หน่วยที่ 3 พรบ.สิ่งแวดล้อม ป่า และสัตว์สงวน

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๒๐ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

มาตรา ๔๓ ในกรณีท่ีกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิพ้นจากตาแหน่งก่อนวาระ หรือในกรณีที่
คณะรัฐมนตรีแต่งต้ังกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเพิ่มข้ึนในระหว่างที่กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซ่ึงแต่งต้ังไว้แล้ว
ยังมีวาระอยู่ในตาแหน่ง ให้ผู้ซ่ึงได้รับแต่งตั้งแทนตาแหน่งที่ว่างหรือเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเพ่ิมขึ้น
อยู่ในตาแหน่งเท่ากับวาระที่เหลืออยู่ของกรรมการผู้ทรงคุณวฒุ ิซึ่งไดแ้ ตง่ ตัง้ ไวแ้ ล้ว เว้นแต่วาระเหลืออยู่
ไม่ถงึ เกา้ สบิ วนั จะไม่แตง่ ตัง้ กรรมการผู้ทรงคณุ วุฒิแทนกไ็ ด้

มาตรา ๔๔ การประชุมคณะกรรมการต้องมีกรรมการมาประชุมไมน่ ้อยกว่ากึ่งหน่ึงของจานวน
กรรมการท้งั หมด จึงจะเปน็ องค์ประชมุ

ในการประชุมคณะกรรมการ ถ้าประธานกรรมการไม่มาประชุมหรือไม่อาจปฏิบัติหน้าท่ีได้
ให้รองประธานกรรมการเป็นประธานในที่ประชุม ถ้ารองประธานกรรมการไม่มาประชุมหรือไม่อาจ
ปฏบิ ัติหน้าทีไ่ ด้ ให้ท่ปี ระชมุ เลอื กกรรมการคนหนง่ึ เปน็ ประธานในทีป่ ระชมุ

การวนิ ิจฉยั ชขี้ าดของท่ีประชมุ ให้ถือเสียงข้างมาก กรรมการคนหน่ึงให้มีเสียงหนง่ึ ในการลงคะแนน
ถ้าคะแนนเสียงเทา่ กนั ใหป้ ระธานในทีป่ ระชุมออกเสียงเพิ่มขน้ึ อกี เสียงหนึง่ เปน็ เสียงชข้ี าด

มาตรา ๔๕ คณะกรรมการมีหน้าทีแ่ ละอานาจ ดังต่อไปนี้
(๑) พิจารณาใหค้ วามเห็นชอบการกาหนดพื้นท่ีเป็นเขตรักษาพันธุ์สตั ว์ปา่ หรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่า
และการขยายหรือการเพิกถอนเขตรกั ษาพนั ธสุ์ ตั วป์ า่ หรือเขตหา้ มล่าสัตวป์ า่
(๒) เสนอแนะนโยบายและมาตรการที่จาเป็นเพ่ือการคุ้มครองและดแู ลรักษาสภาพธรรมชาติ
ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า และพ้ืนที่ควบคุม
เพอ่ื การจัดการสัตวป์ ่า
(๓) ให้ความเหน็ ชอบแผนแม่บทการบริหารจัดการการอนุรักษ์สัตวป์ ่า เขตรักษาพันธส์ุ ตั วป์ า่
และเขตหา้ มล่าสัตว์ป่า
(๔) กาหนดมาตรการเพิ่มเติมเพ่ือการอนุรักษ์และเพาะพันธุ์สัตว์ปา่ การคา้ สัตวป์ า่ ซากสัตว์ป่า
และผลติ ภณั ฑ์จากซากสตั วป์ ่า และการประกอบกจิ การสวนสัตว์
(๕) พิจารณาให้ความเห็นชอบเกี่ยวกับการออกกฎกระทรวง ระเบียบ หรือประกาศ
ท่ีพระราชบญั ญตั นิ ้ีกาหนดใหต้ อ้ งไดร้ บั ความเหน็ ชอบจากคณะกรรมการ
(๖) ให้คาปรึกษาต่อรัฐมนตรีในเรอื่ งที่เก่ียวกบั สัตว์ป่า และปฏิบัตงิ านอื่นตามที่คณะรฐั มนตรี
หรอื รัฐมนตรีมอบหมาย
(๗) ปฏบิ ัตกิ ารอืน่ ใดตามท่ีกฎหมายกาหนดใหเ้ ปน็ หน้าท่หี รืออานาจของคณะกรรมการ

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๑ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

มาตรา ๔๖ ใหค้ ณะกรรมการมอี านาจแต่งต้ังคณะอนกุ รรมการหรือคณะทางาน เพื่อพิจารณา
หรอื ปฏิบัตกิ ารอย่างหนงึ่ อยา่ งใดตามท่ีคณะกรรมการมอบหมาย

การประชมุ ของคณะอนุกรรมการ ใหน้ าความในมาตรา ๔๔ มาใช้บังคับโดยอนโุ ลม

หมวด ๔
เขตรักษาพันธุ์สัตวป์ า่

สว่ นท่ี ๑
การกาหนดเขตรักษาพนั ธสุ์ ตั วป์ า่

มาตรา ๔๗ เมื่อปรากฏว่าบริเวณพื้นท่ีใดมีสภาพธรรมชาติสมควรต้องอนุรักษ์ไว้ให้เป็น
แหล่งท่ีอยู่อาศัยของสตั ว์ป่าอย่างปลอดภัย และรักษาไวซ้ ึ่งพันธ์สุ ัตว์ป่า ตลอดจนคมุ้ ครองทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม หรือระบบนิเวศให้คงเดิม เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์และคุ้มครองสัตว์ป่า และ
ความหลากหลายทางชีวภาพ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชโดยความเห็นชอบของ
คณะกรรมการเสนอคณะรัฐมนตรีพจิ ารณาให้ความเห็นชอบโดยตราเป็นพระราชกฤษฎกี าและให้มีแผนที่
แสดงแนวเขตน้ันด้วย บริเวณที่กาหนดนเ้ี รยี กวา่ “เขตรักษาพันธ์สุ ตั วป์ า่ ”

เม่อื พระราชกฤษฎกี าตามวรรคหนงึ่ มผี ลใช้บังคบั แลว้ ใหม้ าตรการบงั คับหรือมาตรการคมุ้ ครอง
ในพื้นท่ีดังกล่าวเป็นไปตามที่กาหนดในพระราชบัญญัติน้ี เว้นแต่กฎหมายอ่ืนจะได้กาหนดมาตรการ
ในเร่ืองดงั กล่าวไวไ้ มต่ ่ากวา่ มาตรการท่กี าหนดในพระราชบญั ญตั นิ ้ี

มาตรา ๔๘ พ้ืนที่ที่จะกาหนดให้เป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า ต้องมิได้เป็นที่ดินที่มีหนังสือ
แสดงกรรมสิทธ์ิหรือสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายที่ดินหรือกฎหมายอ่ืนของบุคคลใด เว้นแต่
เปน็ ที่ดนิ ของหนว่ ยงานของรฐั

การกาหนดเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในพื้นที่ท่ีอยู่ในความรับผิดชอบ ดูแลรักษา หรือเป็นของ
หน่วยงานของรัฐ หรือมีหน่วยงานของรัฐได้รับอนุญาตให้มกี ารใช้หรือทาประโยชน์ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ
สตั ว์ป่า และพันธพ์ุ ืชขอความเหน็ จากหน่วยงานของรฐั นน้ั ก่อน

ในการกาหนดให้พื้นที่บริเวณใดเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ให้มีการรับฟังความคิดเห็นและ
การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย ชุมชนท่ีเก่ียวข้อง และประชาชน เพื่อนามาประกอบการพิจารณา
ดาเนินการ ท้งั นี้ ตามประกาศทร่ี ฐั มนตรกี าหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๒ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานุเบกษา

มาตรา ๔๙ ในกรณที ก่ี รมอุทยานแห่งชาติ สัตวป์ า่ และพนั ธพุ์ ืชได้ทาการสารวจพื้นที่ใดแล้ว
เห็นว่ามีความเหมาะสมจะกาหนดเป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าตามมาตรา ๔๗ ให้อธิบดีกรมอุทยาน
แห่งชาติ สตั วป์ า่ และพนั ธพุ์ ืชโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการประกาศเปน็ พื้นท่ีเตรยี มการกาหนด
เปน็ เขตรักษาพันธุส์ ตั วป์ ่าเพอ่ื ให้กรมอทุ ยานแห่งชาติ สตั ว์ป่า และพันธพุ์ ืชเตรียมการกาหนดใหบ้ รเิ วณพ้ืนที่
ดงั กลา่ วเปน็ เขตรักษาพันธุ์สตั ว์ปา่ ตามพระราชบญั ญัตนิ ีต้ ่อไป

ในระหว่างการดาเนนิ การเพื่อกาหนดให้พื้นท่เี ตรยี มการตามวรรคหน่งึ เป็นเขตรกั ษาพันธ์ุสัตวป์ า่
ตามมาตรา ๔๗ ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีมีอานาจควบคุมและคุ้มครองพ้ืนท่ีในพ้ืนท่ีเตรียมการกาหนด
เป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าตามท่ีพระราชบัญญัตินี้กาหนดและตามระเบียบที่อธิบดีก รมอุทยานแห่งชาติ
สตั ว์ป่า และพันธ์ุพชื กาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ และในกรณที ่ีพืน้ ที่เตรียมการกาหนด
เป็นเขตรักษาพันธ์สุ ัตวป์ ่าอยู่ในพื้นท่ีป่าหรือป่าสงวนแหง่ ชาติ ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีมีอานาจกระทาการ
ตามกฎหมายวา่ ดว้ ยปา่ ไมห้ รอื กฎหมายวา่ ดว้ ยป่าสงวนแห่งชาติในพ้ืนทเี่ ตรยี มการดังกล่าวดว้ ย

มาตรา ๕๐ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่จัดให้มีหลักเขต ป้าย เคร่ืองหมายแสดงแนวเขต
เขตรักษาพันธ์ุสตั วป์ ่า และเคร่ืองหมายอื่นที่จาเป็น เพื่อให้ประชาชนทราบว่าเปน็ เขตรกั ษาพันธ์สุ ตั ว์ปา่
และอานวยความสะดวกและให้ความรู้แก่ประชาชน

หลักเกณฑ์ วิธีการ และรูปแบบ ในการจัดให้มีหลักเขต ป้าย เครื่องหมายแสดงแนวเขต
และเครอ่ื งหมายอ่นื ให้เปน็ ไปตามระเบยี บท่ีอธบิ ดีกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สตั วป์ ่า และพนั ธุ์พืชกาหนด

มาตรา ๕๑ การขยายหรือการเพิกถอนเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน
ให้กระทาโดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา และในกรณีท่ีเป็นการขยายหรือเพิกถอนเขตรักษาพันธุ์สัตว์ปา่
บางส่วน ใหม้ ีแผนท่แี สดงแนวเขตที่เปล่ยี นแปลงไปแนบทา้ ยพระราชกฤษฎีกาด้วย

ให้นาความในมาตรา ๔๗ มาตรา ๔๘ มาตรา ๔๙ และมาตรา ๕๐ มาใช้บังคับแก่
การขยายหรือเพกิ ถอนเขตรกั ษาพันธ์ุสัตว์ปา่ โดยอนโุ ลม

สว่ นท่ี ๒
การคมุ้ ครอง บารุง ดแู ล และรกั ษาเขตรักษาพนั ธ์ุสตั ว์ปา่

มาตรา ๕๒ เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครอง บารุง ดูแล และรักษาเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า
ให้จัดให้มีแผนการอนุรักษ์และคุ้มครองพ้ืนท่ีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ปา่ แต่ละแห่งเพื่อเสนออธิบดกี รมอุทยาน
แห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชให้ความเหน็ ชอบ เมื่ออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
ให้ความเห็นชอบแผนการอนุรักษ์และคุ้มครองพื้นท่ีเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าดังกล่าวแล้ว ให้หัวหน้า

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๓ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่มีหน้าท่ีรับผิดชอบในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าน้ันดาเนินการให้เป็นไปตามแผน
การอนุรกั ษ์และคุม้ ครองพนื้ ที่เขตรกั ษาพนั ธุ์สัตวป์ า่ นน้ั

