Raport Tramwajowy, wydanie III / 2021

#3_2021

Wydawnictwo WYDAWNICTWO POLSKIEJ IZBY PRODUCENTÓW URZĄDZEŃ i USŁUG NA RZECZ KOLEI
pod patronatem
ISSN 2081-383X

MPK W CZĘSTOCHOWIE FRAUSCHER POLSKA SP. Z O.O. KRAKÓW

NOWY ROZDZIAŁ LICZNIKI OSI – ZAJĘTOŚĆ W 9 MINUT
HISTORII TORÓW POD KONTROLĄ PRZEZ CENTRUM

» STR. 8 » STR. 12 » STR. 16

CZYTAJ
BEZPIECZNIE

Zastosowano lakier
antybakteryjny!



RAPORT TRAMWAJOWY REDAKCJA 3

WYDAWCA Jesteśmy członkiem Adam Musiał
Polska Izba Producentów Izby Wydawców Prasy
Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei Redaktor Naczelny
85-065 Bydgoszcz
ul. Jana Karola Chodkiewicza 17 [email protected]
www.izbakolei.pl
Szanowni Państwo poświęconego branży miejskiego transpor-
ZASTĘPCA REDAKTORA – Drodzy Czytelnicy. tu szynowego w Polsce. Mamy nadzieję, że
Tomasz Mokos grono patronów będzie powiększać się suk-
577 337 624 Oddajemy w Wasze ręce trzeci cesywnie, co przełoży się także na podnie-
[email protected] w tym roku, wakacyjny numer naszego sienie wartości merytorycznej kwartalnika.
magazynu. Mamy nadzieję, że tegoroczne
DZIENNIKARZ lato, które nie szczędzi wysokich tempe- W aktualnym wydaniu informujemy
Radosław Karwicki ratur pozwoli naładować baterie, tak aby o istotnych wydarzeniach z ostatnich trzech
508 501 069 nie stawać już na przymusowym, covido- miesięcy. W obszarze taboru dużo się działo,
[email protected] wym przystanku. Staramy się też wracać żeby wspomnieć tylko premierę pierwszego,
do normalności, co doskonale widać po zni- krótkiego tramwaju niskopodłogowego marki
DZIENNIKARZ kających strefach buforowych w tramwa- Modertrans, przyjazd nowych tramwajów
Michał Ciechowski jach. Jako wydawca, czyli Polska Izba Kolei do Warszawy czy poczynania bydgoskiej
795 022 754 przygotowujemy się na tragi TRAKO, na Pesy na europejskich rynkach. Tradycyj-
[email protected] których będziemy, także promować aktual- nie poprosiliśmy o wywiad, kolejnego już,
ny – obszerniejszy niż poprzednie „Raport prezesa przedsiębiorstwa transportowego,
MARKETING I PR Tramwajowy”. tym razem MPK w Częstochowie. W części
Edyta Studzińska historycznej przybliżamy wspaniałą historię
500 474 832 Z wielką przyjemnością informu- restauracji wagonu „Herbrand”.
[email protected] jemy, że wydawnictwo uzyskało patronat
Centrum Unijnych Projektów Transporto- Zapraszam serdecznie do współ-
EKSPERT POLSKIEJ IZBY wych, co zostało zaznaczone na okładce. pracy i kontaktu, ponieważ „Raport Tram-
PRODUCENTÓW URZĄDZEŃ Otrzymane wsparcie przejmujemy jako wajowy” tworzymy z Wami – naszymi
I USŁUG NA RZECZ KOLEI wyraz zaufania i podkreślenie prestiżu Czytelnikami.
dr inż. Piotr Bojar naszego, a zarazem jedynego, periodyku
Życzę miłej lektury
SKŁAD I DRUK:
RUBYCON
85-224 Bydgoszcz
ul. Św. Trójcy 2
www.rubycon.pl

Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i tekstów
sponsorowanych i nie zwraca materiałów nie zamó-
wionych. Zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji
tekstów oraz zmiany ich tytułów.

Szukaj na gieldakolejowa.pl

4 SPIS TREŚCI RAPORT TRAMWAJOWY

28

Debiut w kolorze limonki

Jesteśmy pierwszym 3 Strona redakcyjna 44 Krakowskie Bombardiery
miastem w Polsce, bardziej komfortowe
w którym część 6 Wiadomości
torowiska zostanie 46 Służby na szkoleniu u tramwajarzy
wybudowana ze 8 MPK Częstochowa
– nowy rozdział historii 48 Nowe twarze spółek
specjalnego tworzywa, przewozowych
które mówiąc wprost 12 Liczniki osi – zajętość torów
– pełni rolę filtra pod kontrolą 49 Ty śpisz, a oni pracują
powietrza
16 W 9 minut przez centrum 50 Mistrzowskie zagranie
Mariusz Sikora – organizacja komunikacji miej-
18 Jak premetro zmieni Kraków? skiej na finał Ligi Europy
Prezes Zarządu spółki MPK w Częstochowie Nowa jakość podróży w Gdańsku

08_Strona 20 Fundusze Europejskie rozwijają 52 Dwie zajezdnie i kolejne
polski transport szynowy inwestycje tramwajowe

22 Dopłynęły… Nowe tramwaje 54 Most tramwajowy połączy
już w Warszawie brzegi Brdy

24 Więcej pieniędzy z UE 56 Mysłowice zmieniają
na tramwaje dla Polski? tramwajowe oblicze

26 Nowe tramwaje przyjadą 58 Serwis klimatyzacji
na Śląsk przed sezonem letnim

28 Debiut w kolorze limonki 60 Wagon „HERBRAND”
z przydomkiem „kurnik”
30 PESA Twist wersja eksportowa
66 Parkuj właściwie zachowaj
32 Świetlisty tramwaj 1 metr od torowiska!

33 Tradycja i nowoczesność 22

36 Finał inwestycji tramwajowych
w Elblągu

38 Tramwajowe projekty Aldesy

40 Rumunia w rytmie Swinga

41 Akcja profilowanie szyn

42 Rozchodnik – rozwiązanie
na ekstremalne warunki



6 NEWS RAPORT TRAMWAJOWY

Powrót do historycznej kolorystyki Przystanek zielony
i funkcjonalny
Od 1 lipca br. zmieniły się wzory w granatowo-niebieskich barwach. Tak było
mundurów pracowników służby ruchu spółki przed II wojną światową, tak było w czasach W Toruniu wiaty przystankowe na
Tramwaje Śląskie S.A. Motorniczowie oraz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komu- węźle w al. św. Jana Pawła II porasta pnącze,
kontrolerzy ruchu zamienili dotychczasowe nikacyjnego i później w Przedsiębiorstwie które ma za zadanie dać ochronę w upalne,
brązowo-piaskowe na grantowo-niebie- Komunikacji Tramwajowej. Dopiero pod letnie dni. Nie jest to jedyne udogodnienie
skie mundury. koniec lat 90. XX wieku firma przestała za- dla pasażerów na inwestycji realizowanej,
pewniać stroje służbowe dla pracowników w ramach projektu BiT-City II, przez MZK
Fot. Tramwaje Śląskie służby ruchu. – W 2010 roku Spółka wróci- w Toruniu. Platforma przesiadkowa została
ła do tradycji mundurów dla pracowników wyposażona w specjalne poidełka i pierw-
Praktycznie od początku funkcjo- służby ruchu, jednak wówczas przyjęta sze biletomaty w mieście, które dostarczyła
nowania komunikacji tramwajowej na została brązowo-piaskowa kolorystyka, spółka Mera Systemy.
terenie dzisiejszej Górnośląsko-Zagłę- nawiązująca do logotypu Spółki. Od 1 lipca
biowskiej Metropolii motorniczowie, ale 2021 roku w tym zakresie wróciliśmy do Wzdłuż tylnych ścian węzła prze-
także konduktorzy, regulatorzy i kontro- tradycyjnej kolorystyki – spodnie i spód- siadkowego zostały zamontowane specjal-
lerzy ruchu tramwajowego nosili mundury nice oraz swetry są granatowe, a koszule ne stelaże, po których pnie się winobluszcz
niebieskie – powiedział Andrzej Zowada, pięciolistkowy KIRIGAMI. System nawad-
rzecznik spółki Tramwaje Śląskie S.A. niania zainstalowany na zielonym przystan-
ku zapewnia roślinności dobre warunki do
Do kompletu stroju kontrolerów szybkiego wzrostu.
ruchu dochodzą jeszcze czapki typu gar-
nizonowego. W skład zestawu ubrań służ-
bowych dla motorniczych spółki Tramwaje
Śląskie S.A. weszły: spódnice i spodnie,
koszulki polo, koszule z krótkim i długim
rękawem oraz swetry. Odzież wyprodu-
kowało Towarzystwo Akcyjne Telimena
S.A. z Łodzi.

Komunikacja
na warsztacie
artystów

W związku z obchodzonym w ubie- Poznań. Prace można nadsyłać do 1 września Z poidełek, czyli ulicznych zdrojów
głym roku jubileuszem, Uniwersytet Ar- br. Po ocenie jury i wyborze zwycięzcy, naj- wody pitnej, mogą skorzystać nie tylko spra-
tystyczny im. Magdaleny Abakanowicz lepsze plakaty zostaną zaprezentowane m.in. gnieni pasażerowie czy przechodnie, ale
w Poznaniu ogłosił ogólnopolski konkurs na w poznańskich autobusach i tramwajach. także towarzyszące im zwierzęta. Poidełko
plakat dedykowany poznańskiej komunika- ma bowiem na dole osobny kranik.
cji. Twórcy zostali zaproszeni do tworzenia
w formie plakatowej dzieł stanowiących Przypomnijmy, zielony przystanek
odpowiedź na tytułowe hasło: „140 lat przyczynia się do przechwytywania wody
komunikacji publicznej w Poznaniu”. opadowej, odciąża system kanalizacji desz-
czowej i łagodzi miejską wyspę ciepła, a do-
Konkurs skierowany jest wyłącznie datkowo stanowi bardzo atrakcyjny element
do profesjonalnych twórców plakatu. UAP przestrzeni miejskiej, który poprawia po-
informuje, że jego celem jest aktywizacja ziom ekologii miasta.
plakacistów wokół pozytywnych działań na
rzecz miasta, twórczości plakatowej w ogóle
oraz idei plakatu autorskiego. Wspólnie
z uczelnią konkurs organizuje Fundacja Rary-
tas Art Foundation przy współudziale MPK

RAPORT TRAMWAJOWY NEWS 7

Krakowski przewoźnik Dzięki MPK
podwójnie uhonorowany Wrocław napoisz
czworonoga
Miejskie Przedsiębiorstwo Komu- środowiskowego i  bezpieczeństwa
nikacyjne SA w Krakowie zostało wyróż- pracowników. Zwierzęta spacerujące ze swoimi
nione Białym Listkiem CSR przyznawanym właścicielami będą mogły napić się wody
przez tygodnik „Polityka” wspólnie z firmą W tegorocznej – X edycji, wzięła m.in. na pętlach wrocławskiego MPK. Ogól-
doradczą Deloitte. udział rekordowa liczba firm w historii spo- nodostępne miski dla psów przewoźnik
rządzania zestawienia. Warto przypomnieć, zamontował przy swoich punktach socjal-
Tym prestiżowym wyróżnieniem zo- że MPK Kraków już po raz trzeci zostało nych i na przystankach końcowych w róż-
stało docenione odpowiedzialne podejście wyróżnione Listkiem CSR Polityki. W 2012 nych częściach miasta. W ten sposób chce
do prowadzonej działalności biznesowej roku otrzymało Srebrny, a w 2015 Biały zabezpieczyć czworonogi przed upałami.
oraz spełnienie wysokich standardów CSR, Listek CSR.
dotyczących m.in. ładu korporacyjnego,
praw człowieka, relacji z pracownikami, To nie jedyne wyróżnienie MPK.
ochrony środowiska, dbałości o klien- Przewoźnik znalazł się wśród firm i instytu-
ta, uczciwości biznesowej oraz
zaangażowania społecznego. cji nagrodzonych tytułem Dźwigacza
Kultury. Wyróżnienie przyznaje
Krakowski przewoź- Krakowskie Biuro Festiwa-
nik został znalazł się wśród lowe, które w ten sposób
liderów firm działających docenia przedsiębiorstwa
w Polsce, które wdrażają wspierające kulturę. Jest to
zintegrowane modele za- także wyraz podziękowa-
rządzania, obejmujące m.in. nia dla firm, które w roku
kwestie jakości, zarządzania pandemii nie zapomniały
o kulturze.

Podróż z reżyserem Wodopoje są odpowiednio oznako-
wane – tak, by nie było wątpliwości, że mogą
70. tramwaj spółki Gdańskie Auto- oraz świata kultury i sztuki. Specjalnym z nich korzystać czworonogi. Udogodnie-
busy i Tramwaje otrzymał swojego patrona. gościem wydarzenia była żona nowego nie jest przeznaczone nie tylko dla pasaże-
Pojazd Pesa Jazz Duo o numerze bocznym patrona – prof. Krystyna Zachwatowicz- rów komunikacji miejskiej. Niektóre pętle,
1076 zyskał imię Andrzeja Wajdy – jedne- -Wajda. Z wnioskiem o takie uhonorowanie jak np. tramwajowy przystanek Biskupin,
go z najwybitniejszych twórców w historii Andrzeja Wajdy wystąpił Jacek Lindner, znajdują się w popularnych spacerowych
światowego kina. filmoznawca i wielki miłośnik twórczości okolicach. O to, by – zwłaszcza w upalne
tego reżysera. dni – w miskach była zawsze świeża woda,
Fot. Dominik Paszliński zadbają pracownicy MPK.
– W Gdańsku do tramwajów dokła-
W uroczystość udział wzięli m.in. damy nie tylko czynnik ludzki, w postaci – Wiele z tych miejsc to węzły ko-
prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, motorniczego, a coraz częściej pani motor- munikacyjne, na których pasażerowie mogą
przedstawiciele środowiska akademickiego niczej, ale właśnie patrona. Mam nadzieję, się dogodnie przesiadać. Krótka przerwa
że wszyscy, którzy będą tym tramwajem w podróży to zatem doskonała okazja do
podróżowali, może chwilę się zastanowią, napojenia zwierzaka – zwraca uwagę pre-
jak te filmy zmieniły nasze życie. A może ci, zes MPK Wrocław Krzysztof Balawejder.
którzy jeszcze nigdy nie mieli szansy zoba-
czyć filmów Wajdy, teraz po nie sięgną, bo Przewoźnik zachęca wrocławian
naprawdę warto – powiedziała Aleksandra i turystów do podróżowania razem ze
Dulkiewicz, prezydent Gdańska. swoimi zwierzakami. Psy czy koty mogą
poruszać się komunikacją miejską bez
Uczestnicy uroczystości, podkreśla- dodatkowego biletu – opłata za przewóz
li wielkie zaangażowanie Andrzeja Wajdy czworonoga została we Wrocławiu znie-
w proces tworzenia ważnych dla Gdańska siona kilka lat temu. Ważne jest, by pies
instytucji kultury: Gdańskiego Teatru Szek- był na smyczy i w kagańcu. Małe zwie-
spirowskiego, Europejskiego Centrum So- rzęta domowe powinny być przewożone
lidarności i Muzeum II Wojny Światowej. w transporterze.

8 RAPORT TRAMWAJOWY

MPK Częstochowa
– nowy rozdział historii

Nie licząc Olsztyna, gdzie reaktywowano tramwaje, Częstochowa posiada najmłodszą sieć miejskiego
transportu szynowego. Obecnie przechodzi ona kompleksową modernizację. O prowadzonych
inwestycjach, nowym taborze i programie „Lepsza Komunikacja w Częstochowie” powiedział nam
Prezes Zarządu spółki MPK w Częstochowie Mariusz Sikora.

