Kannad Vidnyan 8th

ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠÓÜí¿ááPܤ ËáÍÜÅ|
®Ý¿ápæãÅàg®Ü (N2) A|á ®æçpæãÅàg®Ü vÝ¿á BPæÕçvÜ A|á (NO2) N2 ÊÜáñÜᤠNO2 WÜÙÜ ËáÍÜÅ|

BQÕg®Ü A|á (O2) ®æçqÅP… BPæÕçv… (NO) A|á N2 ÊÜáñÜᤠO2 WÜÙÜ ËáÍÜÅ|

ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü ZoPÜ ±Ü¨Ý¥Üì Jí¨æà ÓÜí¿ááPܤ¨Ü ZoPÜ ±Ü¨Ý¥Üì Jí¨æà ÊÜáñÜᤠËáÍÜÅ|¨Ü ZØoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá GÃÜvÜá
ÊÜáñÜᤠA¨Üá Aí¨ÜÃæ B ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠÓÜÌñÜ@ A¨Üá Aí¨ÜÃæ B ÓÜí¿ááPܤ ÓÜÌñÜ@ A¥ÜÊÝ A˜PÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá/
ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá
ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü A|áË®ÜÈÉ¿á GÆÉ ÓÜí¿ááPܤ¨Ü GÆÉ A|áWÜÙÜá Jí¨æà
±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá Jí¨æà ÓÜÊÜá ÊÜáñÜᤠÓÜÊÜá ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áË®ÜÈÉ¿á ZoPÜ ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á A|á/±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá
Jí¨ÜPæãRí¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«Ü©í¨Ü ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ ÖæaÜác GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ A˜PÜ ±ÜÅPÝÃܨÜ
hæãàwÓÜƳoár ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ÊÜáñÜᤠJí¨ÜPæãRí¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á ZoPÜ A|áWÜÙÜá
Ÿí«Ü©í¨Ü hæãàwÓÜƳoár Jí¨ÜÄí¨æãí¨Üá ¼®Ü° ÃÝÓÝ¿á¯PÜ
¼®Ü° ¼®Ü° ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ A|á/ ÓÜí¿ááPܤ¨ÜÈÉ¿á ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠWÜÙÜ Ÿí«Ü©í¨Ü hæãàwÓÜÇÝWܨÜ
±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá ¼®Ü° ¼®Ü° ±ÜÅÊÜÞ| ¯ÎcñÜ
&& ÓÜí¿ááPܤ¨Ü WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá ZoPÜ ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ WÜá|¨ÜÊÜáìWÜÚXíñÜ ¼®Ü° ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ Ÿ¨ÜÇÝWÜ ŸÆɨÜá

ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ AÊÜâWÜÙÜ ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
WÜá| «ÜÊÜáìWÜÙÜ®Üá° EÚÔPæãÙÜÛÇÝWÜáñܤÊæ.

6.4 ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤, ÓÜí¿ááPܤ, ËáÍÜÅ|&A£àÓÜãûÜ$¾ ±ÝñÜÚ¿á Êæáà騆 bñÜÅ ÊÜáñÜᤠÊæçÎÐÜuéWÜÙÜá

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

¯àÃÜá: Jí¨Üá ÓÜí¿ááPܤ & ÍÜá¨Üœ¯àÃÜá C¨Üá ÖæçvæãÅàg®Ü ÊÜáñÜᤠBQÕg®Ü D ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíÁãàWÜ©í¨Ü EípݨÜ
Jí¨Üá ÓÜí¿ááPܤ C¨æ. ¯àÄ®Ü ÊÜáãÆ (BPÜÃÜ) ¿ÞÊÜâ¨æà BX¨ÜªÃÜã A¨ÜÃÜÈÉ®Ü BQÕg®Ü ÊÜáñÜᤠÖæçvæãÅàg®Ü D ZoPÜ ÊÜáãÆWÜÙÜ
»ÝÃÝ®Üá±ÝñÜ 8:1 ×àWæÁáà CÃÜáñܤ¨æ. ÖæçvæãÅàg®ÜÊÜâ gÝÌÇÝWÝÅ× (gÌÆ®ÜÎàÆ) ÊÝ¿áá C¨ÜªÃæ, BQÕg®Ü ÊÝ¿ááÊÜâ gÌÆ®ÜPæR ÓÜÖÝ¿á
ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. B¨ÜÃæ ÖæçvæãÅàg®Ü ÊÜáñÜá BQÕg®Ü D ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíÁãàWÜ©í¨Ü EípÝ¨Ü ¯àÃÜá
D ÓÜí¿ááPܤÊÜâ ÊÜÞñÜÅ ¨ÜÅÊÜÃÜã±ÜÊÝX¨Ü᪠A¨Üá gÝÌÇÝWÝÅ׿áã CÆÉ ÊÜáñÜᤠgÌÆ®ÜPæR ÓÜÖÝ¿áÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáÊÜâ©ÆÉ; ËÃÜá¨ÜœÊÝX
¯àįí¨Ü ¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜÆá ÓÜÖÝ¿áÊÝWÜáñܤ¨æ.

ÖÝÆá: Jí¨Üá ËáÍÜÅ| & ÖÝÆá C¨Üá ¯àÃÜá, ¨ÜáWÜœ ÍÜPÜìÃÜ, Ô°WÜœ±Ü¨Ý¥Üì(PæãŸáº) ±æäà›qà®Üá ÊÜáñÜᤠÖÜÆÊÜâ ®æçÓÜXìPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
ËáÍÜÅ|ÊÝX¨æ. ÖÝ騆 ÊÜáãƨÜíñæ ÖÝÈ®ÜÈÉ¿á ËË«Ü ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ ¼®Ü° ¼®Ü° CÃÜáñܤ¨æ, ÖÜÓÜá訆 ÖÝÈ®ÜÈÉ Ô°WÜœ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ 3&5% CÃÜáñܤ¨æ, B¨ÜÃæ GÊæ᾿á ÖÝÈ®ÜÈÉ C¨æà ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ 6&9% CÃÜáñܤ¨æ. ÖÝÈ®ÜÈÉ ÓÝÌ»ÝPÜÊÝXÁáà
¯àÃÜá D ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜâ ¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ CÃÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨Ü ÖÝÆá ¨ÜÅÊÜ AÊÜÓ槿áÈÉ ¨æãÃÜPÜáÊÜâ¨Üá. ÖÝ騆 ÃÜáb¿áá
±ÝÅÊÜááSÂÊÝX A¨ÜÃæãÙÜX®Ü ¨ÜáWÜœÍÜPÜìÃÜ (Lactose) D ZoPÜ ±Ü¨Ý¥Üì©í¨Ü CÃÜáñܤ¨æ. Aí¨ÜÃæà®æ ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜ®Üá° ÖÝÈ®ÜÈÉ CÄÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ (PݱÝvÜƳvÜáñܤ¨æ).

ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá (Types of Elements)
Pܹº|¨Ü ÊæãÙæ/±ÜñÜÅ, ñÝÊÜáÅ¨Ü ñÜí£, AÆáÂË᯿áÊÜá ñÜí£, C¨ÜªÈ¿á ñÜáívÜá D ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá°

ÊÜÞw ®æãàwÄ: ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÊÜÓÜá¤ÊÜ®Üá° ÓÝÂívܱæà±Üįí¨Ü Eij ¨æãÃÜQ¨Ü ñÝgÝ ±ÜêÐÜu»ÝWÜÊÜ®Üá° ®æãàwÄ.
±ÜÅ£Áãí¨Üá ÊÜÓÜá¤ËWæ. ÓÜᣤWæÀáí¨Ü ŸÆÊÝX gwÀáÄ. (ÓÜÌíñÜPæR ÊÜÞñÜÅ WÝ¿á BWܨÜíñæ ¨ÜPÜÒñæ ÊÜ×ÔÄ)
¯ÊÜá¾ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° PæÙÜX®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ®ÜÊÜáã©ÔÄ.

41

ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá ±ÜêÐÜu»ÝWÜPæR ÖæãÙܱÜâ C¨æ/CÆÉ ±æoár ñÝXÔ¨æãvÜ®æ BPÝÃÜÊÜâ ±ÜÓÜÄÓÜáñܤ¨æ/bPÜR ñÜá|áPÜáWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ
Pܹº|¨Ü ÊæãÙæ
ñÝÊÜáÅ¨Ü ñÜí£
AÆáÂáË᯿áÊÜá ñÜí£
C¨ÜªÈ ñÜáívÜá

Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ¿á ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá A®ÜáPÜÅÊÜáÊÝX Pܹº| ±ÜêÐÜu»ÝWÜPæR ÖæãÙܱÜâ CÃÜáÊÜ ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá
(Fe) ñÝÊÜáÅ (Cu) AÆáÂË᯿áÊÜå… (Al) ÊÜáñÜá PÝŸì®Ü ±æoár ñÝXÔ¨æãvÜ®æ ±ÜÓÜÄÓÜáÊÜ ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá
(C) D ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÊæ Êæáà騆 GÃÜvÜá ¯Óæ¤àg ±ÜêÐÜu»ÝWÜËÃÜáÊÜ ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá
±ÜÄàûæWÜÙÜ®Üá° ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÊÜÓÜá¤Ë®Ü ÊæáàÇæ ÊÜÞw¨ÝWÜ ±æoár ñÝXÔ¨æãvÜ®æ ñÜáívÝWÜáÊÜ ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá
¨æãÃæñÜ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ B«ÝÃÜ©í¨Ü ÊÜááí©®Ü PæãàÐÜuPÜÊÜ®Üá°
ñÜáí¹Ä.

ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÚWæ ÖæãÙܱÜâ/¯Óæ¤àgñÜÌ, ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ/±ævÜÓÜáñÜ®Ü ÊÜááíñÝ¨Ü ¼®Ü° ¼®Ü° »è£PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá° ¯àÊÜâ
®æãàwÃÜáËÄ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ B«ÝÃÜ©í¨Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÊÜXìàPÜÃÜ|ÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ. BÃÜí»Ü¨Ü PÝƨÜÈÉ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ
ÊÜXìàPÜÃÜ|¨ÜÊÜ®Üá° "«ÝñÜá' ÊÜáñÜᤠ"A«ÝñÜá' Gí¨Üá GÃÜvÜá ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜÈÉ ÊÜÞvÜÇÝWÜᣤñÜá¤. PæÆÊæäí¨Üá ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá ÊÜáñæ¤ Íæãà«ÜÊݨÜ
ŸÚPÜ "«ÝñÜáÓܨÜêÍÜ' GíŸ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÊÜáñæã¤í¨Üá ±ÜÅPÝÃÜÊÜâ ÆPÜÒ$¨ÜÈÉ Ÿí©ñÜá. ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ D ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ ŸWæY Öæbc®Ü ÊÜÞ×£¿á®Üá°
®ÝÊÜâ ‹"«ÝñÜá & A«ÝñÜá' D ±ÝsܨÜÈÉ ®æãàvÜáÊÜÊÜĨæªàÊæ.

ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá

ÊÜÞw ®æãwÄ. ÓÝ×ñÜÂ: ¸Ýѳà»ÜÊܮܱÝñæÅ, £Å±Ý©, Ÿ®ÜìÃÜ CñÝ©.
ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá: PܱÜâìÃÜ, ÓÜá|¡¨Ü PÜÆáÉ, JWæ¿áÊÜ ÓæãàvÝ, ¯àÈñÜáñæ¤, ÓÜPÜRÃæ, WÜáÉPæãàh…,
¿ááÄ¿Þ.

PÜê£: BPÜꣿáÈÉ ñæãàÄÔ¨Üíñæ ¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿á®Üá° £Å±Ý©¿á ÊæáàÇæ CwÄ. PܱÜâìÃÜ ¸Ýѳà»ÜÊܮܱÝñæÅ
¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ ÓÜÌƳ PܱÜâìÃÜ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. Ÿ®æìÄ®Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ÓÝréívÜ
¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ¿á PܱÜäìÃÜÊÜ®Üá° 5 ¯ËáÐÜWÜÙÜÊÜÃæWæ £àÊÜÅÊÝX PÝÔÄ, Ÿ®ÜìÃÜ
¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ H®Üá ÍæàÐÜ EÚ¿ááñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ®æãàwÄ. PܱÜâìÃܨÜ
Ÿ¨ÜÈWæ ÓÜá|¡¨Ü PÜÆáÉ, JWæ¿ááÊÜ ÓæãàvÜ, ¯àÈñÜáñæ¤, ÓÜPÜRÃæ, WÜáÉPæãàg, ¿ááÄ¿Þ D
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÔ Êæáà騆 PÜꣿá®Üá° ÊÜáñæ¤ PæçPæãÚÛÄ. ¯ÊÜá¾ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° PæÙÜX®Üíñæ
PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ŸÃæÀáÄ. (¿ÞÊÜâ¨æãí¨Üá aÜã|ìÊÜâ Öæ㣤PæãÙÜÛŸÖÜá¨Üá. B¨ÜªÄí¨Ü D
aÜoáÊÜqPæ¿á®Üá° ÎPÜÒPÜÃÜ ÊæáàÈÌaÝÃÜOæ ¿áÈÉ ¨ÜPÜÒñæ Àáí¨Ü ÊÜÞwÄ.)