แผนการอนุรักษ์และคุ้มครองพ้ืนที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตามวรรคหน่ึง ต้องสอดคล้องกับ
แผนแม่บทการบริหารจัดการการอนุรักษ์สัตว์ป่าและเขตรกั ษาพันธ์ุสัตวป์ ่า ตามมาตรา ๔๕ (๓) และ
เป็นไปตามหลักเกณฑท์ ี่อธิบดีกรมอทุ ยานแห่งชาติ สัตวป์ า่ และพนั ธ์ุพืชประกาศกาหนด โดยอยา่ งนอ้ ย
ต้องประกอบด้วยการรับฟังความคิดเห็นและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย ชุมชนท่ีเก่ียวข้อง และ
ประชาชนในการจัดทาแผน แนวทางการอนุรักษแ์ ละคุม้ ครองสัตวป์ ่า การดูแลและฟน้ื ฟแู หล่งทอี่ ยูอ่ าศยั
หรือแหลง่ หากนิ ของสตั ว์ป่า การคุ้มครองและดแู ลรักษาสภาพธรรมชาติ ทรัพยากรธรรมชาติ ส่ิงแวดลอ้ ม
ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพในเขตรกั ษาพันธส์ุ ัตวป์ ่านน้ั

มาตรา ๕๓ ห้ามมิใหผ้ ใู้ ดเข้าไปในเขตรักษาพันธ์ุสตั วป์ า่ เวน้ แต่ไดร้ บั อนญุ าตจากพนกั งาน
เจา้ หนา้ ท่ี หรือเปน็ กรณีท่ีพนักงานเจา้ หน้าทห่ี รอื เจ้าพนักงานอื่นใดซ่ึงตอ้ งเข้าไปปฏิบัติการตามหน้าท่ี

ผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าไปในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าต้องปฏิบัติตามระเบียบที่อธิบดีกรมอุทยาน
แห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชกาหนดและคาส่ังของพนักงานเจ้าหน้าท่ีซ่ึงได้ส่ังให้ปฏิบัติโดยชอบด้วย
กฎหมาย

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขการขออนุญาตและการอนุญาตตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไป
ตามระเบยี บท่ีอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สตั ว์ป่า และพนั ธ์ุพชื กาหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๕๔ ภายในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า ห้ามมใิ ห้ผใู้ ดล่าสัตว์ป่า เก็บหรือทาอันตรายแก่
รังของสัตว์ป่า หรือล่อหรือนาสัตว์ป่าออกไป เว้นแต่จะกระทาเพ่ือการสารวจ การศึกษา การวิจัย หรือ
การทดลองทางวิชาการ และไดร้ ับอนญุ าตเป็นหนังสือจากอธิบดีกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สตั วป์ า่ และพนั ธพุ์ ืช

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงอื่ นไขการขออนญุ าตและการอนญุ าต ใหเ้ ปน็ ไปตามระเบียบทอี่ ธบิ ดี
กรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สัตวป์ า่ และพนั ธ์พุ ชื กาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๕๕ ภายในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า ห้ามมิให้ผู้ใดกระทาการอย่างหนึ่งอย่างใด
ดงั ต่อไปนี้

(๑) กระทาให้หลักเขต ป้าย เคร่ืองหมายแสดงแนวเขต หรือเครื่องหมายอื่น ซึ่งพนักงาน
เจา้ หน้าทจี่ ดั ใหม้ ีตามพระราชบัญญตั นิ เ้ี คล่ือนที่ ลบเลอื น เสียหาย สูญหาย หรอื ไรป้ ระโยชน์

(๒) ยึดถอื หรอื ครอบครองที่ดิน ก่อสรา้ ง แผว้ ถาง เผาปา่ หรอื ทาด้วยประการใดให้เสอ่ื มสภาพ
หรอื เปล่ยี นแปลงสภาพธรรมชาตเิ ดมิ

(๓) เปลี่ยนแปลงทางน้าหรือทาให้น้าในลาน้า ลาห้วย หนอง บึง ท่วมท้น เหือดแห้ง
เน่าเสีย หรอื เปน็ พิษ

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๔ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

(๔) ปดิ ก้ันหรือทาให้กีดขวางแก่ทางนา้ หรอื ทางบก
(๕) เก็บหา นาออกไป กระทาด้วยประการใด ๆ ให้เป็นอันตราย หรือทาให้เส่ือมสภาพ
ซึ่งไม้ ดิน หิน กรวด ทราย แร่ ปิโตรเลียม หรือทรัพยากรธรรมชาติอื่น หรือกระทาการอื่นใด
อันส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สง่ิ แวดล้อม ระบบนิเวศ หรอื ความหลากหลายทางชีวภาพ
(๖) ปลกู ตน้ ไมห้ รอื พฤกษชาติอ่ืน ๆ หรอื นาหรือปล่อยสตั วท์ ุกชนิดเข้าไป
เพ่ือประโยชน์ในการสารวจ การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวิชาการ การถ่ายทา
ภาพยนตร์ วีดิทัศน์หรอื สารคดี การถ่ายภาพ การศึกษาธรรมชาติ การบารุงรกั ษาโครงสร้างสาธารณูปโภค
พ้ืนฐาน หรือเพื่อความมั่นคงทางพลังงาน พนักงานเจ้าหน้าที่อาจอนุญาตใหบ้ ุคคลกระทาการตาม (๔)
(๕) หรือ (๖) ได้ภายในบริเวณพื้นท่ีที่กาหนด ทั้งนี้ การกระทานั้นต้องอยู่ในความควบคุมดูแลของ
พนักงานเจ้าหน้าที่ ไม่รบกวนการดารงชีวิตตามธรรมชาติของสัตว์ป่าเกินสมควร และไม่ก่อให้เกิด
ความเสียหายต่อเขตรกั ษาพนั ธ์สุ ตั ว์ปา่ ดว้ ย
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขการขออนุญาตและการอนุญาต และการควบคุมดูแล
ตามวรรคสอง ให้เป็นไปตามระเบียบที่อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชกาหนด
โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ
มาตรา ๕๖ ความในมาตรา ๕๓ มาตรา ๕๔ หรอื มาตรา ๕๕ มใิ หใ้ ชบ้ ังคบั แกก่ ารกระทา
ของพนักงานเจา้ หน้าที่ในกรณีดังต่อไปน้ี
(๑) มีความจาเป็นเร่งด่วนหรอื มีเหตุฉกุ เฉินเพ่ือการปอ้ งกันภยันตรายแกบ่ ุคคลหรอื ชุมชน หรือ
เพื่อรกั ษาสภาพธรรมชาติ ทรัพยากรธรรมชาติ และส่งิ แวดล้อม หรอื เพอ่ื ป้องกันภัยพบิ ัตอิ ันเป็นสาธารณะ
เม่ือพนักงานเจ้าหน้าที่กระทาการใดแล้วให้รายงานต่ออธบิ ดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธพ์ุ ืช
เพอ่ื ทราบโดยมชิ ักช้า
(๒) เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครอง ดูแลรักษา หรือบารุงเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า หรือการสารวจ
การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวิชาการ หรือเพ่ืออานวยความสะดวกในการศึกษาธรรมชาติ
หรือเพ่ืออานวยความปลอดภัย หรือใหค้ วามรู้แก่ประชาชนโดยทว่ั ไป
การดาเนินการของพนักงานเจ้าหนา้ ท่ีตาม (๑) พนักงานเจ้าหน้าทีอ่ าจร้องขอให้เจ้าหน้าท่อี น่ื
ของรฐั หรือบุคคลอ่ืนชว่ ยเหลอื ในการกระทาดังกลา่ วก็ได้ และให้รายงานการกระทาต่ออธบิ ดีกรมอทุ ยาน
แห่งชาติ สตั วป์ ่า และพันธ์ุพืชเพ่อื ทราบ และให้ถอื วา่ การกระทาของเจ้าหนา้ ทอ่ี ่ืนของรัฐหรือบคุ คลอ่ืน
เปน็ การกระทาของพนกั งานเจ้าหน้าทตี่ ามพระราชบัญญตั ินี้

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๒๕ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

การกระทาของพนักงานเจ้าหน้าท่ีตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง ให้เป็นไปตามระเบียบที่อธิบดี
กรมอุทยานแหง่ ชาติ สัตว์ป่า และพนั ธพ์ุ ชื กาหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๕๗ เพื่อให้การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติเป็นไปอย่างสมดุลและย่ังยืน
หากพื้นท่ีเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าแห่งใดมีศักยภาพเหมาะสมเพียงพอในการเก็บหา หรือใช้ประโยชน์จาก
ทรัพยากรธรรมชาติบางชนิดที่เกิดทดแทนได้อย่างย่ังยืน และหัวหน้าเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าเห็นว่า
การเก็บหาหรือใช้ประโยชนจ์ ากทรัพยากรธรรมชาติน้นั ภายในบริเวณพน้ื ทที่ ่กี าหนดไมส่ รา้ งความเสยี หาย
ต่อระบบนิเวศ สภาพธรรมชาติ และสตั ว์ป่า หัวหน้าเขตรักษาพนั ธสุ์ ตั วป์ า่ โดยการมสี ่วนรว่ มของชุมชน
ในท้องถิ่นท่ีเกี่ยวข้องอาจพิจารณาศึกษาจัดทาโครงการใช้ประโยชน์จากทรัพยา กรธรรมชาติน้ัน
ตามหลักวิชาการ วัฒนธรรม และวิถีชุมชน เสนอต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ
เม่ือคณะกรรมการให้ความเห็นชอบโครงการน้ันแล้ว อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
จึงจะอนุญาตให้ดาเนินการตามโครงการดังกล่าวได้ ท้ังน้ี การอนุญาตให้ดาเนินโครงการต้องคานึงถึงชนิด
ประเภท จานวนหรือปริมาณของทรัพยากรธรรมชาติที่อนุญาตให้เก็บหาหรือใช้ประโยชน์ ห้วงเวลา
ดาเนินการ มาตรการตรวจสอบและควบคุมผลกระทบ และการฟน้ื ฟสู ภาพพ้นื ที่หรอื ทรพั ยากรธรรมชาติ

หลักเกณฑ์ วธิ ีการ และเงื่อนไขการศึกษาจัดทาโครงการ การอนญุ าต การเก็บหาหรือการใช้
ประโยชนจ์ ากทรัพยากรธรรมชาติ ให้เป็นไปตามระเบียบที่อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตวป์ ่า และพนั ธ์ุพืช
กาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

หมวด ๕
เงนิ คา่ บรกิ ารหรอื เงินค่าตอบแทน

มาตรา ๕๘ เพ่ือประโยชน์ในการรักษาสภาพการเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและ
ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ความปลอดภยั ความสะอาด ความเป็นระเบียบเรยี บร้อย การให้บรกิ าร
และการอานวยความสะดวกด้านต่าง ๆ ในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่า กรมอุทยาน
แหง่ ชาติ สตั ว์ป่า และพนั ธุ์พชื จะเรยี กเก็บค่าบริการหรือคา่ ตอบแทนสาหรับการน้ันกไ็ ด้

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการเรียกเก็บและการยกเว้นค่าบริการหรอื ค่าตอบแทน และ
อัตราค่าบริการหรือค่าตอบแทนตามวรรคหนง่ึ ให้เป็นไปตามระเบยี บท่ีอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า
และพนั ธุพ์ ืชกาหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

เงินค่าบริการหรือเงินค่าตอบแทนที่ได้รับตามมาตราน้ี ให้จัดทารายงานทางการเงินและ
ผลการปฏบิ ัตงิ านประจาปีเสนอต่อคณะกรรมการ และเผยแพรใ่ ห้ประชาชนรบั ทราบ

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๒๖ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

มาตรา ๕๙ เงินที่เรียกเก็บได้ตามมาตรา ๕๘ และเงินท่ีมีผู้บริจาค ไม่ต้องนาส่งคลัง
เป็นรายได้แผ่นดิน และให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชเก็บรักษาไว้เป็นเงินเพื่อการอนุรักษ์
ฟื้นฟู และบารงุ รักษาเขตรกั ษาพันธสุ์ ัตวป์ า่ หรอื เขตห้ามลา่ สัตวป์ า่ เพ่อื การอนรุ กั ษส์ ัตว์ป่าและรักษาไว้
ซ่ึงแหล่งท่ีอยู่อาศัยหรือแหล่งหากินของสัตว์ป่า หรือเพ่ือการช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบ
จากสัตวป์ า่

มาตรา ๖๐ เงินตามมาตรา ๕๙ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชนาไป
ใชจ้ ่ายเพือ่ กจิ การ ดังต่อไปนี้