Panie Prezesie obecnie budowa nowej linii tramwajowej w starym śla- w starym śladzie mogła służyć mieszkańcom
w Częstochowie, o czym dzie, a koszt tego przedsięwzięcia to rekordowe kolejne dekady, a modernizacja nie było tylko
informowaliśmy na naszych 114 mln zł. Razem z 10 nowymi tramwajami doraźna, lecz gruntowna.
łamach, realizowany jest mamy do czynienia z największym w historii
wielki projekt modernizacji miasta kontraktem tramwajowym za 208 mln Ilość frontów, na których
infrastruktury tramwajowej. Choć zł. 144 mln zł z tej kwoty miasto pozyskało ze realizowane są prace jest duża,
inwestycja przebiega w nowym środków UE. To epokowe wydarzenie, które re- jak się je pogodzić z realizacją
śladzie, można powiedzieć, alizujemy dzięki programowi „Lepsza Komuni- zadań przewozowych?
że praktycznie cała stara sieć kacja w Częstochowie” zainicjowanemu przed To jest wyzwanie zarówno dla nas,
zostanie zastąpiona nową? kilkoma laty przez prezydenta Częstochowy, jak i dla pasażerów, ale myślę, że wszystkim
Jesteśmy na etapie realizacji wielkich Krzysztofa Matyjaszczyka. Odnosząc się do nam przyświeca myśl, że po to realizujemy
inwestycji w infrastrukturę i tabor komunikacji pytania, owszem mówimy o czymś epokowym
miejskiej. Warto podkreślić, że realizujemy naj- dlatego, że oprócz infrastruktury na ziemi, mo-
większą w historii częstochowskich tramwajów dernizacji zostaje poddanych większość sieci
przebudowę w infrastrukturę, wielką prze- infrastruktury podziemnej, często
budowę starej linii tramwajowej między Ra- nieodkrywanej od 60
lat. To z jednej strony
kowem a Północą. To piętrzy czasami pro-
tak naprawdę blemy, ale są to działa-
nia niezbędne, po to by
nowa linia tramwajowa

RAPORT TRAMWAJOWY 9

MARIUSZ
SIKORA

Prezes Zarządu
spółki MPK

w Częstochowie

Jesteśmy pierwszym mia- Już niebawem wrócimy pod tym względem część torowiska zostanie wybudowana ze
stem w Polsce, w którym także do normalności, czyli do pełnej obsługi specjalnego tworzywa, które mówiąc wprost
część torowiska zostanie tych kursów przez tabor tramwajowy. – pełni rolę filtra powietrza. Jak beton nisz-
wybudowana ze specjalnego czy smog? – Technologia TX Active opiera się
tworzywa, które mówiąc Kwestia czystego powietrza na zastosowaniu fotokatalizatora, czyli sub-
wprost – pełni rolę filtra jest szczególnie ważna stancji, która przyśpiesza naturalny rozkład
powietrza. na Śląsku, dlatego bardzo zanieczyszczeń pod wpływem światła sło-
interesującym projektem jest necznego. Materiały lub produkty wykonane
inwestycje by komunikacja tramwajowa była antysmogowe torowisko. Może w tej technologii są zdolne do zmniejszania
sprawniejsza, bezpieczniejsza i bardziej kom- Pan przybliżyć na czym polega stężenia szkodliwych substancji organicz-
fortowa po zakończeniu prac. Pamiętajmy też, to rozwiązanie? nych i nieorganicznych w powietrzu oraz do
że za organizację komunikacji miejskiej w Czę- Częstochowa nie leży co prawda na zachowania pierwotnej estetyki tych wyro-
stochowie odpowiada Biuro Inżyniera Ruchu, Śląsku, a na terenie szeroko pojętej Małopol- bów przez długi czas. Oczywiście walczymy
a my jesteśmy jedynie realizatorami wskaza- ski, w granicach Województwa Śląskiego, ale o ekologię także w bardziej standardowy spo-
nych przez ten podmiot wytycznych. Auto- problem smogu występuje bez względu na sób. Część śródmiejskiego odcinka nowego
busowa komunikacja za tramwaj na liniach 1 uwarunkowania administracyjne czy geogra-
i 2 ze względów logistycznych odbywa się na ficzne. Po prostu w polskich miastach musi- torowiska będzie posiadała nawierzchnię
całej trasie, linia nr 3 jest dzielona z tramwa- my sobie z nim radzić na wszelkie sposoby. trawiastą. Wcześniej toczyliśmy batalie
jem, z którego w południowej części miasta Jednym z nich, który wdrożyliśmy przy na-
na jednym bilecie pasażerowie korzystają szej budowie w Śródmieściu jest torowisko
po przesiadce. Zawsze tego typu rozwią- z nawierzchni fotokatalitycznej. Jesteśmy
zania generują niedogodności, ale próbu- pierwszym miastem w Polsce, w którym
jemy je minimalizować. Po drodze
przyszły jeszcze covidowe
ograniczenia w ko-
munikacji, ale i to
przetrwaliśmy.

10 RAPORT TRAMWAJOWY

tramwaje będą stanowiły zdecydowaną więk-
szość składów obsługujących linie tramwajowe
w Częstochowie. Pod względem technicznym
i funkcjonalnym są to pojazdy światowej klasy.
Dzięki nim oraz przebudowie linii powinniśmy
już niedługo poruszać się tramwajem po Czę-
stochowie zdecydowanie bardziej komforto-
wo, szybciej i bezpieczniej.

biurokratyczną o zachowanie szpaleru do- Na nowe torowiska czekają już Pozostając przy taborze, MPK
rodnych drzew w centrum, które pierwotnie nowe tramwaje. Poprzez kupno posiada odrestaurowane
w ramach budowy linii tramwajowej były kolejnej wersji Twistwów, historyczne wagony. Jakie skarby
przewidziane do wycinki. Nie wyobrażaliśmy można rozumieć, że ten skrywa zajezdnia i kiedy można je
sobie takiej sytuacji, że infrastruktura dla model odpowiada specyfice zobaczyć w pełnej krasie?
najbardziej ekologicznego środka transportu Częstochowy? Pojazdy 4n z doczepą i 102Na, to za-
jakim jest tramwaj powstaje… kosztem śro- Podobnie jak z pierwszą generacją bytki tramwajowe, które wyjeżdżały okolicz-
dowiska. To nieco opóźniło prace budowlane, Twista, częstochowianie pokochali wersję nościowo przed pandemią często na trasy. Jest
ale udało się uzyskać stosowne odstępstwa 2.0 od pierwszego przejazdu choć czekamy też zachowany dla potomnych jako zabytek
i szpaler kilkudziesięciu lip pozostał na swoim na moment, kiedy nie tylko mieszkańcy połu- Ikarus o numerze bocznym 288, skarbów jest
miejscu w ciągu al. Wolności. dniowych dzielnic, ale pasażerowie z całego jeszcze więcej. Czekają na swoją kolej, kiedy
miasta będą mogli korzystać z naszej nowej miłośnicy komunikacyjnych zabytków, często
Tak wielka inwestycja wpisuje floty. Stanie się tak po zakończeniu budowy pracujący także w MPK zajmą się nimi, przy
się w miejski program „Lepsza linii tramwajowej tej jesieni. naszym udziale. Mamy też na stanie zaku-
Komunikacja w Częstochowie”. piony zabytkowy autobus piętrowy Bristol
Pod kątem tramwajów, co PODOBNIE Ledekka obsługujący linię turystyczną 034.
jeszcze udało się w jego ramach JAK Z PIERWSZĄ Tutaj jednak też czekamy na stałą poprawę
zrealizować? GENERACJĄ TWISTA, szeroko rozumianej sytuacji pandemicznej.
Przez ostatnie lata kupiliśmy ponad CZĘSTOCHOWIANIE Mamy nadzieję, że wrócimy z tą popularną
100 nowych autobusów, łącznie 17 nowych POKOCHALI WERSJĘ atrakcją komunikacyjną w kolejnych sezo-
tramwajów, mamy od niedawna 15 nowych 2.0 OD PIERWSZEGO nach letnich.
autobusów elektrycznych, pierwszych w na- PRZEJAZDU
szej flocie. Jeśli dodamy do tego budowy Chyba nie ma takiego drugiego
tramwajowe i modernizacje infrastruktu- Tegoroczna dostawa 10 nowych skła- miasta jak Częstochowa, gdzie
ralne na terenie zajezdni, to jest to jako- dów tramwajowych w ramach programu „Lep- powstało tyle planów rozwoju
ściowy krok milowy w stosunku do tego, co sza Komunikacja w Częstochowie” jest jednym sieci tramwajowej. Chociażby
miasto w tym zakresie proponowało przed z największych tego typu zakupów taborowych ostatni dotyczył jej rozbudowy
2010 rokiem. w historii. Pozwoliło to na największą od dekad dzielnicy Parkitka – jaka jest
modernizację floty tramwajów. W połącze- szansa na realizację tego
niu z siedmioma Twistami, które jeżdżą już przedsięwzięcia?
od kilku lat po naszym mieście, nowoczesne Realizacja planów rozwojowych ko-
munikacji tramwajowej uzależniona jest od
tego czy tego typu przedsięwzięcia będą
wpisywały się w przyszłe prognozy finanso-
wania ze środków UE. Ze środków własnych
żadne miasto poważnych planów inwesty-
cyjnych w tym zakresie nie zrealizuje. My
najpierw jednak skupiliśmy się w ostatnich
latach na realizacji wielkiej przebudowy sta-
rej linii tramwajowej, która dobiega końca.
Bez niej każde inne przedsięwzięcie w kie-
runku rozbudowy tej sieci w przyszłości nie
byłoby możliwe.

Rozmawiał TM

Zdjęcia: MPK Częstochowa, PESA Bydgoszcz

RAPORT TRAMWAJOWY 11

Właściwy FOTEL

to inwestycja w zdrowie,
bezpieczeństwo i komfort pracy

MK SEATS świadczy usługi projektowania, produkcji, montażu i serwisu szerokiej gamy foteli do
pojazdów specjalistycznych, w tym tramwajów. Jej właściciel – pan Mariusz Kania posiada 20-letnie
doświadczenie w branży, dzięki czemu oferowane produkty spełniają najwyższe kryteria ergonomii
i sprawdzają się w najbardziej wymagających warunkach pracy.

MK SEATS stawia sobie na pierwszym MK SEATS buduje
miejscu indywidualne podejście do każdego swoją markę na zaufaniu, któ-
Klienta. Jest firmą, która wie i rozumie, że ich rym obdarzyli go odbiorcy m.in.
Klienci to osoby najlepiej znające specyfikę PESA Bydgoszcz, Modertrans
swojego miejsca pracy. MK SEATS poza go- Poznań, Newag, Tramwaje War-
towymi produktami podejmuje się realiza- szawskie, Elbląskie czy Gdań-
cji mocno spersonalizowanych projektów. skie Autobusy i Tramwaje.
Wszelkie rozwiązania proponowane są po
dokładnym zapoznaniu się z oczekiwania- MK SEATS oferuje kom-
mi i predyspozycjami Odbiorcy Końcowe- pletny projekt, który obejmuje zarów-
go. Projekty oparte są na modelach 3D, co no siedzenie, jak i konstrukcję nośną
daje możliwość wypracowania rozwiązań z kolumną i jej modułami. Produkty
odpowiadających konkretnym potrzebom. posiadają liczne certyfikaty, spełniają wyma-
Co trzeba podkreślić, MK SEATS stawia na gania TSI Loc&Pas i normy bezpieczeństwa po-
utrzymywanie bardzo dobrych, długotermi- żarowego EN 45545-2 HL1, HL2, HL3 i 5510.
nowych relacji z Klientami, między innymi Fotele MK SEATS to fotele szyte na miarę – ich
dzięki prowadzeniu opieki posprzedażowej. konstrukcje są modułowe i mogą być dopaso-
wywane do różnych opcji. Dodatkowym atu-
MK SEATS to zespół zgranych ze sobą tem firmy MK SEATS są konkurencyjne ceny.
i znających się na swoim fachu Profesjonali-
stów. Wyspecjalizowani Projektanci MK SEATS Zapraszamy do zapoznania się
potrafią sprostać najbardziej zaawansowanym z ofertą na: WWW.MK-SEATS.COM
rozwiązaniom konstrukcyjnym. Wielkim atu-
tem przedsiębiorstwa jest posiadanie własnej RT
i niezależnej szwalni, która wykonuje tapicer-
kę spełniającą normy europejskie lub polskie,
w zależności od wymagań Klientów.

12 RAPORT TRAMWAJOWY

LICZNIKI OSI
– ZAJĘTOŚĆ TORÓW
POD KONTROLĄ

Frauscher Polska Sp. z o.o. na naszym rynku posiada ponad 20-letnie doświadczenie w obszarze
systemów stwierdzania niezajętości torów i rozjazdów. Prezes Zarządu Andrzej Bartnik rozmawiał
z nami na temat możliwości i zalet zastosowania liczników osi na liniach tramwajowych.

Może na wstępie trochę i tramwaje) i innych. Frauscher Polska Sp. Liczniki osi, które z powodzeniem
stosowane są na kolei, na torach
teorii i historii? z o.o. z Katowic działa od 1998 r. i jest pierw- tramwajowych to rzadki widok.
Jakie czynniki przemawiają za
Systemy liczenia osi są obecnie naj- szym zagranicznym przedstawicielstwem tym zastosowaniem w szynowym
ruchu miejskim?
częściej stosowanymi urządzeniami do stwier- Frauscher Sensortechnik GmbH. Dostarczamy
Tak, to rzadki widok, gdyż ze wzglę-
dzania niezajętości torów i rozjazdów. Na naszym klientom czujniki du na specyfikę transportu miejskiego
(przejazdy samochodów czy ruch pieszy
końcach kontrolowanych stref montuje się koła i systemy liczenia osi przez tory tramwajowe), czujniki koła są

czujniki koła zliczające ilość przejeżdżających Frauscher, a także sze- często ukryte w specjalnych skrzyniach
poniżej poziomu główki szyny. Mówiąc
nad nimi osi oraz ich kierunek. Informacje roko pojęte wsparcie: poważnie, zgadzam się, że liczniki osi
nie są powszechnie stosowane w trans-
z wszystkich czujników koła należących do szkolenia, pomoc przy porcie tramwajowym, przy założeniu, że
mówmy o Polsce – do tej pory mamy
danej strefy przekazywane są do jednostki aplikacji, uruchomie-
jedną aplikację liczników
centralnej (ewaluatora), gdzie są porówny- niach czy rozwiązy-

wane. Gdy w kontrolowanej strefie znajdu- waniu problemów.

je się 0 osi, jej stan wskazywany jest jako

Wolna. W przypadku wjazdu taboru

do kontrolowanej strefy (zliczenie

większej od 0 liczby osi wjeżdża- Dostarczamy
jących do strefy) jej stan zmie- naszym klientom
nia się na Zajęta i pozostaje czujniki koła i systemy
taki do czasu, gdy czujniki liczenia osi Frauscher,
koła zliczą taką samą ilość

osi, które wyjechały ze strefy. a także szeroko pojęte

Pierwsze urządzenia wsparcie
do stwierdzania niezajętości

bazujące na liczeniu osi pojawi-

ły się już w XIX w. Początkowo były

to urządzenia mechaniczne, hydrauliczne

i pneumatyczne. W latach 50. XX w. poja-

wiły się czujniki magnetyczne a następnie

indukcyjne, rozwijane aż do dzisiaj.

Firma Frauscher Sensortechnik GmbH

z Austrii, założona w 1987 przez Josefa

Frauschera, od ponad 30 lat dostarcza roz-

wiązania liczników osi opartych o indukcyjne

czujniki koła w wielu aplikacjach: linie główne,

linie przemysłowe, transport miejski (metro

RAPORT TRAMWAJOWY 13

zwrotnicy, ale również przed przypadkowym
przestawieniem w niewłaściwym momencie
przez osobę uprawnioną, co mogłoby pro-
wadzić do wykolejenia tramwaju i dalszych
konsekwencji.

osi, w Krakowie. Natomiast uniknięcia porażenia prądem, napięcie poda- Liczniki osi wykorzystywane są
w innych krajach sytuacja jest wane jest wyłącznie na odcinki szyn znajdu- już w Krakowie i to w miejscu,
diametralnie inna – do tej pory licz- jące się w danym momencie pod tramwajem, gdzie zachowanie bezpiecznego
niki osi Frauscher zapewniają bezpie- a dokładna pozycja tramwaju wyznaczana jest odstępu jest niezwykle ważne.
czeństwo przejazdu tramwajów w ponad właśnie przez liczniki osi. Tak, od ponad 10 lat tunel tramwa-
110 lokalizacjach w wielu krajach na świecie. jowy w Krakowie łączący Rondo Mogilskie
Liczniki osi wybierane są ze względu na nieza- Znane są przypadki radiowych z okolicami ul. Pawiej i Dworca Towarowe-
wodność, trwałość, bezpieczeństwo działania ataków i przestawiania zwrotnic go wyposażony jest w liczniki osi Frauscher,
czy brak kłopotliwego utrzymania. przez osoby nieuprawnione. z których informacje o niezajętości prze-
System wykrywania osi kazywane są do systemu blokady linio-
Cechy te zdecydowały, że liczniki osi zabezpiecza przed takimi wej. Ponieważ typowo bezpieczny odstęp
są powszechnie stosowane w metrze (włą- przypadkami? pomiędzy tramwajami zachowywany jest
czając w to Metro Warszawskie), gdzie ciągłe Mam nadzieję, że mówimy o sytu- dzięki kontroli wzrokowej, a w tunelu jest
zapewnienie pełnej przepustowości ma kry- acjach z przeszłości, gdy często do zdalne- to utrudnione, konieczne było wyposa-
tyczne znaczenie. W transporcie tramwajowym go sterowania zwrotnicami stosowane były żenie linii tramwajowej na tym odcinku
liczniki osi mogą mieć dokładnie takie samo powszechnie znane standardy kodowania. w dodatkowe urządzenia sygnalizacyjne.
zastosowanie jak na kolei, czyli: zabezpiecze- Takie działania hakerskie byłyby dzisiaj bardzo W ramach budowanej obecnie Trasy Łagiew-
nie rozjazdu przed przestawieniem w trakcie utrudnione. Niemniej, dzięki zastosowaniu nickiej powstaje ok. 1,7 km nowej trasy tram-
przejazdu na nim tramwaju, zapewnienie liczników osi możliwe jest fizyczne zablokowa- wajowej z ok. 700-metrowym tunelem. Także
bezpiecznej odległości i optymalnej ten tunel będzie wyposażony w urządzenia
przepustowości pomiędzy tramwa- nie (poprzez włączenie styków sygnalizacyjne z licznikami osi. Dzięki pozy-
jami jadącymi w tym samym kierunku, przekaźnika stwierdza- tywnym wynikom dotychczasowej eksplo-
zabezpieczenie przed wjazdem tram- atacji, będą to znowu liczniki osi Frauscher.
wajów na ten sam tor z przeciw- jącego niezajętość
nych kierunków. W transporcie strefy zwrotnicy w jej obwód zasilania) możli- O przewadze liczników osi
miejskim liczniki osi mogą być wości przestawienia zwrotnicy, gdy jest zajęta nad kontrolą bezpośrednią
wykorzystywane też do całko- przez tramwaj. Rozwiązanie takie zabezpiecza nie trzeba wspominać, a jak
wicie unikalnych rozwiązań, jak przed nieautoryzowanym przestawieniem wygląda porównanie tego
np. w Reims, we Francji, gdzie oprócz zastosowania z obwodami
typowych rozwiązań opisanych powyżej, torowymi czy pętlami
liczniki osi wykorzystano do sterowania zasi- indukcyjnymi?
laniem tramwajów. W historycznym centrum Niemal te same czynniki i korzyści,
miasta, w celu zachowania architektonicznych które doprowadziły do sukcesu liczników
walorów, na odcinku 2 km zrezygnowano osi na kolei w ostatnich dziesięcioleciach
z budowy sieci trakcyjnej, a napięcie zasila- i praktyczne wyparły obwody toro-
jące tramwaje podawane jest przez szyny. Ze we, liczą się również dla linii tram-
względu na fakt, że torowisko położone jest wajowych. Poziom bezpieczeństwa,
w ciągach komunikacyjnych pieszych, w celu wymagania odnośnie utrzymania czy

koszty cyklu życia – każdy z tych
aspektów przemawia na korzyść
liczników osi. Strefy kontrolo-

wane przez liczniki osi mogą mieć
dowolną długość (nawet dziesiątki kilo-
metrów), co nie jest możliwe przy innych
rozwiązaniach. Dodatkowo, liczniki osi nie
wymagają zapewnienia izolacji pomiędzy
tokami szynowymi, są niewrażliwe na zmiany
rezystancji zwarcia toków szynowych przez
zestawy kołowe i wykrywają wyłącznie koła.

