เนื่องในวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี วันประสูติ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และทรงได้รับการยกย่องจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม แห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ให้เป็นบุคคลสำ คัญของโลกประจำปี ๒๕๖๖ และ เนื่องในวาระครบรอบ ๒๐ ปี รำลึกถึงพระกรุณาธิคุณ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระราชทานดอกแก้วกัลยาให้เป็นสัญลักษณ์ของคนพิการ ดอกไม้ฟ้าแห่งพระกรุณา ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
2 สารบัญ อาศิรวาท ๔ สารจากพลตรีหญิง คุณหญิงอัสนีย์ เสาวภาพ ๖ ประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการอ�ำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สารจากร้อยต�ำรวจโท ดร. มนัส โนนุช ๗ ประธานสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สารจากนางอารยา อรุณานนท์ชัย ๘ ประธานคณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ รุ่งอรุณแห่งแสงทิพยฉัตรจักรีวงศ์ ๑๑ เอกรังสี เสกแสงส่องรัตนกัลยา ๑๕ ทวิรังสี แสงสุรีย์จักรีศรีส่องหล้า ๓๓ ตรัยรังสี ดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าจรัสแสงแห่งพระกรุณา “ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ” ๔๓ จตุรังสี สานแสงสืบต่อพระปณิธาน พัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ๕๑
4 อาศิรวาท ๏ แสงหนึ่งรุ้งงามจักรีสีกระจ่าง พระพี่นางนาถนรีศรีโกสินทร์ กรมหลวงสงขลานครินทร์ ขวัญแผ่นดินแสงส่อง ผู้พิการ ๏ สองทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าฟ่องฟ้ามหาศาล เป็นสายน้ำพระกรุณาประชาบาล ซึ่งส่งผ่านพระเมตตาประชาชน ๏ เป็นดอกแก้วกัลยาฟ้ายื่นให้ เป็นดอกไม้แห่งสวรรค์สรรค์กุศล พระเมตตาคนพิการบันดาลดล เป็นมงคลครอบจักรวาลเนิ่นนานมา ๏ เป็นร้อยปีดอกฟ้าของข้าบาท แม้นิราศร้างขวัญร้อยพรรษา เหมือนสถิตอยู่ใกล้ ใกล้ ในอุรา จงเคียงฟ้าคู่สวรรค์นิรันดร์เทอญ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (นายมังกร-นางเพชรีย์ แพ่งต่าย ร้อยกรอง)
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อดอกไม้ประดิษ ซึ่งประดิษ โดยคนพิการว่า “ดอกแก้วกัลยา” ให้ใช้เป็นสัญลักษณ์ของคนพิการทั่วประเทศ และพระราชทานลิขสิทธิ์ของดอกแก้วกัลยาให้กับสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ 5
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 6 สารจาก พลตรีหญิง คุณหญิงอัสนีย์ เสาวภาพ ประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการอำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้จัดท�ำหนังสือ “๒ ทศวรรษดอกแก้ว กัลยา ดอกไม้ฟ้าแห่งพระกรุณา ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ” เพื่อเผยแพร่พระเกียรติคุณ พระกรุณาธิคุณ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ต ่อการสังคมสงเคราะห์และ คนพิการ และร ่วมน้อมร�ำลึกถึงพระกรุณาธิคุณที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อดอกไม้ประดิษฐ์ ซึ่งประดิษฐ์โดยคนพิการว่า “ดอกแก้วกัลยา” ให้ใช้เป็นสัญลักษณ์ของคนพิการทั่วประเทศ และพระราชทาน ลิขสิทธิ์ของดอกแก้วกัลยาให้กับสภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ มีพระด�ำรัสให้ฝึกอบรมการประดิษฐ์ ดอกแก้วกัลยาให้กับคนพิการ เพื่อให้มีรายได้เลี้ยงตนเองและครอบครัว ตลอดจนเผยแพร ่ประชาสัมพันธ์ ดอกแก้วกัลยาให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายและน�ำรายได้จากการจ�ำหน่ายดอกแก้วกัลยาสมทบกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ส�ำหรับใช้ในการด�ำเนินงานส่งเสริมและพัฒนาคนพิการในด้านต่างๆ เช่น ด้านอาชีพ การศึกษาและการป้องกันความพิการ และเมื่อวันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๖ สภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯ ได้จัดงานเฉลิมฉลอง ๑๐๐ ปีวันคล้ายวันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์เพื่อเฉลิมพระเกียรติและน้อมร�ำลึกถึงพระกรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ที่ทรงมีต่อคนพิการ ณ ห้องประชุมชั้น ๓ ตึกนวมหาราช สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ในนามประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการอ�ำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ ขอขอบคุณ คณะกรรมการสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ หน่วยงานภาครัฐ เอกชน และผู้มีจิตศรัทธาทุกท่านที่ให้การ สนับสนุนคนพิการขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายโปรดดลบันดาลให้ทุกท่านประสบความสุข ความเจริญด้วยจตุรพิธพรชัย มีพลานามัยแข็งแรงสุขภาพสมบูรณ์ส�ำเร็จในสิ่งอันพึงปรารถนาทุกประการ เพื่อจะได้ ร่วมกันท�ำงานเพื่อสังคมและประเทศชาติต่อไป พลตรีหญิง ( คุณหญิงอัสนีย์ เสาวภาพ ) ประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการอ�ำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 7 สารจาก ร้อยตำรวจโท ดร.มนัส โนนุช ประธานสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เนื่องในวาระมหามิ่งมงคลยิ่ง วันครบรอบ ๑๐๐ ปีวันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๖ และทรงได้รับการยกย่องจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห ่งสหประชาชาติ(ยูเนสโก) ให้เป็นบุคคลส�ำคัญของโลกประจ�ำปี๒๕๖๖ และ เนื่องในโอกาสครบ ๒๐ ปีที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานดอกแก้วกัลยาให้เป็นสัญลักษณ์ของคนพิการทั่วประเทศสภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯ จึงได้จัดพิมพ์หนังสือ “๒ ทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าแห่งพระกรุณา ดอกไม้สัญลักษณ์ ของคนพิการ”เพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และน้อมร�ำลึกในพระกรุณาธิคุณอันล้นพ้นที่ทรงมีต่อพสกนิกรชาวไทย โดยเฉพาะคนพิการมาตลอดพระชนม์ชีพ และมีความซาบซึ้งในพระกรุณาธิคุณที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน “ดอกแก้วกัลยา” ให้เป็นสัญลักษณ์ ของคนพิการ ตลอด ๒๐ ปีที่ผ่านมาสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ น้อมรับพระด�ำรัสสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ในการฝึกอบรมคนพิการให้ประดิษฐ์ดอกแก้วกัลยาทั้งในส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค พร้อมกันนั้น สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ยังได้สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ลายดอกแก้วกัลยา ออกจ�ำหน่ายหลากหลายรูปแบบ และได้รับผลตอบรับจากผู้มีจิตกุศลเป็นอย่างดีสร้างรายได้แก่คนพิการและครอบครัว ตามพระประสงค์ ในนามประธานสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ขออาราธนาคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ทั้งหลาย อีกทั้งพระบารมีในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีโปรดดลบันดาล ให้คณะท�ำงานจัดท�ำหนังสือดอกแก้วกัลยา คนพิการ ผู้ดูแลคนพิการ ตลอดจนทุกท่านที่เกี่ยวข้องกับคนพิการ จงประสบแต่ความสุขความส�ำเร็จความเจริญด้วยจตุรพิธพรชัย มีก�ำลังกายและก�ำลังใจที่เข้มแข็งสัมฤทธิผลในสิ่งที่ พึงปรารถนาทุกประการสืบไป ร้อยต�ำรวจโท ( ดร.