(๑) ค่าใช้จ่ายเพ่ือการบริหารจัดการการอนุรักษ์สัตว์ป่า เขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า หรือ
เขตหา้ มล่าสัตวป์ ่า ให้เปน็ ไปตามแผนแมบ่ ทที่คณะกรรมการกาหนดตามมาตรา ๔๕ (๓)

(๒) การคุ้มครอง ดูแล บารุงรักษา หรือฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม
ในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า หรือพื้นท่ีซ่ึงคณะกรรมการเห็นชอบให้เป็นพ้ืนที่
เตรียมการกาหนดเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่า ตลอดจนเป็นเงินช่วยเหลือและอุดหนุน
กจิ การใดทเี่ ก่ียวกับการสนบั สนนุ ส่งเสรมิ และรักษาทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ มในเขตนั้น

(๓) การบารุงรักษาสถานที่ หรือการจัดหาสิ่งจาเป็นหรือเป็นประโยชน์ต่อการอานวย
ความสะดวก ความปลอดภยั การให้ความรู้ การศึกษาธรรมชาตขิ องประชาชน

(๔) ค่าใช้จ่ายในการทาลาย ร้ือถอน ย้ายส่ิงปลูกสร้างหรือต้นไม้ ที่มีผู้กระทาความผิด
ตามมาตรา ๘๒ (๓)

(๕) การคุ้มครอง ดูแล รักษา หรือช่วยเหลือสัตว์ป่าที่พนักงานเจ้าหน้าที่ยึดไว้หรือสัตว์ป่า
ท่ีตกเป็นของแผ่นดินตามพระราชบัญญัติน้ีหรือตามคาพิพากษาของศาล หรือสัตว์ป่าท่ีมีผู้ทอดท้ิง หรือ
สตั วป์ ่าทพ่ี กิ าร บาดเจบ็ ป่วย ออ่ นแอ

(๖) การฝึกอบรม การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวิชาการของพนักงานเจ้าหน้าท่ี
หรอื เจา้ หนา้ ทท่ี ปี่ ฏิบตั ิงานดา้ นสัตวป์ า่ และการอนุรกั ษ์สตั ว์ปา่

(๗) เงินสวัสดิการหรือเงินช่วยเหลือให้แก่พนักงานเจ้าหน้าท่ี เจ้าหน้าท่ี หรืออาสาสมัคร
ที่ได้รับอันตราย บาดเจ็บ เสียชีวิต หรือเป็นเงินช่วยเหลือในการต่อสู้คดีจากการปฏิบัติหน้าที่ใน
การคุ้มครอง ดูแลรักษาเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า หรือพ้ืนท่ีซึ่งคณะกรรมการเห็นชอบ
ให้เตรียมการกาหนดเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่า หรือจากการปฏิบัติหน้าท่ี
ตามพระราชบัญญัตนิ ้ี

(๘) การช่วยเหลือเยียวยาผูท้ ีไ่ ดร้ ับผลกระทบจากสตั วป์ า่

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๒๗ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

การใช้จ่ายเงินตามมาตราน้ี ให้เป็นไปตามระเบยี บทอี่ ธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และ
พันธ์ุพืชกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๖๑ การนาส่งและการเก็บรักษาเงินตามมาตรา ๕๙ ให้เป็นไปตามระเบียบ
ทีอ่ ธบิ ดีกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สตั วป์ า่ และพันธพ์ุ ืชกาหนดโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลงั

หมวด ๖
เขตห้ามลา่ สัตวป์ า่

มาตรา ๖๒ บริเวณพื้นที่ใดท่ีมิได้เป็นท่ีดินท่ีมีหนังสือแสดงกรรมสิทธ์ิหรือสิทธิครอบครอง
ตามประมวลกฎหมายท่ดี ินหรอื กฎหมายอืน่ ของบุคคลใด เว้นแต่เปน็ ท่ีดนิ ของหน่วยงานของรฐั สมควร
อนุรกั ษ์ไวใ้ ห้เป็นแหลง่ ทีอ่ ยู่อาศยั หรอื แหลง่ หากินของสัตวป์ า่ ชนดิ ใดหรอื ประเภทใด รฐั มนตรีโดยความเหน็ ชอบ
ของคณะกรรมการจะกาหนดให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าชนิดหรือประเภทนั้นได้ โดยทาเป็นประกาศใน
ราชกจิ จานเุ บกษาและใหม้ ีแผนท่แี สดงแนวเขตนน้ั ด้วย

เมื่อประกาศตามวรรคหนง่ึ มีผลใช้บังคับแล้ว ให้มาตรการบังคับหรือมาตรการคุม้ ครองในพ้นื ที่
ดังกล่าวเป็นไปตามที่กาหนดในพระราชบัญญัติน้ี เว้นแต่กฎหมายอื่นจะได้กาหนดมาตรการในเรื่อง
ดังกล่าวไว้ไม่ตา่ กวา่ มาตรการท่ีกาหนดในพระราชบญั ญตั ิน้ี

ให้นาความในมาตรา ๔๘ วรรคสองและวรรคสาม มาใช้บังคับแก่การกาหนดเขตหา้ มล่าสัตวป์ ่า
โดยอนุโลม

มาตรา ๖๓ ในกรณีท่ีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชจะกาหนดให้พื้นท่ีใด
เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามมาตรา ๖๒ หรือขยายเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามมาตรา ๖๔ ให้นาความใน
มาตรา ๔๙ มาใชบ้ ังคับแก่การกาหนดให้พ้ืนทีด่ ังกล่าวเปน็ พนื้ ทเ่ี ตรยี มการกาหนดเปน็ เขตหา้ มลา่ สตั วป์ า่
โดยอนุโลม

มาตรา ๖๔ การขยายหรือการเพกิ ถอนเขตห้ามลา่ สัตวป์ า่ ไมว่ ่าทั้งหมดหรอื บางส่วน ให้กระทา
โดยประกาศของรฐั มนตรีโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ และในกรณีท่ีเป็นการขยายหรอื เพกิ ถอน
เขตหา้ มลา่ สตั ว์ปา่ บางสว่ น ให้มีแผนทแี่ สดงแนวเขตท่เี ปลย่ี นแปลงไปแนบท้ายประกาศด้วย

ให้นาความในมาตรา ๔๘ วรรคสองและวรรคสาม มาใช้บงั คับแก่การขยายเขตหา้ มลา่ สัตวป์ า่
โดยอนุโลม

มาตรา ๖๕ ให้นาความในมาตรา ๕๐ มาใช้บังคับแก่การจัดให้มีหลักเขต ป้าย หรือ
เครอ่ื งหมายแสดงแนวเขตเขตหา้ มล่าสัตว์ปา่ โดยอนโุ ลม

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๘ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

มาตรา ๖๖ ภายใต้บังคับมาตรา ๖๗ ในกรณีที่การกาหนดเขตห้ามล่าสัตว์ป่าแห่งใด
ครอบคลุมบริเวณสถานที่ที่ใช้ในราชการ หรือใช้เพ่ือสาธารณประโยชน์หรือประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน
หน่วยงานของรัฐและประชาชนยังคงมีสิทธิเข้าใช้ประโยชน์ในพ้ืนท่ีท่ีเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าน้ันได้
ตามแผนการอนุรักษ์และคุ้มครองพื้นท่ีเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามมาตรา ๖๘ ท้ังน้ี ในกรณีท่ีการใช้ประโยชน์
ดังกล่าวจะก่อให้เกิดผลกระทบรุนแรงต่อสัตว์ป่าท่ีห้ามล่าหรือระบบนิเวศของเขตห้ามล่าสัตว์ป่ านั้น
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอานาจส่ังให้งดเว้นการกระทาดังกล่าวหรือส่ังให้ออกไปจากเขตห้ามล่าสัตว์ป่าได้
เปน็ คราว ๆ ไป

มาตรา ๖๗ เม่ือได้มีประกาศของรฐั มนตรีกาหนดเขตหา้ มล่าสัตวป์ า่ ชนิดหรอื ประเภทใดแลว้
ห้ามมใิ ห้ผ้ใู ดกระทาการ ดังต่อไปน้ี

(๑) ล่าสัตว์ป่าชนิดหรือประเภทน้ัน หรือเก็บหรือทาอันตรายแก่รังของสัตว์ป่านั้น เว้นแต่
จะกระทาเพื่อการสารวจ การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวชิ าการ และได้รบั อนุญาตเป็นหนงั สอื
จากอธบิ ดีกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สตั ว์ปา่ และพันธพุ์ ืช

(๒) ตดั โค่น แผ้วถาง เผา ทาลาย ต้นไม้หรอื พฤกษชาตอิ ่ืน หรือทาลาย ทาให้เส่ือมสภาพ
ขุด เก็บ ซึ่งแร่ ดิน หิน กรวด ทราย ลูกรัง ของป่า หรือทรัพยากรธรรมชาติใด ๆ หรือเลี้ยงสัตว์
หรือปล่อยสัตว์หรือสัตว์ป่า หรือเปล่ียนแปลงทางน้า หรือทาให้น้าในลาน้า ลาห้วย หนอง บึง ท่วมท้น
หรือเหือดแห้ง เป็นพิษหรือเป็นอันตรายต่อสัตว์ป่า เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดี
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช หรือเมื่ออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช
ไดป้ ระกาศอนญุ าตไว้เป็นคราว ๆ ในเขตห้ามล่าสตั ว์ปา่ แหง่ หน่งึ แห่งใดโดยเฉพาะ

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขออนุญาตและการอนุญาตตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไป
ตามระเบยี บทอี่ ธบิ ดีกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สัตวป์ ่า และพนั ธ์ุพืชกาหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่การกระทาของพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าพนักงานอ่ืนใดทีม่ ี
ความจาเป็นต้องปฏิบัติการเพ่ือประโยชน์ในการสารวจ การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวิชาการ
หรือการคุ้มครอง รักษาหรือช่วยเหลือสัตว์ป่า แต่ต้องปฏิบัติตามระเบียบที่อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ
สัตวป์ ่า และพนั ธพุ์ ชื กาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๖๘ เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครอง บารุง ดูแล และรักษาเขตห้ามล่าสัตว์ป่า
ให้หัวหน้าเขตห้ามล่าสัตว์ป่าจัดให้มีแผนการอนุรักษ์และคุ้มครองพื้นท่ีเขตห้ามล่าสัตว์ป่า เพื่อเสนอ
อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชให้ความเห็นชอบ เม่ืออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ
สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชให้ความเห็นชอบแผนการอนุรกั ษ์และคุ้มครองพ้ืนท่ีเขตห้ามล่าสัตวป์ ่าดังกล่าวแลว้

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๒๙ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

ให้หัวหน้าเขตห้ามล่าสัตว์ป่าที่มีหน้าที่รับผิดชอบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าน้ันดาเนินการให้เป็นไปตามแผน
การอนุรกั ษแ์ ละคุ้มครองพ้นื ที่เขตห้ามลา่ สตั วป์ ่านั้น

แผนการอนรุ ักษ์และคุ้มครองพน้ื ทีเ่ ขตหา้ มลา่ สตั วป์ า่ ตามวรรคหน่ึงตอ้ งสอดคลอ้ งกับแผนแมบ่ ท
การบริหารจดั การการอนุรักษ์สัตว์ป่าและเขตหา้ มล่าสตั ว์ปา่ ตามมาตรา ๔๕ (๓) และเปน็ ไปตามหลักเกณฑ์
ท่ีอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชกาหนด โดยอย่างน้อยต้องประกอบด้วยแนวทาง
การอนุรักษ์และคุ้มครองสัตว์ป่าและแหล่งท่ีอยู่อาศัยหรือแหล่งหากินของสัตว์ป่า การดูแลควบคุมและ
ปอ้ งกันผลกระทบจากการใช้ประโยชน์ในพืน้ ที่ทม่ี ีหน่วยงานของรัฐใชป้ ระโยชน์ หรอื เปน็ ทีส่ าธารณประโยชน์
หรือประชาชนใชป้ ระโยชนร์ ว่ มกนั ในเขตห้ามลา่ สตั วป์ ่านนั้

มาตรา ๖๙ เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์และคุ้มครองสัตว์ป่าในเขตห้ามล่าสัตว์ป่า
ให้พนกั งานเจา้ หนา้ ทม่ี ีหน้าที่ ดงั ต่อไปน้ี