6.5 ±ÜÅÁãàWÝPÜê£

¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ¿áÈÉ aÜã|ì ¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ AÊÜÍæàÐÜ EÚÀáñÜá/EÚ¿áÈÆÉ AÊÜÍæàÐÜ¨Ü Ÿ|¡
PܱÜâìÃÜ
ÓÜá|¡¨Ü PÜÆáÉ
..........

Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ ¯àÊÜâ ®æãàw©Ä A¨æí¨ÜÃæ, £àÊÜÅ EÐÜ¡ñæ D ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ®Üá° Óæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá A¥ÜÊÝ PÝŸì®Ü
¿á®Üá° Pæãor ŸÚPÜ PæÆÊæäí¨Üá ÓÜí¿ááPܤWÜÚí¨Ü AÊÜÍæàÐÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá A®Üá°ñݤÃæ. E¨ÝÖÜÃÜOæWæ & PݸæãàìÖæçvæÅàoWÜÙÜá,
ÔWÜáñܤÊæ. B¨ÜÃæ PæÆÊÜâ ÓÜí¿ááPܤWÜÚí¨Ü AÊÜÍæàÐÜ ¨æãÃÜPÜáÊÜâ©ÆÉ ±æäà›qà®ÜWÜÙÜá ÖæçvæãÅàPÝŸì®…WÜÙÜá (E¨Ý: ±æpæãÅàÇ…,
A¥ÜÊÝ PܱÜâ³ Ÿ|¡¨Ü AÊÜÍæàÐÜ ¨æãÃÜPÜáÊÜâ¨Üá. D PܱÜâ³ AÊÜÍæàÐÜÊÜâ AvÜáWæ A¯Æ) CíñÜÖÜ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜá Óæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÚí¨Ü
±ÝÅÊÜááSÂÊÝX PÝŸì®Ü©í¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæ D ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤÊæ. Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ PܱÜâìÃÜ,ÓÜPÜRÃæ, WÜáÉPæãàg
ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ®Üá° ÖÜÊæ¿áÈÉ £àÊÜÅÊÝX PÝÀáÔ¨ÝWÜ AÊÜâWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ¿ááÄ¿Þ CÊÜâ Óæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÙÝXÊæ. C¨ÜÃÜ
BQÕg®Ü ¨æãí©Wæ ÓÜíÁãàWÜ Öæãí© PæÆÊÜâ ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ËÃÜá¨ÜœÊÝX ¿ÞÊÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÚWæ £àÊÜÅ EÐÜ¡ñæ¿á®Üá° PæãpÝrWÜ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠgÌÆ®ÜÊÜâ ±Üä|ìÊÝX¨ÜªÃæ ËZo®æWÜÙÝXÊæ, ×í¨ÜPæR AÊÜÍæàÐÜ EÚ¿ááÊÜâ¨æãà AÊÜâWÜÙÜ®Üá°
PæÙÜWæ AÊÜÍæàÐÜ ÃÜã±Ü¨Ü PܱÜâ³ Ÿ|¡¨Ü PÝŸì®ÜÊÜâ EÚ¿ááñܤ¨æ. AÓæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá A¥ÜÊÝ APÝŸì¯à¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá

42

A®Üá°ñݤÃæ. E±Üâ³, ÓæãàvÝ, ñÜáPÜãR, ¯àÈñÜáñæ¤, ÓÜá|¡¨Ü PÜÆáÉ CÊÜâ AÓæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤWÜÙÝXÊæ, C¨ÜÆɨæ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ ÊÜáñæã¤í¨Üá ±ÜÅPÝÃÜ
Êæí¨ÜÃæ gqÆ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá. gqÆ ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áWÜÙÜÈÉ A®æàPÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü gqÆ ÓÜíÃÜaÜ®æ CÃÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠD
ÓÜíÃÜaÜ®æ¿á ÊÜá«Ü»ÝWܨÜÈÉ «ÝñÜáWÜÙÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá PÜãvÜ ÓÜÊÜÞÊæàÍÜÊÝXÃÜáñܤÊæ. ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜá ÓÜÊÜÞÊæàÍÜ CÃÜáÊÜ PæãÉàÃæãàµÇ…,
Pܹº|¨Ü ÓÜÊÜÞÊæàÍÜÊÝXÃÜáÊÜ ×ÊæãàWæãÉ๮… ÊÜáñÜᤠPæã¸ÝÆr¨Ü ÓÜÊÜÞÊæàÍÜ CÃÜáÊÜ ÓÝ¿á®æãPæã¸ÝȾ®Ü (iàÊÜÓÜñÜÌ B-&12) CÊÜâ gqÆ
ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ ÖÜÆÊÜâ E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜá BXÊæ.
  ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áWÜÙÜÈÉ ¼®Ü° ¼®Ü° ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«ÜWÜÚí¨Ü hæãàwÓÜƳqrÃÜáñܤÊæ, A¨ÜÃÜ PÜáÄñÝX ®ÝÊÜâ ÊÜááí¨æ
®æãàvÜáÊÜÊÜĨæªàÊæ.

ËáÍÜÅ|WÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá. ÊÜáãÃÜá aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. Êæã¨ÜÆ®æ¿á aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ÓÜÌƳ EÓÜáPÜá ÊÜáñÜá¤
ÊÜÞw ®æãàwÄ ¯àÃÜá ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. GÃÜvÜ®æ¿á aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯àÈ ñÜáñ椿á ÓÜ#qPÜ ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.
ÊÜáãÃÜ®æ¿á aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯àÈñÜáñæ¤ ÊÜáñÜᤠEÓÜáPÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. GÆÉ aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜÈÉ¿á
¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ®Üá° PÜÆáQÄ ÊÜáñÜᤠEípÝWÜáÊÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜ®Üá° ¯ÄàüÔÄ. ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ B«ÝÃÜ©í¨Ü PæÙÜX®Ü
PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° ±Üä|ì ÊÜÞwÄ.

aÜáíaÜá±ÝñæÅ PÜÅÊÜÞíPÜ ñæWæ¨ÜáPæãívÜ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜá PÜÆáQst ®ÜíñÜÃÜ H®Üá ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á ±ÝÅÊÜÓæ§WÜÙÜ ËáÍÜÅ|¨Ü ±ÜÅPÝÃÜ
PÝ~ÔñÜá (ZorWÜÙÜ) ÓÜíTæÂ
1
2
3

Jí¨æà ÓÜÊÜá ÓÜíZo®æ¿ááÙÜÛ ¨ÜÅÊÜ嬆 »ÝWÜPæR ±ÝÅÊÜÓæ§ (Phase) G®Üá°ñݤÃæ. PÜÆáQ¨Ü ŸÚPÜ Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ¿á aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜÈÉ
±ÜÅ£Áãí¨ÜÃÜÈÉ GÐÜár ±ÝÅÊÜÓæ§WÜÙÜá PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ. ¿ÞÊÝWÜ ËáÍÜÅ|¨Ü GÆÉ ZoPÜWÜÙÜá PÜãwPæãívÜá Jí¨æà ±ÝÅÊÜÓæ§ CÃÜáÊÜâ¨æãà BWÜ
A¨ÜPæR HPÜË«Ü ËáÍÜÅ| G®Üá°ñݤÃæ. ¿ÞÊÝWÜ ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á ZoPÜWÜÙÜá GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ ÖæaÜác ±ÝÅÊÜÓæ§WÜÙÜÈÉ Ë»ÝXÓÜÇÝXÃÜáñܤÊæÁãà BWÜ
A¨ÜPæR ®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ| G®Üá°ñݤÃæ.

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ PÜÆáQst ŸÚPÜ Jí¨æà aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ HPÜË«Ü ËáÍÜÅ| ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. A¨Üá
¿ÞÊÜâ¨Üá?

C¨Ü®Üá° ¿ÞÊÝWÜÆã WÜÊÜá®Ü¨ÜÈÉ CwÄ. ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|!

Jí¨Üá Z®Ü ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü JñܤqrWæ CÃÜáÊÜ (A¥ÜÊÝ Jí¨æà ÊÜáãÃÜá aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ,Êæã¨ÜÆ®æ¿á
±ÝñæÅ¿áÈÉ CÃÜáÊÜ) GÆÉ PÜ|WÜÙÜá PÜãwPæãívÜá Jí¨æà ±ÝÅÊÜÓæ§ aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ 10 W݆ÊÜá E±Üâ³ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. GÃÜvÜ®æ¿á
BWÜáñܤ¨æ. (E¨Ý, PÜÈÉ®Ü ÃÝÎ) ¨ÜÅÊÜÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥Üì ÊÜáñÜᤠaÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ 10 W݆ÊÜá PÜqrWæ ±Üâw¿á®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.
A¨ÜÃÜÈÉ PÜÃÜXÃÜáÊÜ ËË«Ü Ë¨ÝÅÊܱܨݥÜìWÜÙÜá PÜãwPæãívÜá ÊÜáãÃÜ®æ¿á aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ 10 ËáÈ. ÖÝÆ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.
Jí¨æà ±ÝÅÊÜÓæ§ EípÝWÜáñܤ¨æ. (E¨Ý: ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ¯àÃÜá) ÊÜáãÃÜã aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜÈÉ 100 ËáÈ ¯àÃÜ®Üá° ÖÝQ PÜÆáQÔÄ.
Jí¨Üá ¨ÜÅÊÜ嬆 A¥ÜÊÝ JñܤqrX®Ü (A¥ÜÊÝ Jí¨Üá ±ÝñæÅ¿áÈÉ) ¯àÄ®Ü ÓÜÌñÜíñÜÅ ±ÝÅÊÜÓ槿áá ¿ÞÊÜ ËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ PÜívÜá ŸÃÜáñܤ¨æ?
CÃÜáÊÜ GÆÉ ÖܯWÜÙÜá PÜãwPæãívÜá Jí¨æà ±ÝÅÊÜÓæ§ BWÜáñܤ¨æ. ®æorWæ ×w¨Ü PÝWÜ¨Ü¨Ü G¨ÜáÄWæ ÊÜáãÃÜá aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜ®Üá° Coár
(E¨Ý: ÊÜáÙæ ÖܯWÜÙÜá) Jí¨æà ±ÝñæÅ¿áÈÉ A¥ÜÊÝ JqrWæ ËÃÜá¨Üœ Ÿ©Àáí¨Ü ÇæàÃÜkáÃÜ QÃÜ|WÜÙÜ GÓæñÜ (±ÜÅÊÝÖÜ) ¹wÄ.
CÃÜáÊÜ B¨ÜÃæ Jí¨Ü Ä®æã°í¨ÜÃÜÈÉ ¸æÃÜPæ¿ÞWÜ¨Ü ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ (ÇæàÃÜkáÃÜ QÃÜ|WÜÙÜ ŸÙÜPæ¿á®Üá° ÎPÜÒPÜÃÜ ÊÜÞWÜì¨ÜÍÜì®Ü¨ÜÈÉ
±ÝÅÊÜÓæ§WÜÙÜá ÓÜÌñÜíñÜÅ$ÂÊÝX CÃÜáñܤÊæ. (E¨Ý: GOæ¡ ÊÜáñÜᤠÊÜÞvܸæàPÜá) A¨æà ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ aÜíaÜá±ÝñæÅ¿á G¨ÜáÄ®Ü
¯àÃÜá) JñܤqrWæ CÃÜáÊÜ GÆÉ ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá PÜãw- PÝWÜ¨Ü¨Ü ÊæáàÇæ H®Üá PÝ~ÓÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ®æãàwÄ. A¨ÜÃÜíñæ
PæãívÜá Jí¨æà ±ÝÅÊÜÓ槿áá BWÜáñܤ¨æ (E¨Ý: ÖÜÊæ) aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜ PÜvæWæ Ÿ©¿á ©ÍæÀáí¨ÜÆã ®æãàwÄ. ÓæãàÓÜáÊÜ
(Íæãà˜ÓÜáÊÜ) QÅÁáWÝX ÍÜíPÜá±ÝñæÅ, ÇÝÚPæ ÊÜáñÜᤠÓæãàÓÜáÊÜ
PÝWܨÜÊÜ®Üá° ŸÙÜÔ. ÊÜáãÃÜá ÊÜáívÜ®æWÜÙÜ®Üá° Öæãí©ÔÄ. ÊÜáãÃÜã
aÜáíaÜá±ÝñæÅWÜÙÜÈÉ¿á ËáÍÜÅ|WÜÙÜ®Üá° PÜÆáQÔ AÊÜâWÜÙÜ®Üá° ÓæãàÔÄ.
GÆÉ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° PæÙÜX®Ü ±ÜÅPÝÃܨÜíñæ PæãàÐÜrPÜ ñÜ¿ÞÄÔÄ.

