การออกแบบและเทคโนโลยี

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Step 2asean

2.2 เกิดปัญหาน้ำาเสีย อันเน่ืองมาจากบ้านเรือนที่อยู่ติดริมแม่นำ้าหรือคลองมีการปล่อยนำ้าเสีย ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
ท่ีเกิดจากการใช้งานในครัวเรือนหรือโรงงานอุตสาหกรรม มีการแอบปล่อยของเสียลงสู่แม่นำ้า ลำาคลอง และสรปุ ความรู้
หรือทะเล โดยไมผ่ ่านการบาำ บดั
2.3 เกิดภาวะเรือนกระจก เนื่องมาจากการใช้รถยนต์และพาหนะอื่น ๆ ในการคมนาคมขนส่ง 5. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
การเผาไหม้เช้ือเพลิงถ่านหินเพื่อผลิตไฟฟ้า การตัดไม้ทำาลายป่าหรือขบวนการผลิตในอุตสาหกรรม ปญั หาในหลาย ๆ ดา้ น ซง่ึ มผี ลกระทบ
จึงทำาให้เกิดแก๊สเรือนกระจกที่ทำาให้เกิดความร้อนมากเกินไป และไม่สามารถออกไปสู่นอกโลกโดยผ่าน ต่อการดำ�เนินชีวิต เศรษฐกิจ และ
ชน้ั บรรยากาศได้ สงั คมของผู้คนในประเทศ โดยเขียน
เป็นแผนภาพความคดิ แลว้ สรปุ เปน็
3. ปญั ห�ด้�นก�รเกษตร ความคิดรวบยอด ดังตวั อยา่ ง
เนื่องจากประเทศไทยยังมีประชากรจำานวนหน่ึงที่ยังคงต้องทำาอาชีพเกษตรกรรม แต่ก็มีปัญหา
ทท่ี าำ ใหก้ ระทบต่อจำานวนผลผลติ ราคาของผลผลิต และคุณภาพของผลผลติ เช่น ใช้พลังงาน ทรพั ยากรท่ใี ชผ้ ลติ
3.1 เกิดปัญหาเก่ียวกับความสามารถในการเพาะปลูก เนื่องจากสภาพของธรรมชาติมีความ สน้ิ เปลอื ง พลงั งานมจี ำ�นวนจำ�กดั
ทรดุ โทรม เพราะไมม่ กี ารบาำ รงุ รักษาทด่ี ี หรอื ไมม่ กี ารชลประทานที่ดพี อตอ่ การเพาะปลกู
3.2 เกิดปัญหาทางด้านราคาของผลผลิตตกตำ่า เพราะมีการนำาสินค้าทางการเกษตรราคาถูก สาเหตุ ปญั หาดา้ น
จากต่างประเทศเขา้ มาในประเทศ หรอื เกดิ การกดราคาจากพอ่ ค้าคนกลาง เนอ่ื งจากมีการแขง่ ขันสงู ทง้ั ใน พลงั งาน
และนอกประเทศ
ต้นทนุ การผลติ ความต้องการใช้
4. ปัญห�ด้�นอ�ห�ร สูงขึน้ พลังงานเพมิ่ ขน้ึ
ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีอาหารท่ีอุดมสมบูรณ์ แต่ยังมีปัญหาหลายอย่างท่ีเก่ียวกับอาหาร
ทีท่ ำาใหเ้ กิดปญั หายอ่ ย ๆ ตามมา ทาำ ให้กระทบต่อความมน่ั ใจและสขุ ภาพของผบู้ ริโภค เชน่ การตัดไม้ การเพิ่มข้ึนและขยายตวั
4.1 เกิดปัญหาเก่ียวกับความสะอาดของอาหาร เน่ืองจากประเทศไทยยังมีร้านหาบเร่ แผงลอย ท�ำ ลายปา่ ของประชากร
รถเข็น ขายอาหารอยู่ตามท้องถนน ซึ่งไม่ถูกสุขลักษณะ อาจทำาให้มีผลเก่ียวกับความสะอาดของอาหาร
ที่ขาย ทาำ ใหผ้ ูบ้ รโิ ภคเสยี่ งทีจ่ ะเกดิ โรคทเ่ี กยี่ วกับทางเดินอาหารได้ สาเหตุ ปัญหาด้าน
4.2 เกิดปัญหาที่เก่ียวกับโภชนาการ จากการขยายตัวของอาหารจานด่วน (fast food) ซ่ึงจะ สง่ิ แวดลอ้ ม
เห็นได้ว่าเด็กท่ีอยู่ในช่วงวัยรุ่นส่วนใหญ่ รับประทานอาหารที่มีไขมัน นำ้าตาล และมีสารสังเคราะห์จาก
เคมีสูง จึงเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำาให้เกิดโรคต่าง ๆ ตามมาได้ เช่น โรคอ้วน เบาหวาน มะเร็ง ฯลฯ การจัดการ ความไมต่ ระหนัก
สว่ นประชากรทม่ี ีรายไดต้ ำ่า มีปัญหาเกยี่ วกับการขาดแคลนสารอาหารท่ีจาำ เป็นตอ่ การดาำ รงชวี ิต เนอ่ื งจาก ส่งิ แวดล้อม ในผลที่เกดิ ข้ึนจากการ
มรี ายได้ไมเ่ พยี งพอต่อการซื้ออาหารทีด่ ีและมีคณุ ภาพมาบรโิ ภคได้
การระบปุ ญั หาอยา่ งมแี บบแผนเปน็ สง่ิ ทสี่ ำาคญั ทจี่ ะทาำ ใหเ้ กดิ การแกป้ ญั หาไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ
ดงั นนั้ การนาำ วธิ แี กป้ ญั หาทใ่ี ชม้ ากทสี่ ดุ ในระดบั สากลมาใชใ้ นการระบปุ ญั หา รวบรวมขอ้ มลู วเิ คราะหป์ ญั หา
รวมไปถึงแนวทางแก้ปญั หาและการนำาเสนอแผนปฏบิ ัตกิ าร จงึ เปน็ วิธที ี่ดที สี่ ดุ วิธีหนึ่ง

ทีไ่ มม่ ีประสิทธิภาพ ท�ำ ลายสง่ิ แวดลอ้ ม

การแกป้ ัญหากับกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม 33

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA
การออกแบบเทคโนโลยีควรเรม่ิ ด้วยขั้นตอนใด
1 การระบปุ ัญหา (เฉลย 1 เพราะข้ันตอนแรกในการออกแบบเทคโนโลยี คอื
2 ศึกษาหาความรูเ้ ก ่ียว ก บั ว สั ด ุ การระบปุ ัญหา ท�ำ ให้รูถ้ งึ ปัญหานั้น จงึ นำ�ไปสู่
3 การออกแบบแนว ทาง ก าร แก ป้ ญั หา การสรา้ งเทคโนโลยที มี่ าชว่ ยแกป้ ญั หาตอ่ ไป)
4 การรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ท่เี กย่ี วข้องกบั ปัญหา

33 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขัน้ คิดวเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
ในระดับสากลไดม้ ีการใชเ้ ทคนคิ 5W1H ซึ่งเป็นเทคนคิ ทใ่ี ชก้ ันอย่างแพรห่ ลาย โดยเทคนิค 5W1H

6. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ เปน็ การตงั้ คาำ ถามในการสำารวจปญั หาและแนวทางการแกไ้ ขโดยการท้าทายดว้ ยคาำ ถาม

และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการ เ5ทWค1นHคิ ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบตอ่ ไปนี้
ระบุปัญหาโดยใช้เทคนิค 5W1H
โดยตอบคำ�ถาม ดงั นี้ ?
• การระบปุ ัญหาควรทำ�อย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ การระบุปัญหาควรทำ� ผังกราฟิก
อย่างมีแบบแผน เพื่อทำ�ให้เกิดการ
แก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย ?? 1 2
อาจมีการตั้งคำ�ถามในการสำ�รวจปัญหา
และหาแนวทางแก้ไขโดยใช้เทคนิค 6 Who What
5W1H) ใคร ทาำ อะไร
How
• เทคนิค 5W1H เป็นเทคนิค อยา่ งไร 5W1H
ทนี่ �ำ มาใช้กับปัญหาไดอ้ ย่างไร
? Why When Where 3
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เทคนิค 5W1H คือ ทำาไม เมือ่ ใด ทไ่ี หน
การต้ังคำ�ถามในการสำ�รวจปัญหา และ 5
แนวทางการแก้ไขโดยการท้าทายด้วย 4
ค�ำ ถาม)

• การใช้เทคนิค 5W1H มี
องค์ประกอบอะไรบ้าง เขียนเป็น
แผนภาพความคิด

Who

How What แผนภาพที่ 2.1 เทคนคิ 5W1H

5W1H 34 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ช้นั มัธยมศึกษาปีท ี่ 2

Why Where ในการแก้ไขปญั หาไดง้ า่ ยและตรงจุดมากข้นึ )
• การใชเ้ ทคนคิ การตง้ั ค�ำ ถาม 5W1H เกดิ ประโยชนอ์ ยา่ งไรในการแกป้ ญั หา
When (ตัวอย่างคำ�ตอบ ช่วยให้แก้ปัญหาได้ตรงจุด เป็นขั้นตอน และเป็นกระบวนการ

(ตวั อย่างคำ�ตอบ) ทางวศิ วกรรมสามารถคาดคะเนผลลพั ธข์ องการแกป้ ญั หาไดค้ อ่ นขา้ งแมน่ ย�ำ และสามารถ
• การใช้เทคนิค 5W1H ในการ
น�ำ ไปเปน็ ฐานขอ้ มลู สำ�หรบั ปัญหาท่มี ลี ักษณะคล้ายกัน)
ระบปุ ัญหามปี ระโยชนอ์ ยา่ งไร • หากไมม่ ีการระบุขอบเขตของการแกป้ ัญหาจะเกิดผลอยา่ งไร

(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบท�ำ ใหเ้ ขา้ ใจประเดน็ ของ (ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ อาจทำ�ให้ไมส่ ามารถหาหนทางทดี่ ที ี่สดุ ท่ตี รงกับปญั หาน้นั ๆ
ปญั หาอยา่ งรอบดา้ นชว่ ยใหก้ ารหาหนทาง หรอื หาไดก้ อ็ าจจะได้ผลลพั ธ์ท่ีไม่ดีเทา่ ท่คี วร)

สุดยอดคู่มือครู 34

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

1. Who หมายถึง ใครทม่ี สี ่วนเก่ียวขอ้ ง ใครทไี่ ดร้ บั ผลกระทบกับเรือ่ งนี้ ep 2
2. What หมายถึง อะไรคือสิง่ ท่ตี อ้ งทาำ อะไรคอื สง่ิ ทีท่ าำ ใหเ้ กดิ ปัญหา
3. Where หมายถึง ทีไ่ หนท่ีควรจะลงไปทาำ ที่ไหนทมี่ ีปัญหา เหตุการณเ์ กิดท่ไี หน ข้นั คิดวเิ คราะห์
4. When หมายถงึ ปัญหาเกิดเมื่อใด เหตุการณ์นี้จะจบเมือ่ ใด และสรปุ ความรู้
5. Why หมายถึง ทำาไมถึงทำาหรอื เลอื กส่งิ นน้ั ทาำ ไมจึงเกิดปัญหาน้ัน
6. How หมายถงึ เราจะทาำ อยา่ งไรในการแกป้ ญั หาน้ัน ๆ ได ้ ส่งิ น้นั มีผลอย่างไรบ้าง 7. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสังเกต
บตั รค�ำ และแถบขอ้ ความบนกระดาน
สิ่งทไ่ี ด้รบั จากการใช้เทคนิค 5W1H ในการระบปุ ญั หา แล้วจับคู่แสดงความสัมพันธ์ของ
• สามารถแก้ปัญหาได้ตรงจดุ เป็นขน้ั ตอน และเปน็ กระบวนการทางวิศวกรรม เทคนิค 5W1H
• สามารถคาดคะเนผลลัพธ์ของการแก้ปัญหาได้ค่อนขา้ งแม่นยาำ
• สามารถนำาไปเปน็ ฐานข้อมูลสาำ หรบั ปญั หาทมี่ ีลกั ษณะคล้ายกัน ตัวอย่างบัตรค�ำ ตวั อย่างแถบขอ้ ความ

เมอ่ื ระบปุ ญั หาไดแ้ ลว้ ตอ้ งวเิ คราะหส์ าเหตขุ องปญั หาโดยใชแ้ ผนภาพความคดิ แบบกา้ งปลา (fish bone Who อะไรคือสิ่งทีต่ อ้ งทำ�
diagram) ซ่ึงจะเป็นการรวบรวมปัจจัยของการเกิดปัญหาหลาย ๆ ปัจจัยมารวมกันเพื่อค้นหาแนวทาง What อะไรคือสง่ิ ท่ที �ำ ให้
การแก้ปัญหาที่เหมาะสมท่ีสุด แผนภาพก้างปลาประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนหัวเป็นส่วนของปัญหา เกิดปัญหา
หรือผลกระทบและส่วนของก้างปลาเป็นส่วนของสาเหตุหลัก ๆ ในแต่ละประเด็น และมีสาเหตุย่อย ๆ
ทกี่ อ่ ให้เกิดสาเหตหุ ลักเรียงต่อกนั ลงมา ซึง่ กา้ งปลาหรอื สาเหตุของการเกดิ ปัญหาจะมีกข่ี อ้ ก็ได้ ขึน้ อยกู่ บั เราจะทำ�อย่างไร
ปญั หาน้นั ๆ ในการแกป้ ญั หา
น้ัน ๆ ได้ สง่ิ นนั้ มีผล
อยา่ งไรบ้าง

สาเหตุ Where ท�ำ ไมถึงทำ�หรือ
When เลือกสิ่งนนั้
แผนภาพท่ี 2.2 รูปแบบแผนภาพความคดิ แบบกา้ งปลา Why ท�ำ ไมจงึ เกดิ ปญั หาน้นั
How
หลงั จากการวิเคราะหส์ าเหตุของปัญหา กจ็ ะเปน็ การระบขุ อบเขตของปัญหา ซง่ึ เปน็ การกาำ หนดกรอบ ใครมีสว่ นเกยี่ วข้อง
ประเด็นของปัญหาว่ามีความครอบคลุมมากน้อยเพียงใด ซึ่งจะมีส่วนช่วยให้การหาหนทางในการแก้ไข ใครท่ไี ดร้ บั
ปญั หาไดง้ า่ ยและตรงจดุ มากขน้ึ หากไมม่ กี ารระบขุ อบเขตของปญั หา จะทาำ ใหไ้ มส่ ามารถหาหนทางทดี่ ที ส่ี ดุ ผลกระทบนี้
ที่ตรงกับปัญหานนั้ ๆ ได ้ หรอื หาได้กอ็ าจจะได้ผลลัพธ์ที่ไมด่ เี ทา่ ท่คี วร
เราสามารถนำาหลักการดังกล่าวมาใช้ในการระบุปัญหา วิเคราะห์สาเหตุของปัญหา และระบุขอบเขต ทไ่ี หนทคี่ วรจะลงไปท�ำ
ของปัญหาของชุมชนหรือท้องถ่ินได้ โดยจะขอยกตัวอย่างของการใช้หลักการดังกล่าวในการระบุปัญหา ทไ่ี หนทม่ี ปี ญั หา
วิเคราะห์สาเหตขุ องปัญหา และระบุขอบเขตของปญั หาในดา้ นตา่ ง ๆ ดังนี้ เหตุการณเ์ กิดทไ่ี หน

การแกป้ ัญหากับกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 35 ปญั หาเกิดเมื่อใด
เหตุการณ์น้จี ะจบ
NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA เม่อื ใด

หลักการใดท่ีใช้ในขน้ั ตอนการระบปุ ญั หา

1 5W1H (เฉลย 1 เพราะในขั้นตอนการระบปุ ัญหาจะใชห้ ลักการ

2 การเขียนผังงาน 5W1H เข้ามาช่วย ท�ำ ใหส้ ามารถต้ังคำ�ถามได้ตรงกับปัญหา

3 การสืบค้นข้อมลู ท่ตี ้องการแกไ้ ข)

4 แผนภาพความคิดแบบกา้ งปลา

35 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
ตัวอยา่ งท่ี 1 ปัญหาดา้ นพลังงาน
1.1 ระบปุ ัญหาทีเ่ กยี่ วกบั ราคาของน้ำามนั เชือ้ เพลงิ ท่ีสูงขนึ้
8. นักเรียนแบ่งกลุ่ม 4 กลุ่ม ผู้แทน ตารางท่ี 2.1 การระบปุ ญั หาการใช้นา้ำ มันเชือ้ เพลงิ โดยใชห้ ลกั การ 5W1H
นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาจับสลาก

เลือกกลมุ่ ดังนี้ หลกั การ 5W1H ผลการระบปุ ัญหา

กลมุ่ ท่ี 1 ปญั หาด้านพลังงาน Who ใครคือผู้ทใ่ี ชน้ าำ้ มันเช้อื เพลงิ ในการทาำ กิจกรรมต่าง ๆ
กลุม่ ที่ 2 ปญั หาด้านส่งิ แวดลอ้ ม ใครเปน็ ผู้ทีไ่ ดร้ บั ผลกระทบจากราคานาำ้ มันเชื้อเพลิงที่สงู ขน้ึ
กลุ่มท่ี 3 ปัญหาด้านการเกษตร
What อะไรเป็นสาเหตทุ ี่ทำาให้ราคาของนำ้ามนั เชอ้ื เพลิงมกี ารปรบั ตัวสูงข้ึน

กล่มุ ที่ 4 ปัญหาด้านอาหาร Where ทไ่ี หนสามารถซือ้ นำ้ามันเชือ้ เพลงิ ได้ราคาถกู ท่ีสดุ

9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ When ราคาของน้าำ มนั เชอ้ื เพลิงจะมีการปรบั ตัวลงเมอื่ ใด
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ

การระบุปัญหา วิเคราะห์สาเหตุของ Why ทำาไมถึงไม่หาพลงั งานอ่ืน ๆ มาทดแทนพลังงานจากนำ้ามันเชือ้ เพลงิ
ปัญหา และระบุขอบเขตของปัญหา

ตามตวั อยา่ งทผ่ี แู้ ทนกลมุ่ จบั สลากได้ How จะผลิตอุปกรณ ์ เครอื่ งจักร ยานพาหนะ ฯลฯ ทใ่ี ชพ้ ลงั งานอ่ืน ๆ ทีไ่ ม่ใช่
จากน้ันสรุปเป็นความคิดรวบยอด พลงั งานจากน้ำามนั เช้ือเพลิงได้อยา่ งไร

แล้วนำ�เสนอหนา้ ชั้นเรยี น

ภาพท่ี 2.1 ราคานาํ้ มนั ทสี่ งู ขน้ึ
36 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2

English talk (เอน′ เนอะจี) พลังงาน
(ฟิว′ เอลิ ) เชือ้ เพลงิ
energy (ริเพลส′ เมนิ ท)ฺ การทดแทน
fuel (มะ ชนี ′) เคร่ืองจกั ร
replacement
machine

สุดยอดคู่มือครู 36

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

1.2 วเิ คราะห์ปัญหาท่ีเก่ยี วกับราคาของนาำ้ มันเชื้อเพลิงท่สี ูงขึ้น ep 2

ข้ันคดิ วเิ คราะห์
และสรปุ ความรู้

ผู้จัดจำาหนา่ ย ผู้ผลติ ผังกราฟิก 10. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง
ความคิดเห็นเก่ียวกับตัวอย่างท่ี 1
มีคา่ การตลาด มีการผลิตออกมา น้าำ มนั ใน ปญั หาดา้ นพลงั งาน โดยตอบค�ำ ถาม
ในการขาย เป็นจำานวนนอ้ ย ปัจจุบนั มี ดังน้ี
มคี า่ ขนส่ง ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น ราคาสูง
ทีส่ งู ขนึ้ กว่าเดมิ กว่าเดิม • ปญั หาทเี่ กย่ี วกบั ราคาของนาํ้ มนั
ต้นทุนทร่ี บั มาจากผู้ผลติ สภาพทางเศรษฐกจิ ทตี่ กตา่ำ เชอื้ เพลงิ ทสี่ งู ขน้ึ มผี ลกระทบโดยตรง
มีการปรบั ราคาท่ีสงู ขน้ึ ของประเทศที่เปน็ ผู้ผลติ ตอ่ นักเรยี นและครอบครวั อยา่ งไร
มีการเก็บภาษี
สรรพสามติ ทสี่ งู สาเหตุ (ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้ค่าใช้จ่ายในการ

มกี ารตง้ั กองทนุ นาำ้ มนั เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนบุคคลและ
ไมส่ ามารถผลติ เองได้
ตอ้ งนำาเขา้ เพยี งอย่างเดยี ว รถสาธารณะเพิ่มสูงขึ้น อีกทั้งราคาสินค้า

รัฐบาล ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เส้ือผ้า และอ่ืน ๆ จะ

แผนภาพที่ 2.3 การวิเคราะห์สาเหตุที่ทําใหร้ าคานา้ํ มันเชอื้ เพลงิ สงู ข้ึน ปรับราคาสูงข้ึนเน่ืองจากได้รับผลกระทบ

1.3 ระบขุ อบเขตของปัญหาทเ่ี กย่ี วกับการใช้เชื้อเพลงิ ซากดกึ ดำาบรรพ์ (น้ำามัน แก๊สธรรมชาติ) จากค่าขนส่ง)
การแกป้ ัญหาน้ตี อ้ งมุ่งประเด็นไปทกี่ ารกาำ กับดแู ลราคานำ้ามนั ที่มาจากรัฐบาล โดยรัฐบาลจะตอ้ ง
แก้ปัญหาที่เก่ียวกับภาษีสรรพสามิต กองทุนนำ้ามัน ที่มีผลต่อราคาน้ำามัน รวมถึงการเจรจาต่อรองกับ
ผู้จัดจำาหน่ายน้ำามัน ซ่ึงเป็นพ่อค้าคนกลางระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภคท่ีเป็นผู้ที่มีส่วนในการกาำ หนดราคา
นาำ้ มนั

ตวั อย่างที่ 2 ปัญหาดา้ นส่ิงแวดลอ้ ม
2.1 ระบุปัญหาท่ีเกยี่ วกับการใช้ถงุ พลาสตกิ ในชวี ิตประจำาวันท่ีมากเกนิ ไป

ตารางท่ี 2.2 การระบปุ ญั หาเกย่ี วกบั การใชถ้ งุ พลาสตกิ ในชวี ติ ประจำาวนั ทมี่ ากเกนิ ไปโดยใชห้ ลกั การ
5W1H

หลักการ 5W1H ผลการระบปุ ญั หา

Who ใครคือผทู้ เี่ ริ่มใช้ถงุ พลาสตกิ
ใครคอื ผู้ทีไ่ มต่ อ้ งใช้ถงุ พลาสตกิ

What อะไรเปน็ ข้อเสยี หรือโทษทีเ่ กิดจากถุงพลาสตกิ

การแก้ปัญหากับกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม 37

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

เครอ่ื งมอื ใดเหมาะสมกับการวิเคราะหส์ าเหตุของปัญหา

1 โปรแกรมเปิดเวบ็ (เฉลย 3 เพราะแผนภาพความคิดแบบกา้ งปลา

2 การเขียนตารางทางเลอื ก ทำ�ให้เหน็ สาเหตขุ องปญั หานนั้ ไดอ้ ย่างชดั เจน)

3 แผนภาพความคิดแบบกา้ งปลา

4 การเขยี นผังงานลำ�ดับความคิด

37 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขั้นคดิ วิเคราะห์
St
และสรปุ ความรู้
ตารางที่ 2.2 การระบปุ ญั หาเกี่ยวกับการใช้ถุงพลาสตกิ ในชีวิตประจำาวนั โดยใช้หลกั การ 5W1H (ต่อ)

11. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง หลกั การ 5W1H ผลการระบุปัญหา
ความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวอย่างที่ 2 Where ถุงพลาสติกผลิตมาจากท่ไี หน
ปญั หาดา้ นสง่ิ แวดลอ้ ม โดยตอบค�ำ ถาม ถงุ พลาสตกิ ถกู กาำ จัดไดท้ ่ไี หน
ดังน้ี When เม่ือใดถึงจะเลกิ ใช้ถุงพลาสตกิ

• ชุมชนจะได้รับผลกระทบท่ีเกิด Why ทาำ ไมไมใ่ ช้ถงุ กระดาษหรอื กระเป๋าผ้าแทนถุงพลาสติก
จากการใชถ้ งุ พลาสตกิ ในชวี ติ ประจ�ำ วนั
ท่มี ากเกนิ ไปอยา่ งไร How จะมีวธิ ีการลดหรือไม่ใช้ถุงพลาสติกไดอ้ ย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ปริมาณขยะจากการใช้ 2.2 วเิ คราะห์สาเหตุเกี่ยวกับการใช้ถงุ พลาสติกในชีวติ ประจำาวนั

ถุงพลาสติกจะเพ่ิมข้ึน การทิ้งขยะพลาสติก รฐั บาล ตลาด รา้ นคา้ ร้านสะดวกซ้ือ ผังกราฟิก
ห้างสรรพสินคา้
ไม่เป็นที่ทำ�ให้เกิดความสกปรก หากมี ไม่มกี ารบังคบั ใช้ มีการใช้ถงุ
กฎหมายอย่างจรงิ จงั สะดวกในการใช้ พลาสตกิ
ฝนตกลงมาอาจทำ�ให้อุดตันทางระบายนํ้า ไม่มีผู้เชี่ยวชาญมาก ตน้ ทนุ ตา่ำ กวา่ วสั ดอุ นื่ ๆ มากเกนิ ไป
พอทีจ่ ะมาจดั การ
ทำ�ให้เกิดนํ้าท่วมขัง หากตกลงในแม่น้ํา
เป็นของท่ีไม่ต้องชำาระเงินเม่ือซ้ือ มคี วามทนทาน
จะท�ำ ใหเ้ น่าเสีย เป็นแหล่งกอ่ เชอ้ื โรค) สนิ ค้าจากทางร้าน สาเหตุ
• คำ�ถามใดช่วยให้นักเรียนทราบ ไมเ่ ลง็ เหน็ ถงึ ปญั หาสงิ่ แวดลอ้ ม
ที่เกดิ จากขยะจากถงุ พลาสตกิ
ว่าการใช้ถุงพลาสติกในชีวิตประจำ�วัน
ทมี่ ากเกนิ ไปก่อให้เกดิ ปญั หา สะดวกในการใช้ ใช้มานาน
ประชาชน
(ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ What - อะไรเปน็ ขอ้ เสีย
แผนภาพท่ี 2.4 การวิเคราะหส์ าเหตุของปญั หาการใชถ้ งุ พลาสติกในชวี ิตประจาํ วนั ท่ีมากเกินไป
หรอื โทษที่เกิดจากถุงพลาสติก)
• คำ�ถามใดช่วยให้นักเรียนทราบ 2.3 ระบขุ อบเขตของปญั หาท่เี กย่ี วกับการใช้ถุงพลาสตกิ ในชีวติ ประจำาวันทีม่ ากเกนิ ไป
การแกป้ ญั หานตี้ อ้ งมงุ่ ประเดน็ ไปทตี่ ลาด รา้ นคา้ รา้ นสะดวกซอ้ื หา้ งสรรพสนิ คา้ เปน็ ตน้ เนอ่ื งจาก
ถึงแนวทางในการแก้ปัญหาการใช้ เป็นแหล่งท่ีมีการใช้ถุงพลาสติกเป็นจำานวนมาก รวมไปถึงการปรับพฤติกรรมของผู้คนให้มีการใช้
ถงุ พลาสตกิ ในชวี ติ ประจ�ำ วนั ทมี่ ากเกนิ ไป ถงุ พลาสตกิ เทา่ ท่ีจาำ เป็น

(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบHow-จะมวี ธิ กี ารลดหรอื 38 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 2

ไมใ่ ชถ้ งุ พลาสตกิ ไดอ้ ย่างไร) NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA
• สาเหตขุ องปญั หาการใชถ้ งุ พลาสตกิ
เพราะเหตุใดจึงต้องระบขุ อบเขตของปญั หา
ด้วยแผนภาพความคิดแบบก้างปลา 1 เพ่อื ใหง้ านแคบลง ส่งผลใหเ้ ทคโนโลยีมปี ระสิทธภิ าพ
การระบุขอบเขตของปัญหาควรมุ่งที่ 2 เพอ่ื ให้เหน็ แนวทางการแก้ปญั หา (เฉลย 1 เพราะการระบุขอบเขตของปญั หา
ปัจจยั ใด อยา่ งไร 3 เพอ่ื ใหต้ น้ ทุนการทำ�งานลดลง ชว่ ยให้งานแคบลง ส่งผลให้เทคโนโลยี
4 เพ่อื ให้เห็นผ้ทู จี่ ะน�ำ ไปใชง้ าน ท่สี ร้างขนึ้ มามปี ระสิทธิภาพมากยิง่ ขน้ึ )
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การแก้ปัญหานี้ต้อง

มุ่งประเด็นไปท่แี หล่งทีม่ กี ารใช้ถุงพลาสตกิ

เป็นจำ�นวนมาก เช่น ตลาด ร้านค้า ร้าน

สะดวกซ้ือและห้างสรรพสินค้า รวมไปถึง

การปรับพฤติกรรมของผู้คนให้มีการใช้

ถงุ พลาสติกเทา่ ท่ีจ�ำ เปน็ )

สุดยอดคู่มือครู 38

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

St asean

ตวั อยา่ งท่ี 3 ปญั หาด้านการเกษตร ep 2
3.1 ระบุปัญหาที่เกีย่ วกบั ผลผลติ ทางการเกษตรทีม่ สี ารเคมีตกคา้ ง
ข้ันคดิ วเิ คราะห์
ตารางที่ 2.3 การระบปุ ญั หาเกย่ี วกบั ผลผลติ ทางการเกษตรทมี่ สี ารเคมตี กคา้ งโดยใชห้ ลกั การ 5W1H และสรุปความรู้