14 RAPORT TRAMWAJOWY

Obecnie eksploatowane są systemów współpracujących zarówno za pracę nawet w pełnym zanurzeniu. Również
różne rodzaje torowisk, jak pomocą przekaźników, jak i interfejsów elek- mroźne zimy i upalne lata są niegroźne licz-
choćby zielone, na podłożu tronicznych. O ile powiązanie przez styki nikom osi Frauscher ze względu na szeroki
z tłucznia czy prefabrykatów. przekaźników jest bardzo proste w realizacji, zakres temperatury pracy (-40 ÷ +85 ºC)
Jak wygląda proces instalacji to dopiero wykorzystanie interfejsu elektro- a legendarna odporność na zakłócenia elek-
liczników w zależności od nicznego z odpowiednim protokołem pozwala tromagnetyczne bazuje na szeregu patentów
zastosowanego rozwiązania? na przekazanie pełniej gamy informacji – w tym zakresie.
Niezależnie od rodzaju torowiska, oprócz standardowego stanu strefy, także
w celu umożliwienia prawidłowego dzia- informacje o kierunku i prędkości przejazdu Można pokusić się o stwierdzenie,
łania czujnika koła na szynie rowkowej na- tramwaju oraz ilości zliczonych osi. Informa- że w parze z inwestycjami w coraz
leży usunąć kołnierz rowka na długości ok. cje te typowo przekazywane są do systemu nowocześniejszy tabor, nie idą
40 cm. Sam czujnik koła montowany jest do blokady liniowej zapewniającej bezpieczne nakłady na kwestie związane
stopki szyny za pomocą specjalnego jarzma, następstwo tramwajów na trasie przejazdu, z bezpieczeństwem wagonów
bez potrzeby wiercenia otworów w szynie. systemu sterowania ruchem w zajezdniach i pasażerów?
W przypadku typowego wydzielonego to- czy mijankach, jak również do wspomniane- Uważam, że to zbyt daleko idące za-
rowiska na tłuczniu, żadne inne zabiegi nie go systemu sygnalizacji na skrzyżowaniach. łożenie. Wszystkie realizowane inwestycje
są konieczne. Natomiast w przypadku, gdy Niezależny interfejs diagnostyczny zapewnia tramwajowe muszą spełniać wszelkie sta-
tor zatopiony jest w asfalcie czy betonie, to służbom utrzymania informacje niezbędne wiane im wymagania formalne.
dodatkowo należy zastosować skrzynkę, do zapewnienia pełnej dostępności syste-
w której umieszczony jest czujnik koła. Po mu oraz wspiera szybkie usunięcie usterek LICZNIKI OSI WYBIERANE
pokrywie skrzyni może odbywać się normal- w przypadku ich wystąpienia. SĄ ZE WZGLĘDU NA
ny ruch samochodowy i pieszy. NIEZAWODNOŚĆ,
Takie urządzenie musi TRWAŁOŚĆ,
Stosowane są także rozwiązania charakteryzować się zarówno BEZPIECZEŃSTWO
bezprzewodowe? odpornością na warunki DZIAŁANIA CZY BRAK
Tak. O ile połączenia pomiędzy czuj- atmosferyczne, jak i fale KŁOPOTLIWEGO
nikami koła i jednostką centralną muszą być elektromagnetyczne. Jakie UTRZYMANIA
przewodowe, to połączenia pomiędzy jed- konkretnie rozwiązania
nostkami centralnymi (w przypadku rozbudo- zastosowano w tych Zgadzam się natomiast z ideą, że za-
wanych systemów) lub pomiędzy jednostką dziedzinach? wsze można iść o krok dalej i wyposażyć in-
centralną a systemem współpracującym może Ponad 200000 czujników koła zain- frastrukturę w nowoczesne, nie wymagane
być zrealizowane w postaci bezprzewodowej. stalowanych w ponad 100 krajach, pracują- jeszcze formalnie rozwiązania. Człowiek jest
cych praktycznie we wszelkich spotykanych zawsze najsłabszym ogniwem wszelkich sys-
Pana firma podkreśla na Ziemi warunkach środowiskowych mówi temów sterowania i zapewnienie mu wspar-
elastyczność systemu chyba samo za siebie. Ciągłe udoskonalanie cia już dawno zostało zauważone i wdrożone
i interfejsu. Czy można bazujące na doświadczeniach eksploatacyj- na kolei czy w lotnictwie. Czas na tramwaje?
skomunikować liczniki z np. nych pozwoliły na stworzenie niezwykle
systemem sygnalizacji na niezawodnych wyrobów. Brak połączenia Rozmawiał TM
skrzyżowaniach? elektrycznego czujników koła z szynami gwa-
Oczywiście. Informacje o stanie kon- rantuje dużą odporność na wyładowania Zdjęcia: Frauscher Polska Sp. z o.o.
trolowanych stref, wypracowane w jedno- atmosferyczne w obszarze torowiska a sto-
stce centralnej mogą być przekazywane do pień ochrony IP68 pozwala na niezawodną



16 RAPORT TRAMWAJOWY

W 9 MINUT
PRZEZ CENTRUM

„Pod względem funkcjonalnym, z punktu widzenia mieszkańca Jesteśmy na samym początku tego żmud-
Krakowa – użytkownika transportu zbiorowego – premetro nego procesu. Wkrótce ogłosimy przetarg
niczym nie różni się od metra. […] Przejazd w 9 minut pod na przygotowanie dokumentów do wniosku
Śródmieściem i ścisłym centrum miasta to zmiana niemalże o decyzję środowiskową wraz z jej uzyska-
rewolucyjna”. O budowie premetra, zakupie dedykowanego niem dla pierwszego etapu premetra. Chodzi
mu taboru oraz tym, jak inwestycja zmieni życie krakowian, o odcinek estakadowo-tunelowy, od stacji
rozmawiamy z Andrzejem Kuligiem, Zastępcą Prezydenta DH Wanda do stacji Stadion Miejski. Trasa
Krakowa ds. Polityki Społecznej i Komunalnej. liczyć będzie około 10,5 km długości, w tym
5,6 km to tunel pod Śródmieściem, a 1,4
Co zdecydowało, że premetro których rozpatrywano budowę tradycyjnego km – estakada.
zwyciężyło nad długo metra w dwóch wariantach oraz premetra,
wyczekiwanym metrem? a także po przeanalizowaniu różnych wariantów Mając decyzję środowiskową, zlecimy
Decyzja poprzedzona była szeregiem przebiegu na linii wschód-zachód oraz kierun- przygotowanie dokumentacji projektowej
opracowań, z których ostatnim było opubliko- ków rozwoju Krakowa do roku 2058 – w tym wraz z uzyskaniem decyzji umożliwiających
wane niedawno „Studium wykonalności budowy demografię - wynika, że to właśnie premetro realizację robót budowlanych. Następnie
szybkiego, bezkolizyjnego transportu szyno- jest optymalnym rozwiązaniem dla Krakowa będziemy szukać wykonawcy tego etapu
wego w Krakowie”*. Z obszernych badań i ana- ze względów społecznych, funkcjonalnych i fi- zadania. Zakładając, że większość odcinka
nansowych. Krótko mówiąc: jeżeli podobny to tunel, który będzie drążony metodą tarcz
liz, w ramach efekt pod względem czasu przejazdu i liczby zmechanizowanych TBM, co jest procesem
pasażerów osiągniemy budując linię premerta żmudnym, realizacja I etapu powinna się za-
za około połowę mniej środków niż w przypad- kończyć w 2033 lub 2034 roku.
ku tradycyjnego metra, to po co przepłacać?
Który etap będzie
Kiedy rozpoczną się prace przy najtrudniejszy do wykonania
budowie inwestycji? Jak będą i dlaczego?
przebiegały? Bez wątpienia, najbardziej żmudny
Samo wbicie przysłowiowej pierw- i długi, może okazać się etap przygotowania
szej łopaty pod budowę premetra musi zo- tej inwestycji – od uzyskania decyzji środo-
stać poprzedzone fazą przygotowawczą. wiskowej, po uzyskanie decyzji umożliwiają-
cych realizację robót ZRID. Doświadczenia
tzw. inwestycji liniowych, w których bierze
udział wiele stron postępowania, pokazują, że
ten właśnie etap może się przeciągać i opóź-
nić rozpoczęcie budowy, choćby ze wzglę-
du na możliwość odwołań, czy konieczność

NA NOWY TABOR DLA PREMETRA
SKŁADAŁOBY SIĘ 35 ZESPOŁÓW ZŁOŻONYCH
Z DWÓCH POJAZDÓW O ŁĄCZNEJ DŁUGOŚCI

60 M I POJEMNOŚCI 350 PASAŻERÓW

RAPORT TRAMWAJOWY 17

uzgodnień rozwiązań projektowych z wieloma Zależy nam jednak, by jak najwięcej osób do przygotowanie dokumentacji projektowej.
podmiotami. Roboty budowlane, szczególnie przemieszczania się wybierało rozwiązania Tu realnie mamy szanse na dofinansowa-
drążenie tunelu, to również proces długotrwa- alternatywne, jak chociażby komunikację szy- nie nawet w wysokości do 85 proc. środków
ły. Proszę także pamiętać, że inwestycja bę- nową. W Krakowie od lat rozwijamy projekt kwalifikowanych. Co do samej budowy, jeśli
dzie realizowana pod historycznym centrum pn. Krakowski Szybki Tramwaj. W ostatnich będzie taka szansa, będziemy szukać dofinan-
miasta, co – ze względu na kwestie możliwych latach wybudowaliśmy połączenia do Ma- sowania. Dziś jednak trudno określić, jakie
znalezisk archeologicznych – również może łego Płaszowa, na Ruczaj, teraz realizujemy będą możliwości w kolejnej perspektywie
mieć wpływ na tempo prac. linię KST na północy - do Górki Narodo- unijnej, bowiem faza realizacji zaplanowana
wej. O ile budowa nowych linii sprawdza jest na lata 2029 – 2034.
Jak inwestycja zmieni się, jeśli chodzi o skomunikowanie osiedli
życie krakowian? Czym ze Śródmieściem i centrum, problemem jest Czy premetro zamyka dyskusję
premetro będzie się różniło obecnie sprawne pokonanie najbardziej zu- o utworzeniu w Krakowie
od dotychczasowej podróży rbanizowanej części Krakowa. Optymalnym metra?
tramwajem? rozwiązaniem w tym zakresie właśnie bę- Pod względem funkcjonalnym, z punk-
Przejazd w 9 minut pod Śródmie- dzie premetro. tu widzenia mieszkańca Krakowa – użyt-
ściem i ścisłym centrum miasta to zmiana kownika transportu zbiorowego – premetro
niemalże rewolucyjna. Tyle mniej więcej ma Czy w ramach realizacji niczym nie różni się od metra. Co najważniej-
jechać premetro w tunelu. Mam nadzieję, że projektu miasto planuje zakupić sze, premetro zapewnia szybki przejazd pod
to przekona jeszcze większe grono krakowian nowy tabor obsługujący Śródmieściem. Do tego jest o połowę tańsze
do korzystania z komunikacji miejskiej. Zało- premetro? i pozwala na lepsze dostosowanie taboru do
żenie jest takie, żeby premetro, przynajmniej Przewidujemy taki zakup. Na nowy potrzeb przewozowych. Zresztą podobne do
w ramach pierwszego etapu, poruszało się tabor dla premetra składałoby się 35 zespo- krakowskiego rozwiązania doskonale spraw-
z wykorzystaniem estakady i tunelu, Będzie łów złożonych z dwóch pojazdów o łącznej dzają się w wielu miasta zachodniej Europy,
to bezkolizyjny środek transportu. długości 60 m i pojemności 350 pasażerów. jak choćby w stolicy Belgii – Brukseli, czy też
Na podstawie przeprowadzonych analiz, do w Antwerpii, w niemieckich miastach Essen
ZALEŻY NAM, BY JAK realizacji przewozów na projektowanej linii i Dortmund, czy wreszcie w drugiej co do
NAJWIĘCEJ OSÓB DO premetra zaproponowano model, który umoż- wielkości portugalskiej metropolii Porto. Dla
PRZEMIESZCZANIA liwia elastyczne dostosowywanie pojemności mnie więc, w tym momencie, dalsza dyskusja
SIĘ WYBIERAŁO pojazdów do zmieniających się warunków o metrze w jego tradycyjnej formule nie ma
ROZWIĄZANIA przewozowych. Chodzi o możliwość łącze- większego sensu.
ALTERNATYWNE nia i rozłączania poszczególnych wagonów
w zależności od aktualnych potrzeb przewo- POD WZGLĘDEM
Pozostałe odcinki, które będziemy zowych. Taka elastyczność w doborze tabo- FUNKCJONALNYM,
realizować w kolejnych etapach, będą biegły ru i dostosowaniu do aktualnych warunków Z PUNKTU WIDZENIA
wydzielonym torowiskiem, także tunelem ruchowych czy liczby pasażerów nie mogłaby MIESZKAŃCA
– jak choćby w rejonie Bronowic. Również być zastosowana w przypadku tradycyjnych KRAKOWA, PREMETRO
rozmieszczenie przystanków ma być tak za- wagonów metra. NICZYM NIE RÓŻNI SIĘ
planowane, by premetro nie zatrzymywało OD METRA
się zbyt często, a jednocześnie zapewniona Jakie środki pochłonie
była możliwość przesiadek na inne środki inwestycja? Na jakie Oczywiście w przyszłości, za kilka-
transportu. Z pewnością przejazd premetrem dofinansowania może miasto dziesiąt lat, może się okazać, że jednak drą-
będzie szybszy niż tramwajem. liczyć i o jakie będzie się żenie tuneli pod całym miastem ma sens
starało? funkcjonalny i spina się ekonomicznie.
Czy premetro będzie w stanie Szacunkowy koszt realizacji premetra Wtedy o takim rozwiązaniu będzie można
konkurować z samochodem? to 5,8 mld zł brutto. Jeśli chodzi o kwestie fi- myśleć. Ale to już zadanie dla naszych dzie-
Czy inwestycja ma szansę nansowania zewnętrznego, już samo „Studium ci i wnuków.
zmienić preferencje podróżne wykonalności budowy szybkiego, bezkolizyj-
mieszkańców Krakowa? nego transportu szynowego w Krakowie” Rozmawiał MC
W miastach, także w Krakowie, za- uzyskało dofinansowanie w wysokości 50
wsze będą osoby, które z różnych względów proc. kosztów kwalifikowanych ze środków Zdjęcia: Bogusław Świerzowski/krakow.pl
nie zrezygnują z poruszania się samochodem. Instrumentu Unii Europejskiej „Łącząc Eu-
ropę” (CEF). Z tego samego programu dofi- *Studium przygotowane zostało na zlecenie Miasta Kraków przez firmę
nansowane zostanie również przygotowanie ILF Consulting Engineers Polska, przy udziale środków unijnych ze
wniosku o decyzję środowiskową. Będziemy środków Instrumentu Unii Europejskiej „Łącząc Europę” (CEF).
także ubiegać się o środki zewnętrzne na

18 RAPORT TRAMWAJOWY

ZOBACZ
WIZUALIZACJĘ

ZESKANUJ KOD QR

Jak premetro zmieni Kraków?

Nowa jakość podróży

Pięć linii i 139 stacji – tak jeszcze kilka lat temu przedstawiały się plany budowy krakowskiego metra.
Za inwestycją opowiedziała się ponad połowa mieszkańców miasta. Budowa kolei podziemnej nie
dojdzie jednak do skutku. Dlaczego Magistrat postawił na premetro i czym będzie się ono różniło od
tradycyjnego metra, które z powodzeniem funkcjonuje w stolicy?