aÜáíaÜá ±ÝñæÅ ËáÍÜÅ|¨Ü ZoPÜWÜÙÜá ¯àÄ®Ü ÓÜÌñÜíñÜűÝÅÊÜÓæ§ ±ÝÃܨÜÍÜìPÜ/ ÓæãàÓÜáÊÜ QÅÁáÀáí¨Ü
PÝ~ÓÜáñܤ¨æ/ AÃæ±ÝÃܨÜÍÜìPÜ/ ZoPÜWÜÙÜ ¸æà±ÜìwÓÜáËPæ
PÝ~ÓÜáÊÜâ©ÆÉ A±ÝÃܨÜÍÜìPÜ BWÜáñܤ¨æ/ BWÜáÊÜâ©ÆÉ

43

¨ÝÅÊÜ| (Solution): GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ ÖæaÜác ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ HPÜË«Ü ÊÜáñÜᤠÓæãàÓÜáÊÜ QÅÁáÀáí¨Ü hæãàÇÝvÜáPæ¿áÈÉ®Ü ¨ÜÅÊÜ ÊÜáñÜá¤
ËáÍÜÅ|PæR ¨ÝÅÊÜ| G®Üá°ñݤÃæ. Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ Êæã¨ÜÆ®æ¿á Z®Ü ZoPÜWÜÙÜ ËíWÜvÜOæ BWÜáñܤ¨æ.
aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯àÃÜá ÊÜáñÜᤠE±Üâ³ CÊæÃÜvÜá ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
HPÜË«Ü ËáÍÜÅ|ÊÜâ ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜPæR E²³®Ü ¯àÄ®ÜÈÉ¿á PÜÈÆ (Colloid): Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ ÊÜáãÃÜ®æ¿á
¨ÝÅÊÜ| G®Üá°ñݤÃæ, ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ ¿ÞÊÜ ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜâ aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯àÃÜá ÊÜáñÜᤠÖÝÆá CÊÜâWÜÙÜ ËáÍÜÅ|ÊÜâ
ÖæaÜác ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ CÃÜáñܤ¨æÁãà A¨ÜPæR ¨ÝÅÊÜPÜ G®Üá°ñݤÃæ. AÃæ±ÝÃܨÜÍÜìPÜ C¨æ. Aí¨ÜÃæà®æ D ËáÍÜÅ|¨Ü ±ÜêÐÜu»ÝWܨÜÊæáàÇæ
ÊÜáñÜᤠ¨ÝÅÊÜPÜQRíñÜ PÜwÊæá ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ CÃÜáÊÜ CñÜÃÜ ZoPÜ ±ÜÅPÝÍÜ¨Ü ±ÜñÜ®ÜÊÜ®Üá° ÊÜÞw¨ÝWÜ A¨ÜÃÜ PæÆ ±ÜÅÊÜÞ|¨Ü ÓÜíPÜÅÊÜá|
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ¨ÝÅÊÜ G®Üá°ñݤÃæ. ¨ÝÅÊÜÂÊÜâ ¨ÝÅÊÜPܨÜÈÉ ¸æÃæñÜá ÊÜáñÜ㤠ÓÜÌƳ ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ±Üê¥Ü@PÜRÃÜ| BWÜáñܤ¨æ C¨ÜÃÜ PÝÃÜ|
¨ÝÅÊÜ| ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜ QÅÁá Aí¨ÜÃæ PÜÃÜWÜáÊÜâ¨Üá. ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ¿á H®æí¨ÜÃæ D ®ÜæçPÜË«ÜËáÍÜÅ|¨ÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü ±ÝÅÊÜÓæ§ÁáÈÉ ÖÝÈ®Ü
ZoPÜWÜÙÜ AÊÜÓæ§WÜÙÜíñæ ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜ A®æàPÜ Ë«ÜWÜÙÜá (±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá) ±ÝÅÊÜÓ槿á ÓÜãPÜÒ$¾ PÜ|WÜÙÜá GÇæÉvæ ÖÜÃÜw¨Ü Ô§£¿áÈÉ CÃÜáñܤÊæ.
EípÝWÜáñܤÊæ. ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ¯àÃÜá, ¯àÄ®ÜÈÉ PÜÃÜX¨Ü ¯àÈñÜáñæ¤, ÊÜáñÜᤠD PÜ|WÜÙÜ ÊÝÜÂÓÜÊÜâ 10&5 Ëáà ¨Ü ÖÜ£¤ÃÜ CÃÜáñܤ¨æ. CíñÜÖÜ
¯àÄ®ÜÈÉ PÜÃÜX¨Ü E±Üâ³, ÓÜPÜRÃæ¿á ±ÝPÜ D ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜá ¨ÜÅÊܨÜÈÉ ®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ|PæR PÜÈÆ G®Üá°ñݤÃæ. PÜÈÆ ¨ÜÈÉ¿á PÜ|WÜÙÜ ÊÝÂÓÜQRíñÜ
Z®Ü D ±ÜÅPÝÃܨÜ᪠CÊæ. C¨ÜÆɨæ "¨ÜÅÊܨÜÈÉ ¨ÜÅÊÜ' (E¨Ý: Ë®æWÜÃÜ, ÓÝÊÜޮܠÓæãàÓÜáPÝWÜ¨Ü¨Ü e¨ÜÅWÜÙÜá ¨æãvÜxÊÜâ CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü
ÓèÊÜá ÓÜÆá#$ÂÄPÜ BÊÜáÉ) "ÊÝ¿áá®ÜÈÉ ÊÝ¿áá' (E¨Ý: ÖÜÊæ) ÓæãàÓÜáÊÜ QÅÁáÀáí¨Ü PÜÈÆ D ®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ|¨Ü ËíWÜvÜOæ
"Z®Ü¨ÜÈÉ Z®Ü' (E¨Ý: ×ñݤÙæ, EPÜáR,Óærà®… ÇæÓ… ÔràÇ… CíñÜÖÜ (±ÜÅñæÂàQÓÜáÊÜâ¨Üá) BWÜáÊÜâ©ÆÉ. ÖÝÆá C¨Üá ÓÜÌñÜ@Êæà Jí¨Üá PÜÈÆ
ÓÜËá¾ÍÜÅWÜÙÜá) "¨ÜÅÊܨÜÈÉ ÊÝ¿áá' (E¨Ý: PæãÉàĮܿááPܤ ¯àÃÜá, C¨æ. C¨ÜÃÜÈÉ ¯àÃÜá D ÊÜÞ«ÜÂÊÜá¨ÜÈÉ ±æäà›qà®Üá, Ô°WÜœ ±Ü¨Ý¥Üì
ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ) ×àWæíñÜÆã ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá CÊæ. ÊÜááíñݨÜÊÜâWÜÙÜ Z®ÜPÜ| ÊÜáñÜᤠ¨ÜÅÊÜ ÖܯWÜÙÜ ÊÝÂÓÜÊÜâ 10&5 Ëáà
HPÜË«Ü ËáÍÜÅ|¨Ü Aí¨ÜÃæà®æà ¨ÝÅÊÜ|¨Ü ÓÜíZo®æ¿á ÓÜí±Üä|ì ¨Ü ÖÜ£¤ÃÜ CÃÜáñܤ¨æ, ÖÜÃÜwÃÜáñܤÊæ. C¨ÜÆɨæ ÊÝ¿ááË®ÜÈÉ Z®Ü
ÃÝÎÀáwà Jí¨æà ÓÜÊÜá CÃÜáñܤ¨æ. ¨ÝÅÊÜPÜÊÜâ ±ÝÃܨÜÍÜìPÜ ¨ÜÅÊÜÊÝX- (E¨Ý, ÖæãWæ) ÊÝ¿ááË®ÜÈÉ ¨ÜÅÊÜ (E¨Ý; ÊÜáígá, ÊæãàvÜ)
¨ÜªÃæ ¨ÝÅÊÜ|ÊÜâ PÜãvÝ ±ÝÃܨÜÍÜìPÜ CÃÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜá A¨Üá ÓæãàÓÜáÊÜ ×àWæ ÊÜáñæ¤ C®Üã° PÜÈÆ¨Ü ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ.
PÝWܨܨæãÙÜXí¨Ü ÖÝ¿á᪠±ÝÃÝX ÖæãàWÜáñܤ¨æ.
£Ú¨Üá PæãÙæãÛà| ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ®Üá° (let us understand Com-
hæãàÇÝvÜáËPæ (Suspension): Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ GÃÜvÜ®æ¿á pounds): ¨ÜÅÊÜ嬆 ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ®Üá° A»ÜÂÔÓÜáÊÝWÜ ®ÝÊÜâ PÜíw¨æªàÊæ
aÜáíaÜá±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯àÃÜá ÊÜáñÜᤠPÜqrWæ ±Üâw CÊæÃÜvÜá ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ A¨æà®æí¨ÜÃæ ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠGí¨ÜÃæ GÆÉPÜãR ÓÝ¨Ý ÓÜíZo®æ¿ááÙÜÛ
®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ|ÊÜâ ñÜ¿ÞÃÝÀáñÜá. C¨Üá ¨ÜÅÊÜ ÊÜáñÜᤠZ®Ü ¨ÜÅÊÜ嬆 ±ÜÅPÝÃÜ˨æ. ÓÜí¿ááPܤ ÊÜáñÜᤠËáÍÜÅ| D ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ
CÊÜâWÜÙÜ ËáÍÜÅ| C¨æ. ¨ÜÅÊÜ ÖÝWÜã Z®Ü CÊÜâWÜÙÜ ®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ|PæR ÓÜíZo®æ¿á®Üá° ñܱÝÔÔ¨ÝWÜ (±ÜÄàüÔ¨ÝWÜ) ÆPÜÒPæR ŸÃÜáñܤ¨æ
hæãàÇÝvÜáËPæ A®Üá°ñݤÃæ hæãàÇÝvÜáËPæ¿áÈÉ¿á Z®Ü PÜ|WÜÙÜ A¨æí¨ÜÃæ A¨Üá GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ ÖæaÜác ZoPÜWÜÚí¨Ü EípÝXÃÜáñܤ¨æ.
ÊÝÂÓÜÊÜâ 10&4 ËáàXíñÜ ÖæaÜác CÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜÄí¨Ü A¨ÜÃæãÙÜX- D ZoPÜWÜÙÜá Jí¨ÜPæãRí¨Üá hæãàwÓÜƳor Ô§£¿áÈÉ CÃÜáñܤÊæ
í¨Ü ±ÜÅPÝÍÜ¨Ü ÓÜíPÜÅÊÜá| BWÜáÊÜâ©ÆÉ, A¨ÜÃÜíñæ ÓÝÊÜޮܠÓæãàÓÜá A¥ÜÊÝ ÓÜÌñÜíñÜÅ$ÂÊÝX CÃÜáñܤÊæ A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü B ¨ÜÅÊÜÂÊæí¨ÜÃæ
PÝWÜ¨Ü¨Ü ÊæáàÇæ D Z®Ü PÜ|WÜÙÜá AÊÜÍæàÐÜWÜÙæí¨Üá EÚ¿ááñܤÊæ ÓÜí¿ááPܤ C¨æÁáà A¥ÜÊÝ ËáÍÜÅ| GíŸá¨Üá ¯«ÜìÄÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

ÊÜÞw ®æãàwÄ:

PÜê£: GÃÜvÜá ¸Ýѳà»ÜʮܱÝñæÅWÜÙÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. Êæã¨ÜÆ®æ¿á ¸Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅ¿áÈÉ 7 WÝÅ$Âí Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ,
GÃÜvÜ®æ¿á¨ÜÃÜÈÉ 4 WÝÅ$Âí WÜí«ÜPÜ ±Üâw ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ GÃÜvÜã »Ýѳà»Ü樆 ±ÝñæÅWÜÙÜÈÉ¿á ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ ÖÜ£¤ÃÜ ®ÝÇÝPÜê£ aÜáíŸPÜÊÜ®Üá° J¿ááª
¯ÄàüÔÄ. Êæã¨ÜÆ®æ¿á ±ÝñæÅ¿áÈÉ¿á GÆÉ Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆ®Üá° GÃÜvÜ®æà¿á ±ÝñæÅ¿áÈÉ ÓÜáÃÜáË WÝi®Ü PÜwxÀáí¨Ü PÜÆáQÄ ÊÜáñÜᤠ®ÝÇÝPÜê£
aÜáíŸPÜÊÜ®Üá° ¨ÜÅÊÜ嬆 ÖÜ£¤ÃÜ J¿á᪠¯ÄàüÔÄ. DWÜ GÃÜvÜ®æ¿á ±ÝñæÅ¿áÈÉ¿á D ¨ÜÅÊÜÂÊÜ®Üá° ÓÜÌƳ PÝÀáÔ ñÜ|¡WÝWÜÆá ¹wÄ. D ¨ÜÅÊܨÜ
Ÿ|¡¨ÜÈÉ ±ÜÄOÝÊÜá H®ÝWÜáñܤ¨æíŸá¨Ü®Üá° A¨ÜÃÜ ¯ÄàüOæ ÊÜÞwÄ. ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜÊæáàÇæ ®ÝÇÝPÜê£ aÜáíŸPÜ¨Ü H®Üá ±ÜÄOÝÊÜáÊÝWÜáñܤ¨æ
GíŸá¨Ü®Üá° ¯ÄàûÜOæ ÊÜÞwÄ. GÆÉ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° ÊÜááí©®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ®æãàí¨ÝÀáÔÄ.