หลกั การ 5W1H ผลการระบุปญั หา 12. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ และแสดง
ความคิดเห็นเก่ียวกับตัวอย่างท่ี 3
Who ใครท่ที าำ ให้เกดิ สารเคมีตกค้างในผลผลิตทางการเกษตร ปัญหาด้านการเกษตร โดยตอบคำ�ถาม
ดังน้ี
What อะไรเปน็ ปัจจัยหรือสาเหตุทท่ี าำ ให้เกิดสารเคมตี กค้างในผลผลติ ทางการเกษตร
• สาเหตุที่เก่ียวกับผลผลิตทางการ
Where ผลติ ผลจากการเกษตรทม่ี สี ารเคมตี กคา้ งมากทสี่ ดุ มาจากทไี่ หนของประเทศไทย เกษตรท่ีมีสารเคมีตกค้าง ใครมีส่วน
เก่ยี วขอ้ งบ้าง
When เมอ่ื ใดถงึ จะไมม่ ีสารเคมตี กค้างในผลผลิตทางการเกษตร
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบเจา้ หนา้ ทขี่ องรฐั เกษตรกร
Why ทาำ ไมถึงไม่ใช้สารอนื่ ๆ เพอื่ หลกี เลีย่ งไมใ่ หเ้ กิดสารเคมีตกคา้ งในผลผลติ และพ่อค้า แม่ค้าในตลาดสด)
ทางการเกษตร
• นักเรียนจะมีส่วนร่วมในการ
How จะตอ้ งทำาอย่างไร ถงึ จะไมม่ ีสารเคมตี กคา้ งในผลผลติ ทางการเกษตร แก้ปัญหานี้อย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ มุ่งประเด็นไปท่ีการสร้าง

3.2 วเิ คราะหส์ าเหตทุ เี่ กย่ี วกับผลผลิตทางการเกษตรทีม่ ีสารเคมีตกคา้ ง ความรู้ความเข้าใจในการใช้สารเคมีทาง
การเกษตรแก่เกษตรกรโดยตรง ท่ีไม่ให้
เจ้าหน้าทขี่ องรฐั การเกษตร ตกค้างในผลผลิต หรือศึกษาหาแนวทาง

ไม่มกี ารลงไปตรวจสอบ ไม่มคี วามรคู้ วามเข้าใจ ผังกราฟิก แกไ้ ขโดยไมใ่ ชส้ ารเคมใี นการท�ำ การเกษตร)
พ้นื ทก่ี ารเกษตรและผลผลติ เกี่ยวกับสารเคมี
ทางการเกษตร รบี เก็บผลผลิตโดยไม่รอให้ ผลผลิต
มกี ารใหค้ วามรู้เกี่ยวกบั การใช้ สารเคมีสลายไปให้หมดเสยี กอ่ น ทางการ
สารเคมีกับเกษตรกรน้อยเกนิ ไป เกษตรที่มี
สารเคมี
รบั ผลผลติ มาขายโดยไมไ่ ดต้ รวจสอบ สาเหตุ ตกคา้ ง
ปริมาณของสารเคมีตกค้าง

มีการขายผลผลติ ทมี่ สี ารเคมี
ตกค้างในราคาถกู

ตลาดสด (พ่อค้า แม่ค้า)

แผนภาพที่ 2.5 การวิเคราะหส์ าเหตขุ องปัญหาผลผลติ ทางการเกษตรทม่ี สี ารเคมีตกคา้ ง

การแกป้ ัญหากบั กระบวนการออกแบบเชิงวศิ วกรรม 39

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

นักเรียนคิดวา่ ปัญหาด้านการเกษตรเรอ่ื งใดสง่ ผลตอ่ สขุ ภาพของผูบ้ รโิ ภค

1 การใช้พนั ธพุ์ ชื ไม่ดี (เฉลย 2 เพราะการใชส้ ารเคมีฆา่ แมลง

2 การใช้สารเคมฆี า่ แมลง อาจท�ำ ให้เกดิ สารพษิ ตกคา้ งในผลผลติ

3 ปลกู พชื ในบริเวณดนิ เส่อื มโทรม ซึง่ นอกจากจะเปน็ อันตรายตอ่ ผู้บรโิ ภคแล้ว

4 เกดิ ภยั แล้งติดต่อกันหลายปี ยังอาจเป็นอันตรายต่อตวั เกษตรกรเอง)

39 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้นั คิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
3.3 ระบุขอบเขตของปัญหาทีเ่ ก่ียวกับผลผลิตทางการเกษตรท่ีมสี ารเคมีตกค้าง
การแก้ปัญหานี้ ต้องมุ่งประเด็นไปที่รัฐบาลควรลงไปแก้ปัญหากับเกษตรกรโดยตรง เก่ียวกับ
13. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง ความรู้ความเข้าใจในการใช้สารเคมีทางการเกษตรที่ไม่ให้ตกค้างในผลผลิต หรือหาทางแก้ไขโดยไม่ใช้
ความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวอย่างที่ 4
สารเคมใี นการทาำ การเกษตร

ปัญหาด้านอาหาร โดยตอบคำ�ถาม ตัวอยา่ งท่ี 4 ปัญหาด้านอาหาร
ดงั นี้ 4.1 ระบุปัญหาท่เี ก่ยี วกับการรับประทานอาหารท่ไี ม่ถกู หลกั โภชนาการ

• หากปญั หานี้เกิดขน้ึ ในโรงเรยี น ตารางท่ี 2.4 การระบุปญั หาเกย่ี วกบั การรับประทานอาหารทไี่ ม่ถกู หลักโภชนาการ โดยใชห้ ลักการ
จะมใี ครมสี ว่ นไดส้ ว่ นเสยี กบั ปญั หาน้ี 5W1H

บา้ ง หลกั การ 5W1H ผลการระบุปญั หา

(ตัวอย่างคำ�ตอบ นักเรียน ครู อาจารย์ Who ใครคือผทู้ รี่ ับประทานอาหารท่ไี ม่ถูกหลักโภชนาการ

เจ้าหน้าที่ผู้จัดทำ�อาหารให้แก่โรงเรียน What อะไรคืออาหารที่ไมถ่ ูกหลักโภชนาการ
พอ่ คา้ แมค่ ้าทข่ี ายอาหาร) อะไรคอื อาหารที่ถูกหลกั โภชนาการ
• นักเรียนจะลงพื้นที่ใดในการ
แกป้ ัญหาน้ี Where อาหารทไี่ ม่ถูกหลักโภชนาการผลติ ทไี่ หน
(ตัวอย่างคำ�ตอบ มุ่งประเด็นไปที่การหา อาหารที่ไม่ถูกหลักโภชนาการขายทไี่ หน
คำ�ตอบ Where - อาหารที่ไม่ถูกหลัก
โภชนาการ ผลติ หรอื จ�ำ หนา่ ยท่ีไหนบ้าง) When อาหารทไ่ี มถ่ กู หลกั โภชนาการจะถกู ยกเลกิ หรอื หา้ มขายใหก้ บั เดก็ และเยาวชน
• หากปัญหาน้ีเกิดข้ึนในตลาด ไดเ้ ม่อื ใด
ที่ไม่มีมาตรฐาน ไม่มีความสะอาด
และไม่ถูกหลักอนามัย จะมีใครหรือ Why ทาำ ไมถงึ มีการขายอาหารทีไ่ ม่ถูกหลักโภชนาการ
หน่วยงานใดมีส่วนสำ�คัญในการ ทาำ ไมถงึ มีการโฆษณาเกยี่ วกับการขายอาหารทีไ่ ม่ถกู หลักโภชนาการ
แกป้ ัญหานบ้ี ้าง
How จะหลกี เลีย่ งการรบั ประทานอาหารทไี่ มถ่ กู หลักโภชนาการไดอ้ ย่างไร
จะหาซอ้ื หรือทาำ อาหารท่ีถกู หลกั โภชนาการได้อยา่ งไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ควรเป็นหน่วยงาน

ที่เกี่ยวข้องในการกำ�กับและดูแลตลาด

เชน่ กองโภชนาการกรมอนามยั กระทรวง ภาพท่ี 2.2 อาหารที่ไมถ่ ูกหลกั โภชนาการ
สาธารณสุข เจ้าของตลาดเอกชน หรือ 40 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีท ่ี 2
พอ่ คา้ แมค่ า้ ท่ขี ายอาหาร)
• จากตัวอย่างมุ่งประเด็นการ
แกป้ ญั หาในเร่อื งใด อย่างไร 14. นกั เรยี นรว่ มกนั สรปุ ความคดิ รวบยอดเกย่ี วกบั การระบขุ อบเขตของปญั หา ดงั นี้

(ตัวอย่างคำ�ตอบ มุ่งประเด็นในเร่ือง • การระบปุ ญั หาอยา่ งมแี บบแผนเปน็ สง่ิ ทส่ี �ำ คญั ทจี่ ะท�ำ ใหเ้ กดิ การแกป้ ญั หา

การให้ความรู้เก่ียวกับโภชนาการแก่ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงควรนำ�วิธีแก้ปัญหาโดยใช้เทคนิคการตั้งคำ�ถาม
ประชาชนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อ
ประชาสัมพันธ์หรือทำ�การรณรงค์ให้ 5W1H และแผนภาพความคิดแบบก้างปลา ซ่ึงเป็นเคร่ืองมือที่ช่วยกำ�หนด
ความรแู้ กป่ ระชาชนทกุ คนใหต้ ระหนกั ถงึ กรอบประเดน็ ของปญั หาใหม้ คี วามครอบคลมุ ซง่ึ จะมสี ว่ นชว่ ยใหก้ ารหาหนทาง
การรับประทานอาหารอย่างถูกหลัก ในการแก้ไขปัญหาได้ง่ายและตรงจุดมากข้ึน ท�ำ ให้สามารถหาหนทางที่ดีท่ีสุด
โภชนาการ) ท่ตี รงกับปญั หานั้น ๆ ได้

สุดยอดคู่มือครู 40

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 3asean
St ข้ันปฏิบตั ิ
St และสรุปความรู้
4.2 วเิ คราะหส์ าเหตทุ ่เี กย่ี วกบั การรับประทานอาหารท่ไี มถ่ ูกหลักโภชนาการ หลงั การปฏิบัติ
St
รัฐบาล โรงเรียน 15. นักเรยี นแบ่งกล่มุ แตล่ ะกล่มุ ร่วมกัน
เลอื กปญั หาทีส่ นใจในชุมชน กลุ่มละ
ไม่มีการกาำ กบั ดูแล ไมใ่ ห้ความรู้ท่ีเปน็ ผังกราฟิก 1 ปัญหา แล้วใช้เทคนิค 5W1H ใน
รา้ นอาหารใหม้ มี าตรฐาน ประโยชน์กับนกั เรยี น การระบุปัญหา บันทึกในรูปแบบ
ไมม่ นี โยบายทางดา้ น และครอบครวั การ ตาราง และวเิ คราะหส์ าเหตขุ องปญั หา
โภชนาการและสุขอนามยั โรงอาหารไม่มีคณุ ภาพ รับประทาน โดยเขียนเป็นแผนภาพความคิด
ตามหลกั โภชนาการ อาหารท่ี ดังตัวอย่าง
มกี ารขายอาหารทไ่ี มต่ รงกบั ไมถ่ กู หลัก
หลักโภชนาการ สาเหตุ โภชนาการ ปัญหาที่สนใจ นํ้าในชมุ ชนเนา่ เสีย
รับประทานแต่อาหารทช่ี อบ

ตลาดไมม่ ีมาตรฐาน รายได้ไมเ่ พยี งพอ
ไม่มีความสะอาด ในการซื้ออาหาร
และไมถ่ ูกหลักอนามัย ให้ครบ 5 หมู่

ตลาด ครอบครวั เทคนคิ 5W1H ผลการระบปุ ัญหา

แผนภาพที่ 2.6 การวเิ คราะหส์ าเหตุ การรบั ประทานอาหารทไี่ มถ่ ูกหลักโภชนาการ Who ใครท�ำใหน้ า้ํ ในชุมชนเนา่ เสีย

4.3 การระบขุ อบเขตของปัญหาท่ีเกย่ี วกบั การรบั ประทานอาหารที่ไม่ถูกหลักโภชนาการ What อะไรเปน็ สาเหตใุ ห้นํา้ ในชมุ ชนเนา่ เสีย
การแก้ปัญหาน้ีต้องมุ่งประเด็นไปทางด้านการให้ความรู้เก่ียวกับโภชนาการแก่ประชาชนจาก
หนว่ ยงานทเี่ กยี่ วข้อง เช่น กองโภชนาการ กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสขุ หรือโรงเรียนในเขตชมุ ชนนนั้ ๆ Where นํ้าในชมุ ชนเน่าเสียเกดิ ขนึ้ บรเิ วณใด
เพื่อทำาการประชาสัมพันธ์หรือทำาการรณรงค์ให้ความรู้แก่ประชาชนทุกคน เพ่ือให้ตระหนักถึงการ
รบั ประทานอาหารอย่างถูกหลกั โภชนาการ When เมอื่ ใดที่นา้ํ ในชุมชนจะไม่เน่าเสยี
เมื่อระบุปัญหา วิเคราะห์ปัญหา และระบุขอบเขตของปัญหาได้แล้ว จะต้องมีการรวบรวมข้อมูล
Why ท�ำไมจึงไมม่ กี ารบ�ำบดั นา้ํ เสียในชมุ ชน
ที่จำาเป็นและเก่ียวข้องกับปัญหา
นน้ั ๆ เพ่อื ไปสูว่ ธิ กี ารแก้ไขปัญหา How วธิ กี ารใดทจ่ี ะท�ำใหน้ าํ้ ในชมุ ชนใสสะอาด
ต่อไป ดังนั้นการศึกษาเกี่ยวกับ
กระบวนการในการรวบรวมขอ้ มลู การท้งิ ขยะลงใน การท้ิงน้ําท่ีใช้ซัก-ล้าง
ถือว่าเป็นส่ิงจำาเป็น ถ้าไม่มีการ คลองในชุมชน ลงในคลองในชมุ ชน
รวบรวมข้อมูลที่เป็นข้ันตอน
จะส่งผลกระทบต่อการแก้ปัญหา สาเหตุ ปัญหานาํ้
ได้ ในชมุ ชนเนา่ เสยี

ผักตบชวาและพืชนํ้าใน ความไม่ตระหนัก
ชุมชนมปี ริมาณมาก ในผลทีเ่ กิดขน้ึ จากการ

ทน่ี ้ําในชุมชนเนา่ เสีย

ภาพท่ี 2.3 การระบุขอบเขตของปัญหา กิจกรรมนป้ี ระเมนิ ตัวชีว้ ดั ว 4.1 ม.2/2

การแก้ปัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 41 16. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น

5ep ขัน้ ประเมนิ เพ่อื เพม่ิ คณุ ค่า ep 4 ความร้รู ่วมกัน ดังน้ี
บริการสงั คม • การระบุปัญหาด้วยเทคนิค
และจิตสาธารณะ ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ
5W1H ช่วยให้สามารถแก้ปัญหา
18. นักเรียนประเมินคุณค่าความรู้ โดย อย่างตรงประเด็น และเป็นข้ันตอน
นำ�ความรู้เกี่ยวกับการระบุปัญหาไป 17. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ สามารถคาดคะเนผลลัพธ์ของการ
วเิ คราะห์ปญั หาในชุมชนหรือทอ้ งถิ่น ตารางและแผนภาพความคิดในการ แกป้ ญั หาได้แลว้ น�ำ ปญั หามาวเิ คราะห์
เ พ่ื อ นำ � ไ ป ใ ช้ ใ น ก า ร แ ก้ ปั ญ ห า ต่อโดยใช้แผนภาพความคิด ทำ�ให้
และเลอื กวธิ กี ารแกป้ ญั หาทเี่ หมาะสม ระบุปัญหาที่สนใจ โดยใช้เทคนิค สามารถระบขุ อบเขตสาเหตขุ องปญั หา
ตอ่ ไป 5W1H หนา้ ชนั้ เรยี น เพอ่ื น ๆ รว่ มกนั ให้ครอบคลุม เพ่ือหาแนวทางแก้ไข
ตรวจสอบความถูกต้อง ปญั หาทด่ี ที ส่ี ดุ ตอ่ ไป

41 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ตัวชว้ี ัด

ว 4.1 ม.2/2 การรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ ท่เี กย่ี วข้องกับปัญหา (Related Infomation Search)

ภาระงาน/ช้นิ งาน คำ�ถ�มสำ�คัญ

แผนภาพความคิดการรวบรวมข้อมูล การรวบรวมข้อมูลมีความสำาคัญต่อการแก้ปัญหา
และแนวคดิ ทีเ่ ก่ยี วกับปญั หาท่สี นใจ อย่างไร

ep 1 ขัน้ สงั เกต

รวบรวมขอ้ มลู

1. นักเรียนรวบรวมข้อมูลจากการ
สังเกตภาพ แล้วร่วมกันสนทนา
แลกเปล่ียนเรียนรู้ โดยตอบคำ�ถาม
ดังน้ี
St การรวบรวมข้อมูล หมายถึง กระบวนการในการรวบรวมข้อมูลท่ีจะได้มาเพ่ือใช้ในการทาำ วิจัยหรือ
St กิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่ง ข้อมูลท่ีรวบรวมมาน้ันอาจจะเป็นตัวเลขหรือข้อความก็ได ้ รายละเอียดสำาคัญ
ที่จำาเปน็ ตอ่ การรวบรวมข้อมลู ท่ีควรทราบ มีดงั ต่อไปน้ี

1. ลกั ษณะของข้อมลู ทด่ี ที ่คี วรรวบรวม
1.1 ข้อมูลทรี่ วบรวมมาจะตอ้ งตรงกับจดุ ประสงค์หรือปญั หาทีเ่ รากำาลงั จะศกึ ษา
1.2 ข้อมลู ทีร่ วบรวมมาจะต้องมคี วามทนั สมยั และอยภู่ ายในกรอบของปัญหา
1.3 ข้อมลู ทไ่ี ดม้ าตอ้ งมีความกระชับ อ่านแล้วเข้าใจง่าย ไม่กาำ กวม

2. ลักษณะของข้อมูล
2.1 ขอ้ มลู เชงิ ปรมิ าณ (quantitative data) เปน็ ขอ้ มลู ทว่ี ดั คา่ ออกมาเปน็ ตวั เลขได้ และสามารถ
นาำ ค่าของตวั เลขนนั้ มาคาำ นวณหรือเปรียบเทียบได ้ เช่น อายุ น้าำ หนกั ส่วนสูง เงินเดือน ฯลฯ
2.2 ข้อมูลเชิงคุณภาพ (qualitative data) เปน็ ข้อมลู ท่ีไม่สามารถวดั ออกมาเป็นตวั เลขได้ เชน่
ส ี เพศ เชอ้ื ชาติ ศาสนา ฯลฯ

• บุคคลในภาพก�ำ ลังทำ�อะไร 3. ประเภทของขอ้ มลู
3.1 ขอ้ มลู ปฐมภมู ิ (primary data) เปน็ ขอ้ มลู ทผี่ ทู้ ท่ี ำาการสาำ รวจเกบ็ มาจากแหลง่ ขอ้ มลู โดยตรง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ค้นหาและรวบรวม หรือเกบ็ มาใหม่ ณ เวลาน้นั เพือ่ นาำ มาใชใ้ นการแก้ปัญหา ซง่ึ มีข้อดคี อื จะไดข้ อ้ มลู ทต่ี รงกับความตอ้ งการ
ของผู้ท่ีรวบรวมข้อมูล และมีความทันสมัย และมีข้อเสียคือความน่าเช่ือถือและคุณภาพอาจจะ
ข้อมูลจากคอมพวิ เตอร์) ไม่ดพี อ เสยี เวลาค่อนข้างมาก และมคี า่ ใชจ้ ่ายคอ่ นข้างสงู ซงึ่ ข้อมูลแบบปฐมภูมจิ ะมีการรวบรวมได้ 2 วธิ ี
• การรวบรวมขอ้ มลู คืออะไร ดงั น้ี คือ การทำาสาำ มะโน (census) และการสาำ รวจจากกลุ่มตัวอยา่ ง (sample survey)
3.2 ข้อมลู ทตุ ยิ ภมู ิ (secondary data) เปน็ ข้อมลู ที่ไดม้ าจากองคก์ รหรอื หน่วยงานอืน่ ๆ ทไี่ ด้
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การรวบรวมข้อมูล ทาำ การรวบรวมไวแ้ ลว้ มขี อ้ ดคี อื ทาำ ใหเ้ กดิ ความสะดวกในการรวบรวมขอ้ มลู ใชเ้ วลาและคา่ ใชจ้ า่ ยไมม่ ากนกั
สว่ นใหญจ่ ะใชว้ ธิ นี ้ี แตม่ ขี อ้ เสยี คอื อาจจะไดข้ อ้ มลู ทลี่ า้ สมยั หรอื ไมต่ รงกบั ความตอ้ งการทงั้ หมด แหลง่ ทมี่ า
ของข้อมูลทุตยิ ภมู สิ ่วนใหญม่ ักจะเป็นหนว่ ยงานของราชการหรอื เอกชน

หมายถึง กระบวนการในการรวบรวม

ขอ้ มลู ทจ่ี ะไดม้ าเพอื่ ใชใ้ นการท�ำ วจิ ยั หรอื 42 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมธั ยมศึกษาปีท่ี 2
กจิ กรรมใดกจิ กรรมหนง่ึ ขอ้ มลู ทรี่ วบรวม

มาน้นั อาจจะเป็นตวั เลขหรือข้อความ) ep 2 ขนั้ คิดวิเคราะห์ ขอ้ มูลต้องตรงตาม ขอ้ มลู ต้องมีความ
2. นักเรียนศึกษาค้นคว้าและรวบรวม จดุ ประสงค์ ทนั สมัยและอยู่
และสรปุ ความรู้ ทีก่ �ำ ลังศึกษา ภายในกรอบ
ขอ้ มลู เกย่ี วกบั การรวบรวมขอ้ มลู และ
ของปญั หา
แนวคิดท่ีเก่ียวข้องกับปัญหา จาก 3. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง
หนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้ ความคิดเห็นเก่ียวกับลักษณะของ
อื่น ๆ อยา่ งหลากหลาย ลักษณะของ
ข้อมูลที่ดีที่ควรรวบรวม โดยเขียน ข้อมลู ทดี่ ี

แบบแผนภาพความคดิ แลว้ สรปุ เปน็

ความคิดรวบยอด ดงั ตวั อย่าง ข้อมลู ตอ้ งมีความกระชับ ชัดเจน

สุดยอดคู่มือครู 42

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 2aseanSt

4. ขนั้ ตอนในก�รรวบรวมขอ้ มูล ข้ันคิดวิเคราะห์
4.1 กำาหนดจดุ ประสงค ์ ตวั แปรทตี่ อ้ งการศกึ ษา รวมไปถงึ ตัวช้วี ดั ทเี่ กยี่ วขอ้ งกับปญั หาน้ัน ๆ และสรปุ ความรู้
4.2 กำาหนดขอบเขตของการรวบรวมขอ้ มูล
• กำาหนดด้วยพ้ืนท่ี เช่น รวบรวมข้อมูลในจังหวัดปทุมธานี รวบรวมข้อมูลเขต 4. นกั เรยี นสงั เกตแถบขอ้ ความเกย่ี วกบั
ปอ้ มปราบศัตรพู ่าย ข้ั น ต อ น ใ น ก า ร ร ว บ ร ว ม ข้ อ มู ล
• กาำ หนดดว้ ยลกั ษณะสว่ นตวั ของผถู้ กู สำารวจ เชน่ รวบรวมขอ้ มลู เฉพาะเพศหญงิ รวบรวม บนกระดาน แล้วร่วมกันวิเคราะห์
ขอ้ มลู เฉพาะผทู้ ีท่ ำางานนานกวา่ 3 ปีขึน้ ไป และจัดลำ�ดับข้ันตอนให้ถูกต้อง
• กาำ หนดดว้ ยการมสี ว่ นได้ส่วนเสยี กับเรื่องทีจ่ ะทาำ การสาำ รวจ เช่น รวบรวมข้อมลู ชาวบา้ น ดงั ตวั อยา่ ง
ทอ่ี าศัยอยู่ในยา่ นสุขมุ วทิ เกี่ยวกับการทาำ รถไฟฟ้า BTS
4.3 กำาหนดกล่มุ ตวั อย่างท่ีจะทำาการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล ก�ำ หนดจดุ ประสงค์ ตัวแปรทีต่ อ้ งการศกึ ษา
• กลุ่มตวั อย่างตอ้ งมีจาำ นวนมากพอ
• เลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีท่ีเหมาะสมกับชนิดของกลุ่มตัวอย่างน้ัน ๆ เช่น จับสลาก ก�ำ หนดขอบเขตของการรวบรวมขอ้ มลู
โดยใชต้ ารางเลขส่มุ การกาำ หนดโควตา
4.4 กาำ หนดวธิ ีในการรวบรวมขอ้ มลู พร้อมแบบสอบถามเพอ่ื เก็บข้อมูล ก�ำ หนดกลุ่มตัวอยา่ ง
4.5 ทาำ การรวบรวมข้อมลู
4.6 ประมวลผลและวเิ คราะหข์ อ้ มลู ทไี่ ดม้ า โดยใชห้ ลกั ทางสถติ ศิ าสตรแ์ ละหลกั ทางวทิ ยาศาสตร์ ก�ำ หนดวธิ ีในการรวบรวมข้อมูล
5. วิธกี �รรวบรวมข้อมลู
การรวบรวมข้อมูลทำาไดห้ ลายวธิ ี แตจ่ ะเสนอวิธที น่ี ิยมทาำ กันเพียง 4 วธิ ี ดงั น้ี รวบรวมขอ้ มลู
5.1 การสมั ภาษณโ์ ดยตรงกบั แหลง่ ขอ้ มลู เปน็ วธิ ที นี่ ยิ มใชก้ นั มาก เนอื่ งจากจะไดข้ อ้ มลู ทต่ี รงกบั
ความตอ้ งการมากทส่ี ุดเทา่ ท่เี ปน็ ไปได้ โดยจะมกี ารสง่ พนักงานหรือเจา้ หน้าท่ีออกไปสำารวจตามจุดตา่ ง ๆ ประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมลู
ทไ่ี ด้มกี ารกำาหนดเอาไว้ และอาจจะให้มีการกรอกแบบสอบถามร่วมด้วย วิธีน้มี ีขอ้ ดที ีส่ าำ คัญอย่างหนง่ึ คอื โดยใช้หลกั สถติ ศิ าสตรแ์ ละหลกั วทิ ยาศาสตร์
หากผทู้ ่ถี กู สมั ภาษณ์มีความสงสยั ในประเด็นคำาถาม สามารถซักถามเจา้ หน้าทีไ่ ด้ทนั ท ี ทาำ ให้คำาตอบท่ีไดม้ ี
ความถูกต้องตรงกับความตอ้ งการมากท่สี ดุ 5. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะห์เปรยี บเทยี บ
เกยี่ วกบั ขอ้ ด-ี ขอ้ เสยี ของการรวบรวม
สถานี ข้อมูลโดยการสัมภาษณ์โดยตรงกับ
แหล่งข้อมูล โดยเขียนแบบแผนภาพ
รถไฟฟา ความคิด แล้วสรุปเป็นความคิด
รวบยอดบนกระดาน ดงั ตวั อยา่ ง
ภาพที่ 2.4 การสัมภาษณ์โดยตรงกบั แหล่งขอ้ มูล
การแก้ปัญหากับกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 43 ขอ้ ดี
คำ�ตอบท่ีได้มีความถูกต้องตรงกับความต้องการ
NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA มากทส่ี ดุ เพราะหากผทู้ ถ่ี กู สมั ภาษณม์ คี วามสงสยั
ในประเด็นคำ�ถาม สามารถซักถามเจ้าหน้าที่ได้
ขอ้ ใดเปน็ ขอ้ มลู ปฐมภูมิ (เฉลย 3 เพราะขอ้ มลู ปฐมภมู ิ(primarydata) ทันที

1 รายงานประจำ�ปขี องหนว่ ยงาน เปน็ ขอ้ มลู ทผ่ี ทู้ ที่ �ำ การส�ำ รวจเกบ็ มาจากแหลง่ ขอ้ มลู การสมั ภาษณโ์ ดยตรงกับแหล่งขอ้ มลู

2 บทสรปุ วิเคราะห์จากหนังสือพิม พ์ โดยตรง) ข้อเสยี
เสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการดำ�เนินการค่อนข้าง
3 ขอ้ มูลการเข้าชัน้ เรียนของนกั เรียนจากครูผสู้ อน มาก และอาจไม่ได้รับความร่วมมือจากผู้ถูก
สัมภาษณ์
4 สถิตจิ ำ�นวนประชากรของกรมการปกครอง

43 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
5.2 การสัมภาษณ์ทางโทรศัพท ์ เป็น

6. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ วิธีที่ทำาได้ง่าย สะดวก ค่าใช้จ่ายไม่สูงมาก
คำาถามท่ีใช้ต้องไม่มากเกินไป ในปัจจุบัน

และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับวิธี ประชาชนแทบทุกคนมีโทรศัพท์เคล่ือนท่ี
การรวบรวมข้อมูล โดยตอบคำ�ถาม แต่การโทรศัพท์ไปสอบถามอาจไม่ได้รับ
ดังนี้ ความร่วมมือมากนัก เน่ืองจากผู้คนอาจจะ
รสู้ ึกรำาคาญในการสนทนากบั บุคคลทไ่ี ม่รจู้ กั

• หากนักเรียนต้องการทราบ

ปริมาณรถท่ีผ่านเส้นทางลัดในเวลา ภาพท่ี 2.5 การสมั ภาษณ์ทางโทรศพั ท์
หลังเลิกงานควรเลือกใช้วิธีการ

รวบรวมข้อมูลแบบใด เพราะเหตุใด 5.3 การสังเกตการณ์ เป็นวิธีที่ได้
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้วิธีการสังเกตการณ์ จากการสังเกตโดยตรงจากเหตุการณ์หรือ
สภาพการณ์ของสิ่งใดส่ิงหนึ่งโดยจดบันทึกไว ้
เป็นวิธีที่ได้จากการสังเกตโดยตรงจาก ไม่มีการสอบถามหรือสัมภาษณใ์ ด ๆ

