Pig and Pork Vol 15 No 148

www.pigandpork.com

พิิก แอนด์์ พอร์์ค ปีีที� 15 ฉบัับที่่� 148/2564 Vol.15 No.148/2021

ภาวะเครีียดในสุุกรหลัังหย่่านม...! 65.-
โรคสุุกรในอนาคต ที่่�ผู้้�เลี้้�ยงต้้องระวััง
ฟาร์์มหมููรายย่่อยจะรอดจาก ASF ถ้้า...?

ขอ้ ผดิ พลาด

ในระบบปอ้ งกนั โรคสุกร

1

HUVEPHARMA® บริษัท ไบโอซายน์ แอนิมัล เฮลธ์ จำากัด
We add performance to your business 479 ชัน้ 4-6 เมืองทองธานี

บริษัท ฮูเวฟาร์มา ประเทศไทย จำากัด ถนนบอนด์สตรีท ตำาบลบางพูด
3300/118 ตึกช้างอาคารบี ชัน้ 23 อำาเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
ถ.พหลโยธิน จอมพล จตุจักร กรุงเทพฯ 10900
Tel. 0 2960 0290-5
Tel. 0 2937 4355
Fax. 0 2960 0296
Fax. 0 2937 4351
บริษัท ไบโอซายน์ แอนิมัล เฮลธ์ จำากัด
ผู้แทนจำาหนา่ ย

ใบอนุญาตโฆษณาเลขที่ ฆศ. 234/2564

2in1 ธาตุเหลก็ (Gleptoferron)+โทลทราซรู ิล (Toltrazuril)
1.5 มล. อายุ 1 -3 วัน เพยี งคร้งั เดยี ว
ปองกนั ภาวะโลหติ จาง
ปอ งกันอาการของโรคทองเสยี จากบิด



พิก แอนด์ พอรค์ EDITOR TALK’S

นติ ยสารเพ่ือผู ้ประกอบการธุรกิจสกุ ร ฉบบั รายเดือน “เช็ค็ ก่่อนซื้�้อ”และปรุุงสุุกทุกุ ครั้้ง�
ข่า่ วผู้�บริโิ ภคพบเนื้�อสุกุ รที่่�มีคี วามผิดิ ปกติมิ ีลี ักั ษณะคล้า้ ยฝีหี นองฝังั อยู่�ในกล้า้ มเนื้�อ
คณะผจู้ ัดท�ำ (ที่ปรกึ ษากติ ติมศักด์ิ) ซึ่ง�่ มีกี ารเชื่�อมโยงและคาดเดาว่า่ เกิดิ จากสุกุ รที่่�ป่ว่ ยเป็น็ โรคระบาดต่า่ งๆ สร้า้ งความวิติ ก
น.สพ.ยุคล ล้มิ แหลมทอง กังั วลให้แ้ ก่ผู่้�บริโิ ภคและส่ง่ ผลกระทบถึึงความเชื่�อมั่�นในการบริโิ ภคเนื้�อสุกุ ร กรมปศุสุ ัตั ว์์
ขอยืนื ยันั ด้ว้ ยข้อ้ มูลู ทางวิชิ าการว่า่ การเกิดิ ฝีหี นองในกล้า้ มเนื้�อดังั กล่า่ วไม่ไ่ ด้เ้ กิดิ จากการ
ศ.น.สพ.ดร.อรรณพ คุณาวงษก์ ฤต ป่่วยเป็็นโรคระบาดหากแต่่เกิิดจากการอัักเสบเนื่ �องจากการฉีีดวััคซีีนหรืือยาเพื่ �อการ
ศ.น.สพ.ดร.รุง่ โรจน์ ธนาวงษ์นุเวช รัักษาให้้แก่่สุกุ ร
สาเหตุกุ ารอัักเสบที่�เป็น็ ไปได้้มีทีั้�ง จากจุุลิินทรียี ์์ที่�ปนเปื้�้อนเข้า้ ไปในกล้า้ มเนื้�อสุุกร
รศ.น.สพ.กิจจา อไุ รรงค์ จากการแทงเข็ม็ ฉีดี ยาที่�ไม่ส่ ะอาดหรือื การอักั เสบจากการตอบสนองของร่า่ งกายสุกุ รบาง
ศ.น.สพ.ดร.เผด็จ ธรรมรักษ์ ตััวต่อ่ ยาหรือื วัคั ซีีนที่�ฉีีดนั้�นทำ�ำ ให้อ้ ัักเสบและเกิดิ การสร้า้ งฝีีหุ้�มไว้้ ฝีีหนองที่่�ฝัังในกล้า้ ม
รศ.น.สพ.ดร.กมั พล แกว้ เกษ เนื้�อจึึงมิิได้เ้ กิิดจากการป่่วยเป็น็ โรคระบาดต่า่ งๆ แต่่ประการใด อนึ่ง่� กรมปศุุสััตว์์และ
ผศ.น.สพ.ดร.ปริวรรต พลู เพ่มิ เครืือข่่ายพัันธมิิตรได้้ป้้องกัันและเฝ้้าระวัังโรคระบาดอัันตรายในสุุกรมาอย่่างต่่อเนื่ �อง
ผศ.น.สพ.คมั ภีร์ กอธีระกลุ ถึึงแม้ว้ ่่าโรคระบาดนั้�นจะเกิดิ เฉพาะในสุุกรไม่ต่ ิิดต่่อสู่�คนแต่อ่ ย่า่ งใด แต่เ่ พื่�อสร้้างมั่�นใจ
ให้้กัับผู้�บริิโภคขอยืืนยัันว่่าไม่่มีีการนำ�ำ สุุกรที่่�ป่่วยเป็็นโรคเข้้าผลิิตส่่งขายให้้ผู้�บริิโภค
อ.ศกั ดิ์ชยั โตภานรุ ักษ์ แน่่นอน
ผศ.น.สพ.ดร.ดสุ ิต เลาหสนิ ณรงค์ กรมปศุุสััตว์์ขอเตืือนผู้�บริิโภคว่่า ถึึงแม้้โอกาสเจอฝีีหนองจะไม่่มากนัักแต่่ขอให้้ผู้�
บริิโภค “เช็็คก่อ่ นซื้อ้� ” เนื้�อสุกุ รทุกุ ครั้�ง โดยเลืือกตั้�งแต่ส่ ถานที่่�จำ�ำ หน่่ายไปจนถึึงตััวเนื้�อ
อ.น.สพ.อุรส จติ ตวิ รรณ สุุกร ในส่ว่ นของสถานที่่�จำำ�หน่า่ ยขอให้้มั่�นใจในตราสัญั ลัักษณ์์ “ปศุสุ ััตว์์ OK” ซึ่ง�่ ได้้
รัับรองจากกรมปศุุสััตว์์ว่่าเนื้�อสุุกรที่่�จำำ�หน่่ายนั้�น ผลิิตจากระบบคุุณภาพตลอดห่่วงโซ่่
EXECUTIVE EDITOR / บรรณาธกิ ารบริหาร มาจากฟาร์ม์ มาตรฐาน GAP ที่่�มีีสัตั วแพทย์์ผู้�ควบคุุมฟาร์ม์ กำำ�กัับดูแู ล ผ่า่ นโรงฆ่า่ สัตั ว์์
Denchai Nuamwong / เดน่ ชัย น่วมวงษ์ ที่่�มีีพนัักงานตรวจเนื้ �อสััตว์์ตรวจสอบไม่่ให้้สุุกรที่่�ป่่วยเป็็นโรคอัันตรายหรืือมีีฝีีหนองใน
09 99591 4169 ร่า่ งกายส่ง่ ไปสู่�การจำำ�หน่า่ ย อย่า่ งไรก็ต็ าม ยังั มีโี อกาสส่ว่ นน้อ้ ยที่�อาจพบก้อ้ นฝีฝี ังั ตัวั ใน
EDITOR in Chief กล้า้ มเนื้�อชั้�นลึึกซึ่่�งไม่่สามารถตรวจสอบด้้วยตาจากภายนอกได้้ เช่น่ บริิเวณสันั คอที่�ใช้้
Katherine Kate Plianpeng เป็น็ ตำำ�แหน่ง่ แทงเข็ม็ โดยทั่�วไป ต้อ้ งมีกี ารตัดั แต่ง่ เป็น็ เนื้�อชิ้�นเล็ก็ ลงถึึงจะพบเจอฝีทีี่�เกิดิ
PRODUCTION MANAGER ในสุกุ รบางตัวั ได้้ ซึ่�ง่ ผู้�บริิโภคควรตรวจสอบก่่อนซื้�อทุกุ ครั้�ง หากรายใดซื้�อเนื้�อสุุกรแล้ว้
Courtney Cusson พบเจอฝีี ให้ด้ ำ�ำ เนินิ การแจ้้งผู้�ขายหรือื สถานที่่�จำ�ำ หน่่ายที่�ซื้�อเนื้�อสุุกรนั้�นทันั ทีี
MARKETING / ฝา่ ยโฆษณา/การตลาด เนื่�องจากเป็็นสิิทธิิของผู้�บริิโภคที่่�พึึงกระทำ�ำ ได้้และผู้้�จำำ�หน่่ายเนื้�อดัังกล่่าวต้้องเป็็น
Sarisa Nuamwong / สารสิ า น่วมวงษ์ ผู้้�รับั ผิดิ ชอบแก้ไ้ ขหรือื ชดเชยให้แ้ ก่ผู่้�บริโิ ภคที่�ซื้�อไป เพราะเข้า้ ข่า่ ยการจำำ�หน่า่ ย “อาหาร
GRAPHICS ARTIST ไม่บ่ ริิสุุทธิ์�”์ ตาม พ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522 ผู้้�จำำ�หน่า่ ยอาจระวางโทษจำ�ำ คุกุ ไม่เ่ กิินสอง
ศลิ ปกรรม: ชมพู ภคู า ปีีหรือื ปรัับไม่่เกิินสองหมื่�นบาท และผู้�บริิโภคควรเน้้นปรุุงสุกุ ก่อ่ นรัับประทานทุกุ ครั้�ง
Nation Post Company Limited. ประชาชนผู้�สนใจ “ปศุุสััตว์O์ K” สามารถติดิ ต่อ่ สอบถามข้้อมูลู เพิ่�มเติิมได้ท้ ี่่�สำำ�นักั
จัดจ�ำ หนา่ ยโดย พััฒนาระบบแลรับั รองมาตรฐานสินิ ค้้าปศุสุ ัตั ว์์ กลุ่�มควบคุุมโรงฆ่่าสััตว์์ โทร. 02-653-
เวิลด์ ออฟ ดิสทริบวิ ชัน่ , SE-ED (ซเี อด็ บุ๊ค) 4444 ต่อ่ 3141 หรืือสำ�ำ นัักงานปศุุสัตั ว์์จังั หวััดในพื้�นที่�
PIG and PORK Magazine
Agri Plus Co., Ltd. เดน่ ชัย นว่ มวงษ์ 5
58/365 Soi Ramintra 68 Ramintra rd.
Khannayao Bangkok 10230 บรรณาธิการบริหาร
นติ ยสาร พกิ แอนด์ พอรค์
บรษิ ทั อะกรี พลสั จ�ำ กัด facebook.com/pigandpork
58/365 ซอยรามอนิ ทรา 68
WWW.PIGANDPORK.COM
ถนนรามอนิ ทรา แขวงคันนายาว เขตคนั นายาว
กรุงเทพมหานคร 10230

โทร./แฟกซ:์ 0-2053-2897, 09-9591-4169
Email: [email protected]
[email protected]
WWW.PIGANDPORK.COM
www.livestocknewsplus.com
www.agriplusnews.com

ผพู้ ิมพ์ ผ้โู ฆษณา: ไม่มสี ่วนรับผิดชอบต่อความเสียหายท่เี กดิ จาก
การใชข้ ้อความหรอื เน้ือหาของนิตยสาร สงวนลขิ สทิ ธิ์ หา้ มท�ำ ซำ้�
ดัดแปลงรูปแบบ/เนือ้ หานติ ยสาร กอ่ นได้รับอนญุ าตเป็นลายลักษณ์อกั ษร

หากผ้ใู ดละเมิดจะดำ�เนนิ การตามกฏหมายสงู สดุ

CONTENTS Pig and Pork Vol.15 No.148

หน้้า 42
ข้้อผิิดพลาด ในระบบป้้องกัันโรคฟาร์์มสุุกร 7
ฟาร์์มหมููรายย่่อยจะรอด ASF ต้้องเข้้มระบบป้้องกัันโรค.! 15
ผลของความเครีียดจากความร้้อน ต่่อสมรรถภาพทางการสืืบพัันธุ์์�แม่่สุุกร 21
หากเกิิดโรค ASF ในฟาร์์ม จะกลัับมาเลี้้�ยงหมููได้้อีีกไหม ?
ภาวะเครีียดในสุุกรหลัังหย่่านม
ปััญหาพื้้�นฐานแก้้ไขไม่่ได้้ ต้้นทุุนบานปลายควรจััดการอย่่างไร ? 29
จะผ่่านวิิกฤติินี้้�ไปได้้อย่่างไร เมื่่�อ ASF รายล้้อมเราอยู่่� 32
โรคสุุกร ในอนาคต ที่่�ผู้้�เลี้้�ยงต้้องพึึงระวััง 41
ธุุรกิิจอาหารสััตว์์ไทย...กัับความท้้าทายในอนาคต 43
ASF ในสุุกร ฉบัับเกษตรกร 48
ซีีพีีเอฟเดิินหน้้ามาตรการ Seal ฟาร์์ม ดููแลฟาร์์มคอนแทรค 50
เกษตรกรคอนแทรคฟาร์์ม ซีีพีีเอฟ เดิินหน้้าอาชีีพต่่อเนื่่�อง 51



โรรคคบั ่มูAฟือSฯรีF

ใบสมัครสมาชิก นิตยสาร พิก แอนด์ พอร์ค (ใช้สำ�เนาได้)

ชอื่ ............................................................................นามสกุล.........................................................
ที่อยู่...............................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................
..................................................................โทร..............................................
Email:...........................................................................................................................................
สมัครสมาชิก นิตยสาร พิก แอนด์ พอร์ค
เร่มิ ต้ังแต่ฉบับท่.ี ...........................ถึงฉบับท่.ี .............................
ระยะเวลา.............1 ปี (12 ฉบบั ) ฉบบั ละ 65 บาท ราคา 780 บาท
ระยะเวลา............ 2 ปี (24 ฉบับ) ฉบบั ละ 65 บาท ราคา 1,560 บาท พิเศษ 1500 บาท
ช�ำ ระเงินโดย ผ่านบญั ชีออมทรัพย์ ธนาคารกสกิ รไทย สาขาเซน็ ทรลั รามอนิ ทรา
ชือ่ บญั ชี นายเด่นชัย น่วมวงษ์ เลขที่ 057-1-26656-3
สง่ มาท่ี นติ ยสาร พกิ แอนด์ พอรค์ เลขท่ี 58/365 ซอยรามอินทรา 68
ถนนรามอนิ ทรา แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กรุงเทพมหานคร 10230
โทร. 0 2053 2897, 09 9591 4169, Email: [email protected]
สนใจรายละเอยี ดเพิ่มเติม ตดิ ตอ่ ได้ท่ี คณุ เดน่ ชัย โทร. 09 9591 4169

6

ข้อ้ ผิดิ พลาด...?

ในระบบป้้องกัันโรคฟาร์์มสุุกร
นัับตั้�งแต่่มีีรายงานการระบาดของโรค ASF ในสุุกรที่�
ประเทศจีนี ก่อ่ นแพร่่ไปยัังหลายประเทศ อาทิเิ ช่่น เวีียดนาม สพ.ญ.อัังสนา ฮ้อ้ เจริิญ
กัมั พูชู า เมียี นมาร์์ ฟิิลิปิ ปิินส์์ และอื่�นๆ ยกเว้้น ไทย ที่่�ยัังไม่่มีี การติดิ ต่่อจากการสััมผััสโดยตรง ติิดต่่อทางน้ำำ��เชื้�อ ติดิ ต่อ่ ทาง
รายงานการเกิดิ โรค ซึ่ง่� เป็น็ ผลจากการที่�ภาครัฐั และเอกชนร่ว่ ม อากาศ เสื้�อผ้้า ยานพาหนะ พนัักงาน อาหาร น้ำำ�� สิ่�งปููรอง
กัันเฝ้้าระวัังป้้องกัันโรคอย่่างเข้้มงวด โดยใช้้ระบบความ หรือื วััสดุุอุุปกรณ์ท์ี่�ใช้ภ้ ายในฟาร์์ม
ปลอดภัยั ทางชีวี ภาพ หรือื ไบโอซีเี คีียวริิตี้� (Biosecurity) เป็น็
หัวั ใจสำำ�คัญั ดังั นั้�น เกษตรกรผู้�เลี้�ยงจำำ�เป็น็ ต้อ้ งเข้า้ ใจระบบและ ASF ถืือเป็็น โรคที่�เกษตรกรผู้้�เลี้�ยงและผู้้�ประกอบการ
ปิดิ รูรูั่�ว เพื่�อให้้ฟาร์์มปลอดภัยั จากโรค ASF ต้อ้ งให้้ความสำ�ำ คััญ เพราะเชื้อ�้ ทนทานต่่อสภาพแวดล้อ้ มได้้ดีี
ตััวอย่่างเช่่น ต้้องให้ค้ วามร้อ้ นไม่่ต่ำำ��กว่่า 70 องศาเซลเซียี ส
สพ.ญ.อัังสนา ฮ้้อเจริิญ ที่�ปรึึกษาสมาคมสััตวแพทย์์ผู้� อย่า่ งน้้อย 30 นาทีี หรืือต้อ้ งระดัับความเป็็นกรดด่า่ ง หรืือ
ควบคุุมฟาร์์มสุุกรไทย เปิิดเผยว่่า ระบบความปลอดภััยทาง pH น้้อยกว่า่ 4 หรืือ มากกว่่า 13 ถึึงตาย ดัังนั้น้� ในช่่วง
ชีวี ภาพหรืือ ไบโอซีเี คียี วริติี้� คือื การป้อ้ งกััน ควบคุมุ ลดความ pH ระหว่า่ ง 5-12 เชื้อ�้ ASF ทนได้ค้ ่อ่ นข้้างกว้้าง
เสี่�ยงในการเกิดิ โรค และลดการแพร่ก่ ระจายเชื้�อ โดยแบ่ง่ เป็น็
สภาพแวดล้อ้ มภายนอก ฟาร์ม์ ที่�แบ่ง่ เป็น็ พื้�นที่�นอกเขตเลี้�ยงสัตั ว์์ การวางระบบไบโอซีเี คียี วริติี้� เริ่�มจากต้อ้ งทราบว่า่ ระหว่า่ ง
และภายในเขตเลี้�ยงสัตั ว์์ ทางไปฟาร์์ม ในรััศมีี 3-5 กิิโลเมตร มีฟี าร์์มสุุกร หรือื ฟาร์์ม
เลี้�ยงสัตั ว์อ์ ยู่�หรือื ไม่่ เป็น็ ฟาร์ม์ สุกุ รระดับั ใด รายใหญ่่ รายกลาง
การวางระบบไบโอซีีเคียี วริิตี้� จำ�ำ เป็็นต้้องทราบว่่า ระบาด รายเล็็ก และหลัังบ้า้ น หรือื มีีโรงเชือื ด ชุุมชนอยู่�พื้�นที่�ใดบ้้าง
วิทิ ยาของโรคเป็น็ อย่า่ งไร มีสี ัตั ว์พ์ าหะหรือื ไม่่ เชื้�อมีรี ะยะฟักั ตัวั พร้อ้ มกันั นั้�น ต้อ้ งประเมิินว่่าพื้�นที่่�มีภี ููมิิประเทศ ภูมู ิอิ ากาศเป็น็
เท่่าใด ความทนทานของเชื้�อในสิ่�งแวดล้้อมเชื้�อปนเปื้อ�้ นมากัับ อย่า่ งไร เพราะเป็น็ สิ่�งสำ�ำ คัญั ต่อ่ ระบบไบโอซีเี คียี วริติี้� อีกี ทั้�งต้อ้ ง
สิ่�งใดได้้บ้้าง ลัักษณะอาการของโรคที่�แสดงออกเป็็นอย่่างไร ที่�ทราบว่่า มีีแหล่ง่ ปนเปื้้�อนของเชื้�อโรคหรืือไม่่ เช่น่
และมีเี วชภัณั ฑ์ห์ รือื ยาฆ่า่ เชื้�อใดที่่�ยับั ยั้�งทำำ�ลายเชื้�อได้้ พร้อ้ มกันั
ต้้องทราบว่า่ เชื้�อโรคมีีโอกาสเข้า้ สู่�ฟาร์ม์ ได้จ้ ากทางใดบ้า้ ง ทั้�ง น้ำำ�� ที่�ใช้ใ้ นฟาร์ม์ หากอยู่�ในที่�ลุ่�ม บางครั้�งน้ำำ��หน้า้ ดิินอาจ
ไหลผ่่านฟาร์์มในที่ �ดอนก่่อนมาที่ �ฟาร์์มแล้้วเก็็บน้ำำ��นั้้�นมาใช้้ที่ �
ฟาร์์มก็็อาจมีีปััญหาได้้ เส้้นทางที่�เข้้าฟาร์์มต้้องผ่่านหน้้าฟาร์์ม
อื่�น โรงเชืือด ชุมุ ชน หรือื ไม่่ ยกตััวอย่่าง บางฟาร์ม์ ต้้องผ่่าน

7

หมู่่�บ้้านก่่อน หรืือผ่่านฝููงโค หรืือฟาร์์มรายย่่อย ที่�เป็็นความ ส่่วนบริิเวณนอกเขตเลี้�ยงสััตว์์ ต้้องวางผัังอาคารอื่�นทั้�ง
เสี่ �ยงต่่อการเกิิดโรคทั้ �งหมด สำ�ำ นักั งานฟาร์ม์ โรงครััว ที่่�พััก และโรงเรืือนขาย อย่า่ งเหมาะ
สม โดยที่่�พัักพนักั งานต้อ้ งไม่อ่ ยู่�ในพื้�นที่�เลี้�ยงสััตว์์ โรงครัวั ต้้อง
สิ่�งสำ�ำ คัญั ของการทำ�ำ ระบบไบโอซีเี คียี วริติี้� คือื การประเมินิ แยกออกมาชััดเจน บางแห่่งสำ�ำ นัักงานอาจไม่่มีี หรืือมีีที่่�พััก
ค ว า ม เ สี่ � ย ง เ พื่ � อ ว า ง ม า ต ร ก า ร จัั ด ก า ร ที่ � เ ห ม า ะ ส ม แ ล ะ มีี สำำ�หรัับแขก ซึ่�่งทุุกคนที่�เข้้าฟาร์์มต้้องอาบน้ำ�ำ � เปลี่�ยนเสื้�อผ้้า
ประสิทิ ธิิภาพ แม้ส้ ภาพแวดล้อ้ มนอกฟาร์ม์ อาจควบคุุมได้ย้ าก ทั้�งหมด ส่่วนเล้า้ กัักอาจอยู่�ใกล้้เขตการเลี้�ยงสัตั ว์์ในบริเิ วณมุุม
แต่ถ่ ้า้ เป็น็ ฟาร์ม์ ใหม่ค่ วรประเมินิ ว่า่ ที่�ตั้�งฟาร์ม์ เหมาะสมหรือื ไม่่
ผังั ฟาร์ม์ ควรมีลี ักั ษณะเป็น็ อย่า่ งไร โดยเน้น้ ที่�ประสิทิ ธิภิ าพของ ขณะที่�เล้้าขาย ถืือเป็็นจุุดที่่�มีีโอกาสรัับเชื้�อเข้้ามาสร้้าง
การควบคุมุ ป้อ้ งกันั โรค เริ่�มตั้�งแต่ห่ น้า้ ฟาร์ม์ ต้อ้ งกำ�ำ หนด ที่�จอด ปััญหาในฟาร์ม์ โดยเล้า้ ขายบางแหล่ง่ เป็็นโรงเรืือนมีสี ุุกรไปรอ
รถให้้ชัดั เจน รถภายนอกห้า้ มเข้า้ ฟาร์ม์ รถในฟาร์์มต้้องอยู่�ใน รถรัับสุกุ รไปจำ�ำ หน่า่ ย บางแห่่งมีีชู้�ตหรือื พื้�นที่�ปล่อ่ ยสุุกรมารวม
บริเิ วณที่่�กำำ�หนด กันั ซึ่�ง่ ฟาร์ม์ ใหญ่จ่ ััดการได้้ดีี มีเี ล้้าขายแยกออกจากฟาร์ม์ อยู่�
แล้้ว ส่่วนฟาร์์มขนาดกลาง เล้า้ ขายมัักอยู่�ที่�ฟาร์์ม และมีพีื้�นที่�
บางฟาร์์มละเลยปล่่อยให้้รถภายนอกเข้้ามาในพื้ �นที่ �ฟาร์์ม รถมาจอด แต่เ่ ล้้าขายส่่วนใหญ่จ่ ะเป็น็ พื้�นดินิ ส่่วนพื้�นปููนส่ว่ น
หรืือบางครั้ �งที่ �จอดรถก็็ติิดกัับเขตเลี้ �ยงสุุกรจึึงมีีโอกาสที่ �เชื้ �อปน ใหญ่่มีขี นาดเท่่ากัับตัวั รถ ไม่่มีีรางระบายน้ำำ�� ต้อ้ งเป็น็ สิ่�งที่่�ต้้อง
เปื้�อ้ นเข้้าไปในฟาร์ม์ ได้้ ส่่วน รั้�ว มีีใช้ห้ ลายประเภททั้�ง รั้�วลวด แก้้ไข เมื่�อล้า้ งทำ�ำ ความสะอาดน้ำำ��ก็็ไหลหนองไปที่�พื้�นดินิ
หนาม รั้�วทึึบ โดยรั้�วเป็น็ การกั้�นไม่่ให้ค้ นและสัตั ว์์จากภายนอก
เข้า้ มา เพราะไม่่ทราบว่่า ไปที่�ใดมาบ้้าง รถเหล่า่ นั้�นอาจมีกี ารปนเปื้อ�้ นเชื้�อโรคไกลปนเปื้อ�้ นไปที่�พื้�น
ดินิ ควรแก้ไ้ ขด้ว้ ยการขยายพื้�นปูใู ห้ใ้ หญ่ข่ึ้�น มีรี างระบายน้ำ�ำ �เสียี
ดัังนั้�น หากใช้้รั้�วลวดหนามโปร่่งอาจง่่ายต่่อเข้้าลอดเข้้า มีที างขึ้�นสุกุ ร ไม่ป่ ล่อ่ ยให้ร้ ถเข้า้ ฟาร์ม์ ซึ่ง่� อาจใช้ร้ ถชนกันั และ
ทำ�ำ ให้้ฟาร์์มส่่วนใหญ่น่ ิยิ มทำ�ำ รั้้�วทึึบ และแนะนำ�ำ ให้ท้ ำ�ำ รั้้�ว 2 ชั้�น ต้อ้ งแยกคนในกัับคนนอก พนัักงานที่�เล้้าขาย ห้า้ มเข้้าไปช่่วย
คือื ด้า้ นนอกเขตเลี้�ยงสัตั ว์์ และรั้�วกั้�นเขตเลี้�ยงสัตั ว์์ ซึ่ง่� ควรเป็น็ เด้ด้ ขาด คนที่�อยู่�ในรถก็ต็ ้อ้ งไม่เ่ ข้า้ ไปยุ่�งในฟาร์ม์ หากเป็น็ ฟาร์ม์
รั้�วทึึบทั้�งหมด เพราะหากมีีช่่องอาจมีีการส่่งของจากด้้านนอก ขนาดกลางที่่�ส่ว่ นใหญ่เ่ ป็น็ ขายสุกุ รขุนุ ลูกู ค้้าเข้า้ ไปเลืือกสุกุ รที่�
เข้า้ ไปด้า้ นในโดยไม่ผ่ ่า่ นกระบวนการฆ่า่ เชื้�อ โดยเฉพาะแรงงาน เล้้า ก็็ต้้องแจ้้งให้้ทราบว่่า ในสถานการณ์์นี้�อาจทำำ�ไม่่ได้้แล้้ว
ต่่างด้้าวที่�อาจไม่ป่ ฏิบิ ัตั ิติ ามมาตรการป้้องกัันโรคอย่า่ งเคร่ง่ ครัดั และไม่่ควรทำำ�
ซึ่ง่� การสร้้างความเข้้าใจให้ก้ ัับพนักั งานทุกุ คนในฟาร์ม์ ถือื เป็น็
สิ่�งสำ�ำ คััญ และต้้องมอบหมายให้้มีีผู้้�รัับผิิดชอบ มีีบทลงโทษผู้� อีีกส่่วนที่�พบประจำ�ำ คืือ คนขัับรถขนส่่งมัักมาล้้างรถที่่�
ฝ่า่ ฝืืน และให้้รางวัลั กับั ผู้�ที่�ปฏิบิ ัตั ิิตามกฎ ฟาร์ม์ ซึ่�งไม่ค่ วรทำำ�อย่่างยิ่�ง เพราะมีีโอกาสที่�เชื้้อ� ปนเปื้้�อนมา
กัับรถจะไหลเข้า้ สู่�ฟาร์ม์
ยานพาหนะ ต้อ้ งผ่่านโรงสเปรย์น์ ้ำำ��ยาฆ่า่ เชื้�อโรค แต่่บาง
ฟาร์ม์ โรงสเปร์ไ์ ม่ม่ ีหี ลังั คา ไม่ม่ ีกี ำำ�แพง เมื่�อพ่น่ น้ำำ��ยาฆ่า่ เชื้�อออก ที่่�สำ�ำ คััญ คืือ การขายแบบไม่่หมดทั้�้งเล้้าแล้้วเหลืือค้้าง
มาก็็โดนลมพัดั รถไม่ถ่ ููกน้ำ�ำ �ยา บางฟาร์์มมีีโรงสเปรย์ท์ ี่่�ดีี แต่ห่ ััว 2-3 วััน ถือื เป็็นอัันตราย เนื่�องจากรถจัับอาจมีีเชื้�้อปนเปื้้อ� น
พ่น่ ไม่ท่ ำ�ำ งาน หรืือเข้้าไปแล้ว้ ไม่่มีีการหน่่วงเวลา รถวิ่�งเข้า้ และ กลัับเข้า้ มาสร้้างความเสีียหายภายในฟาร์์ม
ออกได้้รวดเร็็วก็็แทบจะไม่่โดนสเปร์์น้ำำ��ยาเช่่นกััน ทำำ�ให้้การ
ป้้องกัันโรคไม่่มีีประสิิทธิิภาพ มีีความเสี่�ยงที่�เชื้�อจะเข้้าสู่�ฟาร์์ม ห้อ้ งสเปรย์ย์ าฆ่า่ เชื้�อคนก่อ่ นเข้า้ ฟาร์ม์ เห็น็ ว่า่ ควรทำ�ำ เป็น็
ซึ่่ง� แก้้ไขด้ว้ ยการกำ�ำ หนดผู้้�รับั ผิิดชอบ ขณะที่� รถจับั สุุกร หาก ห้้องอาบน้ำ�ำ �เปลี่�ยนเสื้�อผ้้าก่่อนเข้้าบริิเวณฟาร์์มเป็็นวิิธีีที่่�ดีีที่่�สุุด
ฟาร์์มไม่่แบ่่งพื้�นที่�ให้้ชััดเจน ปล่่อยให้้รถเข้้าไปจัับถึึงหน้้าโรง ส่่วนรถของพนัักงานต้้องจััดการให้้เป็็นระบบ เพราะจาก
เรือื น ไม่ม่ ีเี ล้า้ ขายหรือื สถานที่่�จำำ�หน่า่ ยสุกุ ร ก็ถ็ ือื เป็น็ ความเสี่�ยง ประสบการณ์บ์ างฟาร์์ม เมื่�อพนัักงานเพิ่�มขึ้�นก็ม็ ีีรถเพิ่�มตามไป
สำำ�คัญั ที่่�มีโี อกาสนำำ�เชื้�อโรคเข้้าฟาร์ม์ ด้้วย ซึ่�่งส่ว่ นใหญ่เ่ ข้้าไปถึึงเขตที่่�พัักอาศัยั ในฟาร์์ม ถือื เป็น็ การ
เพิ่�มความเสี่�ยงในการนำ�ำ เชื้�อโรคเข้้าฟาร์์ม แม้้มีีโรงสเปรย์์รถ
แต่่พนัักงานอาจหลบหลีีก โดยเฉพาะรถจัักรยานยนต์์ ดัังนั้�น
ต้้องจััดพื้�นที่�จอดรถไว้้ให้้ห่่างจากเขตเลี้�ยงสััตว์์ และห้้ามรถ
พนัักงานเข้า้ ไปภายในเขตเลี้�ยงสััตว์อ์ ย่่างเด็ด็ ขาด

