หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 กระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลก

แนวทางการเฝ้าระวังและปฏบิ ัตติ นให้ปลอดภยั จากแผ่นดินไหว แผน่ ดนิ ไหว

3 การปฏบิ ตั ติ น หลงั เกิดแผน่ ดินไหว

ตรวจสอบตนเองและบุคคล ใสเ่ สอื้ ผา้ และรองเท้าที่รดั กมุ ตรวจสอบว่ามีแก๊สร่ัวหรอื ไม่
ใกล้เคยี งว่าบาดเจ็บหรอื ไม่ มิดชิด เพือ่ ปอ้ งกันเศษวสั ดุ โดยการดมกลน่ิ

ตดิ ตามขา่ วสารจากแหล่งข้อมูลทนี่ า่ เชื่อถือ ไมเ่ ขา้ ไปยังบรเิ วณทเี่ สีย่ งภัย จนกวา่ จะ
ไดร้ ับแจง้ จากหนว่ ยงานทเี่ กย่ี วข้อง

สึนามิ

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 2 3.3 สึนามิ

สนึ ามิ (Tsunami) เปน็ คาในภาษาญ่ีปุ่น แปลวา่ คล่นื ทา่ เรือ
ซง่ึ เปน็ คลืน่ ไหวสะเทือนทเี่ กิดข้นึ ในทะเลหรือมหาสมทุ ร
เคลอ่ื นที่ดว้ ยความเร็วสงู มคี วามยาวคลื่นมาก ความสงู น้อย
เมอื่ อยใู่ นน้าลกึ เม่ือคลน่ื เคลื่อนที่เขา้ สู่ชายฝง่ั ความเร็วจะ
ลดลง ความสงู จะเพ่มิ ข้ึน และสามารถเคลื่อนทีไ่ ดเ้ ป็น
ระยะทางหลายพนั กโิ ลเมตร

หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 2 3.3 สึนามิ

คล่นื น้าทเี่ กดิ จากการแทนทีม่ วลน้าปรมิ าณมหาศาล

บริเวณน้าตน้ื
ความเร็วลดลง ความสูงเพ่มิ ข้ึนมาก

กลางมหาสมุทร
มคี วามยาวคลนื่ มาก ความเรว็ สูง ความสงู น้อย

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 2 สาเหตุท่ที าใหเ้ กิดสึนามิ 3.3 สึนามิ

แผ่นดนิ ไหวใตท้ ะเล ภูเขาไฟระเบิดใต้ทะเล อกุ กาบาตตกลงในทะเล

ทดลองระเบดิ นวิ เคลียร์ แผน่ ดินถลม่ ใกลช้ ายฝั่ง

ระบบเตอื นภยั สึนามิ 4 ดาวเทียม

ส่งสญั ญาณไปยงั ศนู ย์เตอื นภยั

1 แผ่นดนิ ไหว 3 ทุ่นลอย 4 ศูนย์เตือนภยั

ทาใหค้ วามดนั และระดบั ส่งสญั ญาณไปยงั ดาวเทยี ม แจ้งเตอื นประชาชนบริเวณ

น้าทะเลเปล่ียนแปลง พน้ื ทีเ่ สีย่ งภยั

2 เคร่ืองมอื ตรวจวัด

สง่ สญั ญาณไปยังทนุ่ ลอยบนผวิ น้า

แนวทางการเฝ้าระวังและปฏบิ ตั ิตนให้ปลอดภัยจากสึนามิ สนึ ามิ

1 ตดิ ตามข่าวสารจากแหลง่ ทาความเข้าใจเกย่ี วกบั การอพยพ เตรียมอุปกรณ์ยงั ชพี เชน่ อาหาร
ขอ้ มูลทมี่ คี วามน่าเชอ่ื ถือ หนภี ัย และปา้ ยสัญลกั ษณต์ ่าง ๆ น้า ไฟฉาย ยารักษาโรค
การเฝ้าระวงั

กอ่ นเกิดสนึ ามิ

2 อพยพไปยังพน้ื ทปี่ ลอดภยั หากอย่ใู นเรอื ใหน้ าเรอื ตดิ ตามข่าวสารจากแหล่ง
หรอื สถานที่สูง ออกไปบรเิ วณนา้ ลกึ ขอ้ มลู ท่ีมีความนา่ เชอื่ ถอื
การปฏิบัตติ น

ขณะเกิดสึนามิ

3 ไมเ่ ขา้ ไปยงั บริเวณทีอ่ ันตราย ตรวจสอบสภาพอาคารบา้ นเรือน ระมดั ระวงั โรคระบาดทอี่ าจเกิดขนึ้
และสิ่งของเคร่ืองใช้
การปฏิบัติตน