สถานท่ีจรงิ โดยจดบนั ทกึ ไว)้
• ข้อควรระวังในการรวบรวม

ข้อมลู จากเวบ็ ไซตค์ วรคำ�นงึ ถงึ สง่ิ ใด

(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบความถกู ตอ้ งของขอ้ มลู ภาพที่ 2.6 การสังเกตการณ์

ดังนั้นควรสืบค้นจากแหล่งข้อมูลที่ 5.4 การรวบรวมจากเอกสารหรือ
เว็บไซต์ เป็นอีกหน่ึงวิธีที่ใช้กันมากที่สุด
นา่ เช่ือถือได้หรือเปรยี บเทียบกบั หลาย ๆ และนิยมเข้าไปสืบค้น รวบรวมจากเว็บไซต์
มากกวา่ เอกสารทเ่ี ปน็ หนงั สอื เนอ่ื งจากปจั จบุ นั
เว็บไซต์) การเข้าถึงแหล่งข้อมูลดิจิทัลไม่ได้ยุ่งยาก
• หากตอ้ งการทราบความพงึ พอใจ เหมือนสมัยกอ่ น อาจจะตอ้ งระวังในเรอ่ื งของ
ความถกู ตอ้ งของขอ้ มลู ควรใชจ้ ากแหลง่ ขอ้ มลู
และขอ้ เสนอแนะในการเขา้ รบั บรกิ าร ที่น่าเชื่อถือได้หรือเปรียบเทียบกับหลาย ๆ
ของธนาคารแหง่ หนงึ่ ควรเลอื กวธิ กี าร เว็บไซต์
รวบรวมข้อมลู แบบใด เพราะเหตุใด
ภาพที่ 2.7 การรวบรวมข้อมลู จากเอกสารหรือเวบ็ ไซต์
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การสัมภาษณ์โดยตรง
44 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 2
กับลูกค้าของธนาคาร ซ่ึงเป็นวิธีที่นิยม

ใชก้ นั มากโดยจะมพี นกั งานหรอื เจา้ หนา้ ที่

ออกไปส�ำ รวจตามจดุ บรกิ ารตา่ งๆทไี่ ดม้ ี

การกำ�หนดไว้ และอาจจะให้มีการกรอก เสริมความรู้ ครูควรสอน

แบบสอบถามร่วมดว้ ย) การเข้าถึงแหล่งข้อมูลดิจิทัล ต้องเลือก Search engine ท่ีเหมาะสม เพ่ือ
ประหยดั เวลาในการสบื คน้ ไดป้ รมิ าณขอ้ มลู ทไ่ี มม่ ากเกนิ ไป และไดผ้ ลการสบื คน้
7. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ ทีต่ รงตามจดุ ประสงคข์ องการสบื ค้น
เปรียบเทียบเก่ียวกับวิธีการรวบรวม
ข้อมูลแต่ละวิธี โดยเขียนแบบ

แผนภาพความคิด แล้วสรุปเป็น

ความคิดรวบยอด

สุดยอดคู่มือครู 44

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

จากที่กล่าวมาเก่ียวกับการรวบรวมข้อมูล เราสามารถนำาองค์ความรู้ดังกล่าวมาใช้ในประเด็นต่าง ๆ ep 2
ท่ีเป็นปญั หาได้ โดยจะขอยกตวั อย่างให้เหน็ ถึงการนำาความรูด้ ังกล่าวไปใชใ้ นด้านต่าง ๆ ดงั นี้
ตัวอยา่ งที่ 1 ประเด็นดา้ นพลงั งานทเี่ กีย่ วกับพลังงานในรูปแบบอนื่ ๆ ท่ใี ชท้ ดแทนพลงั งานทไี่ ดจ้ ากการ ขัน้ คิดวเิ คราะห์
และสรปุ ความรู้
ใช้น้ํามันเชอื้ เพลิง
8. นักเรยี นแบ่งกลุ่ม 4 กลุ่ม โดยแต่ละ
ขั้นที่ 1 กาำ หนดจดุ ประสงคแ์ ละตัวแปร คนนับเลข 1-4 สลับกันไป นักเรียน
ท่ีนับได้เลขเหมือนกัน อยู่กลุ่ม
• รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการใช้พลังงานจากเซลล์สุริยะ (solar cell) พลังงานจากลม พลังงาน เดียวกัน ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่ม
จากปฏิกิรยิ านวิ เคลียร์ พลังงานจากโรงไฟฟ้าขยะ ฯลฯ แทนการใช้พลงั งานท่ไี ด้จากการใชน้ ้าำ มัน ออกมาจับสลากเลอื กกลุม่ ดังน้ี

ข้ันที่ 2 กำาหนดขอบเขต กลมุ่ ท่ี 1 ประเดน็ ดา้ นพลังงาน
• กรุงเทพมหานครและปริมณฑล กลุ่มที่ 2 ประเดน็ ด้านสิง่ แวดล้อม
กลุ่มที่ 3 ประเด็นด้านการเกษตร
ข้ันท่ี 3 กาำ หนดกลุ่มตัวอย่าง กลุ่มที่ 4 ประเดน็ ดา้ นอาหาร
• พนักงานทาำ งานในบริษัทท่เี ก่ียวกบั น้าำ มนั และปโิ ตรเคมี ในระดบั ปรญิ ญาตรขี น้ึ ไป
จำานวน 100 คน 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
ขั้นที่ 4 กาำ หนดวธิ ีในการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล ขั้ น ต อ น ใ น ก า ร ร ว บ ร ว ม ข้ อ มู ล
• สุ่มจากหมายเลขโทรศัพท์ที่ได้รับการอนุญาต แลว้ โทรศพั ทไ์ ปสอบถาม ในประเด็นปัญหา ตามตัวอย่างท่ี
ผู้แทนกลุ่มจับได้ จากน้ันสรุปเป็น
ขน้ั ที่ 5 รวบรวมขอ้ มลู ความคิดรวบยอด แล้วนำ�เสนอ
• สอบถามจากกลมุ่ ตวั อยา่ งดงั กล่าว หน้าช้ันเรียน
• ค้นหาข้อมูลจากเว็บไซตท์ เี่ กีย่ วขอ้ งผา่ นทางอนิ เทอรเ์ น็ต
• คน้ หาขอ้ มูลและสอบถามจากผเู้ ชยี่ วชาญท่สี ถาบันวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยชี ้นั สงู

ขน้ั ที่ 6 ประมวลผลและวเิ คราะห์ขอ้ มลู
• แสดงผลทไ่ี ด้มาโดยใช้แผนภาพความคดิ

การแกป้ ัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 45

เสริมความรู้ ครูควรสอน

กลมุ่ ตวั อยา่ ง (sample) หมายถงึ สมาชกิ บางสว่ นของสงิ่ ทผ่ี วู้ จิ ยั ตอ้ งการจะศกึ ษา
โดยท่ีบางส่วนของสมาชกิ ทั้งหมดน้ี เป็นตวั แทนของประชากรท้งั หมด การเลอื ก
ตัวอย่างเพื่อใช้ในการวิจัยมีความสำ�คัญอย่างย่ิง โดยคำ�นึงถึงหลัก 2 ประการ
ดงั นี้ 1. ความเปน็ ตวั แทน ผทู้ จี่ ะถกู เลอื กมาเปน็ ตวั อยา่ งตอ้ งมลี กั ษณะและสมบตั ิ
เหมือนหรือใกล้เคียงกับประชากรท่ีต้องการศึกษา 2. ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง
จะตอ้ งมจี �ำ นวนมากพอทจ่ี ะทดสอบความเชอื่ มนั่ ทางสถติ ไิ ดแ้ ละมากพอทจี่ ะอา้ ง
สรุปไปสู่ประชากรท่ีตอ้ งการศกึ ษา

45 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA

Step 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์

และสรุปความรู้

10. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง ได้มาก ผังกราฟิก
ความคิดเห็นเก่ียวกับตัวอย่างที่ 1 สะอาด
ประเด็นด้านพลังงานท่ีเก่ียวกับ ไดน้ อ้ ย
พลงั งานในรปู แบบอน่ื ๆ ทใ่ี ชท้ ดแทน
พ ลั ง ง า น ท่ี ไ ด้ จ า ก ก า ร ใ ช้ นํ้ า มั น ทำายาก
เชือ้ เพลงิ โดยตอบคำ�ถาม ดงั น้ี
ผู้คนกลวั นวิ เคลียร์ ลม สะอาด
• จากตัวอย่างที่ 1 กำ�หนดวิธีใน
การเก็บรวบรวมขอ้ มลู อย่างไร ตน้ ทุนสงู พลังงาน ตดิ ตงั้ งา่ ย
ได้มาก ทดแทน สะดวก
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้วิธีการสัมภาษณ์ สะอาด
ชว่ ยกาำ จดั ขยะ โซลาร์เซลล์
ทางโทรศพั ท์ซงึ่ เปน็ วธิ ที ท่ี �ำ ไดง้ า่ ยสะดวก ขยะได้มาก แพง

ค่าใช้จ่ายไม่สูงมาก แต่ต้องได้รับการ อาจมสี ง่ิ ใช้ไมไ่ ด้ตลอด
ปนเปื้อน 24 ชั่วโมง
อนญุ าตกอ่ น)
• มีการกำ�หนดกลุ่มตัวอย่าง สง่ กลน่ิ เหม็น

อยา่ งไร แผนภาพที่ 2.7 ผลการวเิ คราะหเ์ กย่ี วกับพลังงานทดแทนพลงั งานท่ีได้จากนา้ํ มัน

ตัวอยา่ งท่ี 2 ประเด็นทางด้านสง่ิ แวดลอ้ มที่เก่ยี วกบั มลพิษทางอากาศทมี่ าจากการปลอ่ ยไอเสีย
จากโรงงานอุตสาหกรรม

(ตัวอย่างคำ�ตอบ กลุ่มตัวอย่างเป็น ข้ันท่ี 1 กำาหนดจุดประสงคแ์ ละตัวแปร
พนักงานทำ�งานในบริษัทท่ีเก่ียวกับน้ํามัน • ทาำ การเกบ็ รวบรวมข้อมูลทเี่ ก่ียวกบั การปลอ่ ยไอเสยี จากโรงงานอุตสาหกรรม

และปิโตรเคมีอยู่ในกรุงเทพมหานครและ ขั้นท่ี 2 กำาหนดขอบเขต
• นคิ มอตุ สาหกรรมและบรเิ วณใกล้เคียง
ปรมิ ณฑล จบการศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรี
ขัน้ ที่ 3 กำาหนดกล่มุ ตวั อย่าง
ข้ึนไป จำ�นวน 100 คน) • พนักงานที่ทำางานในโรงงานที่อยู่ในนิคมอุตสาหกรรมอมตะนครและบริเวณใกล้เคียง
• ผ ล ก า ร วิ เ ค ร า ะ ห์ เ ก่ี ย ว กั บ จำานวน 100 คน

พลังงานทดแทนพลังงานท่ีได้จาก 46 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2
นาํ้ มนั พลงั งานแบบใดทกี่ ลมุ่ ตวั อยา่ ง
แ ส ด ง ค ว า ม กั ง ว ล ต่ อ ผ ล ก ร ะ ท บ

ในการนำ�มาใชอ้ ยา่ งชดั เจน

(ตัวอย่างคำ�ตอบ พลังงานนิวเคลียร์

แสดงออกถงึ ความกลวั ดา้ นความปลอดภยั

และพลังงานจากขยะ กังวลส่ิงปนเป้ือน

และกล่นิ เหมน็ )

สุดยอดคู่มือครู 46

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ขัน้ ท่ี 4 กำาหนดวิธใี นการเกบ็ รวบรวมข้อมลู Stasean

ep 2

ข้นั คิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้

• ทำาเรื่องขออนุญาตโรงงานในนิคมอุตสาหกรรม เพื่อไปสัมภาษณ์พนักงานทีละคนจนครบ 11. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง
ส่วนประชาชนในแถบใกล้เคียงก็ใช้วธิ ไี ปสัมภาษณ์พนกั งานทลี ะคนเชน่ เดยี วกัน ความคิดเห็นเก่ียวกับตัวอย่างที่ 2
ประเดน็ ทางดา้ นสง่ิ แวดลอ้ มทเ่ี กย่ี วกบั
ขนั้ ที่ 5 รวบรวมข้อมูล มลพษิ ทางอากาศทมี่ าจากการปลอ่ ย
• สอบถามจากกล่มุ ตวั อยา่ งดังกลา่ ว ไอเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม โดย
• คน้ หาข้อมูลจากเวบ็ ไซต์ท่เี กี่ยวข้องผา่ นทางอนิ เทอร์เน็ต ตอบค�ำ ถาม ดงั น้ี
• คน้ หาข้อมูลและสอบถามจากผู้เชี่ยวชาญจากองค์กรอสิ ระ (NGOs)
• สอบถามข้อมูลจากกรมสง่ เสริมคุณภาพและสงิ่ แวดลอ้ ม • จากตวั อยา่ งท่ี 2 โรงงานในนคิ ม
อุตสาหกรรมเอาใจใส่การปล่อย
ขัน้ ที่ 6 ประมวลผลและวเิ คราะห์ขอ้ มลู ไอเสยี สภู่ ายนอกหรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด
• แสดงผลที่ได้มาโดยใช้แผนภาพความคิด

รัฐบาลส่งเสริมใหต้ า่ งชาติ ต้องการรายได้ (ตัวอย่างคำ�ตอบ จากการรวบรวมข้อมูล
เข้ามาต้งั ฐานการผลติ เขา้ ประเทศ พบว่ามีโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมไม่มี
การบำ�บัดไอเสียก่อนปล่อยออกมา ท้ังนี้
ผังกราฟิก เพราะเห็นว่า ส้ินเปลืองงบประมาณ
ไม่คำ�นึงถึงปัญหาของส่ิงแวดล้อมและ
เปลืองงบประมาณ จาำ นวนโรงงาน เจ้าหน้าท่ีมีจาำ นวนนอ้ ย ผลกระทบทเี่ กดิ กบั ชาวบา้ นในบรเิ วณนนั้ )
ไม่สนใจชาวบ้าน หนาแนน่ มากเกินไป บทลงโทษไม่หนักพอ
ในบรเิ วณนัน้ ๆ • ปัจจัยที่ส่งผลให้จำ�นวนโรงงาน
ไม่เห็นถึงปญั หา ไมม่ กี าร อากาศเสยี รัฐหรือ หนาแนน่ มากเกนิ ไปมาจากส่งิ ใด
ของสงิ่ แวดลอ้ ม บาำ บดั องค์กรท่ี
ไอเสยี เก่ียวข้อง (ตัวอย่างคำ�ตอบ รัฐบาลมีการส่งเสริม
กอ่ นปล่อย ไมไ่ ดเ้ ขา้ ไป ให้ต่างชาติเข้ามาต้ังฐานการผลิต เพื่อ
ออกมา กำากับดูแล

แผนภาพท่ี 2.8 ผลการวิเคราะห์เก่ยี วกับประเดน็ ทางดา้ นสงิ่ แวดล้อมกับมลพษิ ทางอากาศ ต้องการรายได้เขา้ ประเทศ)
ท่มี าจากการปลอ่ ยไอเสยี จากโรงงานอตุ สาหกรรม

การแกป้ ญั หากบั กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม 47

47 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขนั้ คดิ วิเคราะห์
St
และสรปุ ความรู้
ตวั อย่างท่ี 3 ประเดน็ ด้านการเกษตรท่เี กย่ี วกับราคาของสบั ปะรดทต่ี กตา่ํ

12. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง ขน้ั ท่ี 1 กำาหนดจดุ ประสงคแ์ ละตวั แปร
ความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวอย่างที่ 3 • รวบรวมข้อมลู ที่เก่ยี วกบั สาเหตขุ องปญั หาราคาของสับปะรด
ประเด็นด้านการเกษตรที่เก่ียวกับ
ราคาของสับปะรดที่ตกต่ํา โดยตอบ ขั้นท่ี 2 กำาหนดขอบเขต
คำ�ถาม ดงั น้ี • ตำาบลนางแล จงั หวัดเชยี งราย

• การเก็บรวบรวมข้อมูลประเด็น ข้นั ที่ 3 กาำ หนดกลุม่ ตัวอยา่ ง
ด้านการเกษตรที่เก่ียวกับราคาของ • เกษตรกรท่ปี ลูกสับปะรดภูแล ตาำ บลนางแล จงั หวัดเชยี งราย จาำ นวน 100 คน
สบั ปะรดทีต่ กต่าํ ท�ำ ในพ้นื ที่ใด
ขนั้ ที่ 4 กำาหนดวิธใี นการเก็บรวบรวมข้อมลู
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ตำ�บลนางแล จังหวัด • ใช้วิธสี มั ภาษณเ์ กษตรกรแบบกลมุ่ โดยตดิ ตอ่ ผ่านองค์การบรหิ ารส่วนตาำ บลเพ่ือขอความ
อนเุ คราะหใ์ นการประสานงานตดิ ต่อกับกลุม่ ของเกษตรกร
เชยี งราย)
• กลุ่มตัวอย่างคือใคร และ ขั้นท่ี 5 รวบรวมขอ้ มูล
• สอบถามจากกลุ่มตวั อย่างดงั กลา่ ว
กำ�หนดวิธีในการเก็บรวบรวมข้อมูล • ค้นหาขอ้ มูลจากเว็บไซต์ท่เี ก่ยี วข้องผา่ นทางอนิ เทอร์เนต็
แบบใด เหมาะสมหรือไม่ • ค้นหาขอ้ มลู และสอบถามจากอาจารย์ประจาำ คณะเกษตร มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร์
• สอบถามขอ้ มลู จากกรมวิชาการเกษตร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ กำ�หนดกลุ่มตัวอย่าง
ขั้นท่ี 6 ประมวลผลและวิเคราะหข์ ้อมลู
คือ เกษตรกรท่ีปลูกสบั ปะรดภูแล ต�ำ บล • แสดงผลทไ่ี ด้มาโดยใช้แผนภาพความคดิ

นางแล จงั หวัดเชยี งราย จ�ำ นวน 100 คน 48 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชัน้ มัธยมศึกษาปีท ี่ 2

โดยใช้วิธีสัมภาษณ์เกษตรกรแบบกลุ่ม

โดยตดิ ตอ่ ผา่ นองคก์ ารบรหิ ารสว่ นต�ำ บล

เพอื่ ขอความอนเุ คราะหใ์ นการประสานงาน

ติดต่อกับกลุ่มของเกษตรกร ซึ่งทำ�ให้

สะดวกและรวดเร็ว และมีความเหมาะสม

ดีกว่าการสัมภาษณ์ทีละคนด้วยตนเอง

ซ่ึงอาจใช้ระยะเวลาที่นานกว่าและมี

คา่ ใชจ้ า่ ยทีส่ งู )

สุดยอดคู่มือครู 48

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

ทางการมีการ เห็นวา่ รายได้ดี สภาพดิน ฟา้ ep 2
ชักชวน อากาศ เหมาะสม
ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
และสรปุ ความรู้

13. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง

ตา่ งประเทศกีดกนั ปลกู กนั มาก ผังกราฟิก ความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวอย่างที่ 4
การค้า ส่งออก โรงงาน ป ร ะ เ ด็ น ด้ า น อ า ห า ร ที่ เ กี่ ย ว กั บ
ไดน้ อ้ ย ทรี่ บั ซ้อื เศรษฐกจิ ตกตา่ำ เครื่องดื่มในปัจจุบันที่มีนํ้าตาล
สนิ คา้ ไม่ผา่ น ความนิยมของ มากเกินไป โดยตอบค�ำ ถาม ดังน้ี
มาตรฐานสากล ตลาดลดนอ้ ยลง • การรวบรวมขอ้ มลู ประเดน็ ดา้ น
เงินบาทแขง็ ค่า อาหารทเ่ี กย่ี วกบั เครอ่ื งดมื่ ในปจั จบุ นั

ทมี่ นี า้ํ ตาลมากเกนิ ไป สามารถส�ำ รวจ

สับปะรดราคา ลดกาำ ลงั การผลติ ร้านขายกาแฟท่ีอยู่ในสถานีรถไฟฟ้า
สงู ข้นึ B T S ส ถ า นี ใ ด ก็ ไ ด้ ใ ช่ ห รื อ ไ ม่

แผนภาพท่ี 2.9 ผลการวิเคราะห์ประเด็นทางดา้ นการเกษตรเกย่ี วกับราคาของสับปะรดทตี่ กตํา่ เพราะเหตุใด

ตัวอย่างที่ 4 ประเด็นด้านอาหารท่ีเก่ียวกับเครือ่ งดม่ื ในปจั จบุ นั ที่มีนาํ้ ตาลมากเกนิ ไป (ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ได้ทุกสถานี

ขัน้ ที่ 1 กาำ หนดจดุ ประสงค์และตวั แปร เนอื่ งจากในการก�ำ หนดขอบเขตระบเุ ฉพาะ

• รวบรวมขอ้ มูลที่เก่ียวกบั เคร่ืองดืม่ ทม่ี ีในปัจจุบัน กรุงเทพมหานคร แต่สถานีรถไฟฟ้า

ข้นั ท่ี 2 กำาหนดขอบเขต BTS มีพ้ืนท่ีบริการครอบคลุมทั้ง
• กรงุ เทพมหานคร กรุงเทพมหานครและสมุทรปราการ
จึงต้องเลือกเฉพาะกรุงเทพมหานคร
ขัน้ ที่ 3 กาำ หนดกลมุ่ ตวั อยา่ ง เท่าน้ัน)
• สำารวจรา้ นขายกาแฟท่อี ยใู่ นสถานรี ถไฟฟ้า BTS จำานวน 20 รา้ น • จ า ก ก า ร ป ร ะ ม ว ล ผ ล แ ล ะ

ขน้ั ที่ 4 กาำ หนดวิธีในการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล วิเคราะห์ข้อมูลพบผลกระทบของ
เครื่องด่ืมในปัจจุบันที่มีนํ้าตาลมาก
• ใชว้ ธิ สี มั ภาษณ์รา้ นขายกาแฟทีละร้านทกุ สถานีของรถไฟฟา้ BTS เก่ียวกบั ปรมิ าณน้ำาตาล เกนิ ไปมีผลต่อรา่ งกายอย่างไร
นมขน้ หวาน นำา้ เชือ่ ม ฯลฯ ท่ใี ชใ้ นแต่ละวัน จนครบ 20 รา้ น

การแกป้ ัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 49 (ตัวอย่างคำ�ตอบ ผลดี คือ สร้างความ

กระปร้ีกระเปร่า รู้สึกมีกำ�ลังในการทำ�งาน

14. นักเรียนรว่ มกันสรุปความคิดรวบยอดเกี่ยวกับการรวบรวมขอ้ มลู และแนวคดิ และหายง่วง หาด่ืมได้ง่ายแทนอาหาร

ทเี่ ก่ยี วขอ้ งกับปญั หา ดังนี้ มือ้ เช้า

• การรวบรวมข้อมูล เป็นกระบวนการในการรวบรวมข้อมูลที่ได้มา ผลเสีย คือ ทำ�ให้เกิดโรคอ้วน โรคหัวใจ

เพ่ือแก้ปัญหา ซ่ึงข้อมูลที่ดีนั้นจะต้องตรงกับจุดประสงค์หรือปัญหาที่ โรคเบาหวาน โรคความดัน โรค

ก�ำ ลงั ศึกษา ข้อมูลต้องทันสมัย ข้อมูลมคี วามกระชับ ชัดเจน เขา้ ใจงา่ ย โดยมี หลอดเลอื ดอดุ ตนั อารมณแ์ ปรปรวนงา่ ย

วิธีการรวบรวมทห่ี ลากหลายตามแต่ลักษณะของขอ้ มลู และเสพตดิ ความหวาน)

49 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 3 ข้ันปฏิบตั ิ
St และสรปุ ความรู้
Stหลังการปฏบิ ตั ิขนั้ ที่ 5 รวบรวมข้อมูล

15. นกั เรยี นแบง่ กลุม่ แตล่ ะกลุ่มรว่ มกัน • ทาำ การสอบถามจากกล่มุ ตวั อยา่ งดังกลา่ ว
เลอื กปญั หาทสี่ นใจในชุมชน กลุ่มละ • คน้ หาขอ้ มูลและสอบถามจากกองโภชนาการ กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสขุ
1 ปัญหา แล้วทำ�การรวบรวมข้อมูล
โดยเลือกใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลที่ ขน้ั ท่ี 6 ประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมูล
เหมาะสมกบั ปญั หาทสี่ นใจ โดยเขยี น • แสดงผลท่ไี ดม้ าโดยใชแ้ ผนภาพความคิด
เปน็ แผนภาพความคิด ดังตัวอยา่ ง
งา่ ย ผังกราฟิก
• ปญั หาทสี่ นใจ นาํ้ ในชมุ ชนเนา่ เสยี โรคหวั ใจ

1. ก�ำหนดจดุ ประสงคแ์ ละตวั แปร
รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการเน่าเสยี ของแหลง่ นํ้าในชมุ ชน

2. ก�ำหนดขอบเขต มีกำาลงั ในการ แทนอาหารมือ้ เชา้ โรคอว้ น โรคเบาหวาน
พ้นื ท่ีบริเวณชุมชน ทาำ งาน อารมณ์ โรคความดนั
3. ก�ำหนดกลุ่มตัวอย่าง หายง่วง เคร่ืองด่มื แปรปรวนงา่ ย โรคเส้นเลอื ด
ครอบครวั ในชุมชน จ�ำนวน 100 หลัง ที่มี
4. ก�ำหนดวิธีในการเก็บรวบรวมขอ้ มูล มีความ นำา้ ตาลสงู คนที่ชอบ อุดตัน
ใช้วิธีสมั ภาษณก์ ลุ่มตวั อยา่ ง กระปรี้
5. รวบรวมขอ้ มลู กระเปร่า
สอบถามและสมั ภาษณก์ ลมุ่ ตัวอยา่ ง
6. ประมวลผลและวเิ คราะห์ขอ้ มูล เสพตดิ
แสดงผลโดยใช้แผนภาพความคิด ความหวาน

ไม่มกี ารวางผังชุมชน โครงการตอ้ งการขายบ้าน แผนภาพที่ 2.10 ผลการวิเคราะหป์ ระเด็นทางดา้ นอาหารทเี่ กี่ยวกับความนยิ มของการบรโิ ภคเครอื่ งด่ืม
และท่ีดนิ จำ�นวนมาก ท่มี ปี รมิ าณของน้ําตาลมากเกนิ ไป

จ�ำ นวนบา้ นเรือนในชุมชน
เปลืองคา่ ใชจ้ า่ ย หนาแน่นมากเกนิ ไป
เจ้าหนา้ ทม่ี ีจ�ำ นวนน้อย
ไมม่ ีการ รัฐหรอื
คนในชมุ ชน บำ�บดั น้าํ เนา่ เสีย องคก์ รท่ี
น้ําเสยี เกีย่ วข้อง
มีความเคยชิน ก่อนท้งิ ไมไ่ ดเ้ ข้าไป 50 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท ี่ 2

ไม่เหน็ ถงึ ปัญหา ลงแหล่งนํ้า กำ�กบั ดแู ล บทลงโทษไมห่ นักพอ
ของสงิ่ แวดล้อม
ep 4
ผลการวิเคราะหป์ ระเด็นด้านนํา้ เน่าเสยี ในชุมชน ข้อมูลท่ีรวบรวมมาน้ัน อาจจะเป็น
ตั ว เ ล ข ห รื อ ข้ อ ค ว า ม ก็ ไ ด้ เ มื่ อ
กจิ กรรมน้ปี ระเมินตวั ช้ีวัด ว 4.1 ม.2/2 ร ว บ ร ว ม ข้ อ มู ล เ รี ย บ ร้ อ ย แ ล้ ว ขน้ั สอื่ สารและนำ� เสนอ
ข้ันตอนต่อไปก็คือการออกแบบ
16. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น วิธีการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ 17. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
ความรู้ร่วมกนั ดังน้ี ทจ่ี ะเลอื กวธิ กี ารทด่ี ที สี่ ดุ จากขอ้ มลู ผลการรวบรวมข้อมูล หน้าช้ันเรียน
ท่ีได้รวบรวมมาเพ่ือแก้ปัญหา เพ่ือน ๆ ร่วมกันตรวจสอบความ
การรวบรวมขอ้ มลู เปน็ กระบวนการใน ไ ด้ อ ย่ า ง เ ป็ น ขั้ น ต อ น แ ล ะ มี ถูกต้อง
การรวบรวมข้อมลู ทจ่ี ะได้มาเพอ่ื ใช้ใน
การทำ�วจิ ยั หรือกิจกรรมใดกจิ กรรมหนึง่

สุดยอดคู่มือครู 50 ข้อผิดพลาดน้อยที่สุด

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้วี ดั

เมื่อรวบรวมข้อมูลเรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือการออกแบบวิธีการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ ว 4.1 ม.2/3
ท่ีจะเลือกวิธีการที่ดีท่ีสุดจากข้อมูลท่ีได้รวบรวมมา เพ่ือแก้ปัญหาได้อย่างเป็นข้ันตอนและมีข้อผิดพลาด ว 4.1 ม.2/4
นอ้ ยทีส่ ดุ