(๑) ดูแลรกั ษาฟน้ื ฟูสัตว์ป่า แหล่งทอ่ี ย่อู าศยั และแหลง่ หากนิ ของสตั วป์ า่ ใหเ้ กดิ ความยั่งยนื
(๒) ติดตามและเฝ้าระวังเพ่ือกาหนดมาตรการในการป้องกันหรือแก้ไขผลกระทบที่เกิดจาก
สัตวป์ า่
(๓) ใหค้ วามรแู้ ก่ประชาชนในการอนุรกั ษ์และคมุ้ ครองสัตวป์ า่
มาตรา ๗๐ ในกรณีมีความจาเป็นอย่างย่ิงเพ่ือประโยชน์ในการจัดการกับสัตว์ป่าที่อยู่นอก
เขตรักษาพันธสุ์ ตั ว์ป่าหรอื เขตห้ามล่าสัตวป์ ่าที่กอ่ ใหเ้ กดิ ผลกระทบหรือสร้างความเดอื ดร้อนตอ่ ประชาชน
หรือเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าชนิดท่ีใกล้สูญพันธ์ุหรือมีความสาคัญต่อระบบนิเวศเป็นอย่างย่ิง ให้อธิบดี
มีอานาจกาหนดให้บริเวณดังกล่าวเป็นพื้นที่ควบคุมเพ่ือการจัดการสัตว์ป่าชนิดหรือประเภทนั้นได้
โดยประกาศในราชกิจจานเุ บกษาและมีแผนท่แี สดงแนวเขตแนบท้ายประกาศด้วย
ประกาศกาหนดพ้ืนท่ีควบคุมเพ่ือการจัดการสัตว์ป่าตามวรรคหนึง่ ให้กาหนดระยะเวลาเรมิ่ ต้น
และสิ้นสุดให้ชัดเจน โดยต้องไม่เกินสองปี และในกรณีมีความจาเป็น อธิบดีอาจประกาศขยาย
ระยะเวลาการกาหนดพื้นที่ควบคุมเพื่อการจดั การสัตว์ป่าได้คราวละไม่เกินหน่ึงร้อยแปดสิบวันโดยประกาศ
ในราชกจิ จานเุ บกษา
ในพ้ืนที่ควบคุมเพือ่ การจัดการสัตวป์ ่า ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีมีอานาจเข้าไปดูแลรกั ษาพ้ืนท่ี และ
กาหนดมาตรการควบคุมหรอื ออกคาสัง่ ห้ามกระทากิจกรรมใด ๆ ในพ้นื ทค่ี วบคุมเพื่อการจัดการสตั วป์ า่ นน้ั ได้
ตามความจาเป็นและเหมาะสม และหากพื้นที่ดังกล่าวมีผู้มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองอยู่โดยชอบ
ดว้ ยกฎหมาย ใหอ้ ธิบดีดาเนนิ การใหม้ กี ารจา่ ยคา่ เสยี หายหรอื คา่ ชดเชยแก่ผู้นน้ั ด้วย

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๓๐ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขการจ่ายค่าเสียหายหรือค่าชดเชยตามวรรคสาม ให้เป็นไป
ตามระเบียบท่อี ธิบดีกาหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

หมวด ๗
การใชป้ ระโยชนค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพ

มาตรา ๗๑ ผู้ใดเก็บ จัดหา หรือรวบรวมพันธ์ุไม้ พันธ์ุสัตว์ป่า หรือส่วนหน่ึงส่วนใด
ของพันธุ์ไมห้ รือพันธสุ์ ัตวป์ ่าดังกล่าว รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า หรอื
เขตห้ามล่าสัตว์ป่า เพ่ือการศึกษาหรือวิจัย จะต้องได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าท่ีตามระเบียบ
ที่อธบิ ดกี รมอุทยานแหง่ ชาติ สตั วป์ ่า และพนั ธ์ุพชื กาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

การแบ่งปนั ผลประโยชน์จากผลการศกึ ษาวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพในเขตรักษาพันธุส์ ัตว์ป่า
หรือเขตห้ามล่าสตั วป์ า่ ให้เปน็ ไปตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการนั้น

หมวด ๘
การควบคมุ และพนกั งานเจา้ หนา้ ท่ี

มาตรา ๗๒ ความในมาตรา ๑๒ มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่งและวรรคสอง มาตรา ๑๕
มาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ มาตรา ๑๙ มาตรา ๒๒ มาตรา ๒๓ มาตรา ๒๕ มาตรา ๒๗ มาตรา ๒๘
และมาตรา ๓๒ มิให้นามาใช้บังคับแก่การดาเนินการของพนักงานเจ้าหน้าที่ เพื่อประโยชน์ในการสารวจ
การศึกษา การวิจัย หรือการทดลองทางวิชาการ การคุ้มครองสัตว์ป่า การบาบัดเยียวยาสัตว์ป่า
การป้องกันหรือแก้ไขภยันตรายแก่ประชาชนหรือสัตว์ หรือเพ่ือส่งเสริมการเพาะพันธ์ุสัตว์ป่า หรือ
เพื่อส่งเสริมกิจการสวนสัตว์ ท้ังน้ี ต้องปฏิบัติตามระเบียบท่ีอธิบดีกาหนดโดยความเห็นชอบของ
คณะกรรมการ

มาตรา ๗๓ เพอื่ ประโยชนใ์ นการสารวจ การศึกษา การวิจยั หรือการทดลองทางวชิ าการ
การคุ้มครองสัตว์ป่า การบาบัดเยียวยาสัตว์ป่า การป้องกันหรือแก้ไขภยันตรายแก่ประชาชนหรือสัตว์
หรือเพื่อส่งเสริมการเพาะพันธุ์สัตว์ป่า หรือเพื่อส่งเสริมกิจการสวนสัตว์ มิให้นาความในมาตรา ๑๒
มาตรา ๑๔ วรรคหนึ่งและวรรคสอง มาตรา ๑๕ มาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ มาตรา ๑๙ มาตรา ๒๘
และมาตรา ๓๒ มาใช้บงั คบั แก่

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๓๑ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

(๑) การดาเนินการของหน่วยงานของรัฐตามภารกิจของหน่วยงานของรัฐ ซึ่งได้รับอนุญาต
เป็นหนังสือจากอธิบดี ทั้งน้ี หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขออนุญาตและการอนุญาต ให้เป็น
ตามระเบยี บท่ีอธบิ ดกี าหนดโดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

(๒) การดาเนนิ การของเจ้าหนา้ ท่ีตามภารกิจของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ โดยต้อง
ปฏบิ ัติตามระเบียบทอี่ ธบิ ดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ังกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๗๔ ในกรณีท่ีการดาเนินการของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๒ เป็นไป
เพือ่ ประโยชน์แก่การส่งเสริมกจิ การเพาะพันธสุ์ ัตวป์ า่ ตามมาตรา ๒๘ หรอื กจิ การสวนสัตว์ตามมาตรา ๓๓
ให้พนักงานเจา้ หนา้ ทเ่ี รียกเก็บค่าใชจ้ ่าย ค่าบริการ หรือคา่ ตอบแทน และราคาสัตวป์ ่า ตามอตั ราทกี่ าหนด
ในระเบียบซ่ึงอธิบดกี าหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๗๕ ในกรณีท่ีบุคคลใดประสงคจ์ ะให้พนกั งานเจา้ หนา้ ทป่ี ฏิบัติการตามพระราชบญั ญตั นิ ี้
นอกเวลาราชการหรือนอกสถานที่ทาการโดยปกติไม่ว่าในหรือนอกประเทศ ให้ย่ืนคาขอต่อพนักงาน
เจ้าหน้าที่และจะตอ้ งจา่ ยค่าเบ้ียเล้ียงให้แก่พนกั งานเจ้าหน้าทผี่ ู้ปฏิบัตงิ านเท่าอัตราของทางราชการ รวมทง้ั
ต้องจ่ายค่าพาหนะเดินทางและค่าใช้จ่ายอื่นให้แก่พนักงานเจ้าหน้าท่ีเท่า ที่จาเป็นและใช้จ่ายจริงใน
การปฏบิ ัติงานดว้ ย

การย่ืนคาขอ การกาหนดค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าพาหนะเดินทาง และค่าใช้จ่ายอ่ืนตามวรรคหน่ึง
ให้เปน็ ไปตามหลกั เกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขที่กาหนดในกฎกระทรวง

มาตรา ๗๖ เม่ือปรากฏว่าผู้รับใบอนุญาตหรือใบรับรองผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
พระราชบัญญัตินี้ หรือกฎกระทรวงหรือระเบียบที่ออกตามพระราชบัญญัตินี้ หรือเง่ือนไขท่ีกาหนดไว้
ในใบอนุญาตหรือใบรับรอง หรือไม่ปฏิบัติตามคาสั่งของพนักงานเจ้าหน้าท่ีซ่ึงส่ังตามพระราชบัญญัติน้ี
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอานาจออกคาสั่งเป็นหนังสือให้ผู้รับใบอนุญาตหรือใบรับรอง แก้ไขหรือปฏิบัติ
ใหถ้ ูกตอ้ งภายในระยะเวลาท่กี าหนด

มาตรา ๗๗ ให้อธบิ ดมี อี านาจส่ังพักใช้ใบอนุญาตหรือใบรับรอง เม่อื ปรากฏว่าผู้รับใบอนุญาต
หรือใบรับรองไมป่ ฏบิ ัติตามทพี่ นกั งานเจา้ หนา้ ท่ีมคี าสง่ั ตามมาตรา ๗๖

คาส่งั พักใช้ใบอนญุ าตหรอื ใบรับรองตามวรรคหนึ่ง ใหม้ กี าหนดเวลาครัง้ ละไม่เกนิ เก้าสบิ วันนับแต่
วันที่แจง้ ใหผ้ ู้รบั ใบอนุญาตหรอื ใบรบั รองทราบ โดยอธิบดจี ะเพกิ ถอนคาสัง่ พกั ใชใ้ บอนญุ าตหรือใบรบั รอง
ก่อนครบกาหนดก็ได้ เม่ือเหตุในการออกคาสั่งพกั ใชใ้ บอนุญาตหรือใบรบั รองสน้ิ สุดลง

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๓๒ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานุเบกษา

มาตรา ๗๘ ให้อธิบดีมีอานาจเพิกถอนใบอนุญาตหรือใบรับรองได้ เม่ือปรากฏว่าผู้รับ
ใบอนุญาตหรือใบรับรองฝ่าฝืนคาสั่งพักใช้ใบอนุญาตหรือใบรับรอง หรือไม่แก้ไขหรือปฏิบัติให้ถูกต้อง
ภายในระยะเวลาที่อธิบดีกาหนด หรือผู้รับใบอนุญาตเคยถูกส่ังพักใช้ใบอนุญาตหรือใบรับรองและ
ได้กระทาการอนั เป็นเหตใุ ห้ตอ้ งถกู พักใช้ใบอนุญาตหรอื ใบรับรองตามมาตรา ๗๖ อีกภายในหนง่ึ ปี

มาตรา ๗๙ ในกรณีที่อธิบดีมีคาส่ังเพิกถอนใบอนุญาตหรือใบรับรอง ถ้าผู้ถูกเพิกถอน
ใบอนุญาตหรือใบรับรองมีสัตว์ป่าสงวน สัตว์ป่าคุ้มครอง สัตว์ป่าควบคุม หรือซากสัตว์ป่าดังกล่าว
ไว้ในครอบครองตามใบอนญุ าตหรือใบรบั รองทถ่ี ูกเพกิ ถอนนนั้ ให้ดาเนนิ การอย่างหนง่ึ อยา่ งใดดงั ต่อไปน้ี
ให้เสรจ็ ส้ินภายในหนึ่งปนี ับแต่วันท่ถี ูกเพกิ ถอนใบอนุญาตหรอื ใบรบั รอง

(๑) จาหนา่ ย จา่ ย หรอื โอนสัตว์ปา่ สงวน สัตวป์ ่าคมุ้ ครอง สัตว์ปา่ ควบคมุ หรือซากสัตวป์ า่
ดังกล่าว ให้แก่ผู้รับใบอนุญาตจัดต้ังและประกอบกิจการสวนสัตว์ตามมาตรา ๓๓ หรือสวนสัตว์
ทหี่ นว่ ยงานของรฐั จดั ต้ังตามหน้าที่

