Raport Tramwajowy, wydanie III / 2021

RAPORT TRAMWAJOWY 51

doświadczenia nabyte przy organizowaniu Większość kibiców, zarów- SKM i 158 do Wrzeszcza PKP – mówi
komunikacji miejskiej na mecze Euro 2012 no Manchester Utd. jak i Villarre- Sebastian Zomkowski.
w Gdańsku. W efekcie powstała oferta za- al przyleciała do Gdańska w dniu
pewniająca szybki dojazd na stadion i powrót meczu. Zgodnie z zasadą, którą wpro- Przez całą dobę obowiązywały
z niego zarówno tramwajami, jak i autobusami. wadziła UFEA, loty czarterowe musia- objazdy dla wybranych linii, obsługujących
Co ważne, nie odbyło się to kosztem innych ły być powiązane z wyczarterowanymi m.in. Dolne Miasto (106, 111, N9 i N11).
pasażerów, którzy chcieliby w tym czasie sko- autokarami. W porcie lotniczym przed Było to konieczne z uwagi na zamknięcie
rzystać z komunikacji. Przewozy były reali- terminalem nr 1 transport czekał na dla ruchu drogowego ul. Długie Ogrody,
zowane w ramach obowiązującego reżimu kibiców hiszpańskich, natomiast na na której utworzono strefy dla kibiców. 
sanitarnego – podkreśla Zomkowski. pętli autobusowej obok terminalu
nr 2 – na angielskich. Autokary Do obsługi linii 60 skierowano
Bramy stadionu Polsat Plus Arena zawiozły fanów obu drużyn bezpo- aż 20 tramwajów PESA Jazz (wypo-
Gdańsk zostały otwarte o godz. 18.00. średnio na stadion, skąd następnie dojeżdżali sażonych w bramki liczące pasaże-
autobusami miejskimi do Centrum, by móc się rów). Mimo to, kursy na pozostałych
– Przewożenie kibiców na mecz roz- bawić w strefach kibica. liniach nie zostały zredukowane – takie
poczęliśmy o godz. 17.30 – mówi dyrektor rozwiązanie ani przez moment nie było
ZTM w Gdańsku. – Każdy mógł skorzystać Bilet wstępu na stadion upoważniał brane pod uwagę.
ze specjalnie uruchomionej, przyspieszo- do bezpłatnego podróżowania tramwajami, – Przyjęliśmy, że oferta komunika-
nej linii tramwajowej 60 ze Śródmieścia do autobusami oraz pociągami PolRegio i SKM. cyjna dla kibiców nie może być realizowana
stadionu. Jedynymi przystankami były te kosztem pozostałych pasażerów – podkreśla
przy Bramie Wyżynnej i Dworcu Głównym – Dodatkowo od godz. 18:00 do Zomkowski. – Do obsługi linii specjalnych wy-
PKP, blisko stref kibica zlokalizowanych na 21:00, z częstotliwością co 20 minut, mię- korzystano więc tramwaje rezerwowe oraz
Głównym Mieście i na Długich Ogrodach. dzy portem lotniczym a stadionem kursowały te, które zjeżdżały do zajezdni wraz z końcem
Potem tramwaje już bez zatrzymywania się autobusy pospiesznej linii Airport Express – popołudniowego szczytu przewozowego –
jechały na stadion w Letnicy. Na linii udało mówi dyrektor Zomkowski. To była linia dla dodaje dyrektor ZTM w Gdańsku.
się zachować 3-4 minutowy takt – zazna- „spóźnialskich”, którzy potrzebowali bezpo- Podobnie było z autobusami. Dodat-
cza Zomkowski. Po meczu tramwaje linii średniego połączenia na stadion – dodaje. kową pracę wykonało 28 pojazdów. Zarów-
no obecni na przystankach pracownicy ZTM
60, zależnie od liczby pasażerów, co ok. 1,5 Połączenie Śródmieścia ze stadio- w Gdańsku, jak również analitycy weryfiku-
minuty odwoziły kibiców ze stadionu do nem przed i po meczu zapewniały auto- jący dane z bramek liczących, ocenili ofertę
Śródmieścia. busy wahadłowe. Te dla kibiców Villarreal jako wystarczającą.
miały przystanek przy ul. Bogusławskiego, – Udało nam się zapewnić wysoki
– Uruchomienie przyspieszonej linii nieopodal Bramy Wyżynnej. Fani drużyny komfort podróży oraz poczucie bezpieczeń-
tramwajowej 60 wymusiło pewne zmiany. przeciwnej wsiadali i wysiadali na parkingu stwa, szczególnie istotne w warunkach pande-
Linie tramwajowe 7 i 10 przez pewien czas przy ul. Długie Ogrody, na drugim brzegu mii COVID-19 – mówi dyrektor Zomkowski.
nie obsługiwały przystanków zlokalizowanych Motławy. – Nie byłoby to możliwe bez dużego zaanga-
w okolicy stadionu, natomiast linię 8 skiero- żowania naszych pracowników, a także bez
waliśmy na trasę objazdową, by zwiększyć – Między dworcem kolejowym we dobrej współpracy z operatorami i przewoź-
przepustowość dla linii 60 – mówi Sebastian Wrzeszczu a stadionem została uruchomiona nikami: spółką Gdańskie Autobusy i Tramwaje
Zomkowski. – Zmiany te obowiązywały tylko linia wzmacniająca 958. Autobusy jeździły na oraz firmami BP Tour i PKS Gdańsk. Wsparcie
w określonych godzinach, by zminimalizować tym odcinku trasą linii 158 od około godz. w ekspediowaniu autobusów i informowa-
ewentualne niedogodności dla pozostałych 18:00 do około godz. 21:00 co 10 minut i ob- niu pasażerów otrzymaliśmy od pracowni-
pasażerów – dodaje. sługiwały wszystkie przystanki. Natomiast ków Zakładów Wielobranżowych Renoma.
po meczu przed stadionem na zainteresowa- Wszyscy stanęli na wysokości zadania. Miasto
Jak przedstawiała się sytuacja w przy- nych czekały autobusy linii 148 do Żabianki Gdańsk pokazało, że sprawną komunikację
padku organizacji komunikacji autobusowej? miejską na duże sportowe wydarzenie da się
przygotować nawet w warunkach pandemii,
choć oczywiście wiąże się to z większym na-
kładem pracy operacyjnej - podsumowuje
Sebastian Zomkowski.

Zygmunt Gołąb

Rzecznik Prasowy Zarządu
Transportu Miejskiego w Gdańsku

Zdjęcia: Zygmunt Gołąb,
Wojciech Siółkowski

52 RAPORT TRAMWAJOWY

Dwie zajezdnie i kolejne
inwestycje tramwajowe

ZAJEZDNIA OŁBIN

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne we Wrocławiu uzyskało prawie pół miliarda złotych
w postaci długoterminowego finansowania. Cała kwota zostanie przeznaczona na realizację
ambitnego planu inwestycyjnego, który poprawi standard komunikacji miejskiej. W sferze
tramwajowej będzie się dużo działo.