PÜê£ ¨ÜÅÊÜ嬆 Ÿ|¡ ®ÝÇÝPÜê£ aÜáíŸPÜ¨Ü ±ÜÄOÝÊÜá

¸Ýѳà»ÜÊÜ®Ü ±ÝñæÅ¿áÈÉ Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆá 44
ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜ ¸æÃæÔñÜá

»Ýѳà»ÜÊÜ®Ü ±ÝñæÅ¿áÈÉ Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆá
ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜÊÜ®Üá° JñܤqrWæ PÝÔñÜá.

×í©®Ü PÜꣿáÈÉ Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆá ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜ¨Ü ±Üâw ¸æÃæÔ PÝÀáÓÜáÊÜ (EÐÜ¡ñæ ±ÜäÃæçÓÜáÊÜ) QÅÁáÀáí¨Ü Pܹº| ÊÜáñÜá¤
¨æãÃÜQst ¨ÜÅÊÜÂÊÜ®Üá° ®ÝÇÝPÜê£ aÜáíŸPÜ©í¨Ü ±ÜÄàûæ ÊÜÞw¨ÝWÜ WÜí«ÜPÜ D ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜÈÉ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÜí»ÜËÔñÜá
(ÖÜíñÜ&3) PÜívÜá ŸÃÜáñܤ¨æà®æí¨ÜÃæ ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ¨ÜÅÊÜ Gí¨ÜÃæ Pܹº| ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜWÜÙÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«Ü©í¨Ü
Pܹº| ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜWÜÙÜ ËáÍÜÅ| C¨æ ÊÜáñÜᤠA¨ÜPæR GÃÜvÜã hæãàwÓÜƳoár ÖæãÓÜ ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃݨÜÊÜâ.
ZoPÜWÜÙÜ WÜá|«ÜÊÜáì C©ªñÜá.PæÆÊÜâ PÜ|WÜÙÜá ÖÜÙÜ©¿ÞX
PÜívÜÊÜâ. AÊÜâ WÜí«ÜPܨÜÊÜâ C¨ÜªÊÜâ. PæÆÊÜâ PÜ|WÜÙÜá PܱݳX PÜívÜÊÜâ, A|áÓÜãñÜÅ ÊÜáñÜᤠÓÜíÁãàWÜÓÝÊÜá¥ÜÂì (Molecular For-
AÊÜâ Pܹº|¨ÜÊÜâ C¨ÜªÊÜâ. ÇæãàÖÜaÜáíŸPÜ¨Ü PÜvæWæ ÓæÙæ¨Üá ÖæãàWÜáÊÜ mula and Valency): ÓÜí¿ááPܤ¨ÜÈÉ ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ
(BPÜÑìñÜÊÝWÜáÊÜ) Pܹº|¨Ü PÜ|WÜÙÜ WÜá|«ÜÊÜáìÊÜä Ô§ÃÜÊÝX ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ ¯ÎcñÜ CÃÜáñܤ¨æ. ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áË®ÜÈÉ ZoPÜ
C©ªñÜá. Aí¨ÜÃæà®æ D ¨ÜÅÊܨÜÈÉ Pܹº| ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜ¨Ü Zo- ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá ËÎÐÜr ÓÜíTæÂÀáí¨Ü Jí¨ÜPæãRí¨Üá
PÜWÜÙÜá ÓÜÌñÜíñÜÅ Ô§£¿áÈÉ C¨ÜªÊÜâ. ñÜ©ÌÃÜá¨Üœ Pܹº|¨Ü ÖæÃÜPÜÆá ÊÜáñÜᤠhæãàwÓÜƳqrÃÜáñܤÊæ. ÓÜí¿ááPܤ¨Ü Jí¨Üá A|áË®ÜÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ
WÜí«ÜPÜ JpÝrX PÝÀáÔ ñÜí±ÜâWæãÚÔ¨ÝWÜ (ÖÜíñÜ 4) A¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü ±ÜÅ£Áãí¨ÜÃÜ GÐÜár ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá CÊæ A¨Ü®Üá°
aÜáíŸPÜ¨Ü ±ÜÄOÝÊÜá BWÜÈÆÉ ÊÜáñÜᤠWÜí«ÜPÜ¨Ü ÊæçÎÐÜr$ ±Üä|ì A|áÓÜãñÜÅ¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ÓÜãbÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ. A|áÓÜãñÜŨÜÈÉ
ÖÜÙÜ© Ÿ|¡ÊÜä PÝ|¨Üíñæ BÀáñÜá. GÆÉ ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíhæn ÊÜáñÜᤠ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÓÜíhæn ¿á
  C¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü ÆPÜÒ$ÂPæR ŸÃÜáÊÜâ¨Üá H®æí¨ÜÃæ Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ B¿Þ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜ ÓÜíTæ D ÊÜÞ×£¿áá ÓÜÊÜÞËÐÜr CÃÜáñܤ¨æ.
ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ¨ÜÅÊÜÂÊÜâ ÊÜáãÆ ZoPÜWÜÚXíñÜ ¼®Ü° C¨æ. D PÜꣿáÈÉ

ÊÜááí©®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ PæÆÊÜâ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° PæãvÜÇÝXÊæ. AÊÜâWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜ©í¨Ü
ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! PæãàÐÜrPܨÜÈÉ¿á ¹or ÓܧÙÜWÜÙÜ®Üá° ñÜáí¹Ä.

A.PÜÅí ÓÜí¿ááPܤ¨Ü ÖæÓÜÃÜá A|áÓÜãñÜÅ ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ
±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜ ÓÜíTæÂ
1 ¯àÃÜá H2O H
2 ÖæçvæãÅàg®Ü PæãÉàÃÝÀáv… HCl O 2
3 Ëáà¥æ®Ü CH4 ... 1
4 ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜå… PæãÉàÃÝÀáv… MgCl2 ...
... ...
... ...
...
... ...
...

...
...

A|áÓÜãñÜÅ ÊÜáñÜᤠA|áË®ÜÈÉ¿á ËË«Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜ ÓÜíTæ CÊÜâWÜÙÜÈÉ®Ü ÓÜíŸí«ÜÊÜ®Üá° ®ÝÊÜâ PÜívÜá PæãívæÊÜâ
±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜá Jí¨ÜPæãRí¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«Ü©í¨Ü hæãàwÓܳqrÃÜáñܤÊæ. GÃÜvÜ®æ¿á ±ÜÃÜÊÜÞ|áË®æãí©Wæ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«Ü©í¨Ü
hæãà{ÓÜƳvÜáÊÜ PÜÒÊÜáñæ¿áá ±ÜÅ£Áãí¨Üá ±ÜÃÜÊÜÞ|á訆 ÃÝÓÝ¿á¯PÜ WÜá|«ÜÊÜáì˨æ. D PÜÒÊÜáñæ¿á®Üá° Jí¨Üá ÓÜíTæÂÀáí¨Ü ñæãàÄÓÜáñݤÃæ
ÊÜáñÜᤠD ÓÜíTæ Gí¨ÜÃæ B ±ÜÃÜÊÜÞ|á訆 ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì AÖÜá¨Üá. Jí¨Üá ±ÜÃÜÊÜÞ|á A¨ÜÃÜ ÓÜíÁãàWÜ¨Ü ÓÝÊÜá¥ÜÂì¨ÜÐÜár
ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«ÜÊÜ®Üá° CñÜÃÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙæãí©Wæ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜâ A¨ÜÃÜ ËË«Ü
ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜÈÉ Ô§ÃÜÊÝX CÃÜáñܤ¨æ.

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

ÊæçgÝn¯PÜÃÜá 18®æ¿á ÊÜáñÜᤠ19®æ¿á ÍÜñÜÊÜÞ®ÜWÜÙÜÈÉ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ ÓÜíZo®æ¿á ÓÜíŸí«Ü¨ÜÈÉ A®æàPÜ ±ÜÅÁãàWÜWÜÙÜ®Üá° Pæç PæãívÜÃÜá
ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÈí¨Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá° Íæãà˜Ô ñæWæ¨ÜÃÜá. ÖæçvæãÅàg®Ü C¨Üá GÆÉPÜãR ÖÜWÜáÃݨÜ
ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠC¨Ü᪠ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 1 C¨æ Gí¨Üá £Ú¨Üá (ÊÜᯰÔ) ÊæçgÝn¯PÜÃÜá CñÜÃÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá°
¯«ÜìÄÔ¨ÜÃÜá.

PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° ±Üä|ì ÊÜÞwÄ. ÊÜááí©®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ÖæçvæãÅàg®… D ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤ÊÜâ CñÜÃÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ hæãñæWæ
ñÜ¿ÞÄÓÜƳor ËË«Ü ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° PæãvÜÇÝX¨æ. A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü
ÓÜíŸí˜ñÜ ÊÜáãÆ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá° Íæãà˜Ô ñæWæÀáÄ.

45

A.PÜÅ ÓÜí¿ááPܤ¨Ü ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá ‘H’ ¨Ü ÓÜíÁãàWÜ ‘X’ ©í¨Ü ‘H’ hãæ ñWæ æ ‘X’ ¨Ü ÓÜíÁãàWÜ
A|áÓÜãñÜÅ
HX ÓÝÊÜá¥ÜÂì ñ¿Ü ÞÄÓÆÜ o³ r Joár Ÿí«WÜ ÙÜ Ü ÓíÜ TÂæ ÓÝÊÜá¥ÜÂì
1 HCl
H Cl 11 1
2 H2O HO 12 2
3 H2S 1
4 NH3 1
5 HBr 1
1
6 HI 1
1
7 NaH

8 CH4

ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áÓÜãñÜÅ Wæ㣤¨ÜªÃæ A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠÓÜíÁãàWÜ ÓÜíŸí˜ñÜ ÓÜí¿ááPܤ¨Ü
ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá° WÜáÃÜá£ÓÜÆá ŸÃÜáñܤ ÓÝÊÜá¥ÜÂì A|áÓÜãñÜÅ
¨æ. C¨ÜPÝRX ÖæçvæãÅàg®Ü¨Ü ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá° "1' C¨æ C
C¨Üá B«ÝÃÜÊÝX¨æ. C¨ÜPæR ËÃÜá¨ÜœÊÝX ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü ÓÜíÁãàWÜ H 4
ÓÝÊÜá¥ÜÂì Wæ㣤¨ÜªÃæ A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü KÃæ¿ÞX WÜáOÝPÝÃÜ 1
(PܣŠWÜáOÝPÝÃÜ) ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áÓÜãñÜÅÊÜ®Üá° N
ŸÃæ¿áÆá ŸÃÜáñܤ¨æ. A¨Üá PæÙÜX®Üíñæ KÃæ¿Þ¨Ü (PÜñܤÄ) H 3
WÜáOÝPÝÃÜ ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü ÓÝ¨Ý ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° Fe 1
ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá. S
  KÃæ (PÜñܤÄ) WÜáOÝPÝÃÜ ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü ÓÝ¨Ý ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ C 2
A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá. O 2

4
2

ÖÜíñÜ 1: ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÓÜíhæÒ¿á®Üá° ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá ÓÜÌƳ BÇæãàbÔÄ.

