แนวทางการดำเนินกิจกรรมป.ป.ช.สพฐ.น้อย ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน

แนวทางการดา� เนินกิจกรรม
ป.ป.ช. สพฐ. น้อย
ป.ป.ช. สพฐ. ชมุ ชน

แนวทางการดา� เนินกจิ กรรม

ป.ป.ช. สพฐ. น้อย
ป.ป.ช. สพฐ. ชมุ ชน

ISBN 978-616-395-652-1
พิมพ์ครงั้ แรก กธันุมวภาาคพมันธ๒์ ๒๕๕๕๘๙
จ�ำนวนพิมพ์ ๓,๐๐๐ เล่ม

ผู้รับผิดชอบ โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา
การจัดพิมพ์ “ปอ้ งกันการทุจริต” (โครงการโรงเรียนสุจรติ )
สา� นักพัฒนานวตั กรรมการจัดการศกึ ษา
ส�านักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพ้นื ฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร

พิมพท์ ่ี โรงพมิ พ์ส�านกั งานพระพุทธศาสนาแหง่ ชาติ
๓๑๔-๓๑๖ ซอยบ้านบาตร แขวงบา้ นบาตร
เขตป้อมปราบศตั รพู า่ ย กรงุ เทพฯ ๑๐๑๑๐
โทรศพั ท์ ๐๒-๒๒๓-๓๓๕๑

ค�ำ น�ำ

ยุทธศาสตร์ว่าด้วยการป้องกันปราบปรามการทุจริต

ระยะที่  ๒  พ.ศ. ๒๕๕๖ – ๒๕๖๐  สังคมไทยมีวินัย  โปร่งใส  ยึดม่ัน
ในคุณธรรม  จริยธรรม  ได้กำ�หนดวิสัยทัศน์  ร่วมกันป้องกันและ
ปราบปรามการทุจริต  เป็นที่ยอมรับในระดับสากล  มีเป้าหมายหลัก
เพื่อลดปัญหาการทุจริตในสังคมไทย  และยกระดับคุณธรรม  จริยธรรม
ของคนไทยใหส้ ูงขน้ึ ส�ำ นกั พฒั นานวัตกรรมการจัดการศึกษา ส�ำ นักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐานจึงได้จัดทำ�โครงการเสริมสร้าง
คณุ ธรรม  จรยิ ธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา  “ปอ้ งกนั การทจุ รติ ”
(โครงการโรงเรียนสุจริต)  ข้ึน  เพ่ือสร้างเยาวชนให้เป็นสุจริตชน
คนเก่งคนดี  ดำ�รงชีวิตสอดคล้องตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
เพอ่ื สร้างสังคมทม่ี ีเสถียรภาพ  โดยความรว่ มมอื จากทกุ ภาคส่วน

  ก 

โครงการเสริมสร้างคุณธรรม  จริยธรรมและธรรมาภิบาลใน
สถานศึกษา  “ป้องกันการทุจริต”  (โครงการโรงเรียนสุจริต)  สำ�นัก
พัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา  สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน  ได้กำ�หนดให้มีคณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ. ขึ้น  จำ�นวน
๒  ชุดในสถานศึกษา  ได้แก่  คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  และ
คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.  ชมุ ชน  เพอ่ื ท�ำ หนา้ ทใ่ี นการก�ำ หนดมาตรการ
ส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนาตามคุณลักษณะโรงเรียนสุจริต  ติดตาม
ตรวจสอบ  สอดส่องดูแล  ปรับปรุง  แก้ไขพฤติกรรม  อย่างเป็น
กลั ยาณมติ ร พรอ้ มทง้ั สนบั สนนุ ยกยอ่ ง เชดิ ชเู กยี รตบิ คุ คลสจุ รติ ตน้ แบบ

เอกสารแนวทางการดำ�เนินกิจกรรม ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  และ
ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  จัดทำ�ขึ้นเพื่อให้คณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.น้อย
และป.ป.ช.สพฐ.  ชุมชน  ได้ศึกษาและใช้เป็นแนวทางการดำ�เนินงาน
โครงการ โรงเรยี นสุจริต ใหบ้ รรลตุ ามวสิ ยั ทศั นแ์ ละผเู้ รยี นเกดิ คณุ ลกั ษณะ
๕  ประการ  คือ  ทักษะกระบวนการคิด  มีวินัย  ซื่อสัตย์สุจริต
อยู่อย่างพอเพียงและจิตสาธารณะ  โดยโรงเรียน  ชุมชน  และนักเรียน
รว่ มคิดรว่ มทำ� รว่ มประเมนิ และร่วมรบั ผิดชอบการด�ำ เนนิ งาน รวมทั้ง
การปฏบิ ัตติ นเปน็ แบบอย่างทดี่ ี  และขยายผลสร้างเครือข่ายความดี

  ข 

สำ�นักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา  สำ�นักงานคณะกรรมการ
การศึกษาข้ันพื้นฐาน  หวังเป็นอย่างย่ิงว่าเอกสารแนวทางการดำ�เนิน
กิจกรรม ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  และ ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน ท่ีจัดทำ�นี้  จะเปน็
ประโยชน์ต่อโรงเรียนท่ีเข้าร่วมโครงการโรงเรียนสุจริต  และผู้เก่ียวข้อง
ทกุ ฝา่ ย
สำ�นักพฒั นานวัตกรรมการจดั การศึกษา
สำ�นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน

  ค 

หมายเหตุ ๑. ให้สถานศึกษานำ�ตราสัญลักษณ์ไปประยุกต์ใช้เป็น
เข็มติดหน้าอกเสื้อด้านซ้ายสำ�หรับคณะกรรมการ
ป.ป.ช.สพฐ.น้อย
๒. จดั ท�ำ ใหม้ ขี นาดเส้นผา่ ศูนย์กลาง  ๑.๕  นวิ้

สที อง หมายถึง  ความเจรญิ รุ่งเรอื งของชาติบา้ นเมอื ง

ดาว  ๕  แฉก หมายถึง  คุณลักษณะของโรงเรียนสุจริต  ๕  ประการ
ประกอบดว้ ยทกั ษะกระบวนการคดิ มวี นิ ยั ซอ่ื สตั ยส์ จุ รติ
อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง  และจิตสาธารณะ

กรอบวงกลม หมายถึง  การประพฤติ  ปฏิบัติของคณะกรรมการ
ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ตอ้ งอยใู่ นกฎ  กตกิ า  ของสังคม

  ง 

สารบัญ

ค�ำ น�ำ .................................................................................................... ก
สารบญั ................................................................................................. ข
ค�ำ ช้แี จง................................................................................................ ช
แนวทางการด�ำ เนินกจิ กรรม
ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย และ ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน.......................................... ๑
กรอบแนวคดิ ................................................................................. ๑
วัตถุประสงค์ ................................................................................. ๓
แผนภมู แิ นวทางการด�ำ เนนิ กจิ กรรม ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน .......๔
แนวทางการดำ�เนินกิจกรรม  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย ............................. ๕
การแต่งตั้ง  ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย ................................................ ๕
แนวทางการจดั กิจกรรมของ ป.ป.ช.สพฐ.น้อย ..................... ๗
การวดั และประเมนิ ผล .............................................................. ๑๕
การรายงานผล .......................................................................... ๑๗
การประกวดกจิ กรรม/แลกเปลี่ยนเรยี นรู้ .................................. ๑๙
แนวทางการดำ�เนินกิจกรรม ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน ........................ ๑๙
การแตง่ ต้งั   ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน .......................................... ๑๙
บทบาทหนา้ ท่ขี องคณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน......... ๒๑
แนวทางการดำ�เนนิ กจิ กรรม ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน ........................ ๒๒
การวัดและประเมนิ ผล................................................................ ๒๘