W skutek pozytywnej decyzji dwóch – Komunikacja miejska jest prioryte- ambitne zadania inwestycyjne, takie jak np.
komitetów kredytowych – Banków Pekao tem dla prezydenta Wrocławia Jacka Sutry- modernizacja naszych zajezdni tramwajo-
SA oraz PKO BP – MPK uzyskało finanso- ka. Od początku jego kadencji pojawiło się wych, czy zakup kolejnych nowych tramwajów.
wanie zwrotne w wysokości 457,1 mln
złotych na realizację programu inwe- we Wrocławiu 200 nowych autobusów, Wymienione fundusze będą pocho-
stycyjnego realizowanego w latach podpisaliśmy umowę na 46 nowych dziły z emisji obligacji. MPK zainwestuje je
2021-2025. tramwajów, a 42 tramwaje poszły w całości w poprawę jakości komunikacji
do modernizacji. To także 80 mi- miejskiej i jak zaznacza przewoźnika, nie
Do dotychczas prowa- lionów rocznie na TORYwolucję, zostaną wydane na bieżące funkcjonowa-
dzonych działań, które zmieniają czyli program radykalnej popra- nie spółki. Środki mają zostać przeznaczo-
obliczę komunikacji w stolicy Dol- wy stanu wrocławskich torowisk. ne m.in. na:
nego Śląska i możliwości jakie daje za- Cieszę się, że jesteśmy wiarygodnym
pewnienie finansowania, odniósł się Prezes • zakup dodatkowych 21 klimaty-
MPK Wrocław Krzysztof Balawejder, który i ważnym partnerem dla instytucji banko- zowanych i niskopodłogowych
powiedział: wych. Teraz, dzięki zapewnieniu finansowania Moderusów Gamma (tramwaje ku-
zewnętrznego, możemy realizować kolejne pione w ramach umowy z września

RAPORT TRAMWAJOWY 53

2020 roku na 25 sztuk z opcją do-
kupienia 21 kolejnych wagonów),
• trwającą modernizację Protra-
mów 205 WrAs i Skód 16T,
• modernizację dwóch zajezdni
tramwajowych – Borek i Ołbin
– tak aby mogły pomieścić więk-
szą liczbę wagonów,
• remonty stacji prostownikowych,
• przyszły zakup nowych tramwa-
jów, które mają zastąpić najstar-
sze wagony typu 105N/NWr.

Co to jest finansowanie finansowej spółki MPK Wrocław korzystnie ZAJEZDNIA BOREK
zwrotnie? oceniły jej zdolność i wiarygodność kredyto-
wą – ocenia Remigiusz Arendarski, dyrektor że już wcześniej stosowaliśmy emisję obliga-
To dość często wykorzystywana forma finansowy MPK Wrocław i wyjaśnia – Warto cji wybraliśmy to rozwiązanie. Pozwala nam
pozyskiwania pieniędzy na inwestycje wśród podkreślić, że mieliśmy możliwość skorzystania ono dogodnie dostosować terminy wykupu
spółek kapitałowych (takich jak MPK Wro- z różnych form finansowania zewnętrznego np. obligacji do możliwości finansowych spółki.
cław). Wieloletnie finansowanie ze strony poprzez kredyt czy emisję obligacji. Z uwagi,
banków świadczy o ich pozytywnym odbio- TM
rze obecnej i przyszłej kondycji finansowej
wrocławskiego przewoźnika. Zdjęcia: MPK Wrocław

– Oznacza to również, że instytucje fi-
nansowe w trakcie szczegółowej oceny sytuacji

REKLAMA

54 RAPORT TRAMWAJOWY

MOST TRAMWAJOWY
POŁĄCZY BRZEGI BRDY

Dwa mosty, z czego jeden tramwajowy, modernizacja 600 w tym obszarze – skomentował zawarcie
metrów torowiska i układu drogowego, to elementy kolejnej umowy Arkadiusz Arciszewski, wiceprezes
wielkiej inwestycji w Bydgoszczy, która wzmocni transport spółki Trakcja.
publiczny. 5 lipca br. przedstawiciele firmy Trakcja S.A i władz
miasta podpisali umowę. Plac budowy został przekazany MARCIN
wykonawcy tydzień później. LEWANDOWSKI

Prezes Zarządu Trakcja S.A.

Nowe przeprawy nad Brdą połączą wszystkich uczestników ruchu. Dlatego rów- Cieszy kierunek obrany przez
ulicę Fordońską z ul. Toruńską. Powstaną nocześnie dobudujemy brakujący drugi most kolejny samorząd, związany z in-
obok istniejącego mostu Kazimierza Wiel- drogowy z chodnikami i drogą rowerową. westycjami w modernizację trans-
kiego, który po zakończeniu prac będzie Konstrukcja uwzględnia też zejście w kierun- portu publicznego, co w obliczu
jednokierunkowy. W ramach inwestycji mo- ku Brdy, gdzie docelowo powstaną bulwary. globalnych zmian klimatycznych
dernizacji zostanie poddany również węzeł i konieczności ograniczania emisji,
tramwajowy przy ul. Perłowej. Nowy układ Zgodnie z umową wykonanie robót jest wyrazem dużej odpowiedzial-
tramwajowo-drogowy ma pozwolić na lepsze budowlanych nastąpi w terminie 24 miesięcy ności bydgoskich włodarzy.
skomunikowanie osiedli Fordon i Bartodzieje od dnia zawarcia umowy. Wartość zamówie-
z Kapuściskami i terenami inwestycyjnymi. nia wyniosła przeszło 153 miliony złotych. Konstrukcja dla tramwajów znajdzie
się pomiędzy jezdniami. Most ten będzie miał
Prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski – Kolejny wygrany przetarg, doty- długość 255 metrów i bę-
odniósł do zakończonych i bieżącej realizacji: czący rozbudowy i modernizacji dzie nieco dłuższy niż
infrastruktury dla transpor- przeprawa samocho-
– Kontynuujemy rozbudowę ważnych tu publicznego, stanowi dowa (253 metry).
arterii. Wybraliśmy zadania, które wiążą się potwierdzenie wysokich
z istotnym wzmocnieniem transportu publicz- kompetencji naszej spółki
nego. Za nami już zakończone prace na Kujaw-
skiej, buspasach. Wszystkie tego typu projekty
poddajemy konsultacjom społecznym. W przy-
padku tej tramwajowej inwestycji mieszkańcy
decydowali nawet o lokalizacji. Zawsze przy tak
dużych projektach uwzględniamy też potrzeby