ฟาร์ม์ ที่�ประกอบอาหารให้ก้ ับั พนักั งานเอง โรงครัวั มัักเป็น็
พื้�นที่�หมักั หมม ไม่ม่ ีรี างระบาย ไม่่มีีถังั ดักั ไขมััน และถููกปล่่อย
ปะละเลยการทำำ�ความสะอาด ขาดการดููแลรัักษา กลายเป็็น
แหล่ง่ สะสมของเชื้�อโรคและสัตั ว์พ์ าหะ อีกี ทั้�งการนำำ�วัตั ถุดุ ิบิ มา
ประกอบอาหารต้้องให้้ความสำ�ำ คััญ เพื่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน
โดยหลายฟาร์์มห้้ามบริิโภคเนื้�อสุุกร แต่่ยิ่�งห้้ามก็็กลายเป็็นยิ่�ง
ละเมิดิ จึึงต้อ้ งหาวิธิ ีกี ารรองรับั ความต้อ้ งการของพนักั งานด้ว้ ย
ป้้องกัันการแหกกฎ เช่่นเดีียวกัับ การอนุุญาตให้้พนัักงาน
ประกอบอาหารในห้้องพััก ถืือเป็็นความเสี่�ยงเช่่นกััน เพราะ
ควบคุุมวัตั ถุดุ ิิบที่่�นำ�ำ เข้้ามาในฟาร์์มไม่ไ่ ด้้

8

MIGNEEJNIEJTCIA5TM0IOICNIN

เจนตามัยซิน สำหรับฉดี เมจิ 50 มิลลิกรัม

สว นประกอบ : ใน 1 มิลลลิ ติ ร
ประกอบดว ย เจนตา มยั ซิน ซลั เฟต เทียบเทากบั เจนตามยั ซนิ 50 มิลลิกรัม

ออกฤทธ์ิ ฆา เชือ้ แบคทีเรยี แกรมบวก และ แกรมลบ ทีไ่ วตอยาน้ี

สรรพคณุ รกั ษา

โรคติดเช้ือทร่ี ะบบทางเดนิ สุนขั
ปสสาวะ และ
โรคตดิ เชื้อในระบบ แมว
ทางเดินหายใจ
โรคติดเช้ือท่ีผิวหนังและ
เนอ้ื เยื่อออน

รักษาภาวะลำไสอักเสบ ในสกุ ร
จากการตดิ เชื้อ อี.โคไล

รักษาโรคตดิ เชอ้ื ในกระแสเลอื ด ในโค
โรคติดเช้ือในระบบทางเดนิ อาหาร
ระบบสืบพนั ธุ โรคติดเชอ้ื ที่ผิวหนัง

ใชร ักษา

สุกร, สนุ ขั , แมว และโค

โปรดอา นรายละเอียดเพิ่มเตมิ ในเอกสารกำกับยา ใบอนญุ าตเลขที่ ฆศ. 0033/2563

MEIBOCYL 2%
สว นประกอบ : ใน 1 มลิ ลลิ ิตร

เมโบซลิ 2%ประกอบดว ย มารโบฟลอ็ กซาซนิ 20 มิลลกิ รัม

ใชร ักษาโรคที่มีสาเหตุมาจากเชื้อทไี่ วตอยาน้ี

แอคตโิ นบาซลิ ลัส ในลูกสกุ ร
พลูโลนวิ โมเนยี

มยั โคพลาสมา ในลกู สกุ ร
ไฮโอนวิ โมเนยี และลกู โค
(ลูกสุกร) ระยะกอน
เคย้ี วเอือ้ ง
มัยโคพลาสมา และระยะ
โบวิส (ลกู โค) เคีย้ วเอื้อง
พาสเจอเรลลา
มลั โตซดิ า

มขี อ บงใชใน

ลกู โค และ ลกู สกุ ร

โปรดอานรายละเอยี ดเพม่ิ เตมิ ในเอกสารกำกับยา ใบอนญุ าตเลขที่ ฆศ. 0034/2563

MEIENRO

เมเอ็นโร

สวนประกอบ : ใน 1 มลิ ลลิ ิตร
ประกอบดว ย เอน็ โรฟลอ็ กซาซนิ 100 มลิ ลิกรัม

สรรพคุณ

ใชร ักษาโรคทม่ี สี าเหตมุ าจากเช้ือท่ีไวตอยานี้

พาสเจอเรลลา ในสกุ ร
มัลโตซิดา และโค

แอคตโิ นบาซิลลัส ใน
พลโู ลนิวโมเนยี สุกร
ฮีโมฟล ลัส พาราซูอิส
สะเตรปโตคอคคสั
ซอู สิ

ใชร ักษา ใบอนุญาตเลขที่ ฆศ. 0031/2563

โค และ สกุ ร

โปรดอานรายละเอียดเพิ่มเตมิ ในเอกสารกำกบั ยา

KANAMYMCEIINJII2N5J0ECTION

คานาไมซนิ ชนดิ ฉดี เมจิ 250

สว นประกอบ ใน 1 มลิ ลิลติ ร
ประกอบดวย

คานาไมซิน ซัลเฟต 250 มิลลิกรมั (โพเทนซ)ี

คณุ สมบตั ิ มีฤทธ์ฆิ าเชื้อแบคทีเรียทไ่ี วตอยานี้

+ อ.ี โคไล + สแตปฟลโลคอคคัส
+ ซลั โมเนลลา + ชกิ เกลลา
+ โปรเตยี ส

ขอบง ใชในกรณี

+ หลอดลมอักเสบ + เตานมอักเสบ
+ มดลกู อกั เสบ + เยื่อบุทางเดินอาหารอักเสบ

ชนิดสัตว :
สุกร, โค, สตั วปก, มา , สุนขั และ แมว

โปรดอา นรายละเอียดเพิม่ เตมิ ในเอกสารกำกบั ยา ใบอนุญาตเลขท่ี ฆศ. 0032/2563

ส่่วนการประชุุมร่่วมกัันของพนัักงาน บางฟาร์์มทำำ�เป็็น เลย นอนกักั โรค 1 คืนื ก็เ็ ข้า้ ฟาร์ม์ ได้้ทันั ทีี พร้้อมกัันนี้� ระยะ
ประจำำ�ทุุกสััปดาห์์ ซึ่�่งในภาวะโรคระบาดไม่่ควรเรีียกพนัักงาน พักั โรคจากฟาร์ม์ สุกุ รขุนุ ไปสุกุ รพันั ธุ์� ก็ต็ ้อ้ งปฏิบิ ัตั ิใิ ห้ถ้ ูกู ต้อ้ งเช่น่
เข้้ามาร่่วมกันั มากเกินิ ไป เพราะแม้้มีีอััตราความเสี่�ยงน้อ้ ย แต่่ กันั ขณะที่�การพัักโรคระหว่า่ งฟาร์์มถืือเป็น็ อีกี ส่ว่ นที่่�ถููกละเลย
ถ้า้ มีปี ระชุมุ ทุกุ สัปั ดาห์ก์ ็ม็ ีโี อกาสที่�ความเสี่�ยงจะเพิ่�มขึ้�น นอกจาก เช่น่ ไปฟาร์์มสุกุ รขุนุ ช่ว่ งเช้า้ แล้ว้ บ่า่ ยเข้า้ ฟาร์์มแม่่พัันธุ์� ทั้�งที่�
นี้�พนัักงานที่�เล้้าขาย หรืือคนไล่่สุุกร เป็็นอีีกปััจจััยที่่�ต้้องใส่่ใจ ควรเข้้าฟาร์ม์ สุุกรพันั ธุ์์�ก่่อนฟาร์ม์ สุกุ รขุุน นอกจากนั้�น หากมีี
เพราะการขายสุุกรส่่วนใหญ่่ทำ�ำ ในเวลางาน เมื่�อขายเสร็็จ การเคลื่ �อนย้้ายระหว่่างฟาร์์มก็็ควรมีีระยะพัักโรคที่ �เหมาะสม
พนัักงานอาจกลัับเข้้าไปในฟาร์์ม โดยไม่่อาบน้ำำ��เปลี่�ยนเสื้�อผ้้า เพื่ �อลดความเสี่ �ยงเช่่นกันั
ทำ�ำ ให้ฟ้ าร์ม์ เสี่�ยงต่่อการเกิิดโรคได้เ้ ช่น่ กััน
โรงสเปรย์์ แม้ม้ ีีหลัังคาป้้องกัันไม่ใ่ ห้้ยาฆ่่าเชื้�อ้ โดนลมพััด
ในอดีีตการทำ�ำ ฟาร์์มสุุกร นิิยมสร้้างฟาร์์มขนาดใหญ่่ กระจายไปที่�อื่�น แต่่สิ่�งที่�เป็็นรููรั่่�ว คืือ หััวสเปรย์์ที่่�ตััน ไม่่
มากกว่่าการทำ�ำ ฟาร์์มขนาดเล็็ก 2-3 แห่่ง แต่่ในภาวะที่�โรค กระจายเป็็นละอองฝอย ไหลเป็น็ น้ำ��ำ ไม่โ่ ดนรถ บางแห่ง่ ไม่่มีี
ASF เป็น็ ปััจจัยั กดดัันการผลิติ การทำ�ำ ฟาร์์มขนาดใหญ่เ่ หมืือน ที่่�กั้�้นด้า้ นหน้้า รถก็ข็ ัับผ่า่ นไปทัันทีี สิ่�งเหล่่านี้้แ� ก้้ไขได้ท้ ั้�้งหมด
การรวมไข่ไ่ ว้้ในตะกร้้าเดียี ว เพราะเมื่�อตกก็แ็ ตกทั้�งตะกร้้า ส่่วนรถขนอาหารมัักปฏิิบััติิตามระเบีียบ แต่่รููรั่่�วอยู่�ที่�รถของ
พนัักงานที่่�มัักละเลยไม่ผ่ ่า่ นโรงสเปรย์์ ขณะที่�ระยะเวลาสััมผััส
ควรกระจายความเสี่�ยง แต่่ในฟาร์ม์ ขนาดกลางและเล็็ก ยาฆ่า่ เชื้�้อเป็็นอีกี ส่ว่ นที่่�สำำ�คััญ รถจากภายนอกอาจไม่่มีปี ัญั หา
อาจไม่่มีีพื้้�นที่่�ก็็ใช้้การจััดโซนนิ่�งแบ่่งพื้้�นที่� เปรีียบเสมืือนเป็็น เพราะปฏิิบััติิตามระเบีียบ แต่่รถพนัักงานที่�อาจเร่่งรีีบเข้้าไป
ฟาร์์มย่อ่ ย 2-3 ฟาร์์ม ในพื้�้นที่�เดียี ว โดยแต่ล่ ะฟาร์ม์ ย่่อยมีรี ั้้ว� ทำำ�งาน ก็อ็ าจผ่า่ นโรงสเปรย์อ์ ย่า่ งรวดเร็ว็ กลายเป็น็ ความเสี่�ยง
รอบขอบชิดิ แบ่ง่ พื้น้� ที่่�ชััดเจน มีที างเข้า้ ออกแยกจากกััน เพราะ ที่�จะนำ�ำ เชื้้�อเข้้าไปสร้า้ งปััญหาในฟาร์ม์ ได้้
เมื่�อเกิดิ ปัญั หาจะจััดการได้อ้ ย่่างมีปี ระสิทิ ธิภิ าพ
บางฟาร์ม์ มีโี รงอาบน้ำ�ำ � พ่น่ ยาฆ่า่ เชื้�อ เปลี่�ยนเสื้�อผ้า้ แต่ไ่ ม่่
ตารางบัันทึึกการเยี่�ยมฟาร์์ม เป็น็ อีีกปััจจััยสำำ�คัญั ที่�บอกได้้ เพีียงพอกัับพนัักงาน หรืือบางฟาร์์มพนัักงานไม่่อยากอาบน้ำำ��
ว่่า คนที่�เข้้าเยี่�ยมีีความเสี่�ยงสูงู หรือื ต่ำ�ำ � ยกตััวอย่า่ ง คนที่�ไม่ไ่ ด้้ เพราะมองว่า่ อาบจากบ้า้ นมาแล้ว้ ไม่อ่ ยากอาบซ้ำำ�� หรือื บางราย
เข้า้ ไปที่�ฟาร์ม์ ใดเลย ถือื ว่า่ มีคี วามเสี่�ยงต่ำ�ำ � แต่ถ่ ้า้ ไปมาอย่า่ ง อาบน้ำำ��แต่ไ่ ม่ส่ ระผมก็ต็ ้อ้ งแก้ไ้ ข ด้้วยการมีีคนตรวจสอบ และ
น้อ้ ย 1 แห่่ง ถือื ว่่าเสี่�ยงปานกลาง และถ้้าไปเป็็นประจำ�ำ ถือื ว่า่ ทำำ�ให้้ห้้องน้ำำ��สะอาด มีีสบู่� ยาสระผมพร้อ้ มใช้ต้ ลอดเวลา เพื่�อ
มีคี วามเสี่�ยงสูงู ที่่�สำ�ำ คัญั ก่อ่ นเข้า้ ฟาร์ม์ ต้อ้ งจดบันั ทึึกว่า่ มาจาก ปิิดความเสี่�ยงที่�จะนำำ�เชื้�อเข้า้ ฟาร์ม์
ที่�ใด มีกี ารสััมผัสั สุกุ ร โรงเชือื ด หรืือมีีระยะพัักรถก่่อนหรือื ไม่่
เพื่�อให้ต้ รวจสอบย้้อนกลับั ได้ใ้ นกรณีีที่�เกิิดปััญหา ส่ว่ นการฆ่า่ เชื้�อก่อ่ นเข้า้ หากใช้น้ ้ำำ��ยาฆ่า่ เชื้�อสเปรย์ห์ รือื พ่น่
ละอองก็ต็ ้้องคำำ�นึึงถึึงความปลอดภัยั บางยาฆ่า่ เชื้�อบางชนิดิ ใช้้
ส่ว่ นข้อ้ กำำ�หนดการพักั โรคก่อ่ นเข้า้ ฟาร์ม์ ในทางปฏิบิ ัตั ิอิ าจ กัับคนไม่่ได้้ อีีกทั้�งระยะเวลาสััมผััสยาฆ่่าเชื้�ออาจไม่่ถึึง บาง
ทำำ�ได้้ยาก เพราะกำ�ำ หนดไว้ว้ ่่า ภายใน 30 วััน กระทบกัับการ ฟาร์์มใช้้เป็็นห้้องยููวีีให้้เดิินผ่่าน หรืือเป็็นห้้องโอโซนที่�ใช้้ทุุกวััน
ทำ�ำ งาน ซึ่ง่� ระยะพักั โรคปกติิอยู่�ที่� 24-48 ชั่�วโมง หรือื พัักข้้าม เป็น็ เวลานานก็เ็ ป็น็ คำำ�ถามว่า่ จะมีอี ันั ตรายหรืือไม่่ ดัังนั้�น การ
คืืน สำำ�หรัับคนที่�ไม่่ได้ส้ ััมผััสสุุกร ไม่ไ่ ด้เ้ ข้้าใกล้้ฟาร์ม์ ปศุสุ ััตว์อ์ื่�น

13

อาบน้ำ�ำ �สระผมก่อ่ นเข้า้ ฟาร์ม์ จึึงเป็น็ วิธิ ีที ี่่�ดีที ี่่�สุดุ ส่ว่ นน้ำำ��จากห้อ้ ง นั้�น สุดุ ท้้ายก็ต็ ้อ้ งมีีที่่�สำำ�หรับั ล้า้ งรถขนส่ง่ สุุกรหรือื ไม่่
อาบน้ำ�ำ �อาจมีเี ชื้�อโรคปนเปื้อ้� นก็ต็ ้อ้ งมีกี ระบวนจัดั การฆ่า่ เชื้�อโรค จะพบอีกี ส่ว่ น คืือ รถขนส่ง่ ที่�เป็น็ หลายชั้�น้ 2-3 ชั้น�้ มีี
ด้ว้ ยเช่่นกััน
การล้า้ งอย่่างไร เพราะหากไม่ใ่ ช่ร่ ้า้ นล้า้ งรถ ก็จ็ ะยืืนด้้านนอก
การใช้แ้ สงยูวู ีี ฆ่า่ เชื้�อวัสั ดุอุ ุปุ กรณ์ท์ ี่่�นำำ�เข้า้ ฟาร์ม์ ต้อ้ งเลือื ก พ่่ น ย า ฆ่่ า เ ชื้้� อ เ พ ร า ะ เ ข้้ าไ ป ไ ม่่ ไ ด้้ ถืื อ เ ป็็ น ก า ร ล้้ า ง ที่ � ไ ม่่ มีี
ใช้้ UV-C เท่า่ นั้�น ถึึงฆ่่าเชื้�อโรคได้้ และต้้องออกแบบการติดิ
ตั้�งอย่า่ งถููกต้้อง เพื่�อฆ่่าเชื้�อได้้อย่า่ งมีีประสิิทธิภิ าพ แต่ร่ ัังสียี ูวู ีี ประสิทิ ธิภิ าพ ดัังนั้น้� การสัังเกตสภาพแวดล้อ้ มเป็น็ สิ่�งจำำ�เป็น็
ฆ่่าเชื้�อได้้ที่�พื้�นผิิวเท่่านั้�น หากเป็็นของที่�อยู่�ในกระเป๋๋าอีีกชั้�นก็็ การล้้าง การขนส่ง่ การสััญจร
อาจฆ่า่ เชื้�อไม่่ได้้ และตู้้�ยูวู ีีต้อ้ งมีีเพียี งพอกัับพนัักงาน
แหล่่งน้ำ�ำ �มีี น้ำำ��บาดาล น้ำ�ำ �สระ น้ำำ��สาธารณะที่่�สููบเข้า้ มาใช้้
ในบางฟาร์์มอาจมีีพนัักงานทำำ�อาหารใส่่ถุุงเข้้าไปทานใน ซึ่ง่� น้ำำ��สระน้ำ�ำ �สาธารณะอันั ตราย ส่ว่ นน้ำำ��บาดาลมีคี วามปลอดภัยั
ฟาร์ม์ ก็็เป็น็ สิ่�งที่่�ต้อ้ งตรวจสอบและเฝ้า้ ระวััง โดยต้อ้ งไม่ใ่ ห้ม้ ีี ยกเว้้น อยู่�ใกล้้ที่�ทิ้�งซากก็็อาจมีีปััญหา ส่ว่ นอาหารฟาร์ม์ ที่่�มีีโรง
สิ่�งใดจากภายนอกเข้้าไปยัังเขตเลี้�ยงสััตว์อ์ ย่่างเด็็ดขาด อาหารติดิ กับั ฟาร์ม์ เลี้�ยงยิ่�งอันั ตราย เพราะต้อ้ งรับั วัตั ถุดุ ิบิ ออก
ตลอดเวลา และวัตั ถุุดิิบแน่่ใจได้อ้ ย่่างไรว่า่ ไม่่มีีอะไรปนเปื้�อ้ น
เล้้าผสมอุ้�มท้้อง ฟาร์์มรุ่�นเก่า่ มีีเล้า้ ผสมอุ้�มท้้อง 1 หลััง มา ยิ่�งติดิ กัับฟาร์ม์ ยิ่�งอันั ตราย
เล้า้ คลอด 2 หลััง เลี้�ยงแบบเข้้าออกหมดไม่ไ่ ด้้ เพราะการเลี้�ยง
เป็็นระบบสัปั ดาห์์ ดัังนั้�น ในเล้้าคลอด 1 หลััง จะมีสี ุุกร 2 ส่่วนน้ำำ��เสีีย ของเสีีย ขยะ เป็น็ ไปตามหลักั การสุขุ าภิิบาล
สัปั ดาห์์ ในเล้า้ คลอด มีสี ุกุ รใหญ่เ่ จอลูกู สุกุ รตลอดเวลา สิ่�งเหล่า่ ที่่�ดููเหมืือนไม่่มีอี ะไร แต่ก่ ็็มีปี ััญหา ยิ่�งมีีส้้วมน้ำ�ำ �วนบำำ�บัดั ในสระ
นี้้�ก็ต็ ้อ้ งไปปรัับ ยกตััวอย่า่ ง ยููนิิตเล็ก็ มีีเล้้าผสม 1 หลังั เล้้า 3-4 บ่่อ แล้้วนำำ�น้ำ�ำ �บ่่อสุุดท้้ายมาใช้้งานล้้างคอก แต่่ตรวจ
คลอด 2 หลังั มีแี บ่ง่ เป็็นกลุ่�ม ประมาณ 6 กลุ่�มผสม อาจต้อ้ ง คุณุ ภาพของน้ำำ��ก่อ่ นใช้ห้ รือื ไม่่ หรือื แหล่ง่ น้ำำ��ที่่�กินิ มีกี ารตรวจหรือื
ปรับั การไหลสุกุ ร ใช้้เล้้าคลอดร่ว่ มกันั ทั้�งฟาร์์ม ซึ่ง�่ เป็น็ แนวคิดิ ไม่่ ส่ว่ นใหญ่ท่ ำำ�ปีลี ะไม่ก่ี่�ครั้�ง ก็็ถือื เป็น็ ความเสี่�ยง
ที่�ปรับั ปรุงุ ได้ท้ั้�งหมด แม้เ้ ป็น็ โรงเรือื นรุ่�นเก่า่ ก็ต็ าม โดยปรับั การ
จัดั การได้ท้ั้�งหมด ขณะที่่�สัตั ว์์พาหะ นก หนูู แมลงวััน โดยเฉพาะหนูู เป็น็
สิ่�งที่�อยู่�คู่�กับฟาร์์ม จััดการได้้ค่่อนข้า้ งยาก โรงเรืือนต้อ้ งมีพีื้�นปูู
ระบบการผลิิตใหม่่ที่�เป็็นเข้า้ ออกหมด (All-in All-out) ห่่างไป 2-3 เมตร เป็น็ ที่�โล่ง่ แต่บ่ างฟาร์์มปลููกต้น้ ไม้้ เพราะ
ทั้�งฟาร์์ม ในฟาร์ม์ ที่�เป็็นระบบปิิด นำ�ำ เข้า้ แม่พ่ ันั ธุ์�เต็ม็ ที่�เลี้�ยงไป กลัวั ร้้อน ทำ�ำ ให้น้ กและหนูเู ข้า้ มาอาศัยั และเป็น็ อัันตราย ด้้าน
3 ปีี ปิิด แล้ว้ ขึ้�นฟาร์์มใหม่่ไปเรื่�อยๆ แต่่ก็ไ็ ม่่มั่�นใจว่่า จะคุ้�มค่า่ ยาฆ่า่ เชื้�อ ห้อ้ งสเปรย์ม์ ักั เป็น็ ห้อ้ งขนาดเล็ก็ ที่่�ต้อ้ งเน้น้ ระยะเวลา
กับั การลงทุุนหรืือไม่่ ดังั นั้�น การผลิิตจะทำ�ำ อย่า่ งไรก็็ได้้ ให้้เป็น็ สัมั ผัสั ส่ว่ นอาหารบางฟาร์ม์ ยังั ไม่ม่ ีหี ้อ้ งเก็บ็ อาหาร นำำ�ไปไว้ห้ น้า้
ระบบเข้า้ ออกหมดได้้ ด้า้ นการวางผังั ฟาร์ม์ ควรวาง เล้า้ พ่อ่ แม่่ คููลลิ่�งแพท หรืือกองไว้้กัับพื้�น ทำำ�ให้้หนููเข้้ามา และอาหารที่�
พัันธุ์�ไว้้สุุดท้้ายหรืือไม่่ และอะไรที่�เข้้าออกบ่่อยไปอยู่่�ด้้านหน้้า สกปรกก็เ็ ป็็นความเสี่�ยงของฟาร์์ม
ไม่่ใช่่นำ�ำ พ่่อแม่่พัันธุ์�ไปอยู่่�ด้้านหน้้า แล้้วนำำ�หมููขุุนไปด้้านหลััง
เมื่�อเคลื่�อนย้้ายก็็ต้้องผ่่านพ่่อแม่่พัันธุ์�ตลอดเวลาก็็ถืือว่่า เป็็น ในต่า่ งประเทศมีเี ตาเผาซาก ที่�ใช้้กำ�ำ จัดั ซากสัตั ว์ไ์ ด้้ ส่ว่ น
ความเสี่�ยง การจััดการไหลสุุกรเป็็นสิ่�งสำ�ำ คััญของการจััดการ ยาและวััคซีีน ที่�ตู้�เก็็บวััคซีีนที่่�มีีหลายอย่่างแช่่อยู่� ทำำ�ให้้มีีการ
ระบบไบโอซีเี คียี วริติี้� เปิิดเข้้าออกบ่่อยครั้�ง ทำำ�ให้้เก็็บอุุณหภููมิิไม่่ได้้ หรืือขวดยาที่�
สกปรกก็ต็ ้้องจััดการ ซึ่ง�่ สิ่�งเหล่่านี้�อาจไม่่พบ หากแจ้้งล่่วงหน้้า
ยานพาหนะ ในเขตเลี้�ยงสัตั ว์์ มีรี ถขนถ่า่ ยลูกู สุกุ ร สุกุ รตาย ว่า่ จะไปทำ�ำ ให้้มีีการทำ�ำ แบบผัักชีีโรยหน้้า
ซากลููก มีไี บโอแก๊๊สก็็อาจนำำ�ไปลงได้้ แต่่ถ้า้ ไม่่มีกี ็็ต้้องขนถ่า่ ย
หรืือขายออก ทั้�งๆ ที่� เป็็นอันั ตรายมาก เพราะคนที่�มารัับซื้�อ จะเป็น็ โรคอะไร หากตั้ง้� รัับอย่า่ งดีี วางระบบไบโอซีเี คียี ว
ไม่่รู้�มาจากที่�ใด ผ่า่ นฟาร์์มติดิ เชื้�อมาหรือื ไม่่ และจุดุ ที่�ขายอยู่�ที่� ริิตี้้ใ� ห้เ้ ข้ม้ แข็็งก็จ็ ะมีโี อกาสอยู่�รอดได้้ โดยฟาร์ม์ บริษิ ััทใหญ่ท่ ำำ�
ส่่วนใด ก็็ขอให้้พิิจารณาทำำ�ลายดีีกว่่าขาย เพราะได้้ไม่่คุ้�มเสีีย มานานแล้้ว แต่่อาจไม่เ่ ข้้มงวดเท่่าทุุกวัันนี้้� แต่เ่ มื่�อต้้องทำ�ำ ใน
รถขนย้า้ ยสุกุ ร หากเป็น็ ฟาร์ม์ พ่อ่ แม่พ่ ันั ธุ์์�ก็ย็ ้า้ ยสุกุ รหย่า่ นม หรือื ฟาร์์มทั่่�วไปอาจมองว่่า ยุ่�งยากเกิินไป แต่ค่ วามจริิงแล้ว้ หาก
ย้้ายสุุกรขุนุ ไปขาย ก็ต็ ้้องเป็น็ คนละคันั กับั นอกฟาร์ม์ ใช้้เฉพาะ ทำำ�แล้ว้ ปลอดภััยก็อ็ ยู่�รอดได้แ้ ละอยู่�ในธุุรกิิจได้ต้ ่่อไป...
ขนจากในเล้า้ ไปที่่�จุดุ จำ�ำ หน่า่ ย หรือื รอเคลื่�อนย้า้ ย รถขนสุกุ รตาย
และสุุกรคัดั ทิ้�ง ที่่�มีีหลายคนบอกว่่า ต้้องมีีศูนู ย์์ขายสุุกร แต่ค่ ง
ไม่ข่ ายทุุกประเภท

สุกุ รตายและสุกุ รคััดทิ้้ง� ควรแยกออกาขณะที่�รถรัับซื้อ�้ ซาก
สุกุ รและคััดทิ้้ง� ที่่�มาจัับมาจากที่�ใด ส่ว่ นใหญ่ไ่ ม่ไ่ ด้ม้ าจากแหล่ง่
เดียี ว ไปจัับมาจากฟาร์ม์ ที่่�มีปี ัญั หาก็ไ็ ด้้ และคนงานเข้า้ ไปช่ว่ ย
ขายแล้้วกลัับมาเลี้�ยงใหม่ห่ รืือไม่่ เป็็นสิ่�งที่่�น่า่ กลััวที่่�สุุด

เล้า้ ขาย และคนทำำ�งานที่�เล้า้ ขาย รถรัับซื้�อสุกุ รตายคััดทิ้�ง
ก็ต็ ้้องสำำ�รวจว่า่ รถเหล่่านี้�ไปที่�ใดมาบ้้าง หรืือมีกี ารตรวจสอบ
ว่่า สะอาดจริิงหรือื ไม่่ เพราะบางครั้�งก็็ยังั พบคราบบนรถ ดังั

14

ฟาร์ม์ หมููรายย่อ่ ยจะรอด ASF
ต้้องเข้้มระบบป้อ้ งกัันโรค.!