Kraków rezygnuje z budowy pod- prawie 22 km zlokalizowane zostaną 32 sta- warianty rozwoju sieci transportowej. Jego
ziemnej linii metra. Inwestycja, która od lat cje, dwa tunele oraz jedna 1,5-kilometro- autorzy wskazali na konieczność budowy bez-
budziła wiele emocji, nie dojdzie w takiej wa estakada. Na początku czerwca miasto kolizyjnego środka systemu transportu wraz
formie do skutku. Po wielu analizach Mia- zaprezentowało najważniejsze założenia z jednoczesnym rozwojem sieci tramwajowej.
sto podjęło decyzję o budowie premetra. „Studium wykonalności szybkiego, bezkoli-
Rozwiązanie to, zdaniem Magistratu, jest zyjnego transportu szynowego w Krakowie”. TRASA PREMETRA
nie tylko tańsze – spełnia oczekiwania, jakie Dokument przygotowała firma ILF Consulting LICZYĆ BĘDZIE
pokładano w metrze. Engineers Polska. 21,82 KM, Z CZEGO
6,6 KM PRZEBIEGA
Linia krakowskiego premetra połą- Zanim jednak wybrano wariant pre- W TUNELU, A 1,4 KM
czyć ma Wzgórza Krzesławickie z rejonem metra, mieszkańcy Krakowa mogli wziąć NA ESTAKADZIE
ul. Jasnogórskiej w Bronowicach. Na odcinku udział w konsultacjach społecznych doty-
czących inwestycji. Wówczas aż 55 proc. z nich Po uzyskaniu dofinansowania na opra-
opowiedziało się za budową w mieście metra. cowanie dokumentu i wybranie firmy, która
W lipcu 2014 roku prezydent Krakowa powo- podejmie się tego zadania, rozpoczęły się
łał Zespół zadaniowy ds. realizacji wyników prace. W ramach studium pod uwagę wzię-
referendum w zakresie pytania obejmujące- to trzy podsystemy transportu zbiorowego:
go zagadnienia budowy metra w Krakowie, metro, premetro „wahadło” oraz premetro
z udziałem przedstawicieli Urzędu Miasta szybki tramwaj.
Krakowa, krakowskich uczelni oraz eksper-
tów. Efektem prac zespołu były wytyczne Analizom ruchu poddano każdy z sied-
do zlecenia opracowania, „Studium rozwoju miu proponowanych wariantów przebiegu
systemu transportu Miasta Krakowa, w tym
budowy metra”. Obejmowało ono swym za-
kresem cały obszar miasta i zakładało różne

RAPORT TRAMWAJOWY 19

tras, z czterema dodatkowymi podwariantami dla każde- szybkiego tramwaju, wysoka elastycz- Decyzja środowiskowa dla
go z nich. Sprawdzono również możliwość zastosowania ność taboru tramwajowego, dostoso- pierwszego etapu inwestycji uzyska-
trzech wspomnianych środków transportu. W badaniach wana do zmieniających się w ciągu na ma być w ciągu najbliższych lat. Etap
uwzględniono czas funkcjonowania inwestycji – między dnia potoków pasażerskich, a także estakadowo-tunelowy realizowany
2028 a 2058 rokiem. Następnie dokonano optymalizacji pełna integracja rekomendowanego będzie między stacjami „DH Wanda”
systemu tramwajowego i autobusowego. Łącznie wyko- wariantu z innymi inwestycjami tram- a stacją „Stadion Miejski”. Trasa liczyć
nano ponad 300 kombinacji obliczeń. wajowymi, która umożliwia efektywne będzie prawie 10,5 km długości, z czego
wykorzystanie istniejącej sieci tram- 5,6 km to tunel pod Śródmieściem i 1,4
– Otrzymane wyniki zostały zestawione w ma- wajowej. Nie bez znaczenia jest też km - estakada. Odcinek rondo Polsadu
trycy do analizy wielokryterialnej, dzięki czemu możli- możliwość zapewnienia dogodnych – AGH będzie można pokonać w dzie-
we było wskazanie trzech wariantów do dalszych analiz przesiadek, np. z przygotowywaną do więć minut.
technicznych – dwóch wariantów metra i jeden wariant realizacji linią Krakowskiego Szybkie-
premetra – informuje krakowski Magistrat. go Tramwaju do Mistrzejowic poprzez Zgodnie ze studium, koszt reali-
wspólny odcinek pomiędzy przystan- zacji zadania szacowany jest na ok. 5,8
Po kolejnych analizach najlepszym dla Krakowa kami „Rondo Polsadu” – „Park Wodny”, mld zł, przy blisko 12 mld zł w przypadku
okazał się wariant premetra. W wyborze przeważy- a także linią tramwajową „Piastow- metra – mówił prezydent Krakowa Jacek
ły aspekty: finansowy, społeczny i funkcjonalny. Wy- ska” – „Głowackiego” – „Weissa” po- Majchrowski.
konawca przeprowadził szerokie badania, biorąc pod przez wspólny przystanek „Miasteczko
uwagę uwarunkowania planistyczne, charakterystykę Studenckie”. MC
i ocenę istniejących podsystemów transportu, analizy
ruchowe dla przebiegów tras, analizy techniczne, śro- REKLAMA Materiały: UM Kraków
dowiskowe i ekonomiczne, badania geologiczne, a także
plan finansowy.

– Z analiz finansowych wynika, że możliwy do sfi-
nansowania i utrzymania bez dofinansowania zewnętrz-
nego jest wyłącznie wariant premetra T6D, na odcinku
Wzgórza Krzesławickie – ul. Jasnogórska. Alternatywnymi,
analizowanymi opcjami, były dwa warianty metra (w ca-
łości odcinki tunelowe), jednak cechowały się zbliżoną
zdolnością przewozową do wariantu szybkiego tramwa-
ju, będąc przy tym istotnie droższe zarówno w budowie,
jak i późniejszej eksploatacji. Zgodnie ze studium, koszt
realizacji zadania szacowany jest na ok. 5,8 mld zł, przy
blisko 12 mld zł w przypadku metra – mówił prezydent
Krakowa Jacek Majchrowski.

Co ważne, istotne dla inwestycji było wypraco-
wanie rozwiązań technicznych dla ścisłego centrum Kra-
kowa – przede wszystkim dla Starego Miasta. To właśnie
tam zaprojektowany został tunelowy odcinek premetra.
Tunel powstać ma również w okolicach wielowarianto-
wego węzła przesiadkowego w Bronowicach. Pozostały
przebieg jest naziemny – częściowo wykorzystuje istnie-
jące torowiska tramwajowe (głównie w rejonie Nowej
Huty), a częściowo wymaga budowy nowej infrastruktury
naziemnej i nadziemnej, czyli estakady.

Trasa premetra liczyć będzie 21,82 km, z czego 6,6
km przebiega w tunelu, a 1,4 km na estakadzie. Pozosta-
łe odcinki trasy przebiegają na powierzchni. W ramach
inwestycji powstaną 32 stacje, rozłożone średnio co 670
metrów. Szacuje się, że w godzinach szczytu krakowskie
premetro przewiezie 14 tys. pasażerów. Miasto zakupi
również nowy tabor, o czym wspomina zastępca prezy-
denta Krakowa, w wywiadzie, którego udzielił „Rapor-
towi Tramwajowemu”.

Niewątpliwie aspektami przemawiającymi za
budową premetra jest także uzyskanie szybkich efek-
tów inwestycji już po uruchomieniu pierwszego etapu

20 RAPORT TRAMWAJOWY

Fundusze Europejskie rozwijają
polski transport szynowy

Wdrożony w latach 2007-2013 Program Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) wspierał projekty
infrastrukturalne, dzięki którym można było, jak najpełniej wykorzystać gałęzie transportu
przyjazne środowisku. Osiągnięcie tego celu miało być efektem zwiększenia przewozu osób
i ładunków transportem innym niż tylko drogowy, czyli np. z wykorzystaniem transportu kolejowego
i transportu publicznego w obszarach metropolitalnych, w tym szynowego.

W ramach Programu wdrożone zo- Nowa linia tramwajowa w ul. Nowej Bulońskiej doświadczenia jako Centrum Unijnych Pro-
stało pięć działań dedykowanych rozwojowi: Północnej /obecnie im Pawła Adamowicza/ jektów Transportowych (CUPT) przy realizacji
transportu kolejowego, morskiego, inter- wraz z obiektem mostowym – GPKM IV A projektów inwestycyjnych współfinansowa-
modalnego, śródlądowego oraz rozwojowi nych ze środków Unii Europejskiej.
transportu miejskiego w obszarach metro- Fot. AimArt/Archiwum UMG
politalnych. Działanie przeznaczone było dla CUPT wdraża projekty z dofinanso-
dziewięciu polskich obszarów metropolital- zostało w Działaniu 6.1 Rozwój publicz- waniem z Funduszy Europejskich już 14 lat,
nych: katowickiego, trójmiejskiego, warszaw- nego transportu zbiorowego w miastach. w sektorze transportu w całej Polsce. W tym
skiego, wrocławskiego, toruńsko-bydgoskiego, numerze zaprezentujemy rozwój transpor-
łódzkiego, krakowskiego, szczecińskiego i po- Wysokość kosztów całkowitych we tu szynowego w Gdańsku, a w następnym
znańskiego. Wykorzystanych zostało 100% wszystkich podpisanych umowach o dofi- wydaniu Raportu przestawimy projekty
przyznanych Polsce środków. W kwotach nansowanie to 18, 55 mld zł, w tym wartość
wygląda to następująco: kwoty dofinansowania z Unii Europejskiej
wynosi 9, 70 mld zł.
• wartość kwalifikowalna wszyst-
kich zrealizowanych zadań wy- Planowana docelowa liczba zakupio-
niosła 15, 53 mld zł, nego taboru tramwajowego to 355 sztuk,
a liczba km wybudowanych/przebudowa-
• wartość dofinansowania z Fundu- nych linii sieci transportu szynowego ujęta
szy Europejskich to 12,42 mld zł. w podpisanych umowach o dofinansowanie
wynosi przeszło: 190 km.
Natomiast w korzyściach dla pasażera
komunikacji publicznej efekty są następujące: W wielu polskich miastach trzonem
transportu publicznego jest właśnie trans-
• wybudowano bądź zmodernizo- port szynowy. Poniżej przybliżymy nasze
wano 252 km sieci transportu szy-
nowego i trolejbusowego,

• przebudowano i wybudowano
przystanki oraz perony uwzględ-
niające m.in. potrzeby osób
starszych oraz osób z niepełno-
sprawnościami,

• zakupiono bądź zmodernizowa-
no 963 sztuki taboru komunika-
cji miejskiej, dostosowując go do
potrzeb osób z niepełnospraw-
nościami.

W obecnej, drugiej perspektywie fi-
nansowej w Programie Infrastruktura i Śro-
dowisko 2014-2020, wsparcie dla inwestycji
w miejski transport szynowy zaplanowane

RAPORT TRAMWAJOWY 21

zrealizowane w Poznaniu i Krakowie oraz 7 składów szynowych. Wraz z tymi inwe- ok. 15 km i poprawę funkcjonalności oraz
opowiemy co nam przyniesie FENiKS1 w ko- stycjami, budowane były nowe przystanki przepustowości już eksploatowanych linii
lejnej perspektywie finansowej (2021-2027) oraz modernizowane istniejące, organizo- tramwajowych, a także zakup nowego ta-
wano drogi dojazdowe do innych środków boru. Zamierzenia te zrealizowane mają być
Gdańsk transportu publicznego, budowano węzły w perspektywie Unijnej 2021-2027 oraz
integracyjne, przesiadkowe, parkingi rowe- przy pomocy środków z Krajowego Planu
Miasto od wielu lat stawia na rozwój rowe, tworzono infrastrukturę drogową to- Odbudowy.
komunikacji transportu zbiorowego i prężnie warzyszącą ciągom transportu publicznego.
realizuje swoją strategię. Jednym z takich Obecnie trwają przygotowania do realizacji Joanna Świderska
wieloletnich projektów jest Gdański Projekt GPKM etap V, ukierunkowanego na budo-
Komunikacji Miejskiej (GPKM), który ma na wę nowych linii tramwajowych o długości Dyrektor Departamentu Projektów Miejskich
celu stworzenie i utrzymanie konkurencyjnego Centrum Unijnych Projektów Transportowych
systemu transportu zbiorowego. Realizację REKLAMA
GPKM rozpoczęto w 1996 roku. Był to cykl
prac przygotowawczych i realizacyjnych dla
rozwoju usług transportu publicznego w mie-
ście i aglomeracji. Zwieńczeniem było wyko-
nanie w latach 2002-2003 modernizacji części
istniejących linii tramwajowych oraz kilku
składów tramwajowych, a także zakup nowych
autobusów miejskich, współfinansowanych
z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju
(EBOR). W latach 2004-2006, w kolejnej edy-
cji GPKM Etap II kontynuowano przebudowę
istniejącej infrastruktury tramwajowej oraz
zakup nowoczesnych tramwajów i autobusów.
Etap ten był finansowany z Unii Europejskiej
w ramach Zintegrowanego Programu Ope-
racyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR).
W tej edycji wybudowano pierwszą nową
linię tramwajową dofinansowaną ze środków
unijnych. W kolejnych latach 2007-2013, ze
środków pomocowych Funduszu Spójności,
w ramach POIiŚ zrealizowano GPKM Etap
III, a jego priorytetem było powstanie trzech
nowych linii tramwajowych, budowa integracji
systemu komunikacji miejskiej z Pomorską
Koleją Metropolitalną (PKM) oraz zakup no-
wego taboru szynowego. W ramach tych pro-
gramów oznaczonych jako GPKM Etap III A, B
i C wykonano również modernizację zajezdni
oraz przebudowę dwóch istniejących linii
tramwajowych. W ramach kolejnego POIiŚ na
lata 2014-20 miasto realizuje IV etap GPKM.
Podobnie jak w poprzednim jest to budowa
dwóch linii tramwajowych, zakup taboru,
poprawa jakości podróżowania tramwajem
oraz modernizacja jednej linii tramwajo-
wej. Koszt wszystkich dotychczasowych
etapów wyniósł prawie 1,86 mld złotych,
a otrzymane dofinansowane to ponad 1,02
mld złotych. Za te środki wybudowano 15,9
km nowych linii tramwajowych i zmoderni-
zowano 70,5 km istniejących, kupiono 89
sztuk nowoczesnych autobusów oraz 61
pojazdów tramwajowych i zmodernizowano

22 RAPORT TRAMWAJOWY

Dopłynęły… MACIEJ
Nowe tramwaje DUTKIEWICZ
już w Warszawie
Rzecznik Tramwajów
Najpierw statkiem do portu w Gdyni, a potem na długich Warszawskich
lawetach – pierwsze dwa pojazdy wyprodukowane przez
Hyundai Rotem – z Republiki Korei dotarły do Warszawy. Odchodzimy od starych
Kolejne 121 tramwajów będzie odbierane od początku 2022 rozwiązań, w których
aż do końca kwietnia 2023 roku. trzeba wykonać spory
krok, żeby wejść do środka.
Wymaga to większej uwagi
przy cyklicznej regulacji
krawędzi peronów, ale
korzyścią jest wygoda
warszawskich pasażerów.

30 czerwca br. na terenie zajezdni jeździły po stołecznych torowiskach. W każ- Tramwaj nie ma jeszcze dopuszczenia tech-
tramwajowej Żoliborz odbyła się prezenta- dym z nich będzie mogło podróżować nawet nicznego do samodzielnej jazdy po drogach
cja nowych wagonów. W wydarzeniu wzięli 240 osób. Co ułatwi zachowanie dystansu publicznych i dlatego po przywiezieniu go
udział: wiceprezydent Warszawy Robert pomiędzy pasażerami, tak ważne w dobie transportem drogowym do Warszawy, jechał
Soszyński, prezes Tramwajów Warszawskich pandemii. Krótsze 24-metrowe tramwaje po szynach za holownikiem z bardzo ograni-
Wojciech Bartelski oraz ambasador Republiki będą jeździły na mniej obciążonych trasach czoną prędkością ze względu na bezpieczeń-
Korei w Polsce Sun Mira. – powiedział rzecznik prasowy Tramwajów stwo. Każdy tego typu przejazd, na przykład,
Warszawskich Maciej Dutkiewicz, który gdy holujemy inne tramwaje po mieście,
Zamówienie na 123 nowe pojazdy, także rozmawiał z nami na temat przyjazdu wymaga bardzo wolnej i uważnej jazdy pod
z opcją na kolejne 90, to największy kon- pojazdów, ich konstrukcji i pierwszych kur- okiem pracowników nadzoru ruchu. Z regu-
trakt tramwajowy zawarty kiedykolwiek sów po Warszawie. lacji wewnętrznych wynika, że holowanie
w Polsce i jedna z największych tego typu odbywa się z maksymalną prędkością 20
umów w Europie. Opiewa na kwotę 1 mld Tramwaje przebyły długą drogę, km/h a podczas przejazdów przez przejścia
825 mln zł netto. a jak wyglądała ich ostatnia i przy przystankach ta prędkość musi być
prosta? jeszcze niższa – 10 km/h.
– Do stolicy trafią aż trzy rodzaje po- Pierwszy przejazd tramwaju w asy-
jazdów szynowych o różnej długości, w wersji ście radiowozów nadzoru ruchu z zajezdni na Dużo mówiło się, że skrojone są
jednokierunkowej i dwukierunkowej. Naj- Woli do zajezdni Żoliborz odbył się w nocy na Warszawę. Co odróżnia je od
dłuższe z nowych wagonów będą miały pra- dotychczasowych konstrukcji?
wie 33 metry, czyli aż o 2,5 metra więcej niż z 28 na 29 czerwca.
obecne tramwaje niskopodłogowe. Będą to Nowe tramwaje dla Warszawy speł-
najdłuższe tramwaje, jakie kiedykolwiek niają nasze oczekiwania i wymagania

związane w wymiarami i dostoso-
wywaniem się do infrastruktu-
ry. Każdy parametr na etapie
projektowania musiał zostać

RAPORT TRAMWAJOWY 23

uzgodniony przez producenta z pracownikami Tramwaje Hyundai Rotem są nową OBEJRZYJ FILM
Tramwajów Warszawskich. Bez zatwier- konstrukcją, jakiej jeszcze nie używaliśmy. Z ZAŁADUNKU
dzenia przez nas tych propozycji, nie Nowością są skrętne wózki, których wyma- NA STATEK
mogłaby się odbywać produkcja galiśmy i które sprawią, że tramwaj będzie się
wagonów. lepiej wpisywał w łuki. Ma to też zapewnić ZESKANUJ KOD QR
cichszą jazdę bez pisków i zgrzytów, które
zdarzają się w przypadku starszych po- krawędzi tramwaju od krawędzi peronu była
jazdów. Od samego początku stawialiśmy jednym z parametrów, które punktowaliśmy
sobie i projektantom wymaganie, żeby od- podczas przetargu.
ległość między krawędzią podłogi wago-
nu, a peronem była jak najmniejsza. Jest to Media obiegła informacja, że nie
oczywiste z punktu widzenia wygody pasa- mieszczą na przystankach. Czy
żerów. Odchodzimy od starych rozwiązań, warszawiacy mają powody do
zmartwień?
w których trzeba wykonać spory krok, Niektóre starsze perony mogą wy-
żeby wejść do środka. Wymaga to magać regulacji pod kątem naszych norm. Te
większej uwagi przy cyklicznej prace są wykonywane przez nas na bieżąco i to
regulacji krawędzi peronów, nie tylko pod kątem nowych tramwajów, ale
ale korzyścią jest wygoda i tych starszych. Chodzi o niewielkie, liczone
warszawskich pasaże- w milimetrach, przesunięcia płyt chodnikowych
rów. Mała odległość na przystankach. Jest kilka przyczyn, dlaczego
tak się dzieje. Może to być naturalne osiadanie
konstrukcji. Drgania wywołane przejazdem sa-
mochodów i tramwajów. Wiemy też, że mogą
mieć na to wpływ pojazdy ekip zbierających
śmieci z przystanków, czyszczące wiaty, a nieraz
są to wjazdy pojazdów obcych. Niezależenie
od tego, regulacja pozycji płyt na przystankach
czy innych elementów infrastruktury to ruty-
nowa czynność, którą wykonujemy cyklicznie.
I tak się teraz dzieje. W grę wchodzą bardzo
proste prace brukarskie wykonywane od ręki
przez naszych pracowników.