RAPORT TRAMWAJOWY 55

Obiekt będzie miał charakter konstrukcji ZOBACZ innymi nowe drogi rowerowe. Odnowione
zespolonej stalowo-żelbetowej liczącej 5 WIZUALIZACJĘ zostaną nawierzchnie chodników. Ważnym
przęseł. Na moście wykonane zostaną nie- elementem zmian będzie modernizacja pero-
wielkie kapy chodnikowe, na których insta- ZESKANUJ KOD QR nów przystankowych. Przystanki w ciągu ul.
lowane będą bariery. Toruńskiej zostaną przesunięte za rozjazdy
ciągu pieszo-rowerowego oddzieli bariera tramwajowe, co ułatwi przesiadki.
KONSTRUKCJA sprężysta.
DLA TRAMWAJÓW Nową konstrukcję jezdni i nawierzch-
ZNAJDZIE SIĘ POMIĘDZY Deszczówka nie trafi bezpośrednio nię otrzyma odcinek ulicy Toruńskiej od skrzy-
JEZDNIAMI. MOST TEN do rzeki. Wody opadowe i roztopowe spływa- żowania z ulicą Spokojna do skrzyżowania
BĘDZIE MIAŁ DŁUGOŚĆ jące po jezdni zostaną przechwycone przez z Perłową. Wyposażony zostanie on w ener-
255 METRÓW I BĘDZIE żeliwne wpusty mostowe. Następnie woda gooszczędne oświetlenie. Ruchem tak jak
NIECO DŁUŻSZY będzie odprowadzana do dwóch kolekto- obecnie kierować będzie sygnalizacja świetl-
NIŻ PRZEPRAWA rów zbiorczych zlokalizowanych pod płytą na. Poza tym przebudowane zostaną odcinki
SAMOCHODOWA pomostu przechodzących przez przyczółki. osiedlowych ulic przyległych do węzła (m.in.
(253 METRY) Kolektory zostaną przyłączone do istniejącej cześć ul. Perłowej).
sieci kanalizacji deszczowej.
Podobną konstrukcję będzie miała Projekt pn.: „Budowa trasy tramwa-
nowa przeprawa dla samochodów (też 5 Pod mostami od strony osiedla Bar- jowej łączącej ul. Fordońską z ul. Toruńską
przęseł i konstrukcja zespolona stalowo- todzieje powstanie też droga wewnętrzna wraz z rozbudową układu drogowego, prze-
-żelbetowa). Na jezdni wytyczone zostaną i fragment ciągu pieszo-rowerowego prowa- budową infrastruktury transportu szynowego
dwa pasy ruchu (szerokość jezdni 7 m). Po dzące do planowanych bulwarów na lewym w Bydgoszczy” realizowany jest ze środków
stronie wschodniej zarezerwowano miejsce brzegu Brdy. z Funduszu Spójności w ramach Programu
pod chodnik dla pieszych i drogę rowerową Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko
(szerokość 4,5 m). Most będzie wyposażo- Wraz z budową nowych mostów na lata 2014-2020. Beneficjentem projektu
ny w oświetlenie na słupach. Jezdnie od w ciągu ul. Kazimierza Wielkiego wiele zmian jest miasto Bydgoszcz, a jednostką realizującą
czeka też węzeł tramwajowy przy skrzyżowaniu projekt Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji
ulic Toruńskiej i Perłowej. To również element Publicznej w Bydgoszczy
inwestycji. Na odcinku ok. 600 metrów linii dwu-
torowej wzdłuż ul. Perłowej zmodernizowane TM
zostanie torowisko biegnące w kierunku węzła
Szarych Szeregów. Wymieniona zostanie jego Zdjęcia: ZDMiKP w Bydgoszczy
podbudowa, tory i słupy trakcyjne. Przebudo-
wane będzie również skrzyżowanie z ulicą
Toruńską. Wokół niego powstaną między

56 RAPORT TRAMWAJOWY

Mysłowice zmieniają
tramwajowe oblicze

Nowa pętla, dwutorowa linia tramwajowa w miejsce jednotorowej czy rondo zamiast
problematycznego skrzyżowania – to tylko część torowo-drogowych zmian, jakie czekają
Mysłowice. 20 maja br. przedstawiciele spółki Tramwaje Śląskie i Miasta Mysłowice podpisali
umowę z generalnym wykonawcą prac – konsorcjum firm NDI z Sopotu.
Całkowity koszt inwestycji opiewa na kwotę 54,837 mln zł brutto.

Inwestorem w sferze torowej jest przez Unię Europejską, zakładaliśmy, że ten PODPISANIE UMOWY MYSŁOWICE
spółka Tramwaje Śląskie S.A., natomiast część ciąg tramwajowy linii nr 14 w Mysłowicach
drogową finansuje Gmina Miasto Mysłowice. zostanie przebudowany. Od samego początku jednotorowe, a gdzie jest techniczna możli-
W przetargu ogłoszonym przez Tramwaje Ślą- zakładaliśmy również, że będzie to realiza- wość i ekonomiczne uzasadnienie budowy linii
skie S.A. wspólnie z Urzędem Miasta Mysłowice cja wspólna z miastem Mysłowice. Trudno dwutorowej, tak właśnie się stało. Dlatego
udział wzięło 6 podmiotów, spośród których w Mysłowicach powstanie dwutorowa linia.
komisja przetargowa za najkorzystniejszą uznała bowiem sobie wyobrazić, że w takiej sytu-
ofertę konsorcjum firm NDI z Sopotu, z ceną acji, kiedy torowisko biegnie w jezdni Zanim to się stanie, wykonawca bę-
ofertową 44,5 mln zł netto. Oferta zmieściła i przebiega przez newralgiczne skrzy- dzie musiał zdemontować starą infrastruktu-
się w założonym przez inwestorów budżecie, żowanie o bardzo dużym natęże- rę, zrobić odpowiednie wykopy pod ułożenie
a żaden z innych uczestników przetargu nie niu ruchu, inwestycja mogłaby warstw konstrukcyjnych, na których ułożone
odwołał się od ogłoszonego wyniku. Dzięki się odbyć bez realizacji zadań zostaną specjalne materiały wibroizolacyjne,
temu można było podpisać umowę, co miało w zakresie jezdni, chodników a następnie warstwy podbudowy, na których
miejsce w gmachu Urzędu Miasta w Mysłowi- i całej ulicznej infrastruktury ułożone zostaną prefabrykowane płyty to-
cach. Dokument parafowali: Ryszard Trykosko pozatramwajowej. rowe z komorami, w których za pomocą mas
– Wiceprezes, Dyrektor Pionu Realizacji NDI, W kontekście zmian infrastruk- elastycznych zamontowane zostaną szyny. To
Dariusz Wójtowicz – Prezydent Miasta Mysło- oczywiście scenariusz w bardzo dużym skrócie
wice oraz Bolesław Knapik – Prezes Zarządu tury torowej, prezes dodał: i w wielkim uproszczeniu. Dla ruchu tramwa-
spółki Tramwaje Śląskie S.A. – Przede wszystkim, wyeksploato- jowego bardzo istotna, choć dla mieszkańców
zapewne najmniej dostrzegalna zmiana, to
Zadanie obejmuje przebudowę bli- wana linia jednotorowa zastąpiona zosta- modernizacja pętli w sąsiedztwie dworca
sko półtorakilometrowego odcinka linii nie linią dwutorową, dzięki czemu znacząco kolejowego w Mysłowicach i torowiska od
tramwajowej, która biegnie w jezdni zwiększy się przepustowość torowiska. To pętli w stronę Sosnowca, aż do mostu nad
ulic: Bytomskiej, Starokościelnej, podstawowa zasada, która przyświeca nam Przemszą. Tu także realizowana będzie pełna
Szymanowskiego i Powstańców w realizacji prac modernizacyjnych w całej modernizacja torowiska, zwrotnic, rozjazdów
oraz pętli w sąsiedztwie dworca Metropolii, by wszędzie tam, gdzie mamy linie i sieci trakcyjnej.
kolejowego i torowiska wydzie-
lonego do mostu nad Przemszą.
W sumie to prawie 5 kilometrów toru
pojedynczego. Torowisko przewidziane
do modernizacji jest już mocno wyeksploato-
wane i to, że kwalifikuje się do przebudowy
wiadome było od dłuższego czasu.