ท่่ามกลางวิิกฤตโรค COVID-19 ที่่�ยัังคงแพร่่ระบาดอย่่าง ศ.น.สพ.ดร.รุ่�งโรจน์์ ธนาวงษ์น์ ุุเวช
รุุนแรงในหลายประเทศทั่�วโลก รวมถึึงไทย นำ�ำ ไปสู่�การปรัับ เข้้าฟาร์ม์ ได้้ทุกุ ช่่องทางทั้�ง คน รถ สุกุ ร วัสั ดุอุ ุุปกรณ์์ หรืือแม้้
เปลี่�ยนไปสู่่�วิิถีชี ีวี ิติ ใหม่่ หรืือ New Normal เช่่นเดียี วกัับ การ กระทั่�งผลิติ ภััณฑ์์แปรรูปู โดยจีนี มีโี รคแพร่ไ่ ปทั่�วประเทศอย่่าง
ผลิิตสุกุ ร ที่่�ต้้องเผชิญิ กับั ปัญั หาโรคระบาดกดดันั ให้เ้ กษตรกรผู้� รวดเร็็ว เนื่�องจากคนนำำ�ผลิิตภััณฑ์์ไปกิินแล้้วเหลืือเป็็นเศษ
เลี้�ยง ผู้�ประกอบการต้้องใส่่ใจกัับการวางระบบความปลอดภััย อาหารนำ�ำ ไปใช้เ้ ลี้�ยงสุกุ ร ซึ่ง่� จากต่า่ งยุโุ รปที่�ใช้เ้ วลานานกว่า่ โรค
ทางชีีวภาพ หรืือ ไบโอซีเี คีียวริติี้� (Biosecurity) เพื่�อป้อ้ งกันั จะแพร่่ออกมา
ความเสีียหาย และช่่วยให้้อยู่�ในธุรุ กิิจได้ต้ ่่อไปอย่่างยั่�งยืืน
หากต้้องการป้้องกัันโรค ASF ในทุกุ ช่่องทาง ซึ่�งการทำำ�
ศ.น.สพ.ดร.รุ่�งโรจน์์ ธนาวงษ์์นุุเวช คณบดีีคณะสััตว ระบบคอมพาร์ท์ เมนท์เ์ หมืือนกัับโรคไข้ห้ วััดนกก็อ็ าจเป็น็ New
แพทยศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิทิ ยาลัยั เผยว่่า โรคระบาดที่� Normal ของฟาร์์มสุุกร ด้้วยการตััดการสััมผััสจากโรค
สำำ�คัญั ในกระบวนการผลิิตสุุกร คืือ โรค ASF ที่�ระบาดอยู่�ใน ภายนอกและลดความสััมผััสจากคน ซึ่�งมองว่่า การผลิิตใน
ทวีีปเอเชีีย โดยเฉพาะจีีน เวีียดนาม และประเทศเพื่�อนบ้้าน ลัักษณะนี้้ม� าแน่่นอน เนื่�องจากโรค ASF เข้้ามาได้ก้ ัับคน
จนไทยเปรีียบเสมืือนไข่่แดง เพราะยัังไม่่มีีรายงานการระบาด
แต่ก่ ็ม็ ีโี รคประจำำ�ถิ่่�นที่�สร้า้ งปัญั หากับั ระบบการผลิติ สุกุ รอยู่�แล้ว้ นอกจากนั้�น ยังั พบการติดิ จากสัตั ว์์พาหะได้อ้ ีกี ด้ว้ ย โดย
ทั้�งโรคเพิริ ์ส์ (PRRS) เซอร์โ์ คไวรัสั พีอี ีดี ีี โรคปากและเท้า้ เปื่่อ� ย ระบบคอมพาร์ท์ เมนท์์ ในบริษิ ััทใหญ่่อาจไม่่เป็็นปััญหา แต่่ราย
ซึ่ง่� จากการที่�โลกมีกี ารเปลี่�ยนแปลงอย่า่ งรวดเร็ว็ จึึงต้อ้ งหาวิิธีี ย่่อยหากจะอยู่�ได้ต้ ้อ้ งร่่วมมืือกันั ว่่า จะวางระบบไบโอซีีเคีียวริิตี้�
การควบป้้องกัันโรคที่่�มีีประสิิทธิิภาพ เพื่�อลดความสููญเสีียใน ให้้ดีี ต้้องมองภาพการผลิิตทั้�งหมดหากทำำ�ไม่ไ่ ด้้ก็เ็ กิิดช่่องโหว่่ให้้
กระบวนการผลิติ สุุกร เชื้�อเข้้าฟาร์ม์ ได้้ ซึ่ง่� ในจีีนและเวีียดนามก็ม็ ีีฟาร์ม์ ที่�ปรัับตััวด้ว้ ย
การใช้้มุ้�งกันั แมลงเพื่�อลดการแพร่ร่ ะบาด แต่ก่ ารกางมุ้�งก็ช็ ่ว่ ย
ไบโอซีีเคีียวริิตี้้� ถืือเป็็นสิ่�งสำำ�คััญที่่�ต้้องอยู่�คู่�กับฟาร์์มสุุกร ได้้ระยะหนึ่�่งเท่่านั้�นเพราะหากเกิิดการระบาดในรััศมีี 5-10
พร้้อมกับั การใช้้เทคโนโลยีทีี่�หลากหลาย เพื่�อเพิ่�มประสิทิ ธิภิ าพ กิโิ ลเมตร ทั้�งแมลง นก และสััตว์พ์ าหะอื่�นๆ ก็็มีีโอกาสนำำ�เชื้�อ
การจััดการฟาร์์ม ยกตัวั อย่่าง เทคโนโลยีี 5G ที่่�ช่่วยให้้ใช้้ระบบ เข้า้ สู่�ฟาร์์มได้้
ควบคุมุ ฟาร์ม์ ได้โ้ ดยไม่ต่ ้อ้ งมีคี นเข้า้ ไปในโรงเรือื น ช่ว่ ยตัดั ความ
เสี่�ยงที่�คนจะนำำ�เชื้�อปนเปื้�้อนเข้้าไปสััมผััสกัับสุุกร ซึ่่�งฟาร์์มใน ขณะที่�คนเป็น็ ปััจจัยั ที่่�นำ�ำ โรคไปในระยะไกล แต่ถ่ ้า้ ในรััศมีี
อนาคตอาจลดการใช้้แรงงาน และจากบทเรียี นในประเทศที่่�มีี 5-10 กิิโลเมตรเกิิดการระบาด ฟาร์์มก็็เกิิดความเสี่�ยงต่่อการ
การระบาดของโรค ASF พบว่่า ฟาร์ม์ ที่�เสีียหายส่ว่ นใหญ่เ่ ป็น็
รายย่่อย แต่่ฟาร์์มที่่�มีรี ะบบไบโอซีเี คียี วริติ ี้้�ที่่�ดีีอยู่�รอดได้้

หากรายย่่อยต้้องการอยู่�รอดในสถานการณ์์ที่่�มีโี รค ASF
ต้้องจัับมืือกัันพััฒนาระบบไบโอซีีเคีียวริิตี้้� พร้้อมกัับพััฒนา
ผลิติ ภััณฑ์์ เพราะต้น้ ทุนุ การผลิติ ที่�ปรัับเพิ่่�มขึ้้น� จากการทำำ�ระบบ
ป้้องกัันโรค จึึงพััฒนาผลิิตภััณฑ์์เพิ่่�มมููลค่่า สร้้างความแตก
ต่า่ ง เน้น้ ทำำ�ตลาดเฉพาะ เช่่น เนื้้อ� สุุกรที่�เหมาะกัับผู้้�สููงอายุุ
เพื่�อให้อ้ ยู่�รอดได้้ เนื่�องจากระบบไบโอซีเี คียี วริติี้้ถ� ือื เป็น็ พื้น้� ฐาน
ที่่�ทุกุ ฟาร์์มต้้องมีีเพื่�อป้้องกัันความเสีียหาย

ความเสี่�ยงของการนำำ�โรคเข้า้ ฟาร์ม์ หากมองย้อ้ นอดีตี โรค
เพิิร์์สจากอเมริิกาก็็มาเอเชีียจากการนำำ�เข้้าสุุกรที่่�มีีโรคแฝงเข้้า
มา หรือื โรคพีอี ีดี ีี ที่�ปนเปื้อ้� นไปกับั วัตั ถุดุ ิบิ อาหารสัตั ว์์ เช่น่ เดียี ว
กัับ คน ที่�เป็น็ ปัจั จััยหลักั ในการแพร่่โรคเช่น่ กััน ซึ่�ง่ จากการที่�
สุุกรมีีระยะเวลาเลี้�ยงนาน และต้อ้ งมีคี นเข้า้ ไปจัดั การค่่อนข้า้ ง
มาก โดย ASF เป็็นไวรัสั ที่�ทนทานต่อ่ สภาพแวดล้อ้ ม และยััง
ติดิ ในผลิติ ภัณั ฑ์แ์ ปรรูปู จากเนื้�อสุกุ รด้ว้ ย ส่ง่ ผลให้ไ้ วรัสั มีโี อกาส

15

เกิิดโรค ดัังนั้�น ระบบไบโอซีเี คียี วริิตี้� จึึงเป็็นกุญุ แจสำำ�คััญ เริ่�ม เคลื่�อนย้้ายจากเสี่�ยงสููงไปต่ำำ��ก็็อาจทำ�ำ ให้้ความเสีียหายไม่่แตก
จากการปฏิบิ ัตั ิติ ามอย่า่ งเคร่ง่ ครัวั ทั้�งการอาบน้ำำ�� เปลี่�ยนเสื้�อผ้า้ ต่่างจากประเทศเพื่�อนบ้า้ น
ผ่า่ นน้ำ�ำ �ยาฆ่า่ เชื้�อ โดยเกษตรกรต้อ้ งทำำ�ความเข้า้ ใจและตระหนักั
ถึึงผลเสีียของโรคว่่า หากเข้้ามาอาจต้้องทำ�ำ ลายสุุกรทั้�งหมด โดยในประเทศที่�เสีียหายจาก ASF แล้้วก็ย็ ังั ฟื้้น� กำำ�ลัังการ
และรายย่อ่ ยอาจต้อ้ งเลิกิ อาชีพี นี้�ไป ดังั นั้�น หากต้อ้ งการอยู่�รอด ผลิติ ไม่่ได้้เต็ม็ ที่� ทั้�ง จีนี และเวียี ดนาม รายย่อ่ ยก็ต็ ้อ้ งหายไป
ก็็ต้้องร่่วมมืือกัันทำำ�งานวางระบบไบโอซีีเคีียวริิตี้้�ร่่วมกัันแล้้ว รายใหญ่่ที่�รอดก็็ขยายกำำ�ลังั การผลิติ จึึงต้้องทำ�ำ ให้เ้ สียี หายน้้อย
ปฏิบิ ัตั ิติ ามตลอดเวลา โดยไม่ม่ ีกี ารประณีปี ระนอมอย่า่ งเด็ด็ ขาด ทำำ�กำ�ำ ไรได้้มาก ก็็ต้้องมองว่่า ใครที่�ไม่่ปฏิิบััติิตามกฎ เห็็นแก่่
เพราะโรคเข้้าฟาร์ม์ ได้้ตลอดเวลา ประโยชน์ส์ ่ว่ นตัวั ก็จ็ ะกลายเป็น็ จุดุ บอด และส่ง่ ผลเสียี ทั้�งระบบ
จึึงต้้องอาศััยร่ว่ มมืือกันั นอกจากนี้้�มีปี ัญั หาโรงงานแปรรููปเนื้�อ
จุุดเสี่�ยงในระบบป้้องกัันโรค ต้้องพิิจารณาจากจุุดที่่�มีีการ สััตว์์ที่�ปนเปื้้�อนโควิิด ทำำ�ให้้ส่่งออกไม่่ได้้ ยกตััวอย่่าง
ใช้้ร่่วมกััน และมีีความเชื่�อมโยงระหว่่างภายในและภายนอก สหรััฐอเมริิกา ที่�โรงงานถูกู ปิิด จึึงต้อ้ งทำำ�ให้้สุกุ รแท้ง้ ตััดวงจร
โดยเฉพาะรถรัับสุุกรไปโรงเชืือดที่ �อาจไปรัับสุุกรมาจากหลาย สุกุ รเข้า้ สู่�ระบบ เพราะไม่ม่ ีคี นทำ�ำ งานในโรงงาน ถือื เป็น็ บทเรียี น
แหล่ง่ ถืือเป็็นความเสี่�ยงสำ�ำ คัญั ดังั นั้�น หากวางระบบคอมพาร์์ ที่่�ต้้องระวัังไม่่ให้้เกิิด หรืือถ้้าเกิิดก็็ต้้องจััดการได้้อย่่างรวดเร็็ว
ทเมนท์ต์ ้อ้ งตััดช่อ่ งทางเชื่�อมทุกุ อย่่าง คนภายนอกกับั ภายในไม่่ เพื่�อลดความสูญู เสีียให้้น้อ้ ยที่่�สุดุ
เกี่�ยวข้้องกันั ถืือเป็็น New Normal ที่่�สุกุ รวิ่�งออกไปเมื่�อขาย
โดยพนัักงานไม่่ได้้สััมผััสกัันเลย และสามารถใช้้เทคโนโลยีีเข้้า ธุรุ กิจิ สุุกรไทย หาก ASF ไม่่เข้้ามาสร้้างความเสียี หายก็็
มาใช้ใ้ นส่่วนนี้� จะเป็็นจุุดแข็็งทำ�ำ ให้ส้ ่ง่ ออกได้้ แต่ถ่ ้า้ มองจุุดอ่่อน คืือ ระบบไบ
โอซีเี คียี วริิตี้�ที่�ยังมีคี วามแตกต่า่ งกันั ระหว่า่ งฟาร์์มรายใหญ่แ่ ละ
การนำ�ำ พัันธุ์�หรืือน้ำ�ำ �เชื้�อเข้้าก็็มีีโอกาสนำำ�เชื้�อใหม่่เข้้ามาก รายย่อ่ ย จากประสบการณ์์ของจีนี ที่�ลงทุุนก็ม็ ีีความยั่�งยืืน แต่่
ลายเป็น็ อีีกจุดุ เสี่�ยงที่�อาจกลายเป็น็ รูรูั่�วใหญ่่ของฟาร์ม์ ได้้ ขณะ ถ้้าไม่่ลงทุุนก็็ล้้มเหลว ดัังนั้�น โอกาสก็็ต้อ้ งมองว่่า โควิิดช่่วยลด
ที่�เกษตรกรรายย่อ่ ยมักั พบจากการไม่เ่ ปลี่�ยนเสื้�อผ้า้ รองเท้า้ จุ่�ม การแพร่่ ASF ที่�มาจากขายแดนได้้ แต่โ่ รคก็เ็ ข้า้ มาได้ห้ ลายทาง
ยาฆ่่าเชื้�อ ซึ่�ง่ หากจัดั การได้ด้ ีกี ็ไ็ ม่ม่ ีีปััญหา แต่่โรค ASF ต่อ่ ให้้ จึึงต้อ้ งมองว่า่ ไทยมีคี วามรู้�มากมายแต่จ่ ะทำำ�อย่า่ งไร ให้ไ้ ทย
จััดการดีีอย่่างไรก็ม็ ีีโอกาสเสีียหาย เพราะต้้องอาศัยั ความร่ว่ ม ไม่เ่ กิดิ ประวัตั ิศิ าสตร์ซ์ ้ำ�ำ �รอย โดยภัยั คุกุ คาม คือื การเคลื่�อนย้า้ ย
มือื ของทุุกภาคส่ว่ นที่�เกี่�ยวข้้องทั้�ง เกษตรกร และเจ้้าหน้า้ ที่่�รัฐั หากมีกี ารเคลื่�อนย้า้ ยก็จ็ ะเป็น็ โอกาสของการแพร่โ่ รค และส่ว่ น
เป็็นการปฏิิบััติิที่ �โปร่่งใสและมีีความซื่ �อสััตย์์ระหว่่างกัันที่่�ต้้อง ใหญ่่ก็็จะเกิิดจากการเห็็นแก่่ตััวแค่่บางกลุ่�ม หรืือคนที่�มองผล
มองผลประโยขน์์ของประเทศเป็็นหลััก มิฉิ ะนั้�น ก็อ็ าจอยู่�ไมได้้ ประโยชน์์ส่ว่ นตัวั เป็น็ หลักั ที่�จะทำ�ำ ให้ป้ ัญั หาบานปลายเสีียหาย
เนื่�องจากโรค ASF หากเข้้ามาก็็อาจไม่่มีใี ครอยู่�ในธุรุ กิจิ นี้�ได้้ ในที่่�สุดุ

จุุดเสี่�ยงในแต่่ละฟาร์์มมีีบริิบทแตกต่่างกััน แต่่สิ่�งสำ�ำ คััญ จากบทเรีียนและการทำ�ำ งานร่่วมกัันของเกษตรกร ภาค
คือื โรคที่่�สำำ�คัญั ในสุกุ ร ที่�ตั้�งธงไว้เ้ ป็น็ หลักั คือื ASF หากเข้า้ รััฐนัักวิชิ าการ บริษิ ััท ที่่�ร่ว่ มมืือกัันดีี แต่อ่ าจมีบี างส่ว่ นยัังมีี
มาแล้้วในพื้�นที่่�ก็็ต้้องตั้�งสติิว่่า จะทำำ�อย่่างไร ในการสกััดออก ปัญั หาซึ่�งหากสกััดได้ก้ ็ไ็ ม่ร่ ุกุ ลาม แต่่ถ้้าสุุดท้้ายสกััดไม่ไ่ ด้้ ก็็จะ
แต่่ถ้้าเข้้ามาแล้้วต่่างคนต่่างไม่่ร่่วมกัันอนาคตก็็อาจเป็็นไปตาม สููญเสีียกัันทั้้�งหมด จึึงต้้องพิิจารณาว่่า สิ่�งที่่�ต้้องลงทุุนไปใน
ประวัตั ิศิ าสตร์ข์ องจีีน เวียี ดนาม หรือื เพื่�อนบ้า้ น ก็็คงต้้องอยู่� อนาคต นอกจากเครื่�องมืือเครื่�องใช้้แล้ว้ ก็็ต้้องมีีจิิตสำ�ำ นึึกร่่วม
กับั โรคอย่า่ งไม่ม่ ีคี วามสุขุ หากต่า่ งคนต่า่ งไม่ม่ ีคี วามรับั ผิิดชอบ ด้ว้ ย ซัักซ้อ้ ม ทำ�ำ ความเข้า้ ใจ ก็็จะอยู่่�หรืือจััดการปััญหาได้้ ดััง
นั้�้น เกษตรกรรายย่อ่ ยที่�เป็น็ กลุ่่�มเสี่�ยงก็็ต้้องร่่วมมืือกัันว่่า ทำำ�
โรค ASF เป็็นโรคที่่�ต้อ้ งให้้ความสำ�ำ คํํญ เพราะหากเข้้ามา อย่่างไรไม่่ให้้โรคเข้้า ไม่เ่ ช่่นนั้้�นก็ค็ งเลี้�ยงต่อ่ ไม่่ได้้ จึงึ ต้อ้ งร่ว่ ม
จากบทเรีียนในประเทศเพื่�อนบ้้าน ใครที่่�สููญเสีียก็็แทบหมด มืือกััน กัับการทำำ�งานร่ว่ มกัันของรััฐและเอกชน เพื่�อให้ธ้ ุรุ กิิจ
อาชีพี ใครที่�อยู่�รอดก็เ็ ป็น็ กำ�ำ ไร จะเห็น็ ได้้ว่า่ บริิษััทใหญ่ข่ องจีีน สุกุ รมีคี วามยั่่�งยืืน...
ที่�ไม่ก่ ระทบมากก็ท็ ำำ�กำ�ำ ไรได้้ 3-4 เท่า่ จนกลายเป็น็ ผู้�ผลิติ ชั้�นนำำ�
ดังั นั้�น จุุดที่�เป็็นความเสี่�ยง คือื ความร่่วมมืือของทุกุ ภาคส่ว่ น
ที่�เกี่�ยวข้อ้ ง ซึ่ง�่ ความยั่�งยืนื จำ�ำ เป็น็ ต้อ้ งใช้ค้ วามร่ว่ มมือื ไม่ใ่ ช่บ่ าง
คนทำ�ำ แต่่บางคนไม่่ทำำ� ต้อ้ งไปด้ว้ ยกันั ทั้�งหมด

สำ�ำ หรับั ไทย ช่่วงที่่�ผ่่านมา ส่่งออกผลิิตภััณฑ์ส์ ุกุ ร การส่ง่
ออกทั้�ง สุุกรมีีชีีวติิ และชิ้�นส่่วนผลิิตภััณฑ์์ออกไป เนื่�องจาก
เพื่�อนบ้า้ นประสบปัญั หาแต่ถ่ ้า้ เข้า้ มาก็ค็ งเสียี หายไม่แ่ ตกต่า่ งกันั
โดยบทเรีียนมีีไว้้เรีียนรู้� แต่่ถ้้าไม่่เรีียนรู้้�ก็็จะกลายเป็็น
ประสบการณ์ท์ ี่่�น่า่ ผิิดหวังั ว่า่ ปััญหาเคยเกิดิ แล้ว้ ทำำ�ไมปล่อ่ ยให้้
ประวััติิศาสตร์์ซ้ำ�ำ �รอย จำำ�เป็็นต้้องจััดการป้้องกัันไม่่ให้้เสีียหาย
หรือื เสียี หายน้อ้ ยที่่�สุดุ จึึงต้อ้ งอาศัยั ความร่ว่ มมือื ในทุกุ ภาคส่ว่ น
ที่�เกี่�ยวข้้อง เพราะหากคิิดว่่า ต้้องการได้้กำำ�ไรจากส่่วนนี้�แล้้ว

16



ชดุ ตรวจวินจิ ฉยั โรคอหวิ าต์แอฟรกิ าในสกุ ร Anigen Rapid ASFV Ag Test Kit

ชุดทดสอบประกอบด้วย จาํ นวน 10 ตลบั คุณลกั ษณะเฉพาะ
1. ตลบั ทดสอบ จาํ นวน 10 หลอด • ความจําเพาะ (Specicity) : 100 % (ASF non-outbreak region)
2. หลอดดูดตวั อยา ง จาํ นวน 1 ขวด • โปรตนี เปา หมาย : ASFV p32 และ p72
3. Assay diluent bottle จํานวน 10 หลอด • ไมท าํ ปฏกิ ริ ิยาขามกับไวรสั อืน่ ๆ (CSF virus, Rotavirus, PED virus,
4. หลอด anticoagulant จาํ นวน 10 ใบ
5. ถงุ สาํ หรับทิ้งของเสยี จํานวน 1 ฉบับ Adenovirus, Norovirus)
6. คมู อื การใชช ดุ ทดสอบ • เหมาะสาํ หรับใชใ นภาคสนาม เชน ในฟารม และใชต รวจเบือ้ งตน ในหอง

ปฏิบัติการ
• วิธใี ชงานงา ย สะดวก
• ทราบผลภายใน 20 นาที

การเก็บชุดทดสอบ
เก็บชดุ ทดสอบทอี่ ุณหภมู ิ 2 - 30 °C หา มแชแ ขง็

ตวั อย่าง
เลอื ด ซีรัม และพลาสมาจากสุกร

ข้อควรระวัง

ปลาย glass tube วธิ ดี ูดตัวอยางจาก vial ระดบั พอดีกับปลาย glass tube
ถูกตอ ง ถูกตอ ง
ผิด

ตัวอยาง

ขัน้ ตอนการทําการทดสอบ

ตัวอยา งเลอื ด ตวั อยา ง ซีรมั พลาสมา

หยดตัวอยาง 100 หยด assay diluent จับเวลา 20 นาที หยดตัวอยาง 100 ไมโครลิตร จับเวลา 20 นาที
ไมโครลติ ร รอใหซ ึมที 1 หยด อานผลทันที รอใหซ มึ ทีละหยด อา นผลทนั ที
ละหยด ทิ้งไว 1 นาที

ผลการทดสอบเปน บวก (Positive) การอ่านผลการทดสอบ ผลทดสอบทีไ่ มส ามารถใชง านได (Invalid)
ผลการทดสอบเปนลบ (Negative)

ข้อมูลการส่งั ซ้ือ Product Name Type Packing Size Specimen
Rapid ASFV Ag Device 10 Tests / Kit เลือด ซีรมั และพลาสมาจากสกุ ร
Cat. No.
RG14017DD

ตัวแทนจําหน่าย:

1บ4ร6ิษ1ทั ซจ.ลกั ารดมพารราตวนิ อ94นิ เ(ตปอญ รจเนมชติ นั่ร)แแนขลวงจพําลกับัดพลา
เขตวังทองหลาง กรุงเทพฯ 10310
Tel : 02-559-3936-7, 02-530-8069 Fax : 02-530-7310
Email: [email protected] www.chakmartin.com





ผลของความเครีียดจากความร้้อน
ต่่อสมรรถภาพทางการสืืบพัันธุ์�์แม่ส่ ุกุ ร

ถึึงแม้ว้ ่า่ สมรรถภาพทางการสืบื พันั ธุ์�ในแม่ส่ ุกุ รจะดีขีึ้�นอย่า่ ง โดย: ศาสตราจารย์์ น.สพ.ดร. เผด็็จ ธรรมรัักษ์์
ชััดเจนในช่ว่ ง 20 ปีีที่่�ผ่า่ นมาแต่่ “ความเครีียดจากความร้อ้ น” ภาควิชิ าสูตู ิิศาสตร์์-เธนุุเวชวิิทยาการสืืบพัันธุ์�
(heat stress) ก็ย็ ังั คงเป็น็ ปัญั หาในแม่่สุกุ ร (Iida et al., 2021)
นอกจากนี้�การขยายการเลี้�ยงสุกุ รในระบบอุตุ สาหกรรม ในเขต คณะสััตวแพทยศาสตร์์ จุฬุ าลงกรณ์ม์ หาวิิทยาลัยั
ที่่�มีีอากาศร้้อนหลายแห่ง่ เช่น่ อเมริิกาใต้้ เอเชีียใต้้ และเอเชีีย หากผู้�เลี้�ยงสุุกร และสัตั วแพทย์ม์ ีีข้้อมููลเกี่�ยวกัับอุณุ หภูมู ิทิี่�
ตะวัันออก ตลอดจนเขตที่�ได้้รัับผลกระทบจากภาวะโลกร้้อน เป็น็ จุุดวิกิ ฤต (critical temperature) และช่่วงเวลาที่�เป็น็ จุุด
(global warming) วิกิ ฤต (critical time) ของแม่ส่ ุุกรในแต่ล่ ะลำ�ำ ดับั ท้อ้ ง ก็อ็ าจจะ
ช่ว่ ยทำ�ำ ให้เ้ กษตรกรสามารถแก้ป้ ััญหาได้ด้ ีขีึ้�น ในแต่่ละพื้�นที่่�ที่่�มีี
เหตุุการณ์เ์ หล่า่ นี้�แสดงให้้เห็น็ ว่า่ “ความเครีียดจากความ ภููมิิอากาศที่�แตกต่่างกััน และสามารถปรัับปรุุงแนวทางการ
ร้้อน” กำ�ำ ลัังจะกลายเป็็นปััจจััยที่่�สำ�ำ คััญที่�เป็็นข้้อจำ�ำ กััดของการ จัดั การให้เ้ หมาะสม เพื่�อช่ว่ ยกำ�ำ จัดั ผลกระทบของ “ความเครียี ด
เพิ่�มผลผลิิตสุุกร เป็็นที่�ทราบกัันดีีว่่าแม่่สุุกรจะได้้รัับผลกระทบ จากความร้้อน” ต่อ่ สมรรถภาพทางการสืบื พัันธุ์�ของแม่ส่ ุุกร
จากภาวะ “เครีียดจากความร้อ้ น” ในช่ว่ งเลี้�ยงลููก (lactation) เมื่�อไม่น่ านมานี้� Iida et al. (2021) ทำำ�การวิิจััยเพื่�อหา
เมื่�ออุุณหภููมิสิ ูงู กว่่าอุณุ หภูมู ิสิ ูงู สุดุ ที่�แม่่สุุกรทนได้้ (upper critic- “ช่่วงเวลาวิิกฤตที่่�สุุดที่่�ส่่งผลกระทบต่่อสมรรถภาพทางการ
cal temperature) และส่่งผลกระทบต่่อเนื่�องไปจนถึึง สืืบพัันธุ์์�ของแม่ส่ ุกุ ร” (the most critical time for maximum
สมรรถภาพการสืบื พัันธุ์�ที่�ตามมา (Pearodwong et al., 2019) negative effect of heat stress on fertility performance
ในประเทศไทยอุณุ หภูมู ิแิ ละความชื้�นสัมั พัทั ธ์ภ์ ายในโรงเรือื นสุกุ ร of sows) ในลำ�ำ ดับั ท้้องต่่างๆ กันั
ในช่ว่ งฤดูรู ้อ้ นสูงู กว่า่ ช่ว่ งฤดูหู นาวอย่า่ งมีนี ัยั สำ�ำ คัญั (ตารางที่� 1) นอกจากนี้� ผู้้�วิจิ ััยยังั ต้้องการหา “อุณุ หภููมิทิี่�เป็็นขีีดจำำ�กััด

มีกี ารวิจิ ััยพบว่า่ “อััตราเข้้าคลอด” ของแม่่สุกุ รจะเริ่�มลด
ลงเมื่�ออุุณหภููมิิภายนอกเพิ่�มขึ้�นจาก 19๐C เป็็น 21๐C และผลก
ระทบของอุณุ หภููมิสิ ูงู ต่อ่ “อััตราเข้้าคลอด” จะเกิิดขึ้�นในช่ว่ ง 3
สััปดาห์ก์ ่อ่ นผสมพันั ธุ์� (Bloemhof et al., 2013)

นอกจากนี้้�ยัังมีีการวิิจััยพบอีีกว่่าแม่่สุุกรลำำ�ดัับท้้องที่� 1
(primiparous sow) ส่่วนใหญ่่จะมีคี วามไวต่่อความร้อ้ น (sens-
sitive to heat stress) โดยมีี “ระยะหย่า่ นมถึงึ ผสมนานขึ้้น� ”
(prolonged weaning-to-first-service interval) และพบ
“การลดลงของอััตราเข้้าคลอด” มากกว่่าแม่่สุุกรในลำ�ำ ดัับท้้อง
ที่� 2 หรือื สููงขึ้�น (Tummaruk et al., 2000; Sasaki et al.,
2018) (รููปที่� 1)

21

ของแม่่สุุกร” (threshold temperature) ที่�แม่่สุุกรจะทนได้ใ้ น นอกจากนี้� ผลการวิจิ ััยของ Iida et al. (2021) ยังั พบอีีก
ลำ�ำ ดัับท้อ้ งต่่างๆ กััน ผู้้�วิิจััยทำ�ำ การเก็็บข้้อมูลู จาก 142 ฟาร์์ม ว่่าค่่าอุณุ หภููมิทิี่�เป็็นจุุดวิกิ ฤต (threshold) ของ WSI ในแม่่
ในประเทศสเปนระหว่่างปีี ค.ศ. 2011-2016 จากแม่่สุุกร สุุกรลำ�ำ ดัับท้้องที่� 1 และ ≥2 มีีค่่าเท่่ากัับ 17 ๐C และ 25 ๐C
จำำ�นวนทั้�งสิ้�น 434,120 ตัวั ตามลำ�ำ ดับั (รููปที่� 3) สำ�ำ หรัับอััตราเข้า้ คลอด (farrowing rate)
ค่า่ อุณุ หภูมู ิทิี่�เป็็นจุดุ วิิกฤต (threshold) ในแม่่สุกุ รลำ�ำ ดัับท้อ้ งที่�
และมีีข้้อมูลู การผสมพันั ธุ์�ทั้�งสิ้�น 1,768,640 ครั้�ง แม่ส่ ุุกร 0 (สุกุ รสาว) 1 (primiparous sow) 2-5 และ ≥6 เท่า่ กับั
ถูกู จำ�ำ แนกออกเป็็น 2 กลุ่�ม ตามอุณุ หภูมู ิิที่่�สัมั ผััสก่่อนหย่่านม 20 ๐C 21 ๐C 24 ๐C และ 25 ๐C ตามลำ�ำ ดัับ (รูปู ที่� 4)
และก่่อนผสมเป็็น < 27๐C และ > 27๐C อุณุ หภููมิิสููงสุดุ ใน
แต่่ละวัันถููกเก็็บจากสถานีีตรวจอากาศ ซึ่�่งห่่างจากฟาร์์มสุุกร ผลการวิจิ ััยของ Iida et al. (2021) บ่่งชี้้�ว่่า “ช่ว่ งเวลา
แต่่ละฟาร์์มเฉลี่่�ย 26 กิิโลเมตร นำำ�ข้อ้ มููลอุณุ หภููมิิสููงสุดุ มาหา ที่�แม่่สุุกรมีีความไวต่อ่ อุุณหภููมิมิ ากที่่�สุุดคืือ 1-3 สััปดาห์์ ก่่อน
ค่า่ เฉลี่่�ยเป็น็ รายสัปั ดาห์์ และนำ�ำ มาเชื่�อมโยงกับั วันั หย่า่ นม หรือื หย่า่ นม” ความร้อ้ นในช่ว่ งที่�แม่ส่ ุกุ รลี้�ยงลูกู จะทำ�ำ ให้ร้ ะยะหย่า่ นม
วัันผสมโดยคิดิ ค่า่ อุณุ หภูมู ิยิ ้้อนหลััง 13 สััปดาห์์ ก่อ่ นหย่า่ นม ถึึงผสมนานขึ้�น การกินิ อาหารลดลงทำ�ำ ให้ก้ ารกระตุ้�นการทำำ�งาน
และ 13 สัปั ดาห์์ ก่อ่ นผสมพันั ธุ์� ตามลำำ�ดับั ของต่่อมใต้้สมองโดยฮอร์์โมนจีีเอ็็นอาร์์เอช (GnRH) ไม่่ดีีพอ
(inadequate stimulation of anterior pituitary by gonado-
วิิเคราะห์์ความสััมพัันธ์์ระหว่่างแม่่สุุกรที่่�สััมผััสอุุณหภููมิิ otrophin-releasing hormone) และทำำ�ให้้ฮอร์์โมนลููทิไิ นซิิงค์์
≥27 ๐C หรือื < 27๐C และ ระยะหย่่านมถึึงผสมกัับอััตราเข้้า (Luteinizing hormone หรือื LH) หลั่�งออกมาน้้อยลง และ
คลอด หลัังจากนั้�นทำำ�การวิิเคราะห์์ข้้อมููลเพื่�อหาช่่วงสััปดาห์์ที่� พบว่่า
ส่่งผลกระทบมากที่่�สุุดต่่อระยะหย่่านมถึึงผสมระหว่่างแม่่สุุกร
ทั้�ง 2 กลุ่�ม โดยใช้ค้ ่า่ “t statistic” เป็น็ เกณฑ์์ ถ้า้ ค่่า t สููงสุดุ “ช่่วงเวลาที่ �ความเครีียดจากความร้้อนส่่งผลกระทบต่่อ
หรืือต่ำำ��สุุด จะถือื เป็น็ สััปดาห์์ที่่�สุุกรมีคี วามไวต่อ่ อุณุ หภูมู ิใิ นช่ว่ ง อััตราเข้้าคลอด (farrowing rate) มากที่่�สุดุ คืือช่่วงประมาณ
นั้�นมากที่่�สุุด จากการวิเิ คราะห์์ข้อ้ มูลู พบว่า่ โดยเฉลี่่�ย “อัตั รา 2 สััปดาห์์ ก่่อนผสมพัันธุ์�”
เข้า้ คลอด” ในสุุกรสาวเท่่ากัับ 84.4% ในขณะที่�แม่่สุุกรท้อ้ ง
1 2-5 และ ≥6 เท่่ากับั 85.8% 88.3% และ 87.0% ตาม เนื่�องจากความเครียี ดจากความร้อ้ นจะทำ�ำ ให้ก้ ารเจริญิ ของ
ลำ�ำ ดัับ ในแม่่สุุกรที่่�มีปี ระวััติิการผสมซ้ำ�ำ �มาก่่อน อััตราเข้้าคลอด ฟอลลิิเคิลิ และคุณุ ภาพของ ไอโอไซต์์ ลดต่ำ�ำ �ลง และนำำ�ไปสู่�
ในสุุกรสาว แม่่สุุกรท้้อง 1 2-5 และ ≥6 เท่า่ กัับ 65.0% การทำำ�งานของคอปัสั ลูทู ียี มที่�ไม่่ดีพี อ (inadequate corpora
71.0% 69.4% และ 66.6% ตามลำำ�ดับั (Iida et al., 2021) luteal function) ส่ง่ ผลให้ก้ ารเจริญิ ของคัพั ภะลดลง (reduced
embryo development) และอาจส่ง่ ผลกระทบต่อ่ การตั้�งท้้อง
ผลการวิิจััยของ Iida et al. (2021) พบว่า่ ความแตกต่่าง (maternal recognition of pregnancy) และเกิิดการสลาย
ของ “ระยะหย่า่ นมถึงึ ผสม” (WSI) ระหว่า่ งแม่่สุกุ รที่่�สัมั ผัสั ของคอปััสลููเทียี มก่่อนกำ�ำ หนดทำำ�ให้ต้ ัวั อ่อ่ นตายได้้ และ ในสุุกร
อุุณหภููมิิ ≥27 ๐C และ <27 ๐C พบมากที่่�สุุดในแม่ส่ ุกุ รท้้อง สาวช่ว่ งเวลาก่อ่ นผสมพันั ธุ์์�ก็ถ็ ือื เป็น็ ช่ว่ งที่�อยู่�ภายใต้อ้ ิทิ ธิพิ ลของ
แรก และแตกต่า่ งมากที่่�สุุดในช่่วง 3 สััปดาห์์ ก่่อนหย่า่ นม ( ต่่อมใต้ส้ มองมากที่่�สุุดอีกี ด้้วย
รููปที่� 2)
ดัังนั้�น ทั้�งในแม่่สุุกรเลี้�ยงลููก และสุุกรสาวทดแทนก่่อน
นอกจากนี้� จากการวิเิ คราะห์ค์ วามไวต่อ่ อุณุ หภููมิิในช่ว่ ง 1 ผสมพัันธุ์ �ควรได้้อยู่ �ในสภาพแวดล้้อมที่่�มีีอากาศเย็็นสบายที่่�สุุด
สััปดาห์์ ก่่อนหย่่านมพบว่่าแม่ส่ ุุกรท้อ้ งแรก จะเริ่�มพบการสูงู ทางเลือื กในการจัดั การเพื่�อเพิ่�มความเย็น็ ในช่ว่ งนี้� ได้แ้ ก่่ พัดั ลม
ขึ้�นของ WSI เมื่�ออุุณหภูมู ิสิ ูงู กว่า่ 23 ๐C ในขณะที่�แม่ส่ ุุกร เป่า่ อากาศเย็น็ การให้ค้ วามเย็น็ หยดบนจมูกู ทำ�ำ ให้พ้ื้�นเย็น็ หยด
ลำ�ำ ดับั ท้อ้ งที่� 2-5 จะเริ่�มมีี WSI สูงู ขึ้�นที่่�อุณุ หภูมู ิิ 28 ๐C สำ�ำ หรับั น้ำ�ำ � และเครื่�องปรับั อากาศ เป็น็ ต้น้
ผลกระทบของอุุณหภููมิิสููงสุุดในแต่่ละวัันต่่ออััตราเข้้าคลอดพบ
ว่่าความแตกต่่างของอััตราเข้้าคลอดระหว่่างแม่่สุุกรที่่�สััมผััส นอกจากนี้� การให้้ ฮอร์โ์ มนเสริมิ ในช่่วงหย่่านมก็็อาจเป็็น
อุุณหภููมิิ ≥27 ๐C และ <27 ๐C พบมากที่่�สุุดในช่่วง 3 สัปั ดาห์์ ทางเลือื กอีกี อย่า่ งหนึ่ง�่ ด้ว้ ย (De Rensis et al., 2017)
ก่่อนผสมพันั ธุ์� โดยพบว่่าแม่่สุุกรท้อ้ ง 1 (primiparous sow)
มีคี วามไวมากที่่�สุุด รองลงมาเป็็นสุกุ รสาว (gilt) ในขณะที่่�สุุกร การวิิจััยยัังพบอีีกว่่าผลกระทบของ “ความเครีียดจาก
ลำ�ำ ดัับท้้องที่� 2-5 และ ≥6 พบความแตกต่่างของอััตราเข้้า ความร้้อน” ต่่อความสมบููรณ์์พัันธุ์�ของแม่่สุุกร “แตกต่่างกััน
คลอดระหว่า่ งแม่่สุุกรที่่�สัมั ผัสั อุุณหภููมิิ ≥27 ๐C และ <27 ๐C ระหว่่างลำำ�ดัับท้อ้ ง” (Iida et al., 2021) การวิจิ ัยั บ่ง่ ชี้้�ว่า่ ความ
เพียี งเล็ก็ น้้อย ทนได้้ต่่ออุุณหภููมิิสููงแตกต่่างกัันระหว่่างลำ�ำ ดัับท้้องต่่างๆ โดย
พบว่า่ แม่่สุุกรลำ�ำ ดับั ท้้องที่� 1 จะมีีความทนได้ต้ ่่ออุุณหภููมิิสููงได้้
ผลการวิิเคราะห์์ความไวต่่ออุุณหภููมิิพบว่่าอััตราเข้้าคลอด น้อ้ ยกว่่าแม่ส่ ุุกรท้้อง ≥2 ประมาณ 3-8 ๐C (Iida et al.,
จะเริ่�มลดลงเมื่�ออุณุ หภููมิิ เท่่ากับั 24 ๐C 28 ๐C 27 ๐C 2021)
และ 29 ๐C ในแม่่สุกุ รลำ�ำ ดัับท้อ้ งที่� 0 (สุุกรสาว) 1 (prim-
miparous sow) 2-5 และ ≥6 ตามลำ�ำ ดับั ผลการวิจิ ัยั นี้้�บ่่งชี้� กล่่าวโดยสรุุป ช่่วงเวลาที่�ความเครีียดจากความร้้อน
ว่่า “เมื่�อแม่่สุุกรมีีลำ�ำ ดัับท้้องที่่�สููงขึ้�น จะมีีความทนต่่อ (heat stress ) ส่ง่ ผลกระทบในเชิงิ ลบได้ม้ ากที่่�สุดุ ต่อ่ “อัตั รา
ความเครีียดจากความร้้อนเพิ่่�มมากขึ้น� ” เข้า้ คลอด” คืือที่�เวลาประมาณ 2-3 สััปดาห์ก์ ่่อนผสม และ
ส่่งผลกระทบมากที่่�ต่่อ “ระยะหย่่านมถึึงผสม” คืือที่�เวลา
ประมาณ 1-3 สััปดาห์์ ก่่อนหย่่านม “แม่่สุกุ รลำ�ำ ดับั ท้้องที่่� 1”