การออกแบบวิธกี ารแกป้ ญั หา (Solution Design) ภาระงาน/ชิ้นงาน

ค�ำ ถ�มส�ำ คัญ การออกแบบวิธีการแก้ปัญหาและการ
ทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไข
การออกแบบวิธกี ารแก้ปัญหาต้องคาำ นงึ ถึง วิธกี ารแก้ปัญหาเก่ียวกับปัญหาที่สนใจ
ปัจจัยใดบ้าง
ep 1 ข้ันสังเกต
เปน็ อกี หนง่ึ ขน้ั ตอนทสี่ าำ คญั ของการแกป้ ญั หา เพอ่ื นาำ ไปสวู่ ธิ กี ารทด่ี ที สี่ ดุ หรอื เหมาะสมทส่ี ดุ ของปญั หาSt
น้นั ๆ โดยวิธีท่ีง่ายและใชก้ นั อยา่ งแพร่หลายคือการใช้ไดอะแกรม (diagram) ซง่ึ จะชว่ ยให้วเิ คราะหค์ วามSt รวบรวมข้อมลู
สัมพันธ์ในแต่ละข้ันตอนได้ง่ายและเห็นภาพมากข้ึน อีกท้ังยังทาำ ให้ผู้อื่นเข้าใจวิธีการแก้ปัญหาได้ง่ายและ
เร็วขึ้นจากไดอะแกรมท่ีออกแบบไว้ แต่ไดอะแกรมไม่สามารถบอกหรือเปรียบเทียบแต่ละวิธีของการ 1. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับปัญหา
แก้ปัญหาได้ว่า วิธีไหนเป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุด ต้องมีการเพ่ิมนำ้าหนักเข้าไปในแต่ละวิธี โดยอาจจะมีการ ทม่ี ีในโรงเรียน หรือในชุมชน โดยตอบ
ให้เป็นคะแนนซ่ึงเป็นวิธีที่สะดวกท่ีสุดโดย 0 คะแนน หมายถึงไม่มีความเป็นไปได้ จนถึง 5 คะแนน ค�ำ ถาม ดังนี้
หมายถงึ มคี วามเป็นไปไดอ้ ยา่ งแน่นอน
• โรงเรียนหรือชุมชนของนักเรียน
ตวั อย่�งที ่ 1 ด้�นพลงั ง�น ลดก�รใช้น้�ำ มนั มปี ญั หาอะไรบา้ ง
1.1 นําเสนอวิธีการแก้ปัญหา โดยสำารวจจากกลุ่มตวั อย่างจาำ นวน 50 คน
(ตวั อยา่ งคำ�ตอบ

ตารางที่ 2.5 การนำาเสนอขอ้ ด ี ข้อเสียของวิธกี ารแก้ปญั หาการลดใช้นำ้ามัน อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม - ปัญหาของโรงเรียน เช่น ไม่แยกขยะ
ขยะลน้ ไมป่ ระหยดั นา้ํ และไฟฟา้

วธิ กี ารแกป้ ญั หา ขอ้ ดี ขอ้ เสยี คะแนนเฉล่ีย - ปัญหาของชมุ ชน เชน่ น้ําเนา่ เสยี

1. ใช้รถจกั รยานแทน • หาซ้ือไดง้ ่าย • สภาพถนนไมเ่ อ้อื อาำ นวย 3.6 อากาศเป็นพิษ ขยะลน้ )
• นักเรียนจะเลือกออกแบบวิธีการ
รถยนต์สว่ นบุคคล • คา่ ใชจ้ า่ ยนอ้ ย • ไมเ่ หมาะกบั การเดินทาง
แก้ปญั หาโดยใชว้ ธิ ีการใด
• สขุ ภาพด ี ไดอ้ อกกำาลังกาย ท่ีไกลมาก
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การใช้ไดอะแกรม
• อนั ตรายจากรถยนต์
ซงึ่ จะชว่ ยใหว้ เิ คราะหค์ วามสมั พนั ธใ์ นแตล่ ะ
บนท้องถนน
ข้นั ตอนไดง้ ่ายและเหน็ ภาพมากขน้ึ อีกทง้ั ยงั
• หากเกิดฝนตกกไ็ มเ่ หมาะ

กบั การใชร้ ถจักรยาน

การแกป้ ัญหากับกระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 51 ทำ�ให้ผู้อ่ืนเข้าใจวิธีการแก้ปัญหาได้ง่ายและ
เร็วข้ึนจากไดอะแกรมทอ่ี อกแบบไว)้

ep 2 ขน้ั คิดวิเคราะห์ 2. นักเรียนศึกษาค้นคว้าและรวบรวม
ขอ้ มูลเก่ยี วกบั
และสรปุ ความรู้
- การออกแบบวิธกี ารแก้ปญั หา

3. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง - การวางแผนและด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา
ความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยท่ีต้อง - การทดสอบ ประเมนิ ผลและปรบั ปรงุ
คำ � นึ ง ถึ ง ใ น ก า ร อ อ ก แ บ บ วิ ธี ก า ร
แก้ปัญหา จากน้ันเขียนแผนภาพ แก้ไขวิธีการแก้ปญั หาหรอื ชน้ิ งาน
ความคิด แล้วสรุปเป็นความคิด - การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการ
รวบยอด
แก้ปัญหาหรือชิน้ งาน
จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้

อนื่ ๆ อย่างหลากหลาย
51 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
ตารางท่ี 2.5 การนำาเสนอข้อด ี ข้อเสยี ของวธิ กี ารแก้ปญั หาเพ่อื ลดการใช้นาำ้ มัน (ต่อ)

4. นกั เรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกล่มุ ร่วมกนั วธิ กี ารแกป้ ญั หา ขอ้ ดี ขอ้ เสยี คะแนนเฉลี่ย
วิเคราะห์และแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับการใช้ไดอะแกรมในการ 2. ระบบขนสง่ มวลชน • ราคาไม่แพงมากเกินไป • ไมไ่ ดร้ ับความสะดวก 4.3
วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวอย่าง • สามารถไปไดท้ ุกจุดหมาย สบาย
ท่ี 1 ดา้ นพลงั งาน ลดการใช้น้าํ มนั ทเี่ ป็นทสี่ าำ คัญ ๆ • อาจจะต้องเผ่ือเวลาในการ
โดยตอบคำ�ถาม ดงั น้ี เดนิ ทางไปในบางพ้ืนท่ี

• การใช้รถจักรยานแทนรถยนต์ 3. รัฐบาลประกาศ • แกป้ ัญหาได้ฉับไว • ประชาชนไดร้ บั ผลกระทบ 2.3
ส่ ว น บุ ค ค ล เ พ่ื อ ล ด ก า ร ใ ช้ น้ํ า มั น ขึ้นราคานา้ำ มัน • รัฐบาลเก็บภาษจี ากธุรกจิ ในการประกอบอาชีพ
มีผลดอี ยา่ งไร นา้ำ มันไดเ้ พิ่มมากข้ึน • สนิ คา้ และบรกิ ารมกี ารปรบั
ราคาสงู ขึ้น

1.2 แสดงวิธกี ารแก้ปัญหาโดยใชแ้ ผนภาพความคดิ

(ตัวอย่างค�ำ ตอบ) 4.3 ใชร้ ถประจำาทาง ไปได้ทกุ ท่ี
ใช้รถไฟฟ้า ราคาไม่แพง
เหมาะสำ�หรับ
สามารถเดินทาง การเดินทาง ลดการใช้ 3.6 สุขภาพดี
ไดบ้ นถนนหรอื ในระยะกลาง น้าำ มนั ไม่เสยี คา่ ใช้จ่าย
ใชร้ ถจกั รยาน
ทางพเิ ศษ ได้ออกกำ�ลงั กาย
ไม่ก่อให้เกิด 2.3 รัฐบาลขึ้นราคา
มลพิษ นา้ำ มนั
ข้อดีของ ทางอากาศ แก้ปญั หาไดเ้ ร็ว
การใช้
เกิดอบุ ัตเิ หตนุ อ้ ย รถจักรยาน แผนภาพที่ 2.11 วธิ กี ารแก้ปญั หาเพือ่ ลดการใช้น้าํ มัน

ประหยดั มลพิษ ลดความคบั คง่ั
คา่ จอดรถ ทางเสียงนอ้ ย ของจราจร

• วิธีการแก้ปัญหาเพ่ือลดการใช้

น้ํามัน โดยให้รัฐบาลประกาศขึ้น

ราคาน้าํ มนั มีข้อดี ข้อเสยี อย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ข้อดี คือ แก้ปัญหาได้ 52 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ ี 2
ฉับไว เมื่อประกาศจะมีผลบังคับใช้ใน

ทันทีและรัฐบาลมีรายไดจ้ ากการเกบ็ ภาษี • จากวธิ กี ารแกป้ ญั หาเพอ่ื ลดการใชน้ าํ้ มนั โดยใชแ้ ผนภาพความคดิ นกั เรยี น
จากธุรกจิ น้ํามนั ไดเ้ พมิ่ มากขึ้น จะเลือกแก้ปัญหาโดยวิธใี ด เพราะเหตุใด
ข้อเสีย คือ ประชาชนส่วนมากจะได้รับ
ผลกระทบในการประกอบอาชีพ อีกทั้ง (ตัวอย่างคำ�ตอบ เลือกใช้รถประจำ�ทาง เพราะสะดวกและประหยัด อีกท้ังไม่ต้องกังวล
กับการหาท่ีจอดรถ)
สินค้าและบริการจะมีการปรับราคาสูงข้ึน 5. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์เปรียบเทียบ และอภิปรายเก่ียวกับการ
เนือ่ งจากผลของค่าขนส่ง)
น�ำ เสนอวธิ กี ารแกป้ ญั หาโดยใชต้ าราง และแสดงวธิ กี ารแกป้ ญั หา โดยแผนภาพ

ความคิดของตัวอย่างที่ 1 ด้านพลังงาน ลดการใช้นํ้ามัน แล้วสรุปเป็น
ความคดิ รวบยอด

สุดยอดคู่มือครู 52

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

St asean

ตวั อย�่ งท่ ี 2 ด�้ นสง่ิ แวดล้อม ลดก�รใช้ถงุ พล�สติก ep 2
2.1 นาํ เสนอวิธีการแกป้ ัญหา โดยสำารวจจากกลมุ่ ตัวอย่างจำานวน 50 คน
ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
ตารางท่ี 2.6 การนาำ เสนอขอ้ ด ี ขอ้ เสยี ของวธิ กี ารแกป้ ญั หาเพอ่ื ลดการใชถ้ งุ พลาสตกิ และสรปุ ความรู้

อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 6. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
วิธกี ารแก้ปัญหา ข้อดี ขอ้ เสีย คะแนนเฉลีย่ การใช้ไดอะแกรมในการวิเคราะห์
ความสมั พันธ์ของตวั อย่างที่ 2 ดา้ น
1. ใชถ้ ุงผ้า • ใชซ้ ำา้ ได้ • ถงุ ผ้าบางชนิดสกปรกงา่ ย 4.6 ส่ิงแวดล้อม ลดการใช้ถุงพลาสติก
โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้
• ใส่ของไดเ้ ยอะ • ใส่ของสดหรือของท่มี ี
และทนทาน • ในชุมชนของนักเรียน มีปัญหา
ความช้ืนไมไ่ ด้
• สามารถประยุกต์

ให้เข้ากบั การแตง่ กายได้

• พกพาสะดวก

2. เก็บเงินค่า • ลดการใช้ถงุ พลาสติก • ร้านค้า ร้านสะดวกซ้ือหรือ 4.0 การใช้ถุงพลาสติกหรือไม่ มีวิธีการ
ถุงพลาสติก แก้ปญั หาอย่างไร
ไดบ้ างสว่ น ห้างสรรพสินค้าบางแห่ง (ตัวอย่างคำ�ตอบ มีปัญหาขยะพลาสติก

• นำาเงนิ ทไ่ี ด้จากการเก็บ อ า จ จ ะ ไ ม่ ยิ น ย อ ม ทำ า ทเี่ กดิ จากการซอ้ื สนิ คา้ ตา่ งๆมกี ารรณรงค์
คา่ ถุงพลาสตกิ ไปเป็น เนื่องจากกลัวลูกค้าไป
คา่ ใชจ้ า่ ยในการกาำ จดั ขยะ ซื้อของที่อื่นท่ีไม่เก็บค่า ให้นำ�แก้วน้ําส่วนตัวมาซื้อเคร่ืองด่ืม
จากถงุ พลาสติก
ถุงพลาสติก แล้วได้ส่วนลด และเมื่อซื้อสินค้าแล้ว

3. รัฐบาลประกาศ • ได้ผลทีร่ วดเร็ว • ประชาชนปรับตัวไม่ทัน 3.6 ไม่รับถุงพลาสติกจะได้แต้มส่วนลด
หา้ มใชถ้ งุ พลาสติก อาจจะเกดิ ความวุน่ วายได้
• มี ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ บ ริ ษั ท หรือน�ำ ไปสะสมแลกของสมนาคุณ)
ท่ีผลิตถุงพลาสติกอย่าง • การช่วยลดปัญหาขยะจาก
มาก
พลาสติกมวี ธิ กี ารอย่างไรอีกบ้าง
2.2 แสดงวธิ กี ารแกป้ ัญหาโดยใชแ้ ผนภาพความคดิ (ตัวอย่างคำ�ตอบ หากจำ�เป็นต้องใช้

4.6 ใชถ้ ุงผา้ ทนทาน ถุงพลาสติก เมื่อไม่ใช้จะท้ิงโดยการ
สะดวก
แยกขยะก่อน เพ่ือให้การจัดการขยะ
ลดการใช้ 4.0 เก็บเงินคา่ ถงุ ลดการใช้
ถุงพลาสตกิ พลาสตกิ พลาสตกิ เป็นไปอย่างมีประสทิ ธภิ าพ)
7. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
3.6 รัฐบาล แกป้ ัญหาได้เร็ว
ประกาศห้าม เปรียบเทียบ และอภิปรายเก่ียวกับ

แผนภาพท่ี 2.12 วธิ กี ารแก้ปัญหาเพอ่ื ลดการใช้ถงุ พลาสตกิ 53
การแก้ปัญหากบั กระบวนการออกแบบเชิงวศิ วกรรม

การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหาโดยใช้

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA ตารางและแสดงวธิ กี ารแกป้ ญั หา โดย
แผนภาพความคิดของตัวอย่างท่ี 2
ขอ้ ใดอยู่ในขั้นตอนการออกแบบวิธีการแกป้ ัญหา ด้ า น ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม ล ด ก า ร ใ ช้
ถุงพลาสติก แล้วสรุปเป็นความคิด
1 เลอื กขอบเขตการใช้งาน (เฉลย 4 เพราะการเขียนตารางวิเคราะห์ รวบยอด

2 ทดสอบประสิทธภิ าพการทำ�งาน ข้อดีขอ้ เสยี ของวิธกี ารแก้ปญั หารปู แบบต่างๆ

3 รวบรวมข้อมลู ส�ำ หรบั การแกป้ ัญหา เปน็ ขน้ั ตอนการออกแบบวิธีการแก้ปัญหา)

4 เขยี นตารางวิเคราะหข์ อ้ ดี ขอ้ เสยี ของวธิ กี ารแก้ปญั หารูปแบบต่าง ๆ

53 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขั้นคดิ วเิ คราะห์
St
และสรปุ ความรู้
ตัวอย�่ งที ่ 3 ด�้ นก�รเกษตร ลดก�รใช้ส�รเคมีในก�รปร�บศตั รูพชื
3.1 นําเสนอวธิ กี ารแก้ปัญหา โดยสาำ รวจจากกลุ่มตัวอย่างจาำ นวน 50 คน
8. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ ตารางที่ 2.7 การนาำ เสนอขอ้ ดี ขอ้ เสยี ของวธิ กี ารแกป้ ญั หาเพอื่ ลดการใชส้ ารเคมใี นการ
การใช้ไดอะแกรมในการวิเคราะห์ ปราบศตั รูพืช
ความสัมพันธ์ของตัวอย่างท่ี 3 อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ดา้ นการเกษตร ลดการใชส้ ารเคมใี น
วธิ ีการแกป้ ัญหา ข้อดี ข้อเสยี คะแนนเฉลี่ย
3.2
1. ใช้วธิ ที างฟิสิกส์ • ไมไ่ ด้รับอนั ตรายจาก • ลงทนุ ค่อนขา้ งสงู
เชน่ ใชแ้ สงไลแ่ มลง สารเคมีท่ีเปน็ อันตราย • ตอ้ งมีการดแู ลรักษา

การปราบศัตรูพืช โดยตอบคำ�ถาม หรือคลนื่ ในการ ตอ่ มนุษย์ อุปกรณต์ ลอดเวลา
ดังน้ี
ไล่แมลง • กาำ จัดไดใ้ นปริมาณมาก

• ตัวอยา่ งท่ี 3 การน�ำ เสนอวิธีการ 2. ใช้ยาปราบศัตรูพืช • ไมไ่ ด้รับอันตรายจาก • กาำ จดั ได้น้อย 4.4
แก้ปัญหามีก่ีแนวทาง ควรเลือก จากธรรมชาติ สารเคมที เ่ี ปน็ อนั ตราย • เหน็ ผลช้า
• ผลิตยาก เพราะว่ามี
ต่อมนษุ ย์

แนวทางใด เพราะเหตใุ ด • ลงทุนน้อย ข้นั ตอนในการผลติ
(ตัวอย่างคำ�ตอบ มีการนำ�เสนอวิธีการ
• เป็นวธิ ีทใ่ี ชก้ ันมานาน หลายขน้ั ตอน
มอี งค์ความรู้ท่หี ามาศึกษา

แกป้ ญั หา2แนวทางและควรเลือกวธิ กี าร ไดง้ ่าย

แก้ปัญหาโดยใช้ยาปราบศัตรูพืชจาก 3.2 แสดงวิธกี ารแก้ปัญหาโดยใช้แผนภาพความคดิ

ธรรมชาติ เพราะไม่ได้รับอันตรายจาก 4.4 ใชส้ ารเคมี ลงทุนน้อย
ส า ร เ ค มี ท่ี เ ป็ น อั น ต ร า ย ต่ อ ม นุ ษ ย์ จากธรรมชาติ ปลอดภัย

ลงทุนน้อย และเป็นวิธีท่ีใช้กันมานาน ลดการใช้ 3.2
มี อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ที่ ห า ม า ศึ ก ษ า ไ ด้ ง่ า ย สารเคมี
มคี ะแนนเฉลีย่ ท่ี 4.4 คะแนน)
ใชห้ ลกั ปลอดภัย
ฟิสกิ ส์ กำาจัดศตั รูไดม้ าก

9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ แผนภาพที่ 2.13 วธิ ีการแก้ปญั หาเพ่ือลดการใชส้ ารเคมีในการปราบศัตรูพชื
เปรียบเทียบ และอภิปรายเก่ียวกับ

การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหาโดยใช้

ตาราง และแสดงวธิ กี ารแกป้ ญั หาโดย 54 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชัน้ มธั ยมศึกษาปที ี ่ 2

แผนภาพความคิดของตัวอย่างท่ี 3
ด้านการเกษตร ลดการใช้สารเคมี
ในการปราบศัตรูพืช แล้วสรุปเป็น
ความคิดรวบยอด

สุดยอดคู่มือครู 54

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

ตวั อย่�งท่ี 4 ด�้ นอ�ห�ร ลดก�รใช้น�้ำ มันทอดอ�ห�รซำ�้ ep 2
4.1 นาํ เสนอวธิ ีการแกป้ ญั หา โดยสำารวจจากกลุม่ ตวั อยา่ งจำานวน 50 คน
ขั้นคดิ วเิ คราะห์
ตารางท่ี 2.8 การนำาเสนอข้อด ี ข้อเสียของวธิ กี ารแกป้ ญั หาเพอ่ื ลดการใช้น้าำ มนั ทอดอาหารซ้าำ และสรปุ ความรู้

วิธีการแก้ปัญหา ขอ้ ดี ข้อเสยี ปลอดภัยไว้ก่อน 10. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ
1. ใชว้ ธิ อี ื่นในการ • ดีต่อสขุ ภาพ ไม่อว้ น • อาหารท่ไี ด้จากการตม้ น่งึ คะแนนเฉล่ีย การใช้ไดอะแกรมในการวิเคราะห์
ประกอบอาหาร • รักษาคณุ คา่ ของอาหาร มีวิธีการประกอบอาหาร 3.8 ความสัมพันธ์ของตัวอย่างท่ี 4
เชน่ ตม้ น่งึ ได้ดกี วา่ การทอด ท่ยี ุ่งยากกว่าการทอด ด้านอาหาร ลดการใช้นํ้ามันทอด
• อาจจะเสียค่าแกส๊ มากกว่า อาหารซ้าํ โดยตอบคำ�ถาม ดังนี้
วธิ ีทอด เช่น การตุ๋น
• ตัวอย่างที่ 4 การน�ำ เสนอวิธีการ
2. ใชน้ าำ้ มนั ใหมท่ กุ ครง้ั • มผี ลกระทบตอ่ อาชพี • คิดวา่ ยงุ่ ยากกว่าการใช้ 4.1 แก้ปัญหามีกี่แนวทาง ควรเลือก
แตใ่ ชใ้ นปริมาณท่ี บางอย่าง เชน่ อาชีพขาย น้าำ มันทอดซำา้ แลว้ เตมิ 3.0 แนวทางใด เพราะเหตใุ ด
น้อยลง เพอ่ื เพิม่ ไก่ทอด นำ้ามนั ใหมล่ งไป
จำานวนครัง้ ในการ • หลีกเลี่ยงปัจจยั เส่ยี งตอ่ • อาหารบางอยา่ งตอ้ งใช้ (ตัวอย่างคำ�ตอบ มีการนำ�เสนอวิธีการ
ใช้นำ้ามนั ใหม่ การเกดิ โรคภยั เช่น นา้ำ มนั ในปรมิ าณที่มาก แก้ปัญหา 3 แนวทาง และควรเลือกวิธีการ
• อาจจะมีการขึ้นราคาสินค้า แกป้ ญั หาโดยใชน้ า้ํ มนั ใหม่ทุกครง้ั แตใ่ ช้
โรคมะเร็ง ถ้ามีการเปล่ียนน้ำามันใหม่ ในปริมาณท่ีน้อยลง เพ่ือเพ่ิมจำ�นวนครั้ง
บอ่ ยครั้ง ในการใช้นํ้ามันใหม่ เพราะมีข้อดีหรือ
หลีกเลย่ี งปัจจยั เส่ียงต่อการเกดิ โรคเชน่
3. ทำาการรณรงค์และ • เกิดความรู้ท่ีถูกต้องและ • ไมไ่ ด้รับความสนใจ โรคมะเร็ง แต่อาจจะมีการขึ้นราคาสินค้า
ชใี้ หเ้ หน็ ถงึ อนั ตราย เปน็ การแกป้ ญั หาที่ตน้ เหตุ เนื่องจากเคยชินกับการ ถ้ามีการเปล่ยี นนํา้ มนั ใหมบ่ ่อยคร้งั )
ทเ่ี กดิ ข้ึน
กระทาำ แบบเดิม ๆ • เพราะเหตุใดวิธีการแก้ปัญหา
ท�ำ การรณรงคแ์ ละชใี้ หเ้ หน็ ถงึ อนั ตราย
4.2 แสดงวิธกี ารแก้ปญั หาโดยใชแ้ ผนภาพความคดิ ที่เกิดข้ึนจงึ ได้คะแนนเฉล่ยี ตํา่ สดุ

4.1 ใชน้ าำ้ มนั ใหม่ ทำาอาหารได้ตามเดิม (ตัวอย่างคำ�ตอบผลการส�ำ รวจจากกลมุ่
ในปริมาณทีน่ อ้ ยลง ปลอดภัย ตัวอย่างพบว่าไม่ได้รับความสนใจ
ไมใ่ ช้ เนอื่ งจากเคยชนิ กบั การกระท�ำ แบบเดมิ ๆ)
นา้ำ มัน 3.8 ปรงุ อาหาร สุขภาพดี
ทอดซาำ้ ดว้ ยวธิ นี ง่ึ ไม่เสียคณุ ค่าทางอาหาร

3.0 รณรงค์ เกิดความตระหนัก
ถึงปัญหา

แผนภาพที่ 2.14 วิธีการแก้ปัญหาเพื่อลดการใช้นาํ้ มนั ทอดอาหารซ้าํ

การแก้ปัญหากับกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 55

11. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์

เปรียบเทียบ และอภิปรายเกี่ยวกับ

การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหาโดยใช้

ตาราง และแสดงวธิ กี ารแกป้ ญั หาโดย

แผนภาพความคิดของตัวอย่างท่ี 4
ด้านอาหาร ลดการใช้น้ํามันทอด
อาหารซํ้า แล้วสรุปเป็นความคิด
รวบยอด

55 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขนั้ คดิ วิเคราะห์
St
และสรปุ ความรู้
หลังจากการระบุปัญหา รวบรวมข้อมูล และออกแบบวิธีการแก้ปัญหาเรียบร้อยแล้ว การวางแผน

12. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ ปฏิบัตกิ ารเปน็ การเตรยี มการข้นั สดุ ท้ายก่อนเริม่ ลงมือปฏิบัติ

และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ การวางแผนและดาำ เนนิ การแก้ปญั หา (Planning and Development)
การวางแผนและด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา

และการทดสอบ ประเมินผล และ แผนปฏิบัติการนิยมเขียนเป็นตาราง แสดงความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมที่ต้องทำาและระยะเวลา
ปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือ ในการดำาเนนิ การ อาจจะมกี ารใหน้ ้าำ หนกั ของความสำาคัญของกิจกรรมเพ่มิ เขา้ ไปดว้ ยก็ได้
ชนิ้ งาน โดยตอบค�ำ ถาม ดังน้ี ตวั อยา่ ง การลดปญั หาการเกดิ กลิ่นจากขยะมูลฝอยในครัวเรอื น
• การวางแผนและดำ�เนินการ
แก้ปญั หาเป็นการน�ำ เสนอส่งิ ใด ตารางที่ 2.9 แผนปฏิบตั กิ าร (Action Plan)
ชื่อโครงการ การลดปัญหาการเกดิ กลิน่ จากขยะมูลฝอยในครัวเรือน
(ตัวอย่างคำ�ตอบ แสดงความสัมพันธ์
ลาำ ดับที่ กิจกรรม ค่านาำ้ หนกั ความ ม.ค. ระยะเวลาดำาเนนิ การ มิ.ย.
ระหว่างกิจกรรมท่ีต้องทำ�และระยะเวลา สาำ คัญของกิจกรรม ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค.

(ร้อยละ)

ในการดำ�เนนิ การ) 1 ประชมุ วางแผน แบ่งงาน 30

• การแก้ปัญหาท่ีมีประสิทธิภาพ 2 ซ้อื อุปกรณ ์ 10

ตอ้ งทำ�อย่างไร 3 รวบรวมข้อมูล 15

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ตามขั้นตอน และ 4 ทาำ การทดสอบประเดน็ 30

ระยะเวลาท่ีกำ�หนด และสามารถแกป้ ัญหา 5 แกไ้ ขปัญหา สรปุ ผล 15
เตรยี มนาำ เสนอ 100
ไดส้ ำ�เรจ็ ตามเป้าหมาย) รวม
• ประเดน็ ในการทดสอบโครงงาน

หรอื ชน้ิ งานทด่ี คี วรมลี กั ษณะอยา่ งไร ค�ำ ถ�มส�ำ คัญ

(ตัวอย่างคำ�ตอบ สามารถใช้ทดสอบ การแก้ปัญหาทม่ี ีประสิทธภิ าพเป็นอยา่ งไร
ไดจ้ รงิ ไมย่ ากเกนิ ความสามารถผทู้ ดสอบ

ใช้เวลาไม่มาก คุ้มค่าที่จะทดสอบ

ตรงตามวัตถุประสงค์ของโครงงาน และ

ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อผู้อื่น หรือ 56 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2
สงิ่ แวดล้อม)

13. นกั เรยี นรว่ มกนั สรปุ ความคดิ รวบยอด

เกยี่ วกบั การออกแบบวธิ กี ารแกป้ ญั หา • การออกแบบวิธีการแก้ปัญหา เป็นขั้นตอนเพื่อให้ได้วิธีการแก้ปัญหา
การวางแผนและด�ำ เนนิ การแกป้ ญั หา ที่เหมาะสมที่สุด จากนั้นจึงวางแผนและดำ�เนินการแก้ปัญหารวมถึงทดสอบ
และการทดสอบ ประเมินผลและ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหานั้น ๆ เพื่อให้การแก้ปัญหามี
ปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหา ประสิทธิภาพมากทสี่ ดุ
เก่ยี วกับปัญหาทีส่ นใจ ดงั นี้ 14. นกั เรียนคดิ ประเมินเพื่อเพ่มิ คณุ ค่า โดยตอบคำ�ถาม ดังน้ี

• การทดสอบ ประเมินผลและปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน

สามารถน�ำ ไปประยุกต์ใช้กับเรอื่ งใดในชีวิตประจำ�วันได้

(ตัวอย่างคำ�ตอบ สามารถนำ�ไปใช้สำ�หรับการแก้ปัญหาในชีวิตประจำ�วันได้ทุกเร่ือง

สุดยอดคู่มือครู 56 ท่มี กี ารกำ�หนดวตั ถปุ ระสงคห์ รือเปา้ หมายไว้กอ่ นลงมือปฏิบตั )ิ

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด ep 3aseanรอบรู้อาเซียนและโลก

