CBDกพฉปี2556

ภยนั ตรายจากสภาพแวดล้อม 10

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • เกิดอะไรข�นึ
• ผปู้ ่ วยมีอาการหรือไม่ อย่างไร
10แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยพูดประโยคยาวๆ ไดเ้ ตม็ ประโยคโดยไม่ติดขดั หรือไม่
10แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • หายใจมีเสียงดงั • ผปู้ ่ วยมีสภาพเป็นอย่างไร
• ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ลาํ ตวั /ริมฝีปากเขยี วคลาํ� • ผปู้ ่ วยรูส้ กึ อย่างไรเมือ� ลกุ ข�นึ นง�ั
10แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคาํ สง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชดื • หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยนื • ผปู้ ่ วยตอบคําถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
10แดง4 ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคําสง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • ผปู้ ่ วยมีท่าทางเป็นปกติหรือไม่
10แดง5 ออกกาํ ลงั กายหนกั /อย่ใู นสภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั และมีเลือดออกผดิ ปกติ
10แดง6 ชกั ถา้ ไม,่ แตกต่างจากปกติอย่างไร
10แดง7 ออกกาํ ลงั กายหนกั /อย่ใู นสภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั และมีอาการเกยี� วขอ้ งกบั ภาวะอุณหพาตอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ :
• ไม่มีเหงือ� ออก • อาเจยี น • กลา้ มเน�ือเป็นตะคริวรุนแรง • แน่นหนา้ อก • ปวดทอ้ ง ‘รหสั เหลอื ง’:
10แดง8 ออกกาํ ลงั กายหนกั /อย่ใู นสภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั และปัสสาวะหรืออุจจาระราด • ผปู้ ่ วยสมั ผสั ความรอ้ น, ความเยน็ หรือสารเคมี จากแหล่งใด
10แดง9 เจบ็ แน่นหนา้ อก/จกุ เสยี ดล�ินปี�
35
‘รหสั เหลอื ง’

10เหลอื ง1 ออกกาํ ลงั กายหนกั /อย่ใู นสภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั และตวั รอ้ นจดั
10เหลือง2 ถกู ควนั /หายใจขดั
10เหลือง3 ออกกาํ ลงั กายหนกั /อย่ใู นสภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั และมีอาการเกยี� วขอ้ งกบั ภาวะอุณหพาตอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ :
• ไม่มีเหงือ� ออก • อาเจยี น • กลา้ มเน�ือเป็นตะคริวรุนแรง • แน่นหนา้ อก • ปวดทอ้ ง
10เหลอื ง4 สารเคม,ี (กนิ หรือถกู ราด/สาด/กระเดน็ ) ทีไ� ม่เขา้ กบั ‘รหสั แดง’
10เหลือง5 ถกู ความเยน็ จดั และผปู้ ่ วยทีค� วบคมุ อาการหนาวสน�ั ไม่ได้
10เหลือง6 ภยนั ตรายอืน� ๆ
10เหลอื ง7 / 10เหลอื ง8
10เหลอื ง9 ไม่ไดข้ อ้ มลู ยืนยนั จากผแู้ จง้

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

ภยนั ตรายจากสภาพแวดล้อม 10

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
10เขียว1 • อนั ตรายในบริเวณทีเ� กิดเหต,ุ ถา้ มี
10เขียว2 ถกู ภยนั ตรายอืน� ๆ แต่อาการไม่รุนแรง/ไม่จาํ เพาะ • อายุ
10เขียว3 / 10เขียว4 / 10เขียว5 / 10เขียว6 / 10เขียว7 • เพศ
10เขียว8 ถกู สารป้ องกนั ตวั เชน่ สเปรยพ์ ริกไทย • อาการนาํ สาํ คญั
‘รหสั ขาว’ • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
10ขาว1 ไม่มีอาการ แต่มีประวตั ิสมั ผสั • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
การสมั ผสั ความรอ้ น • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
• คลายหรือถอดเส�ือผา้ ผปู้ ่ วยออกเพือ� ชว่ ยระบายความรอ้ น รายงานสงั เขปจําเพาะ
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกิน/ดืม� ส�งิ ใด • ระยะเวลาสมั ผสั นานเท่าใด
การสมั ผสั สารเคมี
• อย่าแตะตอ้ งตวั ผปู้ ่ วย 36
• ใหผ้ ปู้ ่ วยถอดเส�ือผา้ ทีป� นเป�ื อนออก, หากทาํ ได้
• ลา้ งสารเคมีออกจากตาอย่างต่อเนือ� ง, ถอดเลนสส์ มั ผสั
• ถา้ สารเคมีเป็นผง ใหป้ ัดออก หา้ มใชน้ าํ� ลา้ ง
• รวบรวมขอ้ มลู เกยี� วกบั สารเคมี(รวมทงั� ขอ้ มลู ความปลอดภยั :MSDS ถา้ มี)
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกนิ /ดืม� ส�งิ ใด
การสมั ผสั ความเย็น
• ถา้ ผปู้ ่ วยหนาวและแหง้ , ห่มผา้ ใหผ้ ปู้ ่ วย
• ถา้ ผปู้ ่ วยหนาวและเปี ยก, ถอดเส�ือผา้ ทีเ� ปี ยกและห่มผา้ ใหผ้ ปู้ ่ วย
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกนิ /ดืม� ส�งิ ใด

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77







ปวดศรี ษะ/ภาวะผิดปกตขิ องตา/ห/ู คอ/จมกู 12

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • อาการปวดศีรษะเกดิ ข�นึ ทนั ทีทนั ใดหรือค่อยๆ เพ�ิมข�นึ
• ผปู้ ่ วยมีปัญหาการมองเห็นบา้ งหรือไม่ อย่างไร
12แดง1 ไม่รูส้ ึกตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคําสง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
12แดง2 มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยตอบคําถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ผปู้ ่ วยทราบหรือไม่วา่ ตนเองอย่ทู ีใ� ดและเป็นใคร
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • อาการปวดศีรษะครงั� น�ีแตกต่างจากการปวดศีรษะทีผ� ปู้ ่ วยเคยเป็นมากอ่ น
12แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : หรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชืด • ผปู้ ่ วยกาํ ลงั ทาํ อะไรอย่ขู ณะเร�ิมมีอาการปวดศีรษะ
• หมดสติชว�ั วูบ/เกอื บหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยมีท่าทางเป็นปกติเหมือนทีเ� คยเป็นอย่หู รือไม่
12แดง4 ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง
12แดง5 ปวดศีรษะรุนแรงเกดิ ข�นึ ฉบั พลนั , ร่วมกบั มีอาการขอ้ ใดขอ้ หนึง� ดงั ต่อไปน�ี: ถา้ ไม,่ แตกต่างจากเดิมอย่างไร
• พูดเสยี งพร่า • เห็นภาพมวั /ภาพซอ้ น • ผปู้ ่ วยมีสภาพเป็นอย่างไร
• อ่อนแรง/อมั พาต • เหงือ� ท่วมตวั • อาเจยี น ‘รหสั เหลอื ง’:
• ผปู้ ่ วยมีอาการปวดตามร่างกายบริเวณอืน� บา้ งหรือไม่
‘รหสั เหลือง’

12เหลือง1 ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง, แต่ยงั คงพูดและเดินได้
12เหลือง2 หายใจขดั
12เหลอื ง3
12เหลอื ง4 มองเห็นยากลาํ บาก
12เหลือง5 เวยี นศีรษะ
12เหลอื ง6 / 12เหลอื ง7 / 12เหลอื ง8
12เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

‘รหสั เขียว’

12เขียว1 ปวดศีรษะ, หลงั การบาดเจบ็ ศีรษะ, ทีไ� ม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 38

ปวดศีรษะ/ลาํ คอ 12

‘รหสั ขาว’ ‘รหสั ขาว’:
12ขาว1 ปวดศีรษะ • ผปู้ ่ วยเพ�ิงป่ วยหรือไดร้ บั บาดเจบ็ หรือไม่
12ขาว2 ไมเกรน • ผปู้ ่ วยเคยมีประวตั ิการปวดศีรษะมาก่อนหรือไม่
12ขาว3 เจบ็ ศีรษะ/ใบหนา้ /ลาํ คอเลก็ นอ้ ย
12ขาว4 เจบ็ ตา, ห,ู จมกู , คอหอย รายงานสงั เขป
คําสงั� แนะนาํ ก่อนหน่วยปฏิบตั ิการไปถงึ • อายุ
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกนิ /ดืม� ส�งิ ใด • เพศ
• จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยอย่ใู นท่าทีส� บายทีส� ดุ • อาการนําสาํ คญั
• กรณีมีเลือดกาํ เดาไหล ใหบ้ ีบปลายจมกู และไม่คลาย • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนํายาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
รายงานสงั เขปจําเพาะ
• ผปู้ ่ วยมีบตั รแจง้ โรคประจาํ ตวั หรือไม่

39





คลุ้มคล�งั /ภาวะทางจิตประสาท/อารมณ์ 13

เกณฑค์ ดั แยก คาํ ถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • เกดิ อะไรข�นึ
• ทีเ� กิดเหตปุ ลอดภยั หรือไม่
13แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ • มีเหตกุ ารณน์ ่าสงสยั ในบริเวณนนั� หรือไม่ ถา้ ใช,่ กรุณาใหร้ ายละเอียด
13แดง2 มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยมีอาวุธหรือเขา้ ถงึ อาวธุ ไดห้ รือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ผปู้ ่ วยมีอนั ตรายต่อตนเองหรือไม่
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก ถา้ ใช่, ดว้ ยส�งิ ใด
13แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : มีการบาดเจบ็ อะไรบา้ ง
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชืด มีส่วนใดของร่างกายบา้ งทีบ� าดเจบ็
• หมดสติชว�ั วูบ/เกอื บหมดสติชว�ั วูบเมือ� นง�ั /ยืน
13แดง4 มีอาการตามหลงั การบาดเจบ็ อย่างนอ้ ย 1 ขอ้ ดงั ต่อไปน�ี: ‘รหสั เหลอื ง’:
• ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) • คณุ คิดวา่ ผปู้ ่ วยอาจทาํ อนั ตรายตนเองหรือไม่
• ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • ต่อสขู้ ดั ขืนอย่างไรเ้ หตผุ ล ถา้ ใช่, ดว้ ยส�งิ ใด
13แดง5 เลือดออกหา้ มไม่หยดุ • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคําสง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
13แดง6 ชกั ตามหลงั การบาดเจบ็ • ผปู้ ่ วยตอบคําถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
13แดง7 มีอาการเพอ้ คลมุ้ คลง�ั /เพอ้ ตืน� เตน้ , ตาํ รวจ/เจา้ หนา้ ทีร� ะงบั ภยั รอ้ งขอ หากเหมาะสม,
13แดง8 พยายามฆา่ ตวั ตายดว้ ยการยิง, แทง, บดทบั หรือมีบาดแผลเจาะทะลเุ หนือมือหรือเทา้ • ผปู้ ่ วยไดร้ บั ยาหรือดืม� แอลกอฮอลก์ อ่ นมีอาการหรือไม่
• ผปู้ ่ วยมีท่าทางเป็นปกติหรือไม่
‘รหสั เหลอื ง’ ถา้ ไม,่ แตกต่างจากปกติอย่างไร