  จ 

การรายงานผล .......................................................................... ๓๐
การประกวดกจิ กรรม/แลกเปลีย่ นเรยี นรู้................................... ๓๒
บรรณานุกรม.................................................................................... ๓๓
ภาคผนวก........................................................................................ ๓๕
ใบงานท ่ี ๑  วเิ คราะห์สภาพปจั จบุ ันในสถานศึกษา
(ป.ป.ช.สพฐ.น้อย)............................................................................. ๓๗
ตัวอยา่ งใบงานที่  ๑  วเิ คราะหส์ ภาพปจั จุบนั ในสถานศกึ ษา
(ป.ป.ช.สพฐ.น้อย)............................................................................. ๓๘
ตัวอย่างใบงานที่  ๒  กจิ กรรมใจถงึ ใจขายตรงความด.ี ..................... ๔๐
ใบงานท่ ี ๓  วิเคราะห์การประสานความรว่ มมือฯ........................... ๔๒
ตัวอยา่ งใบงานท่ ี ๓  วเิ คราะห์การประสานความรว่ มมอื ฯ............... ๔๓
ใบงานที่  ๔  การตรวจสอบการดำ�เนนิ งานของบริษัทสรา้ งการด.ี .... ๔๗
ใบงานที่  ๕  วิเคราะห์สภาพปัจจบุ นั ในชมุ ชน.................................. ๔๙
ใบงานที่  ๖  ก�ำ หนดมาตรการส�ำ หรับชมุ ชนตามคณุ ลักษณะ
โรงเรียนสุจรติ ................................................................................... ๕๐
ใบงานที่  ๗  แบบประเมินชุมชนตามคณุ ลกั ษณะโรงเรียนสุจริต....... ๕๑
เกณฑก์ ารประเมนิ เดก็ ดีมวี นิ ยั หวั ใจสจุ ริต......................................... ๕๓
เกณฑ์การประเมนิ บคุ คลตน้ แบบคนดขี องสงั คม............................... ๕๗
คณะทำ�งาน....................................................................................... ๖๒

  ฉ 

คำ�ชแี้ จง

สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐานตระหนักถึง

ความสำ�คัญของการป้องกันการทุจริต  จึงมอบหมายให้สำ�นักพัฒนา
นวตั กรรมการจดั การศกึ ษาด�ำ เนนิ โครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม  จรยิ ธรรม
และธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา  “ป้องกันการทุจริต”  (โครงการโรงเรยี น
สุจริต)  เพื่อปลูกจิตสำ�นึกให้นักเรียนสังกัดสำ�นักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพ้ืนฐานทุกคนมีความรู้เท่าทันการเปล่ียนแปลง  มีทักษะ
กระบวนการคิด  มีวินัย  ซื่อสัตย์สุจริต  อยู่อย่างพอเพียง  และ
จิตสาธารณะ  ยึดมั่นในคุณธรรม  ควบคู่กับการพัฒนาครู  ผู้บริหาร
และบุคลากรทางการศึกษา  โดยให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเข้ามามีส่วนร่วม
ในการดำ�เนินงานเพื่อให้เกิดความโปร่งใส  เสมอภาคและเป็นธรรม
รวมทง้ั การฝกึ ปฏบิ ตั ใิ หน้ กั เรยี นมที กั ษะกระบวนการคดิ   เหน็ แกป่ ระโยชน์
ส่วนรวมมากกวา่ ประโยชน์ส่วนตน  อนั จะนำ�มาซง่ึ การปลกู ฝงั ใหน้ กั เรียน
เป็นคนที่มีความซื่อสัตย์สุจริต

  ช 

สำ�นักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษาดำ�เนินโครงการเสรมิ สรา้ ง
คณุ ธรรม จรยิ ธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา “ปอ้ งกนั การทจุ รติ ”
(โครงการโรงเรียนสุจริต)  ต้ังแต่ปีงบประมาณ  ๒๕๕๖  โดยได้ดำ�เนิน
กิจกรรมเพื่อพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษา  ครู  นักเรียนและบุคลากร
ทางการศกึ ษาใหป้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ติ นใหส้ อดคลอ้ งกบั แนวทางของ “ปฎญิ ญา
โรงเรียนสุจริต”  ท้ัง  ๓  ด้านได้แก่  ด้านการป้องกัน  ด้านการปลูกฝัง
และด้านการสร้างเครือข่ายให้กับโรงเรียนสุจริตต้นแบบ  จำ�นวน  ๒๒๕
โรงเรียน  และดำ�เนินการขยายเครือข่ายโรงเรียนสุจริตเพ่ิมข้ึนอีกร้อยละ
๒๐  ของจำ�นวนโรงเรียนในสังกัดสำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน  ปีงบประมาณ  ๒๕๕๙  จะขยายเครือข่ายโรงเรียนสุจริต
เพิ่มข้ึนอีกร้อยละ  ๓๐  นอกจากนี้ในปีงบประมาณ  ๒๕๖๐  สำ�นักงาน
คณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐานกำ�หนดเป้าหมายท่ีจะขยายเครือข่าย
ให้ทุกโรงเรียนในสังกัดเข้าร่วมโครงการโรงเรียนสุจริตครบทุกโรงเรียน
รวมทั้งสำ�นักงานเขตพื้นที่การศึกษาทุกเขตจะต้องเข้าร่วมโครงการ
สำ�นักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาสุจริตตามนโยบาย  “สพฐ.  ใสสะอาด
ปราศจากคอร์รัปชัน”  และจะต้องรับการประเมินคุณธรรมและ
ความโปร่งใสในการดำ�เนินงานของหน่วยงานภาครัฐ  (ITA)  จากสำ�นักงาน
คณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน  ร่วมกับสำ�นักงานคณะกรรมการ
ป้องกนั และปราบปรามการทจุ รติ แหง่ ชาต ิ (สำ�นกั งาน  ป.ป.ช.)
เพื่อเป็นการเตรียมการรบั การขยายตัวของเครือขา่ ยโรงเรียนสุจริต
และส�ำ นกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาสจุ รติ ทจ่ี ะเพม่ิ ขน้ึ   ส�ำ นกั พฒั นานวตั กรรม

  ซ 

การจัดการศึกษาจึงดำ�เนินการจัดทำ�เอกสารคู่มือแนวทางการดำ�เนิน
กิจกรรมตามโครงการเสริมสร้างคุณธรรม  จริยธรรมและธรรมาภิบาล
ในสถานศึกษา  “ป้องกันการทุจริต”  (โครงการโรงเรียนสุจริต)  เพ่ือใช้
เป็นเคร่ืองมือในการช้ีแจงและสร้างความเข้าใจให้กับบุคลากรทุกคน
ในโรงเรียน  และสำ�นักงานเขตพื้นที่การศึกษาท่ีเข้าร่วมเป็นเครือข่าย
โรงเรยี นสจุ รติ ไดศ้ ึกษาและใชเ้ ปน็ แนวทางในการด�ำ เนนิ งาน  เพอ่ื ปลูกฝงั
ให้นักเรียนและบุคลากรทางการศึกษาเกิดคุณลักษณะ  ๕  ประการ
ของโรงเรยี นสจุ ริต  ได้แก่  ทักษะกระบวนการคิด  มีวนิ ยั   ซ่ือสตั ยส์ ุจริต
อย่อู ยา่ งพอเพยี ง  และ  จิตสาธารณะ
เอกสารคู่มือแนวทางการดำ�เนินกิจกรรมตามโครงการเสริมสร้าง
คุณธรรม  จริยธรรม  และธรรมาภิบาลในสถานศึกษา  “ป้องกัน
การทุจริต”  (โครงการโรงเรยี นสจุ รติ )  ประกอบด้วยเอกสารการดำ�เนิน
กิจกรรมสำ�หรับสำ�นักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาสุจริตจำ�นวน  ๔  เรื่อง
เอกสารการดำ�เนินกิจกรรมสำ�หรับโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการโรงเรียน
สุจริตจำ�นวน  ๙  เร่ือง  และเอกสารประกอบการประเมินสำ�นักงาน
เขตพื้นท่กี ารศึกษาสุจริตและโรงเรยี นสจุ ริต  จ�ำ นวน  ๓  เรือ่ ง  ไดแ้ ก่
๑. เอกสารแนวทางการดำ�เนินกิจกรรมสำ�หรับสำ�นักงานเขตพื้นท่ี
การศกึ ษาสุจรติ   ประกอบด้วย
๑.๑ แนวทางการด�ำ เนนิ งานส�ำ นกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาสจุ รติ