(๒) จาหน่าย จ่าย หรือโอนสัตว์ป่าคุ้มครองท่ีเพาะพันธ์ุได้ตามมาตรา ๘ หรือสัตว์ป่า
ควบคุม หรือซากสัตว์ปา่ ดังกลา่ ว ให้แก่ผู้ดาเนนิ กจิ การเพาะพันธุ์สตั วป์ ่าตามมาตรา ๒๘

(๓) กรณีท่ีประสงค์จะดาเนินกิจการเพาะพันธุ์สัตว์ป่าคุ้มครองที่เพาะพันธุ์ได้ตามมาตรา ๘
หรอื สัตว์ป่าควบคุม ให้ย่ืนคาขอรบั ใบอนุญาตตามมาตรา ๒๘

(๔) กรณีทป่ี ระสงคจ์ ะครอบครองสตั วป์ า่ คมุ้ ครองท่เี พาะพันธุ์ได้ตามมาตรา ๘ หรอื ซากสัตวป์ ่า
ดังกลา่ ว ให้ย่ืนคาขอรับใบอนุญาตตามมาตรา ๑๘

(๕) กรณที ีป่ ระสงค์จะครอบครองสัตว์ป่าควบคุมหรือซากสัตว์ป่าดังกลา่ ว ใหแ้ จง้ การครอบครอง
ตามมาตรา ๑๙

ในกรณีที่ผถู้ กู เพิกถอนใบอนุญาตหรอื ใบรบั รองดาเนินการไมแ่ ล้วเสร็จภายในกาหนดระยะเวลา
ตามวรรคหนงึ่ และประสงค์จะสง่ มอบสัตวป์ า่ หรอื ซากสัตวป์ ่าทเ่ี หลืออยแู่ กก่ รมอทุ ยานแห่งชาติ สตั วป์ า่
และพันธุ์พืช หรือกรมประมง ให้นาความในมาตรา ๑๖ มาใช้บังคับโดยอนุโลม เมื่อกรมอุทยาน
แห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หรือกรมประมง ได้รับมอบสัตว์ป่าหรือซากสัตว์ป่าดังกล่าวแล้ว
ให้ดาเนนิ การให้เปน็ ไปตามระเบียบท่อี ธบิ ดีกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๘๐ ใบอนุญาตหรือใบรับรองท่ีออกตามพระราชบัญญัติน้ี ให้ใช้ได้ตามระยะเวลา
ทก่ี าหนดไวใ้ นใบอนุญาตหรือใบรับรอง ถา้ ผู้รบั ใบอนุญาตหรอื ใบรับรองประสงค์จะขอตอ่ อายุใบอนญุ าตหรือ
ใบรับรอง ให้ย่ืนคาขอต่ออายใุ บอนญุ าตหรอื ใบรับรองภายในเก้าสิบวนั ก่อนใบอนุญาตหรอื ใบรับรองเดมิ
ส้ินอายุ เมื่อได้ย่ืนคาขอแล้วให้ดาเนินการตามใบอนุญาตหรือใบรับรองเดิมต่อไปได้จนกว่าผู้มีอานาจ
อนญุ าตจะมีคาสง่ั ไมต่ ่ออายุใบอนุญาตหรือใบรับรอง

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๓๓ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

ในกรณีที่ผู้มีอานาจอนุญาตมีคาสั่งไม่ต่ออายุใบอนุญาตหรือใบรับรอง ถ้าผู้รับใบอนุญาตหรือ
ใบรับรองมีสัตว์ป่าสงวน สัตว์ป่าคุ้มครอง สัตว์ป่าควบคุม หรือซากสัตว์ป่าดังกล่าวไว้ในครอบครอง
ตามใบอนุญาตหรือใบรับรองท่ีไม่ได้รับการต่ออายุใบอนุญาตน้ัน ให้ดาเนินการอย่างหน่ึงอย่างใด
ตามมาตรา ๗๙ วรรคหนึ่ง ให้เสร็จสิ้นภายในหน่ึงปีนับแต่วันที่ผู้มีอานาจอนุญาตมีคาส่ังไม่ต่ออายุ
ใบอนญุ าตหรอื ใบรบั รอง และใหน้ าความในมาตรา ๗๙ วรรคสอง มาใช้บงั คบั ในกรณที ผ่ี รู้ บั ใบอนุญาต
หรือใบรบั รองดาเนนิ การไมแ่ ลว้ เสรจ็ ภายในระยะเวลาทก่ี าหนดโดยอนโุ ลม

มาตรา ๘๑ ในการปฏิบัติหน้าท่ีตามพระราชบัญญัติน้ี ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีมีหน้าท่ีและ
อานาจ ดังต่อไปน้ี

(๑) มีหนังสือเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคา หรือให้ส่งเอกสารหรือหลักฐานท่ีเกี่ยวข้องมา
เพ่อื ประกอบการพจิ ารณาดาเนนิ การตามพระราชบัญญตั นิ ้ี

(๒) เขา้ ไปในสถานประกอบการหรือสถานทีใ่ ด ๆ ในเวลาระหว่างพระอาทติ ยข์ ึน้ ถงึ พระอาทิตยต์ ก
หรือในเวลาทาการของสถานประกอบการหรือสถานที่น้ันเพ่ือตรวจสอบและควบคุมให้การเป็นไป
ตามพระราชบัญญัตนิ ้ี

(๓) ตรวจค้นสถานท่ีหรือยานพาหนะใด ๆ ในเวลาระหว่างพระอาทิตย์ข้ึนถึงพระอาทิตย์ตก
หรือในเวลาทาการของสถานทีน่ ั้น ในกรณีทม่ี ีเหตุอนั ควรสงสัยว่ามีการกระทาความผดิ ตามพระราชบัญญัติน้ี
และมีเหตุอันควรเช่ือไดว้ ่าหากเนิน่ ช้ากวา่ จะเอาหมายคน้ มาไดจ้ ะมกี ารยักย้าย ซกุ ซ่อน สง่ หรอื นาออก
นอกราชอาณาจักร หรือทาลายทรัพย์สนิ วตั ถุ สิ่งของ หรอื เอกสารที่เก่ียวข้องกับการกระทาความผิด

(๔) ยึดหรืออายัดสัตว์ป่า ซากสัตว์ปา่ ผลิตภัณฑ์จากซากสัตวป์ า่ เอกสารหรือหลกั ฐานหรอื
วัตถุใด ๆ ท่ีเก่ียวข้องกับการกระทาความผิดตามพระราชบัญญตั นิ ้ี เพ่ือประโยชน์ในการตรวจสอบหรือ
ดาเนินคดี

เมื่อตรวจค้น หรือยึดหรืออายัดตาม (๓) หรือ (๔) แล้ว ถ้ายังดาเนินการไม่แล้วเสร็จ
จะกระทาตอ่ ไปในเวลากลางคืนหรือนอกเวลาทาการของสถานท่นี ้ันก็ได้

มาตรา ๘๒ ในกรณีทมี่ กี ารกระทาฝา่ ฝนื หรอื ไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัตแิ ห่งพระราชบญั ญัติน้ี
ให้พนักงานเจา้ หน้าทม่ี หี น้าที่และอานาจ ดังตอ่ ไปนี้

(๑) ส่ังให้ผู้หน่ึงผู้ใดงดเว้นการกระทาใด ๆ หรือสั่งให้ออกไปจากเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือ
เขตหา้ มล่าสตั ว์ป่า

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๓๔ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

(๒) ส่ังเป็นหนังสือให้ผู้กระทาความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ รื้อถอน นาเคลื่อนท่ี
ย้ายออกไป แก้ไข หรือทาประการอ่ืนใดแก่ส่ิงปลูกสร้าง สิ่งที่เป็นอันตรายแก่สัตว์ป่า หรือส่ิงท่ีทาให้
เสื่อมสภาพ หรือส่ิงทเ่ี ป็นอนั ตรายในเขตรักษาพันธุส์ ัตวป์ า่ หรือเขตห้ามลา่ สตั วป์ ่า

(๓) ยึด ทาลาย รือ้ ถอน แกไ้ ข หรือทาประการอ่นื เมือ่ ผกู้ ระทาความผิดไมป่ ฏบิ ตั ติ าม (๒)
หรอื ไม่ปรากฏตวั ผู้กระทาความผิด หรือรตู้ วั ผกู้ ระทาความผิดแต่หาตัวไม่พบ

(๔) ดาเนินการอย่างหน่ึงอย่างใดตามที่เห็นสมควร ทั้งน้ี เพื่อป้องกันหรือบรรเทาความเสียหาย
แก่เขตรกั ษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือเขตห้ามลา่ สตั ว์ป่าในกรณที ม่ี ีเหตฉุ กุ เฉิน

มาตรา ๘๓ พนักงานเจ้าหน้าที่ตาแหน่งใดหรือระดับใดจะมีอานาจตามที่ได้กาหนดไว้
ในมาตรา ๘๑ และมาตรา ๘๒ ท้ังหมดหรือแต่บางส่วน หรือจะต้องได้รับอนุมัติจากบุคคลใด
กอ่ นดาเนนิ การ รวมทั้งวธิ ีการปฏิบัตหิ น้าที่ และคุณสมบตั ขิ องพนกั งานเจา้ หน้าทแี่ ต่ละตาแหนง่ หรือแต่ละ
ระดับ ให้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีประกาศกาหนด ทั้งน้ี ในการปฏิบัติหน้าท่ีให้ทาเอกสารมอบหมายไว้
ประจาตวั พนกั งานเจ้าหนา้ ทผ่ี ู้ไดร้ บั มอบหมายนน้ั เพื่อแสดงตอ่ บคุ คลท่เี ก่ยี วข้อง

มาตรา ๘๔ ในการปฏิบัติหน้าท่ีตามพระราชบัญญัตินี้ ให้พนักงานเจ้าหน้าท่ีแสดง
บตั รประจาตวั พนักงานเจา้ หนา้ ทีต่ ่อบุคคลทเี่ กยี่ วข้อง

บัตรประจาตัวตามวรรคหน่ึง ใหเ้ ป็นไปตามแบบทีร่ ัฐมนตรปี ระกาศกาหนด
มาตรา ๘๕ เพื่อประโยชน์ในการจับกุมผู้กระทาความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ ให้พนักงาน
เจ้าหน้าท่เี ป็นพนกั งานฝ่ายปกครองหรอื ตารวจตามประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา
มาตรา ๘๖ ในการจัดการแก่สัตว์ป่าที่พนักงานเจ้าหน้าที่ยึดไว้ หรือสัตว์ป่าที่ตกเป็น
ของแผ่นดินตามพระราชบัญญัตินี้หรือตามคาพิพากษาของศาล หรือสัตว์ป่าที่มีผู้ทอดท้ิง หรือสัตว์ป่า
ท่ีพิการ บาดเจ็บ ป่วย อ่อนแอ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีหน้าท่ีช่วยเหลือ ดูแล รักษา จาหน่าย
ปล่อยสู่ธรรมชาติ ส่งคืนถ่ินกาเนิด โอน ทาลาย เอาไว้ใช้ในราชการ หรือจัดการอย่างหนึ่งอย่างใดแก่
สตั วป์ า่ นัน้ ก็ได้
ในการชว่ ยเหลือ ดูแล หรือรักษาสตั วป์ ่าของพนกั งานเจ้าหน้าที่ตามวรรคหน่ึง อาจส่งสตั ว์ปา่ นัน้
ให้ไปอยู่ในความดูแลรักษาของสวนสัตว์ สถานพยาบาลสัตว์ตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาลสัตว์
สถานสงเคราะห์สัตว์ตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ หรือ
สถานท่ีท่ีจัดไว้สาหรับใช้เลี้ยงดู ดูแล รักษาสัตว์ป่าซ่ึงได้ข้ึนทะเบียนกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า
และพันธพ์ุ ืช หรอื กรมประมง แลว้ แตก่ รณี ก็ได้

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๓๕ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

ถ้าความปรากฏภายหลังว่า สัตว์ป่าท่ีได้ยึดไว้ตามวรรคหน่ึงมิใช่ทรัพย์สินท่ีเกี่ยวข้องกับ
การกระทาความผิด ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช หรือกรมประมง แล้วแต่กรณี
คืนทรัพย์สินนนั้ ถา้ ไมอ่ าจคนื ได้ ให้ชดใช้ราคาทรพั ยส์ ินน้ันตามราคาสตั ว์ป่าตามระเบยี บท่อี ธบิ ดกี าหนด
โดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการตามมาตรา ๗๔

ในการดาเนินการตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง และหลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไข
การข้ึนทะเบียน และการเพิกถอนการข้ึนทะเบียนสถานที่ท่ีจัดไว้สาหรับใช้เลี้ยงดู ดูแล รักษาสัตว์ป่า
ให้เป็นไปตามระเบียบทีอ่ ธิบดกี าหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

หมวด ๙
บทกาหนดโทษ

มาตรา ๘๗ ผู้ใดกระทาการหรืองดเว้นกระทาการไม่ว่าจงใจหรือประมาทเลินเล่อโดยมิชอบ
ด้วยกฎหมาย และกอ่ ให้เกดิ ความเสียหายแก่ทรพั ยากรธรรมชาตใิ นเขตรกั ษาพนั ธสุ์ ตั วป์ ่าหรอื เขตหา้ มลา่
สัตว์ป่า ผู้นั้นต้องชดใช้ค่าเสียหายตามมูลค่าของทรัพยากรธรรมชาติท่ีถูกทาลาย สูญหาย หรือ
เสยี หายไปนนั้

ค่าเสียหายตามวรรคหน่ึง ให้หมายความรวมถึงค่าใช้จ่ายในการฟ้ืนฟูทรัพยากรธรรมชาติ
ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชวี ภาพน้นั ด้วย

หลักเกณฑ์ในการคานวณมูลค่าของทรัพยากรธรรมชาติตามวรรคหน่ึง ให้เป็นไปตามระเบียบ
ท่ีอธิบดีกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

เพื่อประโยชน์แห่งมาตราน้ี ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชเป็นผู้เสียหายใน
การฟ้องคดี

มาตรา ๘๘ ให้นาความในมาตรา ๘๗ มาใช้บังคับแก่ผู้กระทาการล่าสัตว์ป่าสงวนหรือ
สัตว์ป่าคุ้มครองท่ีอยู่นอกเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหรือนอกเขตห้ามล่าสัตว์ป่าโดยอนุโลม เว้นแต่เป็นกรณี
การกระทาตามมาตรา ๑๓

เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช หรือกรมประมง
แล้วแตก่ รณี เปน็ ผูเ้ สียหายในการฟ้องคดี

มาตรา ๘๙ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๒ หรือมาตรา ๒๙ ถ้ากระทาต่อสัตว์ป่าคุ้มครอง
ซากสัตว์ป่าคุ้มครอง หรือผลิตภัณฑ์จากซากสัตว์ป่าคุ้มครอง ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกินสิบปี หรือ
ปรับไม่เกนิ หนึ่งล้านบาท หรือท้งั จาทงั้ ปรบั

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๓๖ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๒ มาตรา ๒๒ วรรคหน่ึง หรือมาตรา ๒๙ ถ้ากระทาต่อสัตว์ป่าสงวน
ซากสตั วป์ า่ สงวน หรอื ผลิตภณั ฑ์จากซากสัตวป์ า่ สงวน ต้องระวางโทษจาคกุ ตงั้ แตส่ ามปถี ึงสิบหา้ ปี หรือ
ปรับต้งั แต่สามแสนบาทถงึ หนึง่ ลา้ นหา้ แสนบาท หรอื ทั้งจาทงั้ ปรบั

มาตรา ๙๐ ผใู้ ดฝา่ ฝืนหรอื ไมป่ ฏบิ ตั ติ ามมาตรา ๑๔ มาตรา ๑๘ วรรคหนงึ่ มาตรา ๑๙
วรรคหน่ึง หรือฝ่าฝืนมาตรการควบคุมหรือคาสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๐ วรรคสาม
ตอ้ งระวางโทษจาคกุ ไมเ่ กนิ หนึง่ ปี หรอื ปรับไม่เกนิ หนงึ่ แสนบาท หรอื ทง้ั จาท้ังปรบั

มาตรา ๙๑ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๕ วรรคหนึ่ง หรือไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงท่ีออก
ตามมาตรา ๑๘ วรรคสอง มาตรา ๒๒ วรรคสาม มาตรา ๒๓ วรรคสี่ มาตรา ๒๘ วรรคสอง
มาตรา ๓๐ วรรคสอง หรือมาตรา ๓๓ วรรคส่ี หรือไม่ปฏิบัติตามระเบียบท่ีออกตามมาตรา ๑๙
วรรคสอง หรือมาตรา ๒๕ วรรคสอง หรอื ไม่ปฏิบัตติ ามมาตรา ๒๗ ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกนิ หกเดือน
หรือปรับไม่เกนิ หา้ หมื่นบาท หรอื ทง้ั จาทง้ั ปรับ

มาตรา ๙๒ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๗ มาตรา ๕๔ วรรคหน่ึง หรือมาตรา ๕๕ (๓)
ต้องระวางโทษจาคกุ ไมเ่ กินห้าปี หรอื ปรบั ไมเ่ กินห้าแสนบาท หรือทั้งจาทั้งปรบั

มาตรา ๙๓ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๓ วรรคหนึ่ง หรือมาตรา ๓๒ วรรคสอง หรือ
ฝ่าฝืนมาตรา ๓๒ วรรคสาม ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกินสิบปี หรือปรับไม่เกินหน่ึงล้านบาท หรือทั้งจา
ท้ังปรับ

มาตรา ๙๔ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๕ วรรคหนึ่ง หรือมาตรา ๓๐ วรรคหน่ึง
ตอ้ งระวางโทษจาคุกไมเ่ กินส่ีปี หรือปรับไมเ่ กินสีแ่ สนบาท หรือทัง้ จาทงั้ ปรับ

มาตรา ๙๕ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๘ วรรคหน่ึง หรือมาตรา ๓๓ วรรคหนึ่ง หรือ
ฝ่าฝืนมาตรา ๕๕ (๑) ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจา
ทั้งปรบั

มาตรา ๙๖ ผู้ใดฝา่ ฝนื มาตรา ๕๓ วรรคหน่งึ ตอ้ งระวางโทษจาคุกไมเ่ กินสามเดอื น หรอื
ปรับไมเ่ กินสามหมนื่ บาท หรือทัง้ จาทั้งปรบั

มาตรา ๙๗ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามระเบียบหรือคาส่ังของพนักงานเจ้าหน้าท่ีตามมาตรา ๕๓
วรรคสอง ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึง่ แสนบาท

มาตรา ๙๘ ผู้ใดไม่อานวยความสะดวกแกพ่ นักงานเจ้าหนา้ ท่ตี ามมาตรา ๘๑ ต้องระวางโทษ
ปรับไมเ่ กินสองหม่นื บาท

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๓๗ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานุเบกษา

มาตรา ๙๙ ผู้ใดยึดถือหรือครอบครองท่ีดิน ก่อสร้าง แผ้วถาง เผาป่า หรือกระทาด้วย
ประการใด ๆ ให้เส่ือมสภาพหรือเปลี่ยนแปลงสภาพธรรมชาติไปจากเดิมในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า
อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๕๕ (๒) ต้องระวางโทษจาคุกต้งั แต่สี่ปีถึงยี่สิบปี หรือปรับตั้งแตส่ ่ีแสนบาทถึง
สองลา้ นบาท หรือทั้งจาท้ังปรบั

ในกรณีความผิดตามวรรคหนึ่ง ถ้าได้กระทาในพ้ืนที่ลุ่มน้าช้ันท่ี ๑ หรือพ้ืนท่ีลุ่มน้าช้ันที่ ๒
ตามท่ีคณะรัฐมนตรีกาหนด หรือพื้นที่เปราะบางของระบบนิเวศหรือความหลากหลายทางชีวภาพ
ผกู้ ระทาตอ้ งระวางโทษหนกั กว่าโทษทีก่ ฎหมายบญั ญตั ิไว้ในวรรคหนึ่งก่ึงหนึ่ง

มาตรา ๑๐๐ ผู้ใดเก็บหา นาออกไป กระทาด้วยประการใด ๆ ให้เป็นอันตราย หรือ
ทาให้เสื่อมสภาพซ่ึงไม้ ดิน หิน กรวด ทราย แร่ ปิโตรเลียม หรือทรัพยากรธรรมชาติอื่น หรือ
กระทาการอื่นใดอันส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ ส่ิงแวดล้อม ระบบนิเวศ หรือความหลากหลาย
ทางชีวภาพ ในเขตรักษาพันธ์ุสตั วป์ า่ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๕๕ (๕) ต้องระวางโทษจาคุกไมเ่ กนิ ห้าปี
หรอื ปรบั ไม่เกนิ หา้ แสนบาท หรือท้ังจาทงั้ ปรับ

ในกรณีความผิดตามวรรคหน่ึง ถ้าเป็นการกระทาแก่ทรัพยากรธรรมชาติท่ีสามารถเกิดใหม่
ทดแทนไดต้ ามฤดกู าลและมมี ูลค่ารวมกนั ไมเ่ กินสองพันบาท ผูก้ ระทาต้องระวางโทษปรบั ไมเ่ กินหา้ พันบาท

ในกรณีความผิดตามวรรคหน่ึง ถ้าเป็นการกระทาท่ีได้ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ไม้ท่ีเป็นต้น
หรือเป็นท่อนอย่างใดอย่างหน่ึงหรือทั้งสองอย่างรวมกันเกินยี่สิบต้นหรือท่อน หรือรวมปริมาตรไม้เกิน
สล่ี ูกบาศก์เมตร ผกู้ ระทาต้องระวางโทษจาคกุ ตั้งแต่สปี่ ีถงึ ยส่ี บิ ปี และปรบั ตงั้ แต่สีแ่ สนบาทถงึ สองล้านบาท

มาตรา ๑๐๑ ผใู้ ดฝา่ ฝนื มาตรา ๕๕ (๔) ต้องระวางโทษจาคุกไมเ่ กนิ สองปี หรือปรับไม่เกนิ
สองแสนบาท หรือทัง้ จาท้ังปรับ

มาตรา ๑๐๒ ผูใ้ ดฝา่ ฝืนมาตรา ๕๕ (๖) ตอ้ งระวางโทษปรบั ไม่เกนิ สองหมนื่ บาท
ในกรณีความผิดตามวรรคหน่ึง ถ้าเป็นการนาหรือปล่อยสัตว์ท่ีเป็นอันตรายหรอื ก่อให้เกิดผลกระทบ
ต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรงในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่านั้น ผู้กระทาต้องระวางโทษจาคุกไม่เกินหน่ึงปี หรือ
ปรับไมเ่ กนิ หนึง่ แสนบาท หรือท้งั จาทงั้ ปรับ
มาตรา ๑๐๓ ผูใ้ ดฝ่าฝืนมาตรา ๖๗ (๑) หรอื (๒) ต้องระวางโทษจาคกุ ไม่เกนิ เจด็ ปี หรอื
ปรับไม่เกนิ เจด็ แสนบาท หรอื ทัง้ จาทงั้ ปรับ
ในกรณีท่ีการฝ่าฝืนมาตรา ๖๗ (๒) เป็นการกระทาแก่ทรพั ยากรธรรมชาติทีส่ ามารถเกิดใหม่
ทดแทนไดต้ ามฤดูกาลและมมี ลู ค่ารวมกันไม่เกนิ สองพันบาท ผกู้ ระทาตอ้ งระวางโทษปรบั ไม่เกินหา้ พนั บาท

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๓๘ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

มาตรา ๑๐๔ ผใู้ ดไมป่ ฏิบตั ิตามคาสงั่ ของพนกั งานเจา้ หนา้ ที่ตามมาตรา ๘๒ (๑) ตอ้ งระวางโทษ
จาคกุ ไม่เกินหกเดือน หรือปรบั ไมเ่ กินห้าหมืน่ บาท หรือท้ังจาทั้งปรับ

นอกจากตอ้ งระวางโทษตามวรรคหน่ึงแล้ว ผูน้ น้ั ตอ้ งระวางโทษปรับอกี วันละไม่เกนิ หน่งึ หม่ืนบาท
จนกวา่ จะไดป้ ฏบิ ัตใิ หถ้ ูกต้อง

มาตรา ๑๐๕ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามคาส่ังของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๘๒ (๒) ต้องระวางโทษ
จาคกุ ต้งั แตห่ น่ึงปีถงึ สามปี หรือปรับไม่เกนิ สามแสนบาท หรือท้ังจาทง้ั ปรบั

นอกจากต้องระวางโทษตามวรรคหนึ่งแล้ว ผนู้ น้ั ยังต้องระวางโทษปรับอีกวนั ละไมเ่ กนิ หน่ึงหมนื่ บาท
จนกว่าจะได้ปฏิบตั ิใหถ้ กู ตอ้ ง