22

รููปที่� 1 ผลกระทบของเดืือนที่�หย่่านม (weaning month) รููปที่� 3 ผลของอุุณหภููมิิสููงสุุดเฉลี่่�ยเป็็นรายสััปดาห์์ต่่อ
ต่อ่ ระยะหย่า่ นมถึึงผสม (interval from weaning to service) “ระยะหย่่านมถึงึ ผสม” ในแม่่สุุกรลำำ�ดับั ท้้องที่� 1 2-5 และ 6
ในแม่่สุุกรพัันธุ์�แลนเรซและยอร์์กเชีียลำ�ำ ดัับท้้องที่� 1 เปรีียบ ขึ้�นไปตามลำำ�ดัับ (ที่�มา: Iida et al., 2021. Journal of Anim-
เทียี บกับั ลำำ�ดับั ท้อ้ งที่� 2 และ ≥ 3 ในประเทศสวีเี ดน (ดัดั แปลง mal Science 99: 1–11.)
จาก Tummaruk et al., 2000)
และ “สุกุ รสาวทดแทน” เป็น็ กลุ่่�มของสุุกรที่� “มีีความไวต่่อ
ความเครีียดจากความร้อ้ นมากที่ส่� ุดุ ” โดยทำำ�ให้อ้ ััตราเข้า้ คลอด
ลดลง และมีีระยะหย่า่ นมถึงึ ผสมนานขึ้้�น

นอกจากนี้� ยังั พบว่า่ ความเครียี ดจากความร้อ้ นในสุกุ รสาว
และสุกุ รนางจะเพิ่�มสูงู ขี้�นเมื่�ออุณุ หภูมู ิภิ ายนอกโรงเรือื นสูงู เกินิ
17 ๐C ดังั นั้�น เกษตกรจึึงควรให้ค้ วามสำ�ำ คัญั กับั “ความเครียี ด
จากความร้้อน” เพื่�อทำำ�ให้้สมรรถภาพทางการสืืบพันั ธุ์�สามารถ
เกิดิ ขึ้�นได้อ้ ย่า่ งสูงู สุดุ (maximize reproductive performance)
การแยกเลี้�ยงตามลำ�ำ ดับั ท้้อง (parity segregation) หรือื การ
ให้ค้ วามสนใจเป็น็ พิเิ ศษกับั “กลุ่่�มของแม่ส่ ุกุ รที่่�มีคี วามไวรัับต่อ่
ความร้อ้ นมากที่่�สุดุ ” (most sensitive group) จำำ�เป็็นต้อ้ งทำ�ำ
เพื่ �อให้้สามารถรัับมืือกัับภาวะเครีียดจาดความร้้อนได้้อย่่างมีี
ประสิทิ ธิภิ าพมากขึ้�น.

รููปที่� 2 (A) ค่่าเฉลี่่�ยของระยะหย่่านมถึึงผสม (WSI) ใน รููปที่� 4 ผลของอุุณหภููมิิสููงสุุดเฉลี่่�ยเป็็นรายสััปดาห์์ต่่อ
แม่่สุุกรท้้องแรก ที่่�สััมผััสกัับอุุณหภููมิิเฉลี่่�ยสููงสุุดของแต่่ละวััน “อััตราเข้า้ คลอด” ในแม่ส่ ุุกรลำ�ำ ดับั ท้้องที่� 1 2-5 และ 6 ขึ้�น
≥27 ๐C หรืือ <27 ๐C (B) สััดส่่วนของค่่า WSI ในลำ�ำ ดับั ท้อ้ ง ไป (ที่�มา: Iida et al., 2021. Journal of Animal Science
ที่ �แตกต่่างกัันของแม่่สุุกรที่่�สััมผััสกัับอุุณหภููมิิเฉลี่่�ยสููงสุุดของ 99: 1–11.)
แต่่ละวััน ≥27 ๐C สััมพัันธ์์กัับแม่่สุกุ รที่่�สัมั ผัสั กับั อุณุ หภููมิิ <27
๐C (ที่�มา: Iida et al., 2021. Journal of Animal Science เอกสารอ้้างอิงิ
99: 1–11.)
Bloenhof, S., Mathur, P.K., Knol, E.F., van der Waaij, E.H. 2013. Effect of daiy environmental tempera-
ture on farrowing rate and total born in dam line sows. Journal of Animal Science 91: 2667–2679.

De Rensis, F., Ziecik, A.J., Kirkwood, R.N. 2017. Seasonal infertility in gilts and sows: aetiology, clini-
cal implications and treatments. Theriogenology 96: 111–117.

Iida, R., Pineiro, C., Koketsu, Y. 2021. Timing and temperature thresholds of heat stress effects on
fertility performance of different parity sows in Spanish herds. Journal of Animal Science 99: 1–11.

Pearodwong, P., Tretipskul, C., Soede, N.M., Tummaruk, P. 2019. Factors affecting estrus and ovulation
time in weaned sows with induced ovulation by GnRH administration in different seasons. The Journal of
Veterinary Medical Science 81: 1567–1574.

Sasaki, Y., Fujie, M., Nakatake, S., Kawabata, T. 2018. Quantitative assessment of the effects of
outside temperature on farrowing rate in gilts and sows by using a multivariate logistic regression
model. Animal Science Journal 89: 1187–1193.

Tummaruk, P., Lundeheim, N., Einarsson, S., Dalin, A-M. 2000. Reproductive performance of purebred
Swedish Landrace and Swedish Yorkshire sows: I. Seasonal variation and parity influence. Acta Agriculturae
Scandinavica, Section A - Animal Science 50: 205–216.

23

หากเกิดิ โรค ASF ในฟาร์์ม
จะกลับั มาเลี้้�ยงหมููได้้อีีกไหม ?

หากเมื่�อเกิิดโรค ASF เข้้ามาภายในฟาร์ม์ เราสามารถ บริษิ ััท กโิดิตยตโิ:ทิวััฒนร..:นส์์พ0ฟ9.ีว-ีดิวิ5ััฒ4ส5เน9ป์์-เช1ชุี5ุนีย4รลัั2กลิษสิ าต์์ จำำ�กััด
กำำ�จััดโรคนี้้�ออกจากฟาร์์ม แล้้วกลัับมาเลี้�ยงใหม่ไ่ ด้ห้ รืือไม่่ ? โดยหันั มาใช้้เทคโนโลยี่�ใหม่่ สองเรื่�อง คืือ อิินฟาเรดเทอร์์
โมกราฟฟี่่�
ผมขอตอบว่า่ “ปััจจุุบัันทำำ�ได้้แล้้วครัับ” บางท่่านอาจเรียี กติิดปากว่า่ เทอร์์โมสแกน
“เมื่�อทำำ�ได้ก้ ็ก็ ลัับมาเลี้ย� งได้ส้ ิิครัับ” เพื่�อมาใช้้ในตรวจพบให้้เร็็วกว่า่ เพื่�อการคัดั แยกสัตั ว์ป์ ่่วย
แต่ก่ ่่อนที่�จะลงไปในรายละเอีียด ในเรื่�องหลัักการ ที่�จะ แล้ว้ ไปทำ�ำ ลายทิ้�ง ร่ว่ มกับั การใช้้ สารต้า้ นไวรััส ที่่�มีปี ระสิทิ ธิภิ าพ
แสดงให้้เห็็นว่่า ทำำ�ได้้อย่่างไร? ตรง และได้้ผลจริงิ ในการ ยับั ยั้�ง ทำำ�ลายเชื้�อ ลดการแพร่่
เชื่�อถือื ได้ไ้ หม? กระจายเชื้�อ ในกระแสโลหิติ และทางเดิินอาหาร ที่�เป็น็ ด่่าน
มีวี ิธิ ีีการอย่่างไร? สำ�ำ คัญั ก่อ่ นที่�เชื้�อจะแพร่ไ่ ปฝังั ตััวในอวััยวะต่่างๆ มาก
จากแนวคิดิ การกำำ�จััดโรคของชาติใิ นแถบยุุโรปที่�ใช้แ้ ล้ว้ ได้้
ประสบความสำ�ำ เร็จ็ คือื “Fast Detected & Stamp Out” ผมพููดมาถึึงตรงนี้้�หลายท่่านก็็จะมองเห็็นแสงสว่่างจาก
แต่่พอมาเป็็นชาติิในแถบเอเซีีย ทำำ�บ้้าง กลัับไม่่ประสบความ ปลายอุโุ มงค์์ ของหนทางรอด หากเกิิดโรค ASF เข้า้ มาใน
สำำ�เร็็จ ด้้วยเหตุุผลหลัักที่�เรามัักลืืมคิิดไป คืือ โครงสร้้างการ ฟาร์ม์ แล้้ว
ผลิิต การฆ่่า ชำำ�แหละ และจััดจำ�ำ หน่่าย เราต่่างกัับเขามาก ใน E.P. หน้า้ เราจะมาขยายในรายละเอียี ด ให้ท้ ่า่ นมั่�นใจ
เพราะเป็น็ รายย่่อยๆ จึึงปิดิ โอกาส ที่�จะหยุุดกระแพร่ก่ ระจาย ว่่าเมื่�อทำ�ำ ครบถ้้วนแล้้ว
เชื้ �อลงได้้ อย่่างไรก็ส็ ำำ�เร็จ็ ครัับ
เพราะฉนั้้�นการทำ�ำ Depop หรือื เมื่�อตรวจพบ แล้ว้ ทำำ�ลาย เสีียหายน้้อยกว่่ามาก.
ทิ้�ง จึึงได้ผ้ ลกับั ฟาร์ม์ ที่� Biosecurity ดีี มีกี ารจัดั การทำำ�ลายทิ้�ง
ที่่�ถููกวิิธีีมีีการควบคุุมการเคลื่�อนย้้ายสััตว์์ที่�เข้้มงวด แต่่ด้้วย
โครงสร้้างการผลิิตที่�เป็็นรายย่่อยๆ ประกอบกัับรััฐก็็ไม่่มีีงบ
ประมาณมากพอที่�จะมาชดเชยให้้ จึึงทำำ�ให้้การควบคุุมการ
ระบาดในประเทศในแถบเอเซีีย เป็็นไปไม่ไ่ ด้เ้ ลย ด้ว้ ยการที่�
ระดัับความรุนุ แรงของเชื้�อที่�ลดลง
แนวคิดิ ที่�จะใช้้ “Partial Depop”
คืือใช้้ Realtime PCR เป็น็ เครื่�องมือื ในการคัดั แยกสััตว์์
ป่ว่ ย
แต่่ด้้วยจำำ�นวนสัตั ว์์ แต่ล่ ะโรงเรือื นมีีปริมิ าณมาก และค่่า
ใช้จ้ ่า่ ยในการตรวจค่่อนข้้างสูงู ทำำ�ให้้ความถี่�ในการตรวจ ทำำ�ได้้
น้้อยมาก
ประกอบกัับช่่วงระยะเวลาจากเชื้ �อที่่�ติิดเข้้าไปจนถึึงแสดง
อาการ ตรวจพบ คััดทิ้�ง ก็็ใช้เ้ วลาหลายวััน เชื้�อจึึงแพร่ก่ ระจาย
ไปหลายจุดุ แล้้ว จึึงไม่่ค่อ่ ยประสบความสำ�ำ เร็จ็
เมื่�อใช้ว้ ิธิ ีนี ี้้�ทำ�ำ การคัดั ทิ้�งทำำ�ลายไปๆมาๆ จะเหลือื กำ�ำ ลังั ผลิติ
เพียี ง 10- 5 % ของฝูงู นั่�นเอง
ฟาร์์มขนาดใหญ่จ่ ะเสียี หายมาก ถ้า้ ใช้ว้ ิธิ ีีนี้� บางฟาร์ม์ อาจ
คัดั ถูกู ตัวั และเชื้�อยังั ไม่แ่ พร่ม่ าก เห็น็ เร็ว็ ก็อ็ าจเหลือื กำำ�ลังั ผลิติ
มากกว่า่ นี้�หน่อ่ ย
รูปู แบบการกำำ�จัดั โรค ASF จึึงควรต้้องปรัับเปลี่�ยน แผน
งาน วิธิ ีีการ ออกไป จากเดิิม แต่่ยัังคงยึึดมั่�นในหลักั การเดิมิ ก็็
คืือ “Fast Detected & Stamp Out”

24



นำเข�าและจดั จำหน�ายโดย บริษทั ฮูเวฟารม� า (ประเทศไทย) จำกัด 3300/118 ชัน้ 23

ตึกชา� ง อาคารบี ถ.พหลโยธิน จอมพล จตุจกั ร กรงุ เทพฯ 10900 โทร 02-937-4355

Hostazym® X

The preferred NSP enzyme

ชว� ยย�อยเยอื ใย NSP ในอาหารทีสัตวย� �อยไมไ� ด�

ลดความหนดื ในทางเดนิ อาหาร

และดดู ซมึ สารอาหารไดม� ากข้ึน

มนคง ทำใหอ� ตั ราการเจรญิ เตบิ โตดขี ้ึน

ทรงประสทิ ธภิ าพ

มีความคงตวั สูง
สามารถทนความร�อน 85°C ได� 80 % ในเวลา 90 วนิ าที
และมอี ายกุ ารเก็บรักษานาน 2 ป�

ADG
FCR



โปรตีนเชงิ หนา้ ที่

เพมิ่ อัตราการกินได้ 25%

กระตุน้ อัตราการเจริญเตบิ โต 30%

ทางเลือกทดี่ ใี นการลดการใชย้ าปฏิชีวนะ
เพือ่ กระตุ้นการเจริญเตบิ โต

ลดอตั ราการตายลกู สุกรหลังหย่านม 50%

วัตถุดิบอาหารสตั ว์ทีป่ ลอดภยั
คัดสรรวัตถุดบิ ในการผลิตจากสตั ว์ท่ีมีสขุ ภาพท่ดี ี

การเลีย้ งดูภายใต้มาตรการดา้ นสขุ อนามัยตามมาตรฐานของ OIE

ผลิตและนำเข้า ผ่านการฆ่าเชื้อดว้ ยรังสยี วู ี
จากประเทศที่ปลอดเชื้อไวรัส สเปรย์ดรายท่ีอณุ หภูมสิ ูง
โรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกร ผลิตภณั ฑผ์ ่านการตรวจเชื้อกอ่ โรคในหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร

มีใบรบั รองสุขอนามยั ปลอดเชือ้ โรคสุกรจากประเทศผผู้ ลติ

นำเข้าและจัดจำหนา่ ยโดย ผลิตโดย @unifylivestock รายละเอียดสนิ คา้

บริษัท ยูนิฟาย ฟดี จำกัด APCproteins.com

76/66 หมู่ 3 ต.บางตลาด
อ.ปากเกรด็ จ. นนทบุรี 11120
โทร. 02-962-6440-1

unifyfeed.com

เลขทะเบยี นอาหารสัตว์จากกรมปศสุ ัตว์ เลขท่ี 02 01 63 0083

ภาวะเครีียดในสุกุ รหลังั หย่่านม
ปัญั หาพื้้น� ฐานแก้้ไขไม่ไ่ ด้้ ต้้นทุนุ บานปลาย

ควรจัดั การอย่่างไร ?
การหย่่านมเป็็นช่่วงเวลาที่่�สุุกรมีีความเครีียดมาก หาก
จััดการไม่่ดีี อาจส่่งผลระยะยาวต่่อสุุขภาพสุุกรและ เรีียบเรีียงโดย น.สพ. วััชรวรััชญ์์ จัันทร์์จริิยากุลุ
ประสิิทธิิภาพการเจริิญเติบิ โต รวมถึึงน้ำ�ำ�หนัักตััวของสุกุ รที่�จะ ผู้้�จัดั การฝ่า่ ยขายและวิชิ าการ – ประจำำ�ภาคพื้�นเอเชียี ตะวันั
ออกสู่�ตลาด และเป็น็ ปัจั จััยเพิ่่�มต้น้ ทุนุ การเลี้ย� ง โดยทั่่�วไปฟาร์ม์ ออกเฉียี งใต้,้ เอพีซี ีี
จะหย่า่ นมสุกุ รที่่�ช่ว่ งอายุรุ ะหว่า่ ง 3 - 4 สััปดาห์์ ซึ่�งระบบย่อ่ ย
อาหารและภููมิคิ ุ้้�มกัันของลููกสุกุ รยัังไม่พ่ ััฒนาเต็ม็ ที่่� ทำำ�ให้ม้ ีคี วาม หากสุกุ รกินิ อาหารได้น้ ้อ้ ยหลังั หย่า่ นมจะทำ�ำ ให้ว้ ิลิ ลี่�ของลำำ�ไส้้
ไวต่่อการติิดเชื้�้อเพิ่่�มขึ้้�น การทำำ�งานที่�บกพร่่องของระบบทาง (Intestinal Villi) ฝ่อ่ และเกิดิ การหลอมรวม ทำ�ำ ให้ค้ วามสามารถ
เดิินอาหารจะส่่งผลให้้สุุกรท้้องร่่วง การหย่่านมสุุกรมีีความ ในการย่อ่ ยและดููดซึึมสารอาหารลดลง เกิดิ ภาวะอาหารย่อ่ ยไม่่
สััมพัันธ์ร์ ะหว่า่ งความเครียี ดทางจิติ ใจ สัังคม และสิ่�งแวดล้อ้ ม สมบููรณ์์จำ�ำ นวนมากถูกู ส่ง่ เข้้าสู่่�ลำ�ำ ไส้ใ้ หญ่่ ทำ�ำ ให้้ความสมดุุลของ
ควบคู่�ไปกัับการเปลี่�ยนแปลงอย่า่ งกะทัันหัันจากการได้ร้ ัับนม จุลุ ินิ ทรียี ์ใ์ นลำำ�ไส้เ้ สียี ไป เกิดิ ภาวะลำำ�ไส้อ้ ักั เสบ และท้อ้ งเสียี สุกุ ร
จากแม่่สุุกรไปเป็น็ การกินิ อาหารแห้้ง ขาดสารอาหาร อัตั ราการเจริญิ เติบิ โตลดลง และอาจเพิ่�มอััตรา
การตายได้้ (Carr, 2013; Campbell et al., 2013)
ปััจจััยความเครีียดเหล่่านี้� ส่่งผลเสีียต่่อการพััฒนาระบบ
ภููมิิคุ้�มกััน และการทำ�ำ งานของระบบทางเดิินอาหารของสุุกร เกณฑ์อ์ ััตราการเจริญิ เติบิ โตเฉลี่�ยต่่อวัันของสุกุ รหย่่านม
(Lalls่ , Boudry et al. 2004, Campbell et al. 2013) การ ลูกู สุกุ รในระยะดูดู นมนั้�นมีอี ัตั ราการเจริญิ เติบิ โตเฉลี่่�ยต่อ่ วันั
ทำำ�งานของลำำ�ไส้ท้ ี่่�ด้อ้ ยประสิทิ ธิภิ าพในช่ว่ งหลังั หย่า่ นมนั้�นจะส่ง่ (average dairy gain, ADG) 200-250 กรัมั เมื่�อหย่่านม
ผลกระทบระยะยาวต่่อสุุขภาพสุุกรและประสิิทธิิภาพของสุุกรที่ � 1-2 สัปั ดาห์์ สุุกรควรกิินอาหารได้้ 320-400 กรััมต่่อตัวั ต่่อวััน
ออกสู่�ตลาด ในช่ว่ งสัปั ดาห์แ์ รกหลังั หย่่านม สุุกรที่่�มีีการอััตรา โดยอาหารนั้�นควรมีรี ะดับั พลังั งาน 3,300 Kcal ME ต่อ่ กิโิ ลกรัมั
การเจริญิ เติิบโต (ADG) เพิ่�มขึ้�นเป็็นศูนู ย์์ ต้้องใช้้เวลาอีีก 10 เพื่�อรักั ษาอััตราการเจริญิ เติิบโตเฉลี่่�ยต่่อวัันคงที่� แต่่ในความ
วันั เพื่�อเพิ่�มน้ำ�ำ �หนักั ให้ไ้ ด้ต้ ามเกณฑ์ท์ี่�ตลาดต้อ้ งการ เมื่�อเทียี บกับั เป็็นจริิงสุุกรหลัังหย่่านมในช่่วงแรกไม่่สามารถกิินอาหารได้้มาก
สุกุ รที่่�มีีการอัตั ราการเจริญิ เติิบโตสููง (>227 กรัมั /วันั ) (Tokach พอต่่อความต้้องการของร่่างกายเพื่ �อรัักษาสมดุุลของพลัังงาน
et al., 1992) และใช้เ้ วลาอย่า่ งน้อ้ ย 5 วันั หลังั การหย่า่ นมจึึงจะสามารถกินิ ได้้
พอเพียี งต่่อความต้้องการในการรัักษาสมดุลุ (ปรียี พัันธุ์�, 2542)
ความสำ�ำ คััญของการกินิ ได้ข้ องสุกุ รหลัังหย่่านม
อาหารสุกุ รหย่า่ นมที่่�มีคี ุณุ ภาพ สุกุ รสามารถย่อ่ ยได้้ดีแี ละ
มีีความน่า่ กิินสููง และน้ำำ��ดื่่�มที่่�มีีคุณุ ภาพในปริมิ าณที่�เพีียงพอต่อ่
ความต้้องการของสุุกรหย่่านมเป็็นสิ่ �งที่่�สำำ�คััญอย่่างยิ่ �งในช่่วง
สััปดาห์์แรกหลัังการหย่่านม ในวัันแรกที่�หย่่านม สุุกรอาจสููญ
เสียี น้ำำ��หนักั ตััวประมาณ 100-250 กรัมั ซึ่�ง่ ต้้องใช้้เวลาในการ
ฟื้้�นฟูนู ้ำำ��หนัักที่�ลดลงอย่่างน้้อย 3 - 7 วัันนัับจากหย่า่ นม
นอกจากนี้� สุุกรควรกิินน้ำำ��อย่่างเพีียงพอ เพื่�อให้้สามารถ
เริ่�มกินิ อาหารแห้้งได้้
จากการศึึกษาพบว่า่ สุกุ รหย่า่ นมที่่�กินิ น้ำำ��เพียี งพอ จะมีเี พียี ง
50% ของสุกุ รเหล่า่ นี้�ที่�สามารถเริ่�มกินิ อาหารแห้ง้ ได้ภ้ ายใน 24
ชั่�วโมง และมีีเพียี ง 60% ที่่�กินิ อาหารได้ใ้ น 48 ชั่�วโมง สุกุ ร
อาจใช้้เวลาถึึง 3 วันั หลังั หย่่านมเพื่�อกินิ อาหารให้้ได้้รับั พลังั งาน
เพียี งพอต่อ่ การดำ�ำ รงชีพี และ 8 - 14 วัันเพื่�อให้ไ้ ด้พ้ ลังั งานที่�
เพียี งพอต่อ่ การดำ�ำ รงชีพี และเจริญิ เติบิ โตในช่ว่ งก่อ่ นการหย่า่ นม
(Lallès, Boudry et al. 2004)

29

ระดัับการกินิ ได้ข้ องสุกุ รหย่า่ นมที่่�เหมาะสมจะทำำ�ให้อ้ ััตรา หย่า่ นมมีกี ารเจริญิ เติบิ โตที่่�ดีขีึ้�น เพิ่�มปริมิ าณการกินิ อาหาร (feed
การเจริิญเติิบโตเฉลี่�ยต่่อวัันเพิ่่�มขึ้้�น อััตราแลกเนื้้�อมีี intake) เพิ่�มประสิทิ ธิภิ าพการใช้อ้ าหาร (feed efficiency) และ
ประสิิทธิิภาพมากขึ้�น ช่่วยลดต้้นทุุนการผลิิตต่่อน้ำ�ำ� หนัักที่�เพิ่่�ม ลดอััตราการตายของสุุกรหย่่านมเมื่ �อเทีียบกัับแหล่่งโปรตีีน
ขึ้น� ของสุกุ รหย่า่ นม และความต้อ้ งการพลัังงาน (Carr, 2013) คุณุ ภาพสูงู อื่�นๆที่�ใช้ใ้ นอาหารสุกุ ร (Torrallardona et al, 2010;
โดยอััตราการเจริญิ เติบิ โตเฉลี่�ยต่อ่ วัันของลููกสุกุ รหย่า่ นมในช่ว่ ง Bosque et al, 2016; Balan et al., 2020) การใช้้สเปรย์์
7 วัันแรกหลัังหย่า่ นมจะส่ง่ ผลต่อ่ การเจริิญเติบิ โตของสุกุ รขุุน ดรายพลาสมาปริิมาณ 0.5% ผสมในอาหารแม่่สุุกรเลี้�ยงลููก
อย่า่ งมีนี ััยสำ�ำ คััญ ซึ่�งการเจริญิ เติบิ โตในช่ว่ งนี้้ม� ีผี ลต่อ่ ระยะเวลา สามารถช่่วยลดอััตราการตายก่่อนหย่่านม เพิ่�มน้ำำ��หนัักลููกสุุกร
การเลี้�ยงและน้ำ��ำ หนัักสุุกรขุุนที่�ระยะสุุดท้้ายก่่อนการส่่งโรง และเสริิมภูมู ิิคุ้�มกัันของสุกุ ร (Crenshaw et al., 2007; 2020)
ชำำ�แหละ (Tokach, 1992)
ก า ร ศึึ ก ษ า ปัั ญ ห า ที่ � เ กี่ � ย ว ข้้ อ ง กัั บ เ ชื้ � อ โ ร ค แ ล ะ ภ า ว ะ
สเปรย์์ดรายพลาสมาเพิ่่�มอััตราการเจริิญเติิบโตเฉลี่ �ยต่่อ ความเครีียดจากสิ่�งแวดล้อ้ มในสุุกรหย่า่ นมหลายฉบัับ แสดงให้้
วัันของสุุกรหย่า่ นม เห็น็ ว่า่ สุกุ รหย่า่ นมที่�เลี้�ยงด้ว้ ยอาหารที่�ผสมสเปรย์ด์ รายพลาสมา
สามารถรัักษาความสมบููรณ์ข์ องผนัังเยื่�อเมืือกในระบบทางเดิิน
สเปรย์์ดรายพลาสมา(Porcine Spray Dried Plasma) อาหารได้้เป็็นอย่่างดีี ลดการอัักเสบของทางเดิินอาหาร และ
ผลิิตภััณฑ์์ที่ �ได้้จากเลืือดเป็็นวััตถุุดิิบผสมอาหารสััตว์์ที่ �ใช้้อย่่าง ทำ�ำ ให้้การตอบสนองทางภููมิิคุ้�มกัันของเยื่�อเมืือกผนัังลำำ�ไส้้มีี
แพร่่หลายทั่�วโลกมานานกว่่า 30 ปีี และถููกจััดอยู่�ในอัันดัับที่� 6 ประสิทิ ธิภิ าพมากขึ้�น ช่ว่ ยให้ส้ ุกุ รหย่า่ นมฟื้น�้ ตัวั ได้เ้ ร็ว็ ขึ้�นจากเชื้�อ
โดย ASAS (American Society of Animal Science) จาก โรคหรืือผลกระทบจากภาวะเครีียดในสุุกรหย่่านม (Perez-
วัตั ถุุดิิบที่่�ค้้นพบ 10 อันั ดัับแรกในรอบ 100 ปีที ี่่�ผ่่านมาในด้้าน Bosque et al., 2016) สเปรย์ด์ รายพลาสมาประกอบด้ว้ ยโปรตีนี
โภชนาการสุุกร การศึึกษาด้้านความปลอดภัยั ทางชีีวภาพล่า่ สุุด ที่�เป็น็ ประโยชน์์ เช่่น อิมิ มููโนโกลบูลู ิิน อััลบููมิิน ทรานเฟอร์์รินิ
โดยผู้�เชี่�ยวชาญด้้านสุขุ ภาพสััตว์ห์ ลายฉบัับได้้ข้้อสรุปุ ว่่า สเปรย์์ เปปไทด์ท์ี่�ออกฤทธิ์�ทางชีวี ภาพ และส่ว่ นประกอบอื่�นๆ ที่�เป็น็ สาร
ด ร า ย พ ล า ส ม า จ า ก สุุ ก ร นั้ � น เ ป็็ น ส่่ ว น ผ ส ม ข อ ง อ า ห า ร สัั ต ว์์ ที่ � อาหารที่ �ให้้ประโยชน์์ในพลาสมาซึ่่�งส่่งผลดีีต่่อประสิิทธิิภาพการ
ปลอดภััย ไม่่นำำ�เชื้�อโรครวมถึึงโรคอหิิวาต์์แอฟริิกาในสุุกรไปสู่� เจริิญเติิบโตและสุุขภาพของสุกุ รหลังั หย่า่ นม
สุกุ รที่�บริโิ ภค ผลิติ ภัณั ฑ์ท์ี่�ได้จ้ ากเลือื ดแปรรูปู มีคี วามเสี่�ยงต่ำ�ำ �มาก
เมื่ �อเปรีียบเทีียบกัับธััญพืืชและโปรตีีนจากพืืชที่ �ใช้้เป็็นวััตถุุดิิบ การวิเิ คราะห์อ์ ภิิมาน (meta-analysis) จากการทดลองที่�
อาหารสุุกร (FEDNA, 2021) ตีพี ิมิ พ์์ (Torrarllardona, 2010) โดยทำำ�การเปรีียบเทีียบอาหาร
สุกุ รที่่�มีแี ละไม่ม่ ีสี เปรย์ด์ รายพลาสมากับั อาหารสุกุ รที่่�มีแี ละไม่ม่ ีี
สเปรย์ด์ รายพลาสมามีโี ปรตีีนเป็็นองค์์ประกอบ 72-78% ยาปฏิชิ ีวี นะในการกระตุ้�นการเจริญิ เติบิ โต (antibiotics growth
และกรดอะมิิโนที่่�ย่่อยและดููดซึึมได้้สููง ถููกนำำ�มาใช้้เป็็นส่่วน promoters, AGP) แสดงให้เ้ ห็น็ ว่า่ สุกุ รหย่า่ นมที่�เลี้�ยงด้ว้ ยอาหาร
ประกอบในอาหารสำำ�หรัับสุุกรหย่่านม ที่�สามารถช่่วยให้้สุุกร ที่่�มีีสเปรย์์ดรายพลาสมา และ AGP มีีอััตราการเจริิญเติิบโต
(ADG) ที่่�ดีีขึ้�น +36 กรััม/วััน, อัตั ราการกิินได้้ (ADFI) เพิ่�มขึ้�น
+43 กรัมั /วันั และ ประสิิทธิิภาพการใช้้อาหาร (FCR) ลดลง
-0.02 ในอาหารปลอด AGP ที่่�มีีสเปรย์ด์ รายพลาสมามีีอััตรา
การเจริิญเติบิ โต (ADG) ที่่�ดีขีึ้�น +41 กรัมั /วันั , อััตราการกิินได้้
(ADFI) เพิ่�มขึ้�น +32 กรััม/วันั และ ประสิิทธิภิ าพการใช้อ้ าหาร
(FCR) ลดลง -0.34 เช่น่ กันั (ตารางที่� 1) จากผลการศึึกษานี้�
แสดงว่่า สเปรย์์ดรายพลาสมาเป็็นทางเลืือกที่่�ดีีสำ�ำ หรัับการ
ทดแทนหรือื ลดการใช้ย้ าปฏิชิ ีวี นะในการกระตุ้�นการเจริญิ เติบิ โต
และเมื่�อมีขี ้อ้ ห้า้ มใช้ย้ าปฏิชิ ีวี นะในการกระตุ้�นการเจริญิ เติบิ โตใน
อาหารสัตั ว์ต์ ามระเบียี บข้อ้ บังั คับั หรือื สำำ�หรับั ผู้�บริโิ ภคที่่�ต้อ้ งการ
ตัวั เลืือกการผลิติ เนื้�อหมูทูี่�ปราศจากการใช้ย้ าปฏิิชีวี นะ