  ฌ 

๑.๒ แนวทางการดำ�เนินกิจกรรมเกณฑ์มาตรฐานสำ�นักงาน
เขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาสุจรติ
๑.๓ แนวทางการด�ำ เนินกจิ กรรม ป.ป.ช. สพฐ. จงั หวดั
๑.๔ แนวทางการดำ�เนินกิจกรรมส่งเสริมและพัฒนาสำ�นักงาน
เขตพ้นื ท่ีการศกึ ษาสุจรติ

๒. เอกสารแนวทางการดำ�เนินกิจกรรมสำ�หรับโรงเรียสุจริต
ประกอบด้วย
๒.๑ แนวทางการด�ำ เนินกจิ กรรมโรงเรียสุจรติ
๒.๒ แนวทางการดำ�เนนิ กจิ กรรมเกณฑม์ าตรฐานโรงเรียสุจรติ
๒.๓ แนวทางการด�ำ เนินกจิ กรรม ป.ป.ช. สพฐ. น้อย/ป.ป.ช.
สพฐ. ชุมชน
๒.๔ แนวทางการด�ำ เนนิ กจิ กรรมถอดบทเรยี น (Best Practice)
๒.๕ แนวทางการดำ�เนินกิจกรรมค่ายเยาวชนคนดีของแผ่นดิน
๒.๖ แนวทางการด�ำ เนินกิจกรรมบรษิ ทั สร้างการดี
๒.๗ แนวทางการด�ำ เนนิ กจิ กรรมสรา้ งส�ำ นกึ พลเมอื ง (Project
Citizen)
๒.๘ แนวทางการดำ�เนินกิจกรรมสร้างสรรค์ต่อต้านการทุจริต
ผ่านสื่อภาพยนตรส์ ัน้
๒.๙ แนวทางการดำ�เนินกิจกรรมวิจัยตามรูปแบบการพัฒนา
สถานศกึ ษา  โครงการโรงเรียนสุจรติ

  ญ 

๓. เอกสารคู่มือที่ใช้ในการประเมินสำ�นักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
สุจริตและโรงเรยี นสจุ ริต  ประกอบด้วย
๓.๑ คมู่ อื แบบประเมนิ เกณฑม์ าตรฐานโรงเรยี นสุจริต
๓.๒ คมู่ อื แบบประเมินคุณธรรมและความโปรง่ ใสในการ
ด�ำ เนินงานของหนว่ ยงานภาครัฐ (Integrity &
Transparency  Assessment  :  ITA)
๓.๓ คมู่ ือแบบประเมินโรงเรยี นสุจริตพระราชทาน
ด้านความโปร่งใส

  ฎ 



แนวทาง
การด�ำ เนนิ กิจกรรม



แนวทางการดำ�เนนิ กจิ กรรม

ป.ป.ช.สพฐ.น้อย/ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน

๑. กรอบแนวคิด

สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน  ได้ดำ�เนินการ
โครงการเสริมสร้างคุณธรรม  จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา
“ป้องกันการทุจริต”  (โครงการโรงเรียนสุจริต)  ซ่งึ ม่งุ พัฒนาสถานศึกษา
ในสังกัด  สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน  ให้เป็นองค์กร
แห่งการเรียนรู้  อยู่อย่างพอเพียง  หลีกเล่ียงอบายมุข  ทุกหน่วย
รับผิดชอบ  ซึ่งได้บูรณาการให้กับสถานศึกษาปลูกจิตสำ�นึกให้กับ
นักเรียน  มีความรู้เท่าทันต่อการเปล่ียนแปลง  มีทักษะกระบวนการคิด
มีวินัย  ซ่ือสัตย์สุจริต  อยู่อย่างพอเพียง  จิตสาธารณะ  และยึดม่ัน
ในคุณธรรม  จริยธรรม  โดยให้ผู้เก่ียวข้องมีบทบาทในกระบวนการ
ดำ�เนนิ งานอย่างมีส่วนรว่ ม โปรง่ ใส เสมอภาค เป็นธรรม ทง้ั การปฏบิ ัติ
การพัฒนา  และเผยแพร่องค์ความรู้ด้านการป้องกันการทุจริตอย่างมี
จรรยาบรรณท่ีตอ่ เนอื่ งและยง่ั ยนื

  1 

กิจกรรม  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย/ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  เป็นกิจกรรม
ท่ีกำ�หนดให้ดำ�เนินการในโครงการโรงเรียนสุจริต  เพื่อให้นักเรียน
และชุมชน  เกิดความภาคภูมิใจ  เป็นเจ้าของกิจกรรม  ในการร่วมกัน
สร้างความดีให้กับสังคม  ทั้งยังเป็นต้นแบบในการทำ�ความดี  โดย
ผ่านกระบวนการทำ�งานเป็นกลุ่ม  เป็นผู้นำ�ในการทำ�ความดี  ดูแล
การสร้างความดีของเพ่ือนนักเรียนในโรงเรียน  และบุคคลในชุมชน
มีระบบการทำ�งานอย่างเป็นข้ันตอน  ผ่านกระบวนการวางแผน
การดำ�เนินงานอย่างมีส่วนร่วม  การติดตาม  ตรวจสอบพฤติกรรม
ของตนเอง  เพื่อนๆ  นักเรียน  และชุมชนอย่างใกล้ชิด  การปรับปรุง
ปรับเปล่ียนพฤติกรรมท่ีไม่พึงประสงค์ระหว่างการดำ�เนินงาน  และ
การสรุปผลการดำ�เนินงานให้ผู้ท่ีเกี่ยวข้องทราบ  พร้อมทั้งสามารถ
เผยแพร่ให้แก่สาธารณชนในรูปแบบต่างๆ  อย่างหลากหลาย  โดยมี
เป้าหมายร่วมกัน  คือนำ�ไปสู่การสร้างคุณธรรมให้เกิดกับนักเรียน
ตามคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริต  เด็กและเยาวชนได้เป็นผู้มีทักษะ
ในการดำ�รงชีวิตท่ีดี  อันจะนำ�ไปสู่การเป็นผู้ใหญ่ท่ีมีคุณภาพ  จนกระทั่ง
เป็นผู้ใหญ่ที่มีภูมิคุ้มกันและคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป

  2 

๒.  วัตถุประสงค์

๑.  เพอ่ื ใหค้ ณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย  และ ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน
มีความร ู้ ความเข้าใจ  ในบทบาทและหนา้ ทีอ่ ย่างชัดเจนน�ำ ไปปฏิบัตไิ ด้
๒.  เพ่ือให้คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  และ ป.ป.ช.สพฐ.
ชุมชน  ปฏิบัตติ นเป็นแบบอยา่ งทีด่ ีในดา้ นการป้องกันการทุจริต
๓.  เพอ่ื ใหค้ ณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย  และ ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน
ส่งเสริม  ป้องกนั และพัฒนาตามคุณลกั ษณะของโรงเรียนสุจรติ
๔.  เพอ่ื สร้างเครือขา่ ยการป้องกนั การทุจริตในโรงเรยี นและชมุ ชน

  3 

แผนภมู แิ นวทางการดำ�เนนิ กิจกรรม

ป.ป.ช.สพฐ.น้อย/
ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน
ศกึ ษาบทบาทหน้าท่ี
ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย/ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน
วิเคราะหส์ ถานการณ์ปัจจบุ นั

มปี ญั หา ก�ำ หนดมาตรการ/แนวทาง ปรับปรงุ
การสง่ เสริมป้องกัน และการพฒั นา และพัฒนา

นำ�ไปใชใ้ นการปฏิบตั ิกจิ กรรม

- วัดและประเมินผล
- สรปุ รายงานผล
- เผยแพร่ผลงาน

  4 

๓. แนวทางการดำ�เนินกิจกรรม ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย

๓.๑  การแต่งต้ัง ป.ป.ช.สพฐ.น้อย

โรงเรียนที่ได้เข้าร่วมโครงการฯ  ดำ�เนินการจัดทำ�คำ�ส่ังแต่งต้ัง

คณะกรรมการการป้องกันและปราบปรามการทุจริตสำ�หรับนักเรียน

(ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย)  ดงั นี้

๓.๑.๑  แต่งตั้ง  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  มีวาระ  ๑  ปีการศึกษา