24 RAPORT TRAMWAJOWY

Podczas pierwszego transportu tram-
waju na trasie z Woli do zajezdni Żoliborz
tramwaj przejechał obok 26 przystanków.
Korekty brukarskiej wymagały jedynie 3
z nich.

Zanim pojazdy wyjadą na tory tramwaj przejdzie badania homologacyjne, co Warto zaznaczyć, że pomimo pro-
upłynie jeszcze trochę czasu, pozwoli temu modelowi wyjeżdżać na ulice dukcji tramwajów przez koreańską firmę Hy-
co teraz będzie działo się miasta z pasażerami. undai Rotem, aż 60% komponentów w tych
z tramwajami? pojazdach, pochodzi z Polski oraz Unii Euro-
Mamy za sobą pierwsze szkolenia Obecnie po stołecznych torach jeź- pejskiej. Cały osprzęt energoelektroniczny
motorniczych. Pierwszy wagon ma za sobą dzi niemal 530 tramwajów i składów tram- powstał w Warszawie i dostarczyła go firma
już nocne jazdy testowe w mieście. Od końca wajowych. 311 wagonów, czyli aż 59% floty Medcom, która współpracuje ze światowy-
lipca dwa pierwsze wagony są przygotowy- tramwajowej to wagony niskopodłogowe. mi producentami taboru szynowego. Z innej
wane do przez producenta do testowych Po zrealizowaniu, do końca kwietnia 2023 polskiej firmy mającej siedzibę w Warszawie
jazd. Na odcinku torów o długości około 1 r., zamówienia na wszystkie 123 tramwaje, – ATM – pochodzą rejestratory parametrów
km technicy testowali systemy napędowe stolica będzie dysponować największą flotą jazdy. Z kolei fotele dla motorniczych, skom-
i hamulcowe. tramwajów niskopodłogowych w Polsce. Ich plikowane konstrukcje ze sterowaniem pneu-
Zbierano dane, które pozwolą wkrót- liczba przekroczy 430, co będzie stanowić aż matycznym, dostarcza śląska firma Damiro.
ce dostosować oprogramowanie pojazdów 70% całego taboru tramwajowego w Warsza-
do konkretnych wymagań warszawskich mo- wie. Przełoży się to na poprawę komfortu, TM
torniczych i stołecznej sieci tramwajowej. szybkości i efektywności przejazdów tram-
Zbadano też poziom emitowanych dźwię- wajowych w stolicy. Zdjęcia: Tramwaje Warszawskie
ków. Kolejne testy będą polegały na badaniu
maksymalnej prędkości pojazdów. Na koniec,

Więcej pieniędzy z UE
na tramwaje dla Polski?

W ramach unijnego projektu FE- – Według naszych szacunków 402,5 co najmniej do wartości dofinansowania,
nIKS na lata 2021-2027 samorządy i prze- mln euro może starczyć na zakup jedy- jakie przypada na zakup nowych autobusów
woźnicy miejscy będą mogli ubiegać się nie 270 nowych tramwajów – zaznacza dla miast w ramach Krajowego Programu
łącznie o 402,5 mln euro dofinansowania prezes MPK Wrocław, Krzysztof Bala- Odbudowy.
na nowe tramwaje lub wagony metra. wejder. – Potrzeby polskich miast w za-
MPK Wrocław wnioskuje o zwiększenie kresie wymiany taboru tramwajowego – Kwota 1,1 mld euro z KPO to pra-
wysokości tej kwoty. znacząco przekraczają tę kwotę. Wielu wie trzykrotnie więcej niż dofinansowanie
przewoźników, podobnie jak my, posiada na tabor szynowy w ramach programu FE-
FEnIKS, czyli „Fundusze Europej- w swoich zajezdniach wagony starszego nIKS. Pamiętajmy, że zakup tramwaju to
skie na Infrastrukturę, Klimat, Środowi- typu. Jedyna szansa na szybkie pożegna- znacznie większy koszt niż zakup autobusu,
sko (2021-2027)” będzie prawdopodobnie nie się z nimi, a co za tym idzie zachęcenie więc kwota dofinansowania na ten rodzaj
jedynym programem współfinansującym do korzystania z komunikacji miejskiej, to transportu powinna być znacząco wyższa
zakup taboru szynowego dla polskich miast unijne dofinansowanie. – dodaje prezes MPK Wrocław.
w latach 2021-2027. Obecnie Minister-
stwo Funduszy i Polityki Regionalnej pro- MPK Wrocław zawnioskowało, w ra- Przewoźnik czeka na odpowiedź
wadzi konsultacje na temat jego projektu. mach prowadzonych przez Ministerstwo ministerstwa, o jej treści poinformujemy
Wysokość dofinansowania może wynieść konsultacji, o zwiększenie tej kwoty pię- w kolejnym wydaniu.
nawet do 85%. ciokrotnie, czyli do 2 miliardów euro lub
RT



26 RAPORT TRAMWAJOWY

NOWE
TRAMWAJE

przyjadą na Śląsk

22 kwietnia br. do zajezdni spółki Tramwaje Śląskie S.A. opcjonalnie dodatkowo do 5 wagonów typu
w Katowicach dostarczony został 35. nowy tramwaj 2017N (25-metrowych). Stosowny aneks, który
wyprodukowany przez firmę PESA Bydgoszcz SA. zakładał wykorzystanie całej opcji, został pod-
pisany na początku grudnia ub.r.
Tym samym zamówienie podstawo- zamówienie z PESY obejmowało 35 nisko-
we na zostało zrealizowane. Spółka dalej podłogowych wagonów: 27 tramwajów typu – Produkcja tramwajów zamówionych
unowocześnia swój tabor – w ramach opcji 2017N długości 25 metrów oraz 8 pojazdów w ramach opcji już trwa. Wagony powinny zo-
kupi od bydgoskiego producenta jeszcze typu 2012N-10 długości 32 metrów. Ostat- stać dostarczone do Tramwajów Śląskich do
5 wagonów, a poprzez rozpisany przetarg ni z krótszych pojazdów dotarł do Katowic 30 września 2022 roku, ale nie wykluczamy,
– kolejny krótki, częściowo niskopodłogo- 15 kwietnia br. że zrealizujemy zamówienie znacznie wcze-
wy i dwukierunkowy tramwaj. Przypomnij- śniej – zadeklarował Marcin Grzyb, Dyrektor
my w ramach umowy z 29 czerwca 2018 r. – Możemy być zadowoleni, że Sprzedaży LRV PESA Bydgoszcz SA.
producent zrealizował całe zamówienie
podstawowe. Wszyscy pamiętamy, że te MAMY SATYSFAKCJĘ,
niemal 3 lata od podpisania umowy, były dla ŻE PESA WRÓCIŁA
PESY czasem trudnym. Uwierzyliśmy jed- DO RÓWNOWAGI
nak w przyjęty przez firmę plan naprawczy I DOSTARCZYŁA
i nie zawiedliśmy się. Mamy satysfakcję, że NAM WSZYSTKIE
PESA wróciła do równowagi i dostarczyła ZAMÓWIONE WAGONY
nam wszystkie zamówione wagony. Teraz
czekamy na realizację zamówienia opcjonal- – Jeśli chodzi o oceny dostarczonych
nego – o realizacji kontraktów powiedział już pojazdów, w tym nowego, zaprojekto-
Bolesław Knapik, Prezes Zarządu spółki wanego specjalnie dla Tramwajów Śląskich
Tramwaje Śląskie S.A. krótszego 25-metrowego Twista, to cieszą
nas opinie nie tylko pasażerów zadowolonych
Umowa między przewoźnikiem a pro-
ducentem zakładała możliwość zamówienia

RAPORT TRAMWAJOWY 27

z komfortu podróżowania, ale także motorni- wagony takie świetnie sprawdzają się na co Moderus MF 11 AC BD - linia 38
czych, którzy chwalą jego właściwości jezdne, dzień, ale przede wszystkim – dzięki swojej
czyli płynną jazdę, przyspieszanie i hamo- dwukierunkowości – dają możliwość utrzy- poznańskiej spółki Modertrans – w tym 13
wanie – dodał. mania kursowania na odcinkach, na których jednokierunkowych (MF 10 AC) i dwa dwu-
prace modernizacyjne nie dają możliwości kierunkowe (MF 11 AC BD) przeznaczone
Kolejnym nowym pojazdem, który dojazdu do pętli. Zakup ten planujemy sfi- do obsługi bytomskiej linii 38. 5 wagonów
zgodnie z rozpisanym przetargiem mają nabyć nansować ze środków własnych Spółki. jednokierunkowych zostało zakupionych
Tramwaje Śląskie ma być jednoczłonowy, w ramach opcji, która została zrealizowana
dwukierunkowy wagon, w którym udział Przypomnijmy, Tramwaje Śląskie po- we wrześniu 2020 roku.
niskiej podłogi określono na min. 30%. siadają już 15 jednoczłonowych, częściowo
niskopodłogowych tramwajów Moderus Beta, TM
Rzecznik prasowy spółki Tramwaje
Śląskie Andrzej Zowada powiedział: Materiały: Tramwaje Śląskie S.A.

– Biorąc pod uwagę fakt, iż w spółce
Tramwaje Śląskie S.A. przymierzamy się do
nowej perspektywy finansowej Unii Euro-
pejskiej, w ramach której będziemy chcieli
realizować kolejny duży projekt inwestycyjny,
każdy niskopodłogowy wagon dwukierunko-
wy jest dla nas ważny. W tegorocznym budże-
cie udało się wygospodarować środki, które
mogą wystarczyć na zakup jednego tramwaju,
stąd też decyzja o rozpisaniu przetargu na
zakup jednego krótkiego niskopodłogowe-
go wagonu. Doświadczenie eksploatacyjne
tramwajów typu MF 11 AC BD pokazuje, że

REKLAMA

28 RAPORT TRAMWAJOWY

Debiut w kolorze limonki

Dokładnie o godzinie 11:38, 14 czerwca br. pierwsza Panorama o numerze bocznym 3015, wjechała
na peron przystanku przy Dworcu Głównym w Olsztynie. Trzy minuty później pojazd rozpoczął kurs
z pasażerami na linii nr 2. Godzinę później z bazy MPK Olsztyn przy ul. Kołobrzeskiej wyjechał drugi
tramwaj tureckiej firmy Durmazlar.

Wagony pojawiły się w stolicy – Większość standardów, które funk- Transport tramwajów z kraju nad Bos-
Warmii i Mazur na mocy umowy podpisa- cjonują w już dobrze znanych tramwajach forem to ogromne, logistyczne wyzwanie. Aby
nej w połowie lipca 2018 roku. Kontrakt, Tramino zostały zachowane także w tych Pano- dotrzeć do stolicy Warmii i Mazur, pojazdy
który zarazem jest debiutem firmy na eu- ramach. Z ciekawostek, zmniejszyliśmy liczbę podróżują drogą morską i lądową m.in. przez
ropejskim rynku, dotyczy kupna 12 tram- akumulatorów na rzecz specjalnego konden- Włochy, Austrię i Niemcy. Taki wybór trasy jest
wajów (kolejne 12 jako opcja) i opiewa na satora, który wspomaga ruszanie. Dzięki temu konieczny ze względu na rozmiary ładunku,
kwotę ok. 108 mln zł. Całkowita wartość te pojazdy zużywają mniej energii – skomento- jaki znajduje się na specjalistycznej lawecie.
w przypadku skorzystania z dodatkowego wał kierownik ratuszowej jednostki odpowie- Czas dostawy pojazdu to aż dwa tygodnie.
zamówienia to 206 mln zł. dzialnej za inwestycję, Andrzej Karwowski. Tramwaje można wieźć jedynie w nocy.

Pojazdy Durmazlara na bazie Pano- O wykorzystaniu pojazdów w pracy li- TM
ramy, które wyjechały na olsztyńskie toro- niowej powiedział Jerzy Roman, prezes Miej-
wiska wożą pasażerów w tureckich miastach skiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego: Zdjęcia: UM Olsztyn
Stambuł, Samsun czy Koçaeli.
– Nowe tramwaje wykorzystujemy
PIOTR na już istniejących liniach. Dzięki nim może-
GRZYMOWICZ my też po niemal sześcioletniej eksploatacji
tramwajów Tramino zrobić im gruntowny,
Prezydent Olsztyna gwarancyjny przegląd bez uszczerbku dla
codziennego funkcjonowania sieci.
– To bez wątpienia kolejna, historyczna
chwila dla nas, mieszkańców Olsztyna. Pojazdy produkowane dla Olsztyna
Pierwsze dwa tramwaje z Turcji prze- są niskopodłogowe, dwukierunkowe. Dłu-
szły u nas zarówno proces homolo- gie na 32,5 metra, są dłuższe od Solarisów
gacji, jak i odbiorów technicznych i są Tramino (29,3 m), tak jak obecne mają 2,5
już dopuszczone do ruchu. Nowocze- metra szerokości. Ponadto w odróżnieniu od
sny transport to na pewno przyszłość dotychczasowych trójczłonowych tramwa-
i szansa na przezwyciężenie problemów jów, te są składają się z pięciu sekcji. Miesz-
transportowych miast. My już inwestu- czą 208 pasażerów, z czego 38 na miejscach
jemy w takie rozwiązania. siedzących (do tego cztery składane). Drzwi
za kabinami motorniczego są jednoskrzydło-
we, natomiast pozostałe cztery
pary - dwuskrzydłowe, jak
w obecnie użytkowanych
pojazdach.



30 RAPORT TRAMWAJOWY
Craiova, Rumunia

PESA Twist
wersja eksportowa

19 lipca br. podpisano umowę na zakup 17 tramwajów przez rumuńskie miasto Craiova, które
wyprodukuje PESA Bydgoszcz SA. Z kolei na początku tego samego miesiąca spółka wygrała przetarg
na dostawę 30 pojazdów dla Koszyc na Słowacji. W obu przypadkach nabyto tramwaje Twist. Ich nowa
generacja pod roboczą nazwą Tram.eu, ma być skierowana na rynki europejskie. Platforma modułowa
pojazdu pozwala na ustandaryzowanie produkcji i elastyczność wobec oczekiwań klientów.

Podczas konferencji prasowej towa- – Pesa w ostatnich 20 latach współ- doświadczeniem i wiedzą zebraną podczas
rzyszącej zawarciu kontraktu Lia Olguta Vasi- uczestniczyła w realizacji projektów rozwoju realizacji podobnych unijnych projektów dla
lescu, burmistrz miasta Craiova powiedziała: szynowego transportu publicznego, których kilkunastu miast – zadeklarował Krzysztof
wartość sięga kilku miliardów złotych. Za- Zdziarski, Prezes PESA Bydgoszcz.
– Dla mnie i administracji, którą kie- pewniam Panią Burmistrz, że nie tylko do-
ruję, kwestia rozwoju transportu publicznego starczymy do Craiova spełniające europejskie Dla miasta Craiova producent zapro-
jest jednym z kluczowych zadań, które re- standardy tramwaje, ale będziemy się dzielić ponował tramwaje Twist nowej generacji,
alizujemy w oparciu o spójną, dopracowaną które są projektowane jako punkt wyjścia
strategię mobilności miejskiej. W ostatnich
latach mieszkańcy już odczuli korzystne zmia-
ny w transporcie, a dzięki podpisanej właśnie
umowie będą mogli podróżować nowocze-
snymi, komfortowymi tramwajami.