C O 1. PæÙÜX®Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠ& hæãàwWÜÚí¨Ü EípÝWÜáÊÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ
A|á ÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° KÃæ (PÜñܤÄ) WÜáOÝPÝÃÜ ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü
ÖÜíñÜ 2: B¿Þ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ PæÙÜWæ AÊÜâWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ Íæãà˜Ô ñæWæÀáÄ.
ÓÝÊÜá¥ÜÂì ÊÜ®Üá° ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá.
(i) H (ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 1) ÊÜáñÜᤠO (ÓÜíÁãàWÜ
C O ÓÝÊÜá¥ÜÂì 2), (ii) N (ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 3) ÊÜáñÜᤠH
4 2 (ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 1), (iii) Fe (ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 2)
ÊÜáñÜᤠS (ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 2)
ÖÜíñÜ 3: ¸Ý|WÜÚí¨Ü ñæãàÄÔ¨Üíñæ KÃæ WÜáOÝPÝÃÜ ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
2. H, O ÊÜáñÜᤠN D±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜ, ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìWÜÙÜá
C O A®ÜáPÜÅÊÜáÊÝX 1, 2 ÊÜáñÜᤠ3 CÊæ. B¨ÜÃÜíñæ ÖæçvæãÅàg®Ü,
4 2 BQÕg®Ü, ®æçpæãÅàg®Ü D ÊÝ¿ááÃÜã±Ü¨Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ
A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜá A®ÜáPÜÅÊÜáÊÝX H2, O2 ÊÜáñÜᤠN2 ×àWæ CÊæ.
ÖÜíñÜ 4: KÃæ (PÜñܤÄ) WÜáOÝPÝÃÜ©í¨Ü ¨æãÃÜQ¨Ü ÓÜãñÜÅÊÜ®Üá° D A|áWÜÙÜÈÉ ±ÜÅ£Áãí¨Üá GÐÜár ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«ÜWÜÙÜá
ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá CÊæ?

C2O4

ÖÜíñÜ 5: Aí£ÊÜáÊÝX ÓÜí¿ááPܤ¨Ü A|áÓÜãñÜÅ ŸÃæ¿ááÊÜâ¨Üá,
Aí£ÊÜá A|áÓÜãñÜŨÜÈÉ ZoPÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|áWÜÙÜ ÓÜíTæ¿áá bPÜR¨ÜÃÜÈÉ
bPÜR ÊÜáñÜᤠ±ÜäOÝìíPÜ ÊÜâÙÜۨݪXÃܸæàPÜá. C¨ÜPÝRX AÊÜÍÜÂPÜÊæ¯Ô¨ÜÃæ
ÖÜíñÜ 4: ÃÜÈÉ¿á ÓÜãñÜÅPæR ÁãàWÜÂÊÝ¨Ü AíQÀáí¨Ü »ÝXÓÜáÊÜâ¨Üá.

KÃæ WÜáOÝPÝÃÜ©í¨Ü ¨æãÃÜQ¨Ü ÓÜãñÜÅ C2O4 ÊÜáñÜᤠ2Äí¨Ü
»ÝXÔ¨ÝWÜ ¨æãÃÜQ¨Ü Aí£ÊÜá A|áÓÜãñÜÅ CO2.

ÊÜááí©®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ hæãàwWÜÙÜ®Üá° ÊÜáñÜá¤
AÊÜâWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìWÜÙÜ®Üá° PæãqrÃÜáñܤ¨æ. AÊÜâWÜÙÜ
ñÜPÜìÓÜíWÜñÜÊÝ¨Ü E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞwPæãívÜá B ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ
hæãàwWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá°
Pæã®æ¿á Óܤí»Ü¨ÜÈÉ ŸÃæÀáÄ.

46

ÓÝÌ«Ý¿á

1. ÁãàWÜ ±Ü¿Þì¿áWÜÙÜ®Üá° BÄÔ PæÙÜX®Ü Ë«Ý®ÜWÜÙÜ®Üá° ±Üâ®Ü@ E. ÓÜPÜRÃæ, E±Üâ³, £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ, ¯àÈñÜáñæ¤
F. ÖæçvæãÅàg®Ü, Óæãàw¿áÊÜá, ±æäpÝÂοáÊÜá, PÝŸì®Ü.
ŸÃæÀáÄ.
3. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæÅWÜÙÜ EñܤÃÜWÜÙÜ®Üá° ŸÃæÀáÄ.
A. Z®Ü ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü PÜ|WÜÙÜÈÉ AíñÜÃ… A|áWÜÙÜ ±æÅàÃÜOæ¿áá A. ÓÜÓÜÂWÜÙÜá ÓÜã¿áì±ÜÅPÝÍܨÜÈÉ PæãÉàÃæãàµÆ¨Ü
ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü PÝŸì®Ü væçBPæÕçv… ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá
&&& CÃÜáñܤ¨æ. CÊÜâWÜÚí¨Ü WÜáÉPæãàg ñÜ¿ÞÄÓÜáñܤÊæ. ÊÜáñÜᤠBQÕg®ÜÊÜ®Üá°
ÖæãÃÜÖÝPÜáñܤÊæ. D ±ÜÅQÅÁá¿áÈÉ¿á ®ÝÆáR ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá
(i) PܯÐÜu (ii) ÊÜá«ÜÂÊÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ GíŸá¨Ü®Üá° WÜáÃÜá£Ô AÊÜâWÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ®Üá°
ŸÃæÀáÄ.
(iii) ÖæbcWæ ÖæaÜác (iv) A¯ÎcñÜ B. ×ñݤÙæ D ÓÜËá¾ÍÜÅ¨Ü Jí¨Üá ÊÜÞ¨ÜÄ¿áÈÉ ÊÜááí©®Ü
ZoPÜWÜÙÜá PÝ~Ô¨ÜÊÜâ: ñÝÊÜáÅ (70%) ÊÜáñÜᤠÓÜñÜáÊÜâ
B. Z®Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊæáàÇæ ¸ÝÖÜ JñܤvÜÊÜ®Üá° ÖÝQ¨ÜÃÜã (30%) CÊÜâWÜÙÜÈÉ ¨ÝÅÊÜPÜ ¨ÝÅÊÜ ÊÜáñÜᤠ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜá
¿ÞÊÜâÊÜâ GíŸá¨Ü®Üá° ŸÃæÀáÄ.
PÜãvÜ AÊÜâWÜÙÜ Z®Ü ±ÜÄÊÜÞ|ÊÜâ Ô§ÃÜÊÝX EÚ¿ááñܤ¨æ. C. PÜÃÜXÃÜáÊÜ ÆÊÜ|WÜÚí¨Ü ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ¯àÄWæ E²³®Ü ÃÜáb
CÃÜáñܤ¨æ. PæÆÊÜâ gÆ ÓÜíWÜÅÖÜWÜÙÜ ®æãàí¨ÝÀáÓÜƳor
D WÜá|«ÜÊÜáìPæR &&&&&&&&&&&& G®Üá°ñݤÃæ. ÆÊÜOÝíÍÜñæ (¯àÄ®æãÙÜX®Ü ÆÊÜ|WÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ|)
PæÙÜX®Üíñæ CÊæ ÇæãàOÝÃÜ ÓÜÃæãÊÜÃÜ: 7.9%, ±æÔµPÜ
(i) iWÜáoáñÜ®Ü (ii) AÓÜíPæãàaÜñÜÌ ÊÜáÖÝÓÝWÜÃÜ: 3.5%, »ÜãÊÜá«Ü ÓÜÊÜáá¨ÜÅ: 3.8%, ÊÜáêñÜ
ÓÜÊÜáá¨ÜÅ: 33.7%, D ÊÜÞ×£¿á ÊæáàÈí¨Ü ËáÍÜÅ|¨Ü
(iii) ±ÜÅÊÝ× (iv) Ô§£Óݧ±ÜPÜñÜÌ GÃÜvÜá ÊæçÎÐܧéWÜÙÜ®Üá° ÓܳÑrPÜÄÔÄ.

C. ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ ÊÜXìàPÜÃÜ|ÊÜ®Üá° ËáÍÜÅ|, ÓÜí¿ááPܤ ÊÜáñÜᤠ4. ±ÜÅ£Áãí¨ÜPæR GÃÜvÜá E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜ®Üá° PæãwÄ.
A. ¨ÜÅÊÜÃÜã±Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤
ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜÈÉ ÊÜÞvÜáÊÝWÜ &&&&&& D B. ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤
C. Z®ÜÃÜã±Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤
±ÜÅÊÜÞ|ÊÜ®Üá° ÖÜaÜcÇÝWÜáñܤ¨æ. D. HPÜË«Ü ËáÍÜÅ|
E. PÜÈÆ
(i) ¨ÜÅÊÜ¨Ü AÊÜÓæ§ (ii) ¨ÜÅÊÜ¨Ü ±ÝÅÊÜÓæ§ F. Óæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤ
G. gqÆ ÓÜí¿ááPܤ
(iiii) ¨ÜÅÊÜ嬆 ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æ H. AÓæàí©Å¿á ÓÜí¿ááPܤ
I. «ÝñÜáÓܨÜêÍÜ
(iv) CÊÜâWÜÙÜÈÉ®Ü GÆÉÊÜä J. ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 1 CÃÜáÊÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤
K. ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 2 CÃÜáÊÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤
D. GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ ÖæaÜác ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá CÃÜáÊÜ ¨ÜÅÊÜÂPæR
5. PæÙÜWæ Pæãor A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ ÊæáàÈí¨Ü B¿Þ ÓÜí¿ááPܤ¨ÜÈÉ¿á
&&&&&&&&&&& G®Üá°ñݤÃæ. ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÖæÓÜÃÜá ÊÜáñÜᤠÓÜíhæn WÜÙÜ®Üá° ÊÜáñÜá¤
AÊÜâWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊÜ®Üá° WÜáÃÜá£ÔÄ.
(i) ËáÍÜÅ| (ii) ÓÜí¿ááPܤ
KCl, HBr, MgBr2, K2O, NaH, CaCl2, CCl4, HI, H2S, Na2S,
(iii) ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠ(iv) «ÝñÜáÓܨÜêÍÜ FeS and BaCl2.

E. ÖÝÆá C¨Üá ¨ÜÅÊÜ嬆 &&&&&&&&&&& D ±ÜÅPÝÃܨÜ

E¨ÝÖÜÃÜOæ BX¨æ.

(i) ¨ÝÅÊÜ| (ii) HPÜË«Ü ËáÍÜÅ|

(iii) ®æçPÜË«Ü ËáÍÜÅ| (iv) hæãàÇÝvÜáËPæ

G. ¯àÃÜá, ±ÝÃÜg ÊÜáñÜᤠ¸æãÅËá®… CÊÜâWÜÙÜÈÉ ÓÝ«ÜÊÜáÂì

C¨æ. PÝÃÜ| ÊÜáãÃÜá &&&&&&&&&& WÜÚÊæ.

(i) ¨ÜÅÊܱܨݥÜì (ii) ÓÜí¿ááPܤ

(iii) A«ÝñÜá (iv) ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá

H. PÝŸì®Ü¨Ü ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 4 C¨æ ÊÜáñÜᤠBQÕg®Ü

ÓÜíÁãàWÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂì 2 C¨æ. C¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü

£Ú¿ááÊÜâ¨æà®æí¨ÜÃæ PÝŸì®Ü væçBPæÕv… D ÓÜí¿ááPܤ¨ÜÈÉ

PÝŸì®Ü ±ÜÃÜÊÜÞ|á ÊÜáñÜᤠJí¨Üá BQÕg®Ü ±ÜÃÜÊÜÞ|á

CÊÜâWÜÙÜÈÉ &&&&& ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«ÜWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ.

(i) 1 (ii) 2

(iii) 3 (iv) 4

2. WÜáí²®ÜÈÉ Óæà±Üìvæ¿ÞWÜ¨Ü ÍÜŸªÊÜ®Üá° WÜáÃÜá£Ô ÓܳÑràPÜÃÜ|
PæãwÄ.
A. ŸíWÝÃÜ ¸æÚÛ,ñÝÊÜáÅ, ×ñݤÙæ
B. ÖæçvæãÅàg®Ü, ÖæçvæãÅàg®Ü ±æÃÝPÝÀáÕvÜ, PÝŸì®Ü væç
BPæÕçv…, ¯àÄ®Ü EX
C. ÖÝÆá, ¯í¸æÃÜÓÜ, PÝŸì®Ü, EPÜáR
D. ¯àÃÜá, ±ÝÃÜg, ¸æãÅàËá®…, ±æpæãÅàÇ…

47

6. PæÙÜWæ PæÆÊÜâ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æWÜÙÜ®Üá° PæãàÐÜrPܨÜÈÉ Pæãqr¨æ A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü B ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ ÊÜááS ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ¯«ÜìÄÔÄ.