มาตรา ๑๐๖ บรรดาความผิดที่มีโทษปรับสถานเดียวหรือโทษจาคุกไม่เกินหน่ึงปี ให้อธิบดี
หรอื ผูซ้ ึง่ อธิบดีมอบหมายมอี านาจเปรียบเทยี บไดต้ ามระเบยี บทร่ี ฐั มนตรกี าหนด

เมื่อผู้ต้องหาได้ชาระเงินค่าปรับตามจานวนท่ีเปรียบเทียบภายในสามสิบวันนับแ ต่วันที่มี
การเปรยี บเทยี บแล้ว ให้ถอื ว่าคดเี ลิกกันตามบทบัญญัติแหง่ ประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความอาญา

เงินค่าปรับทีไ่ ด้รับตามมาตราน้ีไมต่ ้องนาส่งคลังเปน็ รายได้แผ่นดนิ และให้กรมอทุ ยานแหง่ ชาติ
สัตว์ปา่ และพนั ธ์ุพืชเก็บรักษาไว้เปน็ เงนิ ตามมาตรา ๕๙

มาตรา ๑๐๗ ในการดาเนินคดีอาญาแก่ผู้ฝ่าฝืนพระราชบัญญัตินี้ เม่ือพนักงานอัยการ
ยืน่ ฟอ้ งคดอี าญา ใหเ้ รียกคา่ เสียหายตามมาตรา ๘๗ หรือมาตรา ๘๘ ไปในคราวเดียวกนั

มาตรา ๑๐๘ ในกรณีท่ีมีผู้นาจับผู้กระทาความผิดตามพระราชบัญญัตนิ ้ี ให้พนักงานอัยการ
ร้องขอต่อศาล และให้ศาลมีอานาจสั่งจ่ายเงินสินบนนาจับแก่ผู้นาจับเป็นจานวนไม่เกินกึ่งหน่ึงของ
จานวนเงินค่าปรับตามคาพิพากษาโดยจ่ายจากเงินค่าปรับท่ีชาระต่อศาล ถ้าผู้กระทาความผิดไม่ชาระ
เงินค่าปรับหรือชาระไม่ถึงจานวนที่จะต้องจ่ายค่าสินบนนาจับได้ครบถ้วน ให้จ่ายเงินสินบนนาจับที่ยัง
จะตอ้ งจ่ายจากเงินค่าขายของกลางท่ีศาลส่งั ให้รบิ ถ้ายังขาดอยู่อกี กใ็ ห้เป็นพบั ไป

ในกรณีทีม่ ผี นู้ าจบั หลายคน ให้แบ่งเงนิ สินบนนาจับให้คนละเท่า ๆ กัน
การจา่ ยเงินสนิ บนนาจบั น้นั จะจ่ายได้เมือ่ คดีถงึ ทสี่ ุดแลว้
มาตรา ๑๐๙ บรรดาไม้ ซากสัตว์ป่า หรือทรัพยากรธรรมชาติอื่นใดท่ีมีอยู่ในเขตรักษา
พันธ์ุสัตว์ป่าหรอื เขตหา้ มล่าสัตวป์ ่าที่บุคคลไดม้ าจากการกระทาความผิด หรือซากสัตว์ป่าหรอื ผลิตภัณฑ์
จากซากสัตว์ป่าท่ีได้มาจากการกระทาความผิดตามพระราชบัญญัติน้ี อาวุธ เครื่องมือ เครื่องใช้
สง่ิ ปลูกสรา้ ง อปุ กรณ์ สตั ว์พาหนะ ยานพาหนะ หรือเคร่อื งจกั รกลใด ๆ ท่ไี ด้ใช้ในการกระทาความผดิ
หรอื มีไวเ้ พ่ือใชก้ ระทาความผดิ ตามมาตรา ๕๕ (๑) (๒) (๓) (๔) (๕) หรอื (๖) หรอื มาตรา ๖๗ (๑)

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๓๙ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานุเบกษา

หรือ (๒) ให้ริบเสียทั้งสิ้น โดยไม่ต้องคานึงว่าเป็นของผู้กระทาความผิดและมีผู้ถูกลงโทษ
ตามคาพพิ ากษาของศาลหรอื ไม่

ให้พนักงานอัยการร้องขอให้ศาลส่ังริบทรัพย์สินตามวรรคหนึ่ง และเมื่อพนักงานอยั การได้ร้อง
ขอตอ่ ศาลแล้วใหพ้ นกั งานเจา้ หน้าทปี่ ดิ ประกาศ ณ ทว่ี ่าการอาเภอ ทท่ี าการกานนั ทที่ าการผู้ใหญบ่ ้าน
และที่ทาการองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินที่เกิดเหตุ ท้ังนี้ ไม่ว่าในคดีดังกล่าวจะปรากฏตัวบุคคล
ซึง่ อาจเช่ือวา่ เป็นเจา้ ของหรือไม่กต็ าม ในกรณีท่ีปรากฏหลักฐานวา่ มีบคุ คลเป็นเจ้าของทรพั ยส์ ินดังกล่าว
ให้ส่งประกาศดังกล่าวทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปยังภูมิลาเนาของเจ้าของทรัพย์สินน้ัน เพ่ือให้
บคุ คลซ่งึ อา้ งว่าเปน็ เจ้าของมาย่ืนคาขอเขา้ มาในคดกี ่อนมคี าพิพากษาของศาลชน้ั ต้น

ในกรณีทีไ่ มม่ ผี ู้ใดอ้างตวั เป็นเจา้ ของก่อนมีคาพิพากษาของศาลช้นั ตน้ หรือมเี จ้าของแตเ่ จ้าของ
ไม่สามารถพิสูจน์ให้ศาลเชื่อได้ว่าตนไม่มีโอกาสทราบหรือไม่มีเหตุอันควรสงสัยว่าจะมีการนาทรัพย์สิน
ดังกล่าวไปใช้ในการกระทาความผิด อีกท้ังตนได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรแล้วที่จะป้องกันมิให้มี
การกระทาความผดิ เช่นนั้นเกดิ ขึน้ หรือไม่สามารถพิสจู นใ์ ห้ศาลเชือ่ ได้ว่าตนไมม่ โี อกาสทราบหรอื ไม่มีเหตุ
อนั ควรสงสัยว่าจะมีการนาทรพั ยส์ ินดังกล่าวไปใช้ในการกระทาความผดิ ตามพระราชบัญญัตนิ ้ี ใหศ้ าลสง่ั
ริบทรัพย์สินดังกล่าวได้เมื่อพ้นกาหนดสามสิบวันนับแต่วันแรกของวันท่ีปิดประกาศ ในกรณีที่ปรากฏ
หลักฐานว่ามีบุคคลเป็นเจ้าของทรัพย์สินให้นับแต่วันที่เจ้าของทรัพย์สินได้รับหรือถือว่าได้รับไปรษณีย์
ลงทะเบยี นตอบรับดงั กลา่ วตามวรรคสอง และในกรณีนม้ี ิใหน้ ามาตรา ๓๖ แหง่ ประมวลกฎหมายอาญา
มาใชบ้ งั คบั

มาตรา ๑๑๐ ในกรณผี ู้กระทาความผิดตามพระราชบัญญตั นิ ีเ้ ปน็ นิตบิ ุคคล ถา้ การกระทาผดิ นน้ั
เกิดจากการสั่งการหรือการกระทาของกรรมการ หรอื ผ้จู ัดการ หรอื บุคคลใดซ่งึ รบั ผดิ ชอบในการดาเนินงาน
ของนิติบุคคลนั้น หรือในกรณีที่บุคคลดังกล่าวมีหน้าที่ต้องส่ังการหรือกระทาการและละเว้นไม่ส่ังการ
หรือไม่กระทาการจนเป็นเหตุให้นิติบุคคลน้ันกระทาความผิด ผู้นั้นต้องรับโทษตามที่บัญญัติไว้สาหรับ
ความผิดนน้ั ๆ ด้วย

บทเฉพาะกาล

มาตรา ๑๑๑ ในวาระเริ่มแรก ให้คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าประกอบด้วย
กรรมการโดยตาแหน่งตามมาตรา ๓๙ ปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้ไปพลางก่อนจนกว่าจะได้มี
การแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าซ่ึงต้องไม่เกินหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่
วนั ทีพ่ ระราชบัญญตั ินี้ใช้บงั คับ

เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๔๐ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

มาตรา ๑๑๒ ให้สัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎกระทรวงที่ออกตามพระราชบัญญัติสงวนและ
คุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัตินี้จนกว่าจะมีกฎกระทรวง
ตามมาตรา ๗ ใชบ้ งั คบั

ให้สัตว์ป่าคุ้มครองชนิดที่เพาะพันธุ์ได้ตามกฎกระทรวงท่ีออกตามพระราชบัญญัติสงวนและ
คมุ้ ครองสัตวป์ ่า พ.ศ. ๒๕๓๕ เปน็ สตั ว์ปา่ คมุ้ ครองที่เพาะพันธไ์ุ ด้ตามพระราชบญั ญัตินี้จนกว่าจะมีประกาศ
ของรัฐมนตรีตามมาตรา ๘ ใช้บังคบั

ให้สัตว์ป่าชนิดท่ีรัฐมนตรีประกาศกาหนดห้ามนาเข้าหรือส่งออกตามมาตรา ๒๓ วรรคหน่ึง
แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ปา่ พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นสัตว์ป่าควบคุมตามพระราชบัญญัตินี้
จนกวา่ จะมปี ระกาศของรฐั มนตรีตามมาตรา ๙ ใชบ้ ังคับ

มาตรา ๑๑๓ ผู้ใดมวี าฬบรูดา้ (Balaenoptera edeni) วาฬโอมูระ (Balaenoptera omurai)
เต่ามะเฟือง (Dermochelys coriacea) และปลาฉลามวาฬ (Rhincodon typus) หรือซากสัตว์ปา่ สงวน
ดังกล่าวไว้ในความครอบครองอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ผู้นั้นแจ้งรายการเก่ียวกับชนิด
และจานวนของสัตวป์ า่ สงวนหรอื ซากสตั วป์ า่ สงวนดงั กลา่ วตอ่ พนกั งานเจา้ หน้าทภี่ ายในเก้าสบิ วันนบั แตว่ นั ท่ี
พระราชบญั ญัตินใ้ี ช้บังคับ และเมอ่ื พนักงานเจา้ หน้าทไ่ี ดร้ บั แจง้ ไว้แล้ว ให้ปฏบิ ตั ดิ งั ต่อไปนี้

(๑) สาหรับวาฬบรูด้า (Balaenoptera edeni) วาฬโอมูระ (Balaenoptera omurai)
เต่ามะเฟือง (Dermochelys coriacea) และปลาฉลามวาฬ (Rhincodon typus) หากผู้ครอบครอง
ประสงค์จะครอบครองสัตว์ป่าสงวนน้ันต่อไป ให้อธิบดีกรมประมงพิจารณาออกใบอนุญาตครอบครอง
สัตว์ป่าสงวนชั่วคราวแก่ผู้ครอบครองสัตว์ป่าสงวนน้ัน ทั้งนี้ โดยคานึงถึงสวัสดิภาพและความปลอดภยั
ของสัตว์น้ันเป็นสาคัญ และผู้รับใบอนุญาตครอบครองสัตว์ป่าสงวนช่ัวคราวจะจาหน่าย จ่าย หรือ
โอนสัตว์ป่าสงวนต่อไปไม่ได้ เว้นแต่โดยการตกทอดทางมรดก แต่หากไม่ประสงค์จะครอบครอง
สัตว์ป่าสงวนต่อไป ให้ผู้ครอบครองจาหน่าย จ่าย หรือโอนสัตว์ป่าสงวนดังกล่าวให้แก่ผู้รับใบอนุญาต
จัดต้ังและประกอบกิจการสวนสัตว์ตามมาตรา ๓๓ หรือสวนสัตว์ที่หน่วยงานของรัฐจัดต้ังตามหน้าที่
ให้เสร็จส้ินภายในหน่ึงร้อยแปดสิบวันนับแต่วันท่ีได้แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ และเมื่อสิ้นระยะเวลา
ดังกล่าวแล้ว ยังมีสัตวป์ ่าสงวนเหลืออยู่ในความครอบครองอีกเท่าใด ให้ถือว่าผู้ครอบครองสัตว์ป่าสงวนน้นั
ยินยอมให้ตกเป็นของแผ่นดิน และให้ผู้นั้นส่งมอบสัตว์ป่าสงวนให้แก่กรมประมงเพ่ือนาไปดาเนินการ
ตามระเบียบท่อี ธิบดกี รมประมงกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๔๑ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