St ขัน้ ปฏบิ ัติ
และสรปุ ความรู้
หลงั การปฏบิ ัติ
การทดสอบ ประเมนิ ผลและปรบั ปรงุ แกไ้ ขวธิ ีการแก้ปญั หาหรือช้นิ งาน
(Testing Evaluation and Design Improvement) 15. นกั เรยี นแบ่งกลุม่ แต่ละกลุ่มร่วมกนั
เลือกปัญหาทสี่ นใจในชุมชน กลุม่ ละ
การทำาโครงงานหรือชิ้นงาน จะต้องมีการกำาหนดประเด็นในการทดสอบข้ึนมาหลาย ๆ ประเด็น 1 ปัญหา แล้วออกแบบวิธีการ
เพอื่ ประเมินผลของโครงงานหรือชิ้นงานนั้น ๆ โดยประเด็นท่กี ำาหนดจะตอ้ งมคี ณุ ลักษณะดงั ตอ่ ไปน้ี แก้ปัญหา วางแผนและดำ�เนินการ
1. สามารถทำาได้จริง ประเด็นท่ีกำาหนดข้ึนมาต้องสามารถทำาได้จริง ไม่ใช่ประเด็นที่มีลักษณะ แก้ปัญหา และทดสอบ ประเมินผล
เปน็ นามธรรม ทาำ ไดย้ ากในเชงิ ปฏบิ ตั หิ รอื ใชเ้ วลาในการทดสอบมากเกนิ ไป ประเดน็ นนั้ อาจจะไมเ่ หมาะสม และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหา
ทจ่ี ะทดสอบได้ ซง่ึ จะสง่ ผลใหเ้ กดิ ทศั นคตติ อ่ โครงงานหรอื ชน้ิ งานในแงล่ บ ประเดน็ ทท่ี ดสอบควรจะทำาได้ ทีส่ นใจ เขียนในกระดาษฟลิปชาร์ต
จรงิ ไม่ยากเกนิ ขดี จาำ กดั ความสามารถของผู้ทดสอบหรือคณะตอ้ งมหี ลกั การ กฎเกณฑ ์ หรือทฤษฎีทาง
วิทยาศาสตร์ รวมไปถึงหลักฐานต่าง ๆ มารองรับในการพิสูจน์หรือทดสอบประเด็นนั้น ๆ และใช้เวลา กิจกรรมนีป้ ระเมนิ ตัวชวี้ ดั ว 4.1 ม.2/3
ในการทดสอบไม่มากเกนิ ไป และ ว 4.1 ม.2/4
2. คุ้มค่าทีจ่ ะทดสอบ หากประเด็นท่ีจะทดสอบตอ้ งใช้งบประมาณมาก อาจทำาใหก้ ารทดสอบเป็นไป
ได้ยาก จึงจะต้องมีการประมาณค่าใช้จ่ายของการทดสอบประเด็นให้ถูกต้อง แม่นยำาก่อนทุกครั้ง หาก 16. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็น
ต้องการทดสอบประเด็นน้ันจริง ๆ อาจมีการลดต้นทุนในการทดสอบ เช่น ใช้การจำาลองสถานการณ์ ความรรู้ ่วมกนั ดังนี้
(simulation) ผ่านทางโปรแกรมคอมพิวเตอร์ นำาวัสดุเหลือใช้มาประยุกต์ใช้เพ่ือการทดสอบแทนวัสดุที่
จะใช้จรงิ ในชน้ิ งานนนั้ • การออกแบบวิธีการแก้ปัญหา
3. ตรงกบั วตั ถุประสงค์ของโครงงาน ประเดน็ ทีจ่ ะทดสอบต้องอยใู่ นขอบเขต (scope) ของโครงงาน โดยใช้ไดอะแกรม นำ�ไปสู่การ
ตรงกับตัวช้ีวัดที่มี เม่ือทดสอบเป็นที่เรียบร้อยแล้วผลลัพธ์ท่ีได้จะต้องตรงกับจุดมุ่งหมายของโครงงาน ตั ด สิ น ใ จ เ ลื อ ก วิ ธี ก า ร แ ก้ ปั ญ ห า
นัน้ ๆ ท่ีเหมาะสม โดยมีการวางแผน
4. ตอ้ งไมเ่ กดิ ผลกระทบในดา้ นลบตอ่ ผอู้ น่ื หรอื สงิ่ แวดลอ้ ม ในการทดสอบจะตอ้ งคาำ นงึ ถงึ ผลกระทบ อย่างเป็นข้ันตอน และดำ�เนินการ
ทอี่ าจเกดิ ขนึ้ ด้วย เช่น อาจจะเกิดกลิ่น เสียง ควนั ของเสยี ซงึ่ ถือวา่ เปน็ มลภาวะทม่ี ีผลตอ่ บคุ คลอืน่ หรอื แก้ปัญหาตามระยะเวลาท่ีเหมาะสม
สิ่งแวดล้อมได้ ดังน้ันจึงต้องมีความระมัดระวังและป้องกันตลอดเวลาในการทดสอบประเด็นนั้น ๆ จากนั้นจึงมีการทดสอบ ประเมินผล
เช่น อาจจะมีการทดสอบประเด็นในบริเวณโล่งกว้าง อากาศถ่ายเทได้สะดวก ไม่อยู่ในเขตท่ีอยู่อาศัย และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหา
หรอื มีการกำากับดูแลจากผู้เช่ยี วชาญ หรือชิ้นงาน
เมอ่ื ทดสอบและประเมนิ ผลของโครงงานหรอื ชน้ิ งาน จากประเดน็ ทไ่ี ดก้ าำ หนดขน้ึ มาในหลาย ๆ ประเดน็
จะทำาให้เห็นถึงปัญหาและอุปสรรคท่ีเกิดขึ้นจริงจากการทดสอบ จึงจำาเป็นที่จะต้องมีการปรับปรุง
และแกป้ ญั หาของชนิ้ งาน เพอ่ื ใหโ้ ครงงานหรอื ชนิ้ งานไดผ้ ลสมั ฤทธต์ิ รงตามวตั ถปุ ระสงค ์ โดยการปรบั ปรงุ
และแกป้ ัญหาของชนิ้ งาน ขึ้นอยกู่ บั เหตุปจั จัยต่อไปน้ี
1. วัสดุและอุปกรณ์ไม่สามารถทำาได้ตามที่คำานวณไว้ เช่น วัสดุไม่สามารถทนทานต่อการทดสอบ
วัสดเุ กดิ ความเสียหายจากการทดสอบ ซึง่ ไมไ่ ดอ้ ยูใ่ นพิสยั ทไี่ ดจ้ ากการคำานวณไว้ต้ังแตเ่ รมิ่ ตน้

การแก้ปัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 57

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

เครอ่ื งมอื ใดสามารถน�ำ มาใชใ้ นขนั้ ตอนการทดสอบประเมนิ ผลและปรบั ปรงุ แกไ้ ข

วิธกี ารแกป้ ัญหาหรอื ช้นิ งาน

1 5W1H (เฉลย 2 เพราะแบบสอบถามสามารถน�ำ มาใช้

2 แบบสอบถาม ในข้ันตอนการทดสอบ ประเมินผลและปรับปรุง

3 ตารางวิเคราะห์ แก้ไขวิธีการแก้ปัญหาโดยนำ�มาใช้เก็บข้อมูล

4 แผนภาพความคดิ แบบก้างปลา กบั กลุ่มตวั อยา่ ง)

57 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA

Step 4

ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ 2. ถกู รบกวนจากสง่ิ ท่ีไมส่ ามารถควบคมุ ได ้ เช่น สตั วจ์ รจัด แมลง สภาพอากาศที่แปรปรวน
3. ตอ้ งการผลลัพธ์ทีด่ ีขึน้ กว่าเดมิ เชน่ ตอ้ งการใหใ้ ช้งานได้นานขึ้นกว่าเดมิ 30 นาท ี ต้องการกำาจัด
17. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย ขยะท่ีไดจ้ ากครวั เรือนให้ได้มากกว่าเดิม 2 กิโลกรมั ตอ่ ครัวเรอื น
และเลือกวิธีนำ�เสนอผลงาน โดยมี 4. ผทู้ ำาการทดสอบประเดน็ ไมม่ คี วามพรอ้ ม เชน่ ไมม่ คี วามชาำ นาญในการใช้เครอ่ื งมอื ชา่ ง ขาดความ
ประเดน็ ดังน้ี เอาใจใสต่ อ่ การทดสอบประเด็น

• ผู้ทที่ �ำ หน้าทใี่ นการนำ�เสนอ คำ�ถ�มสำ�คัญ
ผลงาน
• ส่อื ทเี่ ลือกใช้ในการน�ำ เสนอ ขั้นการทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขน้ี สามารถ
นาำ ไปประยุกตใ์ ช้กบั เรอ่ื งใดในชวี ติ ประจำาวันไดบ้ ้าง

การนาำ เสนอวิธีการแกป้ ัญหา ผลการแกป้ ัญหาหรือชิน้ งาน (Presentation)

การนำาเสนอผลงานเป็นสิ่งท่ีมีความสำาคัญอย่างย่ิง เน่ืองจากบุคคลอื่น ๆ ที่มีความสนใจไม่ได้
เป็นผู้ที่มีส่วนร่วมในการทาำ โครงงานหรือชิ้นงาน จึงจำาเป็นที่จะต้องมีการนำาเสนอผลงานให้ผู้อ่ืนเข้าใจถึง
แนวคิด วตั ถุประสงค ์ ข้นั ตอนการทำางาน ปญั หาท่ีมี แนวทางการแกป้ ัญหา รวมไปถึงเหตุผลปจั จัยอ่นื ๆ
ซ่ึงการนำาเสนอผลงานมีหลายวิธีขึ้นอยู่กับความถนัดของผู้นำาเสนอโครงงานหรือช้ินงาน หรืออาจจะ
ขึ้นอยูก่ บั กรรมการทจ่ี ะตัดสนิ โครงงานในกรณีของการจัดการแข่งขันทางวชิ าการ
ก�รน�ำ เสนอผลง�นประกอบดว้ ย 2 สว่ น ดงั น้ี
1. ผู้ท่ีทําหน้าท่ีในการนําเสนอผลงานหรือผู้บรรยาย (lecturer) ต้องมีบุคลิกท่ีน่าดึงดูด พูดด้วย
น้ำาเสยี งทช่ี ัดเจน ไม่ควรทาำ ใหร้ ู้สึกเหมือนกบั ว่าเป็นการอ่านให้ฟงั มากกวา่ การบรรยาย มีภาษากาย (body
language) ที่น่าสนใจ การแต่งกายท่ีสะอาดเรียบร้อย การสบตา (eye contact) กับผู้ฟัง ส่ิงเหล่าน้ี
ลว้ นเปน็ การสรา้ งความประทบั ใจแรกพบ (first impression) แกผ่ ฟู้ งั เพอื่ เปน็ การดงึ ความสนใจและสมาธิ
ของผู้ฟงั ใหม้ าสนใจเนือ้ หาสาระของโครงงาน

2. สอ่ื (media) เปน็ ส่ิงทีจ่ ะทาำ การเชื่อมโยงผู้บรรยายกับผู้ฟัง (audience) โดยสือ่ ทด่ี จี ะตอ้ งมคี วาม
น่าสนใจ ดูแล้วเข้าใจได้ง่าย ซึ่งส่ืออาจจะอยู่ในรูปแบบของเอกสาร รูปแบบของดิจิทัลหรือทั้งสอง
รูปแบบผสมผสานกัน
รปู แบบของก�รน�ำ เสนอผลง�นมหี ล�ยรูปแบบ ดงั นี้

1. เอกสารสิง่ พมิ พ์ เปน็ ส่ิงทีน่ ิยมใช้กนั มากท่ีสดุ เนอื่ งจากทำาไดง้ ่าย ไม่ตอ้ งใชค้ วามรทู้ างเทคโนโลยี
มากนกั เปน็ หลกั ฐานทีจ่ บั ตอ้ งได ้ นำาเสนอไดท้ ุกท ่ี ราคาถูก และบรรจรุ ายละเอยี ดได้อย่างครบถว้ น โดย
อาจจะอยใู่ นรปู แบบของภาพพลิก (flip chart) โปสเตอร์ (poster) รายงาน (report)

58 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 2

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

เหตใุ ดจึงตอ้ งนำ�เสนอวธิ กี ารแก้ปญั หา (เฉลย 4 เพราะน�ำ เสนอแนวทางให้
1 เพ่ือใหผ้ ้ใู ชส้ ามารถนำ�มาใช้งานได้ ผสู้ นใจเขา้ ถึงแนวคดิ ขนั้ ตอนการทำ�งาน
2 เพอ่ื ใชป้ ระกอบการทำ�ค่มู อื การใช้งาน รวมถงึ เทคโนโลยที ไ่ี ด้ และเข้าใจไปใน
3 เพื่อเปน็ การนำ�ตน้ แบบไปผลติ เป็นช้ินง า น จ ร งิ ทศิ ทางเดียวกนั )
4 เพอื่ นำ�เสนอแนวทางใหผ้ สู้ นใจเข้าถงึ แนวคิด
ขน้ั ตอนการท�ำ งาน รวมถึงเทคโนโลยที ่ไี ด้

สุดยอดคู่มือครู 58

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 4asean
St

2. มัลติมีเดีย (multimedia) เป็นสื่อทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้คอมพิวเตอร์เป็นส่ือกลางในการ ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ
นำาเสนอผลงานดว้ ยภาพเคล่อื นไหว ภาพกราฟิก เสยี งประกอบ ข้อความ รปู ภาพ ฯลฯ ซึง่ การนาำ เสนอด้วย
18. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันเลือก
วิธีน้ีจะมีข้อดีกว่าการนำาเสนอ วางแผน และออกแบบรูปแบบการ
ด้ ว ย เ อ ก ส า ร สิ่ ง พิ ม พ์ คื อ นำ�เสนอผลงานของกลุ่มตนเอง
สามารถนำาเสนอด้วยภาพท่ี ตามความสามารถ ความถนัดของ
เ ค ล่ื อ น ไ ห ว ไ ด้ พ ร้ อ ม เ สี ย ง แต่ละกลุ่ม เพื่อให้ผลงานมีความ
ซ่ึงมีความน่าสนใจมากกว่า น่าสนใจ ทั้งในรูปแบบของเอกสาร
เอกสารสิ่งพิมพ์ เพราะเอกสาร ส่ิงพิมพ์ มัลติมีเดีย โปรแกรม
สิ่งพิมพ์แสดงได้แต่ภาพน่ิง การน�ำ เสนอ หรอื สตอรีบอร์ด
เท่าน้ัน รวมถึงไม่สามารถ
ใส่เสียงประกอบได้ ทำาให้
ส่ื อ มั ล ติ มี เ ดี ย ไ ด้ รั บ ค ว า ม
สนใจมากกวา่ สื่อส่ิงพิมพ์

ภาพท่ี 2.8 สอ่ื มลั ติมเี ดยี

3. โปรแกรมการนําเสนอ ซึ่งเปน็ อกี หนงึ่ วิธที ี่นิยมใช้กันอยา่ งแพรห่ ลาย โดยสือ่ ชนิดน้ีสามารถสร้าง
ได้ไมย่ าก และมคี วามสะดวกในการพกพา สามารถแจกจ่ายหรือทำาสาำ เนาได้โดยง่าย
การออกแบบสอ่ื ที่ดโี ดยใชโ้ ปรแกรมการนาำ เสนอ มีดังตอ่ ไปน้ี
3.1 ในหนงึ่ เฟรม ไมค่ วรมีตัวหนงั สือมากเกินไป พน้ื หลังสอี อ่ น ตวั หนงั สือขนาดใหญ่
3.2 ควรเสนอแตค่ วามคิดหลกั (main idea) หรอื หวั ข้อ (topic) อาจมกี ารใชร้ ูปแบบหรอื สีสนั
เข้ามาประกอบบา้ ง
3.3 มีการนำาภาพหรือกราฟิก เข้ามาประกอบเพื่อความน่าสนใจ หากมีแต่ข้อความเพียง
อย่างเดียว ผู้ฟงั การบรรยายก็อาจจะเกดิ ความเบือ่ หน่ายได้
3.4 อาจจะมกี ารใชก้ ราฟ ตาราง หรอื แผนภมู ิ เขา้ มาช่วยในการอธบิ ายใหเ้ ข้าใจมากยง่ิ ขึ้น
3.5 หลีกเล่ยี งการใส่รปู การต์ ูนทม่ี ีการเคล่ือนไหวได้
3.6 ไม่ใช้สไลด์ในการบรรยายมากเกินไป อาจทำาให้เกิดความเบื่อหน่ายอันเน่ืองมาจากการฟัง
บรรยายทีน่ านเกนิ ไป
4. สตอรีบอร์ด (storyboard) เป็นวิธีการนำาเสนอข้อมูลท่ีออกมาเป็นภาพน่ิง โดยเรียงเป็นลำาดับ
ตามขั้นตอน มีการแสดงรายละเอยี ดเก่ียวกบั ภาพเป็นฉาก นยิ มใชใ้ นการทำาโฆษณาทางโทรทศั น์ หรือการ
ทาำ ภาพยนตร์ ภายหลงั ไดม้ กี ารนำามาประยกุ ตใ์ ช้กับกจิ กรรมอย่างอ่นื เช่น สามารถนำามาใช้ในการนำาเสนอ
ผลงาน การใช้สตอรีบอร์ดจะทำาให้เห็นถึงภาพรวมของโครงงาน ทำาให้ผู้ท่ีมีความสนใจเข้าใจตรงกัน
กับเจา้ ของโครงงาน ช่วยกระชับเนอ้ื หา และชว่ ยสรา้ งความน่าสนใจใหก้ ับการนำาเสนอผลงานได้

การแกป้ ญั หากับกระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 59

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ขอ้ ใดเปน็ การน�ำ เสนอผลงานไดด้ ีทส่ี ดุ

1 ฟางใช้ ipad เข้ามาช่วยในการนำ�เสนอ ท�ำ ใหง้ านดูนา่ สนใจมากขึ้น (เฉลย 3 เพราะในการนำ�เสนอผลงานท่ดี ีนนั้ ผู้น�ำ เสนอ
2 วินนำ�เสนอโครงงานไมน่ า่ เบอื่ สอดแทรกมกุ ตลกตลอด
ต้องพดู ดว้ ยนา้ํ เสียงท่ชี ัดเจน มีภาษากายทีด่ งึ ดูดนา่ สนใจ
3 แอมอธบิ ายไดเ้ ข้าใจงา่ ย พูดชัดเจน ตรงประเดน็
สบตาผู้ฟงั อธบิ ายใหเ้ ข้าใจงา่ ย และตรงประเด็น)
4 มินนที ดสอบช้ินงานใหด้ ูตอนนาํ เสนอ

59 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
5ep ขั้นประเมนิ เพอ่ื เพ่มิ คุณคา่
St บริการสงั คม
และจิตสาธารณะ
ก�รออกแบบสตอรีบอร์ด มีดังต่อไปน้ี
4.1 วางโครงร่างของผลงานที่จะทำาการนำาเสนอ กำาหนดจำานวนสตอรีบอร์ด แนวทางของ
19. นักเรียนนำ�ความเข้าใจเก่ียวกับการ โครงงาน ฯลฯ

แก้ปัญหากับกระบวนการออกแบบ 4.2 ใส่ภาพและคำาบรรยายในแต่ละฉาก โดยเรียงลาำ ดบั จากขั้นตอนแรกไปยังขั้นตอนสุดท้าย
เชงิ วศิ วกรรม ไปชว่ ยอธบิ ายใหเ้ พอ่ื น 4.3 เม่ือทาำ สตอรบี อรด์ เสรจ็ แล้ว ควรจะมีการประชุมและทบทวนซาำ้ อีกคร้งั วา่ ขา้ มขั้นตอนใดไป
กใ็ ห้เขยี นเพมิ่ เตมิ ลงไปหรอื ถ้ามกี ารเรยี งลาำ ดบั ผิดข้นั ตอนกท็ าำ การสลับลำาดับขั้นตอนให้ถกู ต้อง
ท่ยี งั ไมเ่ ข้าใจฟงั

20. นักเรียนแต่ละกลุ่มสำ�รวจปัญหา กระด�ษสตอรบี อร์ด
ในโรงเรียนหรือชุมชน แล้วนำ�
กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม เรื่อง................................ตอน.................................ฉาก...........................
ไปใช้แก้ปัญหา หรือพัฒนาโรงเรียน เสยี ง/บทบรรยาย
หรอื ชมุ ชนอยา่ งมคี วามคดิ สรา้ งสรรค์ เสยี งตวั ละคร/บทสนทนา
เพลง

ภาพท่ี 2.9 แบบฟอร์มการเขียนสตอรีบอรด์ ค�ำ ถ�มสำ�คญั

การนำาเสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหาหรือ
การนาำ เสนอชน้ิ งาน มีประโยชน์ต่อตนเองและผอู้ ื่นอย่างไรบา้ ง

เว็บไซต์แนะนำา
การออกแบบทางวิศวกรรม
http://fmectt.lecturer.eng.chula.ac.th/2103361.Chapter1.pdf

60 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ ี 2

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ปัจจบุ นั การนำ�เสนอโครงงานนิยมจดั ในรปู นทิ รรศการ และมกี ารน�ำ สตอรบี อร์ดมาช่วยในการน�ำ เสนอ

นกั เรียนคิดว่าข้อใดบอกประโยชน์ของสตอรบี อรด์ ได้ดีที่สดุ (เฉลย 3 เพราะสตอรบี อรด์ ชว่ ยใหเ้ หน็ ภาพรวมของผลงาน
1 ชว่ ยเพม่ิ เน้ือหาในการนำ�เสนอใหม้ ากขน้ึ
ต้ังแต่ต้นจนจบ กระชับเน้ือหาในการนำ�เสนอ และสร้างความ
2 ชว่ ยใหผ้ ู้นำ�เสนอไมป่ ระหมา่ เพิม่ ความมน่ั ใจ
นา่ สนใจใหก้ บั การน�ำ เสนอผลงาน)
3 ชว่ ยให้เหน็ ภาพรวมของโครงงานตงั้ แต่ต้นจนจบ

4 ชว่ ยประหยัดเวลาและลดค่าใชจ้ ่ายในการนำ�เสนอ

สุดยอดคู่มือครู 60

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตวั ชว้ี ัด

โครงงานกับกระบวนการออกแบบเชิงวศิ วกรรม ว 4.1 ม.2/2
ว 4.1 ม.2/3
ตัวอย่างโครงงานการแกป้ ญั หาขยะพลาสติก ว 4.1 ม.2/4

สถานการณ์ ในชุมชนหรือท้องถิ่นของนักเรียน เกิดปัญหาเก่ียวกับขยะพลาสติกที่เพิ่มขึ้นอย่าง ภาระงาน/ชน้ิ งาน
รวดเร็ว ซ่ึงมีท่ีมาจากการใช้ถุงพลาสติก ถุงร้อน กล่องพลาสติกสำาหรับใส่อาหาร แก้วพลาสติก
สาำ หรบั ใส่เครื่องด่มื ฯลฯ ซ่งึ เป็นขยะทก่ี าำ จดั ไดย้ าก เนือ่ งจากมีความคงทนและย่อยสลายไดย้ าก การออกแบบและสรา้ งชน้ิ งานหรอื วธิ กี าร
เกิดการอุดตันของท่อระบายน้ำาในกรณีท่ีมีการหลุดไปในแม่นำ้าลำาคลอง ซึ่งในปัจจุบันมีการใช้ แก้ปัญหาที่สนใจ โดยใช้กระบวนการ
ถุงพลาสติกกันอย่างแพร่หลาย เนื่องจากมีความสะดวกในการบรรจุสิ่งของและราคาของ ออกแบบเชิงวศิ วกรรม
ถุงพลาสตกิ ไม่สูงมากนัก ปญั หาจากขยะพลาสติกเปน็ ปญั หาใหญ่ท่ยี ังคงมมี าอย่างตอ่ เนอื่ ง
ep 1 ขน้ั สงั เกต
St
รวบรวมขอ้ มลู
1. ระบุปัญห�ทเ่ี ก่ยี วกับขยะพล�สตกิ โดยเทคนิค 5W1H
ตารางท่ี 2.10 การระบุปญั หาเกย่ี วกับขยะพลาสตกิ โดยใชห้ ลกั การ 5W1H 1. นักเรียนร่วมกันสนทนาทบทวน

หลักการ 5W1H ผลการระบุปญั หา ความรู้เดิมเก่ียวกับกระบวนการ
ออกแบบเชิงวิศวกรรมประกอบด้วย
Who ใครเป็นผ้ใู ช้ถงุ พลาสติกจำานวนมาก ข้ันตอนอะไรบ้าง โดยเขียนเป็น

What อะไรจะมาทดแทนถุงพลาสติก แผนภาพความคดิ บนกระดาน

Where ขยะพลาสติกส่วนมากอยู่ท่ไี หนบา้ ง ดงั ตัวอยา่ ง

When เมอื่ ใดถงึ จะมีการเลิกใชถ้ งุ หรือบรรจุภณั ฑ์จากพลาสติก การรวบรวม
ข้อมลู และ
Why ทำาไมต้องใชถ้ งุ พลาสตกิ เป็นส่วนใหญ่ แนวคดิ
ทเ่ี กีย่ วข้องกับ
How เราจะแกป้ ญั หาเกีย่ วกบั ปริมาณขยะพลาสตกิ ได้อยา่ งไร ปัญหา การออกแบบ
วิธกี ารแก้ปัญหา
การระบุปญั หา

กระบวนการ
ออกแบบ
เชงิ วิศวกรรม

การน�ำ เสนอ การวางแผนและ
วธิ ีการแก้ปญั หา ดำ�เนนิ การ
การแกป้ ญั หากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 61 ผลการแกป้ ัญหา การทดสอบ แกป้ ญั หา
ประเมนิ ผลและ
3. นักเรียนศึกษาค้นคว้าและรวบรวม • Where หมายถึงอะไร (ที่ไหน หรือชน้ิ งาน ปรับปรงุ แกไ้ ข
ข้ อ มู ล เ ก่ี ย ว กั บ โ ค ร ง ง า น กั บ ท่ีควรจะลงไปทำ� ท่ีไหนท่ีมีปัญหา วิธีการแก้ปัญหา

หรือชน้ิ งาน

กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม เหตุการณ์เกิดทีไ่ หน) 2. นักเรียนทบทวนความรู้เกี่ยวกับ

จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการ • When หมายถึงอะไร (ปัญหา เทคนคิ 5W1Hพรอ้ มระบอุ งคป์ ระกอบ
มอี ะไรบา้ ง ดังน้ี
เรียนรอู้ ืน่ ๆ อย่างหลากหลาย เกิดขึ้นเมื่อใด เหตกุ ารณจ์ ะจบเม่ือใด)

• Why หมายถึงอะไร (ทำ�ไมถึงทำ� • Who หมายถึงอะไร (ใครที่มีส่วน

หรือเลอื กสงิ่ น้นั จงึ เกดิ ปญั หาน้ัน) เก่ยี วข้อง ใครท่ไี ดร้ ับผลกระทบเรอ่ื งน้)ี

• How หมายถึงอะไร (เราจะทำ� • What หมายถงึ อะไร (อะไรคอื สง่ิ

อย่างไรในการแก้ปัญหาน้ัน ๆ ได้ สิ่งนั้น ทต่ี อ้ งทำ� อะไรคือส่งิ ท่ที �ำ ให้เกิดปญั หา)
มผี ลอย่างไรบา้ ง) 61 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
2. วิเคร�ะหป์ ัญห�ทเี่ กี่ยวกับขยะพล�สตกิ

4. นักเรียนร่วมกันอ่าน วิเคราะห์และ รฐั บาล รา้ นค้า ผังกราฟิก
แสดงความคดิ เหน็ เกยี่ วกบั สถานการณ์ ไมม่ ีนโยบายทางด้าน สะดวกในการใชบ้ รรจุ
ตัวอย่างโครงงานการแก้ปัญหา สง่ิ แวดลอ้ มท่ชี ัดเจน ส่ิงของให้ลกู ค้า ทนทาน ขยะพลาสตกิ
ขยะพลาสติก โดยตอบคำ�ถาม ดงั นี้ รัฐบาลไมเ่ ห็นว่าเป็น ตน้ ทนุ สงู กว่าวัสดอุ ื่น ๆ มีปริมาณ
ปญั หาทตี่ อ้ งเร่งรดั จัดการ เพม่ิ มากขน้ึ
• จากสถานการณ์เกิดปัญหา สาเหตุ
อย่างไร (ตัวอย่างคำ�ตอบ การเพิ่มขึ้น ไม่มกี ารแยกขยะพลาสติก สะดวกในการใช้บรรจสุ ินคา้
เพ่อื ให้งา่ ยต่อการนำาไป โดยไมต่ ้องจา่ ยเงนิ เพ่ิม
ของขยะพลาสตกิ ) รีไซเคลิ (Recycle) ใช้เพียงครั้งเดยี ว
• ขยะพลาสตกิ ทท่ี �ำ ใหเ้ กดิ ปญั หา งบประมาณท่ีไดม้ า ไมน่ ำามาใช้ซา้ำ (Reuse)
ไม่เพยี งพอตอ่ การ
ในชุมชนหรอื ทอ้ งถิน่ มีอะไรบ้าง จัดการขยะพลาสติก ประชาชน
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ถุงพลาสติก ถุงร้อน
เจา้ หนา้ ทข่ี อง
เทศบาลในชมุ ชน

กล่องพลาสติกสำ�หรับใส่เคร่ืองดื่ม แผนภาพท่ี 2.15 การวเิ คราะหส์ าเหตุของปัญหาขยะพลาสตกิ

ขวดน้ําอดั ลม) 3. ระบุขอบเขตของปญั ห�ที่เกีย่ วกบั ขยะพล�สติก
• ปญั หาดงั กลา่ วสง่ ผลกระทบตอ่ การแก้ปัญหาน้ีมุ่งประเด็นไปสำารวจบริเวณตลาด ห้างสรรพสินค้า ร้านสะดวกซ้ือ ร้านอาหาร
รวมไปถึงร้านกาแฟในย่านสยามสแควร์ กรุงเทพมหานคร โดยจะทำาการสอบถามเก่ียวกับจำานวน
ชมุ ชนหรือทอ้ งถ่ินอยา่ งไร ถุงพลาสตกิ บรรจภุ ัณฑท์ ที่ าำ จากพลาสติกและจำานวนแกว้ พลาสตกิ ทใ่ี ช้ในแต่ละวนั ของแต่ละท่ี
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เกิดการอุดตันของ 4. รวบรวมข้อมูลทเี่ กี่ยวขอ้ งกับปัญห�ขยะพล�สติก
4.1 รวบรวมข้อมูลที่เก่ียวกับขยะพลาสติกทุกประเภท รวมไปถึงศึกษาเก่ียวกับการกำาจัดขยะ
ท่อระบายนาํ้ ) พลาสตกิ อยา่ งถกู วธิ ี การนาำ กลบั มาใชซ้ า้ำ แปรรปู มาใชใ้ หม ่ และการใชส้ งิ่ อนื่ มาทดแทนพลาสตกิ จากเวบ็ ไซต์
• ขยะพลาสตกิ ตา่ งๆมคี ณุ สมบตั ิ ทเ่ี ก่ยี วขอ้ งผา่ นทางอินเทอรเ์ น็ต
4.2 รวบรวมขอ้ มลู ทเี่ กย่ี วกบั ขยะพลาสตกิ ทม่ี าจากรา้ นคา้ และหา้ งสรรพสนิ คา้ ยา่ นสยามสแควร์
อยา่ งไรต่อสงิ่ แวดล้อม กรงุ เทพมหานคร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ มีความคงทนและ 4.3 สัมภาษณ์โดยตรงกับผู้คนในย่านสยามสแควร์ท่ีเห็นการใช้ถุงพลาสติก จำานวน 100 คน
เปน็ อยา่ งน้อย เพอ่ื สอบถามความคดิ เห็น
ย่อยสลายยาก)
5. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน 62 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีท่ ี 2