Pani burmistrz podkreśliła, że liczy nie
tylko na dostawę nowoczesnych tramwajów,
ale również na nawiązanie z Pesą owocnej
współpracy, w sferze rozwoju transportu
szynowego i dodała:

– Współpraca z tak doświadczoną
w dziedzinie budowy tramwajów firmą, jaką
jest ciesząca się uznaniem w Europie PESA
Bydgoszcz, daje nam pewność pomyślnej re-
alizacji projektu finansowanego ze środków
europejskich.

RAPORT TRAMWAJOWY 31

Koszyce, Słowacja

dla całej rodziny pojazdów o roboczej na- obszarów miejskich”, a jego celem jest ogra- program wymiany taboru w mieście. Pesa
zwie – Tram.eu. Modułowość tej konstrukcji niczenie emisji dwutlenku węgla poprzez będzie miała 22 miesiące od daty podpisa-
będzie umożliwiała, w zależności od oczeki- inwestycje oparte na planie zrównoważonej nia umowy na dostawę pierwszego nowego
wań klienta, nie tylko dowolnie zabudowy- mobilności miejskiej. tramwaju, a 10 sztuk powinno trafić do Ko-
wać wnętrze, ale także wyposażać tramwaje szyc w II połowie 2023 roku
w nowoczesne systemy dobrane do lokalnych Przetarg na dostawę 30 tramwa-
warunków technicznych i potrzeb. jów został ogłoszony przez słowackie Ko- W tej chwili w bydgoskiej fabryce
szyce w lutym tego roku, a obok bydgoskiej trwa produkcja kolejnych tramwajów dla
PESA Twist Craiova to tramwaje jed- spółki, swoją ofertę złożyła jeszcze Škoda Kijowa, Torunia, rumuńskiego Iasi i na Śląsk.
nokierunkowe, o długości 27m, z 58 miejscami Transportation
siedzącymi i przestrzenią dla niepełnospraw- WYGRANA
nych, wyposażone w systemy diagnostyczne, Pesa wygrywając zaoferowała dwu- W SŁOWACKICH
klimatyzację, Wi Fi czy gniazda USB. kierunkowy tramwaj będący rozwinięciem KOSZYCACH OZNACZA
pojazdów z rodziny Twist, tak jak w przy- DLA PRODUCENTA
– Projekt Twista dla Craiova to naj- padku miasta Craiova. Tramwaj o długości WEJŚCIE NA KOLEJNY
nowocześniejszy nasz tramwaj. Jesteśmy 32 metrów będzie w 100% niskopodłogowy, EUROPEJSKI RYNEK
gotowi do budowy prototypu, po testach oparty na 4 wózkach skrętnych i wyposażony
i homologacji rozpoczniemy produkcję, a za- w dwa pantografy. Jednocześnie będzie nim Wygrana w słowackich Koszycach
kończenie dostaw zgodnie z umową nastąpi mogło podróżować 236 pasażerów.  oznacza dla producenta wejście na kolejny
22 miesiące od daty podpisania umowy – europejski rynek. W sumie PESA Bydgoszcz
podsumowała Hanna Wiśniewska-Sibru, Dyrektor Sprzedaży LRV PESA Byd- SA wyprodukowała prawie 800 tramwajów,
przedstawicielka Pesy na rynku rumuńskim. goszcz Marcin Grzyb powiedział: z czego ponad 170 na eksport. Wożą one pa-
sażerów w Kijowie, Moskwie, Kaliningradzie,
Nie jest to debiut bydgoskiego pro- – Wygrane przetargi w rumuńskich Sofii węgierskim Seged i rumuńskim Cluj
ducenta na rumuńskim rynku, ponieważ dwa Iasi i Craiova oraz słowackich Koszycach to oraz większości polskich miast (Warszawa,
tamtejsze miasta wybrały tramwaje Swing. efekt konsekwentnie realizowanej strategii, Kraków, Gdańsk, Wrocław, Szczecin, Często-
Pojazdy te jeżdżą już w Cluj. Obecnie trwa która zakłada zwiększanie naszej obecności chowa, Katowice, Bydgoszcz, Toruń, Gorzów
produkcja pojazdów dla Iasi, do której po za- na rynkach zagranicznych. Z myślą o ekspo- Wielkopolski i Elbląg).
kończeniu testów homologacyjnych, pierwszy rcie pracujemy również nad nową generacją
Swing wyjechał w lipcu. tramwajów zaprojektowanych specjalnie na TM
rynki europejskie.
Zakup taboru jest częścią realizowa- Materiały: PESA Bydgoszcz
nego przez władze Craiova projektu moderni- Koszyce to drugie co do wielkości
zacji transportu publicznego finansowanego miasto Słowacji, posiada 250 tys. miesz-
z Regionalnego Programu Operacyjnego na kańców. Obecnie na miejskich liniach eks-
lata 2014-2020, w ramach 4 osi prioryteto- ploatowanych jest około 130 tramwajów,
wej „Wspieranie zrównoważonego rozwoju wyprodukowanych przez Tatrę i Pragoimex.
Rozstrzygnięty przetarg to największy od lat

32 RAPORT TRAMWAJOWY

W kwietniu br. na paryską linię T9 wyjechał tramwaj Alstomu 80 tys. pasażerów rocznie. Tramwaj wyposa-
o przydomku „lumière” (światło). Modelowi Citadis X05 żono w 8 podwójnych drzwi na każdą stronę.
wyjątkowy wygląd nadają linie światła LED, biegnące przez całą Szersze i dobrze oświetlone przejścia mają
długość – wewnątrz i na wewnątrz pojazdu. zwiększyć efektywność wymiany pasaże-
rów o 20%. Przeszklone powierzchnie zaj-
Wybudowana od podstaw linia T9 2017 r. i spotkał się w nich z największą apro- muj aż 45%.
(10 km długości, 19 przystanków) połączyła batą. Dostawa pojazdów odbyła się zgodnie
stację Porte de Choisy w 13. dzielnicy Paryża z harmonogramem uzgodnionym z głównym Podczas projektowania duży nacisk
ze stacją Orly-Ville, skracając czas przejazdu wykonawcą nowej linii – firmą Transamo i trwa- położono na energooszczędność. Całkowicie
z 60 do 30 minut. Poza stolicą Francji i miej- ła od listopada 2019 do grudnia 2020 r. ledowe oświetlenie i klimatyzacja zapewniają
scowością Orly, dogodne połączenie zyskali odpowiednio o 25% i 15% mniejsze zużycie
mieszkańcy: Ivry-sur-Seine, Vitry-sur-Seine, Projekt nowego tramwaju powstał energii. 99% materiałów, z których został
Thiais i Choisy-le-Roi. w ramach współpracy zespołów Alstom De- zbudowany, nadaje się do recyklingu.
sign & Styling oraz agencji projektowej Sa-
guez & Partners. Wyróżniające go świetlne Dodatkowo 13 tramwajów „lumière”
linie mają ułatwić rozpoznanie aktywnych zostało zamówionych przez Île-de-France
w danym momencie drzwi – czerwone, gdy nie Mobilités dla linii T10, która połączy Clamart
ma możliwości otwarcia, zielone sygna- z Anthony, a obecnie jest w trakcie budowy.
lizują możliwość wsiadania i białe,
gdy tramwaj jest w ruchu. TM

Każdy pojazd mierzy Zdjecia: Alstom
45 metrów długości i może
pomieścić 314 pasaże-
rów. Docelowo z usług
linii T9 ma korzystać

Dostawca 22 tramwajów Citadis X05
został wybrany przez spółkę Île-de-France
Mobilités w listopadzie 2016 r. Projekt ze
świetlnymi aplikacjami jako jeden z trzech,
poddano pod konsultacje społeczne w lutym

RAPORT TRAMWAJOWY 33

Tradycja i nowoczesność

Żółte, zmodernizowane wagony Remodelado to jeden podczas hamowania i/lub baterie litowo-jo-
z symboli Lizbony. W takiej samej malaturze będzie 15 nowych nowe, które mogą być ładowane na pętlach.
tramwajów firmy CAF. Pięcioczłonowe, niskopodłogowe Dobór lub integracja podzespołów zależy od
pojazdy Urbos to połączenie nowoczesnej stylistyki specyfiki wagonu. Zastosowanie tego rozwią-
z najnowocześniejszymi technologiami. zania pozwala zarówno na wykorzystanie
transportu tramwajowego w obszarach wraż-
liwych architektonicznie, jak i podniesienie
jego efektywności energetycznej.

Nowe tramwaje będą kursować na Nowe tramwaje Urbos dla Lizbony to Rozwiązanie Greentech jest monto-
linii 15, która biegnie równolegle do ujścia pojazdy jednokierunkowe, pięcioczłonowe wane przez CAF w tramwajach dostarcza-
rzeki Tajo. Łącząc główne atrakcje turystyczne i całkowicie niskopodłogowe. Ich długość nych do Luksemburga, Sewilli, Kaohsiung
stolicy Portugalii, a także stacje przesiadkowe wynosi 28,5m, a na swój pokład mogą zabrać i Birmingham. Do tego ostatniego ośrodka
innych środków transportu, jak metro, kolej 203 pasażerów. zaczęto dostarczać pierwsze z 21 wagonów,
czy promy. W połowie lat 90. CAF dostarczył w ramach zamówienia podstawowego, wy-
10 nowych niskopodłogowych tramwajów, Tramwaje zostały tak zaprojektowa- posażonych w baterie.
które już jeżdżą na tej trasie. ne, aby w przyszłości było można zainstalować
w nich podkładowy system magazynowania TM
Operatorem lizbońskiej sieci miej- energii – Greentech, opracowany przez CAF
skiego transportu szynowego jest firma Com- Power & Automation. Umożliwia on jazdę Zdjęcia: CAF
panhia Carris de Ferro de Lisboa (CARRIS), z opuszczonym pantografem, jak deklaruje
która odpowiada za cały transport publiczny, producent nawet do 20 km.
poza metrem. Podpisany kontrakt obejmuje
również serwisowanie pojazdów przez okres System jest modułowy i łatwy do za-
5 lat. Całkowita kwota projektu przekracza instalowania, praktycznie w każdym modelu
43 miliony euro. tramwaju. Wykorzystuje ultrakondensatory do
odzyskiwania energii kinetycznej uwalnianej

INNOWACYJNE STANOWISKO
DO BADAŃ PRZEKŁADNI
POJAZDÓW SZYNOWYCH

JS Fabryka Przekładni w ostatnim czasie poszerzyła swoje możliwości kontroli oferowanych
produktów i usług. Na terenie firmy powstało specjalne, skomputeryzowane i bezpieczne stanowisko
do przeprowadzania prób ruchowych przekładni pod obciążeniem.

Przebieg badania jest w pełni programowalny z poziomu pul- Na ekranach stanowiskowych oraz zdalnych, umieszczonych
pitu operatorskiego z panelem dotykowym, jak również z do- w niezależnych pomieszczeniach, wyświetlane są w czasie
wolnego komputera zalogowanego z sieci lokalnej. Możliwe rzeczywistym bieżące wartości zadanych parametrów, infor-
jest odzwierciedlenie obciążeń zbliżonych do występujących macje o postępie wykonania próby, jak również komunikaty
na konkretnej trasie, na jakiej porusza się dany pojazd. o przekroczeniach wielkości mierzonych.

Wykresy ilustrujące zmienność mierzonych parametrów Przebieg próby nie wymaga ciągłego, bezpośredniego nadzoru
w czasie można wyświetlić na dowolnym komputerze w fir- operatora. Jest to niezwykle istotne podczas długotrwałych
mie. Pozwala to na bieżącą analizę zarówno osobom przy prób obciążeniowych. System wyposażono w szereg czuj-
stanowisku badawczym, jak i inżynierom obserwującym dia- ników i urządzeń zabezpieczających, stale monitorujących
gramy w biurach. przebieg testu.

Stanowisko pozwala w sposób automatyczny tworzyć raport z badania przekładni.
Dokument zawiera podstawowe informacje identyfikujace obiekt badań,

czas przeprowadzenia testu oraz pomiary następujących parametrów mierzonych w jego trakcie:

Prędkości obrotowej wału wejściowego
Wartości obciążenia zespołu napędowego

Temperatury oleju w przekładni
Wartości skutecznych prędkości drgań VRMS z wielu kanałów pomiarowych

Temperatury gniazd łożyskowych
Warunków otoczenia: temperatury i wilgotności

Dokładna analiza wibracji jest przeprowadzana po dekom- Pozwala to identyfikować określone defekty, jak np. niewła-
pozycji sygnału z czujników na składowe amplitudy drgań ściwe ustawienie kół zębatych czy uszkodzenia łożysk.
w dziedzinie częstotliwości lub rzędów przy użyciu szybkiej
transformaty Fouriera FFT.

JS Fabryka Przekładni Sp. z o.o. Sp. K.

Polska, 76-206 Bierkowo • ul. Grodzka 147
tel. +48 59 811 93 00 • fax. +48 59 811 91 05
[email protected]

36 RAPORT TRAMWAJOWY

Finał inwestycji
tramwajowych w Elblągu

Pod koniec kwietnia br. na elbląskie tory wyjechał piąty Moderus Beta MF 09 AC, który dołączył
do czterech tramwajów oddanych do użytku w ubiegłym roku. Odebranie nowego wagonu było
zwieńczeniem realizacji unijnego programu poprawy zrównoważonej mobilności mieszkańców
Elbląga. Całość działań podsumowano podczas konferencji prasowej na terenie zajezdni.

Zrealizowane inwestycje w tabor i in- Konferencja prasowa na terenie zajezdni wielkości tramwajach starszego typu ilość
frastrukturę tramwajową podsumował Pre- miejsc siedzących wynosiła zaledwie 16.
zydent Elbląga Witold Wróblewski, który statusu wojewódzkiego nie możemy się też W części środkowej posiadają rozkładaną
powiedział: ubiegać o środki z programów centralnych. rampę oraz specjalny przycisk, dzięki które-
Przykładem jest program Polski Wschodniej. mu można zasygnalizować motorniczemu np.
– Nowy tramwaj został zakupiony Mam nadzieję, że apele do parlamentarzystów potrzebę rozłożenia rampy i udzielenia pomo-
w ramach III etapu projektu poprawy zrów- w końcu przyniosą skutek — dodał prezydent. cy przy wsiadaniu lub wysiadaniu z pojazdu.
noważonej mobilności mieszkańców Elbląga. Dzięki nowoczesnemu układowi napędowe-
Koszt tego zadania to 3.109.870,50 zł. Koń- Do parametrów technicznych nowego mu z systemem piasecznic wspomagających
czy on duży projekt, który realizowaliśmy. jednoczłonowego i częściowo niskopodło- eliminacje poślizgów, tramwaje są cichsze.
W ostatnim czasie, na inwestycje w Tram- gowy wagonu odniósł się Andrzej Sawicki, Ponadto posiadają: system Elbląskiej Karty
waje Elbląskie wydaliśmy 26 mln zł. Za tę dyrektor spółki Tramwaje Elbląskie: Miejskiej wraz z dwufunkcyjni kasownikami
kwotę nie tylko zakupiliśmy nowe tramwaje. obsługiwanymi za pomocą ekranu dotyko-
Wyremontowana została również hala na – Znajduje się w nim 26 miejsc sie- wego, nowoczesne i czytelne tablice elek-
terenie zajezdni, w której znajduje się teraz dzących. 40 proc powierzchni zajmuje obszar troniczne oraz gniazda USB.
myjnia i lakiernia oraz zakupiliśmy nowy wóz niskowejściowy. Przede wszystkim jest cichy
techniczny. Sfinansowaliśmy także przygo- na trasie. To są solidnie zbudowane wagony. Podczas konferencji, poza nowymi
towanie punktów przesiadkowych, w tym Myślę, że posłużą elblążanom dłużej, niż te tramwajami, zaprezentowano także zaku-
zakup i montaż tablic informacji pasażerskiej 20 lat, które zakłada producent. Tramwaj, piony wóz techniczny oraz wyremontowaną
i biletomatów. To jest odpowiedź dla tych, jeśli jest prawidłowa profilaktyka technicz- halę z myjnią i lakiernią. Realizacja projektu
którzy twierdzą, że nie realizujemy inwestycji na, może jeździć i 50 lat. „Poprawa zrównoważonej mobilności miesz-
w komunikacji miejskiej. Oczywiście, gdyby kańców Elbląga” odbyła się w trzech etapach.
nie to, że pozyskaliśmy środki unijne – ok. Przypomnijmy, długość każdego z pię-
85 proc. dofinansowania – ta inwestycja, ciu jednokierunkowych pojazdów wynosi
w tak dużym wymiarze, nie byłaby możliwa. niespełna 14,5 metrów. Wagony mogą po-
mieścić ponad 90 pasażerów. W podobnej
W trakcie konferencji prezydent
zaznaczył, że ma nadzieję, iż w przyszłej
perspektywie finansowej będą możliwości
pozyskania funduszy unijnych na zakup tram-
wajów i infrastruktury tramwajowej. Teraz
bowiem są one mocno ograniczone, dlatego
władze miasta interweniują u przedstawicieli
rządu i parlamentarzystów.