การใช้้สเปรย์ด์ รายพลาสมาในอาหารสุกุ รอนุบุ าล
ข้อ้ แนะนำำ�การใช้ส้ เปรย์ด์ รายพลาสมาเป็น็ ส่ว่ นประกอบใน
อาหารสุกุ รเลียี รางและสุุกรอนุบุ าลที่�ปริมิ าณ 4% - 8% ใน
สููตรอาหาร ช่่วง 2 สัปั ดาห์แ์ รกหลังั การหย่า่ นม ผลการตอบ
สนองของสุุกรต่่อสเปรย์์ดรายพลาสมาในด้้านประสิิทธิิภาพการ
เจริิญเติบิ โต (ADG) และการกิินอาหารได้้ของสุกุ ร (ADFI) จะ

30

ตารางที่� 1 ประสิิทธิิภาพการผลิิตของสุกุ รในช่ว่ ง 14 วัันหลังั หย่า่ นมที่�ได้้รัับ ที่่�มีีสเปรย์์ดรายพลาสมามีีประสิิทธิิภาพ
อาหารที่ม่� ีสี เปรย์ด์ รายพลาสมาเปรีียบเทีียบกับั แหล่ง่ โปรตีนี ทางเลือื ก โดยอาหาร การเจริิญเติิบโตและสุุขภาพที่่�ดีีกว่่า ใน
นั้้น� มีหี รือื ไม่ม่ ีียาปฏิชิ ีีวนะเพื่่อ� กระตุ้น�้ การเจริญิ เติบิ โต (AGP) กลุ่�มสุกุ รหย่า่ นมมีผี ลบวกต่อ่ โรค PRRSV
เพิ่ �มขึ้ �นเป็็นความสััมพัันธ์์เชิิงเส้้นเชิิงบวกกัับระดัับของสเปรย์์ดรายพลาสมาที่ �ใช้้ใน และให้้อาหารผสมสเปรย์์ดรายพลาสมา
อาหาร (ตั้�งแต่่ 2% - 10%) จากการศึึกษาและวิเิ คราะห์ข์ ้้อมูลู 2 ครั้�งของ (Torral- เป็น็ เวลา 21 วันั หลังั หย่่านม เพิ่�มมาก
lardona, 2010; Balan, 2020) การใช้้สเปรย์์ดรายพลาสมาผสมในอาหารช่่วง 2 ขึ้�นกว่่ากลุ่�มควบคุมุ 0.8 กิิโลกรัมั ที่�อายุุ
สััปดาห์์แรกหลัังหย่่านมทำ�ำ ให้้อััตราการเจริิญเติิบโตและอััตราการกิินอาหารเพิ่�มขึ้�นโดย 69 วันั และมีอี ัตั ราการตายโดยรวมลดลง
ไม่่คำำ�นึึงถึึงอายุุของสุุกรหย่่านม (ตั้�งแต่่ 14 - 32 วันั ) 40% (Crenshaw et al., 2017)

จากการวิจิ ัยั ระบุวุ ่า่ ใช้ป้ ริมิ าณสเปรย์ด์ รายพลาสมาที่�ระดับั 5% ผสมในอาหารเริ่�ม การให้้สเปรย์์ดรายพลาสมาใน
ต้น้ ช่ว่ ง 2 สััปดาห์์แรกหลังั หย่า่ นมจะทำ�ำ ให้ม้ ีีข้อ้ ได้้เปรีียบในการเพิ่�มน้ำ�ำ �หนักั โดยรวมที่่�ดีี ระดัับ 1% - 2.5% ในอาหารสุุกร
ที่่�สุุดที่�สามารถคงอยู่�ได้้จนถึึงสิ้�นสุุดระยะการเลี้�ยงในอนุบุ าล อนุุบาลช่่วงท้้าย มีีความคุ้้�มค่่าในเชิิง
เศรษฐกิิจ โดยเฉพาะอย่่างยิ่�งภายใต้้
การให้อ้ าหารสุกุ รที่�ปราศจากยาปฏิชิ ีวี นะเพื่�อกระตุ้�นการเจริญิ เติบิ โต (AGP free) สภาวะการผลิติ ที่่�มีคี วามเครียี ด และโรค
ในช่ว่ ง 14 วันั แรกหลังั การหย่า่ นม โดยผสมสเปรย์์ดรายพลาสมา 6% ในสููตรอาหาร สููง
จะส่ง่ ผลดีใี นระยะยาวต่อ่ สุกุ รตั้�งแต่ห่ ย่า่ นมจนถึึงระยะขุนุ ออกสู่�ตาย โดยเพิ่�มอัตั รารอด
ให้้การเลี้�ยง (+6%) และน้ำำ��หนัักซากที่่�ดีีกว่า่ บทสรุุป
การลดภาวะเครีียดในสุุกรช่่วง
ส่่งผลให้้มีีกำ�ำ ไรเพิ่�มขึ้�น 13 ดอลลาร์์หรืือ 435 บาทต่่อสุุกรที่�ขายออกสู่�ตลาด หย่่านมมีีประโยชน์์ระยะยาวในการเพิ่ �ม
(Pujols et al., 2016) ภายใต้ภ้ าวะความเครีียดจากอากาศร้อ้ น สุกุ รอนุุบาลที่�เลี้�ยง ประสิิทธิิภาพการผลิิตในเล้้าสุุกรอนุุบาล
ด้้วยอาหารที่�ผสมสเปรย์ด์ รายพลาสมา 5% ระยะเวลา 35 วันั หลัังหย่า่ นม โตได้ด้ ีกี ว่า่ และสุกุ รรุ่�น-สุกุ รขุนุ การใช้้สเปรย์์ดราย
สุุกรควบคุุมที่�เลี้�ยงด้ว้ ยโปรตีีนจากนม (Cerquiera et al., 2019) ดัังที่�ได้้กล่า่ วไว้ส้ ุุกร พ ล า ส ม า ผ ส ม ใ น อ า ห า ร สุุ ก ร นั้ � น เ ป็็ น
ในช่่วงหย่่านมภายใต้ภ้ าวะความเครีียดจากเชื้�อที่่�ก่อ่ โรค สุุกรอนุุบาลที่�เลี้�ยงด้้วยอาหาร แนวทางช่่วยในภาวะเครีียดในสุุกรอััน
เกิิดจากการหย่่านม ภาวะสุุกรป่่วยด้้วย
ตารางที่�่ 2 ผลการใช้้อาหารที่ม่� ีสี เปรย์์ดรายพลาสมาเปรีียบเทีียบกับั คุุมควบคุุม โรคต่่างๆ โดยสเปรย์ด์ รายพลาสมาช่่วย
เพิ่ �มประสิิทธิิภาพการเจริิญเติิบโตในเล้้า
อนุบุ าลต่่อเนื่�อง และเป็น็ ทางออกในการ
ใช้อ้ าหารสุกุ รที่่�มีหี รือื ไม่ม่ ียี าปฏิชิ ีวี นะเพื่�อ
ก ร ะ ตุ้ � น ก า ร เ จ ริิ ญ เ ติิ บโ ต ที่ �คุ้ � ม ค่่ า ท า ง
เศรษฐกิิจ
ก า ร ใ ช้้ ส เ ป ร ย์์ ด ร า ย พ ล า ส ม า
ปริิมาณ 4-6% ในอาหารเลีียรางและ
อนุบุ าลเป็็นเวลาอย่่างน้้อย 14 วัันหลััง
จากหย่่านม ช่่วยปรัับปรุุงและรัักษา
ประสิิทธิิภาพการผลิิตในระยะยาว ส่่ง
เสริมิ สุขุ ภาพสุกุ ร และผลประโยชน์ข์ อง
ฟาร์์ม การผสมสเปรย์์ดรายพลาสมาที่�
ระดัับ 1 - 2.5% ในอาหารสุุกรอนุบุ าล
ช่ว่ งท้า้ ยให้ผ้ ลคุ้้�มค่า่ ทางเศรษฐกิจิ ได้โ้ ดย
เ ฉ พ า ะ อ ย่่ า ง ยิ่ � ง ใ น ฟ า ร์์ มที่่�มีี ส ภ า พ
แวดล้้อมและ/หรืือภาวะความเครีียด
จากโรคที่่�สููงขึ้ น� .
References available on request.

รูปู ที่่� 1 ระดัับของสเปรย์ด์ รายพลาสมาในอาหารสุุกรต่อ่ สุุขภาพของทางเดิินอาหาร

31

จะผ่า่ นวิิกฤตินิ ี้้�ไปได้้อย่่างไร
เมื่่อ� ASF รายล้้อมเราอยู่�

APC และ ยููนิิฟายฟีีด จััดสััมมนาออนไลน์์ อััพเดท น.สพ.วััชรวรััชญ์์ จัันทร์์จริิยากุุล น.สพ.ณรงค์์เดชา บริิบููรณ์์
สถานการณ์ก์ ารระบาดของโรคอหิวิ าต์แ์ อฟริกิ าในสุกุ ร (ASF) สรุุปและเรีียบเรีียงบทความ
และเรียี นรู้จ้� ากจีนี และเวียี ดนาม ฟาร์ม์ อยู่�รอดและฟื้น�้ ตััวอย่า่ ง
ไรหลัังการระบาดของโรค โดยได้้รัับเกีียรติิจากวิิทยากรผู้� ไว้้เผื่�อปฏิิบััติิการพิิเศษ ประชุุมวางแผนงานและกำำ�ลัังคน
เชี่�ยวชาญด้า้ นวิิชาการในสุุกร ได้แ้ ก่่ เหมืือนการซ้้อมใหญ่่ กวดขัันเรื่�องไบโอซีีเคีียวริิตี้้�ต้้องทำ�ำ ต่่อ
เนื่�องอย่่างเข้ม้ งวดจนกว่่าการระบาด ASF ในประเทศนั้้น� ยุุติิ
ผศ.น.สพ.คััมภีีร์์ กอธีีระกุุล ที่�ปรึึกษาอิิสระฟาร์์มสุุกร ลง หากพบสััญญาณการระบาดใกล้้เข้า้ มาต้้องยกระดัับไบโอ
ประเทศไทยและภููมิิภาคเอเชีีย, ดร.ยานบิิน เชน ผู้้�อำ�ำ นวยการ ซีเี คีียวริิตี้้ข� ึ้ น� เป็น็ 3 เท่า่
ฝ่า่ ยบริกิ ารวิิชาการระดัับโลก APC, และ ดร.โจ เครนชอว์์
รองประธานฝ่่ายบริิการวิชิ าการ APC มาบรรยายความรู้�เกี่�ยว กรณีีหมิ่่�นเหม่่จะเกิิดโรคหรืือพบการระบาดในพื้�้นที่ �ใกล้้
กัับ ASF และอััพเดทสถานการณ์์ในจีีนและเวีียดนาม ดำ�ำ เนิิน เคีียงต้้องแยกคน แยกยููนิติ ยุตุ ิงิ านที่�รวมตััวช่่วยกััน(ลงแขก)
รายการโดย น.สพ.วััชรวรััชญ์์ จัันทร์จ์ ริยิ ากุลุ ผู้้�จัดั การฝ่า่ ยขาย ปรัับด้า้ นหน้า้ ทุกุ ยููนิติ , ควบคุมุ พาหะนำ�ำ โรค ในส่ว่ นเล้า้ อุ้้�มท้อ้ ง
และวิิชาการ ประจำ�ำ ภาคพื้�นเอเชีียตะวันั ออกเฉียี งใต้้ APC และเล้้าขุนุ ต้้องปรัับเปลี่�ยนด่่วน ได้้แก่่ คนงานให้้พัักในฟาร์ม์

ผศ.น.สพ.คััมภีีร์์ บรรยายหััวข้้อ “จะผ่่านวิิกฤติินี้้�ไปได้้ ผศ.น.สพ.คััมภีีร์์ กอธีรี ะกุลุ
อย่่างไร เมื่�อ ASF รายล้้อมเราอยู่�” โดยมีีสาระสำำ�คััญ 4
ประเด็็น คืือ แนวทางการสกัดั โรค แก้้ไขรููรั่�ว ปรัับเปลี่�ยนเพิ่�ม
เติมิ ก่อ่ นโรคเข้า้ ฟาร์์ม, การจัับสััญญาณการป่ว่ ยตาย การตาย
การวิินิิจฉััย การจััดการ, การแก้้ไขปััญหาที่่�ต้อ้ งเผชิิญกัับอะไร
บ้้าง หลัักการตััดสิินใจ, และพยากรณ์์ไทยเทีียบเคีียงจีีนและ
เวียี ดนาม สมมติใิ นวัันที่�อยู่่�จุดุ เดียี วกััน

ประเด็็นแรก
แนวทางการสกััดโรค แก้้ไขรููรั่�ว ปรัับเปลี่�ยนเพิ่�มเติมิ ก่อ่ น
โรคระบาดเข้้าฟาร์ม์ สรุุปได้ด้ ังั นี้� เชื้�อที่�ระบาดในทุุกประเทศ
จะมีรี ูปู แบบระบาดวิทิ ยาที่�เกิดิ ขึ้�นทำำ�นองเดียี วกันั คือื เชื้�อจะปน
เปื้อ�้ นในรููปของเนื้�อสุุกร จากนั้�นกระจายไปสู่่�สุกุ รของชาวบ้้าน
ซึ่ง่� เป็น็ ฟาร์ม์ รายย่อ่ ยที่�ขาดระบบการป้อ้ งกันั ที่่�ดีี ก่อ่ นจะระบาด
สู่�ฟาร์์มขนาดใหญ่่ การระบาดของเชื้�อในรายย่่อยมีีสาเหตุุเมื่�อ
สุุกรตายจำ�ำ นวนมาก ชาวบ้า้ นเชืือดแล้ว้ เร่ข่ าย ทำำ�ให้เ้ ชื้�อแพร่่
กระจายผ่า่ นทางบุคุ คล, ยานพาหนะ, และอาหาร เชื้�อปนเปื้อ�้ น
ตามโรงเชือื ด, รถขนส่ง่ ชิ้�นส่ว่ น, รถจับั สุกุ ร, สู่�ฟาร์ม์ ขนาดกลาง
และขนาดใหญ่่ รวมถึึงฟาร์ม์ บริษิ ัทั จากนั้�นระบาดเข้า้ โรงเชือื ด
ขนาดใหญ่่ กลายเป็็นที่�กระจายเชื้�ออย่า่ งรุนุ แรง ส่่วนพื้�นที่�
หรือื จุดุ เสี่�ยงของฟาร์ม์ จะอยู่�ในส่ว่ นของการขายสุกุ ร ทั้�งสุกุ รขุนุ
แม่ค่ ัดั ทิ้�ง สุกุ รคละวัยั สุกุ รตาย และลูกู สุกุ ร ดังั นั้�นการป้อ้ งกันั
ที่�ควรทำำ�คืือ แยกการขายลููกสุกุ รจากสุกุ รประเภทอื่�น ต่่อมาส
ร้้างเล้้าขายใหม่่นอกฟาร์์มของตนเอง และรถบรรทุุกสุุกรทุุก
ประเภทต้อ้ งใช้้รถของฟาร์์มตัวั เองเพื่�อป้้องกัันเชื้�อ
ต่อ่ มาควรลดขนาดฝููงลงล่่วงหน้้า 15% สำ�ำ รองเล้้าว่่าง

32

หรืือที่่�พัักมีรี ั้ว�้ ล้อ้ ม, รถใช้ภ้ ายในฟาร์ม์ ควรแยกใช้ต้ ามเนื้อ�้ งาน อะไรมาเบี่�ยงเบนไหม และจากจุดุ เริ่�มต้น้ เชื้�อเข้า้ การสัมั ผัสั แพร่่
ในระบบสััปดาห์์, ฟาร์์มใหญ่่ควรมีีชุดุ ตรวจ RT-PCR ของ ไปที่�ไหนบ้้าง การตายและการป่ว่ ยที่�แสดงออก เชื้�อหมุุนรอบที่�
ตนเอง หนึ่ง่� หรือื รอบที่�สองแล้้วประมวลดูู

ประเด็น็ ที่�สอง จากนั้น้� ประชุมุ เลืือกตััดสินิ ใจจะทำ�ำ ข้้อใด ?
จับั สััญญาณการป่่วยการตาย การวิินิิจฉััยเร็ว็ การจัดั การ ใน 5 ข้้อต่อ่ ไปนี้้� !
เร็็ว สัังเกตสุกุ รที่�ตาย โฟกัสั การตายของตััวที่�ไม่น่ ่า่ ตาย การ 1) Total stamp out เหมาะสำ�ำ หรัับฟาร์์มเล็็ก ทุกุ กลุ่�ม
ตายผิดิ ปกติิ 2-4 ตัวั แรก ตรวจเลืือดของสุุกรป่่วยที่่�มีีอาการ สุกุ รใกล้ช้ ิิดกัันมาก
ไข้ส้ ูงู ไม่่กินิ อาหาร ตััวแดงหููแดง ด้ว้ ยวิธิ ีี RT-PCR หากพบ 2) Modified stamp out เหมาะกัับฟาร์์มใหญ่่
ผลบวก ให้้นับั วัันเก็บ็ ตัวั อย่า่ งเลืือดเป็น็ วันั ที่�หนึ่�่ง รู้�เร็ว็ จัดั การ 3) Partial depop. ใช้้กับั ฟาร์ม์ ที่�แยกส่ว่ นยููนิิตและคน
ไว ช่่วยจำำ�กััดวงเสีียหาย ฟาร์์มควรแยกยููนิิต แยกคนเป็็น 4) BA YA (ทฤษฎีถี อนฟััน) ต้อ้ งเป็น็ ฟาร์์มที่่�มีศี ักั ยภาพ
เอกเทศจากกััน เมื่�อเกิดิ โรคระบาดจะเสีียหายน้อ้ ยกว่า่ เพราะ ทำำ� RT-PCR จำ�ำ นวนมาก มีีไบโอซีีเคีียวริติี้�เข้ม้ งวด และ
โรคเกิิดยููนิิตเดีียว ที่�เหลืือแก้้ไขทััน ส่่วนหมููขุุนควรเลี้�ยงแบบ 5) Stay with disease ในดงสุุกร
เข้้าหมด ออกหมด (All in All out) แนวทางหนึ่ง�่ ในการป้อ้ งกัันและรัักษาโรค ASF ที่่�ยัังพอมีี
สำ�ำ หรัับปััจจััยอื่�น ผู้�้เลี้�ยงควรใช้้กรงตัับแยกรางอาหาร หวัังคืือ การใช้้สมุุนไพรและเคมีีสัังเคราะห์์ต่่างๆ สมุุนไพรหูู
ส้ว้ มน้ำำ�� ท้า้ ยคอกควรกั้น�้ แยกรายคอก มีที ่อ่ น้ำ��ำ ล้น้ -ท่อ่ น้ำ��ำ ทิ้้ง� ฝึกึ หนาน, โปรไบโอติิคเดี่�ยว, สารต่่อต้้านอนุุมููลอิิสระ, ยาลด
แยกคน แยกหลััง แยกเครื่�องมืือ แต่ล่ ะหลัังอิสิ ระจากกััน ร่ว่ ม ปริิมาณไวรัสั , ยาลดไข้้ แก้้ปวด และพลาสมาโปรตีีน
กัับไบโอซีีเคีียวริิตี้้�และตื่�นตััวดีี จะลดการสููญเสีียลงได้้อย่่าง ประเด็็นที่่�สี่่� พยากรณ์์ไทยเทีียบเคีียงจีีนและเวีียดนาม
มาก เมื่�อเกิดิ โรคระบาดชนิดิ ใดๆ ต้อ้ งยุตุ ิกิ ารเคลื่�อนย้า้ ยอย่า่ ง สมมติิในวัันที่�อยู่่�จุดุ เดียี วกันั สิ่�งที่�เปลี่�ยนแปลงหลังั การระบาด
น้้อย 3 สััปดาห์์ คือื จำ�ำ นวนสุกุ รและราคาที่�ขึ้�นลงอย่า่ งรวดเร็ว็ ในเวียี ดนามปรับั
ประเด็็นที่่�สาม โรงเรือื นเป็น็ อีแี วป ฟาร์ม์ คอนแทรคทำำ�จุดุ อาบน้ำำ��เปลี่�ยนเสื้�อผ้า้
แนวทางแก้ไ้ ขปัญั หาที่่�ต้้องเผชิิญ หลัักการตัดั สินิ ใจ ก่่อน หน้้าฟาร์์มกัันทุุกฟาร์์ม ใช้้เมทััลชีีททำ�ำ รั้้�วล้้อมรอบโซนเลี้�ยงหมูู
เกิดิ การระบาด สิ่�งที่่�ต้อ้ งทำ�ำ คืือ ลดขนาดฝูงู เพื่�อเพิ่�มพื้�นที่�ของ แยกบ้า้ นพักั โรงเก็บ็ อาหารและโรงรถ ฟาร์ม์ ใหญ่ใ่ ช้ไ้ ซโลกับั รถ
แม่พ่ ันั ธุ์�ให้ไ้ ด้้ 15% มีเี ล้า้ สำ�ำ รองสำ�ำ หรับั รับั รองรับั ย้า้ ยเข้า้ คลอด เบ้า้ ท์์ ยกเลิิกการแบกถุงุ อาหาร และติดิ ตั้�งท่่อนำำ�ส่ง่ อาหารจาก
ฉุกุ เฉินิ รวมถึึงเล้า้ สำ�ำ รองอุ้�มท้อ้ งที่่�มีกี รงตับั รางอาหารแยกราย ไซโลลงถัังกล ฟาร์์มแม่่พัันธุ์�ใช้้อุุปกรณ์์ให้้อาหารอััตโนมััติิและ
ตัวั หนึ่ง�่ หลััง และต้อ้ งมีีระยะเวลาเพื่�อใช้้สำำ�รองประมาณ 2-3 เชื่�อมต่่อกัับถังั ไซโล กับั อาหารสองเบอร์์
สััปดาห์์ นอกจากนี้้�ยังั ต้้องสำำ�รองเล้า้ รุ่�นพัันธุ์� เพื่�อไว้้รองรัับแม่่ เกษตรกรผู้�เลี้�ยงรายย่่อย จะซื้�อลููกสุุกรกัับสุุกรสาวจาก
หย่่านมหรือื สุกุ รสาวที่�ปลอดเชื้�อเข้า้ ทั้�งหมด บริษิ ัทั ใหญ่ห่ รือื กับั ฟาร์ม์ ขนาดเล็ก็ จะทำำ�ตามดีลี เลอร์ท์ ้อ้ งถิ่�น ที่�
ควรเตรีียมพื้้�นที่่�สำ�ำ รองล่่วงหน้้า มีีรอยต่่อโซนพบโรค เดิิมทีีคอยจััดหาลููกสุุกรให้้ ในฟาร์์มที่่�ยัังเลี้�ยงต่่อไปได้้จะมีีการ
ใหม่ๆ่ กัับโซนปลอดโรค (โซน ยููนิติ หรืือลงละเอีียดเป็น็ หลััง เพิ่�มเงิินเดือื น เพิ่�มแรงจููงใจแก่พ่ นักั งานฟาร์ม์ เช่่น โบนัสั ผล
เป็น็ โรงเรืือน ประกอบกัับระยะห่่างโรงเรืือน ผัังฟาร์ม์ การ ตอบแทน วัดั ผล โฟกััสกัับสุกุ ร กระตุ้�นการทำำ�งาน มีีการเฝ้้า
แยกคน แยกยููนิิต) ระวัังโรค โดยเพิ่�มการตรวจ swap พื้�นรองตำำ�แหน่ง่ คนขับั และ
คาดการณ์์ว่่าการระบาดของโรคใน 3-4 เดืือนข้้างหน้้า ผู้�โดยสาร สว็็อปตััวรถ พื้�นรถบ่อ่ ยๆ
ควรผสมสุุกรสััปดาห์์เว้้นสััปดาห์์ หรืือใช้้การเหนี่�ยวนำำ�เป็็นสััด บทสรุปุ อาจใช้้เวลา 3-5 ปีใี นการฟื้น�้ ตััว อาจต้อ้ งต่อ่ สู้�้
บางส่่วนของสุุกรสาว-แม่่หย่่า เพื่�อถ่่างการจััดชุุดผสมให้้เป็็น และกอบกู้้�กันอีกี 2-3 รอบ ทุุกคนที่�เกี่�ยวข้้องทั้ง�้ ผู้�เ้ ลี้ย� ง, เจ้้า
Batch14+-จะช่ว่ ยแยกระยะห่า่ งของโซนติดิ เชื้�อและปลอดเชื้�อ
อย่่างไรก็็ดีีต้้องให้้ความรู้�ความเข้้าใจโรคแก่่พนัักงาน สามารถ
ปฏิบิ ัตั ิไิ ด้จ้ ริงิ ๆ ระบบไบโอซีเี คียี วริติี้�ของฟาร์ม์ เพียี งพอ หากเกิดิ
การติิดเชื้�อ กรณีีต้้องการให้้จบไว เลืือกทำำ� Total depop
ประเมิินผลกระทบ ภาระหนี้้�สินิ เงิินหมุุน การเว้้นวรรคการ
เลี้�ยง การกลับั มาสู่่�ธุรุ กิิจฟาร์ม์ อีกี ครั้�ง ศัักยภาพใน 6 เดืือน 1
ปีี หรืือ 2 ปีีข้้างหน้้า เป็็นอย่า่ งไร
สรุปุ ทางเลือื กว่า่ จะตัดั สินิ ใจอย่า่ งไร เมื่�อเริ่�มเจอปัญั หาคือื
พบตััวตาย ตััวป่่วย (มีกี ารตายที่่�ผิดิ ปกติิ มีกี ารป่ว่ ยที่�ไข้้สูงู มาก
และอาการไม่ป่ กติ)ิ ให้ว้ ันั ตรวจเลือื ดพบผลบวกนัับเป็็นวัันแรก
หาจุดุ เริ่�มวันั ที่�เชื้�อน่า่ จะเข้า้ ฟาร์ม์ เป็น็ วันั แรก โดยการสอบสวน
โรคจากคนในฟาร์ม์ วิเิ คราะห์ร์ ะยะฟัักตัวั ของโรค เฉีียบพลันั
สั้�นหรืือเร็ว็ หรือื เป็็นระยะฟักั ตัวั ดัังปกติิของมััน 7-14 วันั มีี

33

หน้า้ ที่�, กรมปศุสุ ััตว์์, โบรคเกอร์์ ต้อ้ งรัับรู้แ�้ ละรัับฟัังข้้อมููลกััน หลัังจากนั้�นได้้มีีการทำ�ำ ซ้ำำ�� โดยการนำ�ำ เอาสุุกรในแต่่ละ
ให้้มาก รวมถึงึ เรื่�องของกฎกติิการะเบียี บ การลงทุุน ธนาคาร กลุ่�มๆละ 3 ตััว ไปทำ�ำ การฉีีดเชื้�อไวรััส ASF อีกี ครั้�ง โดยครั้�งนี้�
และภาครััฐต้อ้ งมีคี วามยึดึ หยุ่่�นเพื่�อให้ท้ ุกุ อย่า่ งเดินิ หน้า้ ต่อ่ ไปได้้ จะทำ�ำ การทดลองโดยให้ส้ ุกุ รที่่�ติดิ เชื้�อเหล่า่ นี้�อยู่�ในคอกทดลองจน
เพราะวิกิ ฤตการณ์ส์ ุกุ รทั่่�วโลกครั้ง้� นี้้เ� ป็น็ เรื่�องที่�รอการสร้า้ งเพื่�อ สิ้�นสุดุ การทดลอง พบว่า่ สุกุ รในกลุ่�มที่�ได้ร้ ับั พลาสมาโปรตีนี แบบ
ขึ้้�นรููปใหม่่ สเปรย์ด์ รายนั้�น สุกุ รที่�ได้ร้ ับั การฉีดี เชื้�อ ตายเพียี ง 1 ตัวั ในระยะ
เวลา 6 วันั หลัังการติดิ เชื้�อ อีีก 2 ตััวยังั คงมีีชีีวิิตแต่ม่ ีไี ข้้สูงู ใน
ลำำ�ดัับถััดมา ดร.ยานบิิน เชน บรรยายหััวข้้อ “การใช้้ ขณะที่่�สุกุ รตัวั อื่�นในกลุ่�มนี้�ไม่พ่ บการตาย พบเพียี งมีไี ข้ส้ ูงู หลังั การ
พลาสมาโปรตีีนในอาหารสุุกรช่่วยเสริิมภููมิิคุ้้�มกัันและลดอััตรา สััมผััสกลุ่�มสุุกรติิดเชื้�อเป็็นระยะเวลา 11 วันั
การแพร่่เชื้้�อได้้อย่่างไร” ได้้ให้้ข้้อมููลสำ�ำ คััญคืือ การติิดเชื้�อ
ไวรัสั ASF ในสุกุ รนั้�น ไม่ไ่ ด้เ้ กิดิ จากการติดิ เชื้�อที่�เยื่�อบุุลำ�ำ ไส้้ การ และพบว่า่ มีสี ุุกร 2 ตัวั ที่�ไม่แ่ สดงอาการไข้ส้ ูงู ให้้เห็็นหลังั
ติดิ เชื้�อจะเกิดิ ขึ้�นที่�เซลล์เ์ ป้า้ หมายเท่า่ นั้�น คือื กลุ่�มเซลล์เ์ ม็ด็ เลือื ด การสััมผัสั สุุกรติดิ เชื้�อนาน 12 วััน ซึ่่�งเป็น็ วัันสิ้�นสุุดการทดลอง
ขาว (monocyte) จากการทดลองที่่�ผ่า่ นมาพบว่า่ การพัฒั นาเยื่�อ ส่ว่ นกลุ่�มควบคุมุ สุกุ รที่่�ติดิ เชื้�อนั้�นตายทั้�งหมดหลังั การได้ร้ ับั เชื้�อ
บุุลำ�ำ ไส้้ mucosa health ให้้สมบููรณ์์ช่่วยลดปฏิิกิริ ิยิ าตอบรับั ไว ที่� 4, 6, และ 7 วันั หลังั การได้้รับั เชื้�อ ส่ว่ นสุุกรใรคอกนั้�นเริ่�มมีี
(susceptibility) ในการติิดเชื้�อ ASF ได้้ โดยผสมพลาสมาโปร ไข้้หลังั การสััมผัสั กลุ่�มสุุกรติดิ เชื้�อ ณ วันั ที่� 8 โดยสุกุ รทั้�งหมดใน
ตีีนแบบสเปรย์์ดรายในอาหารสุุกรให้้ผลในการเสริิมสร้้างภููมิิคุ้ �ม กลุ่�มนี้�พบว่า่ มีอี าการไข้้สูงู ทุุกตััว
เยื่�อเมือื กที่่�ลำ�ำ ไส้้ mucosa health โดยสามารถตั้�งสมมติฐิ าน
ได้ว้ ่า่ การผสมพลาสมาโปรตีนี แบบสเปรย์ด์ รายในอาหารสุกุ รช่ว่ ย ผลการตรวจทางห้้องปฏิิบััติิการ โดยการเก็็บเลืือด, การ
ลดปฏิกิ ิริ ิยิ าตอบรับั ไว (susceptibility) และลดอัตั ราการแพร่่ swab เชื้�อจากจมูกู และทางทวารหนััก พบว่่า สุุกรติดิ เชื้�อ (troj-
เชื้�อไวรััส ASF ระหว่่างสุกุ รได้้ jan) ในกลุ่�มที่�ได้้รัับพลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายมีีปริิมาณ
ไวรัสั (virus load) น้้อยกว่่ากลุ่�มควบกลุ่�ม ซึ่ง่� ผลการตรวจใน
นอกจากนี้� พลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายช่ว่ ยทำ�ำ ให้้การ กลุ่�มสุุกรสััมผััสเชื้�อก็็พบเช่่นเดีียวกััน รวมทั้�งการเก็็บตััวอย่่าง
ติดิ เชื้�อ และการเริ่�มมีอี าการทางคลีีนิกิ ช้า้ ลง เพราะช่ว่ ยลดค่่า เนื้�อเยื่�อจากต่่อมน้ำำ��เหลืืองและม้า้ มของสุกุ รทั้�ง 2 กลุ่�มไปตรวจ
จำำ�นวนเชื้�อไวรััส (virus load) ในสุกุ ร ก็พ็ บว่า่ ให้ผ้ ลในทิศิ ทางเดียี วกันั กับั การตรวจปริมิ าณไวรัสั (virus
load) ในตัวั อย่า่ งเลือื ดและ swab ที่�ปริมิ าณไวรัสั (virus load)
โดยการทดลองระยะแรกนั้�นจะทำ�ำ การเลี้�ยงสุุกรโดยการ ในกลุ่�มที่�ได้ร้ ับั พลาสมาโปรตีนี แบบสเปรย์ด์ รายมีปี ริมิ าณไวรัสั ที่�
เปรียี บกลุ่�มสุกุ รที่�ได้ร้ ับั พลาสมาโปรตีนี แบบสเปรย์ด์ ราย กับั กลุ่�ม ต่ำ�ำ �กว่่ากลุ่�มควบคุุม อีีกทั้�งยัังสามารถลดปริิมาณไวรััส (virus
ควบคุมุ ที่�ให้อ้ าหารปกติิ ก่อ่ นนำ�ำ เอาสุกุ รในกลุ่�มทดลองทั้�ง 2 กลุ่�ม load) ในกระแสเลือื ด จมูกู ทวารหนักั และในต่อ่ มน้ำำ��เหลือื งและ
จำำ�นวน 2 ตััว ไปทำ�ำ การฉีดี เชื้�อไวรััส ASF แล้้วนำ�ำ กลับั เข้า้ มา ม้า้ มได้้
อยู่�ในฝูงู ดังั เดิมิ โดยพบว่า่ สุกุ รที่�ได้ร้ ับั การฉีดี เชื้�อนั้�นแสดงอาการ
ไข้ส้ ููง ป่ว่ ย ไม่่กิินอาหาร จึึงต้้องนำำ�เอาสุกุ รที่่�ติดิ เชื้�อกลุ่�มนี้�ออก สรุุปได้้ว่่าการผสมพลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายใน
มาทำำ�ลายตามหลัักสวัสั ดิภิ าพสัตั ว์์ สุกุ รที่่�ยัังคงอยู่�ในเล้้าทดลอง อาหารสุุกรอาจช่่วยลดความเสี่ �ยงในการติิดเชื้�้อโดยการสััมผััส
ไม่พ่ บการติดิ เชื้�อหรือื แสดงอาหารป่ว่ ยทั้�ง 2 กลุ่�ม ในสุุกรได้้ นอกจากนี้้� ดร.ยานบิินได้้อธิิบายกระบวนการผลิิต

ดร.ยานบินิ เชน ดร.โจ เครนซอว์์

34

พลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายที่ �ปฏิิบััติิตามหลัักเกณฑ์์ของ ปริิมาณการกิินได้้ของแม่่สุุกรช่่วงให้้นม ช่่วยเพิ่�มอััตราการเข้้า
องค์ก์ ารโรคระบาดสััตว์ร์ ะหว่่างประเทศ (WHO/OIE) และใช้้ ครอก (farrowing rate) เพิ่�มขนาดครอกของลูกู สุกุ ร และผลิติ
เทคโนโลยีีเฮอร์เ์ ดิิล (hurdle technology) ในการผลิิต ผู้้� ลูกู สุกุ รที่่�มีีคุณุ ภาพสูงู และน้ำ�ำ �หนัักดีใี นช่่วงหย่่านม
เลี้ �ยงสุุกรจึึงมั่ �นใจได้้ว่่าพลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายเป็็น
วััตถุุดิบิ ผสมอาหารสุุกรที่�ปลอดภััยและมีีประสิทิ ธิภิ าพ ผลการวิิจััยพบว่่าการผสมพลาสมาโปรตีีนในช่่วงก่่อน
คลอดจนถึึงหลัังคลอดนั้้�นจะช่่วยเพิ่่�มประสิิทธิิภาพการทำ�ำ งาน
ดร.โจ เครนชอว์์ บรรยายหััวข้้อ “ผลการศึึกษา ของ glutathione peroxidase ในกระแสเลืือดให้ด้ ีขีึ้น� ซึ่�งช่ว่ ย
ประสิิทธิิภาพการใช้พ้ ลาสมาโปรตีีนในอาหารแม่ส่ ุกุ รต่อ่ ขนาด เพิ่่�มการต่่อต้้านอนุุมููลอิิสระและลดความเสีียหายของร่่างกาย
ครอกของลููกสุกุ ร” พลาสมาโปรตีีนแบบสเปรย์์ดรายถููกใช้้ผสม ที่�อาจเกิดิ ขึ้น� จากการออกซิเิ ดชั่�นได้้ ปรัับปรุงุ สถานะออกซิเิ ดชััน
อาหารข้้นเสริิม (Creep feed) และอาหารลููกสุกุ ร (Starter ของแม่ส่ ุกุ รก่อ่ นและหลัังคลอดลููก และส่ง่ ผลดีรี ะยะยาวในการ
feed) เพื่�อช่่วยลดความเครีียดในลูกู สุุกรช่ว่ งหย่่านม ส่่งผลให้้ เพิ่่�มขนาดครอกของลููกสุกุ รในช่่วงท้้องถััดไปของแม่ส่ ุกุ รสาว
ปริมิ าณการกินิ ได้ข้ องลูกู สุกุ รเพิ่�มขึ้�น รวมถึึงเพิ่�มอัตั ราการเจริญิ
เติบิ โต และลดอัตั ราการตาย ซึ่ง่� ส่ง่ ผลดีตี ่อ่ น้ำำ��หนักั สุกุ รในระยะ สนใจข้้อมููลผลิิตภััณฑ์์และการใช้้พลาสมาโปรตีีนชนิิดส
ยาว เปรย์์ดราย ในการเลี้ย� งสุุกรและการผลิติ อาหารสััตว์์ ติิดต่อ่
น.สพ.วััชรวรััชญ์์ จัันทร์จ์ ริยิ ากุลุ ผู้้�จัดการฝ่า่ ยขายและวิชิ าการ
จากการผลการศึึกษาที่่�ผ่า่ นมาพบว่่า แม่่สุุกรอุ้�มท้อ้ งระยะ -ประจำ�ำ ภาคพื้น้� เอเชียี ตะวัันออกเฉียี งใต้,้ APC โทร. 081-804-
ท้้ายและช่่วงก่่อนการคลอดนั้�นมีีความเครีียดสููง มีีการ 4522 อีีเมล: [email protected]
เปลี่�ยนแปลงของระดับั ฮอร์โ์ มนต่า่ งๆในร่า่ งกายรวมถึึงขบวนการ หรืือ
ในการเผาผลาญอาหาร (metabolism) รวมทั้�งช่่วงคลอด แม่่
สุุกรต้้องการพลัังงานสููงขึ้ �นเพื่ �อการคลอดและการสร้้างนมน้ำำ�� บริิษััท ยููนิฟิ าย ฟีีด จำ�ำ กััด ผู้้แ� ทนจำำ�หน่า่ ยในประเทศไทย
เหลือื ง รวมถึึงการซ่่อมแซมระบบสืบื พัันธุ์�หลัังการคลอดสิ้�นสุุด โทร. 02-962-6440-1 ฝ่่ายขายฟาร์์ม: คุุณนีีรนัันท์์ โทร.
ลง แสดงให้เ้ ห็น็ ว่า่ การผสมพลาสมาโปรตีนี พลาสมาโปรตีนี แบบ 066-097-7703 อีเี มล [email protected] ฝ่า่ ยขาย
สเปรย์์ดรายในปริมิ าณ 0.5% ในอาหารแม่ส่ ุุกรช่ว่ งใกล้ค้ ลอด โรงงานอาหารสััตว์์และธุรุ กิิจครบวงจร: คุุณณรงค์เ์ ดชา โทร.
จนถึึงช่ว่ งให้น้ มมีสี ่ว่ นช่ว่ ยลดการตายแรกคลอดของลูกู สุกุ ร เพิ่�ม 066-095-8588 อีีเมล: [email protected].

การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของวคั ซีน ยนู ิสเตรน® พีอารอ์ ารเ์ อส (UNISTRAIN® PRRS)
ท่ีฉีดด้วยวิธีเข้าผิวหนัง (intradermal) และเข้ากล้าม (intramuscular) ในสกุ ร

ดร. อรรถกร มาดาป้อง ผศ. ดร. เดชฤทธ์ิ นิลอบุ ล และคณะ

ภาคจลุ ชีววิทยา คณะสตั วแพทยศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั ประเทศไทย
เรียบเรียงโดย เรืองอุไร กิจโชดก และทีมวิชาการบริการและการตลาดสุกร บริษทั แอนิมอล เฮลท์ (ไทยแลนด์) จาํ กดั

บทนํา ปริมาณเชอื้ PRRSV (US) ในซรี ่ัม • กลุ่มท่ีไม่ฉีดวัคซีนมีปริมาณเช้ือ
 การป้ องกันโรคพีอาร์อาร์เอส (PRRS) จากการฉีดวัคซีนด้วยวิธีเข้ากล้าม ปริมาณเชอื้ PRRSV (US) ในสารคัดหล่ังจมกู PRRSV (US) ในซีรัม่ สูงท่ีสุด ณ
(intramuscular, IM) เป็นวิธีท่ีนิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย แต่ในปัจจุบันการฉีด วนั ท่ี 7 หลงั พน่ เชอ้ื พษิ ทบั
วคั ซนี ดว้ ยวธิ เี ขา้ ผวิ หนัง (intradermal, ID) เรมิ่ ไดร้ บั ความนิยมมากขน้ึ เพราะเป็น (nasal swab)
บริเวณท่ีมีเซลล์เม็ดเลือดขาวท่ีทําหน้าท่ีในการดักจบั แอนติเจนและนําเสนอ • ก ลุ่ ม ท่ีฉี ด วัค ซีน UNISTRAIN®
แอนตเิ จนเขา้ สตู่ ่อมน้ําเหลอื งจาํ นวนมาก อกี ทงั้ การฉีดเขา้ ผวิ หนงั (ID) สามารถลด PRRS ทงั้ IM และ ID มปี รมิ าณ
การเกดิ บาดแผลและลดความเจบ็ ปวดเมอ่ื เทยี บกบั การฉดี เขา้ กลา้ ม (IM) อกี ดว้ ย เช้ือ PRRSV (US) ในซีรัม่ น้อย
กว่ากลุ่มท่ไี ม่ทําวคั ซีน ในวนั ท่ี 7
จุดประสงค์การทดลอง และ 14 หลงั พน่ เชอ้ื พษิ ทบั
 เพ่อื ทดสอบการกระตุน้ ภูมคิ ุม้ กนั และประสทิ ธภิ าพของวคั ซนี UNISTRAN® PRRS
เมอ่ื ฉดี ดว้ ยวธิ เี ขา้ กลา้ ม (IM) หรอื เขา้ ผวิ หนงั (ID) ต่อการตดิ เชอ้ื ไวรสั พอี ารอ์ ารเ์ อส • กลุม่ ทไ่ี มฉ่ ดี วคั ซนี มปี รมิ าณเชอ้ื
PRRSV (US) ในสารคดั หลงั่ จมกู
วสั สดายุอพปุ นั กธยุ์ รโุ รณปแ์ ลแะลสาะยวพธินั ธีกอุ์ าเมรรทกิ าดเหลนืออง(HP-PRRSV) ในสกุ ร สงู ทส่ี ดุ ณ วนั ท่ี 7 หลงั พน่ เชอ้ื พษิ
 แบง่ สกุ รอายุ 3 สปั ดาห์ จาํ นวน 42 ตวั ออกเป็น 7 กลุ่ม กลมุ่ ละ 6 ตวั ทาํ การฉีด ทบั
วคั ซนี เกบ็ ตวั อยา่ งเลอื ด ชงั่ น้ําหนกั พน่ พษิ ทบั ดว้ ยเชอ้ื ไวรสั และทาํ การณุ ยฆาต
ดงั ภาพ • กลมุ่ ทฉ่ี ดี วคั ซนี UNISTRAIN®
ฉีดวคั ซีน PRRS ทงั้ IM และ ID มปี รมิ าณ
เชอ้ื PRRSV (US) ในสารคดั หลงั่
จมกู น้อยกวา่ กลมุ่ ทไ่ี มฉ่ ดี วคั ซนี ใน
วนั ท่ี 7 และ 14 หลงั พน่ เชอ้ื พษิ ทบั

ไซโตไคน์ อินเตอรล์ ิวคิน-10 (IL-10) • กลมุ่ ทฉ่ี ดี วคั ซนี UNISTRAIN®
(ไซโตไคน์ท่ีเก่ียวข้องกบั กระบวนการกดภมู ิค้มุ กนั ) PRRS ดว้ ยวธิ ี ID สามารถกระตุน้
การสรา้ ง IL-10 ไดช้ า้ กวา่ (21 วนั
ผลการทดลอง หลงั ฉดี วคั ซนี ) กลุม่ ทฉ่ี ดี ดว้ ย IM
(7 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี ) อกี ทงั้ ยงั มี
การตรวจแอนติบอดีที่จาํ เพาะต่อ PRRSV (IDEXX) ระดบั ทต่ี ่ํากวา่ และลดลงอยา่ ง
รวดเรว็ เมอ่ื เปรยี บเทยี บกบั กลมุ่ ท่ี
การฉีด UNISTRAIN® PRRS ทงั้ IM และ ID สามารถกระตุน้ การตอบสนองของ ฉดี ดว้ ย IM
แอนตบิ อดไี ดร้ วดเรว็ ภายใน 14 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี (พบครงั้ แรกท่ี 7 วนั หลงั ฉีดวคั ซนี )
กล่มุ ทดลอง Macroscopic scores Microscopic lesion
เมอ่ื ตรวจดว้ ย IDEXX ELISA (การสงั เกตด้วยตาเปล่า) (ผา่ นกล้องจลุ ทรรศน์)
การตรวจนิวทรลั ไลซ่ิงแอนติบอดี
VacIM/PRRS2 7 DPC* 35 DPC 7 DPC* 35 DPC
ที่จาํ เพาะต่อไวรสั วคั ซีน VacID/PRRS2 58.0±2.0c 0±0 1.62±0.11b 0±0

การฉดี UNISTRAIN® PRRS ทงั้ IM และ ID สามารถกระตุน้ นวิ ทรลั ไลซง่ิ 27.3±2.4e 0±0 1.33±0.14c 0±0
แอนตบิ อดที จ่ี าํ เพาะต่อไวรสั วคั ซนี ท่ี 21 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี
NV/PRRS2 71.3±3.2b 2.0±1.0 2.38±0.11a 0±0
จาํ นวนเซลลท์ ่ีสรา้ งไซโตไคน์ IFN- เมอื่ กระต้นุ ด้วยไวรสั วคั ซีน
(เกี่ยวข้องกบั การทาํ งานของภมู ิค้มุ กนั ชนิดพ่งึ เซลลใ์ นการกาํ จดั เชื้อไวรสั ) VacIM/PRRS1+2 62.3±2.4c 2.0±0.3 1.88±0.06b 0±0

กลมุ่ ทฉ่ี ดี วคั ซนี UNISTRAIN® PRRS ดว้ ยวธิ ี ID ตรวจพบปรมิ าณของเซลลท์ ส่ี รา้ ง VacID/PRRS1+2 41.0±7.0d 1.0±0.3 1.51±0.10c 0±0

36 IFN- ไดเ้ รว็ กวา่ (ภายใน 28 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี ) และมรี ะดบั ทส่ี งู กวา่ กลุม่ ทฉ่ี ดี IM NV/PRRS1+2 84.0±3.5a 2.0±1.0 2.37±0.07a 0±0

NV/Unch 0±0 0±0 0±0 0±0

กลมุ่ ทฉ่ี ดี วคั ซนี UNISTRAIN® PRRS ทงั้ IM และ ID มคี ะแนนรอยโรคปอดจากการสงั เกตดว้ ยตาเปลา่ และผา่ น
กลอ้ งจุลทรรศน์ น้อยกวา่ กลมุ่ ทไ่ี มฉ่ ดี วคั ซนี ในวนั ท่ี 7 และ 35 วนั หลงั พน่ เชอ้ื พษิ ทบั โดยกลมุ่ ทฉ่ี ดี ดว้ ยวธิ ี ID มี

สรุปผลการทดลองคะแนนรอยโรคปอดน้อยทส่ี ดุ ในวนั ท่ี 7 หลงั พน่ เชอ้ื พษิ ทบั

 UNISTRAIN® PRRS เมอ่ื ฉีดด้วยวิธีเข้ากล้าม (IM) และเข้าผิวหนัง (ID) สามารถ
กระต้นุ การตอบสนองทางภมู ิค้มุ กนั ของสกุ รได้

 กระตุน้ การตอบสนองของแอนตบิ อดไี ดร้ วดเรว็ ภายใน 14 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี
 กระตุน้ การตอบสนองของนวิ ทรลั ไลซง่ิ แอนตบิ อดไี ดใ้ น 21 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี
 สามารถกระตุน้ เซลลท์ ส่ี รา้ ง IFN-γ ไดเ้ รว็ ภายใน 28 วนั หลงั ฉดี วคั ซนี โดยกลมุ่ ทฉ่ี ดี ID สามารถกระตุน้

ไดเ้ รว็ กวา่ กลมุ่ ทฉ่ี ดี IM และมรี ะดบั ทส่ี งู กวา่

 UNISTRAIN® PRRS เมอื่ ฉีดด้วยวิธีเข้ากล้าม (IM) และเข้าผิวหนัง (ID) ให้ความค้มุ
โรคข้ามสายพนั ธ์ุ (Partial heterologous protection) ต่อเชื้อ PRRSV
 สกุ รทฉ่ี ดี วคั ซนี สามารถลดปรมิ าณเชอ้ื PRRSV ในกระแสเลอื ด ในสารคดั หลงั่ จมกู และสามารถลดรอย

โรคทป่ี อดภายหลงั จากพน่ พษิ ทบั ดว้ ยเชอ้ื PRRSV (ทงั้ EU และ US) เมอ่ื เทยี บกบั กลุม่ ทไ่ี มฉ่ ดี วคั ซนี

 UNISTRAIN® PRRS เม่ือฉีดด้วยวิธีเข้าผิวหนัง (ID) เป็นอีกหน่ึงตวั เลือกท่ีดี

 มกี ารกระตุน้ การสรา้ ง IL-10 ทช่ี า้ กวา่ และมรี ะดบั ทน่ี ้อยกวา่ เมอ่ื เทยี บกบั กลมุ่ ทฉ่ี ดี เขา้ ผวิ หนงั (IM)
 มกี ารกระตุน้ เซลลท์ ส่ี รา้ งไซโตไคน์ IFN- ทเ่ี รว็ กวา่ และมรี ะดบั ทส่ี งู กวา่ เมอ่ื เทยี บกบั กลุม่ ทฉ่ี ดี เขา้

ผวิ หนงั (IM)





Forticoat

ประโยชน์ของ Forticoat ?

ชว่ ยในการควบคมุ เชอ้ื จลุ นิ ทรีย์

ช่วยลดการปนเป้อื นเชื้อ
Escherichia coli
และ Salmonella

ช่วยเพ่มิ ผลผลิต

เพ่มิ ประสทิ ธภิ าพ
ในการเจรญิ เตมิ โต

เพ่มิ นำ้ หนักตวั และ FCR

FORTICOAT®

ลดคา่ pH ของนำ้ เพื่อชว่ ยเพ่ิม
ประสิทธิภาพการยอ่ ยให้ดขี ้นึ

การเพิม่ คา่ ความเปน็ กรดในกระเพาะอาหารจะชว่ ยเพิม่ ประสิทธิภาพในการย่อยได้

เพ่ิมการปลดปล่อยของ ชว่ ยการยอ่ ยอาหาร
เปป๊ ซินและเอนไซม์
ปล่อย H+ เพอ่ื ลดค่า pH ตวั อน่ื ๆ

ช่วยปรบั ความสมดลุ ช่วยให้สัตวแ์ ขง็ แรง
ของเชอ้ื จุลนิ ทรยี ์

บริษัท ทราวนทู รชี น่ั (ประเทศไทย) จำกดั
591 อาคารยบู ีซี 2 (อาคารสมัชชาวาณิช 2) หอ้ ง 1707-1708 ชน้ั 17 ซอย สขุ ุมวทิ 33
ถนนสขุ ุมวทิ แขวงคลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรงุ เทพฯ 10110
P: +66 2 611 2706-7 | F: +66 2 611 2705 | E: www.trouwnutritionasiapacific.com

โนวามอ็ กซซน 574 มิกซ

อะมอ็ กซซ่ซ ซลลิน 50% ชนิดคอมแพคท
สำหรบั ผสมอาหาร

NOVA MEDICINEโนวา เมดิซีนโรงงานผลติ ยาสัตวม์ าตรฐานสากล

โรคสุุกร ในอนาคต
ที่�่ผู้�เ้ ลี้้ย� งต้้องพึึงระวังั
โรค ถือื เป็น็ 1 ในปัจั จัยั สำ�ำ คััญชองการผลิิตสุุกร ที่่�ส่ง่ ผลก
ระทบโดยตรงต่่อประสิิทธิิภาพการผลิิตทั้ �งทางตรงและทางอ้้อม รศ.น.สพ.กิจิ จา อุไุ รรงค์์
ซึ่�่งปััจจุุบัันมีีโรคระบาดที่ �ผู้ �เลี้ �ยงต้้องจััดการควบคุุมป้้องกััน หน้า้ เชื่�อว่า่ ยังั ไม่ม่ ีโี รคใหม่่ แต่เ่ มื่�อแยกเป็น็ ส่ว่ นแม่ส่ ุกุ ร ผู้�เลี้�ยง
มากมาย โดยเฉพาะโรค ASF ในสุุกรที่�แม้้ไทยยัังไม่ม่ ีรี ายงาน ยัังคงต้้องให้้ความสำำ�คััญกัับกลุ่�มอาการ PDS: Postpartum
การระบาด แต่ก่ ็็เป็น็ สิ่�งที่�เกษตรกรประมาทไม่ไ่ ด้้ จึึงต้อ้ งพััฒนา Dysgalactia syndrome หรือื กลุ่�มอาการแม่น่ มแห้ง้ ไม่่มีี
ระบบความปลอดภััยทางชีีวภาพ เพื่�อป้อ้ งกัันความเสีียหาย ลด น้ำำ��นม หรือื เต้า้ นมอักั เสบ ซึ่ง่� กลุ่�มโรค PDS ที่�เป็น็ ปััญหา ส่่วน
ต้้นทุุนการผลิิต เพื่�อให้้ธุุรกิิจอยู่่�ต่อ่ ไปได้้ ใหญ่เ่ ป็น็ Subclinical หรือื โรคแฝง เกษตรกรส่ว่ นใหญ่ไ่ ม่เ่ ข้า้ ใจ
ว่่า เป็็นโรคนี้� เมื่�อแม่เ่ ข้้าคลอดแล้ว้ นมไม่ด่ ีี หรืือนมน้ำำ��เหลือื ง
รศ.น.สพ.กิจิ จา อุไุ รรงค์์ ทีมี วิชิ าการหมอหมูเู กษตรศาสตร์์ ไม่่ดีี ซึ่�่งสุุกรที่�เลี้�ยงทุุกวัันนี้�เป็็นแม่่ที่�ให้้ผลผลิิตสููง ลููกต่่อครอก
เปิิดเผยกับั พิิก แอนด์์ พอร์ค์ ว่า่ ปััญหาโรคและสุุขภาพสุกุ ร 14-15 ตััว นมน้ำ�ำ �เหลือื งเป็น็ ส่ว่ นเดียี วที่่�ลูกู ต้้องได้้รัับภูมู ิคิุ้�มกััน
ปััจจุุบััน เกษตรกรผู้�เลี้�ยงสุุกรค่่อนข้้างเหนื่�อยพอสมควรในการ เพื่�อต่่อสู้้�กับั การติดิ เชื้�อสำำ�คััญต่า่ งๆ
ต่อ่ สู้้�กับั ASF ที่่�ก่อ่ ความเสียี หายให้ก้ ับั การเลี้�ยงสุกุ รบ้า้ นเรา ถือื
เป็็นเรื่�องใหญ่่ที่่�ต้้องสู้� และผลพวงจากสิ่�งนี้้�ก็็จะทำำ�ให้้มาตรฐาน PDS ถือื เป็น็ เรื่�องใหญ่ท่ ี่่�ต้อ้ งให้ค้ วามสำ�ำ คััญ เพราะกระทบ
การเลี้�ยงสุุกรพัฒั นามากขึ้�น รัับมือื ความเสียี หายที่�อาจเกิิดจาก กัับต้้นน้ำ��ำ ของการผลิิต และมีีปััจจััยที่�เกี่�ยวข้อ้ งกัับโรคนี้้�จำำ�นวน
โรคอุุบัตั ิิใหม่อ่ ุุบััติิซ้ำ�ำ �ได้้ เมื่�อพิจิ ารณาโรคสุุกรในอีกี 5 ปีี ข้า้ ง มาก ถ้้าทำ�ำ ให้้แม่ส่ ุุกรเข้า้ คลอดนมน้ำำ�� เหลืืองดีี น้ำ�ำ�นมดีี ลููกมีนี ้ำำ��
หน้้าจากมาตรฐานการเลี้�ยงที่่�ต้้องเข้้มงวด การทำ�ำ ฟาร์์มที่�เป็็น หนัักครอกเพิ่่�มต่อ่ วััน 2.5 กิโิ ลกรััมต่อ่ ครอกขึ้น� ไป ก็ถ็ ือื ว่า่ สำำ�เร็จ็
ระบบปิิด แยกออกจากภายนอกมากยิ่�งขึ้�น มีีระบบความ ในการจััดการสุุขภาพในภาพรวม สำำ�เร็จ็ ในการจััดการคุุณภาพ
ปลอดภััยทางชีีวภาพที่่�มีีประสิิทธิิภาพจะช่่วยให้้โอกาสที่ �เกิิดโรค อาหารและคุณุ ภาพน้ำ��ำ ที่�เป็น็ ปััจจััยสำำ�คััญต่่
ระบาด เกิดิ ขึ้�นยาก
หากแม่เ่ ข้้าคลอดแล้ว้ ลููกได้้รัับนมน้ำ�ำ �เหลืืองต่ำำ�� ก็็แพ้ต้ั้�งแต่่
โรคที่่�ยัังคงสร้้างปัญั หากัับการเลี้ย� งสุุกรในช่ว่ ง 5 ปีีจากนี้้� ต้้น เพราะสุุขภาพไปยัังเล้้าอนุุบาลมีีโอกาสเสีียหายสููงมาก
ก็ค็ งเป็็นโรค ASF ในสุุกรเป็น็ หลััก เพราะเป็็นโรคที่่�ยัังไม่ม่ ีี ปัจั จุุบัันพบว่่า มีทีั้�งเพิริ ์ส์ และเซอร์์โคไวรัสั หรือื มัยั โคพลาสมา
วััคซีนี ที่�เป็็นปััจจััยร่่วมกัับโรคเพิิร์์สและเซอร์์โค ทำ�ำ ให้้เกิิดกลุ่�มอาการ
PRDC และ PCVD ที่�เกษตรกรต้อ้ งเผชิญิ และจัดั การกัันมาจน
แต่ถ่ ้้าพิิจารณาภาพรวมโรคในฟาร์์มสุุกรในช่ว่ ง 5 ปีี ข้า้ ง ไปได้ด้ ีีในช่่วง 20 ปีีที่่�ผ่่านมา ถือื เป็็นโรคไวรัสั สำำ�คัญั ที่่�ต้้องต่อ่ สู้�
กัับมััน

41

ในการจััดการฝููงแม่ส่ ุกุ รต้อ้ งจััดการให้ฝ้ ููงนิ่�งต่อ่ โรค PRRS เป็็นสิ่�งสะท้้อนว่่า การเตรีียมสุุกรทดแทนถููกต้้อง การ
ให้ไ้ ด้้ หากทำำ�ให้น้ิ่�งไม่ไ่ ด้้ ก็ไ็ ม่ม่ ีที างผลิติ ลููกสุกุ รคุณุ ภาพดีี เข้า้ ไป เตรีียมแม่่อุ้้�มท้้องถููกต้้อง การจััดการในเล้้าคลอด ทำำ�ให้้แม่่
เลี้�ยงในอนุบุ าล รุ่�น ขุุน โดยที่�ใช้ย้ าน้้อยได้้ เพราะหากมีีปัญั หา คลอดง่่าย ลููกได้้รัับนมน้ำ��ำ เหลืืองเต็็มที่่�
จะได้้ลููกที่่�คุุณภาพไม่่ดีี และต้้องใช้้ยาปฏิิชีีวนะในการควบคุุม
ความเสีียหายค่่อนข้้างสููง ซึ่�งเป็็นสิ่�งที่�ตรงข้้ามกัับนโยบายรััฐ โรคเพิิร์์ส (PRRS) เป็น็ สิ่�งสำำ�คัญั ของแม่่สุุกร จากข้อ้ มููล
ในการลดการใช้้ยา ทราบว่่า เชื้�อเพิริ ์์สมีผี ลในการหน่่วงภููมิคิุ้�มกันั หากมีีวัคั ซีนี แล้้ว
จััดการให้้อย่่างถููกต้้อง ร่่วมกัับการจััดการ ถืือการเป็็นการคุุม
PDS เป็น็ โรคพื้�นฐานที่่�ต้อ้ งจััดการองค์ร์ วม ทั้�งการควบคุมุ คุุณภาพระดัับฝูงู ทำำ�ให้ค้ ุุณภาพของแม่พ่ ัันธุ์�สมบููรณ์์ โดยฟาร์ม์
ปัญั หาการติดิ เชื้�ออีโี คไลที่�มากเกินิ ไปในลำ�ำ ไส้ใ้ หญ่่ เพราะกลุ่�มเชื้�อ ที่�ประสิิทธิภิ าพการผลิิตดีี ได้ล้ ููก 30 กว่่าตััวต่อ่ แม่ต่ ่่อปีี ทั้�งๆ ที่�
ที่่�ทำำ�ให้้เกิิดปััญหานี้้�ส่่วนใหญ่่เป็็นแบคทีีเรีียที่ �อาศััยอยู่ �ในตััวสุุกร มีีโรคเพิิร์์สและเซอร์์โคไวรััสในฟาร์์ม เนื่�องจากจััดการตั้�งแต่่
อยู่�แล้้ว เพีียงแต่่ความไม่่สมดุุลของโภชนะ การกิินอาหารแล้ว้ ต้น้ น้ำำ��ถููกต้้อง ทำ�ำ ให้เ้ สียี หายต่ำำ�� โดยชี้้�วัดั ในการทำ�ำ ให้้ฝููงแม่พ่ ันั ธุ์�
ท้้องผูกู การขาดน้ำ�ำ �ที่่�มีคี ุณุ ภาพ ชาดน้ำำ��กินิ ที่�เพีียงพอ ต่่างเป็็น นิ่�งจากโรคเพิิร์์ส ทำำ�โดยการตรวจลููกสุุกร ณ วันั หย่่านม PCR
ปัจั จัยั เสริมิ ให้อ้ ีโี คไลเพิ่�มจำำ�นวน และสร้า้ งสารพิษิ ซึ่ง�่ เป็น็ สารพิษิ ต้อ้ งเป็็นลบ และมีีการตรวจติิดตามทุุก 4 เดืือน ผลการตรวจ
จากแบคทีีเรียี แกรมลบแม้เ้ พีียงเล็ก็ น้อ้ ย ดููดซึึมเข้้ากระแสเลืือด ในส่่วนของสุุกรสาวทดแทนต้้องเป็็นลบย แม่่ท้้องแรกต้้องเป็็น
ที่�เข้้าไปยัับยั้�งการหลั่�งฮอร์์โมนโปรแลคติิน ทำำ�ให้้แม่่ไม่่มีีนมน้ำ�ำ � ลบ แม่่ลำ�ำ ดัับท้อ้ งสููง ต้อ้ งเป็็นลบ โดยตรวจทุุก 4 เดืือน เพื่�อ
เหลืือง การสร้้างน้ำ�ำ �นมลดลง เป็น็ ปััจจัยั พื้�นฐาน ถืือเป็น็ โรคที่� ยืืนยันั ว่่า โรคเพิริ ์์สนิ่�ง ถืือเป็น็ ปัจั จัยั สำำ�คัญั ในแม่พ่ ัันธุ์�
ต้้องใช้้องค์์ความรู้�ในด้้านการจััดการดีีทั้�งน้ำ�ำ �และอาหาร และ
กลไกในการควบคุุมโรคเพิิร์ส์ ที่่�ดีี โรคในส่่วนอนุุบาลและขุุน ถืือเป็็นผลพวงจากเล้้าคลอด
หากจััดการเล้้าคลอดได้ด้ ีี หากเล้า้ คลอดส่่งสุุกรหย่่านมคุุณภาพ
ปััจจััยโน้ม้ นำ�ำ ที่่�ทำำ�ให้เ้ กิิดโรค ประกอบด้ว้ ย ท้้องผููก ขาดน้ำำ�� ดีีขึ้�นไป ผ่่านการทำ�ำ วัคั ซีนี เพิริ ์ส์ เซอร์โ์ คไวรัสั มัยั โคพลาสมาที่�
น้ำ�ำ �ปนเปื้้�อนแบคทีเี รีีย ซึ่ง่� เป็น็ เรื่�องใหญ่่ เพราะหากสุุกรกำำ�ลังั มีี ถูกู ต้้อง ก็็ได้้สุุกรอนุุบาลคุุณภาพดีี เสียี หายต่ำำ�� โดยในฟาร์ม์ ที่่�มีี
ปััญหาเพิิร์์สแล้้วได้้รัับน้ำ�ำ �ที่่�ปนเปื้�้อนอีีโคไลจะทำำ�เกิิดอาการปอด เชื้�อเพิิร์์สและเซอร์์โคไวรัสั ไม่่ควรเกิิน 5 เปอร์เ์ ซ็็นต์์ (ตายและ
อักั เสบรุนุ แรง การล้า้ งพักั คอกไม่ท่ ันั การปล่อ่ ยให้แ้ ม่อุ่้�มท้อ้ งเข้า้ คัดั ทิ้�ง) ส่ว่ นอัตั ราการเจริญิ เติิบโตระดับั 350-400 กรัมั ต่่อวััน
คลอดร้อ้ นหอบ ถืือเป็็นสิ่�งสำ�ำ คััญที่่�มีีความเกี่�ยวช้อ้ งทั้�งหมด โดย หากอนุุบาลดีี ก็็ส่่งต่อ่ ไปสุกุ รขุนุ ได้ด้ ีไี ปด้ว้ ย
เฉพาะอาหารและน้ำำ�� เป็็นปััจจััยสำำ�คััญในการก่่อปััญหา PDS
โดยอาหารที่่�มีปี ััญหาปนเปื้�้อนสารพิิษจากเชื้�อรา ในช่่วง 5 ปีี ข้้างหน้า้ จากอานิสิ งส์์ของมาตรการควบคุุม
โรคที่่�ดีมี าตลอด และมีี ASF ที่�เข้า้ มา ยกระดัับมาตรการใน
แนวโน้้มการปนเปื้้�อนสารพิิษจากเชื้้�อราในอาหารสััตว์์มีี การป้้องกัันโรค และไบโอซีเี คีียวริิตี้้� รวมถึึงการจััดการอาหาร
แนวโน้ม้ เพิ่่�มขึ้้น� ทุุกปีี เนื่�องจากภาวะโรคร้อ้ น สารพิิษจากเชื้อ�้ สััตว์ต์ ่่างๆ ก็็จะทำ�ำ ให้้การจััดการสุุขภาพเป็็นไปได้ด้ ีี ผลผลิิตใน
ราที่ �ปนเปื้�้อนในวััตถุุดิิบอาหารสััตว์์และส่่งผลกระทบกัับธุุรกิิจ ภาพรวมไปได้ด้ ีี มีีเพียี ง 1 ตััวแปร คืือ จััดการ ASF ได้้หรืือ
สุกุ รนั้�้นไม่่ใช่ส่ ารพิิษจากเชื้�อ้ ราในปริิมาณสููงๆ แต่เ่ ป็น็ สารพิษิ ไม่่เท่า่ นั้น้� ภาพรวมใน 5 ปีี หากไม่โ่ ชคร้า้ ย เชื่�อว่่าไม่ม่ ีีเชื้้�อโรค
จากเชื้อ�้ ราปริมิ าณเล็็กน้้อย ที่่�มีผี ลในการกดภููมิิคุ้้�มกััน ถืือเป็น็ ใหม่่เข้้ามาสร้้างความเสีียหายให้้อุตุ สาหกรรมการเลี้ย� งสุกุ รได้้
ปัจั จััยที่่�ทำ�ำ ให้เ้ พิริ ์ส์ ระบาดย่อ่ ยในฟาร์ม์ ทำ�ำ ให้ก้ ารควบคุมุ โรคไม่่
ดีี และสำำ�เร็จ็ ส่ว่ นมาตรฐานที่่�จััดการ บางส่่วนเช่น่ กรณีีการหย่า่ นม ที่�
ในต่่างประเทศมีกี ารแก้้ปััญหาท้้องเสียี ปััญหาเสตรปโตคอคคัสั
ปััจจััยที่่�กำำ�หนดคุุณภาพแม่่ในเล้้าคลอด การเตรีียมสุุกร ที่�พบปัญั หาเพิ่�มขึ้�นเพราะหยุดุ ใช้ย้ าปฏิชิ ีวี นะ ก็แ็ ก้ป้ ัญั หาด้ว้ ยการ
ทดแทน การดููแลแม่่อุ้�มท้อ้ ง คุณุ ภาพน้ำำ��และอาหาร และการ หย่่านม ย้้ายไปเล้้าอนุุบาลช้้าลง ซึ่่�งเป็็นเทคนิิคที่�ได้้ศึึกษามา
ควบคุมุ โรค โดยการควบรุมุ โรค จากประสบการณ์ท์ ำำ�งานบอก ตลอดแล้ว้ ว่า่ การหย่่านม ถ้า้ ไม่เ่ ร็็วเกิินไปที่� 24-25วันั แล้ว้
ได้้ว่่า หากทราบกลไกการเกิิดโรคแล้้ววางมาตรการควบคุุม ปล่อ่ ยให้อ้ ยู่�ในคอกเดิมิ อยู่� สุกุ รสามารถสร้า้ งภูมู ิติ ่อ่ เชื้�อแบคทีเี รียี
ป้้องกััน ก็็สามารถจัดั การให้โ้ รคสงบได้้ ส่่วนฟาร์ม์ ที่�พบปััญหา ที่่�มีีอยู่� เช่่น เสตรปโตคอคคััส ฮีีโมฟิิลลัสั พาราซููอิิส และอีีโคไล
ความเสียี หาย หรือื ไม่น่ิ่�ง ส่ว่ นใหญ่ม่ าจากความบกพร่อ่ งของการ ได้้เพิ่�มขึ้�น เมื่�อย้้ายไปอนุุบาลก็็สามารถเติิบโตได้้อย่่างต่่อเนื่�อง
จัดั การ อาหารหรืือน้ำ�ำ �ที่่�อาจจััดการไม่่ได้ถ้ ึึงเกณฑ์์ และที่่�สำำ�คััญ กิินอาหารเก่่งระดัับ 200 กรัมั ต่่อวััน ถืือเป็น็ เทคนิิคที่�สร้้างช่่วย
คืือ สุุกรทดแทนที่�หากเตรียี มได้้ไม่่ถูกู ต้้อง ไม่่เร่ง่ สร้้างภููมิคิุ้�มกััน ลดความเสีียหายในอนุบุ าลจากโรคแบคทีีเรีียได้้ดีี
ระดัับฝููงให้้มีีตั้�งแต่่ก่่อนเข้้ามาทดแทน ก็็จะทำ�ำ ให้้โอกาสได้้รัับ
ผลผลิติ ในฟาร์์มที่่�ดีียากมาก “เพราฉะนั้้�น โรคที่่�ต้้องให้้ความสำ�ำ คััญยัังคงเป็็นโรคเดิิม
ทั้้ง� เพิิร์ส์ เซอร์โ์ คไวรััส PRDC และ PCVD ทั้้�งการเลืือกใช้้
ดััชนีีชี้้�วััดที่�บอกว่า่ จััดการสุุกรแม่พ่ ันั ธุ์�ได้้ดีี คืือ ต้อ้ งมีีมััมมี่� วััคซีีนที่่�ถููกต้้อง ยาในจัังหวะที่�เชื้้�อกำ�ำ ลัังจะกดภููมิิคุ้้�มกััน หรืือ
(ลูกู กรอก) ไม่เ่ กินิ 1-2 เปอร์เ์ ซ็น็ ต์์ อัตั ราการตายคลอดอยู่�ที่� เรีียกว่่า การให้้ยาแบบเมตาไฟแลสซิิส ก็็จะเห็็นกลไกนี้้�และ
5-6 เปอร์์เซ็็นต์์ แต่่ถ้้าให้้ลููกดกมาก อาจยอมรัับได้้ที่� 10 ประสบความสำ�ำ เร็็จในด้้านการผลิิต ภายใน 5 ปีีไม่่น่่ามีีโรค
เปอร์์เซ็็นต์์ น้ำำ��หนัักครอกเพิ่�ม 2.5 กิิโลกรััมต่่อครอกต่อ่ วััน ซึ่ง�่ อุบุ ััติิใหม่่ ดัังนั้้�น ทุุกฟาร์ม์ ควรให้ค้ วามสำำ�คััญกัับการเฝ้้าระวััง
บางรายที่่�จัดั การได้้ดีี ก็อ็ าจทำำ�ได้้ถึึง 3 กิโิ ลกรััมต่อ่ ครอกต่่อวันั ป้้องกัันไม้้ให้้ ASF เข้้ามาสร้้างความเสีียหายเป็็นหลััก”
อััตราการสููญเสีียก่่อนหย่า่ นม 10 เปอร์เ์ ซ็น็ ต์์ รศ.น.สพ.กิจิ จากล่า่ วตอนท้้าย

42

ธุุรกิิจอาหารสััตว์์ไทย...กัับ
ความท้้าทายในอนาคต

หลายสิบิ ปีที ี่่�ผ่า่ นมาการเติบิ โตของอุตุ สาหกรรมอาหารสัตั ว์์ ประเทศ เพื่�อทดแทนส่ว่ นของวััตถุุดิบิ ในประเทศที่�ขาดแคลนไป
มีีส่่วนสำ�ำ คััญต่่อระบบเศรษฐกิิจของประเทศ มีีความเกี่�ยวข้้อง โดยในวัตั ถุดุ ิบิ หมวดโปรตีนี มีคี วามต้อ้ งการใช้เ้ มล็ด็ ถั่�วเหลือื งกาก
เชื่�อมโยงตั้�งแต่่ ภาคการเกษตร ต่อ่ เนื่�องไปยังั ภาคปศุสุ ััตว์ต์ ลอด ถั่�วเหลืือง ประมาณ 7 ล้้านตันั ในขณะที่�ผลผลิิตเมล็็ดถั่�วเหลืือง
จนภาคอุุตสาหกรรมการผลิิตเนื้ �อสััตว์์และการผลิิตอาหารของ ในประเทศมีีเพีียง 30,000 ตันั จึึงเป็น็ เหตุใุ ห้้ต้้องนำ�ำ เข้้าเมล็็ด
ประเทศ โดยตลอดห่่วงโซ่อ่ ุปุ ทานนั้�น มีีผู้�เกี่�ยวข้้องในระบบกว่า่ ถั่�วเหลือื งและกากถั่�วเหลือื ง รวมถึึง กากข้า้ วโพด (DDGS) และ
หลายสิิบล้้านคน และปัจั จุบุ ัันมีีมูลู ค่า่ มากกว่่า 800,000 ล้้าน โปรตีีนจากสััตว์์
บาท และมีโี อกาสเพิ่�มเกินิ 1 ล้้านล้า้ นบาทในอนาคตอันั ใกล้้นี้�
ซึ่�่งสอดคล้้องกัับนโยบายของรััฐบาลไทยที่ �มุ่ �งเน้้นการเข้้าสู่ �การ ในส่ว่ นของวัตั ถุดุ ิบิ หมวดคาร์โ์ บไฮเดรต มีีความต้้องการใช้้
เป็น็ ครัวั ไทยครัวั โลก ข้า้ วโพดเลี้�ยงสััตว์์อยู่�ที่� 8.3 ล้้านตันั ขณะที่�ผลผลิิตในประเทศมีี
เพียี ง 4.8 ล้า้ นตััน ยัังขาดแคลนอีีกประมาณ 3.5 ล้า้ นตััน จึึง
จากสถิิติิ 33 ปียี ้้อนหลััง พบว่่า ความต้้องการใช้้วัตั ถุดุ ิิบ ต้อ้ งมีกี ารนำ�ำ เข้า้ วัตั ถุดุ ิบิ ทดแทน อาทิิ ข้า้ วสาลีี ข้า้ วบาร์เ์ ลย์์ รวม
อาหารสััตว์ม์ ีกี ารเติบิ โตเฉลี่่�ยปีลี ะ 9.2 เปอร์์เซ็น็ ต์์ โดยปริมิ าณ ถึึงข้้าวโพดชายแดน เข้า้ มาทดแทนส่ว่ นที่�ขาดไป
ความต้อ้ งการอาหารสััตว์์ในปีี 2564 อยู่�ที่� 20.69 ล้า้ นตันั ใน
ขณะที่�การเติบิ โตของวัตั ถุดุ ิบิ หลักั ในอาหารสัตั ว์ม์ ีแี นวโน้ม้ ทรงตัวั การเลือื กใช้ว้ ัตั ถุดุ ิบิ ในการผลิติ อาหารสัตั ว์จ์ ะคำำ�นึึงถึึงคุณุ ค่า่
หรือื เติิบโตไม่ท่ ัันต่อ่ ความต้อ้ งการใช้้ ยกตัวั อย่่าง ข้้าวโพดเลี้�ยง ทางโภชนาการ ที่�เหมาะสมกัับความต้้องการของสััตว์์แต่่ละ
สัตั ว์ท์ี่�เติบิ โตเฉลี่่�ยเพียี งปีีละ 1 เปอร์์เซ็็นต์์ เท่่านั้�น ประเภท อยู่�บนราคาที่�แข่่งขัันได้้ กรณีี ข้้าว และมัันสาปะหลััง
เมื่�อเทียี บคุณุ ค่า่ โภชนาการและมีขี ้อ้ จำำ�กัดั หลายอย่า่ ง อาทิิ เรื่�อง
การเติบิ โตของอุตุ สาหกรรมอาหารสัตั ว์ช์ ่ว่ ยสร้า้ งมูลู ค่า่ เพิ่�ม ความสะอาด และค่า่ การย่อ่ ยได้้ หรือื กลิ่�น เป็น็ ต้น้ จึึงไม่ส่ ามารถ
ให้ธ้ ุรุ กิจิ ที่�เกี่�ยวข้อ้ ง โดยเฉพาะข้า้ วโพดเลี้�ยงสัตั ว์์ ซึ่ง�่ ในอดีตี ผลิติ ทดแทนข้า้ วโพดเลี้�ยงสัตั ว์ไ์ ด้ท้ั้�งหมด และนำ�ำ มาใช้ใ้ นอาหารสัตั ว์์
เพื่�อส่ง่ ออก กลัับกลายมาผลิิตเพื่�อป้้อนเข้้าสู่�โรงงานอาหารสััตว์์ ได้้เพีียงจำำ�นวนหนึ่ง่� เท่า่ นั้�น
ทั้ �งหมด
ที่่�ผ่า่ นมาต้อ้ งยอมรับั ว่า่ นโยบายของภาครัฐั และนโยบายของ
สััดส่่วนการใช้้วััตถุุดิิบอาหารสััตว์์ของไทย ประกอบด้้วย ต่่างประเทศ มีีผลต่่อการกลไกตลาดในดำำ�เนิินธุุรกิิจโดยรวม
วััตถุุดิิบหลััก ได้้แก่่ ข้้าวโพดเลี้�ยงสััตว์์ ผลิิตภััณฑ์์ข้้าว มััน ทั้�งหมด ปัจั จุุบัันไทยมีีการปล่่อยให้ม้ ีีการส่่งออกวััตถุดุ ิบิ เสรีแี ละ
สำำ�ปะหลังั และข้้าวสาลีี ซึ่�่งถือื เป็น็ กลุ่�มที่�ให้้คาร์โ์ บไฮเดรต มีี ควบคุมุ การนำำ�เข้้า ซึ่ง�่ ส่ง่ ผลต่อ่ ความยืดื หยุ่�นในการดำ�ำ เนิินธุรุ กิจิ
สัดั ส่ว่ นของกลุ่�มนี้�ประมาณ 60 เปอร์เ์ ซ็น็ ต์์ ของการผลิิตอาหาร อาหารสััตว์์และภาคปศุุสััตว์์เป็็นอย่่างมากจากมาตรการปกป้้อง
สััตว์์ ส่ว่ นที่�เหลือื เป็น็ แหล่่งวััตถุดุ ิบิ โปรตีีน ได้้แก่่ กากถั่�วเหลืือง เกษตรกรที่�ขาดการพััฒนาควบคู่่�กัันไป รวมทั้�งการปกป้้องผล
และปลาป่่น ประมาณ 31 เปอร์์เซ็็นต์์ และอื่�นๆ ซึ่�่งเป็็น ประโยชน์์ของบุคุ คลบางกลุ่�ม ส่ง่ ผลให้้ภาคอุตุ สาหกรรมอาหาร
สารประกอบเสริิมอีีกประมาณ 9 เปอร์เ์ ซ็็นต์์ สััตว์์และปศุุสััตว์์ถููกบั่ �นทอนความสามารถในการแข่่งขัันเป็็น
อย่า่ งมาก และยังั ส่่งผลต่อ่ เนื่�องไปยัังภาคการส่่งออกผลิิตภัณั ฑ์์
การผลิิตอาหารสัตั ว์์ 20.69 ล้า้ นตันั กว่า่ 60 เปอร์เ์ ซ็็นต์์ เนื้�อสัตั ว์์ ทำำ�ให้ไ้ ม่ส่ ามารถแข่ง่ ขันั ทางด้า้ นต้น้ ทุนุ กับั ต่า่ งประเทศ
หรือื ประมาณ 11 ล้้านตันั เป็น็ การใช้ว้ ัตั ถุุดิิบนำ�ำ เข้า้ จากต่่าง

43

ได้้ และท้้ายที่่�สุุดจะย้้อนกลับั มากระทบกับั ต้น้ น้ำ�ำ � ไม่ว่ ่่าจะเป็็น กิิโลกรััม (เมล็็ดแห้้งความชื้�น 14.5 เปอร์์เซ็็นต์์) ได้้แต่่ในอีีก
ธุุรกิิจแปรรููปเนื้�อสัตั ว์์ เกษตรกรผู้�เลี้�ยงสััตว์์ ผู้�ผลิิตอาหารสััตว์์ หลายพื้�นที่่�ซึ่่�งใช้้เมล็็ดพัันธุ์�ชนิิดเดีียวกััน กลัับมีีผลผลิิตต่่อไร่่
หรืือแม้้กระทั่ �งเกษตรกรผู้ �ปลููกพืืชวััตถุุดิิบอาหารสััตว์์ให้้ไม่่ เพีียง 500 กิโิ ลกรััมเท่่านั้�น
สามารถอยู่ �ได้้ต่่อไป
ปััญหาการบริิหารจััดการพื้ �นที่ �เพาะปลููกจึึงเป็็นปััญหาหลััก
ปัจั จุบุ ันั ผู้�ผลิติ อาหารสัตั ว์ไ์ ด้ด้ ำำ�เนินิ การตามนโยบายภาครัฐั ที่�ควรแก้้ไขเป็็นลำำ�ดัับแรก ประเทศไทยมีีการปฏิิบััติิทางการ
โดยต้อ้ งรับั ซื้�อเมล็ด็ ถั่�วเหลือื งในประเทศทุกุ เมล็ด็ ในราคาประกันั เกษตรที่่�ดีี (Good Agricultural Practices: GAP) แต่่มิิได้ม้ ีี
ที่่�กิโิ ลกรัมั ละ 19.75 บาท และต้อ้ งให้ค้ วามร่ว่ มมือื รับั ซื้�อข้า้ วโพด การบัังคัับใช้้ ตลอดระยะเวลา 5-6 ปีีที่่�ผ่่านมา มีีพื้�นที่�ปลููก
เลี้�ยงสััตว์์ในราคาไม่ต่ ่ำ�ำ �กว่่ากิโิ ลกรัมั ละ 8 บาท เพื่�อเป็็นการช่่วย ข้้าวโพดที่�ได้ร้ ัับการรัับรอง GAP เพียี งหลักั หมื่�นไร่เ่ ท่า่ นั้�น หาก
เหลือื เกษตรกรในประเทศ มีกี ารผลัักดัันให้้มีกี ารเพาะปลููกตามหลักั GAP แล้้วจะช่่วยให้้
เกิิดการเพิ่�มประสิิทธิิภาพการผลิิต ลดต้้นทุุนเกษตรกรได้้เป็็น
ข้้าวโพดเลี้ย� งสััตว์์ อย่า่ งดีี และยังั แก้ป้ ัญั หาสิ่�งแวดล้อ้ มลดการเผาเศษวัสั ดุทุ างการ
ถืือเป็็นวััตถุุดิิบหลัักที่่�สำ�ำ คััญในการผลิิตอาหารสััตว์์ เกษตรได้้อีกี ด้ว้ ย
ประเทศไทยมีีปััญหาในด้้านประสิิทธิิภาพการผลิิตข้้าวโพดเลี้ �ยง
สัตั ว์เ์ ป็น็ อย่า่ งมาก เนื่�องจากผลผลิติ เฉลี่่�ยต่อ่ ไร่ข่ องไทยอยู่�ที่� 724 เมื่ �อต้้นทุุนการผลิิตข้้าวโพดเลี้ �ยงสััตว์์ของไทยมีีราคาที่่�สููง
กิโิ ลกรัมั เท่า่ นั้�น ในขณะที่�ผลผลิติ เฉลี่่�ยของโลกอยู่�ที่� 955 กิโิ ลกรัมั รััฐบาลไทยจึึงต้้องมีีนโยบายและมาตรการต่่างๆ ในการกำำ�กัับ
และยิ่ �งเทีียบไม่่ได้้กัับประเทศที่่�มีีผลผลิิตข้้าวโพดเลี้ �ยงสััตว์์เป็็น ดูแู ล อาทิิ การขอความร่ว่ มมือื โรงงานอาหารสัตั ว์ใ์ ห้ซ้ื้�อข้า้ วโพด
อันั ดับั หนึ่ง่� ของโลกอย่า่ งประเทศสหรัฐั อเมริกิ า ซึ่ง่� มีผี ลผลิติ เฉลี่่�ย เลี้�ยงสััตว์ใ์ นราคาไม่่ต่ำ�ำ �กว่า่ กิิโลกรัมั ละ 8 บาท การจำำ�กััดเวลา
ต่่อไร่ถ่ ึึง 1,825 กิิโลกรัมั นำำ�เข้้าข้้าวโพดเลี้�ยงสััตว์์ และมาตรการควบคุุมการนำำ�เข้้าข้้าว
ข้้าวโพดไทย จึึงมีีต้้นทุุนการผลิิตข้้าวโพดเลี้�ยงสััตว์์สููงกว่่า สาลีี 3:1 ส่่วน เป็น็ ต้น้ ทำ�ำ ให้้ที่่�ผ่่านมาราคาข้้าวโพดไทยสููงกว่า่
ในหลายประเทศ สาเหตุุหลัักที่่�ทำำ�ให้้ผลผลิิตต่่อไร่่ต่ำำ�� มาจาก ราคาตลาดโลกมาโดยตลอด จึึงกล่่าวได้้ว่่าราคาข้้าวโพดไทยไม่่
ระบบบริหิ ารจัดั การพื้�นที่�เพาะปลูกู เนื่�องจากประเทศไทยใช้พ้ื้�นที่� เคยอิงิ ราคาตลาดโลก แต่่วันั นี้�เมื่�อราคาตลาดโลกปรับั ตัวั สููงขึ้�น
ทำ�ำ การเกษตรมาอย่า่ งยาวนานขาดการบำ�ำ รุงุ รัักษาดินิ ที่่�ดีีรวมทั้�ง มากกลัับมีีผู้ �เรีียกร้้องให้้ราคาข้้าวโพดไทยปรัับขึ้ �นตามราคา
ยัังขาดแหล่่งน้ำำ��ในการเพาะปลููก เกษตรกรส่่วนใหญ่่ต้้องพึ่�่งพา ข้้าวโพดตลาดโลก ซึ่่�งจะเป็็นเช่่นนั้�นได้้รััฐบาลจะต้้องยกเลิิก
แหล่ง่ น้ำ�ำ �ธรรมชาติิ (น้ำ�ำ �ฝน) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถควบคุมุ การผลิติ ให้้ นโยบายและมาตรการควบคุมุ ทั้�งหมด เพื่�อปล่่อยการค้้าเสรีี
เกิิดประสิิทธิิภาพสููงสุุดได้้ ในขณะที่�เมล็็ดพัันธุ์์�ลููกผสมของไทย
ถืือว่่าเป็็นเมล็็ดพัันธุ์์�ที่่�มีีคุุณภาพดีีและมีีการผลิิตจำ�ำ หน่่ายไปยััง ข้อ้ มูลู จากสำ�ำ นักั เศรษฐกิจิ การเกษตรแสดง ต้น้ ทุนุ การปลูกู
ประเทศต่่างๆ ในอาเซีียน แต่่ในประเทศไทยเองกลัับปลููกได้้ ข้า้ วโพดของไทยสูงู กว่า่ กิโิ ลกรัมั ละ 6 บาท มาโดยตลอด เฉพาะ
ผลผลิิตที่่�ต่ำ�ำ �กว่่า อย่่างไรก็็ตาม ในบางพื้�นที่�ของไทยที่่�มีีการ ในปีี 2562 มีีต้้นทุุนสููงที่่�สุุดอยู่�ที่�กิโลกรััมละ 6.67 บาทเพื่�อ
บริหิ ารจัดั การดินิ และน้ำ�ำ �ได้ด้ ีี ก็็ทำำ�ให้ม้ ีผี ลผลิติ ต่่อไร่ส่ ููงถึึง 1,500 เป็็นการดููแลเกษตรกร รััฐบาลจึึงมีีโครงการประกัันรายได้้�้
เกษตรกรผู้�ปลูกู ข้้าวโพดเลี้�ยงสััตว์์เริ่�มปีี 2562/2563 เป็น็ ปีีแรก
โดยกำำ�หนดราคารัับประกัันไว้ท้ ี่่�กิโิ ลกรัมั ละ 8.50 บาท

ถึึงแม้้มีีโครงการประกัันรายได้้แล้ว้ มาตรการเดิมิ ที่�เคยใช้้
ก็็ยัังคงอยู่�ไว้้ทั้�งหมด รััฐบาลยัังคงขอให้้โรงงานอาหารสััตว์์ช่่วย
ซื้�อข้้าวโพดในราคาไม่ต่ ่่ากว่า่ กิิโลกรััมละ 8 บาท เช่่นเดิมิ จึึง
ทำำ�ให้้ข้้าวโพดเลี้ �ยงสััตว์์เป็็นพืืชเดีียวที่่�มีีการประกัันถึึงสองชั้ �น
ด้้วยเหตุุนี้้�รััฐบาลมีีใช้้จ่่ายชดเชยเงิินประกัันรายได้้ สำ�ำ หรัับการ
ปลูกู ข้า้ วโพดเลี้�ยงสัตั ว์น์ ้้อยที่่�สุุดในพืืชเศรษฐกิิจหลัักทั้�ง 5 ตััวที่�
มีีการประกันั รายได้้ โดยในปีี 2562 ใช้้งบประมาณเพีียง 1,000
ล้า้ นบาทเศษเท่า่ นั้�น

ตลอดระยะเวลาโครงการประกัันรายได้้ในช่ว่ ง 2 ปีที ี่่�ผ่า่ น
มา ไม่ม่ ีเี คยมีีเสีียงเรียี กร้อ้ งใดๆ จากเกษตรกร แต่่กลัับมีีเสีียง
เรีียกร้้องจากพ่่อค้้าคนกลางว่่า ข้้าวโพดเลี้�ยงสััตว์์ยัังคงมีีราคา
ตกต่ำ�ำ � และกล่า่ วหาว่่า โครงการประกันั รายได้้เอื้�อประโยชน์ใ์ ห้้
แก่โ่ รงงานอาหารสัตั ว์์ แต่ใ่ นข้อ้ เท็จ็ จริงิ แล้ว้ การชดเชยส่ว่ นต่า่ ง
ตามราคารับั ประกันั นั้�นถูกู พิจิ ารณาจากราคาที่่�พ่อ่ ค้า้ คนกลางใน
พื้�นที่�ซื้�อกัับเกษตรกร ซึ่�ง่ ไม่ไ่ ด้ม้ ีกี ลไกควบคุุมราคารับั ซื้�อในส่ว่ น
นี้� จึึงมีีความเป็็นไปได้้ว่่า โครงการประกัันรายได้้ช่่วยให้้พ่่อค้้า
คนกลางซื้�อข้้าวโพดได้ใ้ นราคาที่่�ต่ำ�ำ �ลง เพราะเกษตรกรสามารถ
ไปรับั เงินิ ชดเชยจากภาครัฐั ได้้ และอีกี ข้อ้ ที่�ควรระวังั คือื ข้า้ วโพด

44

ชายแดนที่ �นาเข้้ามาโดยพ่่อค้้าคนกลางก็็พลอยได้้รัับอานิิสงจาก ทั่�วโลกให้ก้ ารยอมรับั และช่ว่ ยให้ไ้ ด้ผ้ ลผลิติ ทางการเกษตรที่่�สูงู ขึ้�น
นโยบายประกันั ราคาของรัฐั 2 ชั้�นไปด้ว้ ย เพราะไม่ม่ ีรี ะบบตรวจ ซึ่ง�่ ประเทศไทยเองยัังไม่อ่ นุุญาตให้ป้ ลูกู ในประเทศ แต่ส่ ามารถ
สอบย้อ้ นกลับั ว่่าข้้าวโพดมาจากแหล่่งใด นำำ�เข้้าได้เ้ นื่�องจากมีีมาตรฐานรองรัับในระดับั สากลแล้ว้

การอุุดหนุุนโดยรััฐเป็็นนโยบายสากลที่่�ทุุกประเทศทั่ �วโลก หากประเทศไทยยัังติิดกัับดัักทางความคิิดเดิิม ติิดกัับ
ยึึดปฎิบิ ัตั ิิ เพื่�อให้ผู้้�ประกอบการคงขีดี ความสามารถในการแข่ง่ ขันั เงื่ �อนไขที่ �สร้้างขึ้ �นเพื่ �อกีีดกัันการนำำ�เข้้าเพราะต้้องการปกป้้อง
ไว้้ได้้ และส่่งผลกลัับมาเป็็นมููลค่่าทางเศรษฐกิิจแก่่ประเทศ เกษตรกรโดยไม่่คิิดจะปรัับปรุุงพััฒนาประสิิทธิิภาพการผลิิต
สมาคมผู้�ผลิติ อาหารสััตว์ไ์ ทย ขอสนับั สนุุนโครงการประกันั ราย ภายในประเทศ ประเทศไทยจะสููญเสีียความสามารถในการ
ได้้ข้้าวโพดเลี้�ยงสัตั ว์์ เพราะเป็็นการแก้ต้ รงจุุด เมื่�อปัญั หาเกิิดที่� แข่่งขัันในอุุตสาหกรรมอาหารสััตว์์และปศุุสััตว์์รวมถึึงตลาดส่่ง
ส่ว่ นใดก็ค็ วรแก้ท้ ี่่�ส่ว่ นนั้�น และจะต้อ้ งปล่อ่ ยให้จ้ ุดุ อื่�นได้ท้ ำำ�หน้า้ ที่� ออกเนื้�อสััตว์ไ์ ปไม่ช่ ้้าก็็เร็็ว
ของตัวั เองตามกลไกตลาด ไม่ค่ วรให้ป้ ัญั หาเพียี งจุดุ เดียี วกระทบ
ห่ว่ งโซ่่ทั้�งระบบ การเร่่งพััฒนาสิินค้้าให้้ตอบกระแสตลาดโลกเป็็นสิ่ �งที่ �หลีีก
เลี่�ยงไม่่ได้แ้ ละควรเร่ง่ พััฒนาเป็น็ อย่่างยิ่�ง ปัจั จุุบัันประเทศคู่่�ค้้า
ตามที่�กล่่าวมาข้้างต้้น นโยบายรััฐมีีผลต่่อการส่่งเสริิมให้้ ที่�สาคัญั อย่่าง EU ได้ก้ ำ�ำ หนดนโยบายที่�มุ่�งเน้้นไปในประเด็็นการ
ภาคธุรุ กิิจเติิบโตอย่่างมีีนััยยะ ในช่ว่ ง 3 ปีหี ลัังมานี้� การเติบิ โต ผลิติ สินิ ค้า้ ที่่�มีคี วามยั่�งยืืนเรียี กว่่า European Green Deal ยก
ของธุุรกิิจอาหารสััตว์์เติิบโตแบบถดถอยต่่อเนื่�อง จนกระทั่�ง ตััวอย่า่ ง กรณีีข้า้ วโพดเลี้�ยงสัตั ว์ข์ องไทยที่�กว่่าครึ่่ง� เพาะปลููกใน
ประเทศไทยถููกเวีียดนามแซงหน้้าในการผลิิตอาหารสััตว์์เป็็นที่ � พื้�นที่�ไม่่เหมาะสมและผิิดกฏหมาย หากไม่เ่ ร่่งดำ�ำ เนิินการพััฒนา
เรีียบร้้อยแล้้ว เวีียดนามเป็็นประเทศที่�ขาดแคลนวััถตุุดิิบการ และแก้ไ้ ข ก็็ไม่อ่ าจจะส่ง่ ออกเนื้�อไก่่ ไปยััง EU ได้ต้ ่อ่ ไป
ผลิติ อาหารสัตั ว์์ แต่่มีีนโยบายส่ง่ เสริิมให้ม้ ีกี ารนำ�ำ เข้้าวััตถุดุ ิิบได้้
อย่่างเสรีี แต่่ละปีีมีกี ารนำำ�เข้้าข้า้ วโพดเลี้�ยงสัตั ว์ก์ ว่่า 10 ล้้าน เป็น็ ระยะเวลากว่า่ 7 ปีีแล้ว้ ที่�สมาคมผู้้�ผลิติ อาหารสััตว์์
ตันั ในราคาที่่�ต่ำำ��กว่่าข้้าวโพดเลี้�ยงสัตั ว์์ของไทย ส่ง่ ผลให้้ต้น้ ทุุน ไทยมีีการเตรียี มความพร้้อมในเรื่�องดัังกล่่าว โดยมีีการดำ�ำ เนินิ
การผลิติ อาหารสััตว์์ต่ำำ��กว่่าประเทศไทย ดึึงดููดให้้มีกี ารลงทุนุ ใน กิิจกรรมต่่างๆ ภายใต้้บริิบทการสร้้างความยั่่�งยืืนให้้กัับธุุรกิิจ
ประเทศมากขึ้�นทำำ�ให้ม้ ีกี ารขยายตัวั ของอุตุ สาหกรรมผลิติ อาหาร จึงึ สามารถตอบได้ใ้ นวัันนี้้ว� ่า่ ไม่ไ่ ด้เ้ ริ่่�มจากศููนย์์ แต่อ่ ย่า่ งไรก็ต็ าม
สัตั ว์์อย่า่ งรวดเร็็วและมีแี นวโน้้มขยายอย่่างต่อ่ เนื่�อง หากผู้้�มีีส่่วนเกี่ �ยวข้้องด้้านต่่างๆไม่่เห็็นความสาคััญและไม่่ร่่วม
มืือในการส่่งเสริิมกิิจกรรมเหล่่านี้้� หรืือมีีข้้อต่่อใดข้้อต่่อหนึ่่�ง
นอกจากนี้� ประเทศเวียี ดนามยังั อนุญุ าตให้ม้ ีกี ารปลูกู พืชื ตัดั ละเลย ก็็คงยากที่�จะประสบผลสำ�ำ เร็็จ...
แต่่งพันั ธุกุ รรม (GMOs) ได้้ ซึ่ง�่ เป็น็ เทคโนโลยีทีี่�หลายประเทศ

45

บริษัท น้� ำมันพืชไทย จำ�กัด (มหาชน)

ผู้ผลิต และจำ�หน่าย น�้ำมันถั่วเหลือง ตรา องุ่น และกากถ่ัวเหลือง TVO
มามากกว่าครึ่งศตวรรษ กำ�ลังรับสมัครพนักงาน
เพ่ือขยาย และรองรับการเปิดตลาดใหม่ ดังต่อไปนี้

1. นักวิชาการ คณุ สมบตั ิ

หน้าท่รี ับผดิ ชอบ : • เพศชาย/หญงิ
• วฒุ ิการศึกษาระดับปรญิ ญาโท สาขาสตั วศาสตร์
• ออกแบบ และพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่
• ออกแบบการทดลอง หรอื เทคโนโลยกี ารผลติ สตั ว์
• สามารถท�ำสูตรอาหารสัตว์ • มปี ระสบการณท์ �ำงานอย่างนอ้ ย 5 ปี ในธุรกจิ
• สนบั สนนุ งาน ชว่ ยเหลือฝา่ ยขาย
หรือสายงานทเี่ กี่ยวขอ้ ง
• สามารถใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี
• มีความรดู้ ้านภาษาองั กฤษ อ่าน-เขยี นพูด ได้เปน็ อยา่ งดี

(ถ้ามีเอกสารรับรองจะพิจารณาเป็นพเิ ศษ)
• มคี วามรับผดิ ชอบสงู
• บคุ คลิกดี มีความม่นั ใจ กลา้ แสดงออก
• สามารถเดินทางต่างจังหวัด และต่างประเทศได้
• สามารถขบั รถยนต์ และมีใบอนญุ าตขบั ข่รี ถยนต์

2. ผู้จัดการขาย [น�้ำมันอุตสาหกรรม]

หน้าทีร่ บั ผดิ ชอบ : คณุ สมบัติ

• จัดท�ำ Business Plan ประจ�ำปี • เพศชาย/หญิง อายุ 30 ปีขนึ้ ไป
• ท�ำแผนงานขายประจ�ำปี/เดือน • วฒุ ิการศึกษาระดบั ปริญญาตรี หรือสงู กวา่ สาขาบรหิ ารธุรกิจ
การจดั การ การตลาด หรือสาขาทีเ่ ก่ียวข้อง
ประชุมรว่ มกับทมี • มปี ระสบการณ์ดา้ นงานขายสนิ ค้าอุตสาหกรรมมากกว่า 10 ปี
• เปิดตลาดใหม่ • มีความเปน็ ผูน้ �ำ สามารถกระตุน้ ทีมงานให้บรรลุเปา้ หมาย
• วเิ คราะหส์ ถานการณก์ ารตลาดปจั จบุ ัน • มีทกั ษะการสอ่ื สารทีด่ ี มมี นษุ ยส์ มั พันธด์ ี เขา้ กบั คนง่าย
• มีความรดู้ า้ นภาษาอังกฤษ อ่าน-เขียนพดู ไดเ้ ปน็ อย่างดี
เพอ่ื ใหร้ ้วู า่ มีผลกระทบต่อยอดขาย • มเี ทคนคิ การเจรจาต่อรองเปน็ เลศิ
• สร้างความสมั พันธท์ ่ีดกี บั ลกู คา้ ทุกกล่มุ • มีความซ่อื สัตยต์ อ่ ตนเอง และผอู้ ื่น

บริษัท น�้ำมันพืชไทย จำ�กัด (มหาชน)

149 ถนนรัชดาภิเษก (ท่าพระ-ตากสิน) แขวงบุคคโล เขตธนบุรี กทม. 10600
ติดต่อ คุณดาวรัตน์ สาโรวาท โทร 02 477 9020
Email: [email protected]

46

รบับสรมษิ ัครทั งานมาสเตอร์เวท จ�ำกัด

Technical Sales Representative (Feedmill)

- วุฒิปริญญาตรี สาขาสัตวแพทย์ หรือ สัตวศาสตร์
- เพศชายหรือเพศหญิง
- มีประสบการณ์ขายตลาด Feedmill / Integrate อย่างน้อย3-5 ปี
- มีทัศนคติที่ดีต่อบริษัทและงานขายพร้อมท้ังบริการหลังการขาย
- มีความรับผิดชอบสูง ความคิดสร้างสรรค์ และ ความซ่ือสัตย์

Technical Sales Representative (Poultry)

- วุฒิปริญญาตรี สาขาสัตวแพทย์ หรือสัตวศาสตร์
- เพศชายหรือเพศหญิง
- มีความเช่ียวชาญด้านการขาย Product ส่วนธุรกิจ ไก่ อย่างน้อย 3-5 ปี
- มีทัศนคติที่ดีต่อบริษัท และงานขาย
- มีความกระตือรือร้น ความรับผิดชอบสูง และความซ่ือสัตย์

สนใจติดต่อ บริษัท มาสเตอร์เวท จำ�กัด
638 อาคารมาสเตอร์เวท ชั้น 5 ถนนสามัคคี ตำ�บลท่าทราย อำ�เภอเมือง
จังหวัดนนทบุรี 11000 02-573-6666 Email : [email protected]

บริษัท โนวา เมดิซีน จ�ำกัด
บริษัท โนวา เมดิซีน จ�ำกัด ผู้ผลิตเวชภัณฑ์ส�ำหรับสัตว์ ภายใต้ระบบการผลิตตามมาตรฐานสากล
ผลิตและจ�ำหน่ายสินค้าคุณภาพ (ยาชนิดฉีด, ยาละลายน้�ำ, ยาผสมอาหาร) ท้ังในประเทศ และ
ส่งออกสู่ตลาดสากล มีความต้องการรับสมัครบุคลากรเข้าร่วมงาน ดังน้ี

2. ต�ำแหนง่ พนักงานขาย
คณุ สมบัติ
- เพศชาย/หญิง
1. ต�ำแหนง่ สัตวแพทย์ฝ่ายวิชาการ - วฒุ ิการศึกษาระดับปริญญาตรี สัตวแพทยศาสตร์

คุณสมบตั ิ สาขาสตั วศาสตร์ หรอื สาขาอ่ืนๆ
- เพศชาย/หญิง - มีมนษุ ยสัมพนั ธด์ ี และสามารถท�ำงานเปน็ ทีมได้
- วฒุ กิ ารศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรี สาขา สตั วแพทยศาสตร์
- มีมนุษยสัมพันธด์ ี และสามารถท�ำงานเปน็ ทมี ได้ 3.ต�ำแหน่ง สตั วบาลประจ�ำฟาร์ม
คุณสมบัติ
- เพศชาย/หญิง
- วุฒิการศกึ ษาระดับปรญิ ญาตรี สาขา สตั วศาสตร์
- ไม่จ�ำเปน็ ตอ้ งมปี ระสบการณ์

สนใจติดต่อสมัครงานพร้อมส่งเอกสารประกอบการสมัคร
มาที่ น.สพ.อธินาถ รุ่งเรือง (หมอบอล) โทรศัพท์ 085-259-5264

Email: [email protected],
หรือ ไปรษณีย์ มาท่ี บริษัท โนวา เมดิซีน จำ�กัด (แผนกยาสัตว์)
เลขท่ี 20/1 หมู่ที่ 3 ถนนเทศบาล1 ตำ�บลบ้านฉาง อำ�เภอเมือง จังหวัดปทุมธานี 12000

47

ASF ในสุุกร
ฉบับั เกษตรกร

โรคอหิวิ าต์แ์ อฟริกิ าในสุกุ ร (African swine fever; ASF) โรค ASF ส่่งผลกระทบอย่า่ งไรต่่ออุตุ สาหกรรมการเลี้�ยง
คืือ โรคที่�เกิดิ จากการติดิ เชื้้�อไวรััส African swine fever ซึ่�ง สุกุ รในประเทศไทย?
จััดเป็็นไวรััสขนาดใหญ่่ชนิิดที่่�มีีเปลืือกหุ้้�ม มีีความคงทนสููงใน
สิ่�งแวดล้อ้ ม และสามารถอยู่�ได้น้ านในเลืือด สารคััด หลั่่�ง ซาก โรค ASF เป็็นโรคระบาดรุุนแรง แพร่่กระจายได้้อย่่าง
สััตว์์ รวมถึงึ ผลิติ ภััณฑ์จ์ ากสััตว์ท์ ี่่�ผ่า่ นกระบวนการให้ค้ วามร้อ้ น รวดเร็ว็ ตามพระราชบัญั ญัตั ิโิ รคระบาดสัตั ว์์ ปีพี ุทุ ธศักั ราช 2558
ปัจั จุบุ ัันยัังไม่ว่ ััคซีีนสำ�ำ หรัับป้อ้ งกัันโรคนี้้� ซึ่ง�่ หากพบว่า่ มีกี ารระบาด จำำ�เป็น็ ต้อ้ งแจ้ง้ ให้ส้ ัตั วแพทย์ห์ รือื เจ้า้
หน้้าที่�กรมปศุุสััตว์์ในพื้�นที่�ทราบทัันทีี เช่่นเดีียวกัับในกรณีีของ
โรค ASF พบได้้ในสััตว์์ชนิิดใดบ้้าง และโรคนี้้�เป็็นโรค โรคปากและเท้า้ เปื่่�อย (Foot and mouth disease; FMD)
ติิดต่่อจากสััตว์ส์ ู่ �คนหรืือไม่?่ และไข้้หวัดั นก (Avian influenza) การระบาดของโรคนี้้�ส่ง่ ผลก
ระทบในเชิิงลบทั้�งเศรษฐกิจิ และสังั คม รวมถึึงอุุตสาหกรรมการ
โรค ASF ไม่ใ่ ช่โ่ รคสััตว์ส์ู่�คน พบได้้ในสััตว์ต์ ระกููลสุกุ รทุุก ค้้าสััตว์์ และ ผลิิตภััณฑ์จ์ ากสัตั ว์์ระหว่า่ งประเทศ เมื่�อวัันที่� 1
พัันธุ์� ทั้�งสุุกรเลี้�ยงและสุุกรป่่า โดยที่่�สุุกรเลี้�ยงจะมีีความไวรัับ สิิงหาคม พ.ศ. 2561 องค์์การโรคระบาดสััตว์์ระหว่่างประเทศ
ต่่อโรคสููง และมีีสุุกรป่่าเป็็นพาหะนำำ�โรค ซึ่�่งอาจแสดงอาการ (World Organization for Animal Health; OIE) ได้ร้ ายงาน
หรืือไม่แ่ สดงอาการก็ไ็ ด้้ การระบาดของโรคนี้�ครั้�งแรกในประเทศจีีน ปััจจุุบัันยัังคงต้้อง
ทำ�ำ การเฝ้า้ ระวัังอยู่�
โรค ASF มีกี ารติิดต่่อและการแพร่ก่ ระจายอย่่างไร?
สุกุ รสามารถติดิ เชื้�อได้้จาก 2 ช่่องทาง ได้้แก่่ สำำ�หรัับประเทศไทยมีคี วามเสี่�ยงสููงต่อ่ โรคนี้้� แต่ป่ ัจั จุบุ ัันยััง
(1) ได้้รัับเชื้�อโดยตรงผ่่านการสััมผััสสารคััดหลั่�งจากสััตว์์ ไม่่มีีรายงานการระบาดของโรคนี้้� และกรมปศุุสััตว์์ได้้ออก
ป่่วย หรืือสััตว์์ที่� เป็็นพาหะนำำ�โรค และการกิินเนื้�อสััตว์์หรืือ มาตรการเพื่�อเฝ้า้ ระวััง และป้้องกัันการ ระบาดอย่่างเข้ม้ งวด
วััตถุดุ ิบิ อาหารสัตั ว์์ ที่่�มีีเชื้�อปนเปื้อ�้ นอยู่�
(2) ได้ร้ ัับเชื้�อทางอ้อ้ มผ่่านการ สััมผัสั วััสดุุ หรือื อุุปกรณ์ท์ี่� อาการและรอยโรคที่่�สำ�ำ คััญ หากสุุกรติิดเชื้อ�้ ไวรััส ASF?
มีีการปนเปื้�้อนของเชื้�อไวรัสั เช่่น เครื่�องมืือที่�ใช้ภ้ ายในโรงเรืือน (1) มีีไข้ส้ ููง (มากกว่่า 41 องศาเซลเซียี ส) นอนสุมุ ซึึม
รองเท้้าบููท เสื้�อผ้้า รถขนส่่ง อาหารสััตว์์ รถขนย้้ายสััตว์์ เบื่�ออาหาร ผิวิ หนังั แดง มีจี ุดุ เลือื ดออกตามร่า่ งกาย โดยเฉพาะ
สััตวแพทย์์ และบุุคคลที่�เกี่�ยวข้อ้ งกับั การเลี้�ยงสัตั ว์์ บริเิ วณจมูกู ใบหูู และขาหลังั ถ่า่ ยเหลวมีเี ลืือดปน แท้้ง และ
(3) นอกจากนี้้�ยัังมีีรายงานว่่าเห็็บอ่่อน ในสกุุล Ornit- ตายเฉีียบพลัันเป็็นจำ�ำ นวนมากภายหลังั แสดงอาการ 2-3 วััน
thodoros เป็น็ พาหะนำ�ำ โรคผ่า่ นการกัดั ได้้ ซึ่ง�่ เห็บ็ ชนิดิ นี้�สามารถ (2) รอยโรคที่�สามารพบเห็็นได้้ชััดเจนคืือ ม้้ามโตมีีสีีแดง
พบได้ใ้ นทวีปี แอฟริกิ า แต่ย่ ังั ไม่ม่ ีี รายงานการพบในประเทศไทย เข้ม้ และพบหย่่อมเนื้�อตาย มีีจุุดเลืือดออก ที่�ไต ต่่อมน้ำำ��เหลืือง
และกระเพาะปัสั สาวะ

48

มาตรการป้อ้ งกัันโรค ASF ในฟาร์ม์ สำำ�หรัับเกษตรกร 7.1) แจ้ง้ เจ้้าหน้า้ ที่�กรมปศุสุ ััตว์์ในพื้�นที่�ทราบด้ว้ ยตนเอง
(1) มีีอ่่างจุ่�มรองเท้้าก่่อนเข้้าโรงเรืือน และความสะอาด 7.2) Call center: 063-255-6888
เครื่�องมือื ที่�ใช้้ภายในโรงเรือื น ด้้วยน้ำ�ำ �ยาฆ่่าเชื้�อ 7.3) แอปพลิิเคชััน DLD 4.0 ที่่�หััวข้อ้ ”แจ้้งการเกิิดโรค
(2) ควบคุมุ การเข้า้ -ออก ของคน สัตั ว์์ และยานพาหนะ ระบาด” และห้า้ ม เคลื่�อนย้า้ ยสุกุ รออกจากฟาร์์มเด็็ดขาด
กรณีีบุคุ คลภายนอกจะต้้องเปลี่�ยนเสื้�อผ้า้ รองเท้้า อาบน้ำ�ำ � และ (8) ติิดตามข่่าว และสถานการณ์ก์ ารระบาดของโรคจาก
กัักโรคอย่า่ งน้้อย 72 ชั่�วโมง ก่อ่ นเข้า้ ไปภายในบริเิ วณเขตเลี้�ยง กรมปศุุสััตว์อ์ ย่่างใกล้้ชิดิ ผ่่านช่อ่ งทางต่่าง ๆ ของกรมปศุุสััตว์์
สััตว์์ ส่่วนยานพาหนะจะต้้องทำ�ำ การพ่่นยาฆ่่าเชื้�อ ทั้�งก่่อนเข้้า ที่่�มา : นายสััตวแพทย์ป์ วรุตุ ม์์ ณรงค์พ์ ัันธ์์ หน่ว่ ยชัันสููตรโรค
และหลัังออกจากฟาร์ม์ สัตั ว์์ โรงพยาบาลปศุสุ ััตว์์ คณะสััตวแพทยศาสตร์์ จุฬุ าลงกรณ์์
(3) กำำ�จัดั สััตว์์พาหะ เช่่น เห็บ็ เหา แมลงวััน ยุุง หนูู และ มหาวิทิ ยาลััย
ไม่่ควรเลี้�ยงสัตั ว์์ชนิิดอื่�นในบริิเวณฟาร์ม์ เอกสารอ้า้ งอิิง
(4) วััตถุุดิิบอาหารสััตว์์ เช่่น เนื้�อกระดููกป่่น ควรผ่่าน
กระบวนการให้้ความร้้อนที่่�อุุณหภููมิิอย่่างน้้อย 70 องศา 1. กรมปศุุสัตั ว์ท์ี่� http://www.dld.go.th/th/index.php/th/
เซลเซียี ส เป็น็ เวลานาน 30 นาทีี และงดใช้เ้ ศษอาหารที่�เหลือื 2. สถาบัันสุุขภาพสััตว์์แห่ง่ ชาติิที่� http://niah.dld.go.th/th/index.php
จากการบริโิ ภคแก่ส่ ุกุ ร 3. สำ�ำ นักั ควบคุมุ ป้อ้ งกันั และบำ�ำ บัดั โรคสัตั ว์ท์ี่� http://dcontrol.dld.go.th/
(5) บุุคคลที่�เกี่�ยวข้้องกัับการเลี้�ยงสุุกรภายในฟาร์์ม หรืือ dcontrol/index.php
มีีหน้า้ ที่�ผลิิตอาหารสุุกร ควรหลีีกเลี่�ยงการสัมั ผัสั สุุกร ภายนอก 4. องค์ก์ ารอาหารและการเกษตรแห่่งสหประชาชาติิ (Food and Agr-
ฟาร์ม์ ตลาดค้้าสััตว์์ และโรงฆ่า่ สัตั ว์์ riculture Organization of the United Nations; FAO) ที่� http://www.
(6) ห้้ามนำ�ำ สััตว์์ ซากสััตว์์ เลืือด น้ำำ��เชื้�อและตััวอ่่อน fao.org/home/en/
ผลิติ ภัณั ฑ์์จากสััตว์์ รวมถึึงวัตั ถุดุ ิบิ อาหารสัตั ว์์ ที่�มาจากประเทศ 5. องค์ก์ ารโรคระบาดสััตว์์ระหว่่างประเทศ (World Organization for
ที่่�มีีการระบาด เข้า้ มาภายในฟาร์ม์ โดยเฉพาะประเทศจีีน Animal Health; OIE) ที่� www.oie.int
(7) เฝ้้าระวัังโรคของสุุกรภายในฟาร์์ม หากพบว่่าสุุกร 6. Sánchez-Vizcaำno JM, Mur L, Gomez-Villamandos JC และ
ภายในฟาร์ม์ แสดงอาการและรอยโรคตามที่�กล่า่ วไปในข้อ้ 5 ต้อ้ ง Carrasco L 2015. An update on the epidemiology and pathol-
รีบี แจ้ง้ เจ้า้ หน้้าที่�กรมปศุุสััตว์์ทันั ทีีทางช่่องทาง ดังั นี้� ogy of African swine fever. J Comp Pathol. 152(1): 9-21.
7. The Center for Food Security and Public Health (CFSPH)
Iowa State University ที่� www.cfsph.iastate.edu/DiseaseInfo/
factsheets.htm
8. United States Department of Agriculture (USDA) ที่� https://
www.aphis.usda.gov/animal_health/emergency_management/
downloads/asf-virusdisinfectants.pdf

49

ซีีพีีเอฟเดินิ หน้้ามาตรการ Seal ฟาร์ม์

ดููแลฟาร์ม์ คอนแทรค

บริษิ ััท เจริิญโภคภััณฑ์์อาหาร จำำ�กััด (มหาชน) หรืือ ซีีพีี อาหารการกิินที่�เหมาะสม ตลอดจนใช้้กล้้องวงจรปิิดซึ่�งเป็็น
เอฟ เดิินหน้้ามาตรการ Seal ฟาร์์มเลี้�ยงสััตว์์ ดููแลสุุขภาพ เทคโนโลยีีที่ �เข้้ามาช่่วยลดความเสี่ �ยงการนำำ�โรคต่่างๆเข้้าไปสู่ �
พนัักงานลดความเสี่�ยง ป้้องกันั โรคโควิิด-19 และโรคสำำ�คััญใน ฝููงสััตว์์ โดยคนไม่จ่ ำ�ำ เป็น็ ต้อ้ งเข้า้ ไปในโรงเรืือน เพราะสามารถ
สัตั ว์์ มุ่�งดูแู ลเกษตรกรคอนแทรคฟาร์ม์ พร้อ้ มถ่า่ ยทอดองค์ค์ วาม มอนิิเตอร์์ผ่่านกล้้องได้้ทุุกที่่�ทุุกเวลา ถืือเป็็นการสร้้างความ
รู้้�ต่อ่ เนื่�อง เพื่�อสร้้างหลัักประกัันความปลอดภััยและความมั่�นคง ปลอดภััยในอาหาร และเป็น็ หลัักประกัันความมั่่�นคงทางอาหาร
ทางอาหารแก่่ผู้ �บริิโภค ให้ก้ ัับผู้้�บริิโภค” นายสมพร กล่า่ ว

นายสมพร เจิมิ พงศ์์ รองกรรมการผู้้�จัดั การบริหิ าร ซีพี ีเี อฟ นายสมคิิด วรรณลุุกขีี รองกรรมการผู้้�จััดการอาวุโุ ส ธุรุ กิิจ
เปิิดเผยว่่า ซีีพีีเอฟให้้ความสำ�ำ คััญกัับมาตรการเฝ้้าระวัังและ ไก่ไ่ ข่่ ซีีพีเี อฟ กล่า่ วว่า่ นอกจากระบบไบโอซีเี คียี วริติี้�ที่�เข้้มงวด
ป้้องกัันโรคอย่่างเข้้มงวดมาโดยตลอด โดยฟาร์์มเลี้�ยงสััตว์์ของ ขึ้�นในทุกุ ๆฟาร์ม์ เพื่�อเป็น็ การป้อ้ งกันั โรคสัตั ว์ป์ ีกี ต่า่ งๆ ที่่�ทำ�ำ ควบคู่�
บริิษััททุุกแห่่งมีีการซีีล (Seal) ให้้บุุคลากรทำ�ำ งานที่�ฟาร์์มพััก กับั การซีลี พนักั งานในฟาร์ม์ และห้า้ มบุคุ คลภายนอกเข้า้ ฟาร์ม์ โดย
อาศัยั อยู่�ภายในฟาร์ม์ งดการออกนอกพื้�นที่� เพื่�อการป้อ้ งกันั และ เด็ด็ ขาดแล้ว้ บุคุ ลากรทุกุ คนให้ค้ วามสำ�ำ คัญั อย่า่ งยิ่�งกับั มาตรการ
ควบคุุมความเสี่ �ยงต่่อการแพร่่ระบาดของโรคในสััตว์์อย่่างต่่อ ป้้องกัันโรคโควิิด-19 โดยเน้้นเรื่�องสุุขอนามััยส่่วนบุุคคล การ
เนื่ �อง ปฏิิบััติติ ามแนวทางการเว้้นระยะห่่าง การสวมหน้้ากากอนามัยั
ตลอดเวลา และหมั่�นล้า้ งมืือ
เมื่ �อเกิิดสถานการณ์์การแพร่่ระบาดของโรคโควิิด-19
มาตรการที่่�ดำ�ำ เนิินการอย่่างเข้้มข้้นอยู่�แล้้ว ได้้ถููกยกระดัับการ ถือื เป็น็ วิถิ ีีใหม่่ (new normal) ที่่�ทุุกคนถืือปฏิบิ ัตั ิิ จนกลาย
ป้อ้ งกันั สููงสุุดทั้�งโรคในสุุกรและบุุคลากร โดยเฉพาะระบบไบโอ เป็น็ ชีวี ิิตประจำ�ำ วัันไปแล้้ว ขณะเดีียวกััน ยัังมีกี ารปรับั กิิจกรรม
ซีีเคียี วริิตี้� (Biosecurity) ที่�เป็น็ กุุญแจสำำ�คััญสำำ�หรัับการป้้องกันั การทำำ�งานให้ส้ อดคล้อ้ งกับั สถานการณ์ป์ ัจั จุบุ ันั อาทิิ การประชุมุ
โรคต่า่ งๆ ที่่�ซีพี ีเี อฟปฏิิบััติิมาโดยตลอด ช่ว่ ยให้้การป้อ้ งกันั โรคมีี เตรียี มความพร้อ้ มก่อ่ นเริ่�มงาน ซึ่ง่� จัดั ในสถานที่�โล่ง่ แจ้ง้ การรับั
ประสิิทธิภิ าพสูงู ควบคู่่�กัับการอบรมและให้ค้ วามรู้�แก่่พนัักงาน ประทานอาหารแบบเว้้นระยะห่่างและใช้้ภาชนะส่่วนตััว รัับ
และเกษตรกรในโครงการส่่งเสริิมอาชีีพการเลี้�ยงสุุกร หรืือ ประทานเฉพาะอาหารปรุุงสุุกเท่่านั้�น และเน้้นการทำ�ำ ความ
คอนแทรคฟาร์ม์ อย่่างต่อ่ เนื่�อง สะอาดในจุุดสััมผัสั ร่ว่ มให้บ้ ่อ่ ยครั้�งขึ้�น

“ซีพี ีเี อฟ ถ่า่ ยทอดเทคนิคิ วิธิ ีีการ และมาตรการป้อ้ งกััน “ซีพี ีเี อฟ ยัังคงเน้น้ มาตรการป้อ้ งกัันสููงสุดุ อย่า่ งเคร่ง่ ครััด
โรคในสุกุ รและโควิดิ -19 แก่เ่ กษตรกรคอนแทรคฟาร์ม์ กัับบริษิ ััท มีีการประยุกุ ต์ใ์ ช้ม้ าตรการป้อ้ งกัันโรคต่า่ งๆ อย่่างเหมาะสม
มาโดยตลอด ทั้้�งการแบ่่งปัันองค์์ความรู้�้ในกลุ่่�มเกษตรกรการ พร้อ้ มให้ค้ วามรู้แ�้ ละรณรงค์ก์ ารป้อ้ งกัันโรค ทั้ง�้ แก่บ่ ุคุ ลากรของ
เข้้าตรวจเยี่�ยมฟาร์์ม และการอบรมผ่่านออนไลน์์ ทำ�ำ ให้้ บริษิ ััทและเกษตรกรคอนแทรคฟาร์ม์ อย่า่ งต่อ่ เนื่�อง ทำำ�ให้ท้ ุกุ คน
เกษตรกรมีีพื้้�นฐานความรู้้แ� ละวิธิ ีกี ารปฏิิบััติิที่่�ถููกต้้อง สามารถ ตระหนัักถึงึ ความสำำ�คััญของการป้อ้ งกัันโรคที่่�ดีี จึงึ มีคี วามพร้อ้ ม
นำำ�ไปปรัับใช้้ในฟาร์์มของตนเอง ช่ว่ ยลดความเสี่�ยงทางธุุรกิจิ ในการปฏิิบััติิงานและสามารถป้้องกัันตนเองจากโรคโควิิด-19
ทำ�ำ ให้เ้ ดินิ หน้า้ อาชีพี ได้อ้ ย่า่ งต่อ่ เนื่�อง เพื่ �อสนัับสนุุนการผลิิตอาหารปลอดภััยตลอดห่่วงโซ่่การผลิิต
ทั้้�งในภาวะปกติิและภาวะวิิกฤตเช่่นนี้้”� นายสมคิิดกล่า่ ว.
สนัับสนุุนให้้เกษตรกรทำ�ำ Seal ให้้บุุคลากรพัักอาศััยอยู่�
ภายในบริิเวณฟาร์์ม โดยยัังคงได้ร้ ัับการดููแลความเป็็นอยู่�และ

50