13เหลอื ง1 บาดเจบ็ จากการทาํ รา้ ยตนเอง 41
13เหลือง2 / 13เหลอื ง3
13เหลือง4 ตืน� ตระหนก, ไม่ทราบประวตั ิวา่ เคยเป็นมากอ่ น
13เหลอื ง5 มีพฤติกรรมต่างจากทีเ� คยเป็น
13เหลอื ง6 / 13เหลอื ง7 / 13เหลอื ง8
13เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

คลุ้มคล�งั /ภาวะทางจติ ประสาท/อารมณ์ 13

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
13เขียว1 / 13เขียว2 / 13เขียว3 • อนั ตรายในบริเวณทีเ� กิดเหต,ุ ถา้ มี –รวมถงึ รายละเอียดสิง� ตอ้ งสงสยั /พาหนะดว้ ย
13เขียว4 ตืน� ตระหนก ในผปู้ ่ วยทีม� ีประวตั ิเคยมีอาการเชน่ น�ีมากอ่ น (hyperventilation) • อายุ
13เขียว5 / • เพศ
13เขียว6 ผปู้ ่ วย/ผแู้ จง้ ยืนยนั ขอใหช้ ่วย • อาการนาํ สาํ คญั
13เขียว7 ตํารวจรอ้ งขอการเตรียมพรอ้ ม, กรณีมีภาวะคกุ คามต่อตนเองหรือผอู้ ืน� • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
13เขียว8 ถกู สารป้ องกนั ตวั เช่น แก๊สนํา� ตาหรือสเปรยพ์ ริกไทย • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
‘รหสั ขาว’ • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
13ขาว1 ผปู้ ่ วยขาดยาทางจติ เวชกรรม • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�

คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ
• ใหผ้ ปู้ ่ วยอย่ใู นบริเวณนนั� ถา้ ปลอดภยั
• ปลอบใหผ้ ปู้ ่ วยสงบ
• หากคณุ รูส้ ึกวา่ คณุ ตกอย่ใู นอนั ตราย, กรณุ าออกจากที�เกิดเหตุ
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนํายาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 42





ยาเกนิ ขนาด/ไดร้ บั พิษ 14

เกณฑค์ ดั แยก คาํ ถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผูป้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยพูดโตต้ อบไดด้ ว้ ยประโยคยาวๆ หรือไม่
• ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
14แดง1 ไม่รูส้ ึกตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคาํ สง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
14แดง2 มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยตอบคาํ ถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ลาํ ตวั /ริมฝีปากเขยี วคลาํ� • ผปู้ ่ วยมีอาการกลืนลาํ บากหรือไม่
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยไดร้ บั ยา/สารใด
14แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : ผปู้ ่ วยดืม� แอลกอฮอลด์ ว้ ยหรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชืด • หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วูบเมือ� นง�ั /ยืน
14แดง4 ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บคุ คลไม่ถกู ตอ้ ง ถา้ ใช่, ผปู้ ่ วยอายุเท่าไร/ถกู บงั คบั ใหด้ ืม� หรือไม่
-เวน้ แต่เกดิ จากการดืม� สรุ า ผปู้ ่ วยใชย้ าเพือ� ความเพลิดเพลิน (recreational drugs)?
14แดง5 เจตนา/อุบตั ิเหต,ุ ดว้ ยยาทีใ� ชบ้ าํ บดั รกั ษา < 2 ชว�ั โมงหลงั จากกนิ เขา้ ไป
14แดง6 ชกั , สาเหตจุ ากแอลกอฮอล์ และ/หรือยาเกินขนาด หรือถอนยา ถา้ ใช่, เป็นยาชนิดใด
14แดง7 มีอาการเพอ้ คลมุ้ คลง�ั /เพอ้ ตืน� เตน้ , ตํารวจ/เจา้ หนา้ ทีร� ะงบั ภยั รอ้ งขอ เป็นยาทีใ� ชเ้ พือ� การบาํ บดั รกั ษาใช่หรือไม่
14แดง8 เมาสรุ าเฉียบพลนั (ไม่ตอบสนองต่อส�งิ เรา้ )
• อายุ < 17, และ/หรือ • กินยาอืน� ร่วมดว้ ย, ทกุ ช่วงอายุ ถา้ ใช่, เป็นยาชนิดใดและปริมาณเท่าไร
14แดง9 กินสารกดั กร่อนเขา้ ไป, และมีอาการกลืนลาํ บาก • ผปู้ ่ วยมีอาการชกั หรือไม่
‘รหสั เหลอื ง’:
‘รหสั เหลือง’ • ถา้ ส�งิ ทีผ� ปู้ ่ วยกนิ เขา้ ไปเป็นยา ยานนั� เป็นยาทีใ� ชเ้ พือ� การ
บาํ บดั รกั ษาใชห่ รือไม่
14เหลือง1 เจตนา/อุบตั ิเหต,ุ ดว้ ยยาสามญั ประจาํ บา้ น ถา้ ใช่, ปริมาณเท่าไร
14เหลือง2 หายใจขดั • ผปู้ ่ วยกินยา/สารเขา้ ไปแลว้ นานเท่าใด
14เหลือง3 สงสยั วา่ กินยาเกินขนาด, แต่ผปู้ ่ วยปฏิเสธการกินยาหรือไม่ทราบชดั เจนวา่ ผปู้ ่ วยกนิ สาร/ยาเกินขนาดหรือไม่
14เหลอื ง4 สารเคมี (กนิ เขา้ ไป หรือ ถกู สาด) ทีไ� ม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’ 44
14เหลอื ง5 เจตนา/อุบตั ิเหตุ ดว้ ยยาทีใ� ชบ้ าํ บดั รกั ษา > = 2 ชว�ั โมงหลงั กินเขา้ ไป
14เหลือง6 มีอาการผิดปกติจากการใชย้ าซึง� ไม่ทราบชดั เจนวา่ เป็นยาใด
14เหลอื ง7 ดืม� แอลกอฮอลร์ ่วมกบั ยาอืน� แต่ยงั ตอบสนองต่อส�งิ เรา้ ได้
14เหลอื ง8 ทราบชดั เจนวา่ เมาสรุ า-ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ ทีไ� ม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’
14เหลือง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

ยาเกินขนาด/ได้รับพษิ 14

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
14เขียว1 ทราบชดั เจนวา่ เมาสรุ า โดยไม่มียาอืน� ร่วมดว้ ย และยงั ตอบสนองต่อส�งิ เรา้ ได้ • อนั ตรายในบริเวณทีเ� กิดเหต,ุ ถา้ มี
14เขียว2 มีอาการผิดปกติ (ผลขา้ งเคียง) จากการใชย้ า แต่ไม่เขา้ หลกั เกณฑ์ ‘รหสั แดง’ หรือ ‘รหสั เหลือง’ • อายุ
14เขียว3 ยา/สารพือ� ความเพลิดเพลินต่างๆ ทีม� ีอาการแต่ไม่เขา้ หลกั เกณฑ์ ‘รหสั แดง’ หรือ ‘รหสั เหลือง’ • เพศ
14เขียว4 / 14เขียว5 / 14เขียว6 / 14เขียว7 • อาการนาํ สาํ คญั
14เขียว8 สารป้ องกนั ตวั (เช่น สเปรพ์ ริกไทย) • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
‘รหสั ขาว’ • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
14ขาว1 ไม่มีอาการผิดปกติใด, แต่ไดร้ บั ยา/สารเขา้ ไป และไม่เขา้ หลกั เกณฑร์ หสั อืน� • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผา่ ตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ รายงานสงั เขปจําเพาะ
• พยายามใหผ้ ปู้ ่ วยอย่ใู นบา้ น/บริเวณนนั� , หากปลอดภยั • ผปู้ ่ วยคลมุ้ คลง�ั /อาจทาํ รา้ ยหรือไม่ เขา้ ถึงอาวุธไดห้ รือไม่
• รวมรวมภาชนะบรรจขุ องยา/สารทีผ� ปู้ ่ วยไดร้ บั เขา้ ไป • ผปู้ ่ วยมีท่าทางเป็นปกติหรือไม่ ถา้ ไม,่ แตกต่างจากปกติอย่างไร
• ไม่ราดนํา� รดตวั ผปู้ ่ วย • ผปู้ ่ วยอาเจยี นหรือไม่
• หากไม่รูส้ ึกตวั , ตรงไปยงั ไม่รูส้ ึกตวั /หายใจปกติ – การดูแลทางหายใจในผูป้ ่ วยที�ไม่ไดม้ ีสาเหตุจากการ
บาดเจ็บ ตามคาํ สง�ั แนะนาํ , ส่วนที� IV
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกนิ /ดืม� ส�งิ ใด
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 45





มคี รรภ์/คลอด/นรีเวช 15

เกณฑค์ ดั แยก คาํ ถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยมีเลือดออกหรือไม่

15แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ ถา้ ใช,่ ใชผ้ า้ อนามยั ไปกผี� ืนในหนึง� ชว�ั โมงทีผ� ่านมา
15แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยมีสภาพเป็นอย่างไร
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • เมือ� ลกุ ข�นึ นง�ั ผปู้ ่ วยรูส้ กึ เป็นอย่างไร
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยมีอาการมดลกู หดบีบตวั มานานเท่าไรแลว้
15แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • การหดบีบตวั ของมดลกู แต่ละครงั� ห่างกนั กนี� าที
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชดื • ครรภน์ �ีเป็นครรภแ์ รกใชห่ รือไม่
• หมดสติชว�ั วบู /เกือบหมดสติชว�ั วูบเมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยอย่ไู กลแค่ไหน
15แดง4 ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • มีการบาดเจบ็ บา้ งหรือไม่
15แดง5 เลือดออกทางชอ่ งคลอด ร่วมกบั มีภาวะขอ้ ใดขอ้ หนึง� ดงั ต่อไปน�ี • ผปู้ ่ วยมีอาการชกั บา้ งหรือไม่
• อายุครรภ์ > 20 สปั ดาห์ • ผปู้ ่ วยรูส้ ึกมีลาํ ไสเ้ คลือ� นไหวเพ�ิมข�นึ หรือไม่
• มีเลือดออกมาก(ชมุ่ ผา้ อนามยั 3 แผน่ /ชว�ั โมง) ร่วมกบั มีอาการแสดงชอ็ ก1 ขอ้ หรือมากกวา่ • ถา้ คลอดทารกแลว้ เดก็ หายใจหรือไม่
15แดง6 ชกั : • อายคุ รรภ์ > 20 สปั ดาห์
15แดง7 ทารกกาํ ลงั คลอดออกมาโผล่ออกมา
15แดง8 เจบ็ ทอ้ งคลอด/มดลกู หดบีบตวั :
• ครรภแ์ รก, ระยะระหวา่ งการหดบีบตวั ของมดลกู < 2 นาที
• ครรภถ์ ดั ไป, ระยะระหวา่ งการหดบีบตวั ของมดลกู < 5 นาที
• การคลอดครงั� กอ่ น มีระยะเจบ็ ครรภ์ < 1 ชว�ั โมง
15แดง9 ภาวะแทรกซอ้ น: ทารกท่ากน้ หรือสว่ นนาํ ของทารกเป็นร่างกายสว่ นอืน� ทีไ� ม่ใช่ศีรษะ
15แดง10 บาดเจบ็ ช่องทอ้ ง, ร่วมกบั มดลกู หดบีบตวั , อายคุ รรภ์ > 20 สปั ดาห์

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 47

มีครรภ์/คลอด/นรีเวช 15

‘รหสั เหลือง’ ‘รหสั เหลอื ง’:
15เหลือง1 เลือดออกทางช่องคลอด • ผปู้ ่ วยมีปัญหาระหวา่ งตงั� ครรภบ์ า้ งหรือไม่
15เหลือง2 / 15เหลอื ง3
15เหลอื ง4 บาดเจบ็ ชอ่ งทอ้ ง, ไม่มีการหดบีบตวั ของมดลกู , อายคุ รรภ์ > 20 สปั ดาห์
15เหลอื ง5 ถงุ นาํ� ครา�ํ แตก (นาํ� เดิน), ร่วมกบั มีมดลกู หดบีบตวั
15เหลือง6 ครรภแ์ รก มีระยะระหวา่ งการหดบีบตวั ของมดลกู > 2 นาที
15เหลือง7 ครรภถ์ ดั ไป มีระยะระหวา่ งการหดบีบตวั ของมดลกู > 5 นาที
15เหลือง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้
‘รหสั เขียว’

‘รหสั ขาว’
15ขาว1 อายคุ รรภ์ < 20 สปั ดาห์ หรือมีระดู ร่วมกบั อาการต่อไปน�ี:
• ตะคริว • ปวดอุง้ เชิงกราน • เลือดออกเลก็ นอ้ ย
15ขาว2 ถงุ นาํ� คร�าํ แตก (นาํ� เดิน), ไม่มีการหดบีบตวั ของมดลกู

คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ รายงานสงั เขป
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยไปนง�ั สว้ ม
• จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนตะแคงทบั ขา้ งซา้ ย • อายุ
• ห่มผา้ ใหผ้ ปู้ ่ วยอบอุ่น • เพศ
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย • อาการนาํ สาํ คญั
• จดั หาผา้ หรือผา้ ขนหนูสะอาดไว้ • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
• ถา้ ทารกจวนคลอด (ศีรษะทารกเร�ิมโผล่) เจบ็ ทอ้ งคลอด / มดลกู หดบีบตวั , ตรงไปยงั คลอดทารก คําสง�ั แนะนํา, • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
สว่ นที� IV. • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 48





ชกั 16

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุ่งจุดสําคญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยชกั ติดต่อกนั นานเท่าไร
• ผปู้ ่ วยยงั กาํ ลงั ชกั อย่หู รือไม่
16แดง1 ไม่หายใจหลงั จากหยุดชกั • ผปู้ ่ วยเคยมีประวตั ิการชกั มากอ่ นหนา้ น�ีหรือไม่
16แดง2 มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยเป็นเบาหวานหรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • กรณีเป็นผหู้ ญิง, มีครรภห์ รือไม่
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก ถา้ ใช่, อายคุ รรภก์ ีส� ปั ดาห์
16แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยใชย้ า/แอลกอฮอลใ์ นช่วงน�ีบา้ งหรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชืด • หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วูบเมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยเพ�ิงไดร้ บั บาดเจบ็ ศีรษะมาหรือไม่
16แดง4 กาํ ลงั ชกั (ติดต่อกนั นานกวา่ 5 นาที) ถา้ ใช่, ตงั� แต่เมือ� ไร
16แดง5 ชกั หลายครงั� > 3 ครงั� ต่อชว�ั โมง
16แดง6 มีอาการชกั หลงั บาดเจบ็ ศีรษะภายใน 24 ชว�ั โมงทีผ� ่านมา
16แดง7 ปวดศีรษะรุนแรง กอ่ นมีอาการชกั
16แดง8 ชกั ทีเ� ป็นผลตามจากใชแ้ อลกอฮอล/์ ยาเกนิ ขนาด หรือการถอน
16แดง9 หญิงมีครรภ์ > 20 สปั ดาห์
16แดง10 เบาหวาน

‘รหสั เหลอื ง’

16เหลือง1 ชกั ครงั� แรกในชีวติ
16เหลือง2/16เหลอื ง3
16เหลือง4 ชกั ในผทู้ ีม� ีประวตั ิเคยชกั มากอ่ น
16เหลอื ง5 ชกั ในผทู้ ีไ� ม่ทราบประวตั ิวา่ เคยชกั มากอ่ นหรือไม่
16เหลอื ง6
16เหลือง7 / 16เหลอื ง8
16เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 50

ชกั 16

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
• อายุ
‘รหสั ขาว’ • เพศ
16ขาว1 ไม่มีอาการชกั เพียงแต่มีเฉพาะสญั ญาณบอกเหตกุ ่อนชกั (เช่น เห็นแสงวบู วาบ) • อาการนําสาํ คญั
• เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
คําสงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• เคลือ� นยา้ ยส�งิ ของใหห้ ่างจากผปู้ ่ วยจนพน้ ระยะทีอ� าจลม้ ทบั หรือกระทบกระแทกได้ • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ไม่ผกู มดั ผปู้ ่ วย • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
• ไม่สอดส�งิ ใดเขา้ ในปากผปู้ ่ วย รายงานสงั เขปจําเพาะ
• หลงั จากหยุดชกั , ดวู า่ ผปู้ ่ วยหายใจหรือไม่ อย่างไร • ผปู้ ่ วยมีบตั รแจง้ โรคประจาํ ตวั หรือไม่
• จดั ท่าใหผ้ ปู้ ่ วยนอนตะแคงบนพ�ืน ไม่นอนบนเตียงหรือทีอ� าจตกลงมาได้
• ถา้ ผปู้ ่ วยทีช� กั เป็นเดก็ , ใหถ้ อดเส�ือผา้ ออกแลว้ เชด็ ตวั ดว้ ยผา้ หมาดๆ
• หากไม่รูส้ กึ ตวั หลงั การชกั , ตรงไปยงั การควบคมุ ทางหายใจในผูป้ ่ วยหมดสติที�การหายใจ
ปกติ (ไมใ่ ช่เหตุบาดเจ็บ), สว่ นที� IV.
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 51





ป่ วย/อ่อนเพลีย (ไม่จาํ เพาะ/ไม่ทราบสาเหตุ)/อ�นื ๆ 17

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุ่งจุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยรูส้ ึกอย่างไรเมือ� ลกุ ข�นึ นง�ั
• ผปู้ ่ วยมีสภาพเป็นอย่างไร
17แดง1 ไม่รูส้ ึกตวั หรือ ไม่หายใจ • ใหร้ ายละเอียดวา่ ผปู้ ่ วยกาํ ลงั ทาํ อะไร
17แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยบ่นวา่ อะไรบา้ งหรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคาํ สง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยตอบคาํ ถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
17แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยมีท่าทางเป็นปกติหรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชดื ถา้ ไม,่ แตกต่างจากปกติอย่างไร
• หมดสติชว�ั วูบ/เกอื บหมดสติชว�ั วูบเมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยมีอาการเจบ็ ปวดบา้ งหรือไม่ ทีส� ่วนใดของร่างกาย
17แดง4 ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บคุ คลไม่ถกู ตอ้ ง *คดั กรองการติดเช� ือระบบหายใจ - ดู คําสงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการ
17แดง5 / 17แดง6 / 17แดง7 / 17แดง8 / 17แดง9 ไปถงึ

‘รหสั เหลอื ง’
17เหลอื ง1 / 17เหลอื ง2 / 17เหลอื ง3
17เหลอื ง4 เวยี นศีรษะ/การทรงตวั ผดิ ปกติ
17เหลือง5 อ่อนแรงทว�ั ร่างกาย/ เจบ็ ปวดทว�ั ๆ ร่างกาย
17เหลือง6
17เหลือง7 องคก์ ร/ผเู้ ฝ้ าระวงั สขุ ภาพ, ยืนยนั ภาวะฉุกเฉินการแพทย์
17เหลอื ง8 อืน� ๆ ทีพ� ิจารณาวา่ อาจวกิ ฤต
17เหลือง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 53