¨ÜÅÊÜ嬆 ÖæÓÜÃÜá ÃÝÓÜ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æ ¨ÜÅÊÜ嬆 ÊÜááS ±ÜÅPÝÃÜ
ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ¯àÃÜá
F«ÜÌì±Ý£ñÜ gÆ H2O + NaCl + MgCl2 + ....
ŸÆ㯮ÜÈÉ ñÜáí¹¨Ü ÖÝ¿ávæãÅàg®Ü ÊÝ¿áá H2O
LPG ÔÈívÜÃܨÜÈÉ¿á A¯Æ H2
£®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ C4H10 + C3H8
ÍÜá¨Üœ ŸíWÝÃÜ NaHCO3
BQÕg®Ü¨Ü ÔÈívÜÃܨÜÈÉ¿á ÊÝ¿áá Au
PÜíaÜá (¸ÝÅíÃÜká)
ÊÜgÅ O2
¯àÈñÜáñæ¤ Cu + Sn
ÓÜá|¡¨Ü PÜÆáÉ
ÓèÊÜá ÖÝ¿ávæãÅàPæãÉàÄPÜ BÊÜáÉ C

CuSO4
CaCO3
HCl + H2O

7. ÍÝÔŒà¿á PÝÃÜ| PæãwÄ. E±ÜPÜÅÊÜá:
A. ÖæçvæãÅàg®Ü hÝÌÇÝWÝÅ× C¨æ, BQÕg®Ü gÌÆ®ÜPæR ÓÜÖÝ¿á
ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá B¨ÜÃæ ¯àÃÜá ¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜÆá ÓÜÖÝ¿á ¼®Ü° ¼®Ü° Ԩܜ TݨܱܨݥÜìWÜÙÜ ÊæàÐÜr| (Öæã©Pæ) WÜÙÜ®Üá°
ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. ÓÜíWÜÅ×ÔÄ. A¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ Pæãor ÊÜÞ×£¿á®Üá° E±ÜÁãàXÔ
B. PÜÈÆ¨Ü ZoPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ÓæãàÓÜáÊÜ QÅÁáÀáí¨Ü TݨܱܨݥÜì ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃæãÙÜX®Ü ZoPÜWÜÙÜ PæãàÐÜrPÜ ñÜ¿ÞÄÔÄ.
¸æà±ÜìwÓÜÆá ŸÃÜáÊÜ©ÆÉ. ¿ÞÊÜ ZoPÜWÜÙÜ®Üá° ¨æãÃÜQÓÜÆá ÓÝ«ÜÂÊæäà AÊÜâWÜÙÜ®Üá° ¨æãÃÜQÔÄ.
C. ¯í¸æ ±Ý®ÜPÜPæR (Íܟ죤Wæ) Ô×, ÖÜáÚ, E±Üâ³ ×àWæ GÆÉ ËáñÜÅ ÊÜáñÜᤠÎûÜPÜÃÜ ÊæáàÈÌaÝÃÜOæ¿áÈÉ ¨æãÃÜQst ZoPÜWÜÙÜ
ÃÜábWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠA¨Ü®Üá° Çæãào¨ÜÈÉ ÓÜáÃÜáÊÜÆá gÌƮܱÜÄàûæ ÊÜÞwÄ ÊÜáñÜᤠD ZoPÜWÜÙÜá Óæàí©Å¿á A¥ÜÊÝ
ŸÃÜáñܤ¨æ. AÓæàí©Å¿á GíŸá¨Ü®Üá° ¯«ÜìÔÄ.
D. Z®ÜÃÜã±Ü ¨ÜÅÊÜÂPæR ¯ÎcñÜ BPÝÃÜ ÊÜáñÜᤠZ®Ü±ÜÄÊÜÞ| D
WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ.

8. ÊÜááí©®Ü ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ hæãàwWÜÚí¨Ü ¨æãÃÜPÜáÊÜ
ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜ A|áÓÜãñÜÅWÜÙÜ®Üá° KÃæ (PÜñܤÄ) WÜáOÝPÝÃÜ ±Ü¨Üœ£
Àáí¨Ü Íæãà˜Ô ñæWæÀáÄ.
A. C (ÓÜíÁãàWÜ ÓÜÊÜá¥ÜÂì 4) ÊÜáñÜᤠCl (ÓÜíÁãàWÜ
ÓÜÊÜá¥ÜÂì 1)
B. N (ÓÜíÁãàWÜ ÓÜÊÜá¥ÜÂì 3) ÊÜáñÜᤠH (ÓÜíÁãàWÜ
ÓÜÊÜá¥ÜÂì 1)
C. C (ÓÜíÁãàWÜ ÓÜÊÜá¥ÜÂì 4) ÊÜáñÜᤠO (ÓÜíÁãàWÜ
ÓÜÊÜá¥ÜÂì 2)
D. Ca (ÓÜíÁãàWÜ ÓÜÊÜá¥ÜÂì 2) ÊÜáñÜᤠO (ÓÜíÁãàWÜ
ÓÜÊÜá¥ÜÂì 2).

48

7. «ÝñÜá&A«ÝñÜáWÜÙÜá

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 1. ÓÜÊÜìÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÊÜXìàPÜÃÜ|ÊÜ®Üá° ¿ÞÊÜ ÊÜáãÃÜá ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜÈÉ ÊÜÞvÜáñݤÃæ?
2. ¨æç®Üí©®Ü iàÊܮܨÜÈÉ ®ÝÊÜâ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ «ÝñÜá ÊÜáñÜᤠA«ÝñÜáWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜáñæ¤àÊæ?

gWÜ£¤®ÜÈÉ¿á GÆÉ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜá A¥ÜÊÝ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤, ÓÜí¿ááPܤ A¥ÜÊÝ AÊÜâWÜÙÜ ËáÍÜÅ|WÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤÊæ. ËgÝn¯WÜÙÜá
GÆÉ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá° ÓÜÊÜìÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX «ÝñÜá, A«ÝñÜá ÊÜáñÜᤠ«ÝñÜá ÓܨÜêÍÜWÜÙæí¨Üá ÊÜXìàPÜÃÜ| ÊÜÞwÃÜáñݤÃæ.

«ÝñÜáWÜÙÜá (Metals): ŸíWÝÃÜ, ¸æÚÛ, Pܹº|, ñÝÊÜáÅ, 4. ñÜíñÜáÎàÆñÜÌ (Ductility): ¯àÊÜâ Gí¨Ý¨ÜÃÜã APÜRÓÝÈWÜ A¥ÜÊÝ
AÆáÂË᯿áÊÜå…, ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜå…, PÝÂÈÕ¿áÊÜå…, ÓÜáÊÜ|ìPÝÃÜ®Ü AíWÜwWæ ÖæãàX©ªàÃÝ? APÜRÓÝÈWÜ®Üá ŸíWÝÃÜ
Óæãàw¿áÊÜå…, ±ÝÉ$Âq®ÜÊÜå… CÊÜâ PæÆÊæäí¨Üá «ÝñÜáWÜÚÊæ. A¥ÜÊÝ ¸æÚÛ¿á ñÜí£¿á®Üá° ÊÜÞvÜᣤÃÜáÊÜâ¨Ü®Üá° ®æãàwÃÜáËÃÝ?
«ÝñÜáWÜÚWæ ÖæãÙܱÜâ CÃÜáñܤ¨æ. AÊÜâ PÜt|ÊÝXÃÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÚí¨Ü e¨ÜŨæãÙÜXí¨Ü «ÝñÜáÊÜ®Üá° gXY¨ÝWÜ A¨ÜÃÜ ñÜí£¿á
ñÜí£ A¥ÜÊÝ ±ÜñÜÅWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ. «ÝñÜáWÜÙÜá EÐÜ¡ñæ ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤ¨æ, D WÜá|«ÜÊÜáìPæR «ÝñÜá訆 ñÜíñÜáÎàÆñÜÌ
ÊÜáñÜᤠ˨Üᣤ®Ü ÓÜáÊÝÖÜPÜWÜÚÃÜáñܤÊæ. «ÝñÜáWÜÙÜá ñÜÊÜá¾ ÓÜíÁãàWÜ Gí¨Üá A®Üá°ñݤÃæ.
ÓÝÊÜá¥ÜÂì CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ®Üá° PÜÙæ¨ÜáPæãívÜá «Ü®ÜgÝWÜê£ B¿á®…,
«Ü®Ü&B¿á®… Aí¨ÜÃæà®æ PÝÂpÝ¿á®ÜWÜÙÜ®Üá° ¯ËáìÓÜáñܤÊæ. 5. ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ (Malleability): Jí¨Üá ÊæãÙæ¿á®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ
ÊÜáñÜᤠA¨Ü®Üá° PÜpær¿á ÊæáàÈoár ÓÜᣤWæÀáí¨Ü ±æoár ÖÝPÜᣤÄ,
«ÝñÜáWÜÙÜ »è£PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá (Physical Properties of ÓÜÌƳ Öæ㣤®Ü ñÜÃÜáÊÝ¿á ¯ÊÜáWæ ñæÙÜáÊÝ¨Ü ±ÜñÜÅÊÜâ (ñÜWÜvÜá)
ñÜ¿ÞÃÝX¨Ü᪨Üá PÜívÜá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá. D WÜá|«ÜÊÜáìPæR «ÝñÜáË®Ü
Metals) ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ G®Üá°ñݤÃæ.

1. AÊÜÓæ§ (Physical State): ÓÜÊÜìÓÝÊÜޮܠEÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ 6. EÐÜ¡ñæ¿á ÊÜÖÜ®Ü (Conduction of Heat): ñÝÊÜáÅ¨Ü Jí¨Üá
«ÝñÜáWÜÙÜá Z®Ü AÊÜÓ槿áÈÉ CÃÜáñܤÊæ. B¨ÜÃæ ±ÝÃÜg ÊÜáñÜᤠ±Üqr¿á®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ Jí¨Üá ñÜá©Wæ Êæáà|ÊÜ®Üá°
WÝÂÈ¿áÊÜáWÜÙÜíñÜÖÜ PæÆÊæäí¨Üá «ÝñÜáWÜÙÜá A±ÜÊݨÜÊÝXÃÜáñܤÊæ. ÖÜbcÄ ÊÜáñÜᤠGÃÜvÜ®æ¿á ñÜá©¿á®Üá° PÝÀáÔÄ. H®ÝWÜáñܤ¨æ
AÊÜâ PæãàOæ¿á EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ¿áã ¨ÜÅÊÜ AÊÜÓ槿áÈÉ GíŸá¨Ü®Üá° ¯ÄàüÔÄ ÊÜáñÜᤠÎPÜÒPÜÃÜ gñæWæ aÜbìÔÄ. «ÝñÜáWÜÙÜá
CÃÜáñܤÊæ. EÐÜ¡ñæ¿á ÓÜáÊÝÖÜPÜWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ. ¸æÚÛ, ñÝÊÜáÅ, AÆáÉéË᯿áÊÜá
EÐÜ¡ñæ¿á EñܤÊÜá ÊÝÖÜPÜWÜÙÜá BXÊæ.
ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ.
7. ˨Üᣤ®Ü ÊÜÖÜ®Ü (Conduction of Electricity): ˨Üᣤ®Ü
¯àÊÜâ ¯ÊÜá¾ ÓÜíŸí˜PÜÃæãí©Wæ ¨ÜÊÝTÝ®æWæ Öæãà¨ÝWæY vÝPÜrÃÜÃÜ ñÜí£WÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜâ¨ÜPÝRX ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ «ÝñÜáWÜÙÜ®Üá°
ŸÚ¿áÈÉ®Ü ÃÜPܤ¨æãñܤvÜ ÊÜÞ±ÜPÜÊÜ®Üá° ¯àÊÜâ PÜíwÃÜŸÖÜá¨Üá. E±ÜÁãàXÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ? «ÝñÜáWÜÙÜá ˨Üᣤ®Ü ÓÜáÊÝÖÜPÜ
A¨ÜÃÜÈÉ¿á WÝi®Ü ®ÜÚPæ¿áÈÉ Jí¨Üá Ÿã© Ÿ|¡¨Ü ¨ÜÅÊÜÊÜ®Üá° CÃÜáñܤÊæ. A±ÜÊÝ¨Ü ÔàÓÜá. C¨æãí¨Üá HPÜÊæáàÊÜ «ÝñÜáÊÜâ EÐÜ¡ñæ
®æãàwÃÜŸÖÜá¨Üá. A¨Üá ¿ÞÊÜ «ÝñÜá CÃÜáÊÜâ¨Üá? ÊÜáñÜᤠ˨ÜáÂñÜᤠCÊÜâWÜÙÜ ÓÜáÊÝÖÜPÜ CÆÉ.