ตามขนาดของโรงเรียน  โดยเป็นนักเรียนระดับชั้นใดก็ได้  ที่ได้มา

โดยการเลือกตั้ง  หรือสรรหามาจากนักเรียนที่มีคุณลักษณะสุจริต

๕  ประการ

โรงเรยี นขนาดเลก็ จ�ำ นวน   ๕  คน 

โรงเรียนขนาดกลาง จ�ำ นวน  ๑๐  คน 

โรงเรียนขนาดใหญ่ จำ�นวน  ๑๕  คน 

โรงเรยี นขนาดใหญ่พิเศษ จำ�นวน  ๒๐  คน 

(จำ�นวนนกั เรียน  ตามขนาดโรงเรยี น  ในภาคผนวก)

๓.๑.๒  ส่งคำ�ส่ังแต่งต้ัง  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ไปยังสำ�นักงาน

เขตพื้นท่กี ารศกึ ษาและส�ำ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พ้ืนฐาน

๓.๑.๓  โรงเรียนประสานงานกับสำ�นักงานเขตพ้ืนท่ี

การศึกษา  ร่วมกันดำ�เนินการจัดอบรม  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  เพื่อให้ทราบ

บทบาทหน้าที่ของตนเอง  พร้อมรายงานผลการดำ�เนินการโครงการฯ

  5 

ไปยงั ส�ำ นกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาและส�ำ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา
ขั้นพ้นื ฐาน  ตามแบบฟอร์มทก่ี ำ�หนด  (ภาคผนวก)
หากคณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  พ้นสภาพการศึกษา  หรือ
หมดวาระ  ให้โรงเรียนดำ�เนินการแต่งตั้งใหม่  และส่งคำ�ส่ังใหม่มายัง
สำ�นักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาและสำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษา
ข้ันพน้ื ฐาน

บทบาทหน้าท่ขี องคณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย

๑.  กำ�หนดมาตรการและแนวทางการดำ�เนินการส่งเสริมป้องกัน
และพฒั นาตามคณุ ลักษณะของโรงเรียนสจุ รติ
๒.  ปฏบิ ตั ิตนเป็นแบบอยา่ งท่ดี ีตามคณุ ลกั ษณะของโรงเรยี นสจุ รติ
๓.  สอดส่องดูแลพฤติกรรมของนักเรียนที่ไม่พึงประสงค์ตาม
คุณลักษณะของโรงเรียนสจุ รติ
๔.  เป็นผู้นำ�ในการสร้างเครือข่ายคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริต
ในการด�ำ เนนิ การจดั กจิ กรรมเพอ่ื ปอ้ งกนั การทจุ รติ ตอ่ โรงเรยี นและชมุ ชน
๕.  ประสานความรว่ มมอื ในการปฏบิ ตั งิ านระหวา่ งนกั เรยี น โรงเรยี น
ชมุ ชน  และหน่วยงานท่ีเก่ียวขอ้ ง

  6 

๖.  สรรหา/คัดสรร  ผู้ประพฤติตนเป็นแบบอย่างท่ีดีตามลักษณะ
ของโรงเรยี นสจุ รติ
๗.  ประชาสัมพันธ์กิจกรรมโรงเรียนสุจริตในการป้องกันและ
ต่อตา้ นการทุจริต
๘.  จัดทำ�รายงานผลการปฏบิ ตั งิ านตอ่ โรงเรียน
๙.  ปฏบิ ตั ิงานอ่ืนๆ  ตามท่ไี ดร้ ับมอบหมาย

๓.๒  แนวทางการจดั กิจกรรมของ ป.ป.ช.สพฐ.น้อย

ขอ้ ๑ การกำ�หนดมาตรการและแนวทางการดำ�เนินการส่งเสริม 
ป้องกันและพฒั นาตามคุณลกั ษณะของโรงเรยี นสุจรติ  
๑)  ศกึ ษาสภาพ วเิ คราะหส์ ถานการณป์ จั จบุ นั ในโรงเรยี นทเ่ี กย่ี วกบั
คณุ ลกั ษณะ  ๕  ประการของโรงเรยี นสุจรติ
๒)  เขียนสถานการณ์ปัจจุบัน  วิเคราะห์ข้อดี / ข้อเสีย / แนวทาง
การส่งเสริมป้องกันและพัฒนา  ตามคุณลักษณะโรงเรียนสุจริต 
(ใบงานที่  ๑)
๓)  ก�ำ หนดมาตรการและแนวทางการส่งเสรมิ ป้องกันและพฒั นา
ตามคุณลกั ษณะของโรงเรียนสจุ ริต

  7 

๔)  นำ�มาตรการและแนวทางการส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนา
ไปใชก้ บั สถานการณ์จริงในโรงเรียน
๕)  คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ติดตามผลการดำ�เนินงาน
จดั ทำ�รายงาน  สรุปผลการด�ำ เนนิ งาน
๖)  น�ำ เสนอผลการด�ำ เนนิ งานทกุ วนั   น�ำ เสนอตอ่ ผบู้ รหิ ารโรงเรยี น
สปั ดาห์ละ  ๑  คร้งั   และ ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  ภาคเรยี นละ ๑  ครั้

  8 

ขอ้ ๒ การปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างท่ีดีตามคุณลักษณะของ
โรงเรยี นสจุ รติ

คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ซ่ึงมีบทบาทหน้าที่ในการ
ส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนาคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริตให้กับนักเรียน
ในโรงเรียน  ควรปฏิบัติตนให้เป็นแบบอย่างท่ดี ี  จึงจะสามารถขับเคล่อื น
กิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ  โดยมีแนวทางการปฏิบัติตนที่เป็น
แบบอยา่ ง  ตามคุณลกั ษณะ  ๕  ประการของโรงเรยี นสุจริต  ดังนี้

คณุ ลกั ษณะ ตัวอย่างการปฏบิ ัติตนเป็นแบบอยา่ ง 
ของ ป.ป.ช.สพฐ.น้อย

๑. ทักษะกระบวน คดิ อย่างมีเหตผุ ลและสามารถสือ่ สาร
การคดิ ตอ่ ท่สี าธารณชนได้

๒.  มีวนิ ยั ๑. เดินชิดขวา
๒. ไมม่ าสาย/ตรงต่อเวลา
๓. แต่งกายตามระเบียบ

๓. ซอื่ สตั ย์สุจริต ๑. พดู ความจรงิ
๒. ไม่ลอกการบา้ น/ไม่ลอกผลงาน/ไมล่ อกขอ้ สอบ
๓. ไมเ่ อาทรัพย์สินผอู้ ่นื มาเปน็ ของตน

๔. อยอู่ ยา่ ง ๑. รบั ประทานอาหารไม่เหลอื
พอเพียง ๒. ใชส้ ่งิ ของอยา่ งค้มุ ค่า
๓. ใช้น้ำ�–ไฟฟ้าอย่างประหยดั และคุ้มค่า

๕. จติ สาธารณะ ๑. ช่วยเหลืองานโรงเรียนและชมุ ชนดว้ ยความเต็มใจ
๒. รักษาสาธารณสมบัติของส่วนรวม

  9 

ข้อ ๓ การสอดส่องดูแลพฤติกรรมของนักเรียนที่ไม่พึงประสงค์
ตามคณุ ลกั ษณะของโรงเรียนสุจรติ

๑)  แต่งต้ังคณะกรรมการดูแลพฤติกรรมตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึง
ระดับชั้นสูงสดุ   ระดบั ชน้ั ละ  ๓-๕  คน  เพอ่ื สอดส่องดูแลพฤตกิ รรมของ
นักเรียนท่ีไม่พึงประสงค์  ตามคุณลักษณะโรงเรียนสุจริต  ตามมาตรการ
ท่คี ณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย ก�ำ หนด
๒)  คณะกรรมการระดับสายชั้น  รายงานผลการปฏิบัติงานให้
ป.ป.ช.สพฐ.น้อย ทราบทุกวัน  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย นำ�ผลการดำ�เนินงาน
รายระดับช้ันมาสรุปและรายงานผลทุกวัน  พร้อมเสนอแนะแนวทาง
การพฒั นา

  10 

ขอ้ ๔ การเป็นผู้นำ�ในการสร้างเครือข่ายคุณลักษณะของโรงเรียน
สุจริต  ในการดำ�เนินการจัดกิจกรรมเพ่ือป้องกันการทุจริต
ตอ่ โรงเรยี นและชมุ ชน