Prezes Zarządu spółki Tramwaje Ślą-
skie S.A. Bolesław Knapik powiedział:

– Stąd też od samego początku przy-
gotowywania nowego projektu inwestycyjne-
go, który realizujemy przy współfinansowaniu

RAPORT TRAMWAJOWY 57
MYSŁOWICE, PĘTLA NA UL. POWSTAŃCÓW

Kwestie techniczne prac torowych autobusowych, zieleńców, oświetlenia uliczne- Mysłowice, ul. Powstańców
przybliżył Marcin Wawrzacz dyrektor pro- go i oczywiście całej infrastruktury podziem-
jektu z firmy NDI, generalnego wykonawcy nej, podobnie jak w zakresie tramwajowym. Mysłowice, ul. Szymanowskiego
prac, który powiedział:
Do zmian w układzie drogowym Częściowo zmieni się lokalizacja istniejących
– Torowisko zostanie wykonane w tech- i trudności związanych z przebiegiem inwe- przystanków, by usprawnić komunikację pa-
nologii bezpodsypkowej, w której szyny moco- stycji dla kierowców odniósł się Prezydent sażerską. Powstaną także nowe przystanki
wane są elastyczną masą zalewową na bazie Mysłowic Dariusz Wójtowicz i powiedział: przy skrzyżowaniu pl. Mieroszewskich i ul.
żywicy poliuretanowej w kanałach szynowych Słowackiego oraz przy ul. Starokościelnej –
betonowych płyt torowych. Masa zalewowa – Co niezwykle istotne dla wszystkich nieopodal komendy policji.
zapewnia sprężyste przenoszenie obciążeń kierowców, przebudowane zostanie skrzyżo-
pojazdów szynowych oraz tłumienie drgań wanie ulic Starokościelnej i Szymanowskiego Wszystkie prace, zarówno w zakre-
i hałasu. To tzw. system szyny pływającej z ul. Krakowską, czyli drogą krajową 79. Miejsce sie tramwajowym, jak w zakresie miejskim
lub szyny w otulinie (ERS). Moderniza- inwestycji konsorcjum firm NDI ma wykonać
cja torowiska obejmie również pętlę newralgiczne w Mysłowicach, generu- nie później niż do 30 września 2022 r. Za-
tramwajową w rejonie dworca PKP jące spore zatory drogowe zostanie danie jest elementem realizowanego przez
i budowę dodatkowych rozjazdów przekształcone w rondo, które na Tramwaje Śląskie S.A. „Zintegrowanego Pro-
tramwajowych wraz ze sterowaniem pewno zdecydowanie usprawni jektu modernizacji i rozwoju infrastruktury
i ogrzewaniem zwrotnic. Poza tym ruch kołowy. Nie da się ukryć, że tramwajowej w Aglomeracji Śląsko - Zagłę-
wykonana zostanie nowa sieć trakcyjna przed mieszkańcami Mysłowic biowskiej wraz z zakupem taboru tramwa-
i kable zasilające. bardzo trudny czas, ze względu jowego” współfinansowanego przez Unię
na różnego rodzaju utrudnienia, Europejską.
Nie można zapominać o tym, że na
etapie prac ziemnych, realizowane będą robo- których podczas realizacji tej inwestycji TM
ty związane z przebudową różnych instalacji nie uda się uniknąć. Z pewnością te kilkanaście
podziemnych – wodociągowej, kanalizacyjnej, miesięcy prac będzie dla wielu ludzi uciążliwe. Materiały: Tramwaje Śląskie S.A.
odwodnienia torowiska i jezdni, sieci gazo- Na pewno warto, by kierowcy zawczasu po-
wej, energetycznej i innych sieci teletech- myśleli o alternatywnych trasach, żeby ruch
nicznych. Przebudowane zostanie również kołowy w sąsiedztwie placu budowy był moż-
oświetlenie uliczne. liwie jak najmniejszy i żeby wyrobić w sobie
nawyk dojazdu do pracy czy szkoły inną trasą.
Ponadto zdemontowane będą stare
słupy trakcyjne, które zastąpią nowe słupy Zarówno włodarze miasta, jak i przed-
wraz z przyłączem elektroenergetycznym stawiciele tramwajowej spółki apelują o cier-
i nową siecią trakcyjną, a prace moderniza- pliwość, ale też zapewniają, że po zakończeniu
cyjne obejmą także podstację Szopienice, prac cały ciąg ulic: Bytomskiej, Starokościel-
zasilającą sieć linii nr 14 w Mysłowicach. nej, Szymanowskiego i Powstańców zyska
zupełnie nową jakość, podobnie jak nową
W zakresie miejskim inwestycji jest jakość zyskają pasażerowie tramwajów,
m.in. przebudowa wszystkich pozostałych a także mieszkańcy budynków zlokalizo-
elementów infrastruktury miejskiej a zatem wanych wzdłuż tej linii tramwajowej, którzy
chodników i przejść dla pieszych, krawęż- zyskają większy komfort życia, dzięki temu,
ników, jezdni, miejsc postojowych, zatok iż wibracje i hałas przejeżdżających tram-
wajów zostaną zdecydowanie ograniczone.

58 RAPORT TRAMWAJOWY

SERWIS KLIMATYZACJI
przed sezonem letnim

W numerze 4/2020 Raportu Tramwajowego poruszany był temat komfortu cieplnego w różny
środkach komunikacji miejskiej, w związku z sezonem letnim ponownie podejmujemy temat
klimatyzacji i jej funkcjonowania w taborze tramwajowym.

W artykule dokonano analizy ilościo- Tab. 1. Zestawienie liczby zdiagnozowanych niezdatności
wej usterek systemu klimatyzacji zgłasza- podsystemów tramwajów spółki Tramwaj Fordon
nych przez serwis w sezonach letnich 2019
i 2020. Analiza ta ma na celu weryfikacje 2019 2020
przeprowadzonej w czerwcu 2021 r. obsługi
systemu klimatyzacji. Uszk. Uszk. Uszk. Uszk.

Wedle powszechnej definicji klimaty- Mechaniczne Elektryczne Mechaniczne Elektryczne
zacja oznacza proces przetwarzania powietrza
w pomieszczeniu, mający na celu utrzymywa- Klimatyzacja 56 7 91 72
nie zadanych warunków klimatycznych, czyli
odpowiedniego zakresu temperatur i wilgot- Zasilanie 61 1 13 30
ności powietrza, zapewniających dogodne
warunki do pracy i funkcjonowania człowieka Systeminformacji 35 11 3 41
(warunki komfortu) lub optymalne warunki pasażerskiej
dla określonego procesu przemysłowego. 24 5 4 9
System pobierania
Artykuł stanowi pierwszą z dwóch opłat 28 0 5 2
części realizowanej analizy. Pierwsza część
dotyczy analizy uszkodzeń podsystemu kli- System drzwi 19 1 31 16
matyzacji w sezonach letnich 2019 i 2020.
Druga część będzie stanowiła wyniki funk- Kabina motorniczego 11 8 1 28
cjonowania klimatyzacji po przeprowadzonej
obsłudze w roku 2021. System TV 18 0 0 5
przemysłowej CCTV
W publikacji przeanalizowano zare- 16 0 10 0
jestrowane uszkodzenia podsystemu klima- Układ sterowania
tyzacji w okresach letnich poprzedzających VCU 13 0 27 2
zrealizowaną obsługę, analizowane dane do-
tyczyły przedziałów czasowych, od 1 czerwca Wózki 12 1 8 0
do 31 sierpnia 2019 r. oraz 1 czerwca do 31
sierpnia 2020 r. Zestawienie liczbowe doty- System napędowy 11 0 18 10
czące zidentyfikowanych uszkodzeń syste-
mu klimatyzacji w stosunku do wszystkich System piaskowania 2 90 6
zarejestrowanych niezdatności przedsta-
wiono w tabeli 1. Elementy zewnętrzne 10 0 5 13