ป่ วย/อ่อนเพลยี (ไม่จาํ เพาะ/ไม่ทราบสาเหตุ)/อ�นื ๆ 17

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
• อายุ
17เขียว1 • เพศ
17เขียว5 วางหูโทรศพั ท/์ เงียบหายไป-พิจารณาแจง้ ตํารวจ • อาการนาํ สาํ คญั
17เขียว6 ผปู้ ่ วย/ผแู้ จง้ ยืนยนั ขอใหช้ ่วย • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
17เขียว7 องคก์ ร/ผเู้ ฝ้ าระวงั สขุ ภาพ, ยืนยนั ภาวะไม่วกิ ฤตหรือไม่มีรายละเอียด * แนะนาํ การปกป้ องการหายใจ
• อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
‘รหสั ขาว’ • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
17ขาว1 อาการไขห้ วดั (ทกุ อายุ): รายงานสงั เขปจําเพาะ
• คลืน� ไส้ • อาเจยี น • หนาวสน�ั • เจบ็ คอหอย • ไอ • ปวดศีรษะ • กรณีทีผ� ปู้ ่ วยไม่ไดเ้ ป็นบุคคลในครอบครวั :
17ขาว2 ความดนั เลือดสงู ทีไ� ม่มีอาการจาํ เพาะ ไดม้ ีการตรวจหาบตั รเตือนระวงั ภาวะการแพทยข์ องผปู้ ่ วยหรือยงั
17ขาว3 มีไข/้ อุณหภมู ิกายสงู ไดม้ ีการตรวจหาอินซูลินในตเู้ ยน็ หรือยงั
17ขาว4 อืน� ๆ
54
คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ
• ห่มผา้ ใหผ้ ปู้ ่ วยอบอุ่น
• จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยอย่ใู นท่าทีส� บาย
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนํายาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย

การคดั กรองการติดเช� ือระบบหายใจ:
* ผปู้ ่ วยมีไขห้ รือไม่
ถา้ ไม่ทราบ, ใหแ้ ตะตวั ผปู้ ่ วยดว้ ยหลงั มือ รูส้ กึ วา่ ตวั ผปู้ ่ วยรอ้ นหรือไม่
* ผปู้ ่ วยมีอาการไอหรือไม่
ถา้ ใช,่ มีอาการไอมานานเท่าไรแลว้
* ผปู้ ่ วยมีผนื� ตามตวั หรือไม่
หมายเหตุ: หากมไี ขร้ ่วมกบั ไอหรือผนื� แนะนาํ การปกป้ องทางหายใจ

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77





แขนขาอ่อนแรง/พูดลําบาก/ปากเบ� ยี ว (หลอดเลอื ดสมองอุดตนั /แตก) 18

เกณฑค์ ดั แยก คาํ ถามมุ่งจุดสําคญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยปวดศีรษะหรือไม่
• ผปู้ ่ วยพูดไม่ชดั เหมือนปกติหรือไม่
18แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยตอบสนอง/ทาํ ตามคําสง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
18แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยตอบคาํ ถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ถา้ ไม่เหมือนปกติ, แตกต่างจากเดิมอย่างไร
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
18แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยเป็นโรคเบาหวานหรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชืด • ผปู้ ่ วยมีอาการปวดทีใ� ดบา้ งหรือไม่
• หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน
18แดง4 ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคําสง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บคุ คลไม่ถกู ตอ้ ง
ร่วมกบั มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้
18แดง5 ปวดศีรษะรุนแรงกะทนั หนั (ไม่ใช่ไมเกรน) ร่วมกบั มีอาการขอ้ ใดขอ้ หนึง� ดงั ต่อไปน�ี:
• พูดไม่ชดั • เห็นภาพมวั /เห็นภาพซอ้ น
• แขนขาไม่มีแรง/อมั พาต • เหงือ� ท่วมตวั • อาเจยี น
18แดง6 มีอาการอมั พาต/กาํ ลงั กลา้ มเน�ืออ่อนแรงซีกเดียว < 2 ชว�ั โมงอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ :

• เสียงพูดผิดไปจากปกติ • หนา้ เบ�ียวเมือ� ย�ิมหรือยิงฟัน •ยืนหรือเดินไม่ได้

• ยกแขนทงั� สองขา้ งไดไ้ ม่เท่ากนั • แรงบีบมือทงั� สองขา้ งไม่เท่ากนั
18แดง7 อายุ > 45 ปี ร่วมกบั ตอบเวลา/สถานที/� บคุ คลไม่ถกู ตอ้ ง; พูดไม่ปะติดปะต่อ หรือพูดลาํ บาก < 3 ชว�ั โมง
18แดง8
18แดง9 เบาหวาน

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 56

แขนขาอ่อนแรง/พูดลําบาก/ปากเบ� ยี ว (หลอดเลือดสมองอุดตนั /แตก) 18

‘รหสั เหลอื ง’ ‘รหสั เหลือง’:
18เหลอื ง1 กาํ ลงั กลา้ มเน�ืออ่อนแรง/สญู เสียการรบั ความรูส้ กึ (ชา)/ยืนหรือเดินไม่ได้
18เหลือง2 หายใจขดั
18เหลือง3 / 18เหลือง4 / 18เหลอื ง5
18เหลือง6 มีอาการอมั พาต/กาํ ลงั กลา้ มเน�ืออ่อนแรงซีกเดียว >= 3 ชว�ั โมงอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ :

• เสียงพูดผดิ ไปจากปกติ • หนา้ เบ�ียวเมือ� ย�ิมหรือยิงฟัน •ยืนหรือเดินไม่ได้

• ยกแขนทงั� สองขา้ งไดไ้ ม่เท่ากนั • แรงบีบมือทงั� สองขา้ งไม่เท่ากนั
18เหลือง7 ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง; พูดไม่ปะติดปะต่อ หรือพูดลาํ บาก > = 3 ชว�ั โมง
18เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้
‘รหสั เขียว’

‘รหสั ขาว’

คําสงั� แนะนาํ ก่อนหน่วยปฏิบตั ิการไปถงึ รายงานสงั เขป
• ปลอบใหผ้ ปู้ ่ วยสงบ • อายุ
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยเคลือ� นไหว • เพศ
• จดั คอใหต้ รง (ไม่ใหห้ นุนหมอน). • อาการนาํ สาํ คญั
• อย่าใหผ้ ปู้ ่ วยกนิ /ดืม� ส�งิ ใด • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�

รายงานสงั เขปจําเพาะ
• ผปู้ ่ วยมีประวตั ิการเจบ็ ป่ วยหรือการผา่ ตดั มากอ่ นหนา้ น�ีหรือไม่

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 57





หมดสติ/ไม่ตอบสนอง/หมดสติชวั� วูบ 19

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุ่งจุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’ ‘รหสั แดง’:
• ผปู้ ่ วยตอบสนองต่อการกระตนุ้ ของคณุ หรือไม่
19แดง1 ยืนยนั ไดว้ ่า ไม่รูส้ ติ . ตอบสนองต่อเสยี งของคณุ (ผปู้ ่ วยตอบคําถามของคณุ ไดห้ รือไม่)
19แดง2 มีอาการหายใจผิดปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : . ตอบสนองเมือ� คณุ พยายามเรียกปลกุ ใหต้ ืน� หรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ผปู้ ่ วยหมดสติครงั� น�ีเป็นครงั� แรกในวนั น�ีใช่หรือไม่
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยกาํ ลงั ทาํ อะไรอย่กู อ่ นหมดสติ
19แดง3 หมดสติชว�ั วูบร่วมกบั มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : สภาพแวดลอ้ มรอ้ นจดั เยน็ จดั
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชดื ผปู้ ่ วยตวั รอ้ นหรือไม่
• หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยมีอาการอะไรขณะกอ่ นหมดสติบา้ งหรือไม่
19แดง4 ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) / ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • ผปู้ ่ วยไดร้ บั ยา สารเสพติด หรือแอลกอฮอลก์ ่อนหมดสติบา้ งหรือไม่
19แดง5 • ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
19แดง6 ชกั • ผปู้ ่ วยพูดประโยคยาวๆ ไดเ้ ต็มประโยคโดยไม่ติดขดั หรือไม่
19แดง7 หมดสติชว�ั วูบ ร่วมกบั มีอาการเจบ็ แน่นทรวงอก/ใจสน�ั ในผปู้ ่ วยอายุ > 40 ปี • ผปู้ ่ วยรูส้ ึกอย่างไรเมือ� ลกุ ข�ึนนง�ั
19แดง8 เมาสรุ าเฉียบพลนั (ไม่ตอบสนอง) • ผปู้ ่ วยมีอาการหวั ใจเตน้ เรว็ /ใจสน�ั หรือไม่
• อายุ < 17 ปี และ/หรือ • ดืม� แอลกอฮอลร์ ่วมกบั ใชย้ าอืน� ในทกุ อายุ • ผปู้ ่ วยมีอาการเจบ็ ปวด/ไม่สบายหรือไม่ ทีส� ่วนใดของร่างกาย
19แดง9 เบาหวาน
59
‘รหสั เหลือง’

19เหลอื ง1 ไมย่ นื ยนั การหมดสติ
19เหลอื ง2 หายใจขดั
19เหลือง3 หมดสติชว�ั วูบ ร่วมกบั มีอาการปวดศีรษะ
19เหลอื ง4 หมดสติชว�ั วบู หลายครงั� ในวนั เดียวกนั
19เหลือง5 หมดสติชว�ั วูบครงั� เดียว
19เหลอื ง6
19เหลือง7 ดืม� แอลกอฮอลร์ ่วมกบั ใชย้ า (ตอบสนองได)้
19เหลอื ง8 เมาสรุ าทีไ� ม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’
19เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

หมดสติ/ไม่ตอบสนอง/หมดสติชวั� วูบ 19

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
19เขียว1 ฟุบอย่กู บั พวงมาลยั ยานพาหนะ - พิจารณาแจง้ ตาํ รวจ • อายุ
19เขียว2 ทราบชดั เจนวา่ เมาสรุ า โดยไม่มียาอืน� ร่วมดว้ ย (ตอบสนองได)้ • เพศ
‘รหสั ขาว’ • อาการนาํ สาํ คญั
19ขาว1 เกือบหมดสติชว�ั วูบ • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
19ขาว2 รูส้ กึ ตวั ดี, มีการบาดเจบ็ เลก็ นอ้ ย • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผา่ ตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหน่วยปฏิบตั ิการไปถงึ • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
• การควบคมุ ทางหายใจในผูป้ ่ วยหมดสติที�การหายใจปกติ (ไมใ่ ช่เหตุบาดเจ็บ) คําสง�ั แนะนาํ , สว่ นที� IV รายงานสงั เขปจําเพาะ
• ถา้ รูส้ กึ ตวั แลว้ , จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนลง. • ผปู้ ่ วยมีประวตั ิการเจบ็ ป่ วยหรือการผา่ ตดั หรือไม่
• ถา้ ผปู้ ่ วยอาเจยี น, จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนตะแคง • ผปู้ ่ วยมีบตั รแจง้ โรคประจาํ ตวั หรือไม่
• กรุณาอย่าท�ิงผปู้ ่ วย, เตรียมพรอ้ มทาํ การกชู้ ีพผปู้ ่ วย
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 60