๑)  คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  สร้างเครือข่ายความดี
โดยการเชิญชวนเพ่ือนนักเรียนทำ�ความดีตามคุณลักษณะโรงเรียนสุจริต
๒)  บนั ทกึ บคุ คลทส่ี ามารถเชญิ ชวนมาท�ำ ความดไี ดต้ ามคณุ ลกั ษณะ
โรงเรยี นสจุ รติ   ลงในแบบบนั ทกึ   (ใบงานท่ ี ๒)
๓)  ตดิ ตามพฤตกิ รรมของบคุ คลเครอื ขา่ ยความดเี ปน็ ระยะ  ยกยอ่ ง
ชมเชย  ปรบั ปรงุ   แก้ไขพฤตกิ รรมอย่างกลั ยาณมติ ร

ขอ้ ๕ การประสานความรว่ มมอื ในการปฏบิ ตั งิ านระหวา่ งนกั เรยี น 
โรงเรยี น  ชมุ ชน  และหนว่ ยงานทเี่ กย่ี วข้อง

๑)  กำ�หนดกจิ กรรมและบทบาทหนา้ ท่ขี องผ้ทู เี่ กี่ยวข้อง (นกั เรยี น 
โรงเรียน  ชมุ ชน)  ในแต่ละกิจกรรม  (ใบงานท ่ี ๓)
๒)  ประชุมชแ้ี จงการด�ำ เนนิ งานตามบทบาทหนา้ ท ่ี
๓)  ดำ�เนินการตามบทบาทหนา้ ทท่ี ีไ่ ดร้ บั มอบหมาย
๔)  ประชุมสรุปผลการดำ�เนนิ งานเดอื นละ  ๑  ครั้ง

  11 

ขอ้ ๖ การสรรหา/คัดสรร  ผู้ประพฤติตนเป็นแบบอย่างท่ีดี 
ตามลกั ษณะของโรงเรียนสุจรติ

สถานศึกษาดำ�เนินการจัดกิจกรรมการสรรหา/คัดเลือก  บุคคล
ท่ีประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี  ตามลักษณะของโรงเรียนสุจริต
สถานศึกษาอาจใช้แนวทางการจัดกิจกรรมการคัดเลือกบุคคลสุจริต
ต้นแบบ  ดงั น้ี
๖.๑  แตง่ ต้ังคณะกรรมการด�ำ เนนิ งาน
๖.๒  ประชมุ วางแผนการด�ำ เนินงาน
๖.๒.๑  สรา้ งเกณฑก์ ารประเมนิ  
(เกณฑก์ ารประเมนิ ในภาคผนวก)
๖.๒.๒  ก�ำ หนดระยะเวลาการประเมินบุคคลสุจริต
ตน้ แบบ
๖.๒.๓  ประชาสมั พนั ธก์ ิจกรรม
๖.๒.๔  ด�ำ เนินการประเมนิ บุคคลสจุ รติ ต้นแบบ
๖.๒.๕  ประกาศผลการประเมินบุคคลสจุ รติ ต้นแบบ
๖.๒.๖  ยกย่องเชิดชูเกียรติบคุ คลสจุ รติ ต้นแบบ
๖.๓  รายงานผลต่อผู้เกี่ยวข้อง  โดยวิธีการท่ีหลากหลาย
เชน่   เสยี งตามสาย  วารสาร  สือ่ ออนไลน์  เป็นต้น

  12 

ข้อ  ๗ การประชาสัมพันธ์กิจกรรมโรงเรียนสุจริต  ในการป้องกัน 
และตอ่ ตา้ นการทจุ ริต

ดำ�เนินงานประชาสัมพันธ์  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ตามกิจกรรมของ
โรงเรียนสจุ ริต สามารถดำ�เนนิ การใหท้ กุ ภาคสว่ นได้รับรู้ความเคล่ือนไหว
ของกจิ กรมดงั กล่าวใหท้ ่วั ถงึ และมีประสิทธิภาพ  ดังนี้
๑)  ภายในโรงเรียน  เช่น  การจัดป้ายนิทรรศการ  ภาพยนตร์ส้ัน
ละคร/บทบาทสมมตุ ิ เล่านทิ าน โต้วาที ส่ือสารทางระบบออนไลน์ ฯลฯ
๒)  นอกโรงเรียน  เช่น  เสียงตามสาย  วิทยุชุมชน  วารสาร
จลุ สาร  สื่อออนไลน์  ฯลฯ

ข้อ  ๘  การจัดทำ�รายงานผลการปฏบิ ตั ิงานตอ่ โรงเรยี น

๑)  คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  รายงานตามแบบรายงาน
หน้าเสาธงทุกวัน  นำ�เสนอต่อผู้บริหารสถานศึกษาสัปดาห์ละ  ๑  คร้ัง
และ  ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน  เดอื นละ  ๑  ครั้ง
๒)  สถานศึกษารายงานผลการดำ�เนินงานของ  คณะกรรมการ
ป.ป.ช.สพฐ.น้อย  ให้สำ�นักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาทราบ  ภาคเรียนละ
๑  คร้งั

  13 

ข้อ  ๙  การปฏบิ ตั งิ านอ่นื ๆ  ตามท่ีไดร้ บั มอบหมาย
๑)  คณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.น้อย ตรวจสอบผลการด�ำ เนินงาน
ของบรษิ ทั สร้างการด ี ดา้ นความโปร่งใส
๒)  ใช้แบบการประเมินความโปร่งใสในการทำ�งาน  ในภาคผนวก
(ใบงานท ี่ ๔)
๓)  สรปุ ผลการประเมิน

  14 

๔. การวดั และประเมินผล

การประเมินผลกระบวนการทำ�งานของคณะกรรมการ  ป.ป.ช. 
สพฐ.น้อย

รายการประเมนิ ระดับคุณภาพ หลักฐานรอ่ งรอย

กระบวนการทำ�งาน ระดบั   ๑  มีแผนงาน/ -โครงการ
โครงการการส่งเสรมิ -คำ�ส่ัง
๑.  มแี ผนงาน/โครงการ ป้องกันและพัฒนา -เคร่อื งมอื ประเมิน
การสง่ เสรมิ ปอ้ งกันและ ตามคณุ ลกั ษณะของ -ผลการประเมิน
พฒั นาตามคณุ ลักษณะ โรงเรียนสจุ ริต  และ -รายงานโครงการ
ของโรงเรียนสจุ รติ มีผรู้ ับผดิ ชอบงานใน
๒.  มผี ้รู ับผิดชอบงาน แตล่ ะกิจกรรมที่ชดั เจน
ในแตล่ ะกจิ กรรม
ที่ชัดเจน ระดับ  ๒  มีระดบั   ๑
๓.  มีเคร่อื งมือประเมนิ และมเี คร่ืองมอื ประเมิน
คุณลกั ษณะของ คณุ ลกั ษณะของโรงเรียน
โรงเรยี นสจุ รติ สุจริต  และมีผลการ
ประเมนิ คณุ ลักษณะ
๔.  มผี ลการประเมิน ของโรงเรียนสุจรติ
คุณลักษณะโรงเรยี น
สุจรติ ระดับ  ๓  มรี ะดบั   ๑
๕.  มรี อ่ งรอย  การ และ  ๒  และมีรอ่ งรอย
ปรับปรุง  พฒั นางาน การปรบั ปรุง พัฒนางาน

  15 

รายการประเมิน ระดบั คุณภาพ หลกั ฐานร่องรอย

การมสี ่วนรว่ มในการ  ระดบั   ๑  มบี ทบาทของ -ค�ำ สง่ั
ท�ำ งาน ป.ป.ช.สพฐ.น้อย/ -บันทึกการประชมุ
๑.  มกี ารกำ�หนดบทบาท โรงเรียน/ชมุ ชน -ภาพถ่ายกิจกรรม
ของ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย/ มีความชัดเจนและมกี าร -เอกสารบนั ทกึ
โรงเรียน/ชุมชน ประชมุ วางแผนการ การสรา้ งเครือข่าย
มีความชัดเจน ท�ำ งานอย่างมีสว่ นร่วม -ผลการประเมิน
จากบคุ คลท่ี
๒.  มกี ารประชุม ระดบั   ๒  มีระดับ  ๑ หลากหลาย
วางแผนการทำ�งาน และ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย
อยา่ งมสี ่วนรว่ ม มีภาวะความเป็นผนู้ ำ�

๓.  ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย ผตู้ ามที่ด ี และมกี าร
มภี าวะความเป็นผู้นำ� สรา้ งเครือข่ายความดี
ผู้ตามทีด่ ี อย่างขดั เจน

๔.  มกี ารสรา้ งเครอื ข่าย ระดบั   ๓  มีระดับ  ๑
ความดีอย่างขัดเจน และ  ๒  และมกี าร
ประเมินผลจากบคุ คล
๕.  มีการประเมินผล  หลายฝา่ ย
จากบุคคลหลายฝ่าย

  16 

๕.  การรายงานผล

แบบรายงานการดำ�เนนิ งานของ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย 
โรงเรียน........................................................................