Jak wynika z danych zawartych Urządzenia sieciowe 1 02 1
w tej tabeli liczba uszkodzeń układu klima-
tyzacji w roku 2019 wynosiła 63 spośród System hamulcowy 1 00 1
zarejestrowanych 361 uszkodzeń wszyst-
kich podsystemów, co stanowi około 17,5% System smarowania 0 0 13 0
obrzeży 0 07 0

System sterowania
magistralą CAN

Wnętrze pojazdu -
przedział pasażerski

Elementy dachowe

Suma poszczególnych 318 43 238 236
uszkodzeń

Suma wszystkich 361 474
uszkodzeń

RAPORT TRAMWAJOWY 59

zdiagnozowanych uszkodzeń, ty samym był przedstawiono w tabeli 2. W przeciągu roku wynosiła 19°C. Z badań przeprowadzonych
to najczęściej uszkadzający się podsystem, odnotowano wzrost tego typu usterek o do- na 10 pojazdach Pesa Swing 122NaB wyni-
w roku 2020 na zarejestrowanych 467 nie- kładnie 100 przypadków. ka, że średnia temperatura w tramwajach
zdatności 163 dotyczyło podsystemu kli- wynosiła 21,3°C. Temperaturę mierzono
matyzacji co stanowi około 35% wszystkich Przed wykonaniem obsługi przepro- na klimatyzatorze oraz podłodze tramwaju.
zdiagnozowanych niezdatności. Aby wskazać wadzono badania termowizyjne systemu
czy jest to proces wynikający wyłącznie ze klimatyzacji taboru spółki Tramwaj Fordon Drugą fazą badania było wykonanie
zużycia tego podsystemu należałoby również w Bydgoszczy, poddany ocenie w czerw- pomiarów po przeprowadzonej obsłudze. Wy-
przeanalizować warunki temperaturowe cu 2021 tabor miał 5 lat i średni przebieg brano w tym celu dni, w których występowała
analizowanych sezonów 2019 i 2020, takiej 420 000 km. Badania przed realizowaną ob- podobna temperatura powietrza, zarejestro-
analizy nie przeprowadzono. sługą wykonaną w przeciągu 3 dni między wana wartość średnia to 27,66°C. Wartość
godz. 12:00 a 15:00, w których średnia war- średnia temperatur po badaniu wynosiła 17°C.
Jeżeli chodzi o sam podsystem kli- tość temperatury wynosiła 28,3°C. Wartość
matyzacji to liczby uszkodzeń tego systemu średnia nastawienia klimatyzacji w tramwaju Wykonane badania są badaniami
poglądowymi obarczonymi błędem pomia-
Tab. 2. Zarejestrowane uszkodzenia wybranych rowym wynikającym m.in. z warunków wy-
modułów systemu klimatyzacji konywania pomiarów oraz odległości w jakiej
wykonywany jest pomiar (nie zawsze uda się
2019 2020 zachować takie same odległości od punktów
pomiarowych). Nie mniej jednak stanowią
Uszk. Uszk. Uszk. Uszk. cenną informację na temat komfortu podróży
pasażerów, a tym samym świadczą o jakości
Mechaniczne Elektryczne Mechaniczne Elektryczne usługi przewozowej oferowanej przez ope-
ratora transportu zbiorowego.
Kontroler 33 6 57 42
motorniczego KLM Kompleksowa ocena wpływu reali-
zacji przeprowadzonej obsługi na wydajność
Kontener przedziału 12 1 15 20 systemu klimatyzacji możliwa będzie po
HVAC1 człon B sezonie letnim 2021, gdzie wartości zgła-
szanych uszkodzeń i interwencji serwisu
Kontener przedziału 5 0 18 10 odzwierciedlą rzeczywisty stan
HVAC1 człon D tego systemu.

Ogrzewanie człon ABC 5 01 0 dr inż. Piotr Bojar

Ogrzewanie człon D E 1 00 0

Suma poszczególnych 56 7 91 72
uszkodzeń

Suma wszystkich 63 163
uszkodzeń

60 RAPORT TRAMWAJOWY

Wagon „HERBRAND”
z przydomkiem „kurnik”

Pojawienie się tramwajów „Herbrand” VNCB-80 pozwoliło bydgoskim pasażerom pożegnać konie
i z początkiem XX wieku powitać tramwaje elektryczne. Warto przypomnieć ten pojazd, a przy okazji
opowiedzieć historię wagonu nr 14, który po zjechaniu z torów służył dalej i to celom nieprzewidzianym
przez konstruktorów. Dzięki determinacji miłośników tramwajów i wielu ludzi dobrej woli, powrócił na
linie w dawnej świetności i odbudowany według wzoru z lat 30-tych ubiegłego wieku.

Historia Bydgoskie „Herbrandy” posiadały w czę- Części frontowe świetlika zakończo-
ści przedziału pasażerskiego po pięć okien, ne były zaokrąglonymi wlotami powietrza.
Wagony silnikowe „Herbrand” z serii zwieńczonych u góry łukiem. Do przedziału Ponad świetlikiem biegły dwie deski, swo-
VNCB-80 zostały wyprodukowane przez pasażerskiego, z obu pomostów prowadziły imi krańcami zamocowane na obudowach
znaną niemiecką wytwórnię wagonów pojedyncze, przesuwane drzwi. W środku, kratek wlotu powietrza. Na deskach tych,
„Herbrand & Co” w Kolonii. Do Bydgoszczy po bokach ulokowane były naprzeciw siebie pośrodku, znajdowała się podstawa pałąka
dotarły, w pierwszej połowie 1896 r. w licz- ławy. Ich dwa rzędy mogły pomieścić 14÷16 (odbieraka prądu).
bie 16 sztuk. I tak jeden z nich z numerem pasażerów, a tramwaj jednorazowo mógł
Na zewnętrznej stronie burty czo-
taborowym „14” zastąpił tramwaje konne, zabrać ok. 40 pasażerów. łowej „Herbranda” znajdowały się urzą-
które do tej pory woziły bydgoszczan. Dach został nadbudowa- dzenia do sterowania wagonu oraz duża
Pojazdy tego typu posiadały nadwozie korba hamulca (brek) z mosiężnym dzwo-
ny świetlikiem, który posiadał po nem sygnałowym do zaciskania klocków na
o szkielecie drewnianym. Były one ty- osiem małych uchylnych okienek obręczach kół.
powe dla konstrukcji tramwajowych na każdym boku.
tamtego okresu – otwarte pomosty,
dach świetlikowy i specyficzne dla wago-
nów Herbrandów podwozie (wózek jezdny).