เด็ก (กมุ ารเวชกรรม) 20

ขอ้ มูลเบ� อื งตน้
การไดม้ าซึง� ขอ้ มลู ในผปู้ ่ วยฉุกเฉินทีเ� ป็นเดก็ เป็นส�งิ ทีท� า้ ทายอย่างย�ิง ผปู้ ่ วยสว่ นใหญ่มกั อายนุ อ้ ยเกนิ กวา่ ทีจ� ะบ่งช�อี าการนําสาํ คญั หรือให้

รายละเอียดอาการทีเ� กิดข�นึ ได้ นอกจากน�ี เดก็ เลก็ ๆ ทีป� ่ วยหรือชอ็ ก มกั ไม่มาดว้ ยอาการทีพ� บโดยทว�ั ไปเหมือนผใู้ หญ่ ทีท� าํ ใหค้ ํานึงถงึ และตรวจ
พบอาการแสดงวกิ ฤตไดต้ งั� แต่ระยะตน้ ๆ ดว้ ยเหตนุ �ี การบริการการแพทยฉ์ ุกเฉินจงึ ยอมรบั การอา้ งอิงจาก “อาการสาม” (pediatric triangle)
เพือ� กาํ หนดทราบสภาวะของผปู้ ่ วยเดก็

อาการสามดง้ กล่าวมีองคป์ ระกอบ ไดแ้ ก่ ลกั ษณะปรากฏทว�ั ไป (OVERALL APPEARANCE), งานการหายใจ (WORK OF
BREATHING) และอาการแสดงการไหลเวยี นเลือดทีผ� วิ หนงั (CIRCULATION SKIN SIGNS) การวดั สญั ญาณชีพทว�ั ไป เช่น ชพี จรและ
ความดนั เลือด มกั ใชใ้ นการกาํ หนดทราบภาวะผปู้ ่ วยเดก็ ขาดเสถยี รภาพไม่ได้ และเนือ� งจากการประเมินดงั กล่าวใชก้ ารดเู ป็นหลกั จงึ อาจประเมิน
ไดง้ ่ายดว้ ย คาํ ถามม่งุ จดุ สาํ คญั และความร่วมมือของผแู้ จง้

ลกั ษณะปรากฏทว�ั ไป (APPEARANCE):
ลกั ษณะปรากฏทว�ั ไปบอกอย่างย�ิงถงึ ภาวะไดอ้ อกซิเจน การไดร้ บั เลือดของสมอง และการทาํ งานของระบบประสาทกลาง มีองคป์ ระกอบ

หลายประการทีป� ระกอบกนั เป็นลกั ษณะปรากฏทว�ั ไป:
• ความตืน� ตวั (Alertness): เดก็ ตอบสนองหรือไม่: ไม่อย่นู �ิง กระวนกระวาย หรือเซือ� งซึม
• การดึงดดู ความสนใจไม่ได้ (Distractibility): สามารถดึงดดู ความสนใจของเดก็ ไดด้ ว้ ยส�งิ ล่อหรือไม่
• การกล่อมใหน้ �ิงได้ (Consolability): พ่อแม่หรือผเู้ ล�ียงเดก็ กล่อมใหเ้ ดก็ รูส้ ึกสบายข�นึ ไดห้ รือไม่
• การสบตา (Eye contact): เดก็ คงการสบตาไดห้ รือไม่
• การพูด/รอ้ ง (Speech/Cry): การพูด/รอ้ งเป็นอย่างไร: เสียงอ่อนหรืออูอ้ �ีหรือแหบหา้ วหรือไม่
• การเคลือ� นไหวดว้ ยตนเอง (Spontaneous motor activity): เดก็ มีการเคลือ� นไหวหรือไม่ กลา้ มเน�ือมีกาํ ลงั ดีหรือไม่
• สีผวิ (Color): ผวิ เดก็ เป็นสชี มพูหรือไม่ หรือซีด, หมองคลาํ� หรือเป็นดวงๆ

งานการหายใจ (WORK OF BREATHING):
ท่าทางผดิ ปกติ, การดึงรงั� กลา้ มเน�ือหายใจ และการไดย้ ินเสยี งหายใจ เป็นอาการแสดงถงึ การเพ�ิมงานการหายใจและการ หายใจ

ยากลาํ บาก
• ท่านง�ั สามขา (Tripod position): โนม้ ตวั ไปขา้ งหนา้ เพือ� หายใจ ซึง� อาจชว่ ยใหเ้ ดก็ หายใจไดด้ ีข�นึ ดว้ ยการทาํ ใหท้ างหายใจเหยียดตรงข�นึ
• การดึงรงั� กลา้ มเน�ือหายใจ (Retractions): การมองเห็นเน�ือเยือ� อ่อนบ๋มุ ลงไปในผนงั ทรวงอกหรือลาํ คอ บ่งถึงการเพ�ิมงานการหายใจอย่างมี
นยั สาํ คญั
• เสยี งหวดี (Wheezes): เสยี งแหลมดงั ซึง� ไดย้ ินขณะหายใจออกคลา้ ยเสียงนกหวดี เกดิ จาก หลอดลมตีบเกรง็ หรือทางหายใจขนาดใหญบ่ วม
• เสียงฮ�ืดขณะหายใจเขา้ (Stridor): เสยี งแหลมปร่าไดย้ ินขณะหายใจเขา้ เกดิ จากทางหายใจส่วนบนบวมและหดเกรง็

อาการแสดงการไหลเวยี นเลือดทีผ� วิ หนงั (CIRCULATION/SKIN SIGNS):
อาการแสดงทีผ� ิวหนงั สะทอ้ นโดยตรงถึงสภาวะระบบไหลเวยี นเลือด

• สีผวิ (Skin Color): ปกติหรือไม่: สีชมพู เป็นดวงๆ ซีด หรอื หมองมวั
อาการเขียวคลาํ� (Cyanosis) เป็นอาการทีพ� บในระยะทา้ ยๆ และมกั ใชป้ ระเมินเดก็ ป่ วยไม่ค่อยได้

• อุณหภมู ิ (Temperature): ปกติหรือไม่: รอ้ น หรือ เยน็
• เวลาเติมเต็มหลอดเลือดฝอย (Capillary Refill Time): วธิ ีทีแ� ม่นยาํ ทีส� ดุ ในการประเมินสภาวะระบบไหลเวยี นของผปู้ ่ วยทกุ คน กดปลายเลบ็
จนเห็นสชี มพูจางลงแลว้ ปล่อย สีชมพูทีป� ลายเลบ็ ควรกลบั มาภายใน2 วนิ าที หากชา้ กวา่ น�ีบ่งถงึ ปัญหาการกาํ ซาบเลือด
ภาวะไขช้ กั : เกดิ ข�นึ ไดบ้ ่อยใน เดก็ อายุ <6 ปี, มกั เป็นระยะสนั� ๆ, ชกั ทงั� ตวั (grand mal หรือgeneralized body convulsions) และหยุดได้
เองโดยไม่ตอ้ งทาํ อะไร การชกั ในเดก็ อายุ <6 ขวบ จงึ มกั สนั นิษฐานวา่ เป็นภาวะไขช้ กั

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 61



เด็ก (กมุ ารเวชกรรม) 20

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุ่งจุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • เดก็ ตอบสนองต่อการกระตนุ้ /เรา้ หรือไม่
• เดก็ ดเู ป็นอย่างไร
20แดง1 ไม่รูส้ ติ/ไม่ตอบสนอง: เงือ� งหงอย เซือ� งซึม, ตวั อ่อนปวกเปี ยก • สีผิวของเดก็ เป็นอย่างไร
20แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • เดก็ มีอาการหายใจยากลาํ บากหรือไม่
• กระสบั กระส่าย ผดุ ลกุ ผดุ นง�ั ตอ้ งนง�ั โนม้ ตวั ไปขา้ งหนา้ ใชม้ ือยนั เพือ� ใหห้ ายใจได้ • เดก็ กินอะไรเขา้ ไปหรือไม่ หรือมีส�งิ ใดในปากเดก็ หรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • เดก็ ชกั หรือไม่
• เดก็ ป่ วยมาก่อนหรือไม่
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก ถา้ ใช,่ อาการเร�ิมอย่างรวดเรว็ (ภายใน 10 ชว�ั โมง) หรือไม่
20แดง3 พอปลกุ ตืน� ได/้ ร่วมกบั มีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : ถา้ ใช,่ เดก็ ป่ วยมานานเท่าไร
• ริมฝีปากเขียวคลาํ� • ผิวเป็นดวงๆ/ตวั ลายเป็นจาํ� ๆ • ตวั ซีดเยน็ • เดก็ มีไขห้ รือตวั รอ้ นหรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั , หมดสติชว�ั วบู /เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • เดก็ มีนาํ� ลายไหลยืดหรือมีความยากลาํ บากขณะกลืนหรือไม่
20แดง4 ป่ วย/ติดเช�ือ ทีเ� ร�ิมมีอาการรวดเรว็ (< 10 ชว�ั โมง) ร่วมกบั : หมายเหตุ: พิจารณาผแู้ จง้ ทีน� ่าสงสยั /การทารุณกรรม, ตรวจสอบ
• สภาพการรูส้ ติลดลงชดั เจน • เงือ� งหงอย เซือ� งซึม, ตวั อ่อนปวกเปี ยก หรือเงียบ ประวตั ิอดีต! พิจารณาแจง้ ตาํ รวจ
• นาํ� ลายไหลยืดร่วมกบั อาการกลืนลาํ บาก
20แดง5 มีไข้ 4-7 วนั ร่วมกบั มีเลือดออกผิดปกติโดยไม่ไดร้ บั บาดเจบ็ ‘รหสั เหลอื ง’:
20แดง6 ชกั : • หลายครงั� > 3 ครงั� ต่อชว�ั โมง • ระยะนานกวา่ 5 นาที • เดก็ มีปัญหาโรคประจาํ ตวั หรือภาวะผิดปกติแต่กาํ เนิดหรือไม่
20แดง7 ยืนยนั ไดว้ า่ กินสารกดั กร่อน ร่วมกบั มีอาการกลืนลาํ บาก
20แดง8 กนิ สารไฮโดรคารบ์ อน/ไดร้ บั ยาเกินขนาด, ยืนยนั ไดว้ า่ กนิ มา < 30 นาที
20แดง9 ภาวะผิดปกติแต่กาํ เนิดทีม� ีอนั ตรายต่อชวี ติ

‘รหสั เหลอื ง’

20เหลอื ง1
20เหลอื ง2 หายใจขดั
20เหลอื ง3 / 20เหลือง4
20เหลือง5 ภาวะผิดปกติแต่กาํ เนิด ร่วมกบั : • รูส้ กึ วา่ เดก็ ไม่ค่อยสบาย • ไม่มีอาการจาํ เพาะ • ผแู้ จง้ รอ้ งขอการประเมิน
20เหลอื ง6 ชกั (ทกุ คนทีเ� ขา้ ไม่ไดก้ บั ‘รหสั แดง’): • ชกั ครงั� แรก • เคยชกั มาก่อน • มีไข้
20เหลอื ง7 กนิ สารกดั กร่อน: • ยืนยนั ไม่ไดช้ ดั เจน • ไม่มีอาการกลืนลาํ บาก
20เหลอื ง8 กนิ สารไฮโดรคารบ์ อน/ไดร้ บั ยาเกินขนาด: • ไม่ยืนยนั ยนั ชดั เจน • กนิ มาแลว้ > 30 นาที

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 62

เดก็ (กุมารเวชกรรม) 20

‘รหสั เขียว’ รายงานสงั เขป
• อนั ตรายในบริเวณทีเ� กิดเหต,ุ ถา้ มี
20เขียว1 มีไข้ < 4 หรือ >7 วนั ร่วมกบั มีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • อายุ
• กรีดรอ้ งโหยหวน • กล่อมใหห้ ยุดรอ้ งไม่ได้ • อายุ < 3 เดือน • เพศ
• อาการขาดสารนํา� เชน่ กระหม่อมบ๋มุ , ตาโหล, ปากแหง้ , ปัสสาวะนอ้ ย • อาการนําสาํ คญั
• อาเจยี น/ถ่ายเหลว > 10 ครงั� ใน 1 วนั • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
20เขียว2 • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
‘รหสั ขาว’ • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�

20ขาว1 ผิวหนงั เป็นผนื� เลก็ นอ้ ย
20ขาว2 ปวดฟัน/ปวดหู
20ขาว3 มีไข้ (ทกุ คนทีเ� ขา้ ไม่ไดก้ บั ‘รหสั อืน� ’)
20ขาว4 อาการไม่จาํ เพาะอืน� ๆ

คําสงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ
• กล่อมใหเ้ ดก็ สงบ
• ถา้ มีไขช้ กั , ถอดเส�ือผา้ ออกแลว้ เชด็ ตวั เดก็ ดว้ ยผา้ หมาดๆ
• ถา้ ผปู้ ่ วยไม่รูส้ ติและหายใจไม่ปกต,ิ ตรงไปยงั คาํ สงั� แนะนาํ สาํ หรบั ภาวะหวั ใจหยดุ เตน้ /หยดุ หายใจ, ส่วนที� IV.

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 63

ถูกทาํ ร้าย/บาดเจ็บ 21

ขอ้ มูลเบ� อื งตน้
โดยสถติ ิแลว้ การถกู ทาํ รา้ ยบาดเจบ็ มกั ไม่ใคร่จะตอ้ งตอบสนองดว้ ย ‘รหสั วกิ ฤต’ อย่างไรกต็ าม การไดข้ อ้ มลู ทีแ� ม่นยาํ เกยี� วกบั อาวธุ

และการบาดเจบ็ มีความสาํ คญั เพือ� กาํ หนดทราบการบาดเจบ็ เจาะทะลุ (ถกู ยิงหรือถกู แทง) เหนือมือหรือเทา้ การตอบสนองดว้ ย‘รหสั แดง’อาจ
จาํ เป็นสาํ หรบั ผปู้ ่ วยบาดเจบ็ ศีรษะร่วมกบั การมีระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลง

ภาวะเลอื ดออกหา้ มไม่หยดุ คือภาวะเลือดออกทีค� วบคมุ ไม่ไดด้ ว้ ยการใชผ้ า้ สะอาดกดโดยตรงทีบ� าดแผล การจดั ส่งปฏิบตั ิการฉุกเฉิน
ดว้ ย‘รหสั แดง’ไม่พงึ กระทําจนกว่าผูแ้ จง้ ไดพ้ ยายามหา้ มเลือดแลว้ ไมส่ าํ เร็จ

บาดเจ็บศีรษะ
อาการบ่งช�คี วามรุนแรงการบาดเจบ็ ทีส� าํ คญั ทีส� ดุ ในผปู้ ่ วยบาดเจบ็ ศีรษะ ไดแ้ ก่ ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ผปู้ ่ วยทีม� ีระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลง

บ่งช�ถี งึ การบาดเจบ็ สมอง ซึง� มกั เป็นภาวะเลือดคง�ั รอบๆ สมอง(ใตห้ รือเหนือเยือ� หมุ้ สมองชนั� นอก: subdural or epidural hematoma) หรือ
ในเน�ือสมอง (intracerebral hematoma)

เน�ือเยือ� สมองบวมจากการกระทบกระแทก อาจเป็นเหตใุ หร้ ะดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงไดเ้ ชน่ กนั
ผปู้ ่ วยทีไ� ม่รูส้ ติและไม่ตอบสนองอย่างชดั เจน บ่งช�วี า่ สมองทาํ งานผิดปกติอย่างรุนแรงและจาํ เป็นตอ้ งไดร้ บั การตอบสนองดว้ ย‘รหสั
แดง’ทนั ที
กลวธิ านการบาดเจบ็ มีความสาํ คญั ในการประเมินการบาดเจบ็ ทกุ กรณี
การบาดเจบ็ ศีรษะมกั พบร่วมกบั มีการขาดเจบ็ กระดกู สนั หลงั สว่ นคอ และไม่ควรเคลือ� นยา้ ยหรือขยบั ตวั ผปู้ ่ วยบาดเจบ็ ศีรษะจนกวา่ ผู้
ปฏิบตั ิการแพทยฉ์ ุกเฉินจะมาถงึ ตวั ผปู้ ่ วย เวน้ แต่มีภาวะอนั ตรายต่อชีวติ

อาการวิกฤตที�เกี�ยวขอ้ งกบั การบาดเจ็บศีรษะ ไดแ้ ก่:
• ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลง
• ผปู้ ่ วยต่อตา้ นขดั ขนื อย่างไรเ้ หตผุ ล - มกั เกิดจากมีเลือดคง�ั ในสมองสว่ นหนา้
• หายใจยากลาํ บาก - มกั เกิดจากการบาดเจบ็ ทางหายใจหรืออวยั วะทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ชกั ตามหลงั การบาดเจบ็ ศีรษะ

อาการไม่วิกฤตของการบาดเจ็บศีรษะ ไดแ้ ก่:
• การหมดสติชว�ั วบู (< 5 นาที) ตามดว้ ยการตืน� และรูส้ กึ ตวั ดี (พบไดบ้ ่อย แต่ไม่บ่งช�ถี งึ ปัจจยั เสยี� งวกิ ฤตในการประเมินผบู้ าดเจบ็ ศีรษะ)
• ภาวะหลงลืมเหตกุ ารณท์ ีก� อ่ การบาดเจบ็

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 64



ถูกทาํ ร้าย/บาดเจ็บ 21

เกณฑค์ ดั แยก คาํ ถามมุ่งจุดสําคญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผตู้ อ้ งสงสยั ยงั คงอย่ใู นบริเวณนนั� หรือไม่

21แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ ถา้ ใช่, กรุณาใหร้ ายละเอียด
21แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ทีเ� กิดเหตปุ ลอดภยั หรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • กรุณาใหร้ ายละเอียดวา่ เกดิ เหตกุ ารณอ์ ะไรข�นึ
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยพูดประโยคยาวๆ ไดเ้ ต็มประโยคโดยไม่ติดขดั หรือไม่
21แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผิวเยน็ ชดื • ผปู้ ่ วยตอบสนองและทาํ ตามคําสง�ั ง่ายๆ ไดห้ รือไม่
• หมดสติชว�ั วบู /เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยตอบคาํ ถามง่ายๆ ไดอ้ ย่างปกติหรือไม่
21แดง4 มีอาการตามหลงั การบาดเจบ็ อย่างนอ้ ย 1 ขอ้ ดงั ต่อไปน�ี: • ผปู้ ่ วยต่อตา้ นขดั ขืนอย่างไรเ้ หตผุ ล (ท่าทางคลา้ ยอยากต่อสกู้ บั คณุ ) หรือไม่
• ระดบั ความรูส้ กึ ตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคําสง�ั ) • ชกั • ผปู้ ่ วยมีอาการชกั หรือไม่
• ตอบเวลา/สถานที/� บคุ คลไม่ถกู ตอ้ ง • ต่อสขู้ ดั ขนื อย่างไรเ้ หตผุ ล • ผปู้ ่ วยถกู ทาํ รา้ ยดว้ ยอะไร
21แดง5 เลือดออกหา้ มไม่หยุด • ผปู้ ่ วยบาดเจบ็ ทีส� ว่ นใดของร่างกาย
21แดง6 / 21แดง7 • ผปู้ ่ วยมีเลือดออกหรือไม่ ถา้ ใช่: • มากเพียงใด • นานเท่าไร
21แดง8 ถกู ยิงหรือถกู แทง, ถกู บด หรือมีบาดแผลเจาะทะลุ เหนือมือหรือเทา้ • หา้ มเลือดใหห้ ยุดไดด้ ว้ ยการกดแน่นๆ หรือไม่
21แดง9 เกณฑอ์ ุบตั ิภยั หมู่ • ผปู้ ่ วยเพ�ิงบาดเจบ็ ศีรษะหรือไม่ ถา้ ใช่: บาดเจบ็ มานานเท่าไรแลว้

‘รหสั เหลอื ง’ 65
21เหลือง1 ถกู ยิง, ถกู แทง, ถกู บด หรือมีบาดแผลเจาะทะลทุ ีม� ือหรือเทา้
21เหลือง2 หายใจขดั
21เหลอื ง3 บาดเจบ็ ไม่รุนแรงจากการถกู อาวธุ
21เหลอื ง4 • แขนขาหกั หลายแห่ง • กระดกู ตน้ ขาหกั • สะโพกหกั และ/หรือเคลือ� น
21เหลือง5 หมดสติชว�ั วบู ครงั� เดียว, ตามหลงั การบาดเจบ็
21เหลือง6 / 21เหลือง7
21เหลอื ง8 บาดเจบ็ ไม่ทราบสาเหตุ
21เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

ถูกทาํ ร้าย/บาดเจ็บ 21

‘รหสั เขียว’
21เขียว1 แผลฉีกขาดทีห� า้ มเลือดใหห้ ยุดได้
21เขียว2 บาดเจบ็ ศีรษะ/ลาํ คอเลก็ นอ้ ย
21เขียว3
21เขียว4 กระดกู หกั /เคลือ� นแห่งเดียว: • แขนขา
21เขียว5 ถกู ประทษุ รา้ ยทางเพศ
21เขียว7 ตํารวจรอ้ งขอการสนบั สนุน/ตรวจสอบการบาดเจบ็
21เขียว8 ถกู สารป้ องกนั ตวั เช่น สเปรยพ์ ริกไทย
‘รหสั ขาว’
21ขาว1 ฟกชาํ� /บาดเจบ็ เลก็ นอ้ ยดว้ ยส�งิ ทีไ� ม่ใช่อาวธุ
21ขาว2 วติ กกงั วลแต่ไม่ปรากฏการบาดเจบ็
21ขาว3 เจบ็ ปวดจากการผ่าตดั /หตั ถการทีเ� พ�ิงไดท้ าํ ไป
21ขาว4 กระดกู หกั /เคลือ� นแห่งเดียว: • น�ิวมือ/น�ิวเทา้
21ขาว5 แผลถลอก/ฉีกขาดเลก็ นอ้ ย หา้ มเลือดใหห้ ยดุ ไดแ้ ลว้

คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ รายงานสงั เขป
• อย่าขยบั เขย�ือน/แตะตอ้ งวตั ถทุ ีเ� สยี บติดอย่ทู ีต� วั ผปู้ ่ วย
• ไม่แตะตอ้ งอาวุธหรือรบกวนทีเ� กดิ เหตุ • อนั ตรายในบริเวณทีเ� กิดเหต,ุ ถา้ มี
• สงวนพยานหลกั ฐาน • อายุ
• หากไม่รูส้ ึกตวั , ตรงไปยงั การควบคมุ ทางหายใจในผูป้ ่ วยหมดสติที�การหายใจปกติ (การบาดเจ็บ) คาํ สง�ั แนะนํา, สว่ นที� IV. • เพศ
• จดั ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนลงและอย่ใู นความสงบ • อาการนาํ สาํ คญั
• ถา้ มีเลือดออก ใหใ้ ชผ้ า้ อนามยั หรือผา้ สะอาดวางปิ ดบนแผลแลว้ กดลงใหแ้ น่น ไม่เอาผา้ ออก. ถา้ จาํ เป็น ใหใ้ ชผ้ า้ อนามยั หรือผา้ • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
สะอาดโปะลงไปเพ�ิม แลว้ กดแนน่ ๆ • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ไม่ควรใหผ้ ปู้ ่ วยถอดเส�ือผา้ หรืออาบนาํ� • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ห่มผา้ ใหผ้ ปู้ ่ วยอบอุ่น • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
• รวบรวมยาทีผ� ปู้ ่ วยใชท้ งั� หมดไว้ และเตรียมนาํ ยาไปพรอ้ มผปู้ ่ วยดว้ ย
รายงานสงั เขปจําเพาะ

• มีการแจง้ ตํารวจแลว้ หรือยงั

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 66

ไหม้/ลวก - ความร้อน/กระแสไฟฟ้ า/สารเคมี 22

ขอ้ มูลเบ� อื งตน้
อาการไหม/้ ลวกอาจเกิดจากความรอ้ น, สารเคม,ี กระแสไฟฟ้ า, กมั มนั ตรงั สี หรือแสงแดด

อาการไหม/้ ลวกจาํ แนกไดเ้ ป็นระดบั ดงั น�:ี
• ระดบั ที�หนงึ� (first degree) เป็นเฉพาะทีผ� วิ ๆ ชนั� บนสดุ
• ระดบั ที�สอง (second degree) เป็นต่มุ พองและแดงลึกลงไป
• ระดบั ที�สาม (third degree) เป็นการทาํ ลายผวิ หนงั ตลอดทงั� ทกุ ชนั� และอาจไหมเ้ กรียม/ดาํ หรือขาว/แหง้ กไ็ ด้

อาการไหม/้ ลวกทางหายใจมีอนั ตรายมาก เนือ� งจากการบวมและกอ่ ใหเ้ กดิ การอุดกนั� ทางหายใจตามมา ความรุนแรงของการไหม้
จาํ แนกไดด้ ว้ ย ‘กฎแห่งเกา้ (Rule of Nines)’

การบาดเจ็บไหม/้ ลวกวิกฤต:
อาการไหม/้ ลวกระดบั ที�สองหรือสาม > 20% ของผิวกายในผูใ้ หญ่ (อายุ >15 ปี ) หรือ >10% ในเด็ก เป็นอนั ตรายเนือ� งจากจะมีการ
สญู เสียสารนํา� ผา่ นพ�ืนผวิ ทีไ� หมอ้ ย่างรวดเรว็ สญู เสยี การควบคมุ อุณหภมู ิกายบนพ�ืนผิวทีไ� หม้ และสญู เสียบรู ณภาพของผวิ หนงั ในการป้ องกนั การ
ติดเช�ือ
การไหม/้ ลวกทางหายใจ (ท่อลม, จมกู , ปาก, กล่องเสยี ง หรือปอด) ร่วมกบั มีอาการกลืนลาํ บาก, เสยี งแหบ หรือหายใจยากลาํ บาก
ไฟฟ้ าช็อต เป็นอนั ตรายเนือ� งจากมีการทาํ ลายเน�ือเยือ� ร่างกายซึง� มองไม่เห็นตลอดทางทีก� ระแสไฟฟ้ าผา่ น กระแสไฟฟ้ า 220 โวลตห์ รือสงู กวา่
กอ่ ใหเ้ กดิ การทาํ ลายเน�ือเยือ� และการทาํ งานกระแสไฟฟ้ าหวั ใจอย่างมีนยั สาํ คญั
การสูดสาํ ลกั ควนั มีความสาํ คญั ซึง� มกั เกยี� วขอ้ งกบั การหายใจรบั คารบ์ อนมอนอกไซดเ์ ขา้ ไป ควรสงสยั ในผปู้ ่ วยไม่รูส้ ติหรือระดบั ความรูส้ ึกตวั
ลดลง

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 67



ไหม้/ลวก - ความร้อน/กระแสไฟฟ้ า/สารเคมี 22

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุง่ จุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยมีแผลไหม/้ ลวกทีส� ว่ นใดของร่างกายบา้ ง
• กรุณาใหร้ ายละเอียดดว้ ยวา่ แผลแต่ละแห่งกวา้ งเพียงใด
22แดง1 ไม่รูส้ กึ ตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยพูดประโยคยาวๆ ไดเ้ ตม็ ประโยคโดยไม่ติดขดั หรือไม่
22แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ • ผปู้ ่ วยมีอาการกลืนลาํ บากหรือไม่
• หายใจมีเสยี งดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยมีแผลไหม/้ ลวกทีศ� ีรษะหรือใบหนา้ หรือไม,่ ถา้ มี:
22แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ :
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชืด • หมดสติชว�ั วบู /เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยมีอาการไอหรือไม่
22แดง4 มีอาการตามหลงั การบาดเจบ็ อย่างนอ้ ย 1 ขอ้ ดงั ต่อไปน�ี: • ขนจมกู ของผปู้ ่ วยถกู ไฟไหมด้ ว้ ยหรือไม่
• ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคําสง�ั ) • ชกั • ผปู้ ่ วยถกู ไหมร้ อบๆ ปากหรือจมกู ดว้ ยหรือไม่
• ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • ต่อสขู้ ดั ขนื อย่างไรเ้ หตผุ ล • ถา้ เป็นผชู้ าย, มีหนวดถกู ไหมบ้ า้ งหรือไม่
22แดง5 เลือดออกหา้ มไม่หยดุ • ผปู้ ่ วยถกู ไฟฟ้ าชอ็ ตอย่างไร
22แดง6 ไหมท้ างหายใจ, จมกู , ปาก, คอ: แสดงโดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 1 ขอ้
• เสยี งแหบ • พูดลาํ บาก • กลืนลาํ บาก ‘รหสั เหลอื ง’:
22แดง7 ไหม/้ ลวกผิวกาย: >20% ในผใู้ หญ่ และ >10% ในเดก็ • ถา้ เป็นเครือ� งใชไ้ ฟฟ้ าชอ็ ต, จากเครือ� งใชไ้ ฟฟ้ าชนิดใด
22แดง8 ไฟฟ้ าชอ็ ตจากสายไฟโดยตรงหรือกล่องจดั จา่ ยไฟฟ้ า • ผปู้ ่ วยยงั คงติดอย่กู บั แหล่งกระแสไฟฟ้ าหรือไม่
22แดง9 เกณฑอ์ ุบตั ิภยั หมู่ • ผปู้ ่ วยมีการบาดเจบ็ อย่างอืน� ๆ ดว้ ยบา้ งหรือไม่

‘รหสั เหลอื ง’ 68

22เหลือง1 ของเหลวรอ้ นหกราด
22เหลือง2 หายใจขดั
22เหลอื ง3 ไฟฟ้ าชอ็ ตจากเครือ� งใชไ้ ฟฟ้ าในบา้ น, ไม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’
22เหลอื ง4
22เหลอื ง5 สารเคมีไหมต้ า
22เหลือง6 ไหม/้ ลวกผวิ กาย: • ผใู้ หญ่ 10-20% • เดก็ 5-10%
22เหลือง7 แบตเตอรีร� ะเบิด
22เหลอื ง8 ไหม/้ ลวกทีม� ือ, เทา้ หรืออวยั วะเพศ

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77

ไหม้/ลวก - ความร้อน/กระแสไฟฟ้ า/สารเคมี 22

‘รหสั เหลอื ง’ (ต่อ) ‘รหสั เหลอื ง’:
22เหลอื ง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้
‘รหสั เขียว’
22เขียว3 ไฟฟ้ าชอ็ ตจากเครือ� งใชไ้ ฟฟ้ าในบา้ น, ไม่มีอาการ
22เขียว6 ไหม/้ ลวกผวิ กาย: • ผใู้ หญ่ <10% • เดก็ <5%
22เขียว8 ถกู สารป้ องกนั ตวั เชน่ แก๊สนํา� ตาหรือสเปรยพ์ ริกไทย
‘รหสั ขาว’
22ขาว1 ถกู ไมข้ ดี ไฟ/บหุ รีจ� �เี ลก็ นอ้ ย
22ขาว2 ไหมจ้ ากความเยน็ จดั
22ขาว3 มีอาการแสบรอ้ นจากการถกู แดด

คาํ สงั� แนะนาํ ก่อนหนว่ ยปฏิบตั ิการไปถงึ รายงานสงั เขป
สาํ หรบั การไหม/้ ลวกทุกประเภท: • อนั ตรายในบริเวณทีเ� กดิ เหต,ุ ถา้ มี
• ถา้ ผปู้ ่ วยไม่รูส้ ติ, ตรงไปยงั การควบคุมทางหายใจในผูป้ ่ วยหมดสติที�การหายใจปกติ (การบาดเจ็บ) คาํ สง�ั แนะนํา, สว่ นที� IV. • อายุ
• ถา้ ผปู้ ่ วยไม่รูส้ ติและไม่หายใจปกติ, ตรงไปยงั คาํ สงั� แนะนาํ สําหรบั ภาวะหวั ใจหยดุ เตน้ /หยดุ หายใจ, สว่ นที� IV. • เพศ
ไฟฟ้ า:(ไฟฟ้ าชอ็ ต, ฟ้ าผา่ ): • อาการนําสาํ คญั
• ตดั กระแสไฟฟ้ า (ปิ ดสวติ ช,์ สบั คทั เอาทอ์ อก), ถา้ ปลอดภยั • เกณฑค์ ดั แยกทีใ� ชก้ าํ หนดการตอบสนอง
ความรอ้ น:(ไฟไหม,้ การสดู สาํ ลกั ควนั , วตั ถรุ อ้ น, ของเหลวรอ้ น) : • อาการอืน� ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• นาํ ผปู้ ่ วยออกจากแหล่งความรอ้ น • ประวตั ิการเจบ็ ป่ วย/การผ่าตดั , ทีเ� กยี� วขอ้ ง
• ถา้ ส�งิ ทีท� าํ ใหไ้ หม/้ ลวกยงั คงอย่บู นผวิ หนงั (นาํ� มนั รอ้ น, ยางมะตอย, พลาสติก), รดบริเวณทีไ� หมด้ ว้ ยนาํ� เยน็ สะอาด (ไม่ใชน้ าํ� แช่นํา� แขง็ ) • การปฏิบตั ิการของหน่วยงานอืน�
• สาํ หรบั การไหมจ้ ากความรอ้ นอืน� ๆ, leave burn area exposed.
สารเคม:ี
• ใหผ้ ปู้ ่ วยถอดเส�ือผา้ ทีเ� ป�ื อนสารเคมอี อก, หากทาํ ได้ (ไม่ควรถอดเส�ือออกผา่ นศีรษะ อาจตอ้ งตดั ถา้ จาํ เป็น)
• กรณีสารเคมีเขา้ ตา ใหร้ ินนาํ� ผ่านตามากๆ (กรณีผปู้ ่ วยใส่เลนสส์ มั ผสั ใหถ้ อดออกก่อน)
• กรณีสารเคมีเป็นผง ใหป้ ัดออก หา้ มใชน้ าํ� ลา้ ง
• หาขอ้ มลู สารเคมีเพ�ิมเติม (เอกสารขอ้ มลู ความปลอดภยั สารเคมี: MSDS ถา้ มี)

ร่างเกณฑว์ ิธีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 69

จมนาํ� /หน้าคว�าํ จมนาํ� /บาดเจ็บเหตุดาํ นาํ� /บาดเจบ็ ทางนาํ� 23

ขอ้ มูลเบ� อื งตน้
ประเดน็ สาํ คญั ทีต� อ้ งระลึกเสมอวา่ มกั มีการบาดเจบ็ ศีรษะและคอเกิดข�นึ ไดบ้ ่อยในผปู้ ่ วยอุบตั ิเหตทุ างนาํ� หรือผปู้ ่ วยหนา้ ควา�ํ จมนํา�

นอกจากน�ีอุบตั ิเหตปุ ระดานาํ� มกั มีฟองอากาศอุดหลอดเลือดหรือนาํ� หนีบเกิดร่วมดว้ ย

อบุ ตั ิการณว์ ิกฤต:
การหายใจยากลาํ บาก ซึง� แย่ลงในการบาดเจบ็ ทางนาํ� ภายใน 24 ชว�ั โมงแรกหลงั การจมนาํ�
อุบตั ิเหตุประดาน�าํ (Scuba diving accidents) วกิ ฤตเนือ� งจากมีโอกาสเกิดฟองอากาศอุดหลอดเลือดหรือโรคเคซองชนิดปวดแขนขาและ
ทอ้ ง (bends) ได้

คําแนะนาํ เพ�ิมเติมซึง� สามารถใหแ้ ก่ผแู้ จง้ ณ ทีเ� กิดเหตกุ ารณ์ คือการทาํ ใหผ้ ปู้ ่ วยรกั ษาอุณหภมู ิกายใหอ้ บอุ่นดว้ ยการห่มผา้ ห่มทีแ� หง้
และอุ่นระหวา่ งรอผปู้ ฏิบตั ิการไปถงึ

อบุ ตั ิการณไ์ มว่ ิกฤต:
สภาพจมน�าํ ของผปู้ ่ วยอาจมีนยั สาํ คญั เนือ� งจากผปู้ ่ วยดงั กล่าวจาํ นวนมากอาจมีปัญหาปอดหลงั จาก (ถงึ 24 ชว�ั โมง) ไดร้ บั การช่วย

ข�นึ มาจากนํา� และเห็นวา่ ไม่มีปัญหา

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77 70



จมนาํ� /หน้าคว�าํ จมนาํ� /บาดเจ็บเหตุดาํ นาํ� /บาดเจ็บทางนาํ� 23

เกณฑค์ ดั แยก คําถามมุ่งจุดสาํ คญั • ขอพูดกบั ผปู้ ่ วยโดยตรง, หากทาํ ได!้
‘รหสั แดง’:
‘รหสั แดง’ • ผปู้ ่ วยพูดประโยคยาวๆ ไดเ้ ตม็ ประโยคโดยไม่ติดขดั หรือไม่
• ผปู้ ่ วยหายใจต�ืนๆ ถๆี� หรือไม่
23แดง1 ไม่รูส้ ึกตวั หรือ ไม่หายใจ • ผปู้ ่ วยดาํ นาํ� ดว้ ยเครือ� งประดานาํ� หรือไม่
23แดง2 มีอาการหายใจผดิ ปกติอย่างนอ้ ย 1 ขอ้ :
• ตอ้ งลกุ นง�ั /พิงผนงั หรือยืนเพือ� ใหห้ ายใจได้ • พูดไดเ้ พียงประโยคสนั� ๆ ‘รหสั เหลือง’:
• หายใจมีเสียงดงั • ซีดและเหงือ� ท่วมตวั • หายใจเรว็ แรง และลึก • ผปู้ ่ วยจมอย่ใู ตน้ าํ� นานเท่าไร
23แดง3 มีอาการแสดงชอ็ ก โดยมีอาการต่อไปน�ีอย่างนอ้ ย 2 ขอ้ : • ผปู้ ่ วยไดร้ บั การช่วยข�นึ จากนํา� ใชห่ รือไม่
• เหงือ� ท่วมตวั • ซีดและผวิ เยน็ ชืด • หมดสติชว�ั วูบ/เกือบหมดสติชว�ั วบู เมือ� นง�ั /ยืน • ผปู้ ่ วยกาํ ลงั ทาํ อะไรอย่กู อ่ นเกิดเหตกุ ารณ์
23แดง4 มีอาการตามหลงั การบาดเจบ็ อย่างนอ้ ย 1 ขอ้ ดงั ต่อไปน�ี:
• ระดบั ความรูส้ ึกตวั ลดลงหรือไม่ร่วมมือ (ไม่ทาํ ตามคาํ สง�ั ) • ชกั 71
• ตอบเวลา/สถานที/� บุคคลไม่ถกู ตอ้ ง • ต่อสขู้ ดั ขนื อย่างไรเ้ หตผุ ล
23แดง5 เลือดออกหา้ มไม่หยดุ
23แดง6
23แดง7 อุบตั ิเหตกุ ารดาํ นาํ� ดว้ ยเครือ� งประดานาํ�
23แดง9 เกณฑอ์ ุบตั ิภยั หมู่

‘รหสั เหลอื ง’

23เหลือง1 จมนาํ� /หนา้ ควา�ํ จมนาํ� , ผปู้ ่ วยรูส้ กึ ตวั
23เหลอื ง2 หายใจขดั
23เหลือง3 สาํ ลกั นาํ� /มีอาการไอ
23เหลอื ง4 • แขนขาหกั หลายแห่ง • กระดกู ตน้ ขาหกั • สะโพกหกั และ/หรือเคลือ� น
23เหลอื ง5 บาดเจบ็ อืน� ๆ: ศีรษะ/คอ/หลงั /ลาํ ตวั
23เหลือง6 ผปู้ ่ วยไดร้ บั การยืนยนั วา่ จมนํา� > 1 นาที ทีไ� ม่เขา้ เกณฑ์ ‘รหสั แดง’
23เหลือง9 ผแู้ จง้ ตรวจสอบยืนยนั รายละเอียดอาการของผปู้ ่ วยไม่ได้

‘รหสั เขียว’

23เขียว1 บาดเจบ็ ทางนาํ� เลก็ นอ้ ย, ผปู้ ่ วยไม่จมนาํ� : • แผลฉีกขาดทีห� า้ มเลือดใหห้ ยุดได้
23เขียว4 บาดเจบ็ ทางนาํ� เลก็ นอ้ ย, ผปู้ ่ วยไม่จมนาํ� : • กระดกู แขน/ขาหกั /เคลือ� นตําแหน่งเดียว

ร่างเกณฑว์ ธิ ีคดั แยกและจดั ลาํ ดบั การบริบาลผปู้ ่ วยฉุกเฉินตามเกณฑ์ #0.77