ระบุปญั หาเกย่ี วกบั ขยะพลาสตกิ โดย
ใชห้ ลกั การ 5W1H เขยี นค�ำ ตอบลงใน
กระดาษเปล่า จากน้ันแลกเปลี่ยนกัน
ตรวจสอบความถูกตอ้ ง ดงั ตวั อยา่ ง

หลักการ 5W1H ผลการระบปุ ัญหา 6. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ปัญหาเกี่ยวกับขยะพลาสติก แล้วเขียนเป็น
แผนภาพในกระดาษเปล่า จากน้ันแลกเปล่ยี นกันตรวจสอบความถกู ต้อง
Who ใครเป็นผใู้ ช้ถุงพลาสติกจ�ำนวนมาก
7. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั วเิ คราะหแ์ ละแสดงความคดิ เหน็ เกยี่ วกบั ขอบเขตของ
What อะไรจะมาทดแทนถุงพลาสตกิ ปญั หา และวธิ กี ารรวบรวมขอ้ มลู ของปญั หาทเี่ กยี่ วกบั ขยะพลาสตกิ แลว้ สรปุ เปน็
ความคิดรวบยอด
Where ขยะพลาสตกิ ส่วนมากอยูท่ ่ีไหนบา้ ง

When เม่ือใดถงึ จะมีการเลอื กใชถ้ งุ หรอื
บรรจุภัณฑจ์ ากพลาสติก

Why ท�ำไมต้องใช้ถงุ พลาสติกเป็นสว่ นใหญ่

How เราจะแก้ปัญหาเก่ียวกับปริมาณขยะ
พลาสตกิ ได้อยา่ งไร

สุดยอดคู่มือครู 62

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

5. ออกแบบวธิ ีก�รแก้ปัญห� สาำ รวจจากกลุ่มตัวอย่างจาำ นวน 100 คน ep 2

ขนั้ คดิ วเิ คราะห์
และสรุปความรู้

ตารางที่ 2.11 การนาำ เสนอข้อดี ข้อเสียของวธิ กี ารแกป้ ญั หาขยะพลาสติก 8. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และอภิปรายเก่ียวกับการออกแบบ
อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม วิธีการแก้ปัญหา ข้อดี ข้อเสีย และ
คะแนนเฉล่ียของแต่ละวิธีการ โดย
วิธกี ารแก้ปัญหา ข้อดี ข้อเสีย คะแนนเฉลีย่ ตอบคำ�ถาม ดงั น้ี

1. ใชถ้ งุ กระดาษ ถงุ ผา้ • ทาำ ไดง้ า่ ย ทกุ คนสามารถ • บางคนคิดว่าการพกถุงผ้า 4.7 • จากทางเลอื กวธิ กี ารแกป้ ญั หาท่ี
น�ำ เสนอ ควรเลอื กวธิ ใี ด เพราะเหตใุ ด
กลอ่ งกระดาษ มีสว่ นรว่ มได้ ไปซื้อของที่ห้างสรรพสินค้า
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เลือกใช้ถุงกระดาษ
หลอดจากกระดาษ • หลายองค์กรมกี าร หรือนำาแก้วส่วนตัวไปซื้อ
ถุงผ้า กล่องกระดาษ หลอดจากกระดาษ
แก้วนำ้าส่วนตัว หรือ สนบั สนนุ เช่น หากใช้ เคร่อื งดื่ม เป็นภาระ
นาำ บรรจุภัณฑ์ แก้วส่วนตัวมาซื้อเครื่องด่ืม แกว้ นา้ํ สว่ นตวั หรอื น�ำ บรรจภุ ณั ฑ์จากบา้ น

จากบ้านมาใช้ จะมกี ารลดราคาลง มาใช้ใส่อาหาร เพราะวิธีการน้ีทำ�ได้ง่าย

ใส่อาหาร ทกุ คนสามารถมสี ว่ นรว่ มได้หลายองคก์ ร

2. เก็บเงินจากค่าถุง • ลดการขอถุงพลาสติกเพ่ือ • บางคนไมส่ นใจเพราะ 4.2 มีการสนับสนุน เช่น หากนำ�แก้วส่วนตัว

พลาสติกจากคนท่ี นำามาใส่ส่ิงของหรือสินค้า ร้านค้าเก็บค่าถุงพลาสติก มาซอ้ื เครอื่ งด่มื จะมีการลดราคาลง)
ต้ อ ง ก า ร ใ ช้ ถุ ง ไดใ้ นระดบั หน่ึง • วิธีแก้ปัญหาโดยเก็บเงินจาก
ในราคาถกู มาก
พลาสติกหรือวัสดุ ค่าถุงพลาสติกจากคนที่ต้องการใช้
ถุงพลาสติกหรือวัสดุอุปกรณ์ที่ทำ�
อุปกรณ์ท่ีทำามาจาก มาจากพลาสตกิ มีขอ้ ดอ้ ยอยา่ งไร

พลาสติก (ตัวอย่างคำ�ตอบ เนื่องจากราคาต้นทุน

3. ลด ใช้ซำ้า หรือ • เปน็ การลดจำานวนขยะ • ต้องเป็นคนท่ีมีความคิด 3.4 ของถุงพลาสติกตํ่ามาก มีผลต่อราคา

แปรรูปพลาสติก • ได้ของใช้ใหม่ โดยไม่ต้อง สร้างสรรค์ถึงจะประยุกต์ สนิ ค้าเล็กนอ้ ยเท่านั้น)
เ ช่ น นำ า แ ก้ ว - เสียเงนิ เพิ่มข้นึ 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
บรรจุภัณฑ์จากพลาสติก
พลาสติกมาเป็นท่ี วิธีการแก้ปัญหาแต่ละวิธี โดยเขียน
ไปเป็นของใชใ้ หม่ได้ เป็นแผนภาพความคิด จากนั้น
ใส่ปากกา หรือทำา ตอบคำ�ถาม ดงั น้ี
• พิจารณาจากวิธีการแก้ปัญหา
เป็นกระถางต้นไม้ โดยใช้แผนภาพความคิดวิธีการใด
แก้ปญั หาได้รวดเรว็ ทส่ี ดุ
4. ภาครัฐควรออก • เหน็ ผลเร็ว • ประชาชนบางส่วนอาจจะ 3.9
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เสนอให้รัฐบาล
กฎหมายสั่งห้าม • ทำาได้ทันทีโดยไม่ต้องรอ ปรับตัวไม่ทัน เกิดความ
การใชถ้ ุงและ ความรว่ มมือจากเอกชน ลาำ บากในการดาำ เนินชีวิต ออกกฎหมายแก้ปญั หาได้รวดเร็ว)
บรรจุภณั ฑ์

จากพลาสติก

การแกป้ ัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 63

63 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ep 2 ขัน้ คิดวเิ คราะห์St

และสรปุ ความรู้ แสดงวิธกี ารแก้ปญั หาโดยใชแ้ ผนภาพความคิด

10. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ 4.7 ใช้ถงุ ผา้ ปฏบิ ัตไิ ดง้ ่าย
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับการ ใช้แกว้ สว่ นตวั บางร้านมสี ว่ นลด
วางแผนและดำ�เนินการแก้ปัญหา ลดการใช้ 4.2 เกบ็ เงินค่าถงุ ลดการใช้ถงุ พลาสตกิ
เกยี่ วกบั การลดปรมิ าณขยะพลาสตกิ ถงุ พลาสตกิ
3.9

3.4 รัฐบาลออกกฎหมาย แกป้ ญั หาไดเ้ รว็

โดยตอบค�ำ ถาม ดังน้ี แปรรูป ไดข้ องใช้ใหม่ ๆ

• แผนปฏบิ ตั ิการ การลดปริมาณ แผนภาพท่ี 2.16 วธิ กี ารแก้ปญั หาลดการใช้ถุงพลาสตกิ

ขยะพลาสติกมีกิจกรรมทั้งหมด 6. ว�งแผนและด�ำ เนินก�รแกป้ ญั ห�

กี่ขั้นตอน และกิจกรรมใดใช้ระยะ ตารางที่ 2.12 แผนปฏิบัตกิ าร

เวลาด�ำ เนินการนานทีส่ ดุ ช่อื โครงการ การลดปรมิ าณขยะพลาสตกิ

(ตัวอย่างคำ�ตอบ5ข้ันตอนโดยกิจกรรม ลำาดบั ท่ี กิจกรรม ระยะเวลาดาำ เนนิ การ (สัปดาห์)
123
สำ�รวจ สอบถามความคิดเห็น ใช้ระยะ 1 ประชุม วางแผน แบ่งงาน

เวลานานท่สี ุด คอื ประมาณ 1 สปั ดาห)์ 2 ซอื้ อปุ กรณ์ รวบรวมข้อมูล
• แผนปฏบิ ตั ิการ การลดปริมาณ 3 สาำ รวจ สอบถามความคดิ เห็น
4 ทำาการทดสอบประเดน็
ขยะพลาสติก กิจกรรม และระยะ

เวลาดำ�เนินการมีความเหมาะสม 5 แกไ้ ขปญั หา สรปุ ผล เตรียมนำาเสนอ

หรือไม่ อยา่ งไร 7. ทดสอบ ประเมนิ ผล และปรับปรงุ วธิ กี �รแกป้ ัญห�
1. แจกถงุ ผ้าหรอื แกว้ ทัมเบลอร์ (Tumbler) ให้แกก่ ลุ่มตวั อย่างโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายใด ๆ เพอื่
(ตัวอย่างค�ำ ตอบ กิจกรรม และระยะเวลา ให้นาำ ไปใชแ้ ทนถุงพลาสตกิ หรอื แกว้ พลาสตกิ
2. ติดต่อ สอบถาม กลุ่มตัวอย่างจากข้อท่ี 1 เก่ียวกับการใช้ถุงผ้า (ลดการใช้ถุงพลาสติก
มคี วามเหมาะสม สามารถปฏิบัติได้จรงิ ) จากทางร้านค้า) หรือนำาแก้วส่วนตัวมาใช้เอง (ลดการใช้แก้วพลาสติกจากทางร้าน) พบว่ามีผู้ท่ีทำาได้ตาม
11. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ ที่กล่าวมาเพียงร้อยละ 40 ส่วนท่ีเหลืออีกร้อยละ 60 ไม่สามารถทำาได้ตลอด เนื่องจากเห็นว่าเป็นภาระ
และลืมพกพา
และอภิปรายเก่ียวกับการทดสอบ 3. วิธีการแก้ปัญหาท่ีได้จากข้อท่ี 1 คือ อาจจะไปขอความร่วมมือจากร้านค้า ร้านอาหาร
ประเมินผล และปรับปรุงวิธีการ ร้านกาแฟ รวมไปถึงห้างสรรพสินค้า ให้สร้างแรงจูงใจให้ผู้คนตระหนักเกี่ยวกับปัญหาขยะพลาสติก
แก้ปัญหา ในการลดปริมาณขยะ ท่ีเพ่ิมปริมาณมากขึ้นทุกวัน เช่น ลดราคาเคร่ืองดื่มหากนำาแก้วส่วนตัวมาเอง ได้แต้มสะสมเพื่อเป็น
พลาสติก แล้วสรุปเป็นความคิด สว่ นลดในการซอื้ สนิ คา้ ในครั้งต่อไป หากไมใ่ ช้ถุงพลาสติกจากทางร้านค้าหรือห้างสรรพสินค้า
รวบยอด
64 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที ่ 2

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

การกระทำ�ของบคุ คลใดช่วยใหก้ ารปรับปรงุ แกไ้ ขชิ้นงานรวดเรว็ และมีประสทิ ธิภาพมากย่งิ ขน้ึ
1 แกว้ แจกชิ้นงานให้เพ่อื น ๆ ได้ทดลองใช้
2 ฟ้าใสเชิญคนจำ�นวนมากมาดูตอนท�ำ การทดสอบชิ้นงาน (เฉลย 3 เพราะการบนั ทกึ วดิ โี อขณะทดสอบในแตล่ ะประเดน็ เปน็ การ
3 ทรายบนั ทึกวิดีโอขณะทดสอบชน้ิ งานในแตล่ ะประเดน็ บันทึกผลการทดสอบประการหน่ึง ช่วยให้สามารถย้อนกลับไปดู
4 นํ้าตาลนำ�ชนิ้ งานสง่ ประกวดงานนวตั กรรมคนร่นุ ใหม่ ในจังหวะที่พลาดได้ การบันทึกผลการทดลองที่ครอบคลุมน้ี จะช่วย

ใหก้ ารปรบั ปรงุ แก้ไขชนิ้ งานรวดเรว็ และมปี ระสทิ ธิภาพมากย่ิงข้ึน)

สุดยอดคู่มือครู 64

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

8. น�ำ เสนอวธิ กี �รแก้ปัญห� ผลก�รแก้ปญั ห� ep 2
นาำ เสนอวิธีการแก้ปญั หาและผลการแกป้ ญั หาด้วยสตอรบี อร์ด (storyboard)
ข้ันคดิ วเิ คราะห์
และสรปุ ความรู้

12. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์

1. และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ

การน�ำ เสนอวธิ ีการแกป้ ัญหา ผลการ

แกป้ ญั หา โดยตอบค�ำ ถาม ดังนี้

• จากตัวอย่างเลือกการนำ�เสนอ

วิธใี ด มีขอ้ ดอี ย่างไร

(ตัวอย่างคำ�ตอบ นำ�เสนอวิธีการ

แก้ปัญหาและผลการแก้ปัญหาด้วย

ระบุปัญหา สตอรีบอร์ด มีข้อดี คือ การใช้
• เกดิ ปญั หาของขยะพลาสตกิ ทเี่ พมิ่ มากขึ้นในทกุ ๆ วัน สตอรีบอร์ด จะทำ�ให้เห็นถึงภาพรวมของ

โครงงาน ทำ�ให้ผู้ที่มีความสนใจเข้าใจ

2. ตรงกันกับเจ้าของโครงงาน ช่วยกระชับ

เนอื้ หาและชว่ ยสรา้ งความนา่ สนใจใหก้ บั

การนำ�เสนอผลงานได้)

13. นักเรียนร่วมกันสรุปความคิด

ร ว บ ย อ ด เ ก่ี ย ว กั บ โ ค ร ง ง า น กั บ

รวบรวมขอ้ มลู กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
• ทำาการเก็บรวบรวมข้อมูลที่เกยี่ วกบั ขยะพลาสตกิ จากเวบ็ ไซต์ที่เกี่ยวข้องผา่ นทางอินเทอร์เน็ต ดังน้ี
• ทาำ การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ทเ่ี กยี่ วกบั ขยะพลาสตกิ ท่ีมาจากร้านคา้ และห้างสรรพสินคา้ • กระบวนการออกแบบเชิง-
• สัมภาษณโ์ ดยตรงกับผู้คน จาำ นวน 100 คน วิศวกรรม จะช่วยให้เห็นถึงขั้นตอน

และวิธีการแก้ปัญหาได้อย่างชัดเจน

มากยิ่งขึ้น อีกท้ังยังช่วยจัดระบบ

การแก้ปัญหากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 65 ความคิดไดอ้ ยา่ งเป็นข้ันตอน

65 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ep 3 ขัน้ ปฏิบตั ิSt
และสรุปความรู้
หลังการปฏบิ ัติ 3.

14. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มเลือก
ปัญหาของชุมชนหรือท้องถิ่น 1
ปัญหา จากน้ันออกแบบและสร้าง
ชิ้นงานหรือวิธีการแก้ปัญหาดังกล่าว
โ ด ย ใ ช้ ก ร ะ บ ว น ก า ร อ อ ก แ บ บ
เชงิ วิศวกรรม

กจิ กรรมนป้ี ระเมนิ ตวั ชี้วัด ว 4.1 ม.2/2
ว 4.1 ม.2/3

ว 4.1 ม.2/4

15. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็น
ความรูร้ ว่ มกัน ดังน้ี

• การระบุปัญหา โดยนำ�เทคนิค

ระดับสากลมาใช้อย่างมีแบบแผน

จะช่วยให้เกิดการแก้ปัญหาอย่างมี

ประสทิ ธภิ าพ

• การรวบรวมข้อมูลและแนวคิด

ท่ีเกี่ยวข้องกับปัญหา เพ่ือใช้ในการ

ทำ�วิจัยหรือกิจกรรม ข้อมูลที่

รวบรวมมาอาจจะเป็นข้อมูลเชิง

ปริมาณหรือเชิงคุณภาพ และควร ออกแบบวิธีการแก้ปญั หา
• ใชถ้ ุงกระดาษ ถงุ ผ้า กลอ่ งกระดาษ หลอดจากกระดาษ แก้วส่วนตัว หรือนาำ บรรจุภัณฑ์
เลอื กประเภทข้อมลู ใหเ้ หมาะสม จากบา้ นมาใชใ้ ส่อาหาร
• การออกแบบวิธีการแก้ปัญหา
66 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2
อาจใช้ไดอะแกรมช่วยวิเคราะห์
ความสัมพันธ์ในแต่ละขั้นตอนและ

เหน็ ภาพไดง้ ่ายขนึ้
• การวางแผนและดำ�เนินการ • การทดสอบ ประเมินผลและปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือช้ินงาน
แกป้ ญั หา นยิ มเขยี นเปน็ ตารางแสดง เป็นข้ันตอนทำ�ให้เห็นถึงปัญหาและอุปสรรคท่ีเกิดข้ึนจริงจากการทดสอบ
ความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรม จงึ จ�ำ เปน็ ทจ่ี ะตอ้ งมกี ารปรบั ปรงุ และแกป้ ญั หาของชนิ้ งาน เพอื่ ใหโ้ ครงงานหรอื
ที่ต้องทำ�และระยะเวลาในการ ช้นิ งานตรงตามวัตถปุ ระสงค์
ด�ำ เนนิ การ เพอื่ ลดขอ้ ผดิ พลาดในการ • การนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหาหรือช้ินงาน เป็นการ
ถา่ ยทอดแนวคิดเพอ่ื ใหผ้ อู้ นื่ เข้าใจ
ลงมือท�ำ งาน

สุดยอดคู่มือครู 66

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 4asean
St

4. แผนปฏิบัตกิ าร (Action Plan) ขนั้ สอื่ สารและนำ� เสนอ
ชื่อโครงการ การลดปริมาณขยะพลาสตกิ
16. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
ลำาดับที่ กจิ กรรม ระยะเวลาดำาเนินการ (สปั ดาห)์ ผลงานการออกแบบและสรา้ งชน้ิ งาน
123 ห รื อ วิ ธี ก า ร แ ก้ ปั ญ ห า โ ด ย ใ ช้
กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
1 ประชมุ วางแผน แบ่งงาน ของกลมุ่ ตนเองหนา้ ชน้ั เรยี น นกั เรยี น
ร่วมกันประเมิน เสนอแนะ และ
2 ซอื้ อปุ กรณ์ รวบรวมขอ้ มลู พฒั นาผลงาน
3 สาำ รวจ สอบถามความคิดเหน็
4 ทาำ การทดสอบประเด็น
5 แก้ไขปัญหา สรปุ ผล เตรียมนำาเสนอ

วางแผนและดำาเนินการแกป้ ญั หา
• มีผู้ทำาตามท่ีกล่าวมาได้เพียงร้อยละ 40 ส่วนท่ีเหลืออีกร้อยละ 60 ไม่สามารถทำาได้ตลอด
เนอ่ื งจากเหน็ ว่าเป็นภาระ และลืมพกพา

5.

ทดสอบ ประเมินผล
• กลมุ่ ตวั อย่าง รอ้ ยละ 40 ทำาได้
• กลุ่มตัวอยา่ ง ร้อยละ 60 ไม่สามารถทาำ ได้ตลอด (เปน็ ภาระ และลมื พกพา)

การแก้ปญั หากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม 67

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA
เพราะเหตุใดจงึ ต้องเขียนตารางระยะเวลาการดำ�เนินกจิ กรรม
1 เพอ่ื แสดงล�ำ ดับของกิจกรรม
2 เพ่อื ใหท้ ราบเวลาท่ีผลงานสำ�เรจ็
3 เพ่ือแสดงน้ําหนักความส�ำ คัญของกจิ กรรม
4 เพอ่ื แสดงความสัมพนั ธ์ระหวา่ งกจิ กรรมทตี่ ้องปฏบิ ตั กิ ับเวลา

(เฉลย 4 เพราะแสดงความสมั พนั ธ์ระหวา่ งกจิ กรรมทต่ี ้องปฏิบตั ิ
กบั เวลา ทำ�ใหก้ ารแกป้ ญั หาเป็นไปตามขัน้ ตอนทีว่ างแผนไว้)

67 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA

St5ep ขน้ั ประเมนิ เพอ่ื เพม่ิ คุณค่า
บรกิ ารสังคม
และจติ สาธารณะ 6. รานกาแฟ

17. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น จั ด ทำ� แ ล้ ว นำ � ปรับปรุงแก้ไขวิธกี ารแก้ปัญหา
ผลงานการออกแบบและสรา้ งชน้ิ งาน • ขอความร่วมมอื จากรา้ นคา้ ให้สร้างแรงจูงใจ เชน่ ลดราคาเครอ่ื งด่มื หากนำาแกว้ ส่วนตวั มา
ห รื อ วิ ธี ก า ร แ ก้ ปั ญ ห า โ ด ย ใ ช้ ไดแ้ ต้มสะสมเพอ่ื เป็นสว่ นลดในการซือ้ สนิ ค้าในครั้งต่อไป
กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
ไปเผยแพร่ในโรงเรียน หรือชุมชน
โ ด ย อ า จ จั ด เ ป็ น ป้ า ย นิ เ ท ศ ห รื อ
เผยแพร่ทางออนไลน์เพ่ือแบ่งปัน
ความร้แู กผ่ สู้ นใจ

68 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 2

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ส่ิงท่ไี ด้จากกระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรมคืออะไร
1 ผลงานทสี่ ามารถเคลอ่ื นไหวได้
2 แบบจ�ำ ลองสำ�หรบั ทดสอบการท�ำ งาน
3 ชนิ้ งานหรอื วิธีการสำ�หรบั การแกป้ ัญหา
4 ผลงานที่ผ่านการผลติ ส�ำ หรับใชง้ านจรงิ

(เฉลย 3 เพราะชน้ิ งานหรอื วิธกี ารสำ�หรับการแกป้ ญั หา
คอื ส่งิ ที่ได้จากกระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม)

สุดยอดคู่มือครู 68

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

แนวคำ� ตอบ

คำาถามพัฒนากระบวนการคิด 1. กลน่ิ นา้ํ เนา่ เสยี จากทอ่ ระบายนา้ํ
ถงั ขยะไมเ่ พยี งพอ

1. จงบอกปญั หาท่ีเกิดขึ้นในโรงเรยี นท่ีเก่ียวกบั ด้านสิ่งแวดลอ้ ม 2. Who - ใครเป็นคนท้ิงขยะลงในแม่น้ํา
2. นกั เรยี นใช้เทคนิค 5W1H ในการตัง้ คาำ ถามเกีย่ วกับปญั หาของขยะมูลฝอยในแม่นำ้า ล�ำ คลอง
ลาำ คลอง
3. จงบอกความแตกตา่ งระหวา่ งข้อมลู เชิงคณุ ภาพและข้อมลู เชิงปริมาณ What - อะไรเป็นแรงจูงใจหรือสาเหตุท่ี
4. ขอ้ มลู ทร่ี วบรวมมาไดจ้ ากหน่วยงานของรฐั จดั เปน็ ขอ้ มูลประเภทใด ท�ำ ใหเ้ กดิ การทง้ิ ขยะลงในแมน่ า้ํ ล�ำ คลอง
5. ทาำ ไมการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ดว้ ยการสมั ภาษณโ์ ดยตรงกบั แหลง่ ขอ้ มลู จงึ เปน็ วธิ กี ารทไี่ ดร้ บั
ความนิยมมากที่สุด Where - ขยะในแม่น้าํ ลำ�คลองจะไปอยู่
6. คนในยคุ millennials (กลมุ่ คนทเ่ี กดิ ตงั้ แต่ ค.ศ. 1980 - 1996) โดยประมาณ นยิ มสบื คน้ ทไ่ี หนหลงั จากทง้ิ ไวน้ าน
รวบรวมข้อมลู จากแหลง่ ข้อมลู ใด
7. การกาำ หนดข้ันตอนและระยะเวลาในการทาำ โครงงาน มปี ระโยชน์อยา่ งไร When - เม่ือใดจะมีการกำ�กับดูแลการ
8. การทดสอบและประเมินผลวธิ ีการแกป้ ัญหา ควรคาำ นึงถึงปจั จัยอะไรบา้ ง ทง้ิ ขยะลงในแมน่ า้ํ ล�ำ คลอง
9. จงบอกข้อดีและข้อเสยี ของวธิ ีการนาำ เสนอผลงานแบบ paperless
10. นกั เรยี นสามารถนาำ การแกป้ ญั หากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรมไปใชก้ บั การเดนิ ทาง Why - ทำ�ไมถึงมีการท้ิงขยะลงในแม่น้ํา
มาโรงเรยี นได้หรือไม่ อย่างไร ล�ำ คลองทง้ั ๆทม่ี กี ารรณรงคม์ าโดยตลอด

How - ทำ�อย่างไรจึงจะสร้างจิตสำ�นึกใน

การรกั ษาสง่ิ แวดลอ้ มไมม่ กี ารทง้ิ ขยะลงใน

กจิ กรรมการเรียนรู้ แมน่ า้ํ ล�ำ คลองอกี ตอ่ ไป
3. ข้อมูลเชิงคุณภาพ ไม่สามารถบอกเป็น
1. นกั เรียนแบง่ กลมุ่ กล่มุ ละ 5-6 คน เพ่อื ศกึ ษา คน้ คว้าเกยี่ วกับการแกป้ ัญหากับกระบวนการ
ออกแบบเชิงวศิ วกรรมของกลมุ่ ประเทศ CLMV ตัวเลขได้ ไม่สามารถนำ�มาคำ�นวณได้
2. นกั เรียนนำาเสนอวิธีการแกป้ ัญหาและผลของการแกป้ ญั หา เก่ียวกับจำานวนขวดพลาสตกิ แตข่ อ้ มลู เชงิ ปรมิ าณบอกเปน็ ตวั เลขได้และ
และจาำ นวนแกว้ พลาสติกในโรงเรยี นในแตล่ ะวนั ดว้ ยสตอรบี อรด์ น�ำ มาค�ำ นวณได้

4. ขอ้ มลู ทตุ ยิ ภมู ิ

โครงงานสร้างสรรค์ 5. เน่ืองจากจะได้ข้อมูลท่ีตรงกับความ
ต้องการมากท่สี ุดเท่าท่เี ป็นไปได้ โดยจะมี

นักเรียนแบ่งกลุ่มทำาโครงงานหรือชิ้นงานที่มีส่วนช่วยในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมของชุมชน การสง่ พนกั งานหรอื เจา้ หนา้ ทอ่ี อกไปส�ำ รวจ
ที่อยู่รอบ ๆ โรงเรียน โดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม ตามจุดต่าง ๆ ท่ีได้ มีการกำ�หนดเอาไว้

การแก้ปญั หากบั กระบวนการออกแบบเชงิ วิศวกรรม 69 และอาจจะให้มีการกรอกแบบสอบถาม
ร่วมด้วย วิธีน้มี ีข้อดีท่สี ำ�คัญอย่างหน่งึ คือ

ตัวช้ีวัด 8. คำ�นึงถึงปัจจัยต่อไปน้ ี สามารถใช้ทดสอบได้จริง ไม่ยากเกิน ห า ก ผู้ ท่ี ถู ก สั ม ภ า ษ ณ์ มี ค ว า ม ส ง สั ย
ความสามารถของผ้ทู ดสอบ ใชเ้ วลาไมม่ าก คมุ้ ค่าท่จี ะทดสอบ ในประเดน็ ค�ำ ถามสามารถซกั ถามเจา้ หนา้ ท่ี
ว 4.1 ม.2/2 ตรงตามวตั ถปุ ระสงคข์ องโครงงาน และไมก่ อ่ ใหเ้ กดิ ผลกระทบ ไดท้ นั ที
ว 4.1 ม.2/3 ตอ่ ผอู้ น่ื หรอื สง่ิ แวดลอ้ ม 6. เกบ็ รวบรวมข้อมูลจากเวบ็ ไซต์ทเ่ี กย่ี วข้อง
ว 4.1 ม.2/4 ผา่ นทางอนิ เทอรเ์ นต็
9. ขอ้ ดี-แจกจา่ ยไดโ้ ดยงา่ ยประหยดั งบประมาณ 7. ท�ำ ใหเ้ หน็ ถงึ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งกจิ กรรม
ข้อเสีย - ต้องมีอุปกรณ์สำ�หรับเปิดอ่านเอกสารดิจิทัล ซ่งึ สร้าง ทต่ี อ้ งท�ำ และระยะเวลาในการด�ำ เนนิ การ

ความเหลอ่ื มลา้ํ ในการน�ำ เสนอได้

10. สามารถนำ�ไปใช้ได้ โดยนำ�กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม

ใชใ้ นการวางแผนการเดนิ ทางทลี ะขน้ั ตอนตามล�ำ ดบั 69 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET/PISA

เป้าหมายการเรยี นรู้

มาตรฐานการเรียนรู้ ห3นว่ ยการเรยี นร วัสดแุ ละเคร่อื งมอื สำ�หรบั ก�รแก้ปัญห�ทู้ ่ี

