Raport Tramwajowy, wydanie 3/2022

#3_2022

Wydawnictwo WYDAWNICTWO POLSKIEJ IZBY PRODUCENTÓW URZĄDZEŃ i USŁUG NA RZECZ KOLEI
pod patronatem
ISSN 2081-383X

BOZANKAYA BIJE PESA TRAM EU MZK W CIENIU
REKORD ŚWIATA – PROJEKT WARTY ENERGETYCZNEGO
ZACHODU KRYZYSU
» STR. 10-11
» STR. 18 » STR. 56-57

CZYTAJ BEZPIECZNIE
Zastosowano lakier
antybakteryjny!



RAPORT TRAMWAJOWY REDAKCJA 3

WYDAWCA Jesteśmy członkiem
Izby Wydawców Prasy
Polska Izba Producentów
Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei Adam Musiał
85-065 Bydgoszcz
ul. Jana Karola Chodkiewicza 17 Redaktor Naczelny
www.izbakolei.pl
[email protected]

ZASTĘPCA REDAKTORA Szanowni Państwo Rozwiązania warte Zachodu widać
Radosław Karwicki – Drodzy Czytelnicy. także u polskich producentów taboru szy-
508 501 069 nowego. Dyrektor Sprzedaży LRV PESA
[email protected] Jak powinna wyglądać przestrzeń Bydgoszcz, Marcin Grzyb, zdradził nam
publiczna na miarę naszych czasów? Czy szczegóły pracy nad nową platformą tram-
DZIENNIKARZ obecne tramwaje i przystanki miejskie speł- wajów TramEU.
Michał Ciechowski niają oczekiwania społeczeństwa? Włoski
795 022 754 projektant Andrea Ponti (Ponti Design Stu- Inwestycje, zmiany i innowacyjne
[email protected] dio) przedstawił projekt autonomicznego rozwiązania na co dzień widzimy także u pol-
piętrowego tramwaju Island – pojazdu de- skich przewoźników miejskich. Zaglądamy
MARKETING I PR dykowanego zdystansowanemu społeczeń- więc na budowy zajezdni tramwajowych
Edyta Studzińska stwu post-covidowemu. Zastosowane w nim i nowych torowisk. Dopytujemy o pomysł
500 474 832 rozwiązania mają zachęcić mieszkańców utworzenia linii tramwajowej w Rzeszowie,
[email protected] Hongkongu do podróży transportem zbio- a także prezentujemy postawy godne na-
rowym, z zachowaniem wszelkich zasad śladowania. Prezydent Krakowa wyróżnił
EKSPERT POLSKIEJ IZBY bezpieczeństwa. Andrea Ponti sugeruje po- pod koniec września pracowników MPK,
PRODUCENTÓW URZĄDZEŃ nowne spojrzenie na przestrzeń publiczną – którzy w trakcie wykonywania czynności
I USŁUG NA RZECZ KOLEI w tym na tramwaje oraz przystanki - i próbę służbowych nieśli pomoc potrzebującym.
dr inż. Piotr Bojar jej aranżacji na nowo.
Dotykamy także tematów trudnych.
SKŁAD I DRUK: Nowości i innowacje w transpo- W MPK Gorzów Wielkopolski pytamy o su-
RUBYCON rcie publicznym zauważyć mogliśmy także gestię wstrzymania kursowania tramwajów
85-224 Bydgoszcz w trakcie międzynarodowych targów tech- z uwagi na kryzys energetyczny. W Bydgosz-
ul. Św. Trójcy 2 niki kolejowej InnoTrans w Berlinie. Byliśmy czy zaś sprawdzamy powody cięć w komu-
www.rubycon.pl świadkami premier nowych tramwajów pre- nikacji miejskiej i wyłączenia z rozkładu
zentowanych m.in. przez turecką Bozankayę części połączeń.
Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i tekstów i czeską Skodę. O szczegóły tych projektów
sponsorowanych i nie zwraca materiałów nie zamó- zapytaliśmy Aytunça Günay’a, Prezesa Za- W tym wydaniu „Raportu Tramwa-
wionych. Zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji rządu i Dyrektora Generalnego Bozankaya, jowego” nie brakuje także historii miłosnej!
tekstów oraz zmiany ich tytułów. a także Didiera Pflegera, Dyrektora Gene- Jakiej? O tym musicie Państwo przeczytać
ralnego Grupy Škoda. sami.

Zapraszam do lektury.

Szukaj na gieldakolejowa.pl

4 SPIS TREŚCI RAPORT TRAMWAJOWY

50 18

Tramwajem TramEU
po trawiastym dywanie – projekt warty Zachodu

Tramwaj jest 3 Strona redakcyjna 40 Modernizacja trasy PST wchodzi
dla mieszkańców 6 News w nowy etap
8 ISLAND - tramwaj inspirowany
Tampere czymś 42 Budowa nowej linii w Sosnowcu
więcej niż środkiem miastem na finiszu
transportu publicznego. 10 Bozankaya bije rekord świata
Jest postrzegany jako 12 Tureckie tramwaje dla Rumunii 44 150 lat tramwajów w Dreźnie
14 Milion pasażerów w miesiąc 46 Tłumy w gliwickiej zajezdni
ogromna korzyść 15 Tampere stawia na tramwaj
dla miasta 16 Motorniczy oceni mundur tramwajowej
17 Dwa lata tramwaju w Cuenca 49 ZTM zmienia cennik
Pekka Sirviö 18 TramEU – projekt warty 50 Tramwajem po trawiastym dywanie
52 Na placu budowy zajezdni
CEO of Tampere Tramway Ltd Zachodu
20 Kolory transportu miejskiego Chocianowice
15_Strona 22 Premiera ForCity Smart 36T 53 Rzeszów z szansą na tramwaj?
54 Infrastruktura torowo-sieciowa
w Berlinie
24 Stawiamy na rozwój transportu bez tajemnic
55 Na szczęśliwym torze
publicznego 56 MZK w cieniu energetycznego
28 Powrót po latach
kryzysu
29 Elbląg podniesie ceny biletów 58 Bydgoszcz: cięcia stały się faktem

30 Tramwajarze zazielenią stolicę 22

31 Zmiany w ŚKUP 54

32 Tramwajem do Wilanowa

34 Kto przebuduje torowisko?

35 Ty śpisz, oni pracują

36 Sztuczna inteligencja zwiększy
bezpieczeństwo?

37 Nowoczesne rozwiązania
od GMV na TransExpo

38 Odwaga nagrodzona

39 Drzwi zajezdni otwarte



6 NEWS RAPORT TRAMWAJOWY

Praga wspiera Ukrainę Nowy dom
tramwajów

MPK Wrocław rozbuduje Zajezd-
nię Tramwajową Borek. Obiekt przy ul. Po-
wstańców Śląskich pomieści docelowo aż
130 pojazdów. Prace budowlane potrwają
14 miesięcy. Ich koszt to 42,5 mln zł.

Dwadzieścia wycofanych z eksplo- załadowane zostały na ciężarówkę. Dostawa
atacji tramwajów praskich trafi do Charko- trwała dwa dni. Praski przewoźnik przekazuje
wa. Pojazdy, które pierwotnie przeznaczone swoim ukraińskim kolegom pięć tramwajów
były do złomowania, będą wspierać transport T3SUCS, 15 tramwajów T6A5, których eks-
w ukraińskim mieście. Zostało ono zniszczo- ploatacja zakończyła się w czerwcu ubiegłe-
ne w wyniku rosyjskiego ataku. Pierwszy go roku, a także jeden autobus Karosa B951
transport liczył cztery tramwaje. Pojazdy i jeden przegubowy Irisbus Citelis 18M. 

Podium w plebiscycie najlepszych - Rozpoczynająca się inwestycja to
konsekwencja decyzji, która zapadła dwa
MZK w Toruniu ponownie znalazł niewiele osób spoza branży wie, jak wielki lata temu: rezygnacji z budowy nowej, dużej
się na podium Ogólnopolskiego Rankingu wysiłek firmy wkładają w swoją codzienną zajezdni na Złotnikach. Tramwaje, które
Najlepszych Przedsiębiorstw Komunika- pracę, utrzymanie wysokiej sprawności zamówiliśmy i właśnie do nas docierają,
cji Miejskiej. W tegorocznym plebiscycie technicznej taboru i gotowości obsługiwa- tutaj znajdą swój nowy dom – mówił wi-
spółka zajęła 3. miejsce. Doceniony został nia pasażerów niezależnie od pory roku – ceprezydent Jakub Mazur podczas roz-
także węzeł przesiadkowy w al. Jana Pawła piszą organizatorzy. poczęcia prac budowlanych na Zajezdni
II, który zdobył nagrodę Medal Europejski. Tramwajowej Borek. - Zakup nowego tabo-
W październiku, w Pałacu Staszi- ru musi znaleźć odzwierciedlenie w bazie,
Ranking Najlepszych Przedsię- ca w Warszawie, odbyła się doroczna gala w której będziemy mogli przechowywać,
biorstw Komunikacji Miejskiej organizo- wręczenia Medali Europejskich, gdzie MZK remontować, utrzymywać nowe tramwaje,
wany jest przez magazyn biznesowy Strefa odebrał nagrodę za budowę zintegrowane- które mają służyć mieszkańcom Wrocławia. 
Gospodarki. Ma on na celu pokazanie czo- go węzła przesiadkowego na al. św. Jana Prezydent jest zadowolony, że kontrakt
łowych przedstawicieli tak newralgicznych Pawła II. To kolejny Medal Europejski dla na przebudowę wygrała wrocławska
i ważnych w funkcjonowaniu lokalnych spo- MZK. W 2021 r. spółka otrzymała nagro- firma. Zrealizuje go Zakład Sieci i Zasila-
łeczności firm, jakimi są przedsiębiorstwa dę za uruchomienie samoobsługowej sta- nia, który z MPK Wrocław współpracuje
obsługujące transport publiczny. - Niestety cji paliw na terenie zajezdni autobusowej. często i efektywnie.

Rozbudowa Zajezdni Tramwajo-
wej Borek zakłada poszerzenie istniejącej
infrastruktury, m.in. powstanie kilometra
nowych torów wraz z 26 rozjazdami i zwrot-
nicami, modernizację obecnego torowiska,
a także stworzenie nowych przyłączy za-
silających zajezdnię w media (prąd, woda,
ciepło, kanalizacja).

Jest także opcja budowy nowej
hali obsługi codziennej tramwajów, gdzie
powstaną cztery stanowiska, hali ma-
gazynowej, nowego budynku dla pra-
cowników biurowych oraz nowych wiat
– magazynowej, rowerowej oraz tej na wózki
tramwajowe.

RAPORT TRAMWAJOWY NEWS 7

Tramwaj Sarajewo zbuduje
z wyprzedzeniem linię tramwajową

Modertrans Poznań dostarczył trójczłonowy, oparty na czterech wózkach Rząd Federacji Bośni i Hercego-
do MPK Wrocław 25. tramwaj Gamma trakcyjnych, o długości blisko 32 metrów. winy zatwierdził plan pożyczki w wyso-
LF 07 AC. Tym samym poznański pro- kości 25 mln euro z Europejskiego Banku
ducent sfinalizował umowę podpisaną Do tej pory poznański producent do- Odbudowy i Rozwoju (EBOR) na budowę
z przewoźnikiem we wrześniu 2020 r. To starczył do Wrocławia 62 tramwaje z serii linii tramwajowej o długości 13 km i przy-
wielki sukces – czas dostawy ostatniego Moderus Beta. Zmodernizował także 26 stanków w Sarajewie. Środki te pozwolą
pojazdu wyznaczony był bowiem na maj Protramów 205 WrAs. przeprowadzić prace torowe w zachod-
przyszłego roku. nich przedmieściach stolicy i zbudować 20
przystanków tramwajowych.
Wrocławski przewoźnik miejski sko-
rzystał z prawa opcji i zamówił kolejnych Maksymalny okres spłaty kredytu
21 nowoczesnych tramwajów. Ten kontrakt to 15 lat, karencja zaś wynosi 3 lata. Inwe-
sfinalizowany ma zostać do lipca 2024 r. stycję zrealizuje konsorcjum, składające się
z tureckich firm inżynieryjnych: Yapi Mer-
Zaproponowany przez Modertrans kezi Insaat ve Sanayi i Yapiray Demiryolu
Poznań pojazd, to tramwaj z rodziny Mo- Insaat Sistemleri Sanayi ve Ticaret
derus Gamma – w pełni niskopodłogowy,

Piasek do piasecznic tramwajowych

Sezon jesienno-zimowy stawia ko- Spadające liście, zalegający śnieg Mohsa, umożliwia prawidłowe przygo-
lejne wyzwania przed zarządcami infra- lub wilgotne szyny stanowią istotne zagro- towanie taboru szynowego do sezonu
struktury torowej w zakresie utrzymania żenie poślizgu dla pojazdów szynowych. jesienno-zimowego.
bezpiecznej drogi hamowania tramwaju Na znaczeniu zyskują piasecznice, które
lub pojazdu kolejowego. Jedną z możliwo- sypiąc specjalnie przygotowany piasek, MARIUSZ KASPROWICZ
ści minimalizacji zagrożeń, które wynikają redukują poślizgi i minimalizują ryzyko Product Manager
z trudnych warunków atmosferycznych, jest wypadków. Certyfikowany piasek ofero-
piasek z wysoką zawartością krzemionki do wany przez MMR Group TransComfort, Technical Consultant
piasecznic tramwajowych i kolejowych, ofe- o różnych ziarnistościach (0,4-0,8 mm; +48 661 407 523
rowany przez MMR Group TransComfort. 0,8-1,6 mm) i twardości powyżej 6 w skali
[email protected]

8 RAPORT TRAMWAJOWY

ISLAND - tramwaj

inspirowany miastem

Ponti Design Studio zaprezentowało autorski projekt ludzi stał się wyzwaniem projektowym i cen-
autonomicznego, piętrowego tramwaju ISLAND. tralnym punktem nowej koncepcji.
– Chciałem pokazać przyszłość transportu miejskiego
w Hongkongu w zdystansowanym społeczeństwie Pomysł na zaprojektowanie tramwaju
post-covidowym – mówi włoski projektant Andrea Ponti. nie jest dziełem przypadku. Tramwaje, które
w Hongkongu jeżdżą od 115 lat, są jedną
Pandemia koronawirusa zdystansowa- pasażerowie łatwiej zachowają dystans spo- z wizytówek miasta. Nazwa Island nawiązuje
ła społeczeństwo, na zawsze zmieniła także łeczny i ponownie wybiorą transport zbiorowy. do innowacyjnego projektu wnętrza, w któ-
komunikację publiczną. Po 2020 r. coraz czę- Tak powstała innowacyjna koncepcja tram- rym centralną część zajmują okrągłe ławki.
ściej w podróż wybieramy się samochodem, waju ISLAND – odpowiadająca potrzebom Ułatwiają one zachować dystans społeczny
rezygnując z tramwaju, autobusu, pociągu mieszkańców Hongkongu. – pasażerowie siedzą bowiem zwróceni na
czy metra. Ponti Design Studio postanowiło zewnątrz pojazdu.
stworzyć projekt pojazdu miejskiego, w którym Pojęcie dystansu społecznego, który
ogranicza swobodę poruszania się i interakcji - Wygląd zewnętrzny inspirowany
jest miejskim krajobrazem Hongkongu, który
charakteryzuje się rozległymi powierzchniami
szkła i zaokrąglonymi budynkami narożnymi
– opisuje Andrea Ponti. - Przez zaokrąglone

RAPORT TRAMWAJOWY 9

okna i kopulasty dach w ciągu dnia wpada do design, grafitowe czarne ściany, miękkie okrągłe sprawniejszy przepływ ludzi, a także szyb-
wnętrza naturalne światło. Duże szyby za- siedzenia, drewniane podłogi oraz wykończe- ką wentylację.
pewniają także niesamowite widoki w trakcie nie nadają wnętrzu ciepła i spójności ze środo-
podróży nocnej. wiskiem. Ciemna paleta kolorów podkreśla Zgodnie z koncepcją płatności za po-
zaś piękno miejskiego krajobrazu Hongkongu. dróż dokonywane są zbliżeniowo przed wej-
Według projektu, tramwaj jest w pełni ściem do pojazdu - za pośrednictwem systemu
autonomiczny. Rozwiązanie to pozwala zopty- Projektowi piętrowego tramwaju kart Octopus.
malizować przestrzeń wewnętrzną. Pojazd towarzyszy także nowoczesny przystanek
posiada również wysuwany pantograf do o prostej konstrukcji. Otwierane z obu stron Tramwaj Island przedstawia szeroką
ładowania na przystankach tramwajowych. drzwi pojazdu umożliwiają gamę możliwości projektowych – od komfortu
Dzięki temu operator może zrezygnować pasażerów do wpływu na estetykę krajobrazu
z sieci trakcyjnej w mieście. miejskiego. Reprezentuje myślenie przyszło-
ściowe – ducha Hongkongu i wprowadza nową
- Stylistyka wnętrza kontrastuje z wy- koncepcję transportu publicznego w mieście.
glądem zewnętrznym – zaznaczył włoski projek-
tant. - Minimalistyczny - Nie powinniśmy się dzielić i oddalać
od siebie – podsumowuje Andrea Ponti. –
Zamiast tego powinniśmy spojrzeć na naszą
przestrzeń publiczną, przeanalizować jej moż-
liwości i zaprojektować na nowo. Stwórzmy
przestrzeń na miarę naszych czasów.

Michał Ciechowski

Matreiały: Ponti Design Studio Sp.

10 RAPORT TRAMWAJOWY

BOZANKAYA
bije rekord świata

O nowych tramwajach dla Timisoary, 30-leciu na tureckim rynku AYTUNÇ
i planach na rozwój przedsiębiorstwa opowiada nam Aytunç GÜNAY
Günay, Prezes Zarządu i Dyrektor Generalny Bozankaya.
Prezes Zarządu
We wrześniu, na targach Tramwaj ten jest idealnym rozwiąza- i Dyrektor Generalny
InnoTrans w Berlinie, niem dla wielu miast, w których występują
Bozankaya zaprezentowała trudne warunki atmosferyczne. Co ważne, Bozankaya
tramwaj dla Timisoary. Co to za nie zanieczyszcza on powietrza. Specjalna
pojazd i czym się wyróżnia? konstrukcja wózka minimalizuje zaś wibra- Wierzymy, że zielony
Wielokrotnie nagradzany tramwaj cje oraz hałas. Łatwość dostępu zapewnia transport to przyszłość.
Bozankaya, dostarczony w ostatnich miesią- niska podłoga, komfort -przestronne i jasne Wkrótce społeczeństwo
cach do Timisoary, jest pionierem w branży wnętrze. Dzięki zwiększonej efektywności będzie bardziej świadome
dzięki dużej pojemności pasażerskiej, ni- energetycznej jest o ok. 2,5 tony lżejszy od spraw związanych z ochroną
skiemu zużyciu energii, zerowej emisji, no- podobnych pojazdów tej klasy. środowiska
woczesnej, a także modułowej konstrukcji.
Ponadto, przy budowie zastosowaliśmy in- Tramwaje Bozankaya, które niedaw-
nowacyjną technologię, zapewniającą jazdę no włączone zostały do sieci transportu pu-
bez sieci trakcyjnej. Właśnie to sprawiło, że blicznego w Timisoarze, są bardzo cenione
Bozankaya zdobyła nagrodę ERCI (European przez mieszkańców. Pasażerowie podkre-
Railway Clusters Initiative) w kategorii „Best ślają, że jakość podróży po mieście znacznie
Large Enterprise”. Koncepcja baterii opartej wzrosła. Co cieszy, nasz pojazd wzbudził duże
na chemii litowo-jonowej, w normalnych wa- zainteresowanie na berlińskim In-
runkach eksploatacji umożliwia jazdę na noTransie, największych na
świecie targach technolo-
dystansie prawie 70 km bez sieci gii i infrastruktury
trakcyjnej. Osiągnięcie takiego kolejowej.
zasięgu jest rekordem świata.

RAPORT TRAMWAJOWY 11

Jak wygląda realizacja W 2023 roku Bozankaya będzie walczyć z kryzysem klimatycznym, zaczyna-
projektu dla Rumunii? obchodzić 30-lecie istnienia jąc od własnych wyborów. Przede wszystkim
Podjęliśmy współpracę przy projekcie na rynku tureckim. Jak firma chcemy dać społeczeństwu bezpieczne i eko-
poprawy transportu w Timisoarze, wspiera- zmieniła się w ciągu tych trzech logiczne pojazdy, dzięki którym świadomie
nego przez fundusze Unii Europejskiej, dzięki dekad? będą mogli zrezygnować z podróży samocho-
spełnieniu wszystkich warunków przedsta- Bozankaya została założona w 1989 dem. Już teraz produkujemy zaawansowane
wionych w specyfikacji przetargowej otwartej roku jako firma badawczo-rozwojowa w Niem- technologicznie, przyjazne dla środowiska
przez gminę Timisoara w 2019 roku. Podpisa- czech. Do Turcji wkroczyła w 2003 r. Dziś jest pojazdy nowej generacji o zerowej emisji
liśmy kontrakt, w ramach którego do 2023 r. znacznie silniejszą marką, opierając swoje inwe- spalin. Dzięki naszym badaniom możemy
dostarczymy łącznie 23 tramwaje. Aktualnie stycje na wiedzy zdobywanej przez lata dzięki opracować i wdrożyć innowacyjne techno-
do Timisoary trafiło już 13 pojazdów. Wraz działalności badawczo-rozwojowej. Na począt- logie, które sprawiają, że transport publiczny
z dostawą pierwszego zestawu tramwajów ku zatrudnialiśmy 20 pracowników, obecnie – jest dostępniejszy, bardziej ekologiczny, bez-
Bozankaya, miasto zaczęło dostosowywać ponad 1200 w centrum produkcyjnym, w tym pieczniejszy, a przede wszystkim niezawodny.
się do europejskich standardów transpor- prawie 200 inżynierów z działu badań i rozwoju.
towych, zarówno pod względem niskiej emi- Bozankaya projektuje i produkuje elek- Obecnie prowadzimy osiem projek-
sji, jak i komfortu oferowanego pasażerom tryczne autobusy, a także lekkie pojazdy szy- tów badawczo-rozwojowych, które kon-
w trakcie przejazdu. nowe, takie jak metro i tramwaj. Nasz zakład centrują się na autonomicznych pojazdach
powstał w Ankarze, na powierzchni 100 tys. publicznych, integracji elektrycznych auto-
Jakie kontrakty obecnie mkw. Jest jednym z największych zakładów busów i trolejbusów z istniejącą siecią trans-
realizujecie? Gdzie można produkcyjnych w swojej branży w Europie. portu publicznego oraz rozwoju ładowarek
spotkać tramwaje Bozankaya? Od lat zdobywamy wiele prestiżowych nowej generacji dla pojazdów elektrycznych
Nasze autobusy elektryczne, tramwa- nagród i wyróżnień. W 2021 r. otrzymaliśmy i systemów kolejowych. Nasze tramwaje bu-
je i metro spotkać można w wielu częściach wspomnianą już nagrodę ERCI. Firma Frost & dowane są z wykorzystaniem najnowszych
świata. Realizujemy projekty dla Turcji, Ru- Sullivan w 2015 r. uznała Bozankaya za Firmę technologii, stawiając na pierwszym miejscu
munii, Tajlandii, Francji i Niemiec. Oczywiście Roku 2015, wręczając nagrodę European Frost bezpieczeństwo i komfort pasażerów. Chce-
dążymy do rozszerzenia naszej obecności na & Sullivan Company of the Year Award. Tytuł my odnaleźć się we wszystkich ekologicznych
świecie i nawiązania współpracy biznesowej ten przyznano nam za prace nad niezaspoko- i zaawansowanych technologicznie projektach
z wieloma innymi krajami – w zależności od jonymi potrzebami zarówno w sektorze trans- transportowych. Przede wszystkim zaś chce-
unikalnych potrzeb. portu szynowego, jak i drogowego. my dać pasażerom komfort, jakiego jeszcze
Nasze autobusy elektryczne są rów- w transporcie publicznym nie zaznali.
nież używane w Europie, w tym w 13 mia- Jakie są wasze plany
stach w Niemczech. Metro Bangkok Green na przyszłość? Nad czym Rozmawiał Michał Ciechowski
Line, które wyprodukowaliśmy w konsorcjum pracujecie?
z Siemensem w zakładach produkcyjnych Wierzymy, że zielony transport to Zdjęcia: Bozankaya
w Turcji, przewozi codziennie ponad 1 mi- przyszłość. Wkrótce społeczeństwo będzie
lion pasażerów. Wyprodukowaliśmy rów- bardziej świadome spraw związanych z ochro-
nież pierwszy autonomiczny pojazd metra ną środowiska. Będą nie tylko stosować się
dla Turcji. do rządowych działań i przepisów, ale także

12 RAPORT TRAMWAJOWY

Tureckie tramwaje
dla Rumunii

Turecka firma Bozankaya zaprezentowała na targach InnoTrans w Berlinie tramwaj
dla Rumunii. W ramach kontraktu do kraju trafić ma 16 pojazdów. Umowa zawiera prawo opcji
na kolejne 23 sztuki.

Bozankaya to pierwszy eksporter
pojazdów szynowych w Turcji. Zakład w Sin-
can pod Ankarą zbuduje 16 pojazdów dla
rumuńskiego miasta Timișoara. Oferta obej-
muje również opcję dodatkową na kolejne 23
sztuki. Tramwaje są przystosowane do zasi-
lania 600 V DC, a ich maksymalna prędkość
wynosi 80 km/h.

ZAPREZENTOWANY
W BERLINIE POJAZD
LICZY 29,9 M DŁUGOŚCI
I 2,4 M SZEROKOŚCI

Zaprezentowany w Berlinie pojazd podwójne drzwi. Jak informuje Bozankaya, jego odebranie. Do użytku trafił w połowie
liczy 29,9 m długości i 2,4 m szerokości. Ni- maksymalna prędkość przejazdu to 80 km/h. bieżącego roku.
skopodłogowy tramwaj waży 38 ton i jest Moc silników to 4x95 kW. Producent w poje-
przystosowany do torowiska o rozstawie dzie przewidział trzy wózki, z czego skrajne Koszt produkcji, w ramach kontraktu
szyn 1435 mm. napędowe. podstawowego, to 232,4 mln lei (222,6 mln
zł – red.). W cenę tę nie wchodzą jednak dwa
BATERIE, UMOŻLIWIAJĄ Co wyróżnia ten tramwaj od innych? pojazdy, które Timisoara zdecydowała się
JAZDĘ AUTONOMICZNĄ Baterie, umożliwiające jazdę autonomiczną dokupić we wrześniu 2022 r. Wartość kon-
NA DYSTANSIE 70 KM na dystansie 70 km. Jak mówi Aytunç Günay, traktu podstawowego wzrośnie więc o 19
TO REKORD NA SKALĘ Prezes Zarządu Bozankaya, to rekord na skalę mln lei (18,2 mln zł).
ŚWIATOWĄ światową.
RT
Docelowo na jego podkład wejdzie Dzięki temu pojazdy nie zatrzymają
jednorazowo 200 pasażerów. Producent za- się nagle w chwili awarii linii energetycz-
pewnił 48 miejsc siedzących oraz strefę na nych. Pozwoli to także usunąć sieć trakcyj-
wózki. Do tramwaju wejdziemy przez cztery ną w regionach historycznych, zapewniając
nieprzerwany naziemny transport szynowy.

Pierwszy tramwaj trafił do Rumunii
w czerwcu 2021 roku, a w grudniu nastąpiło

RAPORT TRAMWAJOWY 13

14 RAPORT TRAMWAJOWY

Milion pasażerów w miesiąc

Tramwaje kursujące od ponad roku w fińskim mieście Tampere Tramway Ltd. – Ponadto chcemy poznać opinię
cieszą się coraz większym zainteresowaniem mieszkańców. dot. bezpieczeństwa podróży, stylu jazdy mo-
Widać to między innymi po znacznym wzroście frekwencji. torniczych i przestrzegania rozkładów jazdy.
Po raz pierwszy, w ciągu jednego miesiąca, z przejazdów Po raz kolejny średnia satysfakcja klientów
tramwajami skorzystało ponad milion pasażerów. we wrześniu osiągnęła znakomity poziom - to
4,64/5. Zależy nam, by pasażerowie byli zado-
Rekordowym miesiącem dla komuni- Jak informują przedstawiciele prze- woleni nie tylko z przejazdu, ale ze wszystkich
kacji tramwajowej w Tampere był wrzesień. woźnika, liczba pasażerów stale rośnie także miejsc i działań związanych z transportem
Wówczas na pokład wsiadło 1 134 479 pa- w weekendy. publicznym w mieście.
sażerów. Jak wynika ze statystyk zaprezen-
towanych przez przewoźnika, przez 19 dni - W tej chwili w soboty tramwaj wy- Decyzję o budowie sieci tramwajo-
w miesiącu liczba podróżnych przekraczała biera średnio 30 tys. podróżnych, w niedzie- wej w Tampere podjęto w listopadzie 2016 r.
40 tys. Rekordowy okazał się 30 września, lę – 20 tys. – czytamy w komunikacie. – Na Pierwsze pojazdy wyjechały na linię 9 sierp-
kiedy do tramwaju wsiadło łącznie 46 759 początku roku 2022 liczby te wynosiły od- nia 2021 r. Trasę. Liczącą 14 km, obsługują
osób. powiednio 20 tys. oraz 12 tys. pojazdy dostarczone przez Škodę Transtech.

Wysoką frekwencję w tramwajach Zarząd Transportu Regionalnego Tam- Dwukierunkowy tramwaj ForCity
w Tampere widać od kilku tygodni. Równie pere (Nysse) stale monitoruje satysfakcję Smart Artic Tampere ma 37,3 m długości,
zadowalający był sierpień. Wówczas do po- swoich pasażerów. Na obu liniach tramwa- 2,65 m szerokości, jest całkowicie niskopod-
jazdów szynowych wsiadło 980 tys. osób. jowych co miesiąc prowadzona jest ankieta łogowy i może pomieścić do 360 pasażerów.
Najwyższa jednodniowa liczba pasażerów zadowolenia klienta.
w miesiącu wyniosła 42 576. W cztery różne Obecnie trwa II etap budowy sieci tram-
dni miesiaca na pokład składów wsia- - W ankiecie tej prosimy pasażerów wajowej między miejscowościami Pyynikintori
dło więcej niż 40 tys. osób. o wyrażenie opinii na temat czystości wagonów i Lentävänniemi. Przedłużenie oddane zostanie
i przystanków tramwajowych - mówi Pekka do użytku w dwóch etapach – część w 2023 r. (do
Santalahti) oraz w 2024 r. (do Lentävänniemi).
Sirviö, dyrektor generalny Tampere
MC

Zdjęcia: Tampereen Ratikka

RAPORT TRAMWAJOWY 15

Tampere stawia na tramwaj

„Tramwaj jest dla mieszkańców Tampere czymś więcej niż Tramwaje te mają 37,2 m długości,
środkiem transportu publicznego”. O jego znaczeniu dla są dwukierunkowe i składają się z trzech
Finlandczyków, podsumowaniu rocznego funkcjonowanie sekcji. Średnia prędkość na trasie wynosi
i rozbudowie linii mówi nam Pekka Sirviö, CEO of Tampere 19-22 km/h. Maksymalna prędkość eksplo-
Tramway Ltd. atacyjna to 70 km/h.

W sierpniu minął rok odkąd Ile przejazdów wykonały Składy mieszczą maksymalnie 264
uruchomiona została linia tramwaje w ciągu roku? pasażerów, w tym 64 na miejscach siedzących
tramwajowa w Tampere. Jak Podsumowując miniony rok warto stałych i 40 składanych. Na pokładzie zmie-
inwestycja została odebrana spojrzeć na liczbę wykonanych przejazdów ści się 12 wózków dziecięcych lub 6 wózków
przez mieszkańców? – było ich 175 182. Odwołaliśmy tylko 1537 inwalidzkich. Ponadto, dwa miejsca zostały
W pierwszym roku od uruchomienia połączeń. Co więcej, około 95 proc. z nich to zarezerwowane dla psów przewodników.
z tramwaju skorzystało 10 milionów podróż- odwołanie częściowe, co oznacza, że część
nych. Wynik ten był zgodny z naszymi ocze- trasy była obsługiwana. Jak finansowana jest
kiwaniami. Procent niezawodności pojazdów Do pracy na stanowisku motorni- rozbudowa linii?
w ostatnich 12 miesiącach wyniósł 99,12 czego i kontrolera ruchu przystąpiło łącz- Rozbudowa linii tramwajowej finan-
proc. Odnotowaliśmy także wysoki odsetek nie 80 osób. sowana jest z kredytu zaciągniętego przez
zadowolonych pasażerów. Średnia satysfakcja Tampere Tramway Ltd. Pożyczki pochodzą
mieszkańców korzystających z tramwaju to Budowa linii tramwajowej od UIB oraz Municipality Finance Plc. Zna-
4,1/5. W przygotowanej ankiecie pytaliśmy w Tampere rozpoczęła się pięć czące jest wsparcie w wysokości 30 proc.
o opinię na temat czystości pojazdów i przy- lat temu. Jednak prace nad dla inwestycji miejskich, które gwarantuje
stanków, bezpieczeństwa podróży, stylu jazdy rozwojem sieci tramwajowej umowa podpisana między Finlandią a głów-
motorniczego oraz punktualności. Takie dane w mieście wciąż trwają. Jak nymi jej miastami.
zbieramy co miesiąc. przebiega inwestycja?
Dostaliśmy zielone światło na kon- Rozmawiał Michał Ciechowski
TRAMWAJ JEST DLA tynuowanie planów rozbudowy linii. Szcze-
MIESZKAŃCÓW gółowy projekt linii Pirkkala – Linnainmaa
TAMPERE CZYMŚ dostępny będzie prawdopodobnie w marcu
WIĘCEJ NIŻ ŚRODKIEM 2023 r. Do października zaś chcemy pozyskać
TRANSPORTU wszystkie niezbędne pozwolenia na wyko-
PUBLICZNEGO. JEST nanie wspomnianego etapu.
POSTRZEGANY JAKO
OGROMNA KORZYŚĆ Czy rozbudowa linii
DLA MIASTA tramwajowej będzie wiązała się
z zakupem nowego taboru?
Z wyników tych wiemy, że tramwaj Zgodnie z planem, chcemy zakupić od
jest dla mieszkańców Tampere czymś wię- 10 do 15 nowych tramwajów. Wykorzysta-
cej niż środkiem transportu publicznego. my tym samym część z prawa opcji do
Jest postrzegany jako ogromna korzyść dla wcześniejszego zamówienia tram-
miasta. Zwiększa on atrakcyjność dzielnic wajów ForCity Smart Artic
mieszkalnych, a nawet wartość nierucho- X34 od Skody Transtech
mości, położonych w okolicy linii. Oy. W tej chwili po torowi-
skach w Tampere kursuje
20 pojazdów, a wkrótce
ich liczba zwiększy się
o już zamówione pięć.

16 RAPORT TRAMWAJOWY

Motorniczy
OCENI MUNDUR

MPK Poznań rozpoczęło testy nowych wzorów mundurów Prowadzący pojazdy będą sprawdza-
dla kierowców autobusów i motorniczych. Ostatnia wymiana li jak stroje sprawdzają się w codziennym
odzieży służbowej miała miejsce w 2011 r. użytkowaniu: czy są wygodne, wytrzymałe,
czy nie ulegają zniekształceniom bądź wy-
Prowadzący autobusy i tramwaje Zwraca on uwagę, że testowane barwieniom podczas prania i prasowania.
w Poznaniu mają obowiązek wykonywać umundurowanie będzie w kolorze niebie- Zebrane opinie pozwolą później na prze-
swoją pracę w służbowych uniformach, które skim i granatowym. prowadzenie przetargu na zakup odzieży
zapewnia im pracodawca. Chcąc dobrać jak służbowej dla pracowników MPK Poznań.
najbardziej komfortowy strój, przewoźnik – To powrót do dawnych barw, Natomiast sam proces wymiany odzieży
miejski pyta pracowników o opinie. Wśród w które ubierani byli pracownicy komuni- służbowej może trwać co najmniej trzy lata.
kierowców przeprowadzona została ankieta. kacji miejskiej w Poznaniu oraz wpisanie się Na taki bowiem okres wydane jest obecne
Na jakie aspekty zwracano uwagę? w ogólnopolski trend kolorystyczny w bran- umundurowanie.
ży – wyjaśnia.
Większość prowadzących pojaz- OSTATNIA ZMIANA
dy opowiedziało się za likwidacją krawa- Do tej pory w MPK Poznań obowiązy- MODELU MUNDURÓW
ta i wprowadzeniem możliwości używania wało umundurowanie zielone. Do połowy lat MIAŁA MIEJSCE
w sezonie letnim krótkich spodni. Duża część 90. XX wieku kierowcy oraz motorniczowie W 2011 R.
pracowników jako najbardziej praktyczne nosili stroje granatowe. Wcześniej zaś – szare.
wskazywała spodnie bojówki, softshell za- - W praktyce będzie więc można za-
miast bluz polarowych, zapinane kołnierzyki Ostatnia zmiana modelu mundurów obserwować pracowników MPK Poznań
koszul, postulowano również przywrócenie miała miejsce w 2011 r. Aktualna będzie szan- wykonujących pracę w odzieży w kolorach
pulowerów. są na dostosowanie rodzaju materiałów i kroju szarości i zieleni w połączeniu z nowymi
do obecnych możliwości. elementami odzieży w kolorze niebieskim
– Odzież służbowa to jeden z elemen- – zaznaczają przedstawiciele poznańskiego
tów kształtowania wizerunku Spółki. Kierow- Jak informuje MPK Poznań, pojedyn-
cy i motorniczowie, którzy na co dzień mają cze egzemplarze strojów zostały już uszyte przewoźnika.
i przekazane do testów. Jak wypadną w prak-
bezpośredni kontakt z klientem, tyce? Przekonamy się za kilka tygodni. RT
czyli pasażerem są wizytówką
firmy. Chcemy, aby czuli się Zdjęcia: MPK Poznań
komfortowo i wyglądali ele-
gancko – mówi Krzysztof
Dostatni, prezes Zarządu
MPK Poznań.

RAPORT TRAMWAJOWY 17

Dwa lata tramwaju
w Cuenca

Nowy symbol miasta – tak mieszkańcy określają sieć
tramwajową, która dwa lata temu powstała w Cuenca,
w Ekwadorze. Każdego dnia tramwaj wybiera tam około 19 tys.
osób. Celem przewoźnika jest osiągnięcie 40 tys. pasażerów
dziennie.

System oficjalnie otwarty został 22 sprzętu telekomunikacyjnego i sygnalizacji rozwiązanie zastosowano w kilku innych
września 2019 r. Stał się nową atrakcją tury- kolejowej.  miastach na całym świecie.
styczną miasta, wpisanego w 1999 r. na Listę
Światowego Dziedzictwa UNESCO. Projekt Na nowej sieci tramwajowej, liczącej Tramwaje Alstom Citadis są nisko-
tramwaju wdrożony został w Ekwadorze 20,4 kilometra, znajduje się 27 przystanków. podłogowe, wyposażone w szerokie drzwi.
przez Alstom. Trasa wiedzie przez ważne turystycznie miej- Gwarantuje do pełną dostępność, szczegól-
sca w Cuenca: rynek El Arenal, historyczne nie dla pasażerów o ograniczonej sprawności
- Jesteśmy dumni z tych dwóch lat centrum, dworzec autobusowy, lotnisko Ma- ruchowej.
udanej i ciągłej eksploatacji tramwaju Alstom riscal Lamar i park przemysłowy.
w Cuenca – mówi Javier Díaz, dyrektor pro- Dwa lata eksploatacji tramwaju Cu-
jektu Cuenca Tramway, Alstom. – Nasz projekt Do Cuenca Alstom dostarczył tram- enca potwierdza zaangażowanie Alstom
przyczynił się do inteligentnej i zrównowa- waje Citadis o długości 33 metrów. To pojazdy w tworzenie transportu zrównoważonego,
żonej mobilności w regionie. Dostarczyliśmy nowej generacji, szybkie, ciche i niskoemisyj- przyjaznego środowisku.
produkt wysokiej jakości, przynosząc wiele ne. Skład jednorazowo przewieźć może do
korzyści mieszkańcom. 280 osób, zastępując tym samym pojemność RT
trzech autobusów lub 215 samochodów.
Alstom i partnerzy z konsorcjum pod- Zdjęcia: Alstom
pisali kontrakt na zaprojektowanie, dostawę, Wdrożenie systemu APS, należącego
integrację i przetestowanie kompletnego do Alstom, który dostarcza tramwajom ener-
systemu, w tym 14 tramwajów Alstom Cita- gię za pośrednictwem trzeciej szyny znajdują-
dis, systemu zasilania, wyposażenia zajezdni, cej się na ziemi, pomaga zachować krajobraz
Cuenca w historycznej części miasta. Podobne

18 RAPORT TRAMWAJOWY

TramEU

– projekt warty Zachodu

O pracach nad nową platformą tramwajów, realizowanych sensie sinusoida - od okresów z ogromną
kontraktach oraz wpływie sytuacji polityczno-gospodarczej na liczba przetargów do lat, w których zamó-
funkcjonowanie zakładu, rozmawiamy z Marcinem Grzybem, wień praktycznie nie ma w ogóle.
Dyrektorem Sprzedaży LRV PESA Bydgoszcz SA
WDRAŻAMY
PESA Bydgoszcz pracuje możemy zaoferować klientowi, który posiada SUKCESYWNIE
nad nową linią tramwajów. bardzo rozwiniętą świadomość techniczną, KOLEJNE CECHY
Co to będą za pojazdy? ale i środki na zaimplementowanie ich w koń- TRAMEU W NOWYCH
TramEU to projekt, którego celem cowym produkcie. PROJEKTACH
jest zaprojektowanie i rozwój platformy W RAMACH
tramwajów, która pozwoli nam z powodze- W jakich okolicznościach REALIZOWANYCH
niem konkurować na rynkach europejskich. zrodziła się koncepcja nowych WŁAŚNIE ZAMÓWIEŃ
W pierwszej kolejności mam tu na myśli rynek tramwajów?
niemiecki. Jednocześnie będziemy mogli ofe- Przede wszystkim chcieliśmy stwo- To oczywiście spowodowane jest ogra-
rować w przyszłości polskim Klientom nowo- rzyć bardzo zaawansowany produkt, który niczonymi możliwościami finansowymi samo-
czesne rozwiązania, których dzisiaj oczekuje możemy zaoferować w pierwszej kolejności rządów, które rzadko kiedy kupują tramwaje
zachód. Podsumowując TramEU jest zbiorem rynkom zachodnim. Należy przy tym zauwa- z własnych środków. Najczęściej zakup taboru
najlepszych doświadczeń i rozwiązań które żyć, że polski rynek taboru to w pewnym

RAPORT TRAMWAJOWY 19

finansowany jest z zewnętrznych źródeł - np. a także najważniejszych cech dla TramEU. projektowym oraz dostawcą rozwiązań dla
środków unijnych. Dla producentów takich We współpracy z polskimi i zagranicznymi rynku niemieckiego złożyliśmy ofertę han-
jak Pesa, uzależnienie się wyłącznie od rynku przedsiębiorstwami komunikacyjnymi opra- dlową na dostawę nowych tramwajów. Jeśli
polskiego powoduje nieregularne obłożenie cowaliśmy ankiety UX (User eXperience), przetarg zakończy się pomyślnie dla wspo-
linii produkcyjnych, a więc i nieefektywne wy- które pozwoliły nam pozyskać wiele odpo- mnianego konsorcjum to produkt finalny
korzystanie posiadanych zasobów. Stąd nasza wiedzi na nasze pytania ale i oczekiwania będziemy mogli oglądać już w 2025 roku.
ekspansja zagraniczna i pojazdy dostarczane użytkowników taboru.
kolejnym klientom w Europie, czego efektem Jakie obecnie kontrakty
jest znaczący udział eksportu pojazdów kolejo- Wykonaliśmy przegląd i ocenę do- tramwajowe realizuje PESA?
wych i tramwajowych w sprzedaży za 2021 rok. świadczeń eksploatacyjnych. Przygotowaliśmy Aktualnie PESA Bydgoszcz realizu-
wstępne koncepcje konfiguracyjne. Zaprosi- je dostawę 10 tramwajów dla Bydgoszczy
Jak wyglądają prace liśmy ASP we Wrocławiu do współpracy przy (prawo opcji na 36 pojazdów), do Wrocławia
nad nową linią pojazdów? w tworzeniu projektu nowego czoła tramwaju zaś 24 (przy prawie opcji na 16 kolejnych tram-
Zanim przystąpiliśmy do projektu, do- wraz z kabiną dla motorniczego. Wdrażamy wajów). Mamy także kontrakty zagraniczne.
konaliśmy szeregu analiz rynkowych, w tym sukcesywnie kolejne cechy TramEU w nowych Podpisaliśmy umowy na dostawę łącznie 29
rozszerzony benchmarking produktowy na projektach w ramach realizowanych właśnie tramwajów do Sofii (24+4), 17 pojazdów do
tle konkurencji, w odniesieniu do kryteriów zamówień. Wzmocniliśmy nasze biuro pro- Craiova (Rumunia), 23 tramwajów do Tallina
przetargowych dla poszczególnych rynków, jektowe poprzez współpracę z zewnętrznym (Estonia) oraz wiele innych umów na moder-
niemieckim biurem projektowym. nizacje i naprawy.

Czy funkcjonalności TramEU Jak obecna sytuacja
wdrażacie w realizowanych polityczno-gospodarcza
już projektach? wpływa na funkcjonowanie
Pojedyncze funkcjonalności TramEU zakładu PESA Bydgoszcz?
wdrażamy już od przeszło roku, między innymi Sytuacja geopolityczna i ekonomiczna
w tramwaju dla Torunia, rumuńskiego Jassy, dotyka nas podobnie, jak wielu innych przed-
a kolejne rozwiązania pojawią się w tramwa- siębiorstw. To nie tylko zakłócenia łańcucha
jach dla Wrocławia i estońskiego Tal- dostaw, ale także kwestie rosnących kosztów
produkcji i pracy. To wszystko wpływa na
lina. Najbardziej zaawansowany terminy dostaw i ceny pojazdów, stąd podob-
produkt zaoferowaliśmy w jed- nie jak inni producenci taboru podkreślamy
nym z aktualnie toczących się konieczność zapisów indeksujących cenę
przetargów w Niemczech. w kontekście choćby inflacji. Bez takiego,
W tym przypadku wspólnie minimalnego przecież zabezpieczenia produ-
ze wspomnianym biurem centa, trudno dzisiaj sobie wyobrazić umowy
na dostawy taboru. Na szczęście nasi klien-
ci coraz częściej to rozumieją i w kolejnych
umowach takie właśnie zapisy wprowadzamy.

Rozmawiał Michał Ciechowski

TRAMEU TO PROJEKT, KTÓREGO
CELEM JEST ZAPROJEKTOWANIE

I ROZWÓJ PLATFORMY
TRAMWAJÓW, KTÓRA POZWOLI

NAM Z POWODZENIEM
KONKUROWAĆ NA RYNKACH

EUROPEJSKICH

20 RAPORT TRAMWAJOWY

PESA Twist
Craiova

KTRolAoNrySPORTU
MIEJSKIEGO

O zaletach szynowego transportu publicznego nie trzeba chyba nikogo za bardzo
przekonywać. Europejska infrastruktura połączeń tramwajowych najdynamiczniej rozwija się
we Francji oraz Niemczech. Nic więc dziwnego, że przykłada się tam dużą uwagę do wyglądu
wizualnego pojazdów.

Charakterystyczne tramwaje Lizbo- Avenio
ny, czy podobne kolorystycznie, aczkolwiek München
zupełnie inne tramwaje berlińskie stają się
wizytówkami miast, po których jeżdżą. Este-
tyka pojazdów szynowych jest podkreślana
w przetargach tak samo, jak parametry tech-
niczne wagonów.

Doskonałym przykładem fantazji
i „kaprysu” designu jest francuskie Reims,
w Szampanii (fr. Champagne). Kształt ściany
czołowej tramwaju przypomina kieliszek od
szampana. Producenci prześcigają się w po-
mysłach na dostawę nowoczesnego i wyróż-
niającego się taboru.

RAPORT TRAMWAJOWY 21
PESA Swing
Rozwój linii tramwajowych nieod-
łącznie wiąże się ze zwiększaniem liczby Toruń
taboru w mieście. W tramwaje inwestuje
Warszawa, Toruń, Olsztyn, a także miasta Avenio Ulm
zagraniczne, jak Tallin czy Jassy. I cieszy
fakt, że nie tylko w Polsce, ale i poza jej
granicami widoczne są pojazdy polskich
producentów.

EMILIA
JAŚKIEWICZ

Dyrektor ds. operacyjnych
Paint Coat Consulting

- Tramwaje zachwycają nie tylko swoją musi mieć pewność, że taką farbę łatwo usu- Variobahn
bryłą, ale i malowaniem. Kolorystyka nie, bez uszczerbku lakieru. Mainz Stadler
polskich projektów m.in. PESA Byd-
goszcz jest bardzo widoczna. Przy- - Producent pojazdów na etapie apli-
glądając się wizualizacjom większym kacji farb i lakierów musi przewidzieć dosłow-
partiom Jazz Duo i Swing widzimy: RAL nie wszystko a co za tym idzie, oczekuje tego
1018, RAL 5002, RAL 3020, RAL 9011 samego od swoich dostawców – zaznacza
oraz RAL 9010 Emilia Jaśkiewicz. – Dlatego istotnym jest
wykorzystywanie tylko takich produktów
Przy projektowaniu taboru, nie tylko które posiadają dopuszczenia oraz certy-
kolor jest istotny. Miejskie pojazdy szynowe fikację dotyczącą nie tylko systemów kon-
narażone są na trudne warunki atmosferycz- wencjonalnych, ale i wodnych.
ne, ale także miejskich „artystów”. Coraz czę-
ściej jesteśmy świadkami dewastacji pojazdów Tramwaje z systemem Lankwitzer
przez grafficiarzy, którzy nanoszą sprayem zobaczyć można obecnie m.in. w Rumunii
na lakier swoje malunki. Właściciel pojazdu (PESA Twist Craiova), w Niemczech (Siemens
Avenio, Munchen; Stadler, Bogestra), czy
w Polsce (PESA Swing, Toruń).

RT

PESA Swing
Gdańsk

22 RAPORT TRAMWAJOWY

Premiera ForCity
Smart 36T w Berlinie

Ma 30,5 metra długości, a jego prędkość eksploatacyjna wynosi rozwiązania. W skład dostawy wchodzi rów-
80 km/h. Škoda Group zaprezentowała nowoczesny tramwaj nież najdłuższy dotychczas tramwaj na świecie,
ForCity Smart 36T dla niemieckiego Rhein Neckar Verkehr o długości prawie 60 metrów – dodaje Pfleger.
(rnv). Oficjalna premiera pojazdu miała miejsce na targach
InnoTrans w Berlinie. O nowoczesnym tramwaju mówił
także w trakcie konferencji prasowej na tar-
Škoda dostarczy do rnv łącznie 80 zobaczyć efekt ciężkiej pracy licznego ze- gach InnoTrans Martin In Der Beek, CTO
tramwajów ForCity Smart 36T. Na zamó- społu ekspertów zajmujących się produkcją Rhein Neckar Verkehr.
wienie złoży się trzydzieści jeden pojazdów tramwajów. Pojazd ten służyć będzie przez
30-metrowych, trzydzieści siedem składów dziesięciolecia na liniach miejskich i regio- - Tramwaj, który znajduje się za moimi
40-metrowych oraz dwanaście 60-metro- nalnych w Ren-Neckar. plecami to przyszłość szynowego transpor-
wych. Kontrakt wart jest łącznie ponad 250 tu miejskiego, to przyszłość rnv – zaznaczał.
mln euro. Umowa zawiera prawo opcji na Jak podkreślił Didier Pfleger, do każ- – Jestem przekonany, że ten pojazd – Rhe-
kolejne 34 tramwaje. dego kontraktu Škoda podchodzi indywidu- in-Neckar lub RNT, jak go nazywamy – jest
alnie. Dostosowuje pojazdy do lokalnych istotnym krokiem w kierunku naszej wizji
Niemiecki przewoźnik obsłuży warunków i wysokich wymagań pasażerów. rozwoju transportu publicznego. Z niecier-
nowym taborem m.in. trzy duże miasta - He- pliwością czekamy na nowe pojazdy i na
idelberg, Mannheim i Ludwigshafen am Rhein. - Nie inaczej było z tramwajami zakończenie procesu homologacji.
dla rnv, dla których zaprojektowali- W 2023 r. Mannheim
- Dostawa tramwajów dla rnv to dla śmy zupełnie wyjątkowe
nas duży i bardzo ważny kontrakt – mówi
Didier Pfleger, dyrektor generalny Grupy
Škoda. – Cieszę się, że na targach In-
noTrans mogliśmy wspólnie

RAPORT TRAMWAJOWY 23

będzie gospodarzem Bundesgartenschau,
największych na świecie targów ogrodni-
czych. To wydarzenie ważne dla regionu. RNT
ma być wizytówką naszego nowoczesnego
systemu transportu publicznego.

Škoda Group, przy tworzeniu projektu wszystkie ważne systemy bezpieczeństwa 178 osób, w tym 72 na miejscach siedzących.
postawiła na długoterminowy zrównowa- i orientacji – zaznacza Chr her Schreiner, Szerokie dwuskrzydłowe drzwi zapewnić mają
żony rozwój, komfort pasażerów i nowo- inżynier projektu w Škoda Group. szybką wymianę pasażerów na przystankach,
czesny design. a tym samym większą wydajność transportu.
Na targach InnoTrans Škoda Group Skład wyposażony jest w najnowsze systemy
- Tramwaj jest w pełni klimatyzowany, zaprezentowała dwukierunkowy tramwaj informatyczne i monitoring.
przystosowany dla pasażerów o ograniczonej niskopodłogowy o długości 30,5 m, rozstawie
sprawności ruchowej. Zapewniliśmy w nim 1000 mm i maksymalnej prędkości eksploata- RT
cyjnej 80 km/h. Wewnątrz pomieścić się może

Model 36T (30 m) 37T + 37T (40 m) 38T + 38T (60 m)
Sekcja / Liczba wózków 3/4 4/6 6/8
Długość 30 500 mm 40 650 mm 58 690 mm
Szerokość 2 400 mm 2 400 mm 2 400 mm
Wysokość 3 600 mm 3 600 mm 3600 mm
Siedzenia łącznie / stałe / składane 72/72/0 104/104/0 156 / 144 / 12
Pojemność pasażerska 178 osób 244 osób 368 osób
Napięcie 750 V DC 750 V DC 750 V DC
Pantografy 1 2 2
Ilość drzwi bocznych na stronę 3 4 6
Przejście w świetle przy drzwiach bocznych 1 500 mm x 2 000 m 1 500 mm x 2 000 m 1 500 mm x 2 000 m
Miejsca dla wózków inwalidzkich 2 2 2
Minimalna średnica łuku (w poziomie) 15 m 15 m 15 m
Średnica koła 680mm/600 mm 680 mm/600 mm 680 mm/600 mm
Maksymalne nachylenie toru 6,00 % 6,00 % 6,00 %
Maksymalna prędkość eksploatacyjna 80 km/h 80 km/h 80 km/h
Moc silnika trakcyjnego 680 kW 1 020 kW 1 360 kW

24 RAPORT TRAMWAJOWY

STAWIAMY
NA ROZWÓJ
transportu
publicznego

O obecnych inwestycjach, zwiększaniu komfortu pasażerów Budowa linii
i rozwiązaniach w kryzysie energetycznym rozmawiamy tramwajowej na JAR
z Michałem Zaleskim, Prezydentem Torunia.
Fot. Sławomir Kowalski

Budowa nowej linii z ul. Strobanda (z tym skrzyżowaniem), Ugory, platformy przystankowe. Wiaty i inne ele-
tramwajowej na północ Polnej i Legionów do przejazdu kolejowo-dro- menty małej architektury pojawią się na wio-
miasta trwa. Jaki jest stan gowo-tramwajowego wynosi 72 proc. (stan snę. Wtedy będzie też montowana cała sieć
zaawansowania prac? na 18 października – przyp. red.) trakcyjna. Wszystkie słupy są już ustawione.
Prace przy budowie nowej trasy tram- Wzdłuż ul. Polnej wykonawca wysiał już łąkę
wajowej, które rozpoczęły się w październiku Praktycznie na całym tym etapie goto- kwietną, kolejne są przygotowywane wzdłuż
ubiegłego roku, toczą się na kilkunastu od- wa jest już dolna płyta torowa, na większości, ul. Watzenrodego.
cinkach. Spora część została już wykonana. np. wzdłuż ul. Watzenrodego od Freitaga do
Zaawansowanie procentowe robót dla części ronda Strobanda, zamontowano już szyny. Zaawansowanie na części B, czyli przy
A, czyli na ul. Watzenrodego od skrzyżowania Przed samym rondem zaś wykonawca uło- ul. Legionów od przejazdu kolejowo-drogowo-
żył górną płytę torową. Wybudował także -tramwajowego (z tym przejazdem), rondzie

RAPORT TRAMWAJOWY 25

Torunskie tramwaje Swing

Fot. Malgorzata Litwin

Czadcy, ul. Długiej i Szosie Chełmińskiej do dokończenie budowy nowej trasy tramwa- – BiT-City II” powstanie ponad 11 tys. mtp
skrzyżowania przy pl. NOT (z tym skrzyżowa- jowej do pętli przy ul. Heweliusza. Jest to zielonych torowisk.
niem) wynosi 58% (stan na 18 października możliwe dzięki pozyskanemu przez miasto
– przyp. red.). Na ukończeniu są prace przy dodatkowemu dofinansowaniu w wysoko- Wzdłuż nowej linii będzie zlokalizowa-
ul. Długiej, gdzie wykonawca zamontował ści 25 mln zł. nych 27 platform przystankowych, z których
już szyny. Do wykonania została końcówka 10 będzie miało formę zielonych przystanków.
płyty górnej torowej przy rondzie Czadcy
oraz cała sieć trakcyjna. W PRZYSZŁYM ROKU ODDAMY DO UŻYTKU NOWĄ,
KOMPLETNĄ LINIĘ TRAMWAJOWĄ BIEGNĄCĄ
Najbardziej intensywne prace w tym NA PÓŁNOC TORUNIA – DO NOWEGO, DYNAMICZNIE
rejonie toczą się na samym rondzie, gdzie po ROZWIJAJĄCEGO SIĘ OSIEDLA
przebudowaniu sieci podziemnej rozpocznie
się budowa torowiska oraz części drogowej. Jak w liczbach przedstawia się Nowa linia tramwajowa to także cała
Podobnie przy ul. Legionów do przejazdu budowa nowej linii? infrastruktura towarzysząca, m.in. budowa
kolejowego. Przy pl. NOT z kolei trwa ukła- Nowa linia będzie liczyła łącznie ok. pierwszego w Polsce przejazdu kolejowo-
danie rozjazdów torowych i montaż szyn. 12,9 tys. metrów toru pojedynczego torowiska -drogowo-tramwajowego na czynnej linii
Dalej, od pl. NOT do targowiska miejskiego, wraz z siecią trakcyjną i zwiększy o ponad 24% kolejowej w ul. Legionów, budowa i prze-
odbywa się przebudowa kolizji infrastruktury długość torów tramwajowych w mieście. Co budowa fragmentów jezdni, chodników
podziemnej, budowa kanalizacji deszczowej ważne – będzie to transport nie tylko szybki, i ścieżek rowerowych niezbędnych do pra-
i prace brukarskie na wysokości dużego par- ale przede wszystkim ekologiczny, zeroemi- widłowego funkcjonowania projektowane-
kingu targowiska miejskiego. Gotowa jest syjny, co jest priorytetem w Toruniu. 5,2 tys. go torowiska tramwajowego w układzie
już część al. 700-lecia Torunia od ul. Bema metrów toru pojedynczego będą stanowi- miejskim, budowa elementów nowej i prze-
do Dekerta, a budowa torowiska na odcinku ły zielone torowiska. Warto podkreślić, że budowa istniejącej infrastruktury energe-
od targowiska do tzw. średnicówki jest już łącznie w ramach projektu „Poprawa funk- tycznej, sanitarnej, gazowej, ciepłowniczej
niemal na ukończeniu. cjonowania komunikacji miejskiej w Toruniu i teletechnicznej.

Oczywiście, dużo jest jeszcze do
zrobienia. I będzie jeszcze więcej, gdyż 14
października br. podpisaliśmy umowę na

26 RAPORT TRAMWAJOWY

Zakres prac obejmuje także budowę obsługiwanych do tej pory przez autobusy, w ciągu ul. Warneńczyka od pl. Chrapka do
nowej i przebudowę istniejącej sygnalizacji na których pojawi się tramwaj wycofane ul. Kościuszki.
na skrzyżowaniach i montaż 21 nowych tablic zostaną autobusy. Będą one skierowane
Systemu Informacji Pasażerskiej. do obsługi linii dowożących do komunikacji Zakres prac obejmuje modernizację
prawie 1,2 tys. metrów toru pojedyncze-
OD LAT TORUŃ SYSTEMATYCZNIE STAWIA NA ROZWÓJ go torowiska tramwajowego wraz z siecią
PUBLICZNEGO TRANSPORTU ZBIOROWEGO I DALEJ trakcyjną i układem drogowym. Torowisko
TAK BĘDZIE. POZA WSPOMNIANĄ NOWĄ LINIĄ będzie wykonane w większości w technolo-
TRAMWAJOWĄ, ODDANY ZOSTANIE DO UŻYTKU gii zielonej (ponad 735 mtp). Ponadto wyre-
TAKŻE ZMODERNIZOWANY ODCINEK TOROWISKA montowane zostaną perony, tramwajowe,
W CIĄGU UL. WARNEŃCZYKA OD PL. CHRAPKA a na przystankach zamontowane będą ta-
DO UL. KOŚCIUSZKI blice informacji pasażerskiej. W zakresie
prac drogowych jest przebudowa skrzyżo-
Toruń inwestuje nie tylko tramwajowej. Znaczna część kosztów MZK wania na dwupasmowe rondo turbinowe.
w sieć tramwajową, ale to m.in. usługi sprzątania taboru, ochro- Takie rozwiązanie zwiększy bezpieczeństwo
i w poprawę komfortu podróży. ny obiektów itp., które uzależnione są od w tym rejonie. Ponadto gruntowny remont
Na kolejnych przystankach wzrostu płacy minimalnej. Miejska spół- przejdą chodniki, jezdnie, ścieżki rowerowe,
pojawiły się biletomaty. ka aktualnie jest w trakcie ustalania planu zatoki autobusowe i miejsca postojowe. Jest
Docelowo, ile takich urządzeń na 2023 r. Wstępnie szacuje się, że koszty to czwarte i ostatnie już zadanie z pakietu
pojawi się w mieście? świadczenia usługi przewozowej wzrosną modernizacji toruńskich torowisk w ramach
Wzdłuż nowej linii tramwajowej pla- o około 15%. projektu „Poprawa funkcjonowania komu-
nujemy montaż 4 biletomatów, które staną nikacji miejskiej w Toruniu – BiT-City II”,
na platformach przystankowych: przy targo- Jakie rozwiązania w związku współfinansowanego ze środków Funduszu
wisku miejskim, przy ul. Żwirki i Wigury, ul. z kryzysem energetycznym Spójności w ramach Programu Operacyjne-
Legionów i ul. Hubego. W październiku br. wdraża MZK i Magistrat? Czy go Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.
ogłosiliśmy przetarg na dostawę i montaż miejski przewoźnik może liczyć Łączny koszt tych zadań to niemal 130 mln
10 biletomatów, które staną w różnych na wsparcie miasta? Media zł brutto.
punktach miasta. Będzie w nich możliwość piszą o redukcji kursów i liczby
zakupu każdego rodzaju biletu zarówno w for- wagonów. W ramach wszystkich czterech zadań
mie gotówkowej, jak i bezgotówkowej, a ko- W toruńskim magistracie powołany kompleksowa przebudowa obejmuje prawie
munikaty będą zamieszczone w czterech został specjalny gminny zespół, który opra- 9,5 tys. metrów toru pojedynczego torowisk.
językach: polskim, angielskim, niemieckim cowuje rekomendacje rozwiązań na czas W efekcie Toruń zyskał m.in. nowe tory i sieć
i ukraińskim. kryzysu energetycznego. Rozważane jest trakcyjną, zielone torowiska i nowe nasa-
podejmowanie różnych rozwiązań, o których dzenia, odnowione jezdnie i chodniki, nowe
Przedsiębiorstwa poinformujemy wkrótce, ponieważ trwają przystanki oraz rozbudowany system infor-
transportowe mierzą się intensywne prace nad przyszłorocznym bu- macji pasażerskiej.
z kryzysem energetycznym. dżetem i planem oszczędnościowym.
Jak wobec tego wzrosną W inwestycjach tych jest
koszty funkcjonowania MZK Czy wzrastające koszty miejsce na tabor?
Toruń? utrzymania przewoźnika Nie przestajemy inwestować w tabor
Koszty funkcjonowania transportu wpłyną na mniejszą liczbę – w kwietniu 2023 r. do Torunia dotrą cztery
publicznego to przede wszystkim wynagro- inwestycji tramwajowych kolejne autobusy elektryczne Solaris wraz
dzenia kierowców i motorniczych, energia i udogodnień dla pasażerów? z infrastrukturą do ich ładowania. Nie zaprze-
trakcyjna do tramwajów oraz paliwo do au- Kryzys dotyka praktycznie każdą staniemy starań w pozyskiwaniu środków
tobusów. Na poziom kosztów ma również sferę życia, ale będziemy się starali, aby nasi zewnętrznych na rozwój transportu zbio-
wpływ ilość planowanej do przejechania pasażerowie odczuli to w jak najmniejszym rowego. Obecnie trwają przygotowania do
pracy przewozowej. stopniu. Od lat Toruń systematycznie stawia aplikowania o środki w nowej perspektywie
W związku z oddaniem w 2023 r. na rozwój publicznego transportu zbiorowe- unijnej na lata 2021-2027. W planach jest
do użytkowania nowej linii tramwajowej go i dalej tak będzie. Poza wspomnianą nową m.in. zakup zeroemisyjnych autobusów elek-
planuje się, że tramwaje wykonają o 23% linią tramwajową, oddany zostanie do użytku trycznych i tramwajów, modernizacje toro-
więcej kilometrów niż w tym roku. Z tras także zmodernizowany odcinek torowiska wisk tramwajowych, budowa nowych torów
odstawczych oraz rozbudowa i modernizacja
zajezdni autobusowej.

Rozmawiała Joanna Węglewska

Zdjęcia: Miasto Toruń



28 RAPORT TRAMWAJOWY

POWRÓT

po latach

W niedzielę, 25 września 2022 roku, na swoje pierwsze Madalińskiego. Nie podzielił losu innych
kursy na poznańskiej linii turystycznej „0” wyjechał po trzech tramwajów i wraz z pojedynczymi egzem-
dekadach wagon silnikowy KSW Heidelberg. Trafił do Poznania plarzami wagonów N i ND oczekiwał cier-
w 1944 roku w dość dziwnych i ciekawych okolicznościach, pliwie remontu.
a mianowicie jako nowy fabrycznie pojazd miał trafić do
przedsiębiorstwa tramwajowego w Wiedniu. Jednak ze Dzięki staraniom członków Klubu Mi-
względu na zbliżające się wojska alianckie wraz z 9 innymi KSW łośników Pojazdów Szynowych w Poznaniu
został zawrócony i trafił właśnie do grodu nad Wartą. oraz dyrekcji MPK Poznań, wagon „Kriegs-
-Strassenbahn-Wagen” został pieczołowicie
Wagon o numerze #158 na początku Na początku lat 90-tych, odbudowany i wyremontowany z najmniej-
jeździł jako doczepny, ponieważ brakowało kiedy zaczęto kasacje wago- szymi detalami, co oczywiście często jest
osprzętu elektrycznego do uruchomienia nów typu N i ND został defi- bardzo trudne ze względu na dostępność
tych wagonów. Dopiero w 1950 roku za- nitywnie skreślony ze stanu części, w Stacji Obsługi i Remontów MPK
czął samodzielnie jeździć jako wagon silni- taborowego MPK Poznań
kowy. W latach 60-tych przeprowadzono i odstawiony na torach SA w Krakowie.
modernizację związaną także z przebudo- odstawczych Budziszyń- To, że spod rąk tych-
wą tramwaju na jednokierunkowy. W roku ska. Krótko znajdował
1972 został wycofany z ruchu liniowego się także na Głogow- że pracowników wyjeżdżają
i przemianowany na wagon gospodarczy. skiej a następnie na prawdziwe perełki tramwa-
jowe nie trzeba chyba ni-

komu pisać, a przykładów
można mnożyć, chociażby
tramwaj N dla Warszawy,

RAPORT TRAMWAJOWY 29

102Na dla Wrocławia czy wagony jeżdżą-
ce jako zabytki po Krakowie.

NA TRASĘ TRAMWAJ
WYRUSZYŁ WRAZ
Z ODBUDOWANĄ
DOCZEPĄ SANOCKĄ
W SKŁADZIE KSW
#158+2ND #436 ROBIĄC
NIEMAŁĄ FURORĘ
I SENSACJĘ NA ULICACH
POZNANIA

Pięknie polakierowany w barwy kre- doczepą sanocką w składzie KSW #158+2ND
mowo-zielone pojazd miał premierę na za- #436 robiąc niemałą furorę i sensację na
jezdni muzealnej przy Madalińskiego gdzie ulicach Poznania. Mam nadzieję, że skład
został zaprezentowany mediom natomiast dla powróci przy okazji rożnych imprez, a także
pasażerów udostępniony został 25 września na liniach turystycznych już w 2023 roku.
na zakończenie sezonu linii turystycznych. Na
trasę tramwaj wyruszył wraz z odbudowaną Michał Grossmann

Zdjęcia: Michał Wajcht

Elbląg podniesie ok. 60 procent, a także cen energii elektrycz-
nej, które dla przedsiębiorstw wzrosły z ok.

ceny biletów 40 groszy w styczniu do ponad 2 zł za kWh
we wrześniu, czyli ponad 5-krotnie oraz
najwyższa od 25 lat inflacja, która
w lipcu 2022 wyniosła 15,6 pro-

Zmiany cent powodują drastyczny wzrost

wprowadzone kosztów funkcjonowania komuni-

Mieszkańcy Elbląga, korzystający z komunikacji zostaną kacji miejskiej. Z kalkulacji ZKM
miejskiej, muszą przygotować się na podwyżki od 1 grudnia wynika, że z uwagi na powyższe
okoliczności w 2023 nastąpi wzrost

cen biletów. kosztów przewozów o ok. 8 mln zł.

Budżet Miasta nie pozwala na jego

pełne pokrycie i adekwatne zwiększenie

O zmianie opłat za korzystanie z ko- uczniów oraz darmowe przejazdy dla dopłaty do komunikacji miejskiej. Obecny

munikacji tramwajowej i autobusowej radni najstarszych elblążan. układ komunikacyjny nie daje już większych

miejscy rozmawiali w trakcie ostatniej sesji. Jak przewiduje Zarząd Komunikacji możliwości oszczędności pracy przewozowej

Jednogłośnej zgody w tym temacie jednak nie Miejskiej, koszty funkcjonowania tramwajów i kosztów. W tych okolicznościach niezbędne

było. Przeciwko podwyżce zagłosował Klub i autobusów w roku 2023 wzrosną o ponad 12 jest dokonanie zmian w cenniku biletów. Zmia-

Radnych Prawa i Sprawiedliwości. mln zł. Prezydent Elbląga mówi zaś o dopłacie ny w cenniku pozwolą na pokrycie zaledwie

Od grudnia za bilet normalny elblą- do miejskiej komunikacji w kwocie 36 mln zł. ok. 30 procent wzrostu kosztów przewozów.

żanie zapłacą 4 zł – o 80 groszy więcej niż Jak swoją decyzję Ceny biletów nie odbiegają od cen biletów
obecnie. Bilet ulgowy zdrożeje o 50 gro- tłumaczą radni? o takiej samej funkcjonalności w innych mia-
szy – do 2,10 zł. Wydłuży się zaś czas ich stach o podobnej wielkości.

ważności od skasowania – z 45 minut do Bezprecedensowy wzrost hurtowych

60. Utrzymane zostały zniżki na bilety dla cen oleju napędowego, który w 2022 wyniósł RT

30 RAPORT TRAMWAJOWY

Tramwajarze
zazielenią stolicę

W centrum Warszawy powstaną zielone torowiska. odbywać się będą w godzinach nocnych.
Rozchodnik pojawi się na dwóch ulicach: W żaden sposób nie wpłyną na ruch tram-
Alejach Jerozolimskich i Jana Pawła II. wajowy w mieście.

Tramwaje Warszawskie zazieleniają Torowisko zmieni kolor Rozchodnik wyłożony zostanie
miasto. Tramwajarze podpisali umowę, w ra- w ciągu 60 dni od podpisania umowy z Tram-
mach której pokryją rozchodnikiem torowisko Zgodnie z umową, tory pokryte zosta- wajami Warszawskimi. W ramach kontraktu
o długości 1200 metrów. Docelowo w sto- ną ośmioma gatunkami rozchodnika. Dzięki wykonawca - firma Werde - zobowiąże się
licy będzie 28 kilometrów zielonych torów. temu, w okresie jego kwitnienia, torowisko do dbania o rośliny przez trzy najbliższe lata.
będzie zmieniało kolor. Koszt prac wyniesie 1 mln 989 tys. zł netto.
Rozchodnik pojawi się na dwóch od-
cinkach sieci tramwajowej w warszawskim - Rozchodnik zostanie posadzony na Zielone tory Warszawy
śródmieściu. Tramwajarze zazielenią 570 podłożu do uprawy roślin, a pod nim znajdzie
metrów torów w Alejach Jerozolimskich – się warstwa której zadaniem będzie ma- W stolicy aktualnie jest 27 kilometrów
między placem Zawiszy a ul. Żelazną. Zmienią gazynowanie wody – czytamy na oficjal- zielonych torowisk. Wkrótce będzie ich ponad
także 668 metrów torów na Jana Pawła II, nej stronie Tramwajów Warszawskich. 28. Rozchodnik zastosowano w stolicy po raz
między rondem ONZ a dworcem Warszawa - Do rozłożenia rozchodnika trzeba pierwszy na ul. Obozowej. Jak pokazały testy,
Centralna. Łączna powierzchnia obydwu będzie przygotować także tory. rezygnacja z trawy, która wymaga podlewa-
torowisk, gdzie tłuczeń zostanie przykryty nia, na rzecz właśnie rozchodnika, była dobrą
zieloną powierzchnią przekracza 4000 me- W ramach inwestycji decyzją. Miasto podjęło decyzję o zastosowa-
trów kwadratowych. ekipy techniczne oczyszczą niu tego rozwiązania na innych torowiskach.
tłuczeń, wyregulują tory i za-
bezpieczą je żywicą. Prace - To szczególnie ważne przy ociepla-
jącym się klimacie i braku wody w Polsce –
dodają Tramwaje Warszawskie. - Tory, które
zostaną zazielenione będą pierwszymi, na któ-
rych zostanie zastosowana nowa technologia.

RAPORT TRAMWAJOWY 31

myśleć o drzewach, pojawią się specjalnie
formowane egzemplarze – dodają przed-
stawiciele TW. - Oprócz tego przewidziano
posadzenie zwykłych drzew.

ROZCHODNIK POJAWI
SIĘ NA DWÓCH
ODCINKACH SIECI
TRAMWAJOWEJ
W WARSZAWSKIM
ŚRÓDMIEŚCIU

Nie trzeba robić ich pełnej przebudowy, co Wilanowa. Przy torach tramwajarze zasadzą Te posadzone będą także na części
pozwala obniżać koszty zazieleniania stolicy. także nowe, wysokie drzewa. peronów, by pasażerowie czekali na tram-
waj w cieniu. „Zielone” inwestycje wdrożone
Zielone torowiska pojawią się także - Na trasie do Wilanowa, której bu- będą również w zajezdni Annopol. Powstaną
na nowych liniach tramwajowych – budowanej dowa trwa od połowy sierpnia, nawet w węż- m.in. systemy odzyskujące wodę deszczową
trasie wzdłuż ul. Kasprzaka, na Gagarina i do szych miejscach, gdzie nie można byłoby i instalacje fotowoltaiczne.

RT

Zmiany w ŚKUP

Śląska Karta Usług Publicznych będzie działał już nowy system sprzedaży bi- komunikacji miejskiej za pomocą karty, będą
zmieniła sposób personalizacji. Od 4 paź- letów. Karty ŚKUP wciąż jednak będą w obie- mogli w pełni korzystać z innowacyjnego
dziernika zamówione karty nie zawierają już gu i za ich pomocą będzie można korzystać systemu. Oprócz zmian technologicznych,
informacji o imieniu i nazwiska oraz zdjęcia. z wcześniej zakupionych i zapisanych biletów. karty zmienią się także wizualnie – wyko-
Pasażerowie otrzymają kartę z opisem „na nanie z trwalszych materiałów, nowa szata
okaziciela”. Dane pasażera są zapisywane Unowocześniony system wpłynie na graficzna oraz brak zdjęcia i danych osobo-
jedynie w systemie. komfort pasażerów. Jedną z najważniejszych wych użytkownika. Dane będą potrzebne
zmian jest przejście z trybu offline do online, jedynie w celu założenia konta imiennego
Zmiany wyglądu karty spersonali- dzięki czemu transakcje będą odbywać się i wyświetlane podczas kontroli biletów na
zowanej nie wpływają na zmiany w proce- w czasie niemal rzeczywistym. Do założenia terminalu. Gdy w obiegu pojawią się Metro-
sie wydawania i korzystania z karty. Dzięki konta i korzystania z nowych funkcji systemu karty, pasażerowie wciąż będą mogli korzy-
wprowadzonym do systemu danym i zdjęciom pasażerowie nie będą potrzebowali karty – nie- stać z wcześniej wyrobionych kart ŚKUP, aż
pasażera, kontroler będzie mógł zweryfiko- zbędne jest pobranie aplikacji Transport GZM do upływu terminu ich ważności.
wać tożsamość osoby korzystającej z karty. w sklepie Google Play dla smartfonów w syste-
Zamawianie tych niespersonalizowanych mie Android lub w App Store dla smartfonów RT
odbywa się na dotychczasowych zasadach. w systemie iOS. Rejestrowanie się nowych
użytkowników czy kodowanie zniżek będzie się
Transport GZM – aplikacja odbywać sprawniej i w wygodniejszy sposób.
zmieniająca komfort
podróży Metrokarta od 2023 r.

W listopadzie zostanie uruchomiona W marcu przyszłego roku do obiegu
aplikacja mobilna Transport GZM, która umoż- trafią również Metrokarty. Dzięki nim pa-
liwi zarządzanie kontem ŚKUP. W aplikacji sażerowie, którzy preferują zakup biletów

32 RAPORT TRAMWAJOWY

Tramwajem

do Wilanowa

Ruszyły pierwsze prace związane z budową linii tramwajowej do Wilanowa. Pierwsi pasażerowie
skorzystają z inwestycji już w 2024 r. Koszt prac szacowany jest na miliard 190 mln zł.

Tramwaje Warszawskie podjęły Znana jest już także trasa nowej linii • wzdłuż ulicy Gagarina w kierun-
decyzję o budowie tak zwanego szybkie- tramwajowej. Przystanek początkowy zlo- ku ulicy Czerniakowej,
go tramwaju, który będzie poruszał się po kalizowany będzie na ulicy Puławskiej, skąd
ośmiokilometrowej trasie, od stacji metra tramwaj pojedzie dalej ulicami: Spacerową, • ulicą Świętego Bonifacego do ob-
Pole Mokotowskie do Miasteczka Wilanów. Belwederską i Sobieskiego. Pasażerowie do- szaru Stegny (pętla autobusowa).
Ta inwestycja stanowi jednocześnie jeden jadą także do Alei Rzeczypospolitej, skąd
z głównych elementów projektu mającego tramwaj ruszy na przystanek końcowy zlo- Obie trasy zostaną wykonane w ra-
na celu stworzenie wygodnego, szybkiego kalizowany na ulicy Branickiego. Od głów- mach odrębnej inwestycji.
połączenia szynowego pomiędzy Dworcem nego przebiegu będą odchodzić dodatkowo
Zachodnim oraz Wilanowem. dwie linie: Prace budowlane głównej linii prze-
prowadzi firma Budimex. Nowoczesny projekt
szybkiego tramwaju przyczyni się do odczu-
walnego skrócenia podróży. Warszawscy
tramwajarze zaznaczają, że przemieszczanie
się komunikacją publiczną tym połączeniem
zajmie nie więcej niż 25 minut. Jazda samo-
chodem, zwłaszcza w godzinach szczytu,
obecnie może trwać nawet około godziny.

Kiedy pojedziemy
do Wilanowa nowym
tramwajem?

Linia tramwajowa prowadząca do Wi-

lanowa może zostać uruchomiona już w pierw-

szym kwartale 2024 roku. Koszt inwestycji

zamknie się w kwocie około jednego miliarda

RAPORT TRAMWAJOWY 33

i 190 milionów złotych. W ramach projektu, nawierzchniową zastępuje się naturalną mie- Tramwaje Warszawskie zapowiadają
poza pracami budowlanymi zakupiony zo- szaniną zawierającą hummus z wyrastającą również nasadzenia innych roślin – łącznie
stanie nowoczesny tabor tramwajowy oraz z niej trawą. Takie wykończenie linii tram- wzdłuż trasy pojawią się 624 drzewa, takie jak
postawione będą elementy infrastruktury wajowej, która przebiega przez zatłoczone, lipy, klony polne czy dęby szypułkowe. Projekt
towarzyszącej. Ze względu na cenę koniecz- mocno zurbanizowane otoczenie miejskie pozwoli zminimalizować straty wynikające
ne będzie sięgnięcie po dodatkowe źródła wpływa na estetykę i poprawia wrażenia z konieczności wycięcia niektórych egzem-
finansowania. Z dotacji unijnych inwestor pasażerów. Nawierzchnia takiego rodzaju plarzy mogących kolidować z inwestycją.
pozyskał 555 milionów złotych. minimalizuje w niewielkim stopniu hałas po-
przez wyciszenie gruntu wokół szyn. Katarzyna Jarząbek
Zaletą nowego połączenia będzie
także „zielona fala”, która w miejskim żargo- W Warszawie technologia zielonych Zdjęcia: ramwajdowilanowa.pl
nie oznacza priorytet w sygnalizacji świetlnej. torów została do tej pory wykorzystana na
Innymi słowy – na skrzyżowaniach to właśnie 27 kilometrach tras tramwajowych. Najnow-
tramwaj będzie miał pierwszeństwo przejazdu, sza linia do Wilanowa zostanie obsadzona
co dodatkowo wpłynie na szybkość i wygodę rozchodnikiem. Jest to roślina o znacznej
przemieszczania się tym środkiem transportu. wytrzymałości na zmienne warunki atmos-
feryczne – w tym duże nasłonecznienie czy
Szybki tramwaj mniejsze opady. W odróżnieniu od trawy roz-
– ekologiczny tramwaj? chodnik nie wymaga zatem tak intensywnej
opieki ogrodniczej.
Jedną z ciekawszych kwestii związa-
nych z budową linii wilanowskiej jest tech-
nologia, jaką zastosuje wykonawca, firma
Budimex. Mowa o tak zwanych „zielonych
torach”. Czym różnią się one od tradycyjnych?

Zielone torowiska znane są w Polsce
od kilku lat i coraz częściej i chętniej technolo-
gię tę wykorzystuje się w trakcie modernizacji
czy budowania nowych tras. Jej wyjątkowy
charakter wynika z nowatorskiego wykoń-
czenia – w tym przypadku
tradycyjną podsypkę

34 RAPORT TRAMWAJOWY

Kto przebuduje torowisko?

Rozbudowa części torowej i drogowej na ulicy Szafera w Szczecinie może stać się faktem.
Oprócz części drogowej do ul. Sosabowskiego, wybudowane zostanie również torowisko,
które połączy się z istniejącym w ciągu ul. Żołnierskiej.

Trasa projektowanej drogi będzie W postępowaniu wzięło udział 4 prac za 105,8 mln zł, zaś ZUE określił tę kwotę
rozpoczynała się od ronda Romera i zakoń- oferentów: na 123,8 mln zł.
czy się włączeniem w ul. Sosabowskiego.
Przebudowie ulegnie również skrzyżowanie • TORMEL Sp. z o.o. – Lider Kon- Wszystkie złożone oferty przekracza-
ul. Żołnierskiej z ul. Sebastiana Klonowica. sorcjum, STANLED I Sp. z o.o. – ją sumę, którą zamierza na to zadanie przezna-
Trasa będzie przebiegała nowym śladem rów- Partner Konsorcjum czyć zamawiający. To kwota 90 890 923,00 zł
nolegle do ul. Szerokiej brutto. Po otwarciu ofert rozpoczęła się ich
• STRABAG Sp. z o.o  weryfikacja. Miasto sprawdzi zaś swoje moż-
Wybudowana zostanie droga dwu- • BUDIMEX S.A. liwości finansowe. Potencjalny wykonawca
pasmowa dwukierunkowa do ulicy Sosabow- • ZUE S.A. będzie miał 2 lata na zrealizowanie zadania.
skiego/Taczaka wraz ze ścieżką rowerową Najtańszą ofertę przedstawił TOR-
i chodnikami. Da nam to ciągłość drogi dwu- MEL – prawie 101,8 mln zł. Tuż za nim znalazła Tramwaje Szczecińskie
pasowej dwukierunkowej praktycznie od się spółka BUDIMEX z kwotą niespełna 102,9
Krzywoustego do Wojska Polskiego/Głębo- mln zł. STRABAG zagwarantuje wykonanie Zdjęcia: Bartosz Grzegolec
kiego. Inwestycja znacząco odmieni również
komunikację w rejonie ul. Szerokiej, dojazd
do Bezrzecza i Osiedla Zawadzkiego. Roz-
biórce ulegnie pętla Krzekowo, a obsługa
linii będzie przejęta przez pętlę Szafera. To-
rowisko zostanie połączone z ul. Żołnierską
i tam się zakończy w tym etapie.

Wybudowane zostanie blisko 2 km
toru pojedynczego, trzy przystanki autobu-
sowo-tramwajowe, jeden przystanek tram-
wajowy i dwie zatoki autobusowe.

RAPORT TRAMWAJOWY 35

Ty śpisz, oni pracują

Zapewnienie bezpiecznego i komfortowego przejazdu to dla miejskiego przewoźnika priorytet.
Ważny jest nie tylko sprawny i nowoczesny tabor, ale także odpowiednio utrzymany tor.

Szczecińskie torowiska poddawane - W nocy proces wymiany odcinka Centralę Ruchu, obchodowych i motorni-
są codziennym kontrolom i, jeżeli wymaga około 18 metrowego trwa mniej więcej 4 go- czych. Brygady pogotowia pracują przez
tego sytuacja, pracom planowym i awaryjnym. dziny – dodają TS. - Jest to maksymalny czas całą dobę i natychmiastowo reagują na
Przede wszystkim nocnym, by nie utrudniać jaki brygady torowe mają na wykonanie prac każdą usterkę.
porannych przejazdów tramwajem do pracy nocnych podczas przerwy w ruchu tramwa-
i szkoły. jów liniowych. Szyny z biegiem czasu ulegają Łącznie o bieżące utrzymanie 120
zużyciu, co jest naturalnym skutkiem prowa- kilometrów torów i ponad 250 zwrotnic dba
Praca brygad torowych rozpoczyna dzenia po nich ruchu tramwajowego. około 50 osób.
się kiedy do zajezdni wraca ostatni tram-
waj. Często jest więc niewidoczna dla miesz- W strukturach TS Sp. z o. o. RT
kańców Szczecina. To jednak oni zapewniają nieprzerwanie działają zarów-
bezpieczeństwo i płynność ruchu. Zależy to no brygady torowe, jak i bry- Zdjęcia: Robert Stachnik
bowiem od stanu torowych i ich utrzymania. gady pogotowia zajmujące
się utrzymaniem bieżącym
- Na bieżąco muszą być prowadzo- zwrotnic oraz wszelkimi pra-
ne także prace, które w dużej mierze sku- cami spawalniczymi i inter-
piają się na utrzymaniu podstawowych cech wencyjnymi polegającymi na
użytkowych nawierzchni stalowej takich jak usuwaniu awarii zgłaszanych przez
geometria główki szyny, prześwit toru czy
parametry zabudowy torowiska w przekro-
ju – informują Tramwaje Szczecińskie. - Do-
datkowo wymieniane są odcinki najbardziej
wyeksploatowanych szyn. Planowe prace na
torowiskach prowadzone są głównie w nocy,
tak aby nie powodować utrudnień w kurso-
waniu tramwajów.

Wymiana szyn, czyli remont śred-
ni, polega na demontażu zabudowy toro-
wiska, pocięciu starej szyny, wyciągnięciu
jej i wstawieniu fabrycznie nowej. Później
następuje przytwierdzenie, regulacja i w za-
leżności od miejsca, odpowiednia zabudo-
wa. Szyny w zależności od ich profilu mają
różną wagę, ale metr najczęściej stosowanej
waży około 60 kg.

36 RAPORT TRAMWAJOWY

Sztuczna inteligencja
zwiększy bezpieczeństwo?

Škoda Group zakończyła półroczne testy systemu antykolizyjnego. Swoje rozwiązanie, zwiększające
bezpieczeństwo na drogach i torowiskach w mieście zaprezentowała w trakcie międzynarodowych
targów techniki kolejowej InnoTrans w Berlinie.

Autonomiczny transport miejski to i bardziej wydajny. Ponadto można go roz- a tym samym dostosowuje czujniki do profilu
niedaleka przyszłość. Czy jednak taki tram- budować o nowe funkcjonalności tylko po- toru, pomagając w dokładnym zlokalizowaniu
waj, poruszający się wśród setek innych po- przez aktualizacje oprogramowania. Co za składu na torowisku. Kamera rejestruje obrazy
jazdów, może bez problemu dotrzeć do celu? tym idzie, nie musimy zmieniać zestawów 2D, aby uchwycić jak najwięcej szczegółów.
Pracuje nad tym m.in. Škoda Group. czujników. Co najwyżej dodamy nowe ele-
menty. Dla operatora to realne oszczędności. Stworzony przez Škoda Group system
Systemy antykolizyjne są poszukiwa- antykolizyjny uzupełnić można o dodatkowe
ne przez operatorów transportowych. Prze- Działanie systemu funkcje, by dostosować go do wymagań indy-
woźnicy są coraz bardziej zainteresowani widualnych klientów. Jedną z możliwości jest
poprawą bezpieczeństwa pasażerów, a także Nowy system antykolizyjny Škoda dostosowanie alarmu do powagi zbliżającego
szukają sposobów na ograniczenie uszkodzeń Group tworzy wirtualny tunel przed jadącym się zagrożenia. Zgodnie z planami, system ten
pojazdów w zajezdniach i autostradach. Cen- tramwajem. Wykrywa w nim wszystkie sta- uruchomiony ma zostać w 2023 r. Obecnie
trum rozwoju Grupy Škoda rozpoczęło tyczne i dynamiczne przeszkody i ostrzega zaś Škoda prowadzi prace nad stworzeniem
opracowywanie własnego systemu anty- o tym motorniczego. Dodatkowo uruchamia pierwszego autonomicznego tramwaju. Jego
kolizyjnego, aby zaoferować firmom trans- hamulec awaryjny. eksploatacja próbna przeprowadzona ma zo-
portowym praktyczne rozwiązanie. stać za kilka lat na zamkniętym torze w Pilź-
Otoczenie pojazdu monitorowane jest nie. Rozwój systemu antykolizyjnego będzie
- Nasz system antykolizyjny nie tylko przez zestaw czujników, który obejmuje LiDAR, więc kontynuowany.
zakończył pierwszą fazę rozwoju, ale prze- jednostkę IMU i kamerę. LiDAR odpowiada za
szedł już półroczne testy w tramwajach mapowanie otoczenia w 3D w zakresie 100 RT
w Tampere, skąd pozyskaliśmy niezwykle -150 m, zarówno w poziomym, jak i pionowym
cenne dane bezpośrednio z ruchu – informuje polu widzenia. Jednostka IMU wysyła do sys-
Michal Mrázek, inżynier oprogramowania temu informacje o pochy-
technologii autonomicznych w Škoda Group. - leniu pojazdu,
W porównaniu z konkurencyjnymi produktami
nasz produkt ma tę zaletę, że cały tor w mie-
ście jest szczegółowo odwzorowany. Dzięki
temu system jest znacznie dokładniejszy

RAPORT TRAMWAJOWY 37

Nowoczesne rozwiązania
od GMV na TransExpo

Międzynarodowe Targi Transportu Zbiorowego w Kielcach znane są ze światowych premier,
wskazywania nowych trendów i kierunków rozwoju transportu. Poza głośnym wejściem na rynek
nowych modeli pojazdów niskoemisyjnych, poznaliśmy też najnowsze produkty z obszaru zarządzania
flotą i informacji pasażerskiej: EcoDriving czy ITS Suite są stworzone w oparciu o nowoczesne
technologie IT i pozwalają na ekonomiczne oraz elastyczne zarządzanie transportem publicznym.

Z Inteligentnych Systemów Transpor- elektrycznej, co w zestawieniu z pozostały- opartej o mikroserwisy jest łatwa skalowal-
towych (ITS) projektowanych i dostarczanych mi rejestrowanymi parametrami pozwala ność systemu do wielkości floty. Wdrożenia
przez GMV korzysta już 300 operatorów przeprowadzić przewoźnikowi analizę stylu ITS Suite mogą być oparte zarówno o lokalną
i zarządców transportu publicznego w 35 jazdy kierowców. Raporty systemowe mogą infrastrukturę IT, jak i chmurową.
krajach. Na wszystkich kontynentach systemy posłużyć do typowania pracowników do od-
sprzedaży i kontroli biletów GMV dziennie bycia kursów doszkalających, co w efekcie - GMV rozwija inteligentne systemy
obsługują 4 miliony kart bezstykowych. W Pol- prowadzi do poprawy komfortu podróżnych transportowe w oparciu o GPS, komunikację
sce innowacyjne rozwiązania GMV pomagają i optymalizacji kosztów eksploatacyjnych. mobilną i system informacji geograficznej
sprostać wyzwaniom stojącym przed branżą (GIS). Nasi klienci cenią sobie elastyczność,
m.in. w Warszawie, Szczecinie, Trójmieście, Lepszą jakość znajdziemy również łatwość instalacji i obsługi oraz wysoką do-
Bydgoszczy, Toruniu oraz w Nowym Sączu. w oprogramowaniu ITS Suite, zintegrowa- kładność pozycjonowania pojazdów. Ko-
nego systemu zarządzania flotą komunikacji munikacja zbiorowa w Polsce coraz częściej
W trakcie tegorocznego TRANSEXPO zbiorowej oraz dynamicznej informacji pa- sięga po najnowsze rozwiązania dedykowane
goście targów mieli okazję poznać produkty, sażerskiej. Nowa odsłona oprogramowania branży. Zarówno większe, jak i mniejsze aglo-
które już niedługo zagoszczą w naszych autobu- CAD/AVL/PIS od GMV została stworzona meracje podążają za światowymi trendami,
sach i tramwajach. Na stoisku targowym GMV od podstaw z wykorzystaniem najnowszych a w innowacjach widzą szansę na optymaliza-
odnaleźliśmy nowoczesny kasownik TV 100, trendów i technologii w wytwarzaniu zaawan- cję wciąż rosnących kosztów energii i utrzy-
który umożliwia wnoszenie opłaty za przejazd sowanego oprogramowania. Zaprojektowany mania - tłumaczy Rafał Krzysiak, Head of
za pomocą kodów QR, miejskich kart zbliżenio- interfejs GUI zapewnia ergonomię użytko- ITS Business Development Poland w GMV.
wych, a przede wszystkim kart płatniczych EMV. wania oraz pełną elastyczność w jego perso-
Ta technologia umożliwia rejestrację obecności nalizacji. Istotną zaletą nowej architektury RT
pasażera w pojeździe poprzez zbliżenie karty
płatniczej lub telefonu z funkcją NFC. Odbywa
się to przy zastosowaniu bezpiecznych me-
chanizmów tokenizacji numeru karty, dzięki
czemu nie jest wymagany ani bilet papierowy
ani drukowane potwierdzenie złożenia opła-
ty. Na zakończenie okresu rozliczeniowego
(najczęściej na koniec dnia) system dokonuje
agregacji zarejestrowanych przejazdów, oraz
optymalizacji obliczając najkorzystniejszą dla
podróżującego taryfę biletową.

Wartym uwagi na kieleckich targach
był też system EcoDriving. Wykorzystując
wbudowane akcelerometry monitoruje przy-
spieszenia pojazdu, przyczyniając się do po-
prawy komfortu jazdy dla pasażerów. System
ponadto rejestruje zużycie paliwa lub energii

38 RAPORT TRAMWAJOWY

Odwaga nagrodzona

Udzielili pierwszej pomocy, angażowali się w odnalezienie osób Prezydent Krakowa szczególną uwagę
zaginionych, a nawet pomagali ofiarom napadów. Prawie 50 zwrócił na empatię i profesjonalizm pracow-
pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego ników MPK SA.
w Krakowie odebrało nagrody za swoją bohaterską postawę.
- Wszyscy, którzy zostali zaproszeni
Dwóch zamaskowanych mężczyzn za- Do całej sytuacji doszło zaledwie kilka na tę uroczystość wykonują swoje obo-
atakowało maczetą pasażera nocnego tramwa- godzin po wręczeniu innym pracownikom wiązki w sposób dalece wykraczający
ju w Krakowie. Na pomoc ruszyli motorniczy MPK Kraków nagród za szczególną odwa- poza standardowy zakres obowiązków
oraz pracownik pogotowia przystankowego gę w trakcie pełnienia obowiązków służbo- pracowników MPK. W ciągu ostatnich
MPK. Obaj ani chwili nie wahali się, by ratować wych. Osobiście podziękował im m.in. Jacek miesięcy każdy ze zgromadzonych, wy-
zdrowie i życie młodego mężczyzny. Przego- Majchrowski, Prezydent Krakowa i przed- kazując się profesjonalizmem, empatią,
nili napastników, wcześniej jednak zostali  a także bohaterstwem podjął się niesienia
zaatakowani gazem pieprzowym. stawiciele służb na co dzień dbających pomocy potrzebującym i poszkodowanym,
o bezpieczeństwo w mieście. likwidowaniem zagrożeń czy ratowaniem
życia i zdrowia. To postawa godna najwyższe-
go szacunku – powiedział podczas spotkania
Jacek Majchrowski, Prezydent Krakowa.

Za godną naśladowania postawę dzię-
kował pracownikom Rafał Świerczyński,
prezes zarządu MPK SA w Krakowie.

- Spotkania z pracownikami MPK
SA, podczas których przyznawane są na-
grody za ich zachowanie w stosunku do

osób w potrzebie, odbywają się każde-
go roku. W ostatnich sześciu latach
nagrodziliśmy prawie 140 kierow-
ców, motorniczych i inspektorów
ruchu. Przekazując moje gratulacje
i podziękowania, a także wręczając na-
grody finansowe chciałbym podkreślić
fakt, który wiele mówi o empatii i od-
wadze naszych pracowników. To często

oni są jedynymi osobami, które reagują
i pomagają pasażerom w różnego rodzaju
zagrożeniach. Za to należą im się wielkie

RAPORT TRAMWAJOWY 39

wyrazy uznania – podkreślił Rafał Świer- życiu czy zdrowiu to obowiązek nie tylko mo- • pracowników, którzy pomogli
czyński, prezes zarządu MPK SA w Krakowie. ralny, ale też obowiązujące nas wszystkich w zatrzymaniu wandali
prawo. Wiem jednak, że takie decyzje nie są
Uczestnikom spotkania gratulował łatwe, że często boimy się udzielać pomocy • pracownika, który pomógł w za-
Komendant Miejski Policji w Krakowie. w obawie, że nie zrobimy tego prawidłowo, że trzymaniu nietrzeźwego kierow-
możemy zaszkodzić, że sami znajdziemy się cy samochodu
- Przez pięć ostatnich lat aż 70 pra-  w niebezpieczeństwie. Tym bardziej należy
cowników MPK SA w Krakowie otrzyma- docenić nie tylko profesjonalną, ale przede • pracownika, który wykazał się wiel-
ło podziękowania ze strony Komendanta wszystkim prawdziwie obywatelską postawę ką spostrzegawczością i ostrzegł
Miejskiego Policji w Krakowie. Ja i moi po- tych osób. W trudnej sytuacji nie zawahały się pieszych na pasach narażonych
przednicy dziękowaliśmy za zatrzymania i uruchomiły łańcuch przeżycia – tak medycyna na potrącenie przez samochód
nietrzeźwych, reakcję na wiele przejawów ratunkowa określa sekwencję czynności, które
łamania prawa, a także pomoc, jaką nieśliście powinny zostać wykonane, aby pomóc w przy- • pracowników, którzy udziela-
najsłabszym: zaginionym dzieciom, osobom padku nagłego zagrożenia zdrowotnego – po- li pierwszej pomocy i pomagali
starszym i chorym. Budzi to mój wielki szacu- wiedział Marek Maślerz, zastępca dyrektora osobom chorym i rannym
nek, bo nie ma wartości wyższej niż ludzkie Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego.
zdrowie i życie - powiedział insp. Zbigniew • pracownika, który pomógł uga-
Nowak, Komendant Miejski Policji w Krako- Listy gratulacyjne trafiły do: sić płonący samochód
wie, wręczając podziękowania dla 22 pra- • pracowników, którzy zaopieko-
cowników Przedsiębiorstwa. Reakcja pracowników MPK Kraków
wali się osobami zaginionymi i po- wymaga niezwykłej odwagi. Każdy z wyróż-
Odwagę pracowników MPK SA doce- mogli w ich odnalezieniu nionych otrzymał nie tylko list gratulacyjny,
nił także, zastępca dyrektora Krakowskiego • pracowników, którzy wykazali ale i nagrodę finansową. Te odbiorą także bo-
Pogotowia Ratunkowego. się niebywałą odwagą i pomogli haterowie wrześniowego zajścia na przystanku
osobom napadniętym tramwajowym.
- Niesienie pierwszej pomocy człowie-
kowi, który znalazł się w sytuacji zagrażającej Michał Ciechowski

Zdjęcie: MPK Kraków

Drzwi zajezdni
otwarte

Gdzie „śpią” tramwaje? Jak na co Miejskiej w Olsztynie, w ramach Europej- Zajezdnię MPK Olsztyn odwiedzi-
dzień wygląda praca motorniczego i in- skiego Tygodnia Mobilności. Była to do- ła młodzież ze szkół podstawowych m.in.
nych pracowników Miejskiego Przedsię- skonała okazja, by zajrzeć do miejsc, które w Dywitach i Rusi, a także olsztyńscy liceali-
biorstwa Komunikacyjnego w Olsztynie? na co dzień są niedostępne dla pasażerów ści. Miejski przewoźnik pokazał im centrum
Tego wszystkiego dowiedzieć się mogli i mieszkańców. sterowania ruchem tramwajowym, warszta-
uczniowie szkół z regionu, którzy od- ty a także wyposażenie techniczne, w tym
wiedzili zajezdnię zlokalizowaną przy - Można było zwiedzić zajezdnię tram- specjalistyczne pojazdy, którymi dysponuje.
ul. Kołobrzeskiej. wajową albo zająć miejsca motorniczego Łącznie siedzibę MPK zwiedziło ok. 200 osób.
- informuje Cezary Stankiewicz z MPK w Olsz-
Zwiedzanie zajezdni MPK zorga- tynie. - To była tylko niewielka część atrak- RT
nizowała Fundacja Muzeum Komunikacji cji dla tych, którzy odwiedzili nas tego dnia.

40 RAPORT TRAMWAJOWY

Modernizacja trasy PST
wchodzi w nowy etap

Od początku sierpnia trwają zaawansowane prace na odcinku ul. Roosevelta
- przystanek Słowiańska. Zakończenie modernizacji pozwoli na przejazd tramwajów
z odcinkową prędkością 70 km/h oraz znacząco ograniczy hałas.

Umowę ze stołeczną firmą PORR Pol-
ska S.A. podpisano na początku lipca, usta-
lając termin robót na sześć miesięcy. W tym
czasie mają zostać przywrócone pierwotne
parametry eksploatacyjne trasy. Pozwoli to
zwiększyć na newralgicznym odcinku pręd-
kość do 70 km/h. Jak dotąd prace postępu-
ją dość szybko, a efektami MPK Poznań na
bieżąco dzieli się na swym portalu.

W TRAKCIE
MODERNIZACJI
WYKORZYSTYWANE
SĄ NAJNOWSZE
ROZWIĄZANIA
TECHNOLOGICZNE

Na pierwszym torze, prowadzącym W trakcie modernizacji wykorzystywa- koryta balastowe zostaną ponadto wyłożone
w kierunku osiedla Jana III Sobieskiego oczysz- ne są najnowsze rozwiązania technologiczne. matami wibroizolacyjnymi, co będzie skut-
czono już teren, usuwając szyny, podkłady Na łukach, dotychczasowe drewniane podkłady kowało lepszym zabezpieczeniem obiektów.
i podsypkę tłuczniową. Aktualnie czyszczone zostaną zastąpione tworzywem sztucznym, na
jest koryto balastowe, co wkrótce pozwoli na odcinkach prostych zaś betonem z tzw. zelów- Przekazanie
ułożenie izolacji. Drugi tor jest tymczasem wy- kami z poliuretanu. Pozwoli to wydłużyć ży- placu budowy
korzystywany przez maszyny, służące do prac wotność trasy i ograniczyć uciążliwe drgania.
budowlanych i rozbiórkowych. W chwili gdy W paru miejscach 23 sierpnia przekazano plac budowy
nowy tor zostanie ułożony, dojdzie do sytuacji pod kolejny odcinek Poznańskiego Szybkiego
odwrotnej i to na nim zostanie umieszczony
sprzęt montażowy. Wówczas możliwe będzie
kontynuowanie prac na drugim torze, biegną-
cym w kierunku centrum. Etapem kończącym
stanie się wymiana rozjazdu przy
ul. Roosevelta.

RAPORT TRAMWAJOWY 41

Tramwaju. Jest to trasa między przystan- odzwierciedla liczba kursujących tam linii Pojazdami powszechnie wykorzysty-
kiem Słowiańska a Szymanowskiego. Tutaj tramwajowych. Jeżdżą tu aż cztery linie wanymi na trasie „Pestki” są z kolei wieloprze-
prace prowadzić będzie konsorcjum firm dzienne (12, 14, 15, 16) oraz dwie nocne gubowe tramwaje Solaris Tramino S105p.
NDI Energy Sp. z o.o. i NDI S.A. Robotni- (201, 202).
cy zaczną dokładnie w miejscu, gdzie znaj- Swoistą atrakcją PST jest barwna
duje się granica zasięgu prac firmy PORR Jest to dziś najszybsza linia tramwa- zabudowa na całej długości trasy. Każdy
S.A. Tu również wykonawca wymieni całe jowa w Polsce na odcinku ok. 7 kilometrów, przystanek na odcinku od os. Sobieskiego
torowisko i jedynie podsypka tłuczniowa, pozwala na średnią prędkość przejazdu w gra- do Słowiańskiej, ma swoją unikatową kolo-
po oczyszczeniu zostanie wykorzystana nicach 27-28 km/h. W ciągu jednego dnia na rystykę. Ściany i podpory poszczególnych
ponownie. W ramach inwestycji powstaną odcinku PST przemieszcza się ok. 80 tysięcy peronów pokryte są natomiast artystycznym
także nowe krawędzie peronowe przystan- pasażerów, co stanowi 1/5 wszystkich osób graffiti o zróżnicowanej tematyce.
ków. Pojawią się płyty peronowe ryflowane podróżujących komunikacją tramwajowa
z linią i pasem ostrzegawczym. W tym przy- w mieście. Paweł Kupsik
padku czas przewidziany na modernizację
to dziesięć miesięcy. REKLAMA

Wspomniane prace są efektem zało-
żeń gruntownego remontu trasy, która ob-
chodziła niedawno swoje 25-lecie. W okresie
tego ćwierćwiecza prowadzono tylko doraźne
naprawy, zatem konieczne były tak poważne
inwestycje.

Całość prac oszacowano na ok. 60 mln
złotych, z których 25,5 mln miasto otrzyma-
ło w ramach dotacji z funduszu rządowego.

O Poznańskim
Szybkim Tramwaju

Poznański Szybki Tramwaj (PST),
nazwany przez mieszkańców “Pestką” od-
mienił sposób podróżowania po wielko-
polskiej metropolii. Dzięki bezkolizyjności,
trasa umożliwia dużo szybszy przejazd po-
między Dworcem Głównym, a osiedlem
Piątkowo i cieszy się znacznym zaintere-
sowaniem mieszkańców. Popularność trasy

42 RAPORT TRAMWAJOWY

Budowa nowej linii
w Sosnowcu na finiszu

Kiedy 25 września 2020 roku wbijano symboliczną pierwszą łopatę na placu budowy nowej linii
tramwajowej w Sosnowcu Zagórzu, termin zakończenia inwestycji w styczniu 2023 roku wydawał
się bardzo odległy. Czas jednak biegnie szybko, a prace przebiegają zgodnie z planem i właśnie
dobiegają końca.

28 października 2022 roku minęło
dokładnie 40 lat od dnia, kiedy oddana zo-
stała do użytku ostatnia zupełnie nowa trasa
tramwajowa na terenie dzisiejszej Górno-
śląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Była to
linia prowadząca do sosnowieckiej dzielnicy
Zagórze. Już wówczas planowano jej dalszy
przebieg, jednak uwarunkowania politycz-
no-gospodarcze spowodowały, iż nie doszła
do skutku… aż do teraz. Pod koniec kwietnia
2020 roku podpisano umowę z konsorcjum
wykonawczym: Eurovia Polska S.A., KZN Rail
Sp. z o.o. i Nowak Mosty Sp. z o.o., a we wrze-
śniu tegoż roku rozpoczęły się prace. Zgodnie
z założeniami, realizacja zadania powinna się
zakończyć do 28 stycznia 2023 roku.

RAPORT TRAMWAJOWY 43

Podczas briefingu prasowego, zor- Pierwsze przejazdy testowe jeszcze nie jest jednoznaczna, ale
ganizowanego przy okazji rozpoczęcia planowane są już pod koniec listopa- wszystko wskazuje na to, że sosno-
da. Kiedy dokładnie linia nr 15 roz- wiczanie dostaną nową linię niejako
prac, Prezes Zarządu spółki Tramwaje pocznie liniowe kursowanie na trasie w gwiazdkowym prezencie.
Śląskie S.A. Bolesław Knapik mówił: wydłużonej o nowy odcinek do ronda
– Mam nadzieję, że prace Jana Pawła II? Na to pytanie odpowiedź RT
będą przebiegać zgodnie z planem
i na początku 2023 roku spotkamy REKLAMA

się tu na inauguracyjnym przejeździe
tramwaju. Dziś wszystko wskazuje na
to, że ten inauguracyjny przejazd odbędzie się jesz-
cze w grudniu bieżącego roku. Zaawansowanie prac
minimalnie wyprzedza bowiem przewidziany harmo-
nogram. – Nie znaczy to, że ta budowa jest łatwa. Nic
bardziej mylnego. Po drodze piętrzyły się różne pro-
blemy, z którymi trzeba było sobie poradzić. Pojawiały
się opóźnienia na pewnych zakresach, które jednak
zaangażowaniem i intensywnością prac wykonawcy
nadrabiali. Dlatego dziś możemy przymierzać się do
uruchomienia liniowych połączeń tramwajowych jesz-
cze w tym roku – podkreśla Andrzej Zowada, rzecznik
spółki Tramwaje Śląskie S.A.
Budowa nowej linii tramwajowej w sosnowiec-
kiej dzielnicy Zagórze wkroczyła już w końcową fazę
prac. Cały układ torowy jest zrealizowany, a torowisko
zostało już podbite.
Obecnie wykonywane są prace wykończeniowe
budynku podstacji trakcyjnej oraz związane z układem
zasilania trakcji i zbrojeniem sieci napowietrznej. Na
przełomie października i listopada przy obiekcie znaj-
dującym się w ciągu ul. Braci Mieroszewskich ułożona
została ostatnia warstwa ścieralna na nowych jezdniach.
Równocześnie do końca listopada prowadzone będą
roboty brukarskie na peronach, chodnikach i ścieżce
rowerowej.
Wśród prac wykończeniowych realizowane będą
także m.in.: plantowanie i humusowanie zieleńców oraz
nasadzenia krzewów i drzew; wypełnienia i uzupełnie-
nia torowiska tramwajowego kruszywem granitowym;
szlifowanie szyn przed dopuszczeniem do ruchu po prze-
jazdach testowych. Równolegle z pracami wykończenio-
wymi generalny wykonawca przygotowuje dokumentację
powykonawczą.

44 RAPORT TRAMWAJOWY

150 lat Bombardier #2628
tramwajów
w Dreźnie

Drezno, miasto we wschodnich Niemczech, na Pogórzu Bombardier #2613
Zachodniosudeckim, położone nad rzeką Łaba, stolica kraju
związkowego Saksonia. Aglomeracja drezdeńska liczy ponad
1mln mieszkańców w której skład wchodzi 10 miast. W 2022
roku przypada 150 rocznica uruchomienia tramwajów w Dreźnie.

Dokładnie 26 września 1872 roku poczekać aż do 6 lipca 1893 roku. Rozstaw Wagon Tatra
na trasę Blasewitz – Pirnaischen Platz wy- toru to 1435mm a zasilanie sieci trakcyjnej przystosowany
ruszyły pierwsze tramwaje konne. 6 sierpnia 600V a długość sieci to aż 128 km. Opera- do szlifowania szyn
1880 roku to oddanie do eksploatacji dru- torem tramwajów jest Dresdner Verkehrs-
betriebe AG (DAB AG).
gie linii: Postplatz – Plauen a trzecia trasa
to: Postplatz - Waldslöβen, którą uru- Obecnie po ulicach miasta kursuje 12
linii tramwajowych w oznaczeniach od 1 do
chomiono 19 czerwca 1881 13 z pominięciem 5-tki. Obsługiwane są one
roku. Na tramwaje elek- głównie tramwajami SachsenTram NGT6DD
tryczne trzeba było

Wagony SachsenTram

RAPORT TRAMWAJOWY 45

3 xTatra B4D
#224 277 224 229 224 046

SachsenTram #2533 Wagon SachsenTram #2720 Informacji Pasażerskiej DAB, w którym zaku-
na tle dawnej dyrekcji DVB pimy bilety, otrzymamy bezpłatne informato-
(60 szt.), Bombardier NGTD12DD (43 szt.), ry o trasach komunikacyjnych czy zmianach
Bombardier NGTD8DD (40 szt.), Sachsen- szt.) Dane o ilostanie taboru są orientacyjne tras spowodowanych remontami torowisk,
Tram NGT8DD (23 szt.) a także wagonami i mogą ulegać zmianom. także można zaopatrzyć się w drobne ga-
wysokopodłogowymi czeskiej produkcji Tatra dżety związane z drezdeńskimi tramwajami.
T4D-MT (23 szt.) oraz doczep Tatra B4D (8 Trasy tramwajowe są dosyć mocno
rozbudowanie i można nimi dotrzeć w od- Jeśli chodzi o podróżowanie tramwa-
ległe peryferyjne dzielnice miasta ale także jami, uwagę zwraca na pewno nienagannie
doskonale komunikują ze sobą ścisłe Centrum utrzymany tabor i torowiska oraz punktual-
Drezna, Stare Miasto czy Dworzec główny ność. Praktycznie wszędzie tramwaj na skrzy-
i inne większe stacje kolejowe DB. żowaniach czy przejazdach ma priorytet prze
innymi pojazdami co znacznie skraca średni
W dużej części miasta napotkamy na czas przejazdu i podnosi prędkość eksploata-
biletomaty do sprzedaży różnego rodzaju cyjną na trasie. Oczywiście poza zwiedzaniem
biletów, znajdują się także w tramwajach. Centrum i Starego Miasta, warto dojechać
Przy Postplatz znajduje się główne Centrum tramwajem do Muzeum Tramwajów, które
znajduje się w dzielnicy Dresden – Trachen-
berge przy Trachenberger Straβe ( dojazd
tramwajem linii nr 3). Znajduje się w nim około
15 wagonów historycznych z różnego prze-
działu czasowego, m.in. takie jak Berolina,
Union, MAN, Groβer Hecht, Kleiner Hecht,
Erfurt, LOWA, Gotha czy Tatra. Niestety ze
względu na zeszłoroczną pandemię Covid-
19 i obostrzenia a co za tym idzie zamknięcie
wielu placówek kulturalnych i muzeów, nie
udało mi się zwiedzić tego godnego polece-
nia miejsca. Obecnie muzeum jest czynne
w weekendy więc przy okazji zwiedzania
miasta i podróży po nim drezdeńskimi tram-
wajami polecam odwiedzić to miejsce.

Tekst i zdjęcia:

Michał Grossmann

46 RAPORT TRAMWAJOWY

Tłumy w gliwickiej
zajezdni tramwajowej

Pogoda dopisała, atrakcji było co niemiara, a ludzie zatęsknili
za takimi wydarzeniami. Z okazji Dnia Otwartego Zajezdni
Tramwajowej w Gliwicach, zakład odwiedziły prawdziwe tłumy
zwiedzających.

Dzień Otwarty Zajezdni Tramwajowej szkoleniu, pod czujnym okiem instruktorów, szczególny dziękuję dziś za gruntowną mo-
w Gliwicach odbył się tradycyjnie w ramach „kursanci” prowadzili swoje wagony pętlą dernizację torowisk tramwajowych na terenie
Europejskiego Tygodnia Mobilności (daw- wokół terenu całej zajezdni. naszego miasta, umożliwiającą mieszkańcom
niej: Europejski Tydzień Zrównoważonego bezpieczne i komfortowe przejazdy. Te inwe-
Transportu). W sobotę 17 września 2022 Kilkanaście minut po jedenastej, na stycje podnoszą również niezawodność po-
roku zajezdnia położona na pograniczu Gli- teren zajezdni dojechały tramwaje uczest- dróżowania tramwajami, co przekłada się na
wic i Zabrza otworzyła szeroko swoją bramę niczące w paradzie, a były to tylko wagony
punktualnie o 11:00. historyczne, niespotykane na co dzień na za- wzrost atrakcyjności transportu zbio-
brzańskich liniach. Parada do zajezdni doje- rowego, tym samym troskę o eko-
– I momentalnie się zaludniła! Część chała od strony Zabrza, ruszając z pl. Wolności. logię – napisała Prezydent Zabrza
zwiedzających ruszyła prosto do hal warsz- Zabrzańskich wątków tego dnia było znacznie
tatowych, inni do stoisk i atrakcji zlokalizo- więcej, a impreza odbywała się pod honoro- w liście do Zarządu spółki Tramwaje
wanych na zewnątrz, a część szybko ustawiła wym patronatem Prezydent Zabrza Śląskie S.A., który odczytała podczas
się w kolejce do nauki jazdy tramwajem. To Małgorzaty Mańki-Szulik. części oficjalnej wiceprezydent Za-
atrakcja, która co roku cieszy się niesłabnącym – (…) tramwaje pełnią nie- brza, członek Rady Nadzorczej Spółki
zainteresowaniem – mówi Andrzej Zowada, zwykle istotną rolę. To właśnie
rzecznik spółki Tramwaje Śląskie S.A. Na chęt- z tym środkiem przemieszczania
nych spróbowania swoich siła za pulpitem się Zabrze wiąże rozwój sieci
czekały trzy tramwaje nauki jazdy. Po krótkim komunikacyjnej. W sposób

RAPORT TRAMWAJOWY 47

Katarzyna Dzióba, dodając: – Łączna wartość – To ja od razu odpowiem, że dwa dni – i tym, którzy dbają o tabor,
inwestycji w modernizację infrastruktury temu przetarg wykonawczy dla tego zadania i tym, którzy z nami codziennie
tramwajowej na terenie miasta Zabrze prze- został ogłoszony na stronach unijnych, a na jeżdżą, dowożąc nas bezpiecznie do celu.
kroczyła już 160 mln złotych. Prace w ścisłym naszej stronie pojawi się w poniedziałek –
centrum już za nami, teraz toczą się w Mikul- mówił Henryk Kolender, członek Zarządu Część oficjalną kończyło wręczenie
czycach i Zaborzu, ale cze- spółki Tramwaje Śląskie S.A. dodając: – I od nagród w turnieju piłkarskim i konkursie na
kamy na niezwykle ważną razu z góry przepraszamy za utrudnienia, tramwajową planszówkę. Turniej piłkarski
modernizację torowiska które realizacja tych prac z pewnością spo- o Puchar Prezesa Zarządu Spółki Tramwa-
w ulicy Wolności od woduje. Myślę jednak, że to wspólny nasz cel, je Śląskie S.A. rozgrywany był tego same-
Karola Miarki. żebyśmy mogli podróżować nowoczesnymi, go dnia od rana w pobliskiej hali sportowej.
niskopodłogowymi tramwajami po nowych, Wzięło w nim udział 6 drużyn: ZTM, Poczta
komfortowych torowiskach. Dziękuję Pani Polska WER Zabrze, Komenda Miejska Policji
Prezydent Zabrza za patronat nad tą imprezą w Gliwicach, PKM Gliwice oraz dwie drużyny
i za ten przyjazny klimat dla tramwajów, jaki tramwajowe: reprezentacja spółki Tramwa-
od lat jest w Zabrzu. Ciepłe słowa padły też je Śląskie i zespół Rejonu nr 4 w Gliwicach.
z ust Łucji Chrząstek-Bar, Przewodniczącej Najlepszą drużyną turnieju okazał się zespół
Rady Miasta Zabrze: – Ja w imieniu swoim PKM Gliwice. Ogłoszone zostały też
i mieszkańców Zabrza serdecznie Państwu wyniki konkursu planszówkowego.
dziękuję za to, że codziennie dbacie o to, żeby
nasze podróże tramwajami przebiegały bez- Zwiedzający zajezdnię
piecznie. Dziękuję wszystkim pracownikom tramwajową mogli obejrzeć
m.in.: wystawę taboru tram-
wajowego i technicznego oraz

48 RAPORT TRAMWAJOWY

podzespołów tramwajów i elementów infra- stoisko informacyjne i wystawa sprzętu woj-
struktury, wystawę wozów tramwajowych skowego, prezentacja wozu strażackiego
z klocków LEGO, wystawę o historii tramwa- i sprzętu pożarniczego ochotniczej straży
jów w regionie, pokaz podnoszenia wagonu pożarnej, wystawa sprzętu i wozu bojowego
czy pokaz wkolejania tramwaju. Mogli zasiąść Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego
w symulatorze kabiny motorniczego, prze- w Bytomiu, pokaz i szkolenie z zakresu udzie-
jechać tramwajem przez myjnię i otrzymać lania pierwszej pomocy, urządzenia z zakre-
pamiątkowy znaczek, wybijany na miejscu su bezpieczeństwa ruchu drogowego, punkt
prasą ręczną. informacyjny ZTM, wioska wikingów Gylda
Hirtir z pokazami walk, mobilne planetarium
Na terenie zajezdni znalazły się też czy pokaz modułowej makiety kolejowej.
atrakcje zapewnione przez partnerów ze- Nie zabrakło też gier, zabaw i animacji dla
wnętrznych Dnia Otwartego, m.in.: stanowi- dzieci, urządzeń rekreacyjnych czy stoisk
sko profilaktyczne i wystawa sprzętu policji, gastronomicznych.

Na scenie królowali: Orkiestra Dęta
„Tramwaje Śląskie”, Arkadiusz Zgoda-Giczań-
ski w programie ELVIS LIVE, ABBA i Boney M
Tribute Band, Teatrzyk Iluzji Cornelli z pro-
gramem dla dzieci oraz zamykający impre-
zę zespół ENERGY FOLK, którego koncert
zakończył się krótko przed 19:30. Wówczas
ostatni tramwaj specjalny odwiózł ostatnich
gości do domu i tak oto do historii przeszedł
Dzień Otwarty Zajezdni Tramwajowej w Gli-
wicach w 50-lecie jej istnienia. Prowadzący
imprezę Marcin Janota z Radia FEST poże-
gnał gości słowami: – A za rok zapraszamy do
zajezdni w Bytomiu. Do zobaczenia!

Tekst i zdjęcia:

Tramwaje Śląskie S.A.

RAPORT TRAMWAJOWY 49

ZTM zmienia cennik

Stale rosnąca inflacja i wzrost cen paliw o ponad 40 proc. w porównaniu do zeszłego roku
to czynniki, które wpływają na rosnące koszty funkcjonowania, również w obrębie komunikacji
miejskiej. Z tego względu zmianom uległ cennik ZTM – od 17 października pasażerowie płacą
więcej za bilety uprawniające do przejazdów.

Zmieniły się ceny biletów jednora-
zowych, 7 i 30-dniowych oraz dziennego.
Pasażerowie, którzy korzystają z biletów
90 i 180-dniowych, wieloprzejazdowych
oraz Metrobiletów łączących ofertę ZTM
i Kolei Śląskich, płacą za bilety tyle samo,
co dotychczas.

– Do każdej zmiany cen biletów za-
wsze podchodzimy ostrożnie. Przed ich pod-
jęciem analizujemy jak najwięcej czynników,
które wpływają na sytuację gospodarczą.
Zmiany te ograniczyliśmy do niezbędnego
minimum. Przy każdej zmianie chcemy, aby
była ona jak najmniej odczuwalna dla osób
regularnie korzystających z komunikacji miej-
skiej – mówi Kamila Rożnowska, rzeczniczka
prasowa GZM.

Co się zmieniło Nieznacznym zmianom uległy także do kwoty wynikającej z aktualnego cennika.
w cenniku ZTM? ceny biletów dziennych, tygodniowych i mie- Dotyczy to również biletów grupowych oraz
sięcznych. Wprowadzone zostały jednora- dziennych.
Metropolia GZM wskazuje, że do- zowe bilety bez podziału na liczbę miast.
kładane są wszelkie starania, aby zmiany Oznacza to, że bilety będą ważne przez 20, Wyższe opłaty
wprowadzane w cenniku biletów były jak 40 lub 90 minut bez względu na to, na terenie dla „gapowiczów”
najmniej dotkliwe dla pasażerów. W związ- ilu gmin będziemy korzystać z komunikacji
ku z tym bilety wieloprzejazdowe pozostają miejskiej. Docelowo taryfa odległościowa Pasażerowie komunikacji miejskiej,
w dotychczasowych cenach. w pojazdach zostanie zastąpiona taryfą cza- którzy poruszają się bez biletu, mogą otrzy-
sową, jednak nie nastąpiło to wraz z nowymi mać mandat podniesiony z 200 do nawet
Decydując się na zakup biletu wielo- zmianami w październiku. 550 zł.
przejazdowego, obniżamy koszt jednej po-
dróży. Wybierając wariant na 80 przejazdów, W przypadku ewentualnych opóź- Pasażerowie mający uregulowane
które są ważne przez pół roku, koszt jednego nień, pasażerowie posiadający bilety krót- wszystkie ewentualne wcześniejsze opłaty
przejazdu wyniesie nas 2,50 zł. Jest to nieza- kookresowe nie muszą martwić się o czas bądź niemający żadnych zadłużeń w stosunku
leżne od długości i czasu podróży. pozostały do ukończenia podróży. Czas do ZTM będą mogli obniżyć opłatę dodat-
ważności biletu krótkookresowego uległ kową z 550 do 50 zł. Będzie to możliwe pod
Kolejną ważną informacją dla pasa- wydłużeniu o czas opóźnienia, tzn. ma od- warunkiem, że jednocześnie zakupią oni bilet
żerów jest różnica w cenach biletów elektro- zwierciedlenie w czasie wynikającym z roz- Sieć 180. Mechanizm ma formę edukacyj-
nicznych i papierowych. Od 17 października kładu jazdy. ną – bardziej opłaca się kupować bilety niż
za elektroniczny bilet 20-minutowy płacimy ryzykować wysoką karę, która wynosi tyle
4 zł, z kolei za ten sam bilet w wersji papie- Do końca grudnia będzie można wy- samo, co półroczny bilet.
rowej – 4,60 zł. Bilety można kupić poprzez korzystać wcześniej kupione bilety papierowe,
aplikacje mobilne oraz w pojazdach za pomocą jednak niezbędny będzie bilet uzupełniający RT
karty ŚKUP w kasownikach, a także za pomo-
cą płatności zbliżeniowych w automatach.

50 RAPORT TRAMWAJOWY

Tramwajem Zielone Torowisko Brzeźno

po trawiastym Fot. Wiktor Wiese
dywanie

Naprzeciw Domu Zdrojowego w Gdańsku-Brzeźnie Coraz głośniej mówi się o najczęściej wy-
zrealizowane zostało pierwsze w mieście zielone torowisko mienianych argumentach za „sadzeniem”
na podłożu tłuczniowym. Jest to efekt wygranego, wybranego zielonych torowisk, którymi są:
przez mieszkańców projektu Budżetu Obywatelskiego, którego
autorem jest pasjonat transportu - Cezary Kamiński, członek • redukcja drgań i hałasu przejeż-
lokalnej formacji miłośniczej Grupa Tramwajowa WPK GG. dżających tramwajów;
W piątek 14 października inwestycję odwiedziła Prezydent
Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, podkreślając walory • jak każdy teren zielony pochła-
estetyczne i praktyczne zielonego torowiska. nianie miejskich zanieczyszczeń
i spalin samochodowych (ograni-
Projekt miał na celu utworzenie zie- Budżecie Obywatelskim, którego autorem czenie smogu);
lonego torowiska na 100-metrowym odcinku jest przedstawiciel środowiska miłośników
trasy tramwajowej w pobliżu pętli Brzeźno. transportu miejskiego. • zatrzymywanie wody i redukcja
Trawiasty dywan miał komponować się ze lokalnych podtopień;
skwerem powstałym w ramach rewitaliza- Zielone, trawiaste torowiska tramwa-
cji zabytkowego Domu Zdrojowego. Jest to jowe dodają wiele estetyki pośród betonowej, • tworzenie swoistego mikroklima-
pierwszy projekt inwestycyjny w gdańskim miejskiej zabudowy, przybliżając naturę do tu i obniżanie temperatury oto-
zatłoczonych miejsc wśród ulicznego zgiełku. czenia w upalne dni.

- Pomysł na zielone torowiska zrodził
się z obserwacji trendów z innych miast w Pol-
sce i na świecie, wykorzystujących powierzch-
nię torów tramwajowych do zwiększenia
powierzchni biologicznie czynnej w mieście
- tłumaczy Cezary Kamiński. - Dzięki temu
zwiększamy retencję terenów, które toro-
wisko obejmuje, redukujemy hałas i drgania,