VNCB - OBSŁUGA LINII TURYSTYCZNEJ (14)

RAPORT TRAMWAJOWY 61

W–aVgoNnCyBs-i8ln0iknoawpel. „Herbrand” z zaHbeurdborwaZnaddnjęyVcmNieiCzpBoo-mk8.0o1s–9t3„a10m4ri”..
Teatralnym

Wagony tego typu były Tak było do 23 kwiet-
standardem wśród wielu ówcze-
snych przedsiębiorstw tramwajo- nia 1997 r., kiedy to za sprawą
wych w Niemczech.
wiceprezesa MZK Mariusza
Napęd wagonu zapewnia-
ły dwa silniki produkcji AEG, każdy „Herbrand” nr 14 na placu Reszki ponownie powrócił
o mocy 12 KM. Teatralnym na przełomie do Bydgoszczy. Z początku
nikt nie chciał uwierzyć, że
Na krawędzi dachu, po kwietnia i maja 1945 r. można go odbudować i że
lewej stronie, każdy wagon posia-
dał latarnię, na której okienko na- kiedyś wróci na tory. Brak
kładano szybkę – w kolorze odpowiadającym
danej linii, dzięki czemu, nawet po zmroku nie pomorskie, pow. chojnicki). Tam został za- środków na ten cel sprawił, że w zakamarkach
było problemu z rozpoznaniem numeru linii.
adaptowany dla potrzeb wypoczywających zajezdni czekał na lepsze czasy. Opłakany
Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku
z uwagi na niedogodne warunki atmosfe- na domek campingowy. stan „kurnika”, bo taką nosił „ksywę” w żar-
ryczne wszystkie „Herbrandy” otrzymały
zabudowę przednich ścian pomostów. gonie tramwajarzy, wywoływał u każdego

Około 1935 roku wagon z nume- uśmiech politowania i stał się przyczyną wielu
rem „14” poddano gruntownej przebu-
dowie. W wyniku modernizacji otrzymał WAGONY TEGO TYPU dowcipów. Jednak głównymi orędownikami
nowe, całkowicie zabudowane nadwozie BYŁY STANDARDEM jego odbudowy był wspomniany wiceprezes
z wydłużonymi pomostami, na których za- WŚRÓD WIELU Reszka oraz autor niniejszego artykułu. Zanim
montowano po obu bokach przesuwane ÓWCZESNYCH do tego doszło, jeszcze w 2006 r., ze strony
PRZEDSIĘBIORSTW Stowarzyszenia Kupców z ulicy Długiej poja-
drzwi wejściowe. Wnętrze prze- wiła się inicjatywa odbudowy i ustawienia go
działu pasażerskiego pozostało
bez zmian, czyli dwie podłużne TRAMWAJOWYCH na niewielkim odcinku toru, gdzie miał służyć
ławy, usytuowane po bokach W NIEMCZECH jako punktu „Centrum Informacji Turystycz-
naprzeciwko siebie. Wagon był nej”. Na szczęście ostateczny wybór padł na
nadal dwukierunkowy.
Po zakończeniu działań dużo młodszą „eNkę”.
wojennych, w kwietniu 1945 r.
wagon „czternastka” jako jeden Dziewięć lat później (w 1969 r.), kiedy Wreszcie przyszedł rok 2010, kiedy
z pierwszych wyruszył na
ulice Bydgoszczy, by służyć MPK ustawiło nowe zabudowania, stary w ratuszu narodził się pomysł, aby w ramach
mieszkańcom. W niezmie-
nionym kształcie dotrwał do „Herbrand” trafił do zagrody miejscowego promocji miasta utworzyć tury-
końca lat 50. ubiegłego wieku.
Kiedy Bydgoszcz otrzymała leśniczego, który go przerobił styczną linię tramwa-
nowe wagony typu „N”, został
wycofany z ruchu i będąc już na kurnik (stąd ten przydomek jową. Wprawdzie
nikomu niepotrzebny, trafił
na początku lat 60. do zakła- – kurnik). MZK dyspono-
dowego ośrodka wypoczyn-
kowego w Babilonie (woj.

STARY RYNEK

62 RAPORT TRAMWAJOWY

Herbrand w służbie się budowa całkiem nowej karoserii. Kon-
u leśniczego w roli strukcja nadwozia powstała z dębiny. Mimo
kurnika iż zlecenie było bardzo nietypowe, a stola-
rze mieli z taką konstrukcją do czynienia po
raz pierwszy, prace udało się przeprowadzić
szybko – w cztery miesiące.

PIERWSZE PRACE
ROZPOCZĘŁY SIĘ W IV
KWARTALE 2010 ROKU

Wagon trakcyjne LT-31, hamulec szynowy i zespół Pod koniec listopada gotowy szkielet
po odbudowie hamulca ręcznego. nadwozia ponownie trafił do zajezdni MZK,
gdzie brygada Zbigniewa Skórcza przystąpiła
wały już dwoma zabytkowymi tramwajami, W pierwszych dniach czerwca 2011 do kolejnych prac. Najpierw na bokach nad-
ale w razie niepogody dziadek „Herbrand” r. bez żadnych rozgłosów i fleszy, stare nad- wozia pojawiło się oblachowanie, następnie
VNB-125, z otwartymi pomostami nie bar- wozie „Herbranda” wtoczono do hali zajezd- zamontowano hamulec ręczny, stopnie i wiele
dzo mógł opuścić bramy zajezdni. Wówczas ni i przystąpiono do rozbiórki na czynniki innych elementów metalowych. Od podstaw
prezes MZK Paweł Czyrny rzucił pomysł od- pierwsze. Poszczególne elementy zostały został zbudowany dawny „pantograf”, czyli
budowy „kurnika”. Takie rozwiązanie uzna- ponumerowane, aby służyły jako wzór użyt- odbierak prądu. Kiedy ślusarze zakończyli
no za najbardziej zasadne. Wkrótce po tym kowy. Następnie brygada ślusarzy, kierowa- podstawowe czynności, do pracy wkroczyli
przystąpiono do działania. Najpierw w MZK nych przez Zbigniewa Skórcza zabrała się za elektrycy, którzy musieli ułożyć wiele metrów
przygotowano szczegółowy kosztorys oraz rekonstrukcję ramy, na której oparte było całe różnych kabli, zamontować całą aparaturę
harmonogram prac, który następnie zatwier- nadwozie. Kolejną czynnością było zespole- elektryczną, podłączyć silniki, a na dachu od-
dziła Rada Nadzorcza. nie ramy nadwozia z gotowym już wózkiem bierak prądu. W miarę jak poszczególne ekipy
jezdnym. Po tym rama nadwozia wraz z po- kończyły swoją pracę do akcji weszli znów sto-
Kronika odbudowy szczególnymi elementami starego nadwo- larze, którzy rozpoczęli wykańczać wnętrze
zia trafiła do Zakładu Stolarskiego Roberta i montować ławki dla pasażerów. Ostatnim
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że spro- Kendry w Pruszczu koło Świecia. Na podsta- etapem prac był montaż okien, malowanie
wadzone z Babilonu stare nadwozie nie po- wie rysunków i dostarczonych elementów i wszelkie prace wykończeniowe. Cały czas
siadało podwozia, czyli tzw. wózka jezdnego, pracami koordynował i czuwał nad ich prawi-
które należało odtworzyć od podstaw. Je- nadwozia zaczęła
dynym plusem całego przedsięwzięcia były dłowym przebiegiem pomysłodawca
stare zdjęcia, dokumenty i wcześniej wy- całego przedsięwzięcia wi-
konane przez kolegów z Warszawy rysunki ceprezes Reszka
techniczne. Wszystko to sprawiło, że można
było przystąpić do odbudowy wagonu w ta- Nadwozie „Herbranda”
kiej formie, w jakiej prezentował się w do lat w trakcie rozbiórki
60. ubiegłego wieku.