– Mam na myśli ustawę o elektromo-
bilności. Trolejbusy i autobusy mają dofinanso-
wania ze środków zewnętrznych, a tramwaje
nie. To wydaje mi się niesprawiedliwe, bo
tramwaje są najbardziej ekologicznym środ-
kiem transportu. Jako miasto, które nie ma

RAPORT TRAMWAJOWY 37

ETAP I ZAKŁADAŁ czącego teren pętli autobusowej z ww.
przystankami tramwajowymi, mała ar-
Koszt ogółem: 20.420.033,81 zł chitektura.
Dofinansowanie UE: 9.775.625,34 zł

• zakup 3 szt. nowego taboru tramwajo- ETAP II ZAKŁADAŁ Wyremontowana
wego; hala z myjnią i lakiernią
Koszt ogółem: 3.008.418,50 zł
• modernizację infrastruktury technicznej Dofinansowanie UE: 1.745.393,41 zł ETAP III ZAKŁADAŁ
na terenie zajezdni tramwajowej budo-
wę nowej hali z niezbędnym wyposaże- • zakup 1 sztuki nowego niskoemisyjnego Koszt ogółem: 3.109.870,50 zł
niem, torami wjazdowo-wyjazdowymi taboru tramwajowego; Dofinansowanie UE: 2.160.250,75 zł
i siecią trakcyjną;
• wsparcie węzła przesiadkowego w obsza- • zakup nowego tramwaju i wozu technicz-
• utworzenie zintegrowanego węzła prze- rze pętli tramwajowo-autobusowej w ulicy nego;
siadkowego na Placu Dworcowym w tym: Ogólnej poprzez wymianę 14 sztuk ist-
przebudowę 2 peronów tramwajowych niejących opraw oświetlenia na energo- • wsparcie węzła przesiadkowego na
przy Al. Grunwaldzkiej, montaż 3 tablic oszczędne (LED); Placu Słowiańskim – zakup i montaż 2
informacji pasażerskiej, montaż 3 bile- szt. tablic informacji pasażerskiej we-
tomatów, montaż gabloty informacyjnej, • wsparcie węzła przesiadkowego w ob- wnątrz przystanków autobusowych;
organizację usługi Park & Ride, organiza- szarze skrzyżowania ulic Płk. Stanisława zakup i montaż 1 szt. biletomatu w ob-
cję usługi Bike & Ride – montaż stojaków Dąbka i Ogólnej poprzez wdrażanie sys- szarze Placu Słowiańskiego; wymianę
rowerowych, oświetlenie wiat pasażer- temów informacji i zarządzania ruchem: 1 szt. wiaty przystankowej autobuso-
skich na terenie pętli autobusowej przy zakup i montaż 1 sztuki obustronnej ta- wej; zakup i montaż systemu aktywne-
pl. Dworcowym, wykonanie chodnika łą- blicy informacji pasażerskiej oraz zakup go przejścia dla pieszych.
i montaż 1 sztuki biletomatu.

TM

Zdjęcia: UM Elbląg

38 RAPORT TRAMWAJOWY

Tramwajowe
projekty Aldesy

Aldesa Polska, obok wielkich infrastrukturalnych projektów drogowych podejmuje się i z sukcesem
realizuje nowe oraz modernizuje istniejące linie tramwajowych polskich miast. Do flagowych osiągnięć
spółki należy nowa, wyremontowana linia na gdańskie Stogi. W portfolio Aldesy znajduje się także
modernizacja torowiska w kluczowym węźle komunikacyjnym Poznania, czyli na rondzie Rataje.

Historyczna linia tramwajowa, która rowerowe i budynki socjalne na terenie za- z realizacji i liczymy na kolejne projekty, które
połączyła niespełna sto lat temu centrum jezdni tramwajowej. moglibyśmy realizować dla aglomeracji miej-
Wolnego Miasta Gdańsk z miejską plażą na skich i metropolitalnych w Polsce.
Stogach, to jedno z najbardziej malowniczych – Projekt gdański był skomplikowanym
połączeń tramwajowych w Trójmieście. Do- i bardzo ambitnym zadaniem zmierzenia się Prace prowadzone w Wielkopolsce
kładnie w 93 rocznicę uruchomienia linii na z modernizacją historycznej i popularnej wśród maja inny charakter, jednak realizacja projektu
Stogi, czyli 1 lipca 1927 roku, Aldesa odda- mieszkańców linii tramwajowej – mówi Maciej przy odbywającym się ruchu, jest wyjątko-
ła do użytku odnowioną trasę. Inwestycja Duda, dyrektor w Aldesa Polska – realizowa- wo skomplikowanym zadaniem inżynieryj-
o wartości 118 mln złotych trwała dwa lata nym w trudnych warunkach, bo bez wstrzy- nym. Przebudowa Ronda Rataje w zakresie
i polegała na całkowitej modernizacji nieomal mywania ruchu kołowego w dzielnicy Stogi. torowiska, zakłada całkowitą przebudowę
4-kilometrowej trasy. Nasz klient, Miasto Gdańsk, było zadowolone istniejącego układu drogowego i torowego

W ramach projektu przebudowano
i wyremontowano ulice wzdłuż nowej linii:
Stryjewskiego, Skiby, Zimną, Wrzosy, Szpaki
i Pawią. Wzdłuż torów zasadzono specjalnie
na ten cel przygotowaną roślinność – drze-
wa i krzewy, kwiaty i rzadkie gatunki traw za
niebagatelną kwotę 6-ciu milionów złotych.
Ostatnią częścią tej inwestycji była budo-
wa i montaż elementów małej architektury
wzdłuż linii – designerskie przystanki, sie-
dziska, toalety, budynki techniczne, stacje

RAPORT TRAMWAJOWY 39

ronda oraz przylegających doń wielopasmo- torowego przy zastosowaniu nawierzchni Obecna także na Słowacji Aldesa
wych ulic poznańskich Ratajów – Zamenho- podsypkowej. W ramach inwestycji zostanie bierze udział w kolejnych dużych i ważnych
fa, Krzywoustego, Królowej Jadwigi i JP II, wydzielone ciche torowisko tramwajowo- przetargach na budowę i modernizację linii
w tym utworzenie przystanków tramwajo- -autobusowe, będzie zmieniona konstrukcja tramwajowych w Warszawie i Bratysławie.
wo-autobusowych. Zdecydowano się tutaj jezdni, powstaną dodatkowe pasy ruchu, wy-
na realizację nawierzchni bezpodsypkowej, dłużone zostaną istniejące przystanki. W za- Paweł Ciach
na którą możliwy jest wjazd pojazdów ko- kres projektu wchodzi także przebudowa
łowych. Ze względu na obecność zabudowy i rozbudowa oświetlenia drogowego, monito- www.aldesa.pl
mieszkalnej w pobliżu inwestycji tor tram- ringu wizyjnego oraz kanalizacji teletechnicz-
wajowy wygłuszony zostanie przy pomocy nej i sygnalizacji świetlnej. Zmodernizowany
mat wibroizolacyjnych oraz poliuretanowej został także dworzec autobusowy Rataje.
masy zalewowej. W okolicy ronda powstaną nowe chodniki,
ścieżki rowerowe, obiekty małej architektury
Zastosowanie torowiska na płytach oraz wykonane zostaną nowe nasadzenia.
betonowych ułatwi utrzymanie toru, a wybra-
ne zostało również ze względu na możliwość
zmniejszenia osiadania. Na ul. Jana Pawła II
oraz Zamenhofa przebudowywane torowisko
dowiązane zostanie do istniejącego układu

REKLAMA

40 RAPORT TRAMWAJOWY

Rumunia
w rytmie

Swinga

Od 10 maja do 10 czerwca br. na bydgoskich
torach gościł wagon Pesa Swing 122 NaI. Pierwszy
z szesnastu tramwajów, zamówionych przez rumuńskie miasto
Jassy (rum. Iași), odbywał jazdy testowe w celu przeprowadzenia
homologacji. Prezentujemy zdjęcia z nocnych przejazdów.

Przed dopuszczeniem pojazdu do poza rozmiarem pudła (szersze o 20cm) oraz wyposażona w absorbery pochłaniające
pracy liniowej sprawdzano m.in. działanie mniejszymi skosami w dolnej części nadwo- energię zderzeń z przeszkodami oraz in-
poszczególnych podzespołów i aparatury, zia. Projekt powstał na bazie doświadczeń nymi pojazdami.
parametry eksploatacyjne oraz rozruch i ha- z eksploatacji tramwajów Swing, ponad 300
mowanie (przy pustym wagonie oraz z peł- sztuk w 10 miastach w Polsce i za granicą. Kolorystyka zewnętrzna to trzy
nym obciążeniem). barwy: szary, biały i zielony. W sierpniu pla-
Całkowicie niskopodłogowy, pię- nowane są dostawy pierwszych trzech sztuk.
Wersja Swing 122 NaI na tor o prze- cioczłonowy i klimatyzowany pojazd ma 30,5 Warto wspomnieć, że Jassy – historyczna
świcie 1000mm nie różni się zbytnio od wago- m długości, może jednocześnie przewozić stolica Królestwa Rumunii jest drugim po
nów już jeżdżących w Bydgoszczy czy Łodzi, 239 pasażerów, w tym 58 na miejscach sie- Cluj rumuńskim miastem, gdzie będą jeździć
dzących. Konstrukcja oparta jest na trzech bydgoskie Swingi.
wózkach (dwa skrajne napędowe i środkowy
toczny). Komfort jazdy zapewnia zawieszenie, Tekst i zdjęcia: Michał Grossmann
które posiada dwa stopnie sprężynowania.
Ponadto wyposażono go w liczne udogod-
nienia dla pasażerów.

Motorniczy ma natomiast do dys-
pozycji przestronną, klimatyzowaną ka-
binę z ergonomicznym fotelem i pulpitem
sterowniczym. Swing 122 NaI to pojazd
nowoczesny i bezpieczny dla pasażera, jak
i prowadzącego, konstrukcja czoła została

RAPORT TRAMWAJOWY 41

Akcja profilowanie szyn

Na początku maja br. do zajezdni MPK w Poznaniu dotarła frezarka szyn firmy Vossloh,
której zadaniem jest usuniecie powierzchniowej warstwy szyny o grubości do 0,6 mm.
Nierówności na swoich trasach postanowiły zlikwidować także Tramwaje Śląskie,
które rozpisały postępowanie przetargowe na zakup własnej szlifierki torowej.

W trybie postępowania przetargo- są nocami, a do wyrównania zakwalifikowano zewnętrznym. Mając własny pojazd będzie-
wego Miejskie Przedsiębiorstwo Komunika- odcinki torowisk m.in. na ulicach Hetmań- my niezależni i nie będziemy ponosić dodat-
cyjne w Poznań zamówiło usługę frezowania skiej, Głogowskiej, Grunwaldzkiej, 23 Lutego, kowych wydatków, które generuje zlecanie
szyn. Dzięki pracy specjalistycznej frezarki Strzeleckiej, Zamenhofa, Jana Pawła II oraz takich prac na zewnątrz.
na wybranych odcinkach torowisk usunięte w tunelu na trasie na Franowo.
zostanie zużycie faliste szyn, czyli nierów- – Po zakupie szlifierka torowa z pew-
ności powierzchni pojawiające się w stałych Na przeprowadzenie bieżącej korekty nością będzie mocno eksploatowana, bo do
odstępach. Tego rodzaju zużycie powstaje profili szyn pasażerowie na Śląsku będą musieli bieżącego utrzymania mamy ponad 300 kilo-
podczas eksploatacji, powoduje hałas i przy- jeszcze chwilę, ale można powiedzieć, że
spiesza degradację torów oraz tramwajów. z chwilą rozpoczęcia będzie prowadzo- metrów torów. Na razie mieszkańcy irytują
Łącznie w tym roku regeneracji ma zostać na permanentnie. Tramwaje Śląskie się, że mamy nowe tramwaje i nowe
poddanych 18,6 km szyn. prowadzą postępowanie przetar- torowiska, a mimo to miejscami jest
gowe na zakup własnej szlifier- głośno. Wynika to z zużycia szyn,
Maszyna usuwa nierówności i tzw. ki. Spółka chce kupić tzw. pojazd które wymagają konserwacji. Do
uszkodzenia kontaktowe oraz odtwarza pro- dwudrogowy, który przyjeżdża nad tego służy szlifierka, dzięki której
fil szyny (jednocześnie zbierając powstają- torowisko jak pojazd drogowy, a na- tramwaje będą po torach jeździć
ce w trakcie pracy wióry). Po tym „zabiegu” stępnie jedzie po szynach, szlifując je. ciszej. Zarówno pasażerowie, jak
główka szyny jest jak nowa, co oznacza: dla i mieszkańcy budynków sąsiadujących
MPK Poznań – dłuższą żywotność szyny oraz Do planów rozbudowania parku po-
taboru, dla mieszkańców – zmniejszenie ha- jazdów specjalistycznych, na naszą prośbę, z torowiskami z pewności zauważą pozytyw-
łasu, który powstaje na styku koła tramwajo- odniósł się rzecznik prasowy Tramwajów ną zmianę – dodaje.
wego z szyną oraz wskutek drgań tramwaju, Śląskich Andrzej Zowada:
a dla pasażerów – wzrost poziomu komfortu TM
poruszania się komunikacją tramwajową. – Niestety w tej chwili spółka Tram-
waje Śląskie nie posiada własnej szlifierki to- Zdjęcia: MPK Poznań
Frezowanie odbywa się w tempie do rowej i każde szlifowanie wiąże się ze
400 metrów toru pojedynczego na godzinę. zlecaniem takiej usługi pod-
W celi uniknięcia paraliżu codziennego ruchu miotom
tramwajowego prace prowadzone

42 RAPORT TRAMWAJOWY

Rozchodnik – rozwiązanie
na ekstremalne warunki

Temat zielonych torowisko i ich korzystnego wpływu na zurbanizowaną przestrzeń, był już
podejmowany na naszych łamach. Coraz częstsze i dłuższe fale upałów powodują, że utrzymanie
i pielęgnacja tych zielonych enklaw, nastręcza wiele trudności i pochłania więcej środków. Okazuje
się jednak, że natura ma rozwiązanie, które sprawdza się w tak trudnych warunkach.

Rozchodnik, bo o nim mowa, można zapewnia przeżycie owadom, obniża tem- Stosowanie tych sukulentów, posia-
spotkać na trasach tramwajowych, choćby peraturę latem i podwyższa zimą. Temat dających duże walory dekoracyjne, przyczy-
Warszawy, Łodzi czy Poznania. Poza tym, rozchodnika w Poznaniu, który tak okaza- nia się do retencjonowania wód opadowych
że znosi trudne miejskie warunki, wspania- le prezentuje się na zdjęciach, przybliżył w miejscu ich powstawania, obniżania
le prezentuje się i to przez cały rok. Efekty Tomasz Płóciniczak, dyrektor ds. przygo-
wykorzystania tej rośliny widać w stolicy towania i realizacji inwestycji w spółce Po-
Wielkopolskie, gdzie rozchodnik poza to- znańskie Inwestycje Miejskie.
rowiskami znalazł swoje zastosowanie na
dachach wiat przystankowych. Przyjęło się, że zielone
torowiska porasta trawa,
TO ROŚLINNOŚĆ, tymczasem zarówno na
KTÓREJ KORZENIE nich, jak i na wiatach
SIĘGAJĄ PŁYTKO, przystankowych sprawdza się
DOBRZE ZNOSI DUŻE rozchodnik. Jakie są walory
NASŁONECZNIENIE takiego rozwiązania?
ORAZ BRAK OPADÓW Zalety rozchodników w przestrzeni
miejskiej trudno przecenić i dlatego coraz
W takich miejscach rów- częściej stają się one elementem zielonej in-
nież doskonale spełnia swoje frastruktury w miastach. To roślinność, której
zadania, czyli oczyszcza powietrze, korzenie sięgają płytko, dobrze znosi duże
nasłonecznienie oraz brak opadów i dlatego
nadaje się do stosowania na dachach wiat
przystankowych i torowiskach.

RAPORT TRAMWAJOWY 43

temperatury otoczenia oraz poprawy jako- W Poznaniu można zobaczyć W POZNANIU
ści powietrza. Ich lokalizacja między szynami jak efektownie rozchodnik ROZCHODNIKI
obniża poziom dźwięków wydawanych przez prezentuje się pokrywając ZNAJDUJĄ SIĘ NA
poruszające się tramwaje. dachy przystanków DACHACH WIAT
i torowiska, a jak wygląda to OŚMIU PRZYSTANKÓW
Czy dużo wysiłku i nakładów w liczbach? KOMUNIKACJI
trzeba włożyć w jego W Poznaniu rozchodniki znajdują się PUBLICZNEJ
pielęgnację? Coraz bardziej na dachach wiat ośmiu przystanków komu-
upalne lata degradują zieleń nikacji publicznej. Na szesnastu kolejnych Łącznie rozchodniki rosną na ok. 2,5
miejską. Rozchodnik jest pojawią się już jesienią. Maty rozchodnikowe km tej trasy. Maty z tymi sukulentami są już
rozwiązaniem na takie stosowane są również na poznańskich toro- także na budowanej trasie tramwajowej na
sytuacje? wiskach tramwajowych – również tych, któ- Naramowice. Obecnie rozchodniki porastają
Maty rozchodnikowe na torowiskach rych modernizację bądź budowę prowadziły ok. 1,2 km tej trasy.
nie tylko sprawnie się rozkłada, ale są też tań- Poznańskie Inwestycje Miejskie. Pojawiły się
sze w utrzymaniu niż trawa. Rozchodniki nie one na Górnym Tarasie Rataj – zarówno na Rozmawiał TM
potrzebują instalacji systemu nawadniające- zmodernizowanym odcinku trasy tramwa-
go. Nie wymagają regularnego podlewania jowej od os. Lecha do ronda Żegrze, jak i na Zdjęcia i zdjęcie na okładce:
i koszenia, a efekty instalacji takich mat są nowym, od ronda Żegrze do pętli tramwajo- Poznańskie Inwestycje Miejskie
widoczne natychmiast. wej przy ul. Unii Lubelskiej.

44 RAPORT TRAMWAJOWY

BOMBARDIERY
bardziej komfortowe

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie testuje system schładzania
powietrza w jednym z 50 wagonów NGT6 Bombardiera. Został on zamontowany jeszcze
w ubiegłym roku w listopadzie w wagonie o numerze RP637.