มนัส โนนุช ) ประธานสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 8 สารจาก นางอารยา อรุณานนท์ชัย ประธานคณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ วันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ นับเป็นวันส�ำคัญอย่างยิ่ง โดยเป็นวันที่สภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้รับพระกรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระราชทานชื่อดอกไม้ประดิษฐ์จาก คนพิการว่า “ดอกแก้วกัลยา” พระราชทานพระอนุญาตให้ดอกแก้วกัลยาเป็นสัญลักษณ์ของ คนพิการและมีพระด�ำรัสให้สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ฝึกอบรม คนพิการให้ประดิษฐ์ดอกแก้วกัลยาเป็นอาชีพหรืออาชีพเสริม และจัดจ�ำหน่ายเพื่อให้คนพิการ มีรายได้เลี้ยงตนเองและครอบครัวสืบไป สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ได้จัดตั้ง“กองทุนดอกแก้วกัลยา” ขึ้น เพื่อสนองพระด�ำรัสและพระกรุณาธิคุณ โดยการจัดฝึกอบรมคนพิการประดิษฐ์ดอกแก้วกัลยา จัดท�ำและจัดจ�ำหน่ายผลิตภัณฑ์ลายดอกแก้วกัลยาเพื่อน�ำเงินรายได้เข้าสมทบกองทุนดอกแก้วกัลยา ส�ำหรับเป็นทุนช่วยเหลือ ส่งเสริมและพัฒนาคนพิการในด้านต่างๆ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 9 ด้วยความส�ำนึกในพระกรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอย่างหาที่สุดมิได้คณะกรรมการกองทุนดอกแก้ว กัลยาจึงได้จัดท�ำหนังสือ“๒ ทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าแห่งพระกรุณา ดอกไม้สัญลักษณ์ ของคนพิการ”เพื่อร่วมน้อมร�ำลึกถึงพระกรุณาธิคุณและเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เนื่องในวาระครบรอบ ๒๐ ปีที่ได้ พระราชทานนามดอกแก้วกัลยา กอปรกับวาระอันเป็นมงคลยิ่งในวโรกาส ๑๐๐ ปีวันประสูติ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์และทรงได้รับการ ยกย่องจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(ยูเนสโก) ให้เป็น บุคคลส�ำคัญของโลกประจ�ำปี๒๕๖๖ ในนามคณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ขอกราบขอบพระคุณ ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ศรสงคราม เป็นอย่างสูง ที่ได้กรุณาให้ค�ำปรึกษาการจัดท�ำหนังสือ ๒ ทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าแห่งพระกรุณา ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ ให้ส�ำเร็จตามวัตถุประสงค์ด้วยดียิ่ง ณ โอกาสนี้ขอขอบคุณผู้ให้ความอนุเคราะห์และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดท�ำหนังสือทุกฝ่าย ทุกท่าน รวมถึงขอขอบคุณผู้มีจิตศรัทธาที่ให้การสนับสนุนผลิตภัณฑ์ดอกแก้วกัลยาของคนพิการ สร้างรายได้ให้แก่คนพิการและครอบครัวจนสามารถยืนหยัดได้ด้วยตนเอง สมดั่งพระเจตนารมณ์ ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทุกประการ ( นางอารยา อรุณานนท์ชัย ) ประธานคณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา
10 แสงเรืองรอง ส่องทอด จับยอดหญ้า งามดอกแก้ว กัลยา ดอกฟ้าสวรรค์ ประดับโลก ทรงค่า คุณานันต์ เติมสีสัน เจิดสว่าง กลางธานี สมเด็จ พระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนา สง่าศรี พระราชทาน เป็นสัญลักษณ์ ในครั้งนี้ คนพิการ ล้วนยินดี ทรงเมตตา พระพี่นาง พระพี่ของ สองกษัตริย์ ทรงช่วยรัฐ บำรุงราษฎร์ ศาสนา ทรงสร้างงาน สืบสานงาน พระมารดา พระเมตตา แจ่มกระจ่าง อยู่กลางใจ ด้วยเดชะ พระบารมี ที่ทรงสร้าง ด้วยแบบอย่าง คุณความดี ที่ทรงให้ รวมดวงจิต พี่น้อง ผองชาวไทย ถวายชัย ขอพระองค์ ทรงพระเจริญ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (นางศรีสุภางค์ อินทร์ไทร ร้อยกรอง) (จากหนังสือที่ระลึกงานวันคนพิการ ครั้งที่ ๔๐ ประจำปี ๒๕๔๗ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์) 10
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 11 จากวันที่ ๒๕ มีนาคม ๒๕๔๗... วันที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ได้พระราชทานนามดอกไม้ประดิษ สีฟ้าว่า “ดอกแก้วกัลยา” พระราชทานพระอนุญาตให้ใช้ “ดอกแก้วกัลยา” เป็นดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการทั่วประเทศ พร้อมทั้งมีพระดำรัสให้ ฝึกอบรมคนพิการให้ประดิษ ดอกไม้สัญลักษณ์ด้วยตนเอง เพื่อสร้าง รายได้ส่วนหนึ่งแก่ตนเองและครอบครัว เปรียบเสมือนแสงอรุณแรกที่ส่องแสงให้ความสว่างไสวในจิตใจ ของคนพิการ สร้างความอบอุ่น สะท้อนความห่วงหาอาทรจากสมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ตลอดจนพระบรมวงศานุวงศ์แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ทุกพระองค์ เป็นแสงสว่างแห่งน้ำพระราชหฤทัย เอื้ออาทร อำนวยให้คนพิการ ที่ทุกข์ยากลำบากกายและใจ ให้คำนึงถึงศักยภาพของตนเอง เกิด ความหวัง มีพลังยืนหยัดและก้าวเดินไป ฟ้าใหม่อย่างอิ่มเอมใจตลอดมา ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๗ รุ่งอรุณแห่งแสงทิพยฉัตรจักรีวงศ์ 11
ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 13 ถึงวันนี้ ๒๕ มีนาคม ๒๕๖๗... ครบรอบ ๒๐ ปี ที่พระราชทาน “ดอกแก้วกัลยา” แก่คนพิการ ทั่วประเทศ ด้วยสายพระเนตรยาวไกล มีพระประสงค์ให้ฝึกอบรม การประดิษ ดอกแก้วกัลยาแก่คนพิการ นับเป็นแสงแห่งกัลยาที่ทอแสง ประกาย สร้างโอกาส สร้างรายได้ให้แก่คนพิการ จนสามารถยืนหยัดได้ อย่างมั่นคง เป็น ๒๐ ปีที่แสงหนึ่งนั้นยังคงสว่างกระจ่างใส ในดวงใจคนพิการอยู่เสมอ เนื่องในวาระครบรอบ ๒ ทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าแห่ง พระกรุณา ‘ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ’ ประจวบกับเป็นวาระ ๑๐๐ ปี วันประสูติ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ และทรงได้รับการยกย่องจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ให้เป็น บุคคล คัญของโลกประจำปี ๒๕๖๖ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ขอน้อม รำลึกถึงพระกรุณาธิคุณสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระผู้ทรงมีพระเมตตาต่อคนพิการ ตลอดพระชนม์ชีพของพระองค์ จะตรึงตราในหัวใจของคนพิการตลอดไป
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 14 เนื่องวาระพระชนม์ดลเจ็ดรอบ ทวยไทยนอบศิระอธิษฐาน รำลึกในพระบุญญาธิการ ทรงสืบสานกุศลส่งวงศ์จักรี พระชนกชนนีสิริสวัสดิ์ สองกษัตริย์พิพัฒน์ชาติราษฎร์สุขศรี มูลนิธิพระอุปถัมภ์ธำ รงทวี พระทรงพลีทุกสิ่งสรรพ์อนันต์ไชย ขอพระเดชบุรพราชาธิราช พระไตรรัตโนภาสนิรัติศัย ดลพระราชภคินีศรีชาติไทย จตุรพิธพรชัยไพบูลย์เทอญ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (นายประยอม ซองทอง ร้อยกรอง) (จากหนังสือที่ระลึกงานวันคนพิการ ครั้งที่ ๔๓ ประจำปี๒๕๕๐ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์)
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 15 รัตนกัลยาแห่งราชสกุลมหิดล สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ ทรงเป็นพระธิดาพระองค์แรกในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศรอดุลยเดช วิกรมพระบรมราชชนกและสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีประสูติเมื่อวัน อาทิตย์ที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๖๖ เวลา ๒๓.๐๗ น. ณ สถานพยาบาล เลขที่ ๔๘ เลกซ์แฮม การ์เดน (Lexhamgardens)กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานตั้งพระนามว่า“กัลยาณิวัฒนา” มีความหมายว่า หญิงผู้มีความงาม เพียบพร้อม หรือหญิงผู้พร้อมด้วยความงาม ค�ำว่า“วัฒนา”ในพระนาม รัชกาลที่๖ ทรงตั้งตามพระนามาภิไธยเดิมในสมเด็จพระศรีสวรินทราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระนามเดิมคือ พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าสว่างวัฒนา เมื่อประสูติทรงมีพระยศเป็นหม ่อมเจ้าหญิงกัลยาณิวัฒนา มหิดล พระนามเล่น ที่เรียกกันในครอบครัวจนทรงเจริญพระชนมายุมากแล้วคือ “บี๋” เมื่อพระชันษาได้ ๖ เดือน สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์ ทรงน�ำครอบครัวกลับยังประเทศไทย ในปีพ.ศ. ๒๔๖๖ ทรงประทับ ณ วังสระปทุม เป็นเวลา ๒ ปีจากนั้น พ.ศ. ๒๔๖๘ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์ มีพระประสงค์จะศึกษาต่อ ทางด้านการแพทย์ เมืองไฮเดนเบิร์ก ประเทศเยอรมนีพร้อมกับรักษาพระวรกายเนื่องจากทรงงานหนัก ต่อมา พ.ศ. ๒๔๖๙ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์ เสด็จร่วมงานพระราชพิธี เสกแสงส่องรัตนกัลยา เอกรังสี สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระโสทรเชษฐภคินีแห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวสองรัชกาล ทรงมีพระจริยวัตรอันงดงาม อ่อนโยน เปี่ยมด้วยพระเมตตา และพระกรุณา ทรงบำเพ็ญพระกรณียกิจมากมาย โดยมี โครงการในพระอุปถัมภ์หลายร้อยโครงการ ทั้งด้านการศึกษา การสังคมสงเคราะห์ การแพทย์ และการสาธารณสุข การต่างประเทศ การศาสนา และอื่นๆ องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และ วัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก ได้มีมติรับรองและยกย่องสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นบุคคล คัญของโลก