มาตรฐาน ว 4.1 เข้าใจแนวคิดหลักของ แผนผังหวั ข้อหน่วยการเรยี นรู้
เทคโนโลยีเพื่อการดำ�รงชีวิตในสังคมท่ีมี
การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ใช้ความรู้ การวเิ คราะหค์ ณุ สมบตั ิ วสั ดุ เครอื่ งมอื พนื้ ฐาน
แ ล ะ ทั ก ษ ะ ท า ง ด้ า น วิ ท ย า ศ า ส ต ร์ ของวัสดกุ บั ลกั ษณะงาน และเคร่ืองมอื ในการสรา้ งชิน้ งาน
คณิตศาสตร์ และศาสตร์อ่ืน ๆ เพื่อแก้
ปัญหาหรือพัฒนางานอย่างมีความคิด สำ�หรบั เครื่องมอื ทใ่ี ชใ้ นการวัด
สร้างสรรค์ด้วยกระบวนการออกแบบ ก�รแก้ปัญห� เครื่องมอื ที่ใช้ในการตดั
เชิงวิศวกรรม เลือกใช้เทคโนโลยีอย่าง เครอ่ื งมือท่ีใชใ้ นการตอก
เหมาะสม โดยคำ�นึงถึงผลกระทบต่อชีวิต การสร้างชิ้นงานโดยใช้ เคร่ืองมือที่ใช้ในการเจาะ
สังคม และสงิ่ แวดลอ้ ม วสั ดอุ ปุ กรณแ์ ละเครอื่ งมอื พนื้ ฐาน เครื่องมอื ทใ่ี ชใ้ นการไข
เคร่ืองมือทใ่ี ช้ในการตดั ดัด ดึง ประเภทคีม

สร้างชัน้ วางของขนั้ บนั ได เครอ่ื งมือท่ใี ช้ในการยดึ ตดิ
ด้วยไมพ้ าเลท เครือ่ งมอื ที่ใชใ้ นการตกแตง่ ชิน้ งาน

วัสดอุ ปุ กรณอ์ นื่ ๆ

ตวั ช้วี ดั

• ใช้ความรู้ และทักษะเกี่ยวกับวัสดุ อุปกรณ์ เคร่ืองมือ กลไก ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์เพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางาน
ไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง เหมาะสม และปลอดภัย (ว 4.1 ม.2/5)

ศพั ท์เทคโนโลยีน่ารู้

คำาศัพท์ คำาอ่าน คำาแปล
อะแนล′ ลิซลิ
analysis แคท′ ทะกอรี การวเิ คราะห์
categorg ประเภท
careful แคร′์ ฟูล
equipment อคิ วพิ ′ เมินทฺ การระมดั ระวัง
maintenance เมน′ เทนิ เนินซฺ อปุ กรณ์
property พรอพ′ เพอร์ที
การบำารุงรักษา
คุณสมบัติ

สุดยอดคู่มือครู 70

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะส�ำ คัญของผู้เรียน

เครอื่ งมอื พน้ื ฐ�นในก�รสร�้ งชิน้ ง�น 1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคดิ
1. 2. 3. 3. ความสามารถในการแก้ปญั หา
4. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชีวติ
ตลบั เมตร เล่ือยฉลุ คอ้ นหงอน 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

4. 5. 6. คณุ ลักษณะอันพงึ ประสงค์

ใฝ่เรยี นรู้
ตัวชว้ี ัดที่ 4.1 ต้ังใจ เพียรพยายามใน
การเรียนและเข้ารว่ มกิจกรรมการเรียนรู้
ตัวชีว้ ดั ที่ 4.2 แสวงหาความรู้จากแหล่ง
เรียนรู้ต่าง ๆ ทั้งภายในและภายนอก
โรงเรียน ด้วยการเลือกใช้ส่ืออย่าง
เหมาะสม บันทึกความรู้ วิเคราะห์
สรุปเป็นองค์ความรู้ สามารถนำ�ไปใช้
ในชวี ติ ประจ�ำ วันได้

สว�่ นไฟฟ�้ ไขควงป�กแบน คมี ป�กจระเข้ มุ่งม่ันในการทำ�งาน
ตัวชว้ี ัดที่ 6.1 ตงั้ ใจและรบั ผิดชอบในการ
7. 8. 9. ปฏบิ ตั หิ นา้ ที่การงาน
ตัวช้ีวัดที่ 6.2 ทำ�งานด้วยความเพียร
พยายามและอดทนเพ่ือให้งานสำ�เร็จ
ตามเป้าหมาย

นอต กระด�ษทร�ย ดนิ สอ

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบและสร้างส่ิงของ
เครื่องใช้ท่ีสนใจจากไม้พาเลท กลุ่มละ 1 ชนิด แล้วนำ�เสนอในรูปแบบ
การจัดนทิ รรศการประกวดโครงงาน

71 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวร ไรแษอท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ตัวชี้วัด กข�อรงวเิ ควสัรด�ะกุ หบั ์คลกัุณษสณมะบงตั�นิ

ว 4.1 ม.2/5

ภาระงาน/ช้ินงาน

ช้ันวางของข้ันบนั ไดดว้ ยไมพ้ าเลท

Step 1 ขนั้ สงั เกต

รวบรวมข้อมูล ในชีวิตประจำาวันนักเรียนพบวัสดุพื้นฐานต่าง ๆ มากมาย วัสดุเหล่านั้นอาจอยู่ในรูปสิ่งของ
เครื่องมือเคร่ืองใช้ต่าง ๆ เช่น ไม้กวาด ด้ามอาจทำาจากไม้หรือพลาสติก ไม้บรรทัดทำาจากพลาสติก
1. นักเรียนร่วมกันสนทนาแลกเปล่ียน สเตนเลสหรือเหล็ก แกว้ น้ำาทาำ จากแกว้ พลาสตกิ หรอื เซรามกิ วสั ดพุ นื้ ฐานเหลา่ นอี้ าจมีคุณสมบตั ิบางอย่าง
ป ร ะ ส บ ก า ร ณ์ เ ก่ี ย ว กั บ วั ส ดุ แ ล ะ ทเ่ี หมอื นกนั หรอื แตกตา่ งกนั การทน่ี กั เรยี นจะเลอื กวสั ดพุ นื้ ฐานชน้ิ ใดเพอ่ื นาำ ไปพฒั นาชน้ิ งานตอ้ งคาำ นงึ ถงึ
เคร่ืองมือสำ�หรับการแก้ปัญหา โดย ลกั ษณะคณุ สมบัติ และความเหมาะสม เพ่ือให้การทำางานเสร็จสมบูรณ ์ ปลอดภยั เหมาะสมและประหยัด
ร่วมกันยกตัวอย่างส่ิงของเครื่องใช้ท่ี
นกั เรยี นเคยพบเหน็ ในชวี ติ ประจ�ำ วนั ต�ร�งที่ 3.1 ก�รวิเคร�ะห์ประเภท คุณสมบัตแิ ละลกั ษณะก�รใชง้ �นของวัสดพุ ื้นฐ�น
แล้วเขียนเป็นแผนภาพความคิด
บนกระดาน ดังตวั อยา่ ง สง่ิ ของเครอ่ื งใช้ ประเภทของวัสดุ คณุ สมบัติของวัสดุ ลักษณะก�รใช้ง�น

1. ขวดน�้ำ อดั ลม • พลาสติก • นำา้ หนักเบา ราคาถูก • ใช้กบั งานทีต่ อ้ งการ
เคล่อื นย้ายสะดวก นำ้าหนกั เบา รบั แรงอัด
แจกัน ไม่แตกหกั งา่ ย แรงกระแทกได้
มคี วามยืดหยุน่ สูง เล็กนอ้ ย

กลอ่ งใส่ แกว้ นา้ํ
อาหารกลางวัน

ส่งิ ของเครือ่ งใช้ 2. เก�้ อ้ี • ไม้ • นำา้ หนักมาก มีความ • ใชก้ ับงานทตี่ อ้ งการ
ในชีวติ แข็งแรงทนทานตอ่ ความแขง็ แรง
ประจ�ำ วัน แรงอัด แรงกด แตไ่ ม่ รับแรงกดไดส้ งู
ทนตอ่ ความช้นื มีความ
หนังสือเรียน เกา้ อี้ สวยงาม

กระปอ๋ งนม เส้อื นักเรยี น 72 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชั้นมัธยมศึกษาปีท ่ี 2

2. นักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับ
ประเภทวัสดุที่ใช้ทำ�สิ่งของเครื่องใช้
ในชีวิตประจำ�วัน แล้วเขียนคำ�ตอบ
ลงในตารางบนกระดาน ดงั ตัวอย่าง

ตาราง ประเภทของวัสดุที่ใชท้ �ำ
ส่งิ ของเครอื่ งใช้

สิง่ ของเคร่ืองใช้ ประเภทของวสั ดุ

กล่องใสอ่ าหารกลางวนั โลหะ
แจกัน เซรามกิ
แก้วนา้ํ แกว้
เกา้ อ้ี
เส้ือนักเรยี น ไม้
กระป๋องนม ผา้ พลาสตกิ
หนงั สือเรียน
โลหะ
สุดยอดคู่มือครู 72 กระดาษ

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

สง่ิ ของเครอื่ งใช้ ประเภทของวัสดุ คุณสมบตั ิของวัสดุ ลักษณะก�รใช้ง�น St St ep 1asean
3. ไมแ้ ขวนเสอ้ื • พลาสติก
• ลวดโลหะ • น้าำ หนกั เบา ทนทาน • พลาสติก ใช้เคลือบ ขัน้ สังเกต
4. ชอ้ นสเตนเลส มีความยดื หยุ่นสงู เพ่ือปอ้ งกันสนมิ รวบรวมขอ้ มลู
• สเตนเลส ไม่กอ่ ให้เกดิ สนมิ • ลวดโลหะ ใช้ในงาน
• มคี วามแขง็ แรง ข้ึนรปู ได้งา่ ย ต้องการ 3. นักเรียนศึกษาค้นคว้าและรวบรวม
ทนทาน ไม่แตกหักงา่ ย ความแข็งแรง ทนทาน ข้อมูลเกยี่ วกบั
เกิดสนมิ งา่ ยเมอื่ โดนนำ้า
หรอื ความช้ืน • การวิเคราะห์คุณสมบัติของวัสดุ
กับลักษณะการใชง้ าน
• มีความแข็งแรง • ใช้ในงานท่ีต้องการ
ตา้ นทานต่อการ ความแข็งแรง ป้องกนั • เครอ่ื งมือพน้ื ฐานในการสรา้ ง
กดั กรอ่ น ไมเ่ ปน็ สนิม การเปน็ สนิม และทน ช้ินงาน
ไมม่ ีปฏิกริ ิยาตอ่ กรด ตอ่ สภาวะกรด ด่าง • การสร้างช้ินงานโดยใช้วัสดุและ
และดา่ ง ทนตอ่ อณุ หภมู ิ
รอ้ นจัดและเย็นจัด เครื่องมอื พนื้ ฐาน

5. กระปอ๋ งน�ำ้ อดั ลม • อะลมู เิ นยี ม • ทนตอ่ การกดั กร่อนสูง • ใชใ้ นงานท่ีตอ้ งการ จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการ
มีน้ำาหนักเบา ไม่แตกหกั ความแขง็ แรง ป้องกนั เรียนรู้อ่ืน ๆ อยา่ งหลากหลาย
งา่ ย ไมเ่ ป็นสนมิ การเปน็ สนิม และทน
สามารถนาำ กลับมา ต่อสภาวะกรด ด่าง ep 2 ขน้ั คิดวิเคราะห์
รีไซเคิลได้
และสรุปความรู้

6. แจกนั • เซรามกิ • มคี วามทนต่อ • ใช้ในงานท่ตี ้องการ 4. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง
7. จกุ นมเดก็ • ยางสงั เคราะห์ ความรอ้ นสูง ทนต่อ ทนต่อความรอ้ น ทนต่อ ความคิดเห็นเกี่ยวกับการวิเคราะห์
ไฟและความรอ้ น การกัดกรอ่ น และ คุ ณ ส ม บั ติ ข อ ง วั ส ดุ กั บ ลั ก ษ ณ ะ
มีความแข็งแรง ป้องกนั การไหลซึม การใช้งาน โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้
ทนต่อการกัดกรอ่ น ผ่านของของเหลว
แก๊สและของเหลว • เพราะเหตุใดส่ิงของเครื่องใช้
ซึมผ่านได้ยาก ต่าง ๆ จึงทำ�จากวสั ดุแตกตา่ งกนั

• มคี วามยดื หยนุ่ คงทน • ใช้กบั งานทีต่ อ้ งการ (ตัวอย่างคำ�ตอบ เพราะการสร้าง
ทนทานต่อการเสยี ดสี ความยดื หย่นุ คนื รูป
ทนความรอ้ นได้ดี ได้ดีและไม่เป็นพิษ ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ ต้ อ ง คำ � นึ ง ถึ ง ลั ก ษ ณ ะ
ไม่มีพิษตอ่ รา่ งกาย ต่อร่างกายมนษุ ย์
คุณสมบตั ิ และความเหมาะสมของวัสด)ุ
วัสดแุ ละเครื่องมือสำาหรบั การแกป้ ญั หา 73 • การเลือกวัสดุในการสร้าง

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA สงิ่ ของเครอ่ื งใชท้ เ่ี หมาะสม กอ่ ใหเ้ กดิ
ผลดีอยา่ งไร
ถ้าตอ้ งการบรรจภุ ณั ฑ์ส�ำ หรับใสน่ ้ําปลา ทนต่อการกัดกรอ่ นสงู มีน้าํ หนักเบา
ไม่แตกหกั ง่าย ไม่เปน็ สนมิ สามารถน�ำ กลับมารีไซเคลิ ได้ ควรเลือกวัสดุในข้อใด (ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้ส่ิงของเครื่องใช้

1 พลาสติก (เฉลย 1 เพราะพลาสติกเหมาะในการนำ�มาผลิตบรรจุภัณฑ์ เสร็จสมบูรณ์ มีความปลอดภัย
2 เซรามกิ สำ�หรบั ใสน่ ้าํ ปลา ซ่ึงมีคณุ สมบัตติ ามท่ีตอ้ งการ)
3 โลหะ ต่อการใช้งาน และประหยัดค่าใช้จ่าย
4 แกว้
ในการผลิต)

73 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขนั้ คดิ วเิ คราะห์
St ส่งิ ของเครอื่ งใช้ ประเภทของวัสดุ คุณสมบัตขิ องวสั ดุ ลกั ษณะก�รใชง้ �น
และสรปุ ความรู้ 8. รองเท้�หนัง • หนังสัตว์ • มีกลิน่ เป็นเอกลกั ษณ์ • ใชก้ บั งานที่ตอ้ งการ
มีความทนทาน ไม่ลอก ความทนทาน และ
5. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง ไมแ่ ตกรอ่ น มคี วาม ความยดื หยนุ่
ความคิดเห็นเก่ียวกับประเภทของ ยืดหยุ่น ดา้ นหลัง
วสั ดุ คณุ สมบตั ขิ องวสั ดุ และลกั ษณะ จะเปน็ ขนสกั หลาด

ก า ร ใ ช้ ง า น ข อ ง ส่ิ ง ข อ ง เ ค ร่ื อ ง ใ ช้ 9. ชั้นว�งของอะคริลกิ • อะครลิ กิ • ตดั เป็นรูปร่างต่าง ๆ • ใชก้ ับงานที่ตอ้ งการ
ในชีวิตประจำ�วัน แล้วสรุปเป็น ไดง้ า่ ยตามต้องการ นาำ้ หนักเบา แข็งแรง
ความคิดรวบยอด โดยตอบคำ�ถาม ทนทานต่อแรงกระแทก และทนแรงอดั แรง
ดังน้ี ไดด้ กี วา่ กระจก มีนาำ้ หนกั กระแทกได้ปานกลาง
• ถา้ ต้องการผลติ เกา้ อี้ ควรเลือก เบากว่ากระจก และ
ใชว้ สั ดุประเภทใด เพราะเหตุใด สามารถดัดข้นึ รูปเปน็
รปู ร่างต่าง ๆ ไดห้ ลาก-
หลาย โดยใช้ความร้อน

(ตัวอย่างคำ�ตอบ เก้าอ้ีควรทำ�จากไม้ 10. ต้โู ชวไ์ มอ้ ดั • ไม้ • มีนา้ำ หนักเบา มีลวดลาย • ใชก้ บั งานทอ่ี ยภู่ ายใน
เพราะมนี า้ํ หนกั มากมคี วามแขง็ แรงทนทาน สวยงาม แข็งแรง ทนทาน ที่รม่ ต้องการความ
รับแรงกดได้สูง) รับน้าำ หนักไดด้ ีระดบั หนงึ่ แข็งแรง รับแรงอดั
เม่ือโดนนำ้าหรือความชน้ื แรงกดไดด้ ี
• ช้อนควรทำ�จากวัสดุประเภทใด อาจมกี ารโกง่ ตัว หรอื เกดิ
เพราะเหตใุ ด เชอ้ื ราได้

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ช้อนควรทำ�จาก 11. กระเป�๋ ผ้� • ผา้ • มคี วามทนทาน ยืดหยุ่น • ใชก้ บั งานทีต่ อ้ งการ
สเตนเลส เพราะมคี วามแขง็ แรง ตา้ นทาน ไม่ฉีกขาดง่าย นำา้ หนกั เบา ทนทาน
ถา่ ยเทอากาศไดด้ ี และมคี วามยดื หยนุ่ ดี
มนี ้ำาหนักเบา
ต่อการกัดกร่อน ไม่เป็นสนิม ทนต่อ

อณุ หภมู ิร้อนจัดและเยน็ จดั )
• เพราะเหตุใด หนังสัตว์จึงควร
น�ำ มาผลิตเป็นรองเท้าหนงั 12. แกว้ ดืม่ น�ำ้ • แก้ว • มีความโปร่งใส ทนตอ่ • ใช้กับงานท่ีต้องการ
การกัดกรอ่ น มีความ ทนตอ่ สภาวะกรด ด่าง
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบหนงั สตั วม์ คี วามทนทาน เฉ่ือยต่อปฏิกริ ิยาเคมี และปอ้ งกนั การไหลซึม
และควรยืดหยุ่น ไม่ลอก ไม่แตกร่อน เปราะ แตกหกั งา่ ย ผ่านของของเหลว

เหมาะในการน�ำ มาผลิตเปน็ รองเท้าหนงั )
• เพราะเหตุใด แก้วจึงควรนำ�มา
ผลิตเป็นแก้วด่ืมนํ้า 74 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ช้ันมธั ยมศึกษาปีท ่ี 2

(ตัวอย่างคำ�ตอบ แก้วมีความโปร่งใส
นํ้าไมไ่ หลซมึ ทนตอ่ การกัดกรอ่ น) • นกั เรยี นมแี นวคดิ ในการเลอื กวสั ดสุ �ำ หรบั สรา้ งโตะ๊ รบั ประทานอาหารอยา่ งไร

• รองเท้าผ้าใบมีจุดเด่นอย่างไร อธบิ ายเหตุผลประกอบ
และเหมาะกับการใช้งานแบบใด (ตัวอย่างค�ำ ตอบ เลือกใช้ไมเ้ น้ือแข็ง เพราะมีนํ้าหนักเบา มลี วดลายสวยงาม แข็งแรง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ รองเท้าผ้าใบผลิต ทนทาน รับนํ้าหนักได้ดี เหมาะสำ�หรับใช้งานในที่ร่ม แต่ควรระวังน้ําหรือความชื้น

จากผ้า มีคุณสมบัติทนทาน ยืดหยุ่น อาจใชแ้ ผ่นกระจกวางทบั ดา้ นบน เพ่ือป้องกันปัญหาดงั กล่าว)
ไม่ฉีกขาดง่าย ถ่ายเทอากาศได้ดี 6. นกั เรยี นรว่ มกนั สรปุ ความคดิ รวบยอดเกยี่ วกบั การวเิ คราะหค์ ณุ สมบตั ขิ องวสั ดุ
กับลกั ษณะการใชง้ าน ดังน้ี
มีน้ําหนักเบา เหมาะท่ีจะใส่ในกิจกรรม • การเลือกวัสดมุ าใช้ในการสร้างสิง่ ของเครอ่ื งใช้ตอ้ งค�ำ นงึ ถึงคุณสมบัติ และ
ความเหมาะสมของลักษณะการใช้งาน เพื่อให้ได้ส่ิงของเคร่ืองใช้ท่ีมีความ
ที่ต้องการ) สมบรู ณ์ ปลอดภยั เหมาะสม และประหยดั

สุดยอดคู่มือครู 74

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Step 2asean

เครื่องมือพื้นฐานในการสรา้ งชิน้ งาน ขน้ั คดิ วิเคราะห์
และสรุปความรู้
คำาถามสำาคญั
7. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 9 คน
การเลือกเครือ่ งมือเพ่ือใหส้ ามารถสร้างชิน้ งาน แต่ละคนในกลุ่มจับสลากหัวข้อ
ได้ตามแบบท่ีต้องการ มีหลกั การอยา่ งไร เพ่อื กระจายตามฐานแต่ละฐาน ดังนี้

ในการสรา้ งชน้ิ งานนนั้ โดยปกตนิ ยิ มออกแบบรา่ งไวก้ อ่ นทง้ั นเี้ พอ่ื ใชใ้ นการถา่ ยทอดความคดิ กาำ หนด • ฐานท่ี 1 เครอ่ื งมอื วดั
รปู แบบไวเ้ ปน็ แบบอยา่ ง และใชด้ ูเป็นตน้ แบบ ทั้งนีเ้ พือ่ ความสวยงาม ถกู ตอ้ งตามรปู แบบและมาตราสว่ น • ฐานท่ี 2 เครอ่ื งมอื ตดั
ทก่ี าำ หนดไว ้ เมอ่ื ออกแบบแลว้ จะตอ้ งมกี ารเลอื กใชว้ สั ดทุ เี่ หมาะสมในการสรา้ งชนิ้ งานนน้ั โดยการคาำ นงึ ถงึ • ฐานท่ี 3 เครอ่ื งมอื ตอก
สมบัติและลักษณะการใช้งานของวัสด ุ เพ่ือให้เหมาะสมและตอบโจทย์ต่อรูปแบบการใช้งานท่ีเราต้องการ • ฐานท่ี 4 เครอ่ื งมอื เจาะ
นอกจากการเลอื กใชว้ ัสดทุ ่ีเหมาะสมแล้ว การเลือกอปุ กรณ ์ และเครอื่ งมอื ให้เหมาะสมตอ่ ชนดิ ของชนิ้ งาน • ฐานท่ี 5 เครอ่ื งมอื ไข
และวสั ดุ ก็เปน็ เรอ่ื งสำาคญั ท่ีเราตอ้ งพิจารณาถึง ท้งั นี้เพ่อื ชว่ ยในการสรา้ งชิ้นงานนน้ั ๆ ให้มีความถูกตอ้ ง • ฐานท่ี 6 เครอ่ื งมอื ตดั ดดั ดงึ
ปลอดภยั รวดเรว็ และสวยงาม โดยเคร่ืองมอื พ้ืนฐานทีส่ าำ คัญในการสร้างช้นิ งาน มดี ังน้ี ประเภทคมี
• ฐานท่ี 7 เครอ่ื งมอื ยดึ ตดิ
1. เครอ่ื งมือทใ่ี ช้ในการวดั • ฐานท่ี 8 เครอ่ื งมอื ตกแตง่
• ฐานท่ี 9 วสั ดอุ ปุ กรณอ์ น่ื ๆ
ไมบ้ รรทัดเหลก็ เครือ่ งมือวดั ระดบั นํา้
8. นักเรียนแต่ละฐานร่วมกันสืบค้น
ตลับเมตร ฉากเหลก็ ข้อมูล วิเคราะห์ และแสดงความ
คิดเห็นเกี่ยวกับชนิดของเคร่ืองมือ
ภาพท่ี 3.1 เครอ่ื งมือทใี่ ช้ในการวัด ลักษณะและการใช้งาน และข้อควร
ระมัดระวังและการบำ�รุงรักษาของ
วสั ดแุ ละเคร่อื งมอื สำาหรับการแก้ปญั หา 75 ฐานตนเอง แล้วสรุปเป็นความคิด
รวบยอด โดยเขียนเป็นแผนภาพ
NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA ความคิดลงในกระดาษฟลิปชาร์ต
แล้วน�ำ ไปติดทผ่ี นงั ในช้นั เรียน
ถ้าต้องการตรวจสอบขนาดของประตบู ้าน เพอ่ื ขนยา้ ยต้เู สือ้ ผา้
ท่ีซอื้ มาใหม่เขา้ บา้ น ควรใชเ้ ครื่องมือวดั ชนิดใด จึงจะเหมาะสม 9. นักเรียนแต่ละคนในแต่ละฐาน
กลับเข้ากลุ่มเดิม แล้วแลกเปล่ียน
เรียนรู้ข้อมูลแบบ Think-Pair-
Share กนั

1 ฉากเหล็ก (เฉลย 2 เพราะตลับเมตรใช้วดั ความยาวของงาน
2 ตลบั เมตร หรือชิน้ งานท่รี ะยะความยาวค่อนขา้ งมาก)

3 ไม้บรรทดั เหลก็
4 เครอื่ งมอื วดั ระดับนํา้

75 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้นั คิดวิเคราะห์
St

และสรปุ ความรู้ ลกั ษณะและการใชง้ าน

10. นักเรียนแต่ละกลุ่มสังเกตบัตรภาพ ต�ร�งท่ี 3.2 ลกั ษณะและการใชง้ านเครื่องมือทใ่ี ชใ้ นการวัด
เครอ่ื งมือทใี่ ช้ในการวัด บตั รค�ำ และ
แถบข้อความลักษณะและการใช้งาน เครอ่ื งมอื ลกั ษณะและก�รใชง้ �น
ที่ติดบนกระดาน แล้วร่วมกันจับคู่ ไมบ้ รรทดั เหลก็
บัตรภาพ บัตรคำ� กับแถบข้อความ ใช้วัดความยาวของงานหรือชิ้นงานที่มีระยะสั้น ๆ เพ่ือมาร์กจุดหรือ
ให้ถกู ต้องสมั พันธ์กัน ตลบั เมตร ขีดเสน้ โดยมีหนว่ ยการวดั เป็นเซนติเมตรและน้ิว

ตัวอย่างบัตรภาพ ตัวอย่างบัตรค�ำ ตวั อยา่ งแถบ ใชว้ ัดความยาวของงานหรือช้นิ งานทีร่ ะยะความยาวคอ่ นข้างมาก ปลาย
ขอ้ ความ สายตลับเมตรมีลักษณะเป็นฉากขอเกี่ยว ช่วยให้ง่ายต่อการยึดเกาะ
ชนิ้ งาน และเมอ่ื วดั ชนิ้ งานไดร้ ะดบั หรอื ระยะทตี่ อ้ งการ สามารถลอ็ กระยะ
ไวไ้ ด้ การจัดเกบ็ สายมคี วามสะดวก โดยสามารถมว้ นเก็บสายเขา้ ตลบั
ได้เลย โดยการปลดล็อกท่ีใช้ล็อกระยะ มีหน่วยการวัดเป็นเซนติเมตร
นวิ้ ฟตุ เมตร

ไมบ้ รรทดั เหล็ก ตรวจสอบมุมฉาก ฉากเหลก็ ใชว้ ดั ชนิ้ งานอยา่ งละเอยี ด ใชว้ ดั ขนาด ขดี เสน้ ฉาก และตรวจสอบมมุ ฉาก
ของชิ้นงาน ใชส้ รา้ งมุมฉาก ใชว้ ดั ระดับความกวา้ ง ความยาว ความลกึ
ตลบั เมตร แนวระนาบ ของช้ินงาน มีหน่วยการวัดเป็นเซนติเมตร น้ิว โดยตัวฉากเหล็กจะมี
ของขอบหนา้ ตา่ ง สองชน้ิ ส่วนยดึ ติดกนั ทาำ มมุ เปน็ 90 องศา

ฉากเหลก็ ความกว้าง เคร่อื งวดั ระดบั น้าำ ใช้วัดระดับความลาดเอียงของงาน ทั้งแนวราบ และแนวด่ิง โดยจะมี
ของบานกระจก หลอดแก้ว 3 หลอด วางเปน็ แนวนอน แนวต้งั และทแยงมมุ 45 องศา
ภายในหลอดแกว้ จะมีของเหลวสีเหลือง และมฟี องอากาศขนาดเล็กอยู่
เคร่อื งวัดระดับนํ้า ต้งั เสาให้ตง้ั ฉาก ภายใน เมอื่ ฟองอากาศอยตู่ รงกง่ึ กลางของหลอดแกว้ แสดงวา่ ชนิ้ งานนน้ั
ได้ระดับ แต่หากฟองอากาศไม่อยู่ตรงก่ึงกลางแสดงว่าช้ินงานยังไม่ได้
ระดับ มีการเอียงไปในทิศทางใดทิศทางหน่ึง ซึ่งแก้ไขโดยการยกหรือ
ขยบั พนื้ ผวิ ของชน้ิ งานไปในทศิ ตรงกนั ขา้ มกบั ฟองอากาศจนฟองอากาศ
อยตู่ รงกึ่งกลาง ซ่ึงพนื้ ผิวได้ระดบั ฟองอากาศจะอยตู่ รงกงึ่ กลางเสมอ

11. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ 76 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชัน้ มัธยมศึกษาปีที ่ 2
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
ลกั ษณะและการใชง้ านเครอื่ งมอื ทใี่ ช้ NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ในการวดั โดยตอบค�ำ ถาม ดังนี้ วีระต้องการตัดไมข้ นาด 80 เซนติเมตร Ö 120 เซนตเิ มตร เพ่อื ทำ�โตะ๊ วางของ
เขาควรเลือกใชอ้ ุปกรณใ์ ดในการวดั จงึ จะเหมาะสมที่สดุ
• ถา้ ตอ้ งการตดิ ตง้ั ขอบหนา้ ตา่ งให้ 1 ฉากเหล็ก (เฉลย 2 เพราะตลับเมตรใชว้ ัดความยาวของงานหรือชนิ้ งาน
อยใู่ นแนวระนาบ ควรใชเ้ ครอ่ื งมอื ทใ่ี ช้ 2 ตลบั เมตร ทรี่ ะยะความยาว และเมือ่ วัดชนิ้ งานไดร้ ะยะตามที่ตอ้ งการแล้ว สามารถ
ในการวดั ชนดิ ใดและมกี ารใชง้ านอยา่ งไร 3 ไม้บรรทัดเหลก็ ล็อกระยะไว้ได้ การจดั เกบ็ สายมีความสะดวก โดยสามารถ
4 เคร่อื งวดั ระดบั นํา้ มว้ นเกบ็ สายเขา้ ตลับได้เลย พกพาสะดวก)
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้เครื่องวัดระดับน้ํา
โดยสังเกตฟองอากาศอยู่ตรงก่ึงกลาง
ของหลอดแก้ว แสดงว่าชิ้นงานนั้น
ได้ระดับ แต่หากฟองอากาศไม่อยู่
ตรงกงึ่ กลางแสดงวา่ ชน้ิ งานยงั ไมไ่ ดร้ ะดบั
มกี ารเอียงไปในทศิ ทางใดทศิ ทางหนึ่ง)