ท ่ี บทบาท หน้าที่ ท่สีกอิจดกรครลมอ้ ง ผลการจดั ข้อเสนอแนะ/ 
กจิ กรรม ปญั หาอุปสรรค

๑ ก�ำ หนดมาตรการและ
แนวทางการด�ำ เนนิ การ
สง่ เสริม  ปอ้ งกนั และ
พัฒนาตามคณุ ลกั ษณะ
ของโรงเรียนสุจรติ

๒ ปฏิบัตติ นเปน็ แบบอย่าง
ทีด่ ีตามคุณลักษณะ
ของโรงเรียนสุจริต

๓ สอดส่องดแู ลพฤติกรรม
ของนกั เรยี นทไ่ี มพ่ งึ
ประสงค์ตามคุณลักษณะ
ของโรงเรียนสจุ รติ

๔ เป็นผู้น�ำ ในการสร้าง
เครอื ขา่ ยคณุ ลกั ษณะ
ของโรงเรียนสุจรติ   ในการ
ด�ำ เนนิ การจัดกจิ กรรม

  17 

ท ่ ี บทบาท หนา้ ที่ ทสี่กอิจดกรครลมอ้ ง ผลการจัด ข้อเสนอแนะ/ 
กจิ กรรม ปัญหาอุปสรรค

เพื่อปอ้ งกันการทุจริต
ต่อโรงเรียนและชุมชน

๕ ประสานความรว่ มมอื
ในการปฏิบตั ิงานระหวา่ ง
นักเรียน โรงเรยี น ชมุ ชน
และหนว่ ยงานทเ่ี ก่ียวข้อง

๖ สรรหา/คดั สรร ผปู้ ระพฤติ
ตนเป็นแบบอย่างที่ดี
ตามคุณลกั ษณะของ
โรงเรียนสจุ ริต

๗ ประชาสมั พนั ธ์กจิ กรรม
โรงเรยี นสจุ รติ ในการปอ้ งกนั
และตอ่ ตา้ นการทจุ ริต

๘ จัดทำ�รายงานผลการ
ปฏิบัติงานตอ่ โรงเรยี น

๙ ปฏิบตั ิงานอ่ืนๆ ตามท่ี
ไดร้ ับมอบหมาย

หมายเหต ุ คณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย  รายงานตามแบบรายงาน
ทุกวัน  นำ�เสนอต่อผู้บริหารสถานศึกษา  สัปดาห์ละ  ๑  คร้ัง  และ
ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  ภาคเรียนละ  ๑  ครัง้

  18 

๖. การประกวดกิจกรรม/แลกเปลยี่ นเรยี นรู้

๖.๑ จดั กิจกรรมการประกวดบุคคลตน้ แบบคนดขี องสังคม
๖.๒ แตง่ ตงั้ คณะกรรมการประเมนิ
๖.๓ พจิ ารณาเลือกบุคคลต้นแบบตามเกณฑ์การประเมนิ
๖.๔ ประกาศเกียรติคุณ  และแลกเปลี่ยนเรียนรู้การทำ�ความดี
สู่สงั คม
๖.๕ ประชาสัมพันธ ์ เผยแพรผ่ ลงานอย่างหลากหลาย
๖.๖ รายงานผลการประกวดตอ่ สำ�นักงานเขตพื้นท่กี ารศึกษา

๗. แนวทางการดำ�เนนิ งาน ป.ป.ช. สพฐ. ชมุ ชน

๗.๑  การแตง่ ต้ัง ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน

โรงเรียนท่ีได้เข้าร่วมโครงการฯ  ดำ�เนินการจัดทำ�คำ�สั่งแต่งต้ัง
คณะกรรมการการป้องกันและปราบปรามการทุจริตสำ�หรับชุมชน
(ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน)  ดังน้ี
๗.๑.๑  แต่งต้ัง  ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  โดยมีวาระ  ๔  ปี
ประกอบดว้ ยบคุ ลากรระหวา่ ง  ๙-๑๐  คน  โดยมาจากผู้แทนต่างๆ ดงั นี้
- ประธานคณะกรรมการสถานศึกษา ประธานกรรมการ
และ/หรอื ผ้ทู รงคุณวฒุ ทิ ่ีเหมาะสม

  19 

- ผู้แทนองคก์ รส่วนทอ้ งถิน่ กรรมการ
- ผแู้ ทนองค์กรศาสนา กรรมการ
- ผแู้ ทนชุมชน กรรมการ
- ผู้แทนผ้ปู กครอง กรรมการ
- ผูแ้ ทนคร ู กรรมการ
- ผแู้ ทนศษิ ยเ์ ก่า กรรมการ
- ผูอ้ �ำ นวยการโรงเรยี น กรรมการและเลขานุการ

๗.๑.๒  สง่ คำ�ส่งั แตง่ ต้งั   ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน  ไปยงั สำ�นักงาน
เขตพื้นท่ีการศกึ ษา  และส�ำ นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน
๗.๑.๓  โรงเรยี นประสานงานกบั ส�ำ นกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษา
ร่วมกันดำ�เนินการจัดอบรม  ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  เพ่ือให้ทราบบทบาท
หนา้ ทข่ี องตนเอง พรอ้ มรายงานผลการด�ำ เนนิ งานโครงการไปยงั ส�ำ นกั งาน
เขตพ้ืนที่การศึกษา  และสำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
ตามแบบฟอรม์ ทีก่ �ำ หนด  (ภาคผนวก)
หากคณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  ส้ินสภาพ  (เสียชีวิต 
ยา้ ยภูมิลำ�เนา ลาออก หรือหมดวาระ)  หรอื ไม่สามารถปฏิบตั หิ นา้ ท่ไี ด้
ให้โรงเรียนดำ�เนินการแต่งต้ังใหม่  และส่งคำ�ส่ังใหม่ไปยังสำ�นักงานเขต
พน้ื ท่ีการศกึ ษา  และส�ำ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน

  20 

บทบาทหน้าท่ีของคณะกรรมการ 
ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน

๑.  กำ�หนดมาตรการและแนวทางการดำ�เนินการส่งเสริม  ป้องกัน
และพัฒนา  ตามคุณลักษณะของโรงเรียนสจุ ริตรว่ มกับโรงเรียน
๒.  ปฏบิ ตั ติ นเป็นแบบอยา่ งทดี่ ตี ามคุณลักษณะของโรงเรียนสุจรติ
๓.  ส่งเสริมและสนับสนุนการดำ�เนินการให้บรรลุตามคุณลักษณะ
ของโรงเรียนสจุ รติ
๔.  สร้างเสริมทัศนคติ  ค่านิยมและจัดกิจกรรมต่างๆ  เพ่ือให้
บรรลตุ ามคุณลกั ษณะของโรงเรยี นสุจรติ
๕.  ให้คำ�ปรึกษาและข้อเสนอแนะการดำ�เนินงานตามคุณลักษณะ
ของโรงเรยี นสุจรติ แบบมีส่วนรว่ มของชุมชน
๖.  สร้างเครอื ขา่ ยชมุ ชนในการขบั เคลอ่ื นโรงเรียนสจุ ริต
๗.  ยกย่อง  เชิดชูเกียรติบุคคลท่เี ป็นแบบอย่างท่ดี ีตามคุณลักษณะ
ของโรงเรียนสจุ รติ
๘.  ประชาสัมพันธ์การดำ�เนินงานโครงการโรงเรยี นสจุ ริต
๙.  รายงานผลการปฏิบัติงานต่อ  ป.ป.ช.สพฐ.  จังหวัด  และ
หน่วยงานที่เกี่ยวขอ้ ง