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 16 ถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเพียงล�ำพังส่วนหม่อมสังวาลย์มหิดล ณ อยุธยา อยู่ที่ปารีสนาน ๓ เดือน จึงได้เดินทางไปที่เมืองโลซานน์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์และได้น�ำพระธิดาและพระโอรส ไปฝากให้อยู่ในสถานรับเลี้ยงเด็กชองโซเลย์(Champ Soleil) เป็นเวลาหลายเดือน ท�ำให้หม่อมเจ้าหญิงกัลยาณิวัฒนา ทรงเริ่มรับสั่งภาษาฝรั่งเศสได้ ใฝ่พระหฤทัยในการศึกษา หม ่อมเจ้าหญิงกัลยาณิวัฒนาทรงเข้ารับการศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนอนุบาลปาร์คสกูล (Park School) ระหว่างปีพ.ศ. ๒๔๖๙ - ๒๔๗๑ ในช่วงที่ตามเสด็จสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลา นครินทร์ซึ่งเสด็จไปทรงศึกษาวิชาการแพทย์และรักษาพระองค์ที่บอสตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา ใน พ.ศ. ๒๔๗๐ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาหม่อมเจ้า ผู้เป็นพระโอรสธิดา ในสมเด็จเจ้าฟ้าที่ประสูติแต่มารดาที่ไม่เป็นเจ้า เป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า มีผลให้หม่อมเจ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงเปลี่ยนฐานันดรเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา เมื่อสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์ ทรงส�ำเร็จการศึกษาและเสด็จ กลับประเทศไทย พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงเข้าศึกษาระดับประถมศึกษา ณ โรงเรียนราชินี ทรงศึกษาอยู่จนถึง พ.ศ. ๒๔๗๖ โดยทรงสอบได้ที่ ๓ ในหมวดภาษาไทยและที่ ๑ ในหมวดภาษาอังกฤษ รวมคะแนน แล้วทรงเป็นที่ ๒ ของชั้น ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 17 ภายหลังจากที่สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์เสด็จสวรรคตใน พ.ศ. ๒๔๗๒ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา ประทับอยู่ที่กรุงเทพฯ ต่อไปอีกระยะหนึ่ง จนถึง พ.ศ. ๒๔๗๖ หม่อมสังวาลย์มหิดลณอยุธยาได้รับพระบรมราชานุญาต น�ำพระโอรสพระธิดาทั้ง ๓ พระองค์ไปประทับณเมืองโลซานน์ ประเทศสวิตเชอร์แลนด์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงเข้าศึกษาในชองโซเลย์อีกครั้งหนึ่งเป็นเวลา ๒ เดือน เพื่อทรงเรียนภาษาฝรั่งเศสเพิ่มเติม วันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๗ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ทรงประกาศสละราชสมบัติ ตามล�ำดับการสืบราชบัลลังก์ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล ทรงอยู่ในล�ำดับแรกแห่งพระราชวงศ์สมควรจะทรงสืบราชสันตติวงศ์ซึ่งขณะนั้นมีพระชนมายุเพียง ๙ ชันษา รัฐบาลไทยได้กราบบังคมทูลเชิญพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล ขึ้นครองราชย์และเมื่อพระบาทสมเด็จ พระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงครองสิริราชสมบัติในพุทธศักราช ๒๔๗๘ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนาได้เฉลิมพระนามเป็น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา เพื่อให้สมพระเกียรติพระราชชนนีศรีสังวาลย์พร้อมด้วยพระโอรสและพระธิดาได้ทรงย้ายไปประทับที่บ้านเช่า ค่อนข้างใหญ่ที่เมืองปุยยี(Pully)ซึ่งอยู่ติดกับเมืองโลซานน์และพระราชทานนามว่า“วิลล่าวัฒนา”(VillaVadhana) แต่กระนั้น สมาชิกในครอบครัวราชสกุลมหิดลทุกพระองค์ยังคงปฏิบัติพระองค์เหมือนเดิมไม่เปลี่ยนแปลง ใน พ.ศ. ๒๔๗๘ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงเข้าศึกษาระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียน มัธยมสตรีแห่งเมืองโลซานน์(École Supérieure de Jeunes Filles de laVille de Lausanne) ทรงสามารถสอบ เข้าชั้น ๕ ในระดับมัธยมศึกษา ได้ทรงเรียนภาษาเยอรมันและภาษาละตินด้วย ต่อมาในเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๘๑ ทรงย้ายไปศึกษาต่อที่เมืองเจนีวาและทรงเป็นนักเรียนประจ�ำที่โรงเรียนนานาชาติเจนีวา(InternationalSchoolof Geneva) ทรงพระปรีชาสามารถสอบผ่านชั้นสูงสุดเทียบเท่ามัธยมศึกษาตอนปลายได้ระดับดีเยี่ยมที่ ๑ ของโรงเรียน และเป็นล�ำดับที่ ๓ ของสวิตเซอร์แลนด์ ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 18 ปลาย พ.ศ. ๒๔๘๑ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลเสด็จนิวัติพระนครครั้งแรก ภายหลังจาก เสด็จขึ้นครองราชย์ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีสมเด็จพระอนุชา และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนาได้โดยเสด็จด้วย ในช่วงที่เสด็จนิวัติพระนคร สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจต่างๆอาทิตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลไปเฝ้าฯสมเด็จพระพันวัสสา อัยยิกาเจ้า ณ วังสระปทุม เสด็จทรงเยี่ยมสภากาชาดไทย เป็นต้น ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ พ.ศ. ๒๔๗๙ พระอนุชาพระองค์ใหญ่ทรงขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๘ และ พ.ศ. ๒๔๘๙ พระอนุชาพระองค์เล็กเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเป็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ได้โดยเสด็จเคียงข้างพระอนุชาทุกหนแห่ง อันเป็นพระจริยวัตรใหม่ ในฐานะสมเด็จพระโสทรเชษฐภคินี ทรงส�ำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและทรงได้รับวุฒิDiplôme de Chimiste A ในพ.ศ. ๒๔๙๑ ในระหว่าง ที่ทรงศึกษาวิชาเคมีซึ่งเป็นสาขาวิชาที่ไม่โปรด แต่ต้องทรงเลือกเรียนตามสาขาวิชาที่สอบได้คะแนนดีพระองค์ กลับโปรดวิชาภาษาและวรรณคดีฝรั่งเศส จึงทรงสนพระทัยที่จะเข้าศึกษาในหลักสูตรด้านสังคมศาสตร์ - ครุศาสตร์ อันประกอบด้วยวิชาการศึกษา วรรณคดีปรัชญา จิตวิทยา และทรงได้รับวุฒิDiplôme de Sciences Sociales Pédagogiques อีกสาขาหนึ่ง และแม้เมื่อทรงส�ำเร็จการศึกษาปริญญาตรีแล้ว ยังทรงศึกษาวิชาวรรณคดีและ ปรัชญาต่อ โดยเป็นการเข้าไปนั่งฟังค�ำบรรยาย แต่ไม่ได้ทรงลงทะเบียนเรียนแต่อย่างใด ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 19 สายสัมพันธ์ในชีวิตส่วนพระองค์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ตามกฎมณเฑียรบาล ว่าด้วยการสมรสพระราชวงศ์ เพื่อสมรสกับพันเอกอร่าม รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๗ ครั้งนั้นได้มีการ ออกพระนามภายหลังจากทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์ว่า พระพี่นางกัลยาณิวัฒนา มีพระธิดาคนเดียวคือ ท่านผู้หญิง ทัศนาวลัยศรสงคราม (สกุลเดิม รัตนกุลเสรีเริงฤทธิ์) ท่านผู้หญิงทัศนาวลัยศรสงคราม สมรสกับนายสินธูศรสงคราม มีบุตรคนเดียวคือร้อยเอกจิทัศศรสงคราม ต่อมาร้อยเอกจิทัศได้สมรสกับนางสาวเจสสิก้า มิกเคลิช มีบุตรด้วยกัน ๓ คน เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จขึ้นครองราชย์ทรงร�ำลึกถึงว่า พระพี่นางกัลยาณิวัฒนา เป็นพระโสทรเชษฐภคินีอันสนิทแต ่พระองค์เดียว ที่ได้ทรงร ่วมทุกข์ร ่วมสุขมาแต ่ครั้งยังทรงพระเยาว์ ทั้งเป็น ที่ทรงเคารพนับถือในฐานะที่ทรงมีอุปการคุณแด่พระองค์มาแต่หนหลังด้วยอีกสถานหนึ่ง ดังนั้น จึงมีพระราชโองการ ด�ำรัสสั่ง ให้สถาปนาพระพี่นางกัลยาณิวัฒนา กลับทรงด�ำรงพระอิสริยศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ตามเดิมทุกประการ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมีพระราชด�ำรัสพระราชทานแก่คณะบุคคลต่างๆ เข้าเฝ้าฯ ถวายชัยมงคลเนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิดาลัยสวนจิตรลดา พระราชวังดุสิตเมื่อวันจันทร์ที่ ๔ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๘ ความว่า “...เมื่อท่าน (สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี) สวรรคต ก็ดีใจอยู่อย่างว่า ลูกของท่านทั้งสอง (พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์) ก็อยู่ด้วย จับพระหัตถ์อยู่ และหลานที่ท่านรักที่สุด (ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ศรสงคราม พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์) เพราะว่าท่าน เลี้ยงมา และหลานนั้นก็เลี้ยงท่าน ก็มาจับพระหัตถ์ด้วย ก็สามคน ท่าน (สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราช ชนนี) ก็สวรรคตอย่างสงบ...”