2. ÖæãÙܱÜâ (ñæàgÓÜáÕ) (Lustre): ¯ÊÜá¾ ÊÜá®æÁãÙÜWæ CÃÜáÊÜ 8. ¨ÝyÜÂì (Density): «ÝñÜáWÜÙÜ ¨ÝyÜÂì ÖæaÜác CÃÜáñܤ¨æ. A±ÜÊݨÜ
ñÝÊÜáÅ¨Ü ±ÝñæÅ¿á®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. ÊÜáñÜᤠA¨Ü®Üá° ¯í¸æÃÜÓÜ©í¨Ü Óæãàw¿áÊÜå…, ±æäpÝÂοáÊÜå… ÊÜáñÜᤠȦ¿áÊÜáWÜÙÜ ¨ÝyÜÂìÊÜâ
EijÄ ÊÜáñÜᤠ¯àįí¨Ü ñæãÙæÀáÄ. ñæãÙæ¿ááÊÜ ÊÜááíaæ ÊÜáñÜᤠ¯àÄXíñÜ PÜwÊæá CÃÜáñܤ¨æ. Ȧ¿áÊÜá¨Ü ¨ÝyÜÂìÊÜâ 0.53 gm/cc
ñæãÙæ¨Ü®ÜíñÜÃÜ¨Ü ñæàgÓÜáÕ A¥ÜÊÝ ÖæãÙܱܮÜá° ¯àÄüÔÄ. «ÝñÜáËWæ CÐærà CÃÜáñܤ¨æ.
Eij¨Ü A¥ÜÊÝ C©WÜÇæà ñÜáívÜÄst «ÝñÜá訆 ±ÜêÐÜu»ÝWܨÜ

ÊæáàÈí¨Ü ±ÜÅPÝÍÜ¨Ü ±ÜÃÝÊÜñÜì®Ü BWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠ«ÝñÜáÊÜâ 9. PÜÃÜWÜáÊÜ ¹í¨Üá ÊÜáñÜᤠPÜá©¿ááÊÜ ¹í¨Üá (Melting and
ñæàgÔÌ¿ÞX PÝ|áñܤ¨æ. Boiling Points): ÓÜÊÜìÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX «ÝñÜáWÜÙÜ PÜÃÜWÜáÊÜ ÊÜáñÜá¤
PÜá©¿ááÊÜ ¹í¨ÜáWÜÙÜá ÖæaÜác CÃÜáñܤÊæ. A±ÜÊÝ¨Ü Hg, Ga, Na, K.
3. PÜt|ñÜÌ (Hardness): ÓÜÊÜìÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX «ÝñÜáWÜÙÜá PÜt|
CÃÜáñܤÊæ. AÊÜâ ÊÜáê¨Üá CÃÜáÊÜâ©ÆÉ. A±ÜÊݨÜ&Óæãàw¿áÊÜå… 10. ®Ý¨ÜÊÜá¿áñæ (Sonority): ¯ÊÜá¾ ÍÝÇæ¿á WÜípæ¿áá ¿ÞÊÜ
ÊÜáñÜᤠ±æäpÝÂοáÊÜáWÜÙÜá ÊÜáê¨Üá CÃÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ®Üá° «ÝñÜáˮܨÜá C¨æ ÊÜáñÜᤠÖæàWæ PÝ¿áì ÊÜÞvÜáñܤ¨æ? «ÝñÜáWÜÙÜá
aÝPÜá˯í¨Ü ÓÜÖÜgÊÝX PÜñܤÄÓÜÆá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá. ®Ý¨ÜÊÜá¿á CÃÜáñܤÊæ.

49

A«ÝñÜáWÜÙÜá (Non Metals): PÝŸì®Ü, ÓÜÆ#ÃÜ, ¶ÝÓÜ#ÃÜÓÜ CÊÜâ «ÝñÜá ÓܨÜêÍÜWÜÙÜá (Metalloids): AÓæì¯P… (As), ÔÈPÝ®Ü
PæÆÊæäí¨Üá A«ÝñÜáWÜÚÊæ. ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX Z®Ü A«ÝñÜáWÜÙÜá (Si), gÊæá쯿áÊÜå… (Ge), BÂíqÊÜᯠ(Sb) CÊÜâWÜÙÜíñÜÖÜ
±ævÜÓÜá CÃÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÚWæ ÖæãÙܱÜâ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ. ÖÜÆÊÜâ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÚWæ «ÝñÜá ÊÜáñÜᤠA«ÝñÜáWÜÙÜ ®ÜvÜáË®Ü
WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ. CíñÜÖÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá° «ÝñÜá
A«ÝñÜáWÜÙÜ »è£PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá (Physical Properties of ÓܨÜêÍÜWÜÙÜá Gí¨Üá A®Üá°ñݤÃæ.

non metals): «ÝñÜáWÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá (Chemical Properties

1. »è£PÜ AÊÜÓæ§ (Physical State): ÓÜÊÜìÓÝÊÜޮܠEÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ of Metals):
A«ÝñÜáWÜÙÜá Z®Ü, ¨ÜÅÊÜ ÊÜáñÜᤠÊÝ¿ááÃÜã±Ü¨ÜÈÉ PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ.
Z®: C, S, P ¨ÜÅÊÜÃÜã±Ü: Br2 ÊÝ¿ááÃÜã±Ü: H2, N2, O2. A. CÇæPÝó®… Ë®ÝÂÓÜ:
CÇæPÝó®… Ë®ÝÂÓÜÊÜâ GÆÉ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ
2. ÖæãÙܱÜâ (Lustre): A«ÝñÜáWÜÚWæ ÖæãÙܱÜâ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ ÊÜñÜì®æ¿á B«ÝÃÜ CÃÜáñܤ¨æ. ŸÖÜÙÜÐÜár «ÝñÜáWÜÙÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|WÜÙÜ
A±ÜÊݨÜ& ÊÜgÅ, BÁãàw®Ü¨Ü ÓÜ#qPÜWÜÙÜá. PæÆÊÜâ A«ÝñÜáWÜÙÜá ¸ÝÖÜÂñÜÊÜá PÜÊÜaܨÜÈÉ¿á CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ ÓÜíTæ PÜwÊæá Gí¨ÜÃæ
Ÿ|¡ÃÜ×ñÜÊÝX¨ÜªÃæ C¯°ñÜÃÜ A«ÝñÜáWÜÚWæ ËË«Ü Ÿ|¡WÜÚÃÜáñܤÊæ. ÊÜáãÃÜÃÜ ÊÜÃæWæ CÃÜáñܤ¨æ.
PÝŸì®… Aí¨ÜÃæà®æ C©ªÆá. A¨Üá ¿ÞÊÜ Ÿ|¡¨Ü᪠C¨æ?
ÊÜáãÆÊÜÓÜᤠ±ÜÃÜÊÜÞ|á PÜÅÊÜÞíPÜ CÇæPÝó®… Ë®ÝÂÓÜ
3. ±ævÜÓÜáñÜ®Ü (Britleness): C©ªÆá (PÝŸì®Ü) ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ
ÊÜáñÜᤠA¨ÜPæR ÓÜᣤWæÀáí¨Ü ÖæãvæÀáÄ. H®ÝWÜáñܤ¨æíŸá¨Ü®Üá° 11Na 11 2, 8, 1
®æãàwÄ. Z®ÜÃÜã±Ü¨Ü A«ÝñÜáWÜÙÜá ±ævÜÓÜá CÃÜáñܤÊæ. PæÆÊÜâ 12Mg 12 2, 8, 2
A«ÝñÜáWÜÙÜá ÊÜáê¨Üá CÃÜáñܤÊæ. A±ÜÊݨÜ&ÊÜgÅ (PÝŸì®Ü¨Ü 13Al 13 2, 8, 3
ŸÖÜáÃÜã±Ü) GÆÉPÜãR PÜt|ÊÝ¨Ü ®æçÓÜXìPÜ ±Ü¨Ý¥Üì.
B. B¿á®ÜWÜÙÜ ¯Ëáì£: «ÝñÜáWÜÙÜÈÉ AÊÜâWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ
4. ñÜíñÜáÎàÆñÜÌ ÊÜáñÜᤠ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ (Ductility and Malleability):
A«ÝñÜáWÜÙÜá ñÜíñÜáPÜÒÊÜá ÊÜáñÜᤠ±ÜñÜÅÎàÆ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ. ÓÝÊÜá¥ÜÂì CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ®Üá° PÜÙæ¨ÜáPæãívÜá «Ü®Ü gÝWÜꣿá

5. EÐÜ¡ñæ ÊÜáñÜᤠ˨ÜáÂñ… ÊÜÖÜ®Ü (Conduction of Heat and B¿á®…, «Ü®Ü B¿á®… Aí¨ÜÃæà®æ PÝÂpÝ¿á®… ¯ÊÜÞì|
Electricity): A«ÝñÜáWÜÙÜá EÐÜ¡ñæ ÊÜáñÜᤠ˨Üᣤ®Ü ¨ÜáÊÝìÖÜPÜWÜÙÜá
CÃÜáñܤÊæ. A±ÜÊݨÜ&WÝŶÝÀáp… (PÝŸì®Ü¨Ü ŸÖÜáÃÜã±Ü) CÊÜâ ÊÜÞvÜáÊÜ ±ÜÅÊÜ꣤ CÃÜáñܤ¨æ.
˨Üᣤ®Ü EñܤÊÜá ÓÜáÊÝÖÜPÜ˨æ.
Na → Na+ + 1e-
6. ¨ÝyÜÂì (Density): A«ÝñÜáWÜÙÜ ¨ÝyÜÂìÊÜâ PÜwÊæá CÃÜáñܤ¨æ. (2, 8)
(2, 8, 1)
7. PÜÃÜWÜáÊÜ ¹í¨Üá ÊÜáñÜᤠPÜá©¿ááÊÜ ¹í¨ÜáWÜÙÜá (Melting Óæãàw¿áÊÜå… B¿á®…
and Boiling Points): A«ÝñÜáWÜÙÜ PÜÃÜWÜáÊÜ ÊÜáñÜᤠPÜá©¿ááÊÜ Óæãàw¿áÊÜå…
¹í¨ÜáWÜÙÜá PÜwÊæá CÃÜáñܤÊæ. A±ÜÊݨÜ&PÝŸì®Ü, ¸æãàÃÝ®Ü. CÊÜâ
Z®ÜÃÜã±Ü¨Ü A«ÝñÜáWÜÚ¨Ü᪠EaÜc EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ PÜÃÜWÜáñܤÊæ. Mg → Mg++ +2e-
(2, 8)
C¨Ü®Üá° ¿ÞÊÝWÜÆã WÜÊÜá®Ü¨ÜÈÉ Cw. (2, 8, 2)
ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜå… B¿á®…
1. ŸíWÝÃÜ, ¸æÚÛ, AÆáÂË᯿áÊÜá CÊÜâ EñܤÊÜá ±ÜñÜÅÎàÆ ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜå…
«ÝñÜáWÜÙÝXÊæ.
Al → Al+++ + 3e-
2. ŸíWÝÃÜ¨Ü 1/10,000 ËáÈ ËáàoÃÜ ¨Ü±Ü³¨Ü ñæÙÜáÊݨÜ
±ÜñÜÅWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá ÊÜáñÜᤠ1/5000 ËáËáà (2, 8, 3) (2, 8)
ÊÝÂÓÜ¨Ü ñÜí£¿á®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá. AÆáÂË᯿áÊÜå… B¿á®…
AÆáÂË᯿áÊÜå…

C. BQÕg®Ü¨æãí©Wæ A¼QÅÁá: «ÝñÜáWÜÙÜá BQÕg®Ü¨æãí©Wæ
ÓÜíÁãàWÜ Öæãí© AÊÜâWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ.

«ÝñÜá + BQÕg®Ü → «ÝñÜá訆 BPÝÕ¿ÀávÜ
«ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá ±ÜÅñÝÂËáÉ «ÜËáàì¿á CÃÜáñܤÊæ.
«ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá BÊÜáÉWÜÙæãí©Wæ A¼QÅÁá¿á®Üá°íoá
ÊÜÞw ÆÊÜ| ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá EípÝWÜáñܤÊæ.
«ÝñÜá訆 BPæÕçvÜ + BÊÜáÉ → ÆÊÜ| + ¯àÃÜá

D. BÊÜáÉWÜÙæãí©Wæ A¼QÅÁá: «ÝñÜáWÜÙÜá ŸÖÜáÊÜáqrWæ ÓèÊÜáÂ
BÊÜáÉWÜÙæãí©Wæ A¼QÅÁá¿á®Üá°íoá ÊÜÞw «ÝñÜáWÜÙÜ ÆÊÜ|
ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠÖæçvæãÅàg®Ü ÊÝ¿ááÊÜâ ÖæãÃܹàÙÜáñܤ¨æ.

«ÝñÜá + ÓèÊÜá BÊÜáÉ → ÆÊÜ| + ÖæçvæãÅàg®Ü ÊÝ¿áá

±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæ¿á®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜÈÉ ÓèÊÜáÂ
ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. ŸÚPÜ ÓÜñÜá訆 ±Üâw
ÖÝQÄ. ®ÜÚPæ¿á ¸ÝÀá¿á ÖÜ£¤ÃÜ EÄ¿áᣤÃÜáÊÜ PÜwx¿á®Üá°

50

JÀáÂÄ. gÌÈÓÜᣤÃÜáÊÜ PÜwx¿á®Üá° ¯ÄàüÔÄ. A¨ÜÃæãÙÜXí¨Ü C. BQÕg®Ü¨æãí©Wæ A¼QÅÁá: A«ÝñÜáWÜÙÜá BQÕg®Ü¨æãí©Wæ
ÓܱܳÙÜÊÜâ Ÿí©¨Ü᪠¯ÊÜáWæ £Ú¿ááÊÜâ¨Üá. ÓÜíÁãàWÜ Öæãí© AÊÜâWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜ®Üá°
EíoáÊÜÞvÜáñܤÊæ.
E. ¯àÄ®æãí©Wæ A¼QÅÁá: ¯àÄ®æãí©Wæ PæÆÊÜâ «ÝñÜáWÜÙÜ
A¼QÅÁá EípÝX ÖæçvæãÅg®Ü ÊÝ¿áá訆 ¯Ëáì£ BWÜáñܤ¨æ. A«ÝñÜá + BQÕg®Ü → A«ÝñÜá訆 BPÝÕÀávÜ
¯àÄ®æãí©Wæ PæÆÊÜâ «ÝñÜáWÜÙÜá PæãàOæ¿á EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ
PæÆÊæäí¨Üá ¹Ô ¯àÄ®æãí©Wæ ÊÜáñæ¤ PæÆÊÜâ «ÝñÜáWÜÙÜá ¯àÄ®Ü A«ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá BÊÜáÉ«ÜÊÜáì¨Ü
¸ÝÐܳ¨æãí©Wæ A¼QÅÁá¿á®Üá°íoá ÊÜÞvÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÙÜ
A¼QÅÁá¿á ¨ÜÃÜÊÜâ ¼®Ü° ¼®Ü° CÃÜáñܤ¨æ. WÜá|ÊÜâÙÜۨݪXÃÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÙÜá ±ÜÅñÝÂÊÜáɨæãí©Wæ ÓÜíÁãàWÜ

Öæãí© ¨ÝÅÊÜ~à¿á ÆÊÜ| ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáñܤÊæ.

A«ÝñÜáWÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá (Chemical Properties C + O2 → CO2

CO2 + 2NaOH → Na2CO3 + H2O

A«ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá ¯àÄ®æãí©Wæ A¼QÅÁá ÊÜÞw
BÊÜáÉWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáñܤÊæ.

of non metals) CO2 + H2O → H2CO3 Pݸæãì¯P… BÊÜáÉ
SO2 + H2O → H2SO3 ÓÜÆã#$ÂÃÜÓ… BÊÜáÉ
A. CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ Ë®ÝÂÓÜ: ŸÖÜÙÜÐÜár A«ÝñÜáWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ SO3 + H2O → H2SO4 ÓÜÆã#$ÂÄP… BÊÜáÉ
ÓÝÊÜá¥ÜÂì PÜûæ¿áÈÉ®Ü CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ ÓÜíTæ ÖæaÜác Aí¨ÜÃæ 4 Äí¨Ü
7ÃÜ ÊÜÃæWæ CÃÜáñܤ¨æ.

ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜá ±ÜÃÜÊÜÞ|á CÇæPÝó®… Ë®ÝÂÓÜ D. A«ÝñÜáWÜÙÜá ÓèÊÜá BÊÜáÉWÜÙæãí©Wæ A¼QÅÁá ÊÜÞvÜáÊÜâ©ÆÉ.
PÜÅÊÜÞíPÜ

7N 7 2, 5
8O 8 2, 6
17Cl 17 2, 8, 7

B. B¿á®ÜWÜÙÜ ¯Ëáì£: A«ÝñÜáWÜÙÜÈÉ AÊÜâWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ
ÓÝÊÜá¥ÜÂì PÜûæ¿áÈÉ CÇæPÝó®ÜWÜÙÜ®Üá° ÔÌàPÜÄÔ Má| gÝWÜꣿá
B¿Þ®…, Má| B¿á®… Aí¨ÜÃæà®æ "B®ݿᮅ' ¯ÊÜÞì|
ÊÜÞvÜáÊÜ ±ÜÅÊÜ꣤ CÃÜáñܤ¨æ.

Cl + e- → Cl-
(2, 8, 8)
(2, 8, 7)
PæãÉàÃæçv… B¿á®…
PæãÉàÄ®…

O + 2e- → O--
(2, 6) (2, 8)

BQÕg®Ü BPÝÕÀáv… B¿á®…

N + 3e- → N---
(2, 8)
(2, 5)
®æçpæÅçv… B¿á®…
®æçpæãÅàg®Ü

«ÝñÜá ÊÜáñÜᤠA«ÝñÜáWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá:

¿Þ©¿á®Üá° ñÜ¿ÞÄÔÄ ÊÜáñÜᤠaÜbìÔÄ.
¯ÊÜá¾ ¨æç®Üí©®Ü iàÊܮܨÜÈÉ «ÝñÜá ÊÜáñÜᤠA«ÝñÜáWÜÙÜá GÇæÉÈÉ ŸÙÜÓÜáñݤÃæ GíŸá¨ÜÃÜ ¿Þ© ñÜ¿ÞÄÔÄ.

«ÝñÜá訆 ÖæÓÜÃÜá E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá A«ÝñÜá訆 ÖæÓÜÃÜá E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. «ÝñÜáWÜÙÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜ A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜᣤ¨ÝªWÜ ŸíWÝÃÜ A¥ÜÊÝ ¸æÚÛ CÊÜâWÜÙÜá
ÓÜÖÜgÊÝX A¼QÅÁá¿á®Üá° EíoáÊÜÞvÜáÊÜâ©ÆÉ GíŸá¨Üá PÜívÜáŸÃÜáñܤ¨æ. HPæ?

51

ÃÝg «ÝñÜáWÜÙÜá (Noble Metals): ŸíWÝÃÜ, ¸æÚÛ, ±ÝÉq®ÜÊÜå…, ¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?
±ÜÂÇæw¿áÊÜå… ÊÜáñÜᤠÃæãØàw¿áÊÜå… CÊÜâWÜÙÜíñÜÖÜ PæÆÊÜâ
«ÝñÜáWÜÙÜá ÃÝg«ÝñÜáWÜÙÜá CÊæ. ¯ÓÜWÜì¨ÜÈÉ AÊÜâ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ AÊæáàÄPæ¿áÈÉ¿á ®Üã¿ÞP…ì
ÓÜÌÃÜã±Ü¨ÜÈÉ PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ. ÖÜÊæ, ¯àÃÜá, EÐÜ¡ñæWÜÙÜ ±ÜÄOÝÊÜáÊÜâ ®ÜWÜÃÜ¨Ü ÖÜ£¤ÃܨÜÈÉ ÓÜÊÜáá¨ÜŨÜÈÉ
AÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ BWÜáÊÜâ©ÆÉ. AÊÜâWÜÙÜ PæãÃæñÜ (ÓÜÊæñÜ) ÊÜáñÜᤠÓÝÌñÜíñÜÅ$¨æàË¿á ±ÜâñÜ§Ú C¨æ.
EñÜRÐÜìOæ QÅÁáWÜÙÜã PæãàOæ¿á EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ BWÜáÊÜâ©ÆÉ. ÊÜáãÆ ±ÜâñÜ§Ú¿á ±ÜêÐÜu»ÝWÜÊÜ®Üá°
ñÝÊÜáÅ©í¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝX©ªñÜá.
ÃÝg«ÝñÜáWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá: B¨ÜÃæ DWÜ A¨Üá ÖÜÔÃÜá Ÿ|¡¨ÝªX
1. ŸíWÝÃÜ, ¸æÚÛ ÊÜáñÜᤠ±ÝÉ$Âq®ÜÊÜá CÊÜâWÜÙÜ ŸÙÜPæ ÊÜááSÂÊÝX PÝ~ÓÜᣤ¨æ. A¨ÜÃÜ PÝÃÜ| ×àX¨æ
Aí¨ÜÃæ, ÖÜÊæÁãÙÜX®Ü PÝŸì®Ü
AÆíPÝÃÜ (B»ÜÃÜ|) WÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜáÊÜâ¨ÜPÝRX BWÜáñܤ¨æ. væç BPæÕçv… ÊÜáñÜᤠB¨ÜÅìñæWÜÙÜá
2. LÐܘWÜÙÜÈÉ ¸æÚÛ¿á E±ÜÁãàWÜ BWÜáñܤ¨æ (Antibacterial ñÝÊÜáŨæãí©Wæ A¼QÅÁá ÊÜÞw
ÖÜÔÃÜá Ÿ|¡¨Ü PݱÜÃÜ Pݸæãàì®æàp…
Property). ñÜ¿ÞÃÝX¨æ. C¨Üá ñÜáPÜáR ×w¿ááÊÜ
3. ¸æÚÛ, ŸíWÝÃÜWÜÚí¨Ü ±Ü¨ÜPÜWÜÙÜ®Üã° ñÜ¿ÞÄÓÜáñݤÃæ. Jí¨Üá E¨ÝÖÜÃÜOæ BX¨æ.
4. PæÆÊæäí¨Üá CÇæPÝó¯P… E±ÜPÜÃÜ|WÜÙÜÈÉ ¸æÚÛ, ŸíWÝÃÜWÜÙÜ
¿Þ© ñÜ¿ÞÄÔÄ ÊÜáñÜᤠaÜbìÔÄ.
E±ÜÁãàWÜÊÝWÜáñܤ¨æ.
5. ±ÝÉ$Âq®ÜÊÜå…, ±ÜÂÇæw¿áÊÜå… D «ÝñÜáWÜÙÜ®Üá° ¯ÊÜá¾ ¯ñÜ iàÊܮܨÜÈÉ¿á ÓÜÊæñÜ¨Ü E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜ ¿Þ©¿á®Üá°
ñÜ¿ÞÄÔÄ.
ÊæàWÜÊÜ«ÜìPÜWÜÙæí¨Üã (Catalyst) E±ÜÁãàXÓÜáñݤÃæ.   Pܹº|¨Ü ÊæáàÇæ BQÕg®Ü ÊÝ¿áá訆 A¼QÅÁá EípÝX Pæí±Üâ
Ÿ|¡¨Ü Çæà±ÜÊÜâ ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. ñÝÊÜáÅ¨Ü ÊæáàÇæ PÝŸì®… væç
ŸíWÝÃÜ¨Ü ÍÜá¨Üœñæ (Purity of Gold): BPæÕçv… ÊÝ¿áá訆 A¼QÅÁá EípÝX ÖÜÔÃÜá Ÿ|¡¨Ü Çæà±ÜÊÜâ
ÓÜáÊÜ|ìPÝÃÜ®Ü AíWÜwWæ ÖæãàX ŸíWÝÃÜ¨Ü «ÝÃÜOæ PæàÚ¨ÝWÜ ¼®Ü° ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. ¸æÚÛ¿á ÊæáàÇæ ÖæçvæãÅàg®… ÓÜÇæ#çv… ÊÝ¿ááË®Ü
¼®Ü° «ÝÃÜOæWÜÙÜ®Üá° ÖæàÙÜÇÝWÜáñܤ¨æ. ×àWæ HPæ? A¼QÅÁá¿ÞX PܱÜâ³ Ÿ|¡¨Ü Çæà±ÜÊÜâ ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. «ÝñÜáWÜÚWæ
  ŸíWÝÃÜ C¨æãí¨Üá ÃÝg«ÝñÜá˨Ü᪠¯ÓÜWÜì¨ÜÈÉ ŸíWÝÃÜÊÜâ ñÜáPÜáR ×w¿á¸ÝÃܨæí¨Üá AÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ GOæ¡, XÅàÓ…, ÊݯìÍÜ
ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤Ë®Ü ÓÜÌÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ¨æãÃæ¿ááñܤ¨æ. 100 ±ÜÅ£ÍÜñÜ ÊÜáñÜᤠŸ|¡¨Ü Çæà±Ü®Ü PæãvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæ C®æã°í¨Üá ñÜáPÜáR
ŸíWÝÃÜÊæí¨ÜÃæ 24 PÝÂÃæoárWÜÙÜ ŸíWÝÃÜ. ÍÜá¨Üœ ŸíWÝÃÜÊÜâ ×w¿á¨Ü «ÝñÜá訆 ÊÜááÇÝÊÜáá PæãvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. Pܹº|¨Ü ÊæáàÇæ
ÊÜáê¨Üá CÃÜáñܤ¨æ. C¨ÜÄí¨