  21 

๗.๒  แนวทางการจดั กจิ กรรม ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน

ข้อ ๑ กำ�หนดมาตรการและแนวทางการดำ�เนินการส่งเสริม
ป้องกันและพัฒนาตามคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริต 
ร่วมกับโรงเรียน

๑)  ร่วมกับโรงเรียน  ศึกษาสภาพ  วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน
โรงเรียน  ตามคณุ ลักษณะ  ๕  ประการ  ของโรงเรียนสจุ รติ
๒)  ร่วมกับโรงเรียนและผู้เก่ียวข้อง  พิจารณาสถานการณ์ปัจจุบัน
ในชมุ ชน  วิเคราะห์ขอ้ ดี/ข้อเสยี /แนวทางการสง่ เสริม  ปอ้ งกันและพฒั นา
ตามคณุ ลักษณะ  ๕  ประการของโรงเรียนสจุ ริต (ใบงานท ี่ ๕  )
๓)  ร่วมกับโรงเรยี นและผูเ้ ก่ียวขอ้ ง กำ�หนดมาตรการและแนวทาง
การส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนา  ตามคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริต
(ใบงานท ่ี ๖  )
๔)  ร่วมกับโรงเรยี นและผู้เก่ยี วข้อง  นำ�มาตรการและแนวทาง
การสง่ เสรมิ   ป้องกนั และพฒั นา  ไปใช้กบั สถานการณจ์ รงิ ในชุมชน
๕)  ติดตาม ประเมินผล การปฏบิ ัตติ ามมาตรการ จัดทำ�รายงาน
สรปุ ผลการด�ำ เนินงานของ ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน

  22 

ขอ้ ๒ ปฏิบัตติ นเป็นแบบอยา่ งทด่ี ตี ามคุณลักษณะของ 
โรงเรียนสจุ รติ

คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  ซ่ึงมีบทบาทหน้าที่ในการ
ส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนาคุณลักษณะของโรงเรียนสุจริตให้กับนักเรียน
และชุมชน  ควรปฏิบัติตนให้เป็นแบบอย่างที่ดี  จึงจะสามารถขับเคลื่อน
กิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ  โดยมีแนวทางการปฏิบัติตนที่เป็น
แบบอย่าง  ตามคณุ ลกั ษณะ  ๕  ประการของโรงเรียนสุจรติ ดังน้ี

คุณลักษณะ การปฏิบัติตนเปน็ แบบอย่างของ ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน

๑.  ทกั ษะการคดิ คดิ อยา่ งมเี หตผุ ลและสามารถส่ือสารต่อทสี่ าธารณชนได้

๒.  มีวนิ ยั ๑.  เข้าแถวรบั บริการ
๒.  ตรงตอ่ เวลา
๓.  แตง่ กายสุภาพเรยี บรอ้ ย

๓.  ซอ่ื สัตยส์ จุ รติ ๑.  พูดความจรงิ
๒.  ไมเ่ อาทรัพยข์ องผู้อน่ื มาเป็นของตน

๔.  อยู่อยา่ ง ๑.  รบั ประทานอาหารไมเ่ หลอื
พอเพยี ง ๒.  ใช้ส่ิงของอยา่ งคุ้มค่า
๓.  ใช้น้ำ�–ไฟฟา้ อย่างประหยดั และคุ้มคา่
๔.  ใช้หลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งในการด�ำ รงชวี ิต

๕.  จติ สาธารณะ ๑.  ช่วยเหลอื งานโรงเรียนและชมุ ชนดว้ ยความเตม็ ใจ
๒.  รกั ษาสาธารณสมบัตขิ องสว่ นรวม

  23 

ขอ้ ๓ สง่ เสรมิ และสนบั สนนุ การด�ำ เนนิ การใหบ้ รรลตุ ามคณุ ลกั ษณะ 
ของโรงเรียนสจุ รติ

๑)  ร่วมมือกับโรงเรียน  และคณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.น้อย
ในการสอดส่องดูแลพฤติกรรมของนักเรียนท่ีไม่พึงประสงค์  ตาม
คณุ ลักษณะโรงเรียนสจุ รติ
๒)  ระดมทรัพยากรและสนับสนุนงบประมาณทุกภาคส่วน  เพื่อ
พฒั นาคณุ ลกั ษณะโรงเรียนสจุ ริต
๓)  รบั ทราบผลการด�ำ เนนิ งานของ ป.ป.ช.สพฐ.นอ้ ย ใหข้ อ้ เสนอแนะ
ในการน�ำ ไปปรับปรงุ แก้ไข


ข้อ ๔ สร้างเสริมทัศนคติ  ค่านิยมและจัดกิจกรรมต่างๆ  เพ่ือให้
บรรลุตามคุณลกั ษณะของโรงเรยี นสุจริต

๑)  ประสานความร่วมมือ  ระหว่างโรงเรียนและชุมชน  เพ่ือ
จัดกิจกรรมเสริมสร้างทัศนคติ  และค่านิยมตามคุณลักษณะของ
โรงเรยี นสุจรติ   ขยายสูช่ ุมชนตามมาตรการทก่ี �ำ หนด
๒)  ติดตามพฤตกิ รรมของบุคคลในชมุ ชนเปน็ ระยะ  ยกย่องชมเชย
ปรับปรุง  แก้ไขพฤติกรรม  อย่างกัลยาณมิตร  ตามแบบประเมินใน
ภาคผนวก  (ใบงานท ่ี ๗  )

  24 

ข้อ ๕ ให้คำ�ปรึกษาและข้อเสนอแนะ  การดำ�เนินงานตาม 
คณุ ลกั ษณะของโรงเรียนสจุ รติ แบบมีส่วนร่วมของชุมชน

๑)  เข้าร่วมประชุมวางแผนการดำ�เนินงานของโรงเรียนสุจริต
๒)  เสนอแนะแนวทางการส่งเสริม  ป้องกันและพัฒนาตาม
คุณลกั ษณะโรงเรยี นสจุ รติ   ร่วมกบั สถานศึกษา
๓)  เข้าร่วมประชุมสรุปผลการดำ�เนินงาน  ตามที่สถานศึกษา
ขอความร่วมมือ

ขอ้   ๖  สร้างเครือข่ายชุมชนในการขบั เคลอ่ื นโรงเรียนสจุ ริต
๑)  ประสานความร่วมมือจากบุคคล  หรือหน่วยงานต่างๆ
ในชมุ ชน  รว่ มวางแผนและพฒั นาตามคณุ ลกั ษณะโรงเรียนสจุ รติ
๒)  ภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมพัฒนาพฤติกรรมนักเรียนและ
คนในชุมชนตามคณุ ลกั ษณะโรงเรยี นสจุ รติ

  25 

ขอ้ ๗ ยกย่อง  เชิดชูเกียรติบุคคลท่ีเปน็ แบบอยา่ งทด่ี ีตาม
คณุ ลกั ษณะของโรงเรียนสจุ รติ

๑)  จดั กจิ กรรมประเมนิ บคุ คลต้นแบบคนดขี องสังคม
๒)  แตง่ ต้งั คณะกรรมการประเมนิ บุคคลตน้ แบบคนดีของสังคม
๓)  พิจารณาเลือกบุคคลต้นแบบ  (ตามเกณฑ์การประเมิน 
ในภาคผนวก)
๔)  ประกาศเกียรติคุณ  และแลกเปลี่ยนเรียนรู้การทำ�ความดี
สสู่ งั คม
๕)  ประชาสัมพนั ธ ์ เผยแพร่ผลงานอย่างหลากหลาย

ขอ้ ๘ ประชาสมั พันธ์การดำ�เนนิ งานโครงการโรงเรยี นสจุ ริต
๑)  ประชาสัมพนั ธ์เสยี งตามสายในชมุ ชน
๒)  ประชาสัมพันธท์ างสอ่ื สารมวลชนประเภทตา่ งๆ 