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 20 สมเด็จพระอาจารย์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา โปรดการสอนมาแต ่ครั้งทรงพระเยาว์และทรงแน ่วแน ่ใน พระหฤทัยว ่า เมื่อเจริญพระชันษาแล้วจะต้องทรงงานครู ทั้งนี้พระอุปนิสัยโปรดการสอนหนังสือได้เริ่มมาแต ่ ครั้งที่ประทับอยู่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ทรงเป็นครูด้วยเหตุบังเอิญ โดยมี“ลูกศิษย์” เป็นรุ่นแรกคือ พระอนุชา องค์เล็ก เมื่อเสด็จนิวัติประเทศไทย ใน พ.ศ. ๒๔๙๓ สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ได้รับสั่งแนะน�ำให้ทรงเริ่มต้น ทรงงานด้านวิชาชีพครูโดยเริ่มจากการเป็นอาจารย์พิเศษภาควิซาภาษาฝรั่งเศส ที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเมื่อคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ซึ่งก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. ๒๕๐๕ มีแผนงานขยายหลักสูตร การสอนภาษาต่างประเทศหลายด้าน ศาสตราจารย์ดร.อดุลวิเชียรเจริญ คณบดี คณะศิลปศาสตร์ในขณะนั้น ได้มีโอกาสเฝ้าฯ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนาเมื่อวันที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๒ ณ วังสระปทุม จึงได้กราบทูล เชิญให้ทรงด�ำรงต�ำแหน่งหัวหน้าสาขาภาษาต่างประเทศ ต่อมาเมื่อทรงมีพระภารกิจโดยเสด็จสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ไปเยี่ยมราษฎรและน�ำหน่วยแพทย์อาสาไปยังท้องถิ่นทุรกันดาร ท�ำให้ไม่สามารถ ปฏิบัติหน้าที่ครูได้อย่างเต็มที่ด้วยเหตุนี้จึงทรงยุติการสอน และทรงเลือกที่จะทรง ช่วยแบ่งเบาพระราชภารกิจสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเป็นล�ำดับแรก สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ได้โดยเสด็จสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเยี่ยมเยียน ราษฎร ข้าราชการ ทหาร และต�ำรวจตระเวนชายแดนในท้องถิ่นทุรกันดารทั่วทุกภูมิภาค ท�ำให้ทรงพบเห็นความ ทุกข์ยากของประชาชนที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ขาดแคลนอาหารการกิน ปัญหาสุขภาพอนามัย และปัญหาการเรียน การสอน ทั้งสองพระองค์ทรงงานอย่างหนัก ปฏิบัติพระราชกรณียกิจขจัดปัดเป่าความทุกข์เข็ญให้แก่ประชาชน เท่าที่จะทรงท�ำได้ทรงแบ่งเบาพระราชภาระในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีซึ่งมีพระชนมพรรษามากขึ้น โดยเต็มก�ำลัง
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 21 ถวายพระสมัญญา “พระกัลยาณมิตราจารย์” กระทรวงศึกษาธิการได้น�ำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบการถวายพระสมัญญาแด่สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์เพื่อระลึกในพระกรุณาธิคุณที่มีต่อการศึกษาของไทย ตลอดจนพระปรีชาสามารถทางด้านการศึกษา และพระกรณียกิจหลากหลายที่ได้ทรงบ�ำเพ็ญทางด้านการศึกษา ซึ่ง คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ เห็นชอบให้เทิดพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์โดยถวายพระสมัญญาว่า“พระกัลยาณมิตราจารย์” หมายถึง “พระอาจารย์ ผู้เป็นกัลยาณมิตรที่ประเสริฐ” และได้มีประกาศส�ำนักนายกรัฐมนตรีลงวันที่ ๒๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ แจ้งให้ส่วนราชการทราบทั่วกัน และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕ ตอนพิเศษ ๑๘๗ ง ลงวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ ตามประกาศส�ำนักนายกรัฐมนตรีได้สดุดีพระองค์ว่า “โดยที่กระทรวงศึกษาธิการเห็นควรเทิดพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ที่ทรงกอปรด้วยพระปรีชาสามารถ ทางการศึกษา และเพื่อร�ำลึกในพระกรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อการศึกษาไทย โดยทรงบ�ำเพ็ญพระกรณียกิจหลากหลาย อาทิทรงงานสอนหนังสือ ทรงก่อตั้งโรงเรียนและรับไว้ในพระอุปถัมภ์ทรงพัฒนาสื่อการเรียนการสอน ทรงมอบทุน การศึกษา ทรงก่อตั้งมูลนิธิสมาคม และสโมสร ที่ด�ำเนินการเกี่ยวกับการพัฒนาและช่วยเหลือด้านการศึกษาและทรง รับไว้ในพระอุปถัมภ์ทรงพระนิพนธ์และทรงสืบสานโครงการด้านการศึกษาตามพระปณิธานสมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนีรวมทั้งพระองค์ทรงมีจิตวิญญาณของความเป็นครูอย ่างเต็มเปี ่ยม ทรงประพฤติปฏิบัติพระองค์ เป็นครูที่ดีตรงตามแนวพระราชด�ำริของพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวและจรรยาบรรณวิชาชีพครู พระราชทาน พระเมตตากรุณา แก่ผู้เป็นศิษย์ผู้ท�ำงาน สนองพระราชด�ำริและประชาชนชาวไทยอย่างกว้างขวางถ้วนหน้า นับเป็น พระกรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นต่อการศึกษาไทยและแก่ชาวไทยทั้งมวล”
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 22
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 23 ทรงงานเพื่อปวงประชา และสืบสานพระราชปณิธานในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ด้านการสังคมสงเคราะห์ “...ลูกของหม่อมฉัน หม่อมฉันรักอย่างดวงใจ และหม่อมฉันมีความตั้งใจอยู่เสมอที่จะน�ำให้ลูก ไปในทางที่ถูกที่ดี ส�ำหรับจะได้เป็นประโยชน์แก่ตัวเอง ญาติ และบ้านเมือง ตัวของหม่อมฉันเองท�ำประโยชน์ อะไรให้บ้านเมืองไม่ได้มาก แต่ถ้าได้ช่วยลูกๆ ให้ได้รับความอบรมและเล่าเรียนในสิ่งที่เป็นประโยชน์ แก่บ้านเมืองได้แล้ว หม่อมฉันก็จะรู้สึกอิ่มใจเหมือนกัน” ในพระนิพนธ์“เจ้านายเล็กๆ -ยุวกษัตริย์”สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ ทรงเล ่าถึงพระราชปณิธานสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีในการเลี้ยงดูพระราชโอรสและ พระราชธิดาว่า ทรงมีจุดมุ่งหมายให้เป็นคนดีเพื่อประโยชน์ของตัวพระองค์เอง พระประยูรญาติและประเทศชาติ บ้านเมือง สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระราชทานสัมภาษณ์แก่ คณะผู้จัดท�ำหนังสือ “สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี” ถึงวิธีอบรมพระราชโอรสและพระราชธิดาในสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนีว่า “…ในครอบครัวเรา ความรับผิดชอบ เป็นของที่ไม่ต้องคิด เป็นธรรมชาติ สิ่งที่สอนกันอันแรก คือ เราจะท�ำอะไรให้เมืองไทย ถ้าไม่มีความรับผิดชอบจะไปช่วยอะไรได้ สิ่งเหล่านี้ ฉันเป็นคนพูดออกมา ไม่ใช่ท่าน แต่ถ้ามองดูแล้วเป็นอย่างนี้ …”
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 24 ทรงเล่าว่า “ที่แม่สอนเรามาจากทูลกระหม่อมพ่อ พ่อแก่กว่าแม่แปดปี ทรงสั่งสอนแม่มาก และแม่ receptive ดีมาก...ท่านได้อะไรๆ จากทูลกระหม่อมพ่อมากมายเหลือเกิน ที่ท่านสอนที่พูดกับเรา ฉันไปพบทีหลังว่า ถอดมาเลย เกือบจะเป็นค�ำพูดเดียวกับทูลกระหม่อมพ่อ คล้ายกับเราได้รับการอบรมจากพ่อผ่านทางแม่ คือ กลับเมืองไทยต้องท�ำงาน ตั้งแต่เล็กเคยได้ยินแม่รับสั่งเรื่องต้องท�ำงานเพื่อเมืองไทยอยู่ตลอดเวลา” ตราบจนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จสวรรคาลัยเมื่อวันที่ ๑๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๓๘ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงรับเป็นพระธุระสืบสานงานส�ำคัญ ที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเริ่มต้นไว้โดยเต็มพระหฤทัยทุกโครงการและยังได้ทรงริเริ่มโครงการใหม่ๆ อีกด้วย สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ มีพระกรุณาธิคุณต ่อ หน่วยงาน องค์กร มูลนิธิต่างๆ จ�ำนวนมาก ทรงรับเป็นองค์ประธาน องค์นายก องค์อุปถัมภ์หน่วยงานองค์กรต่างๆ ทรงพระวิริยะอุตสาหะเสด็จไปทรงประชุม ทรงใส่พระหฤทัยติดตามความก้าวหน้า พระราชทานแนวความคิดการพัฒนา องค์กร แนวทางการท�ำงานแก่บุคลากรของมูลนิธิและองค์กร เพื่อให้องค์กรเหล่านั้นพัฒนางานให้เกิดประสิทธิผล ทั้งต ่อตนเองและประชาชน อีกทั้งทรงบริจาคทรัพย์ส ่วนพระองค์อุดหนุนกิจการสาธารณประโยชน์หลายด้าน ด้วยพระเมตตาที่มีต่อปวงชนชาวไทย องค์กรในพระอุปถัมภ์ด้านสังคมสงเคราะห์ มีดังนี้ o กองทุนพระปิยมหาราชอ�ำนาจเจริญ o ชมรมช่างกายอุปกรณ์แห่งประเทศไทย ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o ทุนการกุศลสมเด็จย่า o มูลนิธิขาเทียมในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี o มูลนิธิชีวิตพัฒนา ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o มูลนิธิเด็กโรคหัวใจ ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o มูลนิธิเด็กอ่อนในสลัม ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o มูลนิธิพัฒนาเยาวสตรีภาคเหนือ o มูลนิธิเพื่อสถาบันราชานุกูล ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o มูลนิธิร่วมจิตต์น้อมเกล้าฯ เพื่อเยาวชน ในพระบรมราชินูปถัมภ์ o มูลนิธิเวชดุสิต ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 25 o โรงพยาบาลยุวประสาทไวทโยปถัมภ์ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ o ศูนย์ปฏิบัติการทุ่นระเบิดแห่งชาติ o สโมสรโรตารีวัฒนา o สโมสรไลออนส์ราชนครินทร์กรุงเทพฯ
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 26 เฉลิมพระยศเจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน ในวันที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ ทรงเจริญพระชนมายุ ๗๒ พรรษา อันเป็นวาระมงคลอีกวาระหนึ่ง คือ ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖ รอบนักษัตร อันเป็นวาระที่ส�ำคัญยิ่งตามคติความเชื่อของคนไทยแต ่โบราณ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู ่หัว ภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการให้สถาปนาสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ขึ้นเป็น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน มีพระนามจารึกตามพระสุพรรณบัฏว่า สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงเป็นเจ้านายฝ่ายใน พระองค์ แรกและพระองค์เดียวในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ ให้ขึ้น ทรงกรมตามแบบโบราณราชประเพณีซึ่งเป็นการเฉลิมพระเกียรติยศอย่างสูงสุด