(๒) สาหรับซากของวาฬบรดู า้ (Balaenoptera edeni) วาฬโอมรู ะ (Balaenoptera omurai)
เตา่ มะเฟอื ง (Dermochelys coriacea) และปลาฉลามวาฬ (Rhincodon typus) ให้อธิบดีกรมประมง
พิจารณาออกใบรับรองการครอบครองซากสัตว์ปา่ สงวนให้แก่ผ้คู รอบครองเพ่ือครอบครองซากสัตวป์ ่าสงวน
ดังกล่าวต่อไปได้ แต่จะจาหน่าย จ่าย หรือโอนให้แก่ผู้อ่ืนมิได้ เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจาก
อธิบดีกรมประมงหรอื โดยการตกทอดทางมรดก

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแจ้งและการรับแจ้ง การออกใบอนุญาตครอบครอง
สัตว์ป่าสงวนช่วั คราว การออกใบรบั รองการครอบครองซากสัตวป์ ่าสงวน อายุใบอนุญาตหรือใบรบั รอง
การครอบครองสัตวป์ ่าสงวนหรอื ซากสตั วป์ ่าสงวน การตอ่ อายใุ บอนญุ าตหรือใบรับรอง การโอนใบอนุญาต
หรือใบรับรอง การออกใบแทนใบอนุญาตหรือใบรับรอง ให้เป็นไปตามระเบียบที่อธบิ ดีกรมประมงกาหนด
โดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการ

มาตรา ๑๑๔ ให้บรรดาเขตรักษาพันธ์สุ ัตว์ปา่ หรอื เขตห้ามล่าสัตวป์ ่าตามพระราชบัญญัติสงวน
และคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ ท่ีมีอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัติน้ีใช้บังคับ เป็นเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า
หรอื เขตห้ามลา่ สัตว์ปา่ ตามพระราชบัญญัตนิ ้ี

มาตรา ๑๑๕ บรรดาการดาเนินการใดเก่ียวกับการเตรียมการเพ่ือกาหนดเป็นเขตรักษา
พันธุ์สัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าซ่ึงได้กระทาไปแล้วในข้ันตอนใดก่อนวันท่ีพระราชบัญญัติน้ีใช้บังคับ
ให้เป็นอันใช้ได้เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้ แต่การดาเนินการในขั้นตอนต่อไปให้ปฏิบัติ
ตามพระราชบญั ญัติน้ี

มาตรา ๑๑๖ บรรดากฎกระทรวง ระเบียบ ประกาศ หรอื คาสัง่ ท่ีออกตามพระราชบัญญัติ
สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ ที่ใช้บังคับอยู่ก่อนวันท่ีพระราชบัญญัติน้ีใช้บังคับ ให้ยังคง
ใช้บังคับได้ต่อไปเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้ ทั้งนี้ จนกว่าจะมีกฎกระทรวง ระเบียบ
ประกาศ หรือคาสั่งท่ีออกตามพระราชบัญญตั นิ ้ใี ช้บงั คับ

การดาเนินการออกกฎกระทรวง ระเบียบ ประกาศ หรือคาส่ังตามวรรคหน่ึง ให้ดาเนินการ
ให้แล้วเสร็จภายในสองปีนับแต่วันท่ีพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ หากไม่สามารถดาเนินการได้ให้รัฐมนตรี
รายงานเหตผุ ลทีไ่ มอ่ าจดาเนินการได้ต่อคณะรฐั มนตรีเพอ่ื ทราบ

มาตรา ๑๑๗ การอนุญาต ใบอนุญาต หนังสืออนุญาต หลักฐานการแจ้งการครอบครอง
และใบรับรองที่ออกให้แก่บุคคลใด ๆ ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕
กอ่ นวันท่ีพระราชบญั ญัตนิ ี้ใชบ้ งั คับ ใหย้ งั คงใชไ้ ดต้ อ่ ไปจนกวา่ จะสิ้นอายุหรอื ถูกเพิกถอน

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๔๒ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกิจจานเุ บกษา

มาตรา ๑๑๘ บรรดาคาขอใด ๆ ที่ได้ยื่นไว้ก่อนวันท่ีพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ถือว่า
เป็นคาขอตามพระราชบัญญัติน้ี และให้อธิบดีเรียกเอกสารหรือหลักฐานประกอบคาขอท่ีกาหนดไว้
ตามพระราชบัญญัติน้ีให้ครบถ้วน เว้นแต่คาขอใดไม่อาจอนุญาตได้ตามพระราชบัญญัตินี้ ให้คาขอน้ัน
สน้ิ สุดลง

มาตรา ๑๑๙ บรรดาอาชญาบัตร ประทานบัตร และใบอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยแร่
สัมปทาน ใบอนุญาต หนังสืออนุญาตเข้าทาประโยชน์หรืออยู่อาศัยตามกฎหมายว่าด้วยป่าไม้หรือ
กฎหมายว่าด้วยป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งได้ออกให้แก่บุคคลใดในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่า
แล้วแต่กรณี ไว้แลว้ ก่อนวันทพ่ี ระราชบญั ญตั นิ ี้ใช้บงั คับ ให้คงใช้ต่อไปเพียงเทา่ กาหนดอายุของอาชญาบัตร
ประทานบตั ร และใบอนญุ าตตามกฎหมายว่าด้วยแร่ สมั ปทาน ใบอนญุ าต หนงั สอื อนุญาตเข้าทาประโยชน์
หรืออย่อู าศยั ตามกฎหมายวา่ ด้วยปา่ ไมห้ รือกฎหมายว่าด้วยปา่ สงวนแหง่ ชาตินัน้

มาตรา ๑๒๐ ให้โอนเงินท่ีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชเก็บไว้เป็นรายได้
เพื่อบารุงเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามมาตรา ๔๖ แห่งพระราชบัญญัติสงวนและ
คุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ มาเป็นเงินตามมาตรา ๕๙ แห่งพระราชบญั ญตั ิน้ี

มาตรา ๑๒๑ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืชสารวจการถือครองท่ีดินของ
ประชาชนที่อยู่อาศัยหรือทากินในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าแต่ ละแห่งให้แล้วเสร็จ
ภายในสองร้อยสี่สิบวันนับแตว่ ันท่พี ระราชบญั ญตั ินี้ใชบ้ งั คบั

เมื่อพ้นระยะเวลาตามวรรคหนึ่ง และรฐั บาลมีแผนงานหรือนโยบายในการชว่ ยเหลอื ประชาชน
ที่ไม่มีท่ีดินทากินและได้อยู่อาศัยหรือทากินในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ปา่ หรือเขตหา้ มล่าสัตวป์ ่าท่ีมีการประกาศ
กาหนดมาก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการจัดทาโครงการเก่ียวกบั การอนุรกั ษ์และดแู ลรกั ษาทรัพยากรธรรมชาติ
ภายในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าโดยมิได้สิทธิในท่ีดินนั้น เสนอคณะรัฐมนตรีเพ่ือให้
ความเห็นชอบ โดยตราเปน็ พระราชกฤษฎกี า

พระราชกฤษฎีกาตามวรรคสองต้องมีวัตถุประสงค์เพ่ือช่วยเหลือบุคคลที่ไม่มีที่ดินทากินและ
ได้อยอู่ าศัยหรอื ทากินในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ปา่ หรือเขตหา้ มล่าสัตวป์ า่ ภายใตก้ รอบเวลาตามมตคิ ณะรฐั มนตรี
เม่ือวันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ เร่ือง การแก้ไขปัญหาท่ีดินในพื้นท่ีป่าไม้ หรือตามคาส่ังคณะรักษา
ความสงบแห่งชาติ ที่ ๖๖/๒๕๕๗ เรื่อง เพ่ิมเติมหน่วยงานสาหรับการปราบปราม หยุดยั้งการบุกรุก
ทาลายทรัพยากรป่าไม้และนโยบายการปฏิบัติงานเป็นการช่ัวคราวในสภาวการณ์ปัจจุบัน ลงวันที่
๑๗ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๕๗ โดยต้องจัดให้มีแผนท่ีแสดงแนวเขตโครงการที่จะดาเนินการ

เล่ม ๑๓๖ ตอนท่ี ๗๑ ก หน้า ๑๔๓ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

แนบท้ายพระราชกฤษฎกี า และมรี ะยะเวลาการบงั คับใช้คราวละไมเ่ กนิ ยีส่ ิบปี และอยา่ งน้อยต้องมสี าระสาคญั
เก่ียวกับหลักเกณฑ์การพิจารณาและคุณสมบัติของบุคคลที่อยู่อาศัยหรือทากินในชุมชนภายใต้โครงการ
ท่ีจะดาเนินการ หน้าที่ของบุคคลทอี่ ยู่อาศยั หรอื ทากินในชุมชนในการอนรุ ักษ์ ฟ้ืนฟู ดูแลรักษาสัตวป์ ่า
ทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพภายในเขตพ้ืนที่ดาเนินโครงการ
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขการอยู่อาศัยหรือทากิน และการสิ้นสุดการอยู่อาศัยหรือทากิน และ
มาตรการในการกากับดูแล การติดตาม และการประเมนิ ผลการดาเนินโครงการ

ในกรณีบุคคลท่ีอยู่อาศัยหรือทากินได้ครอบครองที่ดิน ก่อสร้าง แผ้วถาง หรือกระทาด้วย
ประการใด ๆ ให้เส่ือมสภาพหรือเปลี่ยนแปลงสภาพพ้ืนท่ีไปจากเดิม เก็บหา นาออกไป กระทาด้วย
ประการใด ๆ ให้เป็นอันตราย หรือทาให้เสื่อมสภาพ ซ่ึงสัตว์ป่า ไม้ ดิน หิน กรวด ทราย แ ร่
ปิโตรเลียม หรือทรัพยากรธรรมชาติอื่น หรือกระทาการอ่ืนใดอันส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ
สิ่งแวดลอ้ ม ระบบนเิ วศ หรือความหลากหลายทางชวี ภาพ หรือนาหรือปลอ่ ยสตั ว์ ในเขตพนื้ ทีโ่ ครงการ
ตามพระราชกฤษฎีกาท่ีตราข้ึนตามมาตรานี้ หากการกระทาดังกล่าวเป็นไปเพ่ือการดารงชีพอย่างเป็น
ปกติธุระ และได้ปฏิบัติให้เป็นไปตามระเบียบท่ีอธิบดีกาหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการแล้ว
ผู้นน้ั ไมต่ อ้ งรับโทษ

ผ้รู ับสนองพระบรมราชโองการ
พลเอก ประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา

นายกรฐั มนตรี







เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๗๑ ก หน้า ๑๔๔ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๒
ราชกจิ จานเุ บกษา

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใชพ้ ระราชบญั ญัติฉบับนี้ คือ โดยที่พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตวป์ ่า
พ.ศ. ๒๕๓๕ ไดใ้ ช้บงั คบั มาเปน็ เวลานาน ทาให้บทบัญญัตบิ างประการและมาตรการต่าง ๆ ที่มีอยู่ในกฎหมาย
ไม่เหมาะสมและไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันท่ีจะใช้เป็นเครื่องมือหรือเอื้ออานวยต่อการสงวน อนุรักษ์
คุ้มครอง ดูแลรักษา ฟ้ืนฟูสัตว์ป่าและแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า รวมท้ังทรัพยากรธรรมชาติอื่นได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ ประกอบกับประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีสมาชิกในข้อตกลงระหว่างประเทศด้านสัตว์ป่าและ
พืชป่าซ่ึงมีผลทาให้ต้องปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้ข้อตกลงระหว่างประเทศดังกล่าว เพื่อจัดให้มีมาตรการใน
การควบคุมการครอบครอง การค้า การนาเข้า ส่งออก หรือนาผ่านซึ่งสัตว์ป่า ซากสัตว์ป่า และผลิตภัณฑ์
จากซากสตั วป์ ่า ตลอดจนการเข้าถงึ และใช้ประโยชนจ์ ากความหลากหลายทางชีวภาพ สมควรปรับปรงุ กฎหมาย
วา่ ดว้ ยการสงวนและคมุ้ ครองสัตว์ป่าใหเ้ หมาะสมกบั สถานการณ์ปัจจบุ ัน จงึ จาเป็นต้องตราพระราชบัญญตั นิ ี้