สุดยอดคู่มือครู 76

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ขอ้ ควรระมัดระวงั และการบาำ รุงรักษา Step 2asean

ขัน้ คิดวิเคราะห์
และสรปุ ความรู้

ต�ร�งท่ี 3.3 ข้อควรระมดั ระวังและการบาำ รุงรักษาเครอื่ งมอื ที่ใช้ในการวัด 12. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
เคร่ืองมือ ข้อควรระมัดระวงั และก�รบ�ำ รุงรกั ษ� ขอ้ ควรระมดั ระวงั และการบ�ำ รงุ รกั ษา
ไมบ้ รรทัดเหลก็ หลังการใช้งานควรเชด็ ทำาความสะอาดและเกบ็ เขา้ ท่ใี ห้เรียบรอ้ ย เครื่องมือท่ีใช้ในการวัด โดย
ตลบั เมตร หลังการใช้งานควรม้วนสายวัดเก็บเขา้ ตลบั โดยใชม้ ือช่วยผ่อนแรง ตอบค�ำ ถาม ดงั นี้
ในการดึงกลับของสายวัดไม่แรงจนเกินไป เพราะจะทำาให้ขอเก่ียว
ฉากเหล็ก ไปกระทบกับตัวตลับ ซึ่งอาจทำาให้เสียหายได้ ทำาความสะอาดแล้วเก็บ • หากพบตะปูยึดชั้นวางของ
เข้าทใี่ หเ้ รยี บร้อย ตอกไมแ่ นบสนทิ เราควรใชฉ้ ากเหลก็
เครื่องวดั ระดบั น้าำ ใช้งานดว้ ยความระมดั ระวัง ไม่นาำ ไปใชเ้ คาะ ทาำ ตกหรอื รับแรงกระแทก ตอกใหต้ ะปยู ดึ ชนั้ วางของใหแ้ ขง็ แรง
เพราะจะทำาใหฉ้ ากเหลก็ เสยี หายและแยกหลดุ เปน็ สองสว่ นออกจากกนั ม่นั คงข้ึนหรือไม่ อยา่ งไร
หลังการใช้งาน ควรเช็ดทำาความสะอาด ทาน้ำามัน แล้วเก็บเข้าท่ีให้
เรยี บรอ้ ย (ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ เราควรหาคอ้ นมาตอก
ใช้งานด้วยความระมัดระวัง ไม่ทำาตกหรือรับแรงกระแทก ไม่เก็บ
รวมกับเครื่องมอื ท่เี ป็นโลหะทม่ี ีความแขง็ มนี ้ำาหนักมาก หรอื วางของท่ี ตะปู ไม่ควรนำ�ฉากเหล็กตอกตะปู
มีนำา้ หนักมาก เพราะจะทำาให้หลอดแก้วแตกหกั ได้ เชด็ ทำาความสะอาด
แลว้ เกบ็ เขา้ ทใ่ี ห้เรียบรอ้ ย เพราะจะทำ�ให้ฉากเหล็กเสียหาย และ

2. เคร่ืองมือท่ีใช้ในการตัด แยกหลุดเปน็ สองส่วนออกจากกัน)
• การดแู ลรกั ษาเครอ่ื งวดั ระดบั นา้ํ
เลื่อยลนั ดา
ควรท�ำ อย่างไร
เลอ่ื ยฉลุ คัตเตอร์ (ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้งานด้วยความ

ระมัดระวัง ไม่ทำ�ตกหรือรับแรงกระแทก

เพราะจะทำ�ให้หลอดแก้วแตกหักได้

เมื่อใช้งานเสร็จแล้ว ควรเช็ดทำ�ความ

เลือ่ ยวงเดอื นไฟฟ้า เลอ่ื ยตดั เหลก็ สะอาด แล้วเกบ็ เข้าทใ่ี ห้เรียบรอ้ ย)

ภาพท่ี 3.2 เคร่ืองมือทีใ่ ชใ้ นการตดั 13. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุป
วสั ดุและเคร่ืองมอื สำาหรบั การแกป้ ัญหา 77 ลั ก ษ ณ ะ แ ล ะ ก า ร ใ ช้ ง า น แ ล ะ
ข้อควรระมัดระวังและการบำ�รุง
NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA รักษาเครื่องมือท่ีใช้ในการวัด เป็น
ความคิดรวบยอด

การตดั ทอ่ นํ้าพีวซี ี ควรใช้เครอ่ื งมือใด QR
1 เลอื่ ยฉลุ
2 เล่อื ยตัดเหล็ก (เฉลย 2 เพราะเลือ่ ยตัดเหลก็ สามารถตัดพลาสติกได)้ CODE
3 ปากกาจบั ชิ้นงาน
4 เล่ืิอยวงเดือนไฟฟา้ เร่อื ง

การซ่อมแซม
เครือ่ งมอื

7777 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ขั้นคดิ วิเคราะห์
St

และสรปุ ความรู้ ลักษณะและการใชง้ าน

14. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ ต�ร�งท่ี 3.4 ลกั ษณะและการใชง้ านเครอื่ งมอื ที่ใชใ้ นการตดั
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
ลกั ษณะและการใชง้ านเครอ่ื งมอื ทใ่ี ช้ เครือ่ งมือ ลกั ษณะและก�รใช้ง�น
ในการตดั โดยตอบค�ำ ถาม ดงั น้ี เลอ่ื ยฉลุ
เลื่อยลนั ดา ด้ามจับมลี ักษณะเป็นแนวโคง้ รปู ตัวย ู มใี บเล่อื ยขนาดเลก็ เปน็ เสน้ ยาว
• ต้องการตัดท่อ PVC ขนาด ใช้เล่อื ยตัดช้ินงานใหม้ ลี กั ษณะโคง้ เว้า ซกิ แซก็ ฉลุงานให้เปน็ ลวดลาย
2 นิ้ว ควรใชเ้ ครือ่ งมือทใี่ ช้ในการตัด เลื่อยตดั เหล็ก ต่าง ๆ ตามต้องการ ในการใส่ใบเลื่อยเข้ากับด้ามจับควรยึดให้แน่น
ชนิดใด เพราะเหตุใด ใบเล่ือยต้องตรึงไม่หย่อน เพราะเวลาใช้งานใบเล่ือยอาจจะหลุดหรือ
เลอ่ื ยวงเดือนไฟฟา้ ขาดได้ง่าย เลื่อยฉลเุ หมาะกบั งานขนาดเลก็ ทีต่ อ้ งการความละเอียด
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้เล่ือยตัดเหล็ก
มีใบเลื่อยเป็นป้ืนใหญ่ปลายเรียวเล็ก โคนใหญ่ยึดติดกับด้ามจับท่ีเป็น
เพราะใบเลอื่ ยคอ่ นขา้ งบางมฟี นั ขนาดเลก็ ไม้ หรอื พลาสตกิ ใบเล่อื ยและความยาวของเลอ่ื ยมหี ลายแบบข้ึนอยูก่ ับ
ลักษณะงาน โดยปกติหากต้องการตัดขวางเน้ือไม้และต้องการรอยตัด
ถี่และละเอียด สามารถใช้ตัดโลหะได้ ที่เรียบ จะใช้เล่ือยลันดาที่มีฟันเล่ือยถี่ หากต้องการผ่าไม้หรือตัดตาม
แนวยาวของไม้ จะใช้เล่ือยลันดาที่มีฟันเล่ือยห่าง ซึ่งจะช่วยให้การ
หลายชนดิ ทงั้ เหลก็ อะลมู เิ นยี มสเตนเลส ตดั ผา่ ไมท้ าำ ไดร้ วดเรว็ และไมต่ ดิ เสย้ี นไม ้ การเลอ่ื ยควรเลอ่ื ยเปน็ จงั หวะ
สมา่ำ เสมอ ไมเ่ รว็ เกนิ ไป เพราะอาจทาำ ใหส้ ะดดุ หรอื ตดิ แลว้ ทาำ ใหใ้ บเลอื่ ย
ยังสามารถนำ�เล่ือยตัดเหล็กมาประยุกต์ หกั ได้

ใชต้ ดั ไม้ ท่อ PVC หรือพลาสตกิ ได)้ ใบเล่ือยค่อนข้างบาง มีฟันขนาดเล็ก ถี่และละเอียด การใส่ใบเล่ือย
• การเลอื่ ยไมห้ นา้ สามทใี่ ชใ้ นการ เขา้ กบั ดา้ มจบั ควรใสใ่ หใ้ บเลอื่ ยตรงึ และลอ็ กใหแ้ นน่ เพอื่ ปอ้ งกนั ใบเลอ่ื ยหกั
เวลาใช้งาน เลื่อยตัดเหล็กสามารถใช้ตัดโลหะได้หลายชนิดทั้งเหล็ก
ก่อสร้าง ควรใช้เคร่ืองมือท่ีใช้ในการ อะลูมิเนียม สเตนเลส เวลาใช้งานควรใส่น้ำามันหล่อล่ืนลงบนบริเวณ
ตดั ชนิดใด และควรตดั อยา่ งไร ท่ีเล่ือยเป็นระยะเพ่ือชว่ ยลดความรอ้ นของใบเลอ่ื ย บางครั้งยังสามารถ
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ควรใช้เล่ือยลันดา นาำ เลอื่ ยตดั เหลก็ มาประยกุ ตใ์ ชต้ ดั ไม ้ ทอ่ PVC หรอื พลาสตกิ ไดอ้ กี ดว้ ย

การเล่ือยควรเลื่อยเป็นจังหวะสมํ่าเสมอ เป็นเลื่อยท่ีขับเคลื่อนการทำางานของใบเล่ือยด้วยระบบฟันเฟือง และ
มอเตอร์ไฟฟ้า ช่วยผ่อนแรง เพ่ิมความสะดวกรวดเร็วในการทำางาน
ไม่เร็วเกินไป เพราะอาจทำ�ให้สะดุด เลื่อยวงเดือนไฟฟ้าสามารถใช้ตัดไม้ ทำางานไม้ชนิดต่าง ๆ ได้อย่าง
หลากหลาย เวลาใช้งานควรจับให้แน่น เวลาเล่ือยจะได้ไม่สะบัด
หรอื ตดิ แลว้ ท�ำ ให้ใบเลือ่ ยหักได้) การเล่ือยใหต้ รงควรขดี เส้นทช่ี ้นิ งานเพอื่ บอกแนวการเล่ือยก่อน

78 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2

เสริมความรู้ ครูควรสอน

ท่อพีวีซี (PVC) ย่อมาจากคำ�ว่า Polyvinyl chloride เป็นพลาสติกชนิดหน่ึง
ท่ีมีคุณสมบัติ เช่น มีความเหนียว ยืดหยุ่นตัวได้ ทนต่อแรงดันน้ําได้ดี
ทนต่อการกัดกร่อนของกรดหรือด่าง เป็นฉนวนไฟฟ้า เป็นวัสดุไม่ติดไฟ
มีผิวมันเรียบ นา้ํ หนักเบา มคี วามเปราะ กรอบ แตกหักไดง้ ่าย

สุดยอดคู่มือครู 78

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Step 2asean

ต�ร�งท่ี 3.4 ลกั ษณะและการใชง้ านเครอ่ื งมอื ท่ใี ชใ้ นการตดั (ต่อ) ขั้นคดิ วเิ คราะห์
และสรุปความรู้

เครื่องมือ ลกั ษณะและก�รใช้ง�น 15. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
คัตเตอร์ และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับข้อ
เป็นอุปกรณ์ตัดช้ินงานขนาดเล็ก สามารถพกพาได้สะดวก นำ้าหนักเบา ควรระมัดระวังและการบำ�รุงรักษา
ใบมีดสามารถเล่ือนออกมาเม่ือใช้งานได้ตามระยะที่ต้องการ และ เคร่ืองมือที่ใช้ในการตัด โดย
เล่ือนเก็บเม่ือใช้งานเสร็จแล้ว ใช้ตัดวัสดุชิ้นเล็ก ๆ เช่น ไม้ขนาดเล็ก ตอบค�ำ ถาม ดังนี้
หลอดดูดนาำ้ พลาสตกิ กระดาษ สตกิ เกอร์ ในการตดั กระดาษ พลาสติก
หรือสติกเกอร์ นิยมรองด้วยแผ่นรองตัดหรือกระจกเพื่อป้องกัน • การออกแบบใบมีดคัตเตอร์
ความคมของใบมดี ไปทาำ ลายพืน้ รองตัด และช่วยป้องกนั ความเสยี หาย ให้มรี อ่ งมปี ระโยชนอ์ ยา่ งไร
จากคมของคตั เตอร ์ ทใ่ี บมดี ของคตั เตอรจ์ ะมรี อ่ งสาำ หรบั หกั เพอื่ ใหส้ น้ั ลง
และเพ่ิมความคมให้คัตเตอร์ เมื่อต้องการเปล่ียนความคมของใบมีด (ตัวอย่างคำ�ตอบ ใบมีดของคัตเตอร์
ทอ่ นแรก
จ ะ มี ร่ อ ง สำ � ห รั บ หั ก เ พ่ื อ ใ ห้ สั้ น ล ง
ต�ร�งที่ 3.5 ข้อควรระมัดระวังและการบาำ รงุ รักษาเครอ่ื งมอื ทีใ่ ช้ในการตัด
แ ล ะ เ พิ่ ม ค ว า ม ค ม ใ ห้ คั ต เ ต อ ร์
เครือ่ งมือ ขอ้ ควรระมัดระวงั และก�รบ�ำ รงุ รกั ษ�
เล่อื ยฉลุ เมื่อต้องการเปล่ียนความคมของใบมีด
ไม่ควรใช้เลื่อยผิดประเภทในการใช้งาน เพราะจะทำาให้ใบเล่ือยหักและ
เสยี หายได ้หลงั การใชง้ านควรเชด็ ฝนุ่ ออกจากใบเลอื่ ยและตวั เลอื่ ยใหห้ มด ทอ่ นแรก)
ทานำ้ามันเพอ่ื กันสนิม แล้วเกบ็ เขา้ ท่ีใหเ้ รยี บรอ้ ย • การใช้งานเล่ือยมีข้อควร

เล่ือยลันดา ใช้ผ้าเช็ดทำาความสะอาดให้ฝุ่นออกจากใบเลื่อย ทาน้ำามันกันสนิม ร ะ มั ด ร ะ วั ง แ ล ะ ก า ร บำ � รุ ง รั ก ษ า
เลื่อยตดั เหล็ก แลว้ เกบ็ เข้าท่ีใหเ้ รยี บรอ้ ย อยา่ งไร
เลื่อยวงเดือนไฟฟ้า (ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ควรใช้เล่ือย
ใช้ผ้าเช็ดทำาความสะอาดให้ฝุ่นออกจากใบเลื่อย ทาน้ำามันกันสนิม
แล้วเกบ็ เข้าท่ใี หเ้ รยี บรอ้ ย ผิดประเภทในการใช้งาน เพราะจะทำ�ให้

ถอดปลกั๊ ไฟใหเ้ รยี บรอ้ ย ใชแ้ ปรงปดั ขเี้ ลอ่ื ยออกจากใบเลอ่ื ยและตวั เครอื่ ง ใบเล่ือยหักและเสียหายได้ หลังการ
ใช้ผ้าเช็ดทำาความสะอาด ทาน้ำามันท่ีใบเล่ือยเพื่อป้องกันการเกิดสนิม
แลว้ เก็บเขา้ ท่ีใหเ้ รียบรอ้ ย ใช้งาน ควรเช็ดฝุ่นออกจากใบเล่ือยและ

คตั เตอร์ ใชผ้ า้ เชด็ เศษฝนุ่ ออกใหห้ มด ทานา้ำ มนั กนั สนมิ เลอื่ นใบมดี เกบ็ เขา้ ภายใน ตัวเล่ือยให้หมด ทานํ้ามันเพ่ือกันสนิม
ตวั มีดให้มดิ ชิด และเก็บใหพ้ น้ มือเดก็
แล้วเกบ็ เขา้ ทใี่ หเ้ รยี บร้อย)
วัสดแุ ละเครื่องมอื สาำ หรับการแกป้ ญั หา 79 16. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ร่ ว ม กั น

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA สรุปลักษณะและการใช้งาน และ
ข้อควรระมัดระวังและการบำ�รุง
ถา้ ต้องการออกแบบกลอ่ งใส่กระดาษทชิ ชู โดยดา้ นบนเจาะเปน็ รูรปู วงรีเป็นชอ่ ง รักษาเคร่ืองมือที่ใช้ในการตัด เป็น
ส�ำ หรับหยิบกระดาษ ควรใช้อุปกรณข์ อ้ ใดในการตัดให้เป็นชอ่ งตามที่ก�ำ หนด ความคดิ รวบยอด
1 เลอ่ื ยฉลุ (เฉลย 1 เพราะเลื่อยฉลใุ ชส้ ำ�หรบั เลื่อยตัดช้นิ งานให้มลี กั ษณะ
2 เลื่อยลันดา โค้ง เว้า ซกิ แซก็ ฉลุงานใหเ้ ปน็ ลวดลายต่าง ๆ ตามต้องการ)
3 เล่ือยตดั เหล็ก
4 เล่อื ยวงเดือนไฟฟา้

79 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้นั คิดวเิ คราะห์
St

และสรปุ ความรู้ 3. เครื่องมอื ท่ใี ช้ในการตอก

17. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ คอ้ นหงอน ค้อนยาง
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
ลกั ษณะและการใชง้ านเครอ่ื งมอื ทใี่ ช้ คอ้ นปอนด์ ค้อนช่างไฟฟ้า
ในการตอก โดยตอบคำ�ถาม ดงั น้ี
ภาพท่ี 3.3 เครอ่ื งมือทใี่ ช้ในการตอก
• ค้อนหงอน ตรงปลายถูก
ออกแบบมาเพ่อื วตั ถุประสงคใ์ ด ลักษณะและการใชง้ าน
ต�ร�งที่ 3.6 ลกั ษณะและการใชง้ านเครอื่ งมอื ที่ใชใ้ นการตอก
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ด้านบนมีลักษณะ
เครื่องมือ ลกั ษณะและก�รใชง้ �น
โค้งงอ มีรอยแยกตรงกลาง ใช้สำ�หรับ ค้อนหงอน
เป็นค้อนที่พบได้ท่ัวไป หัวค้อนผลิตจากเหล็ก หน้าเรียบ ด้านบนมี
งัด หรือถอนตะปูได้อย่างหลากหลาย) คอ้ นยาง ลักษณะโค้งงอ มีรอยแยกตรงกลางเอาไว้ใช้สำาหรับงัด หรือถอนตะปู
• การเดินสายไฟฟ้าภายในบ้าน คอ้ นปอนด์ คอ้ นหงอนใชส้ าำ หรบั ตอกตะปูเปน็ หลกั แตส่ ามารถนาำ มาประยกุ ตใ์ ชใ้ น
งานอืน่ ๆ ทเ่ี ก่ยี วกับการทบุ การงดั ได้อยา่ งหลากหลาย
หรืออาคาร ควรเลือกค้อนชนิดใด
อธิบายเหตผุ ลประกอบ หัวค้อนผลิตจากยาง มีลักษณะกลมมน หน้าสัมผัสมีความยืดหยุ่น
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ควรเลือกใช้ค้อน ใช้สำาหรับงานท่ีต้องการความประณีต ไม่ต้องการให้ช้ินงานบุบ ยุบ
แตกรา้ ว เพ่ือรกั ษาสภาพผิวของชิน้ งาน
ช่างไฟฟ้า ที่มีลักษณะเป็นสี่เหล่ียม
หัวค้อนทำาจากเหล็ก มีขนาดใหญ่ น้ำาหนักมาก เหมาะสำาหรับงานที่
ผิวหน้าแบนเรียบ ปลายด้านบนเรียวแหลม ต้องการใช้แรงในการตอก ทุบ หรือแรงเหว่ียงมาก ๆ เช่น งานตีเหล็ก
สกัดหนิ ตอกหมุดตา่ ง ๆ
ด้ามทำ�จากไม้มีขนาดไม่ใหญ่ ใช้สำ�หรับ

งานตอกหมุดของเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า

ซึง่ มีขนาดเล็ก)

80 เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี 2

NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA

ถ้าตอ้ งการถอนตะปูทต่ี อกฝังในพนื้ ไม้ ควรเลือกใช้อปุ กรณ์ใด
1 คอ้ นยาง
2 ค้อนหงอน (เฉลย 2 เพราะคอ้ นหงอน ด้านบนมลี ักษณะโคง้ งอ
3 คอ้ นปอนด์ มีรอยแยกตรงกลาง ใช้ส�ำ หรบั งดั หรอื ถอนตะป)ู
4 คอ้ นชา่ งไฟฟ้า

สุดยอดคู่มือครู 80

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Step 2asean

ตารางท่ี 3.6 ลักษณะและก�รใชง้ �นเคร่ืองมือทีใ่ ช้ในก�รตอก (ต่อ) ขนั้ คิดวิเคราะห์
และสรุปความรู้

เครื่องมอื ลักษณะและการใช้งาน 18. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
ค้อนช�่ งไฟฟ้� และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
หัวค้อนทำ�จ�กเหล็ก มีลักษณะเป็นส่ีเหล่ียม ผิวหน้�แบนเรียบ ปล�ย ขอ้ ควรระมดั ระวงั และการบ�ำ รงุ รกั ษา
ด้�นบนเรียวแหลม ด้�มทำ�จ�กไม้ มีขน�ดไม่ใหญ่ ใช้สำ�หรับง�น เคร่ืองมือที่ใช้ในการตอก โดย
ตอกหมดุ ของเขม็ ขดั รดั ส�ยไฟฟ�้ เพอื่ ใชใ้ นก�รเดนิ ส�ยไฟฟ�้ ภ�ยในบ�้ น ตอบค�ำ ถาม ดังน้ี
หรืออ�ค�ร
• เคร่ืองมือท่ีใช้ในการตอกท่ีทำ�
ขอ้ ควรระมัดระวงั และการบำารงุ รักษา จากเหล็ก มีข้อควรระมัดระวังและ
ตารางท่ี 3.7 ข้อควรระมดั ระวงั และก�รบำ�รุงรกั ษ�เครือ่ งมอื ทใี่ ช้ในก�รตอก การบ�ำ รุงรักษาอยา่ งไร

เครือ่ งมอื ขอ้ ควรระมดั ระวังและการบาำ รุงรกั ษา (ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ควรใช้ในขณะ

คอ้ นหงอน/คอ้ นย�ง/ • ในก�รใช้คอ้ นชนิดต่�ง ๆ ท้ัง คอ้ นหงอน ค้อนย�ง ค้อนปอนด์ มือเปื้อนนํ้ามัน เพราะอาจทำ�ให้ค้อนล่ืน
คอ้ นปอนด/์ คอ้ นช�่ งไฟฟ�้ ค้อนช่�งไฟฟ้� ไม่ควรใช้ในขณะมือเป้ือนนำ้�มัน เพร�ะอ�จทำ�ให้
ค้อนลื่นหลุดมือ ก่อให้เกิดอันตร�ยต่อชิ้นง�น ตัวผู้ปฏิบัติง�นหรือ หลุดมือ ก่อให้เกิดอันตรายต่อชิ้นงาน
เพ่ือนร่วมง�นได้
ตวั ผปู้ ฏบิ ตั งิ านหรอื เพอื่ นรว่ มงานได้และ
• ในง�นตอกหรือยำ้�หมุดท่ีมืออีกข้�งต้องจับตะปูหรือหมุดไว้ ควรใช้
อย�่ งระมัดระวงั เพร�ะอ�จพล�ดไปโดนมอื ได้ หลังการใช้งานควรเช็ดทำ�ความสะอาด

• ไม่ควรทำ�ตก เพร�ะอ�จท�ำ ให้หัวคอ้ นหลดุ ออกจ�กด้�มได้ และไมใ่ ช้ ด้วยผ้า ส่วนหัวค้อนที่ทำ�จากเหล็กควร
สว่ นของด�้ มคอ้ นไปทบุ หรอื เค�ะชิน้ ง�น
เชด็ ด้วยนํ้ามนั เพือ่ ปอ้ งกนั สนมิ )
• ก่อนและหลังก�รใช้ง�นควรตรวจสอบว่�หัวค้อนโยกหรือคลอน • หากพบหัวค้อนโยกหรือคลอน
หรือไม่ เพร�ะห�กใช้ง�นแล้วหัวค้อนหลุดออกอ�จทำ�ให้เกิด
อนั ตร�ย ดังนั้นห�กหัวคอ้ นโยกหรอื คลอน ควรตอกให้แน่นก่อน ควรท�ำ อย่างไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ควรตอกให้แน่น
• ในก�รใช้ง�นควรเลือกคอ้ นใหเ้ หม�ะสมกบั ลักษณะของง�น
• หลงั ก�รใชง้ �นควรเชด็ ท�ำ คว�มสะอ�ดดว้ ยผ�้ สว่ นหวั คอ้ นทที่ �ำ จ�กเหลก็ เพื่อป้องกันหัวค้อนหลุดออก อาจทำ�ให้

ควรเชด็ ด้วยนำ�้ มนั เพอื่ ป้องกันสนิม เกิดอันตรายขณะใชง้ าน)
19. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ร่ ว ม กั น
วสั ดแุ ละเครื่องมือสำ�หรับก�รแก้ปญั ห� 81
สรุปลักษณะและการใช้งาน และ
NET แนวข้อสอบ O-NET/PISA ข้อควรระมัดระวังและการบำ�รุง
รักษาเครอื่ งมือทใี่ ชใ้ นการตอก เปน็
ความคดิ รวบยอด

แท่งพลาสติกสองช้นิ ต่อเขา้ กนั ไดย้ าก ถ้าต้องการประกอบดว้ ยการตอก

ควรใช้เครือ่ งมือใด

1 คอ้ นยาง (เฉลย 1 เพราะคอ้ นยางจะไม่ทำ�ใหพ้ ลาสตกิ เสียหาย

2 คอ้ นหงอน เน่อื งจากคอ้ นยางมคี วามยดื หยุ่น)

3 คอ้ นปอนด์

4 คอ้ นชา่ งไฟฟา้

81 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET/PISA
ep 2 ข้นั คดิ วิเคราะห์
St

และสรุปความรู้ 4. เครื่องมอื ที่ใช้ในการเจาะ

20. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ สวา่ นไฟฟ้า สว่านแบตเตอรี่
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับ
ลกั ษณะและการใชง้ านเครอื่ งมอื ทใี่ ช้ ภาพที่ 3.4 เคร่ืองมือท่ีใช้ในการเจาะ
ในการเจาะ โดยตอบค�ำ ถาม ดงั น้ี
ลกั ษณะและการใช้งาน
• สว่านแบตเตอร่ีเหมาะสำ�หรับ ต�ร�งท่ี 3.8 ลักษณะและการใช้งานเคร่ืองมือท่ีใช้ในการเจาะ
ใชง้ านลักษณะใด
เคร่อื งมอื ลกั ษณะและก�รใชง้ �น
(ตัวอย่างคำ�ตอบ งานเจาะไม้ เจาะโลหะ สวา่ นไฟฟา้
• สว่านโดยท่ัวไปมีอยู่ 3 ชนิด ได้แก่ สว่านมือ สว่านข้อเสือ และ
เจาะปูน และเจาะวัสดุอ่ืน ๆ ท่ีต้องการ สว่านไฟฟ้า สว่านไฟฟ้านำามาใช้ในการทำางานได้หลายประเภท เช่น
งานเจาะไม้ เจาะโลหะ เจาะปูน และเจาะวัสดุอื่น ๆ ท่ีต้องการ
สามารถใช้งานในท่ีไม่มีไฟฟ้าได้ สะดวก ควรเลือกใช้ดอกสว่านให้เหมาะสมกับงาน ดอกสว่านเจาะไม้ควรใช้
กับงานไม้ ดอกสว่านเจาะเหล็กควรใช้กับงานเหล็ก และดอกสว่าน
ในการใชง้ าน เน่ืองจากไม่มีสายไฟฟ้า) เจาะปูนควรใช้กับงานปูน นอกจากนี้ยังสามารถต่อกับอุปกรณ์เสริม
• บล็อกอเนกประสงค์เหมาะ คือบล็อกอเนกประสงค์ ท่ีสามารถต่อกับหัวไขควงแบบต่าง ๆ
ทั้งหัวไขควงปากแบน ปากแฉก ซ่ึงใช้ในงานขันนอต คลายนอต
สำ�หรบั ใช้งานประเภทใด ขนั สกรวู หรอื คลายสกรวู ในรูปแบบหัวต่าง ๆ เพอื่ ยดึ ช้นิ งาน สวา่ นที่
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ประโยชน์ของบล็อก ไดร้ บั ความนยิ มในการใชง้ านมากทสี่ ดุ ในปจั จบุ นั เนอื่ งจากชว่ ยทนุ่ แรง
ในการทาำ งานไดเ้ ปน็ อยา่ งดี สะดวก รวดเรว็ ในการทำางาน และราคาถกู
อเนกประสงค์ สามารถต่อกับหัวไขควง หาซื้อได้ง่ายมีตามห้างสรรพสินค้าทั่วไป มีทั้งแบบเสียบสายกับ
ปลก๊ั ไฟและแบบสว่านมอื ทม่ี ีแบตเตอรี่ในตวั ดอกสวา่ นมหี ลายแบบ
แบบต่าง ๆ ท้ังหัวไขควงปากแบน หลายขนาด สามารถรองรับการทาำ งานได้อย่างหลากหลาย

ปากแฉก ซง่ึ ใชใ้ นงานขนั นอตคลายนอต

ขันสกรูว หรือคลายสกรูว ในรูปแบบ

หวั ตา่ ง ๆ เพ่ือยดึ ชนิ้ งาน)

82 เทคโนโลย ี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีที ่ 2

สุดยอดคู่มือครู 82