Na prośbę Raportu – Do tej pory MPK SA bardzo pozy- konstrukcję nie można w nim zamontować tra-
Tramwajowego rzecznik pra- tywnie ocenia funkcjonowanie systemu schła- dycyjnej klimatyzacji. MPK SA już od wielu lat
dzania w wagonie Bombardiera. Jeżeli będzie poszukiwało firmy, która byłaby w stanie zapro-
sowy Marek Gancarczyk on działał równie efektywnie, jak dotychczas ponować odpowiednie rozwiązanie. Krakowski
skomentował działania spół- to zostanie podjęta decyzja o sukcesywnym przewoźnik z uwagą śledził także próby innych
ki zmierzające do podnie- montowaniu go w pozostałych 49 tramwa- polskich miast, które posiadają podobne wa-
sienia komfortu podróżnych jach NGT6 – dodał. gony bez klimatyzacji. Jak trudny jest to temat
i powiedział: potwierdza fakt, że to Kraków jest pierwszym
Po zainstalowaniu klimatyzacji w wa- miastem w Polsce, które zdecydowało się na
– Testy systemu schła- gonach Bombardiera, do dyspozycji pasa- montaż pilotażowego systemu schładzania
dzania powietrza w jednym z 50 wagonów żerów w Krakowie będzie ponad 70 proc. powietrza w wagonie NGT6.
NGT6 Bombardiera rozpoczęły się w listo- tramwajów wyposażonych w instalację zapew-
padzie ubiegłego roku. Rozwiązanie, które niającą komfortowy przejazd w gorące dni. Pierwsze wagony NGT6 pojawiły się
zostało wybrane, to efekt poszukiwań MPK Od 2018 roku w klimatyzację są wyposażone w Krakowie już w 1999 roku. Były dostarczane
SA w Krakowie sytemu, który stosunkowo wszystkie autobusy stanowiące flotę MPK. w trzech seriach w latach 1999-2000 (I seria),
łatwo można byłoby zamontować w wago- 2003 (II seria) i 2007-2008 (III seria). Mają 26
nach NGT6. Równie ważne było także to, Przypomnijmy, że wagony NGT6 Bom- metrów długości i jednocześnie mogą prze-
aby był on efektywny i schładzał powietrze bardiera to jedyne tramwaje z niską podłogą wieźć ponad 180 pasażerów. Były to pierwsze
wewnątrz tramwaju nawet w najcieplejsze w Krakowie, które nie posiadają systemu klima- nowe niskopodłogowe tramwaje w Krakowie.
dni. Dlatego tak ważne są testy w okresie tyzacji. Z tego też powodu krakowski przewoź-
letnim, gdy temperatura na zewnątrz jest nik już od dłuższego czasu szukał rozwiązania, RT
bardzo wysoka i sięga niemal 30 stopni Cel- które mogłoby to zmienić. Nie było to łatwe,
sjusza w cieniu. bo ze względu m.in. na długość tramwaju i jego Zdjęcia: MPK S.A. w Krakowie



46 RAPORT TRAMWAJOWY

SŁUŻBY
NA SZKOLENIU
u tramwajarzy

Spółka Gdańskie Autobusy i Tramwaje prowadzi specjalne szkolenia dla wszystkich gdańskich jednostek
ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej. Podobne zajęcia przygotowane osobno dla
strażaków i policjantów, odbywają się na terenie zajezdni Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego
we Wrocławiu. Ich celem jest rozszerzenie kompetencji służb w zakresie ratownictwa i postępowania
w trakcie interwencji, gdy dojdzie do zdarzenia drogowego z udziałem tramwaju.

Znaczenie tego typu wspólnych – Bardzo ważne jest, gdy dojdzie do Z kolei na szkoleniach, które specjal-
przedsięwzięć w systemie bezpieczeństwa wypadku z udziałem tramwaju, aby strażacy nie dla policjantów organizuje MPK Wrocław,
jest ogromne, dlatego spółka GAiT podkre- wiedzieli jak on działa. Pojazdy te funkcjo- uczestnicy mogą m.in. dowiedzieć się – jak
śla, że zawsze bardzo chętnie współpracuje nują przecież na innej zasadzie niż samocho- hamuje tramwaj? Jak jest zbudowany wagon
ze służbami ratowniczymi i jeśli tylko jest dy osobowe, do których jesteśmy zwykle i jakie są jego najważniejsze podzespoły?
taka możliwość, zapewnia także niezbędną bardziej przyzwyczajeni. Pokazujemy więc Z czym na drogach muszą się na co dzień
do przeprowadzenia skutecznych ćwiczeń strażakom m.in. gdzie wyłącza się zasila- mierzyć motorniczowie?
infrastrukturę. nie tramwaju i jak otwierają się jego drzwi
awaryjne. Dzięki temu, mamy pewność, Zastępca Komendanta Miejskiego
– To wiedza, która wymaga odświeża- że gdy dojdzie do niebezpiecznej sytuacji Policji we Wrocławiu mł. insp. Przemysław
nia. Dlatego tu jesteśmy i czerpiemy z doświad- z udziałem naszego wagonu, straż pożarna Kozioł powiedział:
czenia i wiedzy służb GAiT – mówi młodszy będzie wyposażona nie tylko w potrzebny
brygadier oficer operacyjny Komendy Miej- specjalistyczny sprzęt, ale także w specja- – Na pewno ta wiedza nam się przy-
skiej PSP w Gdańsku, Andrzej Brzozowski. listyczną wiedzę. da i zostanie wykorzystana w trakcie obsługi
zdarzeń drogowych – mówi. Czasami mają
Do zagadnień poruszanych podczas miejsca sytuacje na drodze, gdzie winnym jest
szkoleń odniósł się Mariusz Uziębło z Gdań-
skich Autobusów i Tramwajów:

– Specyfika i budowa tramwajów,
a także pojazdów technicznych do ich obsługi,
mechanizmy działania pojazdów szynowych,
w tym systemów awaryjnych, a także postę-
powanie w sytuacjach wymagających działań
służb na wypadek różnych zdarzeń drogowych,
czyli np. zabezpieczenie pojazdu przed przy-
stąpieniem do akcji, podnoszenie, ustawianie
pojazdu na tory – to m.in. jest tematem naszych
spotkań z gdańskimi strażakami na terenie za-
jezdni. To wiedza, która może być przydatna
na wypadek skumulowanych zdarzeń, kiedy
niezbędna jest współpraca wielu służb.

Bartosz Naskręski, rzecznik praso-
wy MPK Wrocław, podkreślił jak ważne jest
poznanie specyfiki działania pojazdu szyno-
wego podczas sytuacji kryzysowej:

RAPORT TRAMWAJOWY 47

– Policjanci zasiądą za sterami tram-
waju i, pod okiem naszych instruktorów, prze-
konają się jak wygląda awaryjne hamowanie
rozpędzonym składem. Notorycznie docho-
dzi do zajeżdżania drogi motorniczym przez
innych kierujących. Nasi pracownicy muszą
wówczas w ułamku sekundy ocenić, czy ewen-
tualne awaryjne hamowanie nie spowodowu-
je aby większego zagrożenia dla pasażerów
tramwaju, niż sama kolizja, do której mogłoby
dojść – powiedział rzecznik MPK Wrocław.

motorniczy, ale są to zdarzenia incydentalne. BARDZO WAŻNE JEST,
Najczęściej mamy tutaj winę obcą – wtar- GDY DOJDZIE DO
gnięcie czy ewentualnie nieuwaga jakiegoś WYPADKU Z UDZIAŁEM
kierującego doprowadza do kolizji. TRAMWAJU, ABY
STRAŻACY WIEDZIELI
Całodzienne zajęcia podzielone są JAK ON DZIAŁA
na dwa bloki, w trakcie których przybliżana
jest wiedza o eksploatacji tramwajów, która W trakcie zajęć pracownicy wrocław-
może przydać się mundurowym funkcjonariu- skiego przewoźnika dzielą się z policjantami
szom w ich codziennej pracy. Podczas części także wiedzą typowo techniczną – np. o ele-
teoretycznej przypominane są szczególne mentach rozruchowych, sterowniczych czy
przepisy ruchu drogowego, odnoszące się o zasilaniu wagonu. Ogólna orientacja na
do pojazdów szynowych. Natomiast druga ten temat pomoże funkcjonariuszom w oce-
część – praktyczna, odbywa się na pokła- nie przebiegu różnych zdarzeń drogowych
dzie tramwaju. z udziałem taboru MPK.

TM

Zdjęcia: Karolina Kowalska (GAiT), MPK Wrocław

48 RAPORT TRAMWAJOWY

NOWE twarze spółek
przewozowych

W lipcu br. nastąpiły zmiany w kierownictwie dwóch Krzysztof
przedsiębiorstw komunikacyjnych, które świadczą przewozy Dostatni
tramwajowe. Wiceprezes Zarządu ds. Ekonomicznych spółki
Gdańskie Autobusy i Tramwaje została Jolanta Ostaszewska, W spółce MPK Poznań pracuje od
natomiast stanowisko Prezesa Zarządu Miejskiego 2001 roku. Przeszedł wszystkie szczeble
Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu kariery zawodowej pracując początkowo
objął Krzysztof Dostatni. w dziale Inżynierii Ruchu, a następnie (od
2009 roku) w Nadzorze Ruchu, którego zo-
W Poznaniu śmiało można powiedzieć Jacek stał kierownikiem. W maju 2020 roku Rada
o przekazaniu pałeczki w sztafecie pokolenio- Jaśkowiak Nadzorcza powołała go na stanowisko członka
wej. W bieżącym roku dobiegła końca kaden- Zarządu ds. operacyjnych MPK Poznań, gdzie
cja Zarządu Spółki, dlatego Rada Nadzorcza Prezydent odpowiadał za sprawną pracę całego pionu
przeprowadziła postępowanie kwalifikacyjne, Poznania mającego bezpośredni wpływ na funkcjono-
którego celem był wybór nowego gremium. wanie komunikacji miejskiej, a zatem zarówno
W skład nowego kierownictwa, które zostało – Bardzo dziękuję prezesowi, Woj- za przewozy tramwajowe i autobusowe, jak
powołane jednomyślnie, na lata 2021-2025 ciechowi Tulibackiemu, za wieloletnią pracę i inżynierię ruchu czy nadzór ruchu.
weszli: Krzysztof Dostatni (Prezes Zarządu), dla Miasta, spółki, ale przede wszystkim dla
Jerzy Zalwowski (wiceprezes Zarządu ds. mieszkańców. Za jego kadencji MPK przeszło TM
Ekonomiczno-Finansowych) ogromną metamorfozę i dziś jest firmą nowo-
oraz Marek Grzybowski czesną. W ostatnich latach znacznie zwięk- Zdjęcia: MPK Poznań, UM Poznań,
(wiceprezes Zarządu ds. szyły się wydatki na poprawę infrastruktury Krzysztof Mystkowski/KFP (GAiT)
Technicznych). oraz tabor. Obecnie mamy w Poznaniu jedne
z najnowocześniejszych tramwajów i autobu-
Wojciech sów w Polsce, a plany na najbliższe lata, takie
Tulibacki jak na przykład zakup autobusów z napędem
wodorowym pokazują, że ten trend zostanie
W lipcu br., po 21 latach na tym sta- utrzymany. To duże wyzwanie dla nowego pre-
nowisku prezesa, a zarazem po 44 latach zesa, Krzysztofa Dostatniego, któremu gratu-
w MPK Poznań przeszedł na emeryturę. luję i życzę powodzenia na nowym stanowisku.
Pracę w miejskim przedsiębiorstwie roz-
począł w 1977 roku, zaliczając wszystkie Jolanta Ostaszewska
szczeble kariery zawodowej. Był informa-
tykiem, pracował w dziale socjalnym oraz W gdańskim urzędzie miejskim przez
był dyrektorem działu zatrudnienia i płac. wiele lat pełniła funkcje dyrektor Wydziału
Od 1998 pełnił funkcję dyrektora MPK, Finansowego oraz Wydziału Budżetu i Podat-
a dwa lata później został prezesem zarządu. ków w Urzędzie Miejskim w Gdańsku. Decyzją
Na tym stanowisku zastąpił go Krzysztof Rady Nadzorczej objęła stanowisko Wice-
Dostatni, dotychczasowy wiceprezes ds. prezesa Zarządu ds. Ekonomicznych GAIT,
operacyjnych. zastępując na nim Danutę Gierdziejewską.

RAPORT TRAMWAJOWY 49

TY ŚPISZ, A ONI PRACUJĄ

Prace w ramach bieżącego utrzymania prowadzone są nie tylko na drogach. Szczecińskie torowiska
także poddawane są codziennym kontrolom i, jeśli wymaga tego sytuacja, pracom planowym
i awaryjnym. Kiedy mieszkańcy naszego miasta śpią, brygady torowe działają, żeby poranny dojazd
tramwajem do pracy i szkoły był sprawny i bezpieczny.

Ich praca rozpoczyna się, będą pracowały w okolicy ulicy Ludowej oraz W tym roku wymienimy
kiedy do zajezdni wraca Firlika. Ubiegłej nocy to właśnie tam wymie- jeszcze około 100 szyn
ostatni tramwaj. niane były zużyte już na łuku szyny. o długości 18m.

Praca brygad torowych jest często Wymiana szyn, czyli remont średni, Przypominam jednocześnie, że
niewidoczna dla mieszkańców Szczecina. Jest polega na demontażu zabudowy torowiska, w strukturach TS Sp. z o. o. nieprzerwanie
jednak niezwykle ważna, bo bezpieczeństwo pocięciu starej szyny, wyciągnięciu jej i wsta- działają zarówno brygady torowe, jak i bry-
i płynność ruchu zależy od stanu torowisk, wieniu fabrycznie nowej. Później następuje gady pogotowia zajmujące się utrzymaniem
ich utrzymania. Torowa rewolucja trwa. 8 przytwierdzenie, regulacja i w zależności od bieżącym zwrotnic oraz wszelkimi pracami
kilometrów toru pomiędzy Dworcem Niebu- miejsca, odpowiednia zabudowa. Szyny w za- spawalniczymi i interwencyjnymi polegają-
szewo, a Placem Rodła już podlega remonto- leżności od ich profilu mają różną wagę, ale cymi na usuwaniu awarii zgłaszanych przez
wi, przed nami przebudowa ulicy Kolumba metr najczęściej stosowanej waży około 60 Centralę Ruchu, obchodowych i motorni-
i Powstańców Wielkopolskich. Na bieżąco kg. W nocy proces wymiany odcinka około czych. Brygady pogotowia pracują 24/h na
muszą być prowadzone także prace, które 18 metrowego trwa mniej więcej 4 godziny. dobę i natychmiastowo reagują na każdą
w dużej mierze skupiają się na utrzymaniu Jest to maksymalny czas jaki brygady torowe usterkę. Łącznie o bieżące utrzymanie 120
podstawowych cech użytkowych nawierzchni kilometrów torów i ponad 250 zwrotnic dba
stalowej takich jak geometria główki szyny, mają na wykonanie prac około 50 osób.
prześwit toru czy parametry zabudowy to- nocnych podczas prze-
rowiska w przekroju. rwy w ruchu tramwajów Hanna Pieczyńska
liniowych. Szyny z bie-
Dodatkowo wymieniane są odcinki giem czasu ulegają Rzecznik Prasowy spółki
najbardziej wyeksploatowanych szyn. Planowe zużyciu, co jest natural- Tramwaje Szczecińskie
prace na torowiskach prowadzone są głównie nym skutkiem prowa-
w nocy, tak aby nie powodować utrudnień dzenia po nich ruchu Zdjęcia: Robert Stachnik
w kursowaniu tramwajów. W najbliższym tramwajowego.
czasie brygady torowe

50 RAPORT TRAMWAJOWY

Mistrzowskie zagranie

– organizacja komunikacji miejskiej

na finał Ligi Europy w Gdańsku

Specjalna linia tramwajowa 60 i autobusy, zapewniające szybki
dowóz kibiców na stadion oraz niewielkie zmiany w rozkładach
jazdy wybranych linii autobusowych i tramwajowych – to
oferta komunikacyjna, przygotowana przez Zarząd Transportu
Miejskiego w Gdańsku na majowy finał Ligi Europy.

Po 9 latach od wielkiego piłkarskiego  Zadanie nie było proste. Mimo, że po- a stadionem służyły bardzo pojemne pociągi
święta, którym było Euro 2012, Gdańsk znów ziom zakażeń koronawirusem w Polsce w maju Szybkiej Kolei Miejskiej. Jednak z uwagi na
stanął przed wyzwaniem komunikacyjnym, powoli już spadał, to nadal obowiązywały obo- trwającą modernizację linii kolejowej, tym
związanym z rozgrywkami sportowymi na strzenia dotyczące imprez sportowych oraz razem nie można było z nich skorzystać.
europejskim poziomie. W środę, 26 maja przewożenia osób. Zgodnie z ogłoszonymi
2021 r. Gród nad Motławą był gospodarzem przez rząd wytycznymi, trybuny mogły być  – Celem było zorganizowanie dla
finałowego meczu Ligi Europy. Oznaczało to zajęte maksymalnie w 25 procentach. Obo- wszystkich kibiców szybkiego, sprawnego i bez-
przygotowanie specjalnej oferty przewozo- strzenia sanitarne w pojazdach, dopuszczające piecznego transportu ze Śródmieścia Gdańska
wej w dniu piłkarskiego jedynie określoną liczbę pasażerów, były dla na stadion – mówi Sebastian Zomkowski, Dy-
święta. rektor ZTM w Gdańsku. – Wykorzystaliśmy
organizatora komunikacji dużym wyzwa-
niem logistycznym. W 2012 roku
do przewozu kibiców mię-
dzy centrum miasta