1
รหัสหลกั สตู ร 0920082091001 รหสั วชิ า 0920921003
หวั ขอ ยอยที่ 5.3

ขนั้ ที่ 2. กําหนดคา X และ Z ซง่ึ เปนจดุ สดุ ทา ยของสว นโคง ของการหมนุ เชน

ตวั อยา ง ตัวอยางการกาํ หนดคําสัง่ G02 , G03 , และ I , K และ

เครื่องหมายกํากับ I , K

N… G02 X50.0 Z-44.0 I16.0 K-12.0

สาํ หรับระบบควบคุมซเี อน็ ซสี มัยใหม ไดเ พม่ิ แฟกเตอร R ข้นึ มา

R คอื ระยะรศั มขี องสว นโคง เพ่ือใชแ ทนคา I และ K จะชวยใหการเขียนโปรแกรมสะดวกรวดเร็วข้ึน คา

R อาจเปนบวกหรือลบก็ได ถาสวนโคงนั้นนอยกวาหรือเทากับ 180 องศา คา R จะมีเคร่ืองหมายเปนบวก (+)

และถา เปนสว นโคง มากกวา 180 องศา คา R จะมีเคร่อื งหมายเปนลบ (-)
รูปแบบของคําส่งั
: G02 X (U)..... Z (W)..... R….. F…..
: G03 X (U)..... Z (W)..... R….. F…..

ตัวอยา งการกําหนดคา R E

E

R+ C
C R-

S S

หมายเหตุ : เมื่อมดี กลงึ มีรัศมีปลายมีด จะไดค า R = R1+ r1

R1 = รศั มีของสว นโคง , r1 = รัศมขี องปลายมีดกลึง

เอกสารประกอบการฝกึ หลกั สูตรเทคโนโลยชี 9นั้ 7สูง สาขา ชา่ งควบคมุ เครือ่ งกลึง CNC ระดับ 1