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 27
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 28 น้อมส่งเสด็จสสวรรคาลัย ตามโบราณราชประเพณี ด้วยพระเกียรติยศสูงสุด สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์เสด็จไปทรงรักษาพระอาการ ประชวรเป็นระยะๆ ณ โรงพยาบาลศิริราช โดยเมื่อวันที่ ๑๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ เสด็จไปประทับที่โรงพยาบาล ศิริราชด้วยพระอาการผิดปกติเกี่ยวกับพระนาภี(ท้อง)ซึ่งคณะแพทย์ได้ตรวจพบมะเร็งคณะแพทย์ได้ถวายการรักษา อย่างสุดความสามารถแต่พระอาการก็ทรุดลงตามล�ำดับ กระทั่งวันที่ ๒ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๕๑ เวลา ๒ นาฬิกา ๕๔ นาทีสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์สิ้นพระชนม์ระหว่างนั้น พระบรมวงศานุวงศ์พระธิดาและครอบครัว ได้เฝ้าพระอาการอย่างใกล้ชิด หลังจากสิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้ ส�ำนักพระราชวังจัดการพระศพ ถวายพระเกียรติยศสูงสุดตามราชประเพณีโดยวันที่ ๑๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๕๑ เป็นวันพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุท้องสนามหลวงซึ่งจัดถวายสมพระเกียรติตามโบราณราชประเพณี ทุกประการและวันที่ ๑๙ พฤศจิกายน มีการเชิญพระสรีรางคารไปประดิษฐาน ณ อนุสรณ์สถานรังษีวัฒนาสุสานหลวง วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ที่ด้านล่างของที่ประดิษฐานพระสรีรางคารของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ภาพจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 29 ร้อยปีราชนครินทร์ แสงพระเกียรติก้องเกริกไกร กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สถาบันดนตรี กัลยาณิวัฒนา ร่วมกับกองทุนการกุศล กว. พิจารณาเห็นสมควรเฉลิมพระเกียรติคุณสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ให้แผ่ไพศาลทั้งในประเทศและต่างประเทศและเผยแพร่พระกรณียกิจ นานัปการตามพระปณิธานที่ทรงบ�ำเพ็ญเพื่อประโยชน์ของบ้านเมืองและมนุษยชาติให้เป็นที่ประจักษ์อย่างแพร่หลาย จึงขอเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาน�ำความกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจัดงานเฉลิมฉลอง วาระครบรอบ ๑๐๐ ปีวันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และเสนอพระนามให้องค์การยูเนสโกประกาศยกย่องและร่วมเฉลิมฉลองพระเกียรติคุณเป็นบุคคลส�ำคัญของโลก ในปีพ.ศ. ๒๕๖๖ ในที่ประชุมสมัยสามัญขององค์การยูเนสโกครั้งที่ ๔๑ ซึ่งจัดขึ้นที่ส�ำนักงานใหญ่องค์การยูเนสโก กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ระหว่างวันที่ ๙ - ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ได้มีมติรับรองการเฉลิมฉลองวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี วันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โดยการเสนอพระนาม ในครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนจากประเทศสมาชิก ๖ ประเทศ คือ ราชอาณาจักรโมร็อกโก สมาพันธรัฐสวิส สหพันธรัฐ รัสเซีย สาธารณรัฐประชาชนจีน สาธารณรัฐฝรั่งเศส และสาธารณรัฐอาหรับอียิปต์ กระทั่งเมื่อวันที่ ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕ องค์การยูเนสโกได้เผยแพร่มติการประชุมสมัยสามัญครั้งที่ ๔๑ อย่างเป็นทางการ ประกาศยกย่องสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ ให้เป็นบุคคลส�ำคัญของโลก
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 30 ตราสัญลักษณ์งานเฉลิมฉลอง ๑๐๐ ปีวันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยานิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ชื่องานฉลองภาษาไทยและ ภาษาอังกฤษ ในส่วนของชื่องานเฉลิมฉลองภาษาไทย ใช้ชื่องานตามข้อเสนอแนะ ของส�ำนักพระราชวังว่า “ฉลอง ๑๐๐ ปี วันประสูติ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์” และชื่องานภาษาอังกฤษว่า “Centenary Celebration of Her Royal Highness Princess Galyani Vadhana, 2023” ส�ำหรับการใช้เครื่องหมายขององค์การยูเนสโก และชื่อกิจกรรมเฉลิมฉลอง ตามที่องค์การยูเนสโกประกาศไว้องค์การยูเนสโกก�ำหนดรูปแบบโลโก้พร้อมทั้ง ข้อความประกอบงานฉลอง ดังภาพด้านล่าง
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 31 เมื่อวันอังคารที่ ๑๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๖ เวลา ๑๘.๔๐ น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จพระราชด�ำเนินไปส�ำนักงานใหญ่องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(ยูเนสโก) กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ทรงเปิดนิทรรศการเทิดพระเกียรติ ในโอกาสเฉลิมฉลองวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี วันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๑๖ - ๑๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๖ ภายใต้ความร่วมมือ ระหว่างกระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม โดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสมาคมศิลปศาสตร์ ธรรมศาสตร์กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงวัฒนธรรม และกระทรวงการต่างประเทศ
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 32 พระราชวงศ์ทุกพระองค์ทรงบำเพ็ญ ฟ้ามีสูรย์มีจันทร์เป็นขวัญหล้า ไทยมีเทพธิดางามเกินคำขาน พระทรงช่วยงานชาติราษฎร์สำราญ คนพิการพึ่งพระคุณพึ่งบุญญา แม้ดวงนัยน์ทั้งสองมองมืดมิด ยังมีสิทธิสดใสได้ศึกษา อักษรเบรลล์สัมผัสแทนทัศนา พระเมตตาสูงล้ำน้ำพระทัย แม้หูสองสิ้นศัพท์ไม่รับเสียง สงเคราะห์เคียงเทียบข้างมุ่งทางใหม่ ภาษามือสื่อล้ำก้าวนำไป ราชวงศ์ทรงห่วงใยให้ครรลอง ทุพพลภาพขาดแคลนทั้งแขนขา พระทรงให้จัดหามาสนอง เครื่องช่วยยังชีพให้ได้สมใจปอง รถเข็นขาเทียมสำรองของผ่อนแรง ทั้งโรคเรื้อนเรื้อรังสังคมจำกัด พระทรงจัดที่พักเป็นหลักแหล่ง ที่ทำกินถิ่นครองจับจองแสดง พระคือแสงสุขสดชื่นอยู่ยืนยาว พระเมตตาทุกพระองค์ทรงสถิต ชุบชีวิตคนพิการผ่านร้อนหนาว ดวงดอกแก้วกัลยาโสภาพราว คือแสงดาวแห่งเทวีที่พระราชทาน สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (นายมังกร แพ่งต่าย ร้อยกรอง / นางวิไลวรรณ ลายถมยา เรียบเรียง) (จากหนังสือที่ระลึกงานวันคนพิการ ครั้งที่ ๕๒ ประจ�ำปี๒๕๖๓ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์)
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 33 แสงสุรีย์จักรีศรีส่องหล้า ทวิรังสี “...การสังคมสงเคราะห์นั้น มีความหมายกว้างขวางมาก กินความถึงการดำเนินการทุกอย่าง ที่จะช่วยเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ หรือกลุ่มชนที่ร่วมกันเป็นสังคม เป็นชาติ และผู้ไม่สามารถช่วย ตัวเองได้ ให้มีความสุขทั้งทางกายและจิตใจ ให้ได้มีปัจจัยอันจำเป็นแก่การครองชีพคือ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และการบำบัดโรคภัยไข้เจ็บ ได้รับการศึกษาอบรมตามควร ตลอดจน มีความรู้ที่จะนำมาเลี้ยงชีพโดยสุจริต เพื่อความเรียบร้อยและความเป็นปึกแผ่นของสังคม...” พระราชด�ำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในพิธีเปิดการประชุมการสังคมสงเคราะห์ แห่งชาติ ครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๕ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์จัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๓ ด้วยความร่วมมือของ กรมประชาสงเคราะห์ (เดิม) และองค์การสังคมสงเคราะห์ ๘ องค์การ ได้แก่ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ สมาคม สตรีอุดมศึกษา มูลนิธิช่วยและให้การศึกษาคนตาบอด พีระยานุเคราะห์มูลนิธิยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย ยุวสมาคมแห่งประเทศไทยสมาคม ไวดับยูซีเอและสมาคม วาย.เอ็ม.ซี.เอ. มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและประสานงาน ด้านสังคมสงเคราะห์ทั้งของทางราชการและเอกชน ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลเมื่อวันที่ ๔ กุมภาพันธ์พ.ศ. ๒๕๐๓ ในชื่อ “สภาองค์การสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทย” และในเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย” โดยมีศาสตราจารย์ ปกรณ์อังศุสิงห์ เป็นประธานสภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทย ท่านแรก สัญลักษณ์ของสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สัญลักษณ์ของสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ซึ่งได้รับพระราชทาน จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช คือ พระมหาพิชัยมงกุฎ ซึ่งอยู่ เหนือศาลาไทย พระมหาพิชัยมงกุฎ คือ สัญลักษณ์แห่งพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่มีต่อ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ น�ำมาซึ่งสิริมงคลอันสูงยิ่งแก่สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ศาลาไทยคือสัญลักษณ์แห่งความเมตตาอาทรแก่เพื่อนมนุษย์ในสมัยก่อนคนไทยมักจะสร้างศาลาไว้ ตามริมทาง เพื่อให้คนเดินทางที่ประสบความร้อนได้พักอาศัย เพื่อให้เกิดความร่มเย็น สภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯจะต้องปฏิบัติหน้าที่เหมือนศาลาไทยที่เปิดรับคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับความทุกข์ยาก เดือดร้อน ช่วยให้ความทุกข์ยากเดือดร้อนของเขาได้ลดลงและหมดไป สามารถช่วยตัวเองได้ในที่สุด
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 34 ๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา พระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ต่อสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ในวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับสภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันล้นพ้นและ เป็นสิริมงคลยิ่งสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯจึงถือว่าวันที่ ๑๐ สิงหาคมของทุกปีเป็นวันน้อมเกล้าฯร�ำลึก ในพระมหากรุณาธิคุณ และได้จัดงานวันน้อมเกล้าฯ เป็นประจ�ำทุกปีนอกจากนี้ยังทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานเงิน ๑ ล้านบาท เป็นทุนริเริ่มการสร้างตึกที่ท�ำการบนพื้นที่ของส�ำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์โดยพระราชทาน นามตึกว่า “ตึกมหิดล” เพื่อเป็นการเทิดทูนพระเกียรติคุณในด้านสังคมสงเคราะห์ของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก เมื่อการก ่อสร้างแล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู ่หัวภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จพระราชด�ำเนินมาทรงประกอบพิธีเปิดตึกนี้เมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้พระราชทานพระราชด�ำรัสในพิธีเปิดตึกมหิดล มีข้อความ ตอนหนึ่งว่า “ตึกนี้นอกจากจะอ�ำนวยประโยชน์และความสะดวก ในการบริหารงานของสภาสังคมสงเคราะห์ฯ แล้ว ยังเป็นเครื่องหมายส�ำคัญของการร่วมมือระหว่างทางราชการกับบรรดาองค์การเอกชน ในการบ�ำเพ็ญประโยชน์ในด้านสาธารณสงเคราะห์ร่วมกันด้วย
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 35 ปัจจุบันมีปัญหาสังคมที่กระทบกระเทือนถึงความเป็นอยู่ส่วนรวมและเป็นอันตราย ต่อความสงบสุขของบ้านเมืองเพิ่มมากขึ้นทุกขณะ ปัญหาเหล่านี้จ�ำเป็นจะต้องร่วมกันบ�ำบัดแก้ไข และป้องกันให้ทันท่วงที การที่สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ได้แบ่งเบาภาระของทางราชการในงานด้านนี้ไปได้เป็นอันมาก เป็นการที่น่าอนุโมทนาสรรเสริญอย่างยิ่ง...” พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานทรัพย์สิน ส ่วนพระมหากษัตริย์ จ ่ายพระราชทรัพย์ส ่วนพระองค์เป็นค ่าเช ่าที่ดิน อันเป็นที่ตั้งของ “ตึกมหิดล” เดือนละ ๔๐๐.- บาท ตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. ๒๕๐๖ จนกระทั่งปัจจุบัน นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันล้นพ้นหาที่สุดมิได้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงให้ความส�ำคัญกับการสังคมสงเคราะห์เป็นอย่างยิ่ง ทรง พระกรุณาเสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดการประชุมการสังคมสงเคราะห์แห ่งชาติของสภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯ และได้พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้คณะกรรมการอ�ำนวยการของสภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯเข้าเฝ้าฯ หลายครั้งเพื่อพระราชทานพระบรมราโชวาทเกี่ยวกับนโยบาย และการด�ำเนินงานของ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 36 ๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา พระบรมราโชวาทที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู ่หัวภูมิพลอดุลยเดชพระราชทานแก ่สภาสังคมสงเคราะห์ แห่งประเทศไทยฯ มีข้อความบางประการดังนี้ “ในการให้การสังคมสงเคราะห์จะต้องค�ำนึงถึงสภาพจิตใจของผู้รับการสงเคราะห์ด้วย การที่จะช่วยผู้ตกทุกข์ได้ยาก กล่าวได้ว่าช่วยทางวัตถุช่วยเท่าไรก็ไม่รู้จักพอ จะต้องช่วยทางด้านจิตใจ ช่วยให้คนมีจิตใจสูง ด้วยการเอาศาสนาเข้ามาช่วยด้วย” “งานสังคมสงเคราะห์เป็นงานใหญ่เป็นกรณียกิจที่ประเทศทั้งหลายมีความสนใจบ�ำเพ็ญมาช้านานแล้ว โดยอาศัยหลักการที่ว่าประเทศจะเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้า มีความร่มเย็นเป็นสุขได้ ก็ต่อเมื่อประชาชนในประเทศได้รับความผาสุกทั่วหน้ากัน” “การสังคมสงเคราะห์ของประเทศก�ำลังอยู่ในยุคแห่งการขยายตัว รัฐบาลได้ด�ำเนินการด้านนี้หลายสาขา องค์การเอกชนก็ปฏิบัติงานอีกเป็นจ�ำนวนมาก รัฐบาลและเอกชนต่างประสานงานไปสู่จุดหมายเดียวกัน คือเล็งผลเลิศ ร่วมมือรับใช้ประชาชน ในขณะนี้ประเทศก�ำลังเร่งรัดสร้างสรรค์ความเจริญ จ�ำเป็นต้องตระหนักถึงผลทางสังคม อันจะเกิดขึ้น และเตรียมพร้อมที่จะรับกับปัญหานั้น เพื่อที่จะหลีกเลี่ยงข้อขัดแย้งและความผิดพลาด น่าจะศึกษาเป็นบทเรียนที่ประเทศต่างๆ ได้รับในระยะการพัฒนาการ ส่วนผู้เชี่ยวชาญและเจ้าหน้าที่ ผู้ทรงคุณวุฒิ ตลอดจนผู้แทนและผู้สังเกตการณ์ จากหน่วยงานหรือองค์การสถานศึกษาต่างๆ นั้น ก็คงจะได้ประสานงาน สอดคล้องต้องกัน เพื่อพัฒนางานในด้านนี้ให้เกิดประโยชน์อันยิ่งใหญ่แก่ประชาชน”
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 37 “ความเป็นจริงแล้ว สังคมสงเคราะห์ หมายความว่า การจัดการทุกอย่าง เพื่อที่ให้ประชาชนในประเทศหนึ่งๆ มีความก้าวหน้าทั่วไป ไม่เฉพาะผู้ที่ยากจน ข้อนี้ถ้ามาวิเคราะห์ศัพท์ว่า สังคมสงเคราะห์ เป็นการให้ประชาชนหรือสังคมในประเทศหนึ่ง มีความก้าวหน้าหรือมีความเจริญอย่างไร ก็แสดงให้เห็นว่า ผู้ที่ท�ำงานในทางสังคมสงเคราะห์ก็คือรัฐบาลนั้นเอง แต่โดยรัฐบาลตามเรื่องของการวิเคราะห์ศัพท์เป็นทางการเมือง เป็นรัฐบาลที่ต้องตั้งขึ้นมาและที่จะต้องปกครองที่จะต้องมีอ�ำนาจ จึงท�ำให้เกิดเป็นความแตกต่างระหว่างงานสังคมสงเคราะห์กับการปกครองขึ้น เพราะว่างานสังคมสงเคราะห์ไม่ได้อาศัยอ�ำนาจ แต่ต้องอาศัยเมตตา อาศัยจิตใจที่จะให้ผู้อื่นที่ร่วมชาติ มีความก้าวหน้า มีความสุขพอสมควร” สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ได้น้อมเกล้าฯ รับพระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดชที่พระราชทานแก่สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ มาเป็นนโยบายและแนวทางการด�ำเนินงาน ของสภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ และสภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ ได้ด�ำเนินรอยตาม พระยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในการปฏิบัติงานด้านการสังคมสงเคราะห์การแก้ไข ปัญหาสังคม และการพัฒนาสังคมตลอดมาจนถึงปัจจุบัน
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 38 ๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา พระมหากรุณาธิคุณในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ต่อสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ เมื่อวันที่ ๔ กุมภาพันธ์พ.ศ. ๒๕๐๓ สภาองค์การสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยได้รับอนุมัติจากทางราชการ ให้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและประสานงานด้านสังคมสงเคราะห์ทั้งของทางราชการ และเอกชน สภาองค์การสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยได้จัดให้มีการประชุมการสังคมสงเคราะห์แห่งชาติครั้งที่ ๑ เรื่อง “การพัฒนางานสังคมสงเคราะห์ในประเทศไทย” เมื่อวันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์- ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๓ ณ ศาลาสันติธรรม สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถได้เสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดการประชุมในวันที่ ๒๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๐๓ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถได้พระราชทานพระราชด�ำรัสในพิธี เปิดการประชุมมีสาระส�ำคัญ ดังนี้ “ข้าพเจ้ารู้สึกพอใจที่ได้มีการก่อตั้งองค์การกลางท�ำหน้าที่โดยเฉพาะ มีคณะกรรมการจัดให้มีการพิจารณาหัวข้อและปัญหาส�ำคัญต่างๆ จึงใคร่ขอฝากข้อคิดเห็นไว้ด้วยว่า ในขณะนี้ประเทศก�ำลังเร่งรัดสร้างสรรค์ความเจริญ จ�ำเป็นต้องตระหนักถึงผลทางสังคม อันจะเกิดขึ้น และเตรียมพร้อมที่จะรับกับปัญหานั้น ในเรื่องนี้เพื่อที่จะหลีกเลี่ยงข้อขัดข้อง และความผิดพลาด น่าจะศึกษาบทเรียนที่ประเทศต่างๆ ได้รับในระยะการพัฒนาการ ส่วนผู้เชี่ยวชาญและเจ้าหน้าที่ผู้ทรงคุณวุฒิ ตลอดจนผู้แทนและผู้สังเกตการณ์ จากหน่วยงานหรือองค์การสถานศึกษาต่างๆ นั้นก็คงจะประสานงานสอดคล้องต้องกัน เพื่อพัฒนา การงานในด้านนี้ให้เกิดประโยชน์อันยิ่งใหญ่แก่ประชาชน ซึ่งเป็นกุศลบุญควรแก่การอนุโมทนา ข้าพเจ้าขอขอบคุณรัฐบาล มูลนิธิเอเชีย องค์การเอกชน และท่านทั้งหลาย ที่ได้ร่วมมือกันจัดงานนี้ขึ้น การประชุมครั้งนี้เป็นการประชุมซึ่งมีความหมายส�ำคัญยิ่ง เพราะเป็นการประชุมครั้งแรกของผู้ปฏิบัติงานในด้านสังคมสงเคราะห์ของสภาฯ นี้ ผลการประชุมครั้งนี้ย่อมจะช่วยให้ผู้เข้าร่วมประชุมสามารถที่จะพบช่องทางที่จะปฏิบัติงาน และร่วมมือกันโดยใกล้ชิด เป็นก้าวแรกที่จะไปสู่อีกหลายๆ ก้าว อันไม่สิ้นสุด ซึ่งจะอ�ำนวยประโยชน์สุขให้แก่ประชาชนอย่างใหญ่หลวง
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 39 ในเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ สภาองค์การสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ได้จดทะเบียนขอเปลี่ยนชื่อเป็น สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย และในวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรม ราชินีนาถได้มีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯรับเป็นองค์ประธานกิตติมศักดิ์นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันล้นพ้น หาที่สุดมิได้ พระมหากรุณาธิคุณในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระกรุณาธิคุณในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และพระกรุณาธิคุณในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ต่อสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯได้จัดตั้งโครงการ“ศรัทธาอุตสาหกรรม”ขึ้นเมื่อพ.ศ.๒๕๐๙บนพื้นที่ของ การรถไฟแห่งประเทศไทยสถานที่ท�ำการเป็นอาคารไม้ชั้นเดียว มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือคนพิการที่ได้รับการฟื้นฟู สมรรถภาพแล้วให้มีความรู้ความสามารถที่จะประกอบอาชีพ มีรายได้เลี้ยงตนเองและครอบครัวจัดฝึกอบรมส่งเสริม อาชีพส�ำหรับคนพิการทุกประเภท ให้คนพิการได้ฝึกงาน มีสถานที่ประกอบการ ตลอดจนเป็นศูนย์กลางจัดจ�ำหน่าย ผลิตภัณฑ์ซึ่งผลิตโดยคนพิการทั่วประเทศ คุณหญิงกอบลาภ เย็นมะโนช ประธานคณะกรรมการสงเคราะห์คนพิการสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ เห็นว ่า ถ้าจะให้คนพิการทั่วประเทศได้มีส ่วนเกี่ยวข้อง อาคารเดิมคงไม ่สามารถรองรับได้จึงกราบทูลสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนีและได้รับพระราชทานทุนให้มาครั้งแรกเป็นจ�ำนวนเงิน ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งล้านบาท) ซึ่งคุณหญิงกอบลาภ พยายามจัดหาทุนเพิ่มเติม โดยจัดละคร จัดคอนเสิร์ต และอื่นๆ จนได้เงินทุน เพิ่มเติมจ�ำนวน ๑๔,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สิบสี่ล้านบาท) สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีมีรับสั่งถามว ่า “ขาดเหลืออะไรไหม?” คุณหญิงกราบทูลว่า “สุดแต่จะโปรด” พระองค์ท่านจึงได้พระราชทานเงินให้อีกจ�ำนวน ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งล้านบาท) พร้อมทั้งพระราชทานเงินให้เป็นทุนด�ำเนินงานอีกเป็นเงิน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สองล้านบาท)ต่อมา“ศรัทธาอุตสาหกรรม”ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “ศูนย์ส่งเสริมอาชีพคนพิการ” ปัจจุบันได้เปลี่ยนชื่อเป็น “ส�ำนักส่งเสริมอาชีพและพัฒนาคนพิการ”
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 40 ๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระราชทานเงินจากทุนการกุศลสมเด็จย่า จ�ำนวน ๔,๐๐๐,๐๐๐ บาท เพื่อเป็นทุนในการก่อสร้างอาคารใหม่แทน อาคารเดิม จ�ำนวน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท และทุนการด�ำเนินงาน จ�ำนวน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท และพระราชทาน พระราชานุญาตให้อัญเชิญพระนามาภิไธยย่อ“สว”เป็นชื่ออาคารสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชด�ำเนินทรงวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันศุกร์ที่ ๒๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๔ และเป็นองค์ประธานในพิธี เปิดอาคารเมื่อวันศุกร์ที่ ๑๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๖
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 41 เมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ ได้พระราชทานพระกรุณาครั้ง ส�ำคัญยิ่งแก ่คนพิการ โดยได้พระราชทานชื่อดอกไม้ ซึ่งประดิษฐ์จากฝีมือคนพิการของศูนย์ส ่งเสริมอาชีพ และพัฒนาคนพิการว ่า “ดอกแก้วกัลยา” พร้อมทั้ง พระราชทานพระอนุญาตให้สภาสังคมสงเคราะห์แห่ง ประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ใช้ดอกแก้วกัลยา เป็นสัญลักษณ์ของคนพิการทั่วประเทศ ด้วยน�้ำพระหทัยเปี ่ยมล้นด้วยพระเมตตาห ่วงใยต ่อคนพิการอย ่างแท้จริง ทรงมีพระกระแสรับสั่งเน้นย�้ำ ต่อคณะผู้เข้าเฝ้าความว่า “ให้ไปฝึกสอนคนพิการประดิษฐ์ดอกแก้วกัลยา เขาจะได้เกิดความภาคภูมิใจว่า เขาสามารถท�ำดอกไม้สัญลักษณ์ของเขาได้ด้วยตนเอง จากนั้นสนับสนุนให้หมั่นประดิษฐ์ จนเกิดความช�ำนาญ เพื่อน�ำไปจ�ำหน่าย จะได้ใช้เป็นอาชีพเสริม เพิ่มรายได้ให้ตนเองและช่วยเหลือครอบครัวได้อีกทางหนึ่ง” สภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ โดย ประธานสภาฯ ตั้งแต่ศาสตราจารย์ ประภาศน์อวยชัย และประธานสภาฯ ทุกสมัยน้อมรับพระกรุณาธิคุณ ด้วยส�ำนึกในพระกรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น และสภาสังคม สงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ โดยคุณณัฐพัชร์อินทุภูติ ประธานสภาฯ ในขณะนั้น ได้มอบให้“ศูนย์ส่งเสริม อาชีพและพัฒนาคนพิการ” สนองพระราชประสงค์ เปิดอบรมการประดิษฐ์ดอกแก้วกัลยาเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ เพื่อไว้จ�ำหน่ายในงาน วันคนพิการประจ�ำปีและด�ำเนินการประดิษฐ์ดอกแก้ว กัลยาเพื่อจ�ำหน่าย สร้างรายได้ให้แก่คนพิการจวบจนถึง ปัจจุบัน
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 42 พระมิ่งขวัญแก้วกัลยาสุดาทิพย์ พระเสด็จครรไลลิบคืนสรวงสวรรค์ พสกซึ้งพระกรุณาสารพัน พระเกียรตินั้นจารึกไว้ในโลกา แก้วกัลยา หม่นเศร้าพลันวันวิปโยค ดอกใบโศกสุดอาลัยร่ำไห้หา สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ พระราชทานมา คนพิการไทยถ้วนหน้าซึ้งกมล เป็นสัญลักษณ์ อาชีพเสริม เพิ่มทักษะ ให้มานะ ขยัน หมั่นฝึกฝน พระดำรัส ทรงห่วงใยเตือนใจตน ถึงเศร้าล้นเพียงใดไม่ท้อแท้ หยัดกิ่งใบไสวดอกออกสะพรั่ง แก้วกัลยา พร้อมโด่งดังอย่างแน่วแน่ เทอดพระเกียรติ พระนามไว้ ไม่เชือนแช สถิตย์ไว้ในดวงแดไทยนิรันดร์ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (นางวิไลวรรณ ลายถมยา ร้อยกรอง) (จากหนังสือที่ระลึกงานวันคนพิการ ครั้งที่ ๔๔ ประจ�ำปี๒๕๕๑ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์)
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 43 ดอกไม้คือของขวัญที่ธรรมชาติมอบให้แด่โลกมนุษย์ ดอกไม้ช่วยสร้างสีสัน ความสวยงาม ความสดชื่น ให้แก่ผู้พบเห็น ดอกไม้แต่ละชนิด แต่ละสีสัน แต่ละวัฒนธรรม ยังมีความหมาย เป็นสื่อ เป็นสัญลักษณ์ที่เข้าใจร่วมกันในท้องถิ่นนั้นๆ ดอกไม้บางชนิดก็เป็นสื่อสัญลักษณ์สากล ที่เข้าใจกันทั่วโลก กำเนิดดอกไม้สัญลักษณ์ นอกจากดอกไม้จากธรรมชาติแล้ว ยังมีดอกไม้ประดิษฐ์ซึ่งประดิษฐ์จากวัสดุต ่างๆ ให้มีลักษณะรูปร ่าง คล้ายดอกไม้จริงหรือจินตนาการ มุ่งหวังให้คงความสวยงาม ไม่เหี่ยวเฉา เช่นเดียวกับดอกไม้ตามธรรมชาติดอกไม้ ประดิษฐ์บางชนิดได้ใช้เป็นดอกไม้สัญลักษณ์สื่อถึงความหมายให้คนในสังคมเข้าใจร่วมกัน ส�ำหรับประเทศไทยนั้น ดอกแก้วกัลยาเป็นดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ เช่นเดียวกับดอกมะลิเป็นดอกไม้สัญลักษณ์ของวันแม่ ซึ่งคนไทย รู้จักคุ้นเคยกันดี ดอกแก้วกัลยา ดอกไม้ฟ้าจรัสแสงแห่งพระกรุณา “ดอกไม้สัญลักษณ์ของคนพิการ” ตรัยรังสี
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 44 ย้อนรำลึกสองทศวรรษดอกแก้วกัลยา ดอกแก้วกัลยา เกิดจากการสร้างสรรค์ของ นางวิไลวรรณ ลายถมยา กรรมการ อ�ำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์ฯ ประธานคณะกรรมการส่งเสริมอาชีพและพัฒนาคน พิการ และรองประธานกองทุนดอกแก้วกัลยา ได้ให้สัมภาษณ์ไว้ความว่า “เมื่อสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้รับหนังสือจากเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยา ณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ แจ้งว่า พระองค์ได้พระราชทานนาม ดอกไม้ที่ประดิษฐ์โดยฝีมือคนพิการว่า ดอกแก้วกัลยา เมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ จากนั้น ดิฉันและคุณพนิดาชอบวณิชชา พร้อมด้วยคณะกรรมการอ�ำนวยการ สภาสังคมสงเคราะห์แห ่งประเทศไทยฯ น�ำโดยพลตรีหญิง คุณหญิงอัสนีย์ เสาวภาพ ได้รับพระราชทานวโรกาสเข้าเฝ้ากราบพระบาท สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ในวันที่ ๒๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๗ ทูลเกล้าฯ ถวายดอกแก้วกัลยาให้ ทอดพระเนตร ทรงมีรับสั่งว่า “ท�ำไมถึงท�ำด้วยกระดาษสา” ดิฉันกราบทูลไปว ่า กระดาษสาเป็นวัสดุที่มีราคาถูก ซื้อหาง ่าย ผลิตจากเปลือกของต้นสาที่มีขึ้นอยู่ทางภาคเหนือ จะเป็นการสอน ให้เห็นคุณค่าของการใช้ของไทย กระดาษสายังสามารถย้อมสีได้สวย น�ำมาประดิษฐ์เป็นกลีบดอกและใบได้ง่าย และ ดูอ่อนหวาน ประดิษฐ์ได้สวยงาม ประการที่สอง ดอกแก้วกัลยาประดิษฐ์จากกระดาษสา ไม่จ�ำเป็นต้องใช้เครื่องรีด ไฟฟ้าดอกไม้ประดิษฐ์ในท้องตลาดที่ท�ำด้วยผ้าต้องใช้เครื่องรีดไฟฟ้าซึ่งจะเป็นอันตรายต่อคนพิการเพียงแต่ใช้มือบิด ส่วนที่เป็นกลีบและใบด้วยมือก็จะปรากฏเส้นลายในตัว กระดาษสาที่ใช้นั้นเป็นสีขาวธรรมดา ดิฉันจึงย้อมสีสีชมพู สีส้ม สีเหลือง สีฟ้า แล้วน�ำทูลเกล้าฯ ถวาย ทรงเลือกสีฟ้า ซึ่งเป็นสีที่พระองค์โปรด จากเหตุผลที่ดอกแก้วกัลยามี๑๐ กลีบ ดิฉันได้กราบทูลเมื่อทรงรับสั่งถามว่า “ดอกแก้วปรกติมีห้ากลีบ เท่านั้น ท�ำไมถึงมีสิบกลีบ” กราบทูลพระองค์ท่านว่า ปรกติดอกไม้จริงจะมีพ่อพันธุ์แม่พันธุ์แต่ดอกแก้วกัลยา เป็นดอกไม้ประดิษฐ์ขึ้นจากจินตนาการ สมควรจะมีพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ด้วย จึงน�ำดอกไม้ ตระกูลแก้วสองชนิดมารวมกัน ได้แก่ดอกแก้วเจ้าจอม ดอกไม้มงคลที่สมเด็จพระนางเจ้า สุนันทากุมารีรัตน์โปรด มีสีม่วง มารวมกับดอกแก้วสีขาว จึงเป็นดอกแก้วมงคลใหม่ มีสิบกลีบ พระองค์มีรับสั่งชมเชยว่า “คิดได้อย่างไร คิดอยู่นานไหม?”
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 45
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 46 หลังจากกราบทูลรายละเอียดเกี่ยวกับดอกแก้วกัลยาเรียบร้อยแล้ว คณะกรรมการฯ ได้ทูลขอพระราชทาน พระอนุญาตให้ดอกแก้วกัลยาเป็นสัญลักษณ์ของคนพิการ พระองค์ท่านทรงอนุญาต พร้อมทั้งมีรับสั่งว่า “ในเมื่อจะให้ดอกแก้วกัลยาเป็นสัญลักษณ์ของคนพิการแล้ว ก็ควรให้เขารู้จักคุณค่าของดอกไม้นี้ ควรจะฝึกให้เขาท�ำด้วยตนเอง เขาจะได้ภาคภูมิใจว่า เขาสามารถท�ำดอกไม้สัญลักษณ์ของเขาได้ด้วยตนเอง ให้ฝึกฝนจนเขาช�ำนาญ สามารถที่จะมีรายได้เสริม หรือเป็นรายได้หลักจากดอกแก้วกัลยา เลี้ยงตัวเขาเองและครอบครัวเป็นรายได้เสริมอีกทางหนึ่งด้วย” “ดิฉันรู้สึกภูมิใจและปลื้มใจมากที่ได้ท�ำงานนี้ ในชีวิตไม่เคยคาดคิดว่า จะได้รับเกียรติบันทึกเป็นส่วน หนึ่งของประวัติชีวิตการท�ำงาน การจะท�ำดอกไม้ประดิษฐ์ส่วนใหญ่จะน�ำดอกไม้จริงมาถอดแบบ แต่นี่เป็นการ จินตนาการไม่ใช่ดอกไม้จริงคิดว่าในเมื่อเป็นดอกไม้พระราชทาน ควรน�ำวัสดุที่แปลกใหม่ไม่ซ�้ำกับดอกไม้ประดิษฐ์จาก ผ้าท�ำดอกไม้จากความรู้ที่เคยเรียนมาจึงได้น�ำกระดาษสามาใช้ ยังส�ำนึกบุญคุณผู้ที่จุดประกาย “ดอกแก้วกัลยา” และมอบหมายงานอันทรงเกียรติยิ่งให้ดิฉันรับผิดชอบเสมอมาไม่เคยลืม” สภาสังคมสังเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ได้สนองพระดำรัสสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โดยจัดให้มีการฝึกอบรมคนพิการจากหน่วยงาน และองค์กรต่างๆ ทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด ผลที่ได้รับเป็นที่น่าพึงพอใจ คนพิการมีรายได้ จากการประดิษ ดอกแก้วกัลยาอย่างต่อเนื่องสมดั่งพระประสงค์ทุกประการ
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 47 ดอกแก้วกัลยา ทรัพย์สินทางปัญญา ค�ำว่า “ทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property)” กรมทรัพย์สินทางปัญญา ให้ค�ำนิยามว่า หมายถึง ผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์คิดค้น หรือการสร้างสรรค์ของมนุษย์ซึ่งเน้นที่ผลผลิตของสติปัญญาและความช�ำนาญ โดยไม่จ�ำกัดชนิดของการสร้างสรรค์ หรือวิธีการแสดงออกในรูปแบบของสิ่งที่จับต้องได้เช่น สินค้าต่างๆ หรือใน รูปแบบของสิ่งของที่จับต้องไม่ได้เช่น บริการ แนวคิดในการด�ำเนินธุรกิจ กรรมวิธีการผลิตในอุตสาหกรรม เป็นต้น ทรัพย์สินทางปัญญา แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท ได้แก่ ลิขสิทธิ์ (Copyright) ประเภทของงานอันมีลิขสิทธิ์ ที่กฎหมายก�ำหนดไว้เช่น วรรณกรรม นาฏกรรม ศิลปกรรม ดนตรีกรรม เป็นต้น และทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property)แบ่งออกเป็นหลายประเภท เช่น สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้าความลับทางการค้า เป็นต้น ดอกแก้วกัลยาได้จดลิขสิทธิ์ ทะเบียนสิทธิบัตร และเครื่องหมายการค้า ไว้กับกรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อ ป้องกันการลอกเลียนแบบ จ�ำนวน ๕ รายการ ดังนี้ ๑. จดลิขสิทธิ์ ๒ ฉบับ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯได้มอบหมายให้นายวิชัยจรรยาทิพย์สกุล ที่ปรึกษาคณะท�ำงานโครงการ “ดอกแก้วกัลยา” ในคณะกรรมการพัฒนาคนพิการ เป็นผู้ด�ำเนินการยื่นจดทะเบียนลิขสิทธิ์ ◎ การแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ ค�ำขอเลขที่ ๐๙๐๔๕๙ ยื่นในนาม สมเด็จพระเจ้า พี่น าง เ ธ อ เ จ้ าฟ้ า กั ล ย าณิ วัฒน า ก รมหล วงน ร า ธิ ว าส ร าชนค รินท ร ์ ประเภทงาน ศิลปกรรม ลักษณะงาน จิตรกรรม ชื่อผลงาน ดอกแก้วกัลยา เมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๔๗ คุณหญิงดรุณีพูลทรัพย์เลขานุการในพระองค์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ได้มีหนังสือลงวันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๔๘ ในเรื่องลิขสิทธิ์“ดอกแก้วกัลยา” นั้น ทรงขอมอบให้คณะกรรมการพัฒนาคนพิการ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯเป็นเจ้าของ ลิขสิทธิ์
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 48 ◎การแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ ค�ำขอเลขที่ ๐๙๐๔๖๐ ยื่นในนาม ศูนย์ส ่งเสริมอาชีพและพัฒนาคนพิการ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ ประเภทงาน ศิลปกรรม ลักษณะงาน ศิลปประยุกต์ ชื่อผลงาน ดอกไม้ประดิษฐ์(ดอกแก้วกัลยา) เมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๔๗ ๒. การจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ ๑ ฉบับ การจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบ ยื่นในนามผู้ออกแบบผลิตภัณฑ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยา ณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ชื่อที่แสดงถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ดอกไม้ประดิษฐ์ค�ำขอเลขที่ ๐๙๕๙๕๙ วันขอรับสิทธิบัตร วันที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๔๗ ๓. การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ๒ ฉบับ การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าดอกแก้วกัลยาในนามสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯจ�ำนวน ๒ ค�ำขอ เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม ๒๕๔๗ ได้แก่ค�ำขอเลขที่ ๕๗๖๐๖๙ และค�ำขอเลขที่ ๕๗๖๐๗๐
คณะกรรมการกองทุนดอกแก้วกัลยา สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 49
๒ ทศวรรษ ดอกแก้วกัลยา 50 รอยแห่งพระเมตตายังจารึก จิตสำนึกประชาไทยได้รู้เห็น พระก่อเกื้อประทานทุกย่านเย็น ที่ยากเข็ญทุกข์ร้อนก็ผ่อนคลาย แม้เวลาจะผันผ่านกาลสมัย น้ำพระทัยพระพี่นางมิห่างหาย พระอุปถัมภ์ทรงบำเพ็ญไม่เว้นวาย ยังสืบสายศรัทธาพระการุญ มูลนิธิหลากหลายได้ขับเคลื่อน คอยย้ำเตือนว่าพระองค์ทรงนำหนุน การสังคมโอบเอื้อ ธ เจือจุน เหมือนรอยบุญโบกฟ้าแม้ลาไกล ปกแผ่ ให้ร่มเย็นเป็นสุขศานต์ ทุกโครงการก่อกุศลผลยิ่งใหญ่ เมตตาธรรมนำชีวิตปลอบจิตใจ ส่งผลให้สังคมสุขสมนิรันดร์ รอยพระสรวลประทับจิตทุกทิศที่ ประชาชีสร่างทุกข์เป็นสุขสันต์ ภาพพระองค์ทรงงานทุกวารวัน ตราตรึงมั่นแนบแน่นแผ่นดินไทย สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (จากหนังสือที่ระลึกงานวันคนพิการ ครั้งที่ ๔๖ ประจ�ำปี๒๕๕๓ สภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์)