Pierwsze prace rozpoczęły się w IV
kwartale 2010 roku, kiedy to brygada pod
kierunkiem Piotra Piaseckiego zabrała się
za budowę wózka jezdnego. Do tego celu
wykorzystano, stary wózek z wagonu typu
„N”, którego ramę skrócono aż o 80 cm. Na-
stępnie do ramy zamontowano dwa silniki

RAPORT TRAMWAJOWY 63

Przebudowana rama nadwozia
w trakcie zespalania z wózkiem jezdnym

oraz kierownik Zakładu Tramwajowego Podwozie tramwaju składa się z ostoi Rama wózka
Jan Ciechomski. Z końcem września wagon i wózka jezdnego. Ostoję stanowi resorowa- w trakcie budowy
był gotowy i czekał na próbną jazdę. Kolejnym na sztywna rama stalowa przenosząca cię-
etapem, który umożliwiał wyjazd na bydgoskie żar nadwozia na wózek jezdny i zestaw kół. Gotowa konstrukcja nadwozia
tory, był proces rejestracji wagonu w ewiden- w drodze do hali zajezdni MZK
cji ruchomych zabytków techniki i niezbędne Dwuosiowy wózek jezdny składa się
badania techniczne. Dopiero po pomyślnych z: ostoi, zestawu kołowego, napędu, sprzęgów Nadwozie w trakcie
badaniach i próbach dokonanych przez Insty- i układu hamulca ręcznego. Ostoja wózka to wykonywania oblachowania
tut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej sztywna rama, która jest wykonana z walco-
w Warszawie, odbudowany wagon otrzymał wanych i spawanych kształtowników.
odpowiedni certyfikat i stosowne zezwolenie
dopuszczające do ruchu. Zestawy kół tworzą dwa koła sztywno
osadzone na wspólnej osi za pomocą resorów
SŁUŻY ON GŁÓWNIE piórowych do ramy wózka. Na czopach osi
LATEM DO OBSŁUGI koła oparte są łożyska z maźnicami. Maźni-
TRAS TURYSTYCZNYCH ca osiowa służy do przenoszenia przez ło-
I OKAZJONALNYCH żyska ciężaru pudła, pasażerów i podwozia
PRZEJAZDÓW, I BEZ na czopy osi.
WĄTPIENIA JEST
WIELKĄ ATRAKCJĄ Nadwozie tramwaju tworzy szkielet
MIASTA wykonany z drewnianych, dębowych kan-
tówek. Pionowo na ostoi zamontowanych
I tak dzięki wytężonej pracy dużej jest po każdej stronie nadwozia 12 słupków
grupy bezimiennych osób, ten 116-letni drewnianych, które u dołu są usztywnione
wagon znów pojawił się na torach. Od tej zastrzałami z metalu, a u góry obwodzinami.
pory „kurnik” cieszy się wielkim powodze- Na nich wspiera się drewniany dach wagonu.
niem wśród bydgoszczan i sympatyków ko- Po każdej stronie nadwozia, na pomostach
munikacji miejskiej. Służy on głównie latem zamontowane są dwoje drzwi.
do obsługi tras turystycznych i okazjonal-
nych przejazdów, i bez wątpienia jest wielką Dolna część szkieletu nadwozia po-
atrakcją miasta. siada dodatkowe ożebrowanie i pokryta jest
zewnątrz blachą stalową, a od wewnątrz
Opis konstrukcji drewnianymi listwami. Burty zewnętrzne
pomostu z przodu i tyłu wykonane są z kon-
Tramwaj typu „Herbrand” składa się strukcji drewnianej i grubej blachy stalowej,
z podwozia, nadwozia, aparatury elektrycz- przytwierdzonej do ostoi i słupków narożnych.
nej i urządzeń dodatkowych. W górnej części nadwozia umieszczonych
jest na każdym boku 9 okien, z którego dwa
są uchylne.

Konstrukcja dachu składa się z kro-
kwi zamontowanych do obwodzin pokrytych
drewnem i blachą. Na krokwiach zamon-
towana jest podstawa pantografu, zespół

64 RAPORT TRAMWAJOWY
WAGON GOTOWY DO DROGI

oporów, odgromnik, wyłącznik automatyczny, wyświetlacza na tablicy kierunkowej. Nad Wnętrze odbudowanego
tablica kierunkowa i latarnią z numerem linii. stanowiskiem motorniczego znajduję się wagonu „Herbrand”
Do podstawy pantografu zamontowany jest główny wyłącznik prądu, jak i linka do opusz-
nożycowy odbierak prądu, który za pomocą czania odbieraka prądu (pantografu). Z tyłu, Wzdłuż całego nadwozia, tuż poniżej linii
kabli elektrycznych przekazuje prąd elek- na tylnym pomoście znajduje ława, która okien, widnieje kolorowy pas (biało-czerwo-
tryczny z sieci jezdnej (660 V) do urządzeń zapewnia trzy miejsca siedzące, a pod którą no-niebieski), który oznacza barwy miasta
elektrycznych tramwaju. znajduje się cała aparatura elektryczna oraz Bydgoszczy.
baterie akumulatorów. Z boku na zewnątrz
WEWNĄTRZ pomostów zamontowane są metalowe stop- Do napędu tramwaju zastosowano
PRZEDZIAŁU nie oraz poręcze, które ułatwiają wejście dwa silniki elektryczne LT-31 prądu stałe-
PASAŻERSKIEGO i zejście z tramwaju. Drzwi po lewej stronie go na napięcie 660 V o łącznej mocy 2 X
ZAMONTOWANYCH pomostu są nieruchome i pełnią funkcję 60 kW. Każdy silnik napędza jedną oś za
JEST 12 SIEDZISK (ŁAW) ozdobną. Poziom podłogi wewnątrz prze- pomocą zestawu zębatek. Na jednym boku
USYTUOWANYCH działu pasażerskiego, z uwagi na konstrukcję silnika są łożyska obejmujące oś, na prze-
NAPRZECIW SIEBIE, PO podwozia jest podwyższony o 15 cm w sto- ciwległym znajduje się występ w kształcie
6 NA KAŻDYM BOKU. sunku do pomostów. Podłoga wewnątrz nosa, na którym zawieszony jest silnik do
ŁAWY I OPARCIA tramwaju zarówno w przedziale pasażerskim, ramy podwozia.
WYKONANE SĄ jak i na obydwu pomostach wykonana jest
Z DREWNA I LISTEW z desek i listewek. Wewnątrz przedziału pa- Do sterowania silników służy nastaw-
DREWNIANYCH sażerskiego zamontowanych jest 12 siedzisk nik walcowy typu T-401 (23 stopnie rozruchu
(ław) usytuowanych naprzeciw siebie, po 6
Na przednim pomoście – wewnątrz na każdym boku. Ławy i oparcia wykonane
wagonu zamontowane są urządzenia elek- są z drewna i listew drewnianych.
tryczne do sterowania tramwajem: nastaw-
nik, hamulec ręczny, dźwignia piasecznicy Na przedniej burcie nadwozia znaj-
oraz urządzenia elektryczne jak np. włącznik duje się duży reflektor, mosiężny dzwon
kierunkowskazów, świateł i programowanie uruchamiany nożnie przez motorniczego,
a w zderzakach lampy obrysowe i kierun-
kowskazy. Po bokach nadwozia umieszczo-
no herb miasta i numer taborowy. Na tylnej
burcie w zderzaku zamontowane są światła
pozycyjne, kierunkowskazy i światła stop.

RAPORT TRAMWAJOWY 65

Rys. Dariusz Walczak

Podstawowe dane wagonu „Herbrand”
po przebudowie w 2012 roku

Rodzaj Wagon silnikowy, jednokierunkowy

Model VNCB-80

Liczba członów 1

Rozstaw toru 1000 mm

Długość wagonu (z wyprostowanymi sprzęgami) 8990 mm

Długość wagonu (od zderzaka do zderzaka) 7930 mm

Rozstaw osi 2200 mm

Wysokość (od szyny do linii dachu) 2870 mm

Wysokość (od szyny do dolnej krawędzi nadwozia) 710 mm

Wysokość (od szyny do podstawy pantografu) 3295 mm

Szerokość nadwozia (zewnątrz – na środku u dołu) 1780 mm

Szerokość nadwozia (od czołu) 1390 mm

Długość od czoła do początku stopni 910 mm

Długość stopni 620 mm

Liczba silników 2 x 60 kW

Prędkość maksymalna 50 km/h

Liczba miejsc ogółem 45 (w tym 15 siedzących)

i 16 stopni hamowania). Podstawowym ha- klocki hamulcowe zamontowane na każdym
mulcem jest hamulec elektrodynamiczny, kole, uruchamiane za pomocą dźwigni i cięgien
który uruchamia motorniczy za pomocą korby korbą hamulcową na stanowisku motornicze-
nastawnika. Podczas hamowania elektrody- go. Ponadto dla skrócenia drogi hamowania
namicznego (służbowego) silniki trakcyjne awaryjnego, między osiami wozu został za-
wytwarzają prąd – siłę elektromotoryczną, montowany hamulec szynowy.
która jest przekazywana do oporów rozru-
chowych. Układ hamulca ręcznego stanowią Tekst i zdjęcia: Stanisław Sitarek

66 RAPORT TRAMWAJOWY

PARKUJ
WŁAŚCIWIE

Zachowaj 1 metr od torowiska!

Źle zaparkowane auta, które uniemożliwią przejazd tramwaju to dochodziła należności od sprawcy i niemal we
cały czas duży problem i opóźnienia – liczone zarówno w minutach wszystkich przypadkach udało nam się uzyskać
dla pasażerów, jak i złotówkach dla przewoźników. Tramwaje należne pieniądze. W tym roku nie zrealizo-
Śląskie postanowiły zwrócić uwagę kierowców na niedogodności waliśmy już 560 zleconych wozokilometrów,
i niebezpieczeństwa wynikające z takiego lekkomyślnego które były efektem 9 zatrzymań – dodaje.
zachowania i pod koniec kwietnia br. opublikowały specjalnie
przygotowany film, który jest kolejną już odsłoną akcji społecznej Poza wymiarem społecznym i obcią-
pod hasłem: Parkuj właściwie. Zachowaj 1 metr od torowiska! żeniem finansowym ze strony tramwajowej
spółki, na kierowców powodujących zatrzy-
Zatrzymania ruchu tramwajowego zablokowanych tramwajów przekroczył 50 manie ruchu czekają dalsze konsekwencje.
przez nieodpowiedzialnych kierowców, któ- godzin! Jedno z tych zatrzymań w Katowicach Powiedział o nich sierż. szt. Adam Jakubczyk
rzy źle parkując blokują możliwość przejazdu na placu Miarki było wyjątkowo uciążliwe – z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wo-
tramwajów, generują określone straty finan- trwało 80 minut powodując stratę 215 wo- jewódzkiej Policji w Katowicach:
sowe spółki Tramwaje Śląskie. Jednak bardziej zokilometrów, co w przeliczeniu na złotówki
dotkliwy jest fakt, że przez tych kierowców oznacza ponad 3 tysiące złotych straty. – To mandat w wysokości 300 zło-
zawodzą się na transporcie tramwajowym tych i 1 punkt karny z tytułu niestosowania
pasażerowie. Na razie trend jest niestety W 2020 ROKU się do przepisu art. 49 ust. 1 pkt 1 Ustawy
odwrotny. W 2020 roku doszło do 68 za- DOSZŁO DO 68 Prawo o Ruchu Drogowym. Istnieje również
trzymań ruchu tramwajów przez kierowców, ZATRZYMAŃ RUCHU możliwość usunięcia z drogi takiego pojazdu,
którzy nieprawidłowo zaparkowali swoje sa- TRAMWAJÓW PRZEZ gdy ten jest pozostawiony w miejscu zabro-
mochody, uniemożliwiając tym samym prze- KIEROWCÓW, KTÓRZY nionym i utrudnia ruch lub zagraża bezpie-
jazd tramwajom. W większości zatrzymania NIEPRAWIDŁOWO czeństwu w inny sposób, co wiąże się już
te były kilku- lub kilkunastominutowe, nie ZAPARKOWALI SWOJE z kosztem kilkuset złotych. Trzeba również
powodując wypadnięcia kursów, lecz tylko SAMOCHODY mieć na uwadze, że spowodowanie utrud-
opóźnienia. Część z nich skutkowało jednak nień w przejeździe innych pojazdów może
niezrealizowaniem kursów. Dochodzenie roszczeń od kierowcy, skutkować narażeniem życia ludzi. Ambulans
który spowodował zatrzymanie ruchu tram- pogotowia ratunkowego, wóz straży pożarnej
Dokładne wyliczenia za ubiegły wajowego zwykle nie jest łatwe, ale Tramwaje czy policji mogą z powodu takiego nieodpo-
i pierwsze 100 dni obecnego roku prezen- Śląskie mają już w tym sporo doświadczenia wiedzialnego zachowania kierującego nie
tuje Dyrektor Techniczno-Eksploatacyjny i dużą skuteczność. zdążyć z pomocą. To jest aspekt, który czę-
spółki Tramwaje Śląskie S.A Jacek Kaminiorz: sto nie jest przewidywany przez kierujących,
– W 2020 roku w 14 przypadkach za- którzy pozostawiają swój pojazd w miejscu,
– Z tego powodu w 2020 roku straci- trzymanie spowodowało straty wozokilome- gdzie jest to zabronione.
liśmy 571 wozokilometrów, co w przeliczeniu trów. We wszystkich tych sytuacjach Spółka
na stracone przychody, z tytułu niezrealizo- OBEJRZYJ FILM
wanej pracy przewozowej, wyniosło prawie ZESKANUJ
8 tysięcy złotych. W tym roku przez pierw- KOD QR
szych 100 dni mieliśmy takich zdarzeń już aż
42, a zsumowany czas zatrzymań wszystkich TM

Materiały: Tramwaje Śląskie S.A.