  26 

ขอ้ ๙ รายงานผลการปฏิบัติงานต่อ  ป.ป.ช.สพฐ.  จังหวัด  และ 
หน่วยงานทเ่ี ก่ียวข้อง

รายงานผลการดำ�เนินงาน  การพัฒนาบุคลากรในชุมชน  ตาม
คุณลักษณะโรงเรียนสุจริต  ให้  ป.ป.ช.สพฐ.  จังหวัด  ทราบในเดือน
ตลุ าคมและมนี าคมของทุกปี

  27 

๘.  การวัดและประเมินผล

การประเมินผลกระบวนการทำ�งานของคณะกรรมการ ป.ป.ช.สพฐ. 
ชมุ ชน

รายการประเมนิ ระดบั คุณภาพ หลักฐานร่องรอย

กระบวนการท�ำ งาน ระดับ ๑  มแี ผนงาน/ - โครงการ
โครงการการสง่ เสริม ป้องกนั - คำ�สงั่
๑.  มแี ผนงาน/โครงการ และพัฒนาตามคุณลักษณะ - เครื่องมือประเมิน
การส่งเสริม  ป้องกนั และ ของโรงเรยี นสุจรติ ในชมุ ชน - ผลการประเมิน
พัฒนาตามคณุ ลักษณะของ และมีผู้รับผดิ ชอบงาน - รายงานโครงการ
โรงเรยี นสุจริตในชุมชน ในแต่ละกจิ กรรมทช่ี ัดเจน

๒.  มผี ู้รับผิดชอบงาน ระดบั  ๒  มีระดับ ๑ และมี
ในแตล่ ะกิจกรรมทช่ี ดั เจน เครอื่ งมือประเมินคณุ ลกั ษณะ

๓.  มีเคร่อื งมอื ประเมิน ของโรงเรียนสุจรติ   และมี
คุณลักษณะของ ผลการประเมินคณุ ลกั ษณะ
โรงเรยี นสจุ ริต ของโรงเรยี นสุจริต

๔.  มผี ลการประเมิน ระดับ ๓  มรี ะดับ ๑ และ ๒
คุณลกั ษณะของ และมรี อ่ งรอย  การปรบั ปรงุ
โรงเรียนสจุ รติ พัฒนางาน

๕.  มีร่องรอย  การปรบั ปรงุ
พฒั นางาน

  28 

รายการประเมิน ระดบั คณุ ภาพ หลักฐานรอ่ งรอย

การมีสว่ นรว่ มในการท�ำ งาน ระดับ ๑  มีบทบาทของ - ค�ำ สงั่
ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน - บันทึกการประชุม
๑.  มบี ทบาทของ ป.ป.ช.สพฐ. ความชดั เจน  และมีการ - ภาพถ่ายกิจกรรม
ชุมชน  ชดั เจน ประชมุ วางแผนการท�ำ งาน - เอกสารบันทกึ

๒.  มีการประชมุ วางแผน อย่างมีสว่ นร่วม การสร้างเครือข่าย
การท�ำ งานอย่างมสี ่วนรว่ ม - ผลการประเมิน
๓.  ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน ระดับ ๒  มีระดับ  ๑  และ จากบคุ คลท่ี
มีภาวะความเปน็ ผนู้ ำ� ป.ป.ช.สพฐ.ชมุ ชน  มภี าวะ หลากหลาย
ผตู้ ามที่ดี ความเป็นผนู้ ำ�  ผูต้ ามทด่ี ี
และมีการสรา้ งเครือข่าย
ความดอี ย่างชัดเจน
๔.  มีการสรา้ งเครอื ขา่ ย
ความดอี ยา่ งชดั เจน ระดบั  ๓  มรี ะดับ ๑ และ ๒
และมกี ารประเมนิ ผล
๕.  มีการประเมนิ ผล จากบคุ คลหลายฝา่ ย
จากบุคคลหลายฝา่ ย

  29 

๙.  การรายงานผล

แบบรายงานการด�ำ เนินงานของ ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน
โรงเรียน.........................................................................................
ประจำ�เดือน..............................................พ.ศ...............................

ท ่ี บทบาท หนา้ ท่ี ทีส่กอิจดกรครลม้อ ง ผลการจัด ข้อเสนอแนะ/ 
กจิ กรรม ปัญหาอปุ สรรค

๑ ก�ำ หนดมาตรการและแนวทาง
การด�ำ เนนิ การส่งเสรมิ ป้องกนั
และพัฒนาตามคุณลักษณะ
ของโรงเรียนสุจรติ
ร่วมกบั โรงเรยี น

๒ ปฏิบัตติ นเปน็ แบบอยา่ งทดี่ ี
ตามคณุ ลกั ษณะของ
โรงเรียนสุจรติ

๓ ส่งเสรมิ และสนบั สนุน
การดำ�เนนิ การใหบ้ รรลุ
ตามคณุ ลักษณะของ
โรงเรียนสจุ รติ

๔ สร้างเสรมิ ทศั นคติ  ค่านิยม
และจัดกิจกรรมตา่ งๆ เพื่อ
ให้บรรลตุ ามคณุ ลักษณะ
ของโรงเรียนสุจรติ

  30 

ท ่ี บทบาทห น้าที่ ที่สกอิจดกรครลม้อ ง ผลการจัด ขอ้ เสนอแนะ/ 
กิจกรรม ปัญหาอุปสรรค

๕ ใหค้ ำ�ปรึกษาและข้อเสนอแนะ
การดำ�เนินงานตามคณุ ลักษณะ
ของโรงเรียนสุจรติ
แบบมีส่วนร่วมของชุมชน

๖ สร้างเครอื ข่ายชุมชนในการ
ขบั เคลื่อนโรงเรียนสจุ รติ

๗ ยกยอ่ ง  เชิดชเู กยี รตบิ ุคคล
ที่เป็นแบบอยา่ งที่ดี
ตามคณุ ลกั ษณะ
ของโรงเรยี นสจุ ริต

๘ ประชาสมั พันธก์ ารด�ำ เนนิ งาน
โครงการโรงเรยี นสุจรติ

๙ รายงานผลการปฏบิ ัติงานต่อ 
ป.ป.ช.สพฐ.  จังหวัด  และ
หนว่ ยงานทเ่ี กยี่ วขอ้ ง

หมายเหตุ  คณะกรรมการ  ป.ป.ช.สพฐ.ชุมชน  รายงานตามแบบรายงานให้
ป.ป.ช.สพฐ.  จงั หวดั   ทราบในเดอื นตลุ าคมและเดอื นมนี าคมของทกุ ปี

  31 

๑๐. การประกวดกิจกรรม/แลกเปล่ยี นเรียนรู้

๑๐.๑  จดั กิจกรรมการประกวดบคุ คลต้นแบบคนดีของสังคม
๑๐.๒  แตง่ ต้ังคณะกรรมการประเมิน
๑๐.๓  พิจารณาเลือกบุคคลต้นแบบคนดีของสังคม  ตามเกณฑ์
การประเมิน
๑๐.๔  ประกาศเกียรติคุณ  และแลกเปล่ยี นเรยี นรูก้ ารท�ำ ความดีสู่สงั คม
๑๐.๕  ประชาสัมพนั ธ์  เผยแพรผ่ ลงานอย่างหลากหลาย

  32 

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธิการ  สำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
(๒๕๕๗). พลังเยาวชน พลงั พลเมือง การจดั การศึกษาเพอ่ื สรา้ ง 
ความเป็นพลเมอื ง.  กรุงเทพมหานคร.

สำ�นักงานส่งเสริมกิจกรรมการศึกษา.  (๒๕๕๗).  แนวทางการจัดการ 
เรียนรู้  การสร้างภูมิคุ้มกันสารเสพติดเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต 
นักเรียน.  (พัฒนาปรับปรุง  คร้ังที่  ๒).  นครปฐม:  คองบุญ
การพมิ พ/์ เจา้ สัวปริ๊น.

สำ�นักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์.  (๒๕๕๘).  คู่มือแนวทาง 
การดำ�เนินงานโครงการพัฒนารูปแบบโรงเรียน  ๓  ดี  “เด็กดี 
สุขภาพดี  รายได้ดี.

สำ�นักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา.  (๒๕๕๘).  แนวทางการ 
ดำ�เนินงานโรงเรยี นสจุ รติ   (เอกสารทางวชิ าการ).

  33