หลังเกิดสนึ ามิ

https://www.youtube.com/watch?v=r2_1R2euDY0

สรปุ

ภูเขาไฟระเบิด

เกิดจากการแทรกดันของแมกมาข้นึ มาตามรอยแตก รอยแยกบนเปลือกโลก

ควนั แก๊ส เถา้ ภูเขาไฟ เมือ่ เกดิ ภเู ขาไฟระเบดิ
อันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ - ควบคุมสติ หลบในท่ีมิดชดิ
ภมู อิ ากาศเปล่ียนแปลง
- ใส่เสื้อผ้ารดั กมุ และหน้ากากอนามยั
ลาวา - อย่ทู ี่สงู เพอ่ื หลกี เลีย่ งลาวา
ทาให้พืน้ ทถ่ี กู เผาไหม้ แต่พอเย็นตัว - อยเู่ หนอื ลมเพ่ือหลีกเล่ียงแกส๊ ร่ัว
พ้ืนทน่ี ั้นจะมแี ร่ธาตุสมบรู ณ์และมี
แรอ่ ญั มณี

แผ่นดินไหว สรุป

เกิดจากการปลดปล่อยพลงั งานทส่ี ะสมไว้ของเปลือกโลกในรปู ของคลน่ื ไหวสะเทอื น

จดุ เหนอื ศนู ย์เกดิ ศูนยเ์ กิด คล่ืนไหว - คลน่ื ในตวั กลาง (P และ S) เคลื่อนท่ีภายในโลก
แผน่ ดนิ ไหว แผน่ ดนิ ไหว สะเทอื น - คลน่ื พื้นผิว เคล่อื นท่บี รเิ วณผิวโลก

เมอื่ เกิดแผ่นดนิ ไหว
- ควบคุมสติ หลบใต้โครงสรา้ งแขง็ แรง
- ออกจากอาคาร หา้ มใช้ลิฟต์
- หยดุ รถยนต์ อยหู่ ่างเสาไฟฟา้
- อยูห่ า่ งชายฝ่งั

ขนาดแผน่ ดินไหว : ปริมาณพลงั งานทเ่ี ปลือกโลกปลดปลอ่ ยออกมา พนื้ ท่เี ส่ียงภยั ภเู ขาไฟระเบดิ และแผ่นดินไหว
- มาตราโมเมนต์แผน่ ดินไหว (moment Magnitude scale) บริเวณรอยตอ่ ของแผน่ ธรณี เชน่ แนววงแหวนไฟ
แนวเทอื กเขาหมิ าลยั แนวเทอื กเขาแอลป์
ความรุนแรงของแผ่นดินไหว : ความรนุ แรงจากการสนั่ สะเทือน
- มาตราเมอร์คลั ลปี รบั ปรงุ ใหม่ (modified Mercalli scale)

สรปุ

สนึ ามิ

คล่ืนนา้ ทเ่ี กดิ จากการแทนท่มี วลนา้ ปริมาณมหาศาล

อยูบ่ รเิ วณนา้ ตื้น ความเรว็ ลดลง ความสงู เพิ่มข้ึนมาก

เมือ่ เกดิ สึนามิ
- อพยพไปสถานท่ีสงู
- หากอยใู่ นเรือให้ออกไปอยูบ่ ริเวณนา้ ลกึ
- ติดตามข่าวสารจากแหลง่ ทนี่ า่ เชื่อถอื

อยกู่ ลางมหาสมทุ ร มีความยาวคล่นื มาก ความเรว็ สูง ความสงู น้อย

แบบฝึกหดั ท่ี 3.1 ธรณพี ิบตั ิภยั

พจิ ารณาภาพ แล้วตอบคาถามตอบคาถามต่อไปน้ี

รูปท่ี 1 รปู ที่ 2

1. จากภาพ รปู รา่ งของภเู ขาไฟท้งั 2 ภาพ มีความเหมือนหรือแตกต่างกัน อย่างไร

____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________

แบบฝึกหัดท่ี 3.1 ธรณพี บิ ตั ิภยั

พจิ ารณาภาพ แล้วตอบคาถามตอบคาถามตอ่ ไปน้ี

2. ภูเขาไฟท้ัง 2 ภาพ มีลักษณะการปะทุเหมอื นหรอื แตกตา่ งกัน อย่างไร

____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________

3. นอกจากภูเขาไฟท้งั 2 ภาพน้ี ยงั มีภเู ขาไฟลักษณะอนื่ อกี หรือไม่ ยกตวั อย่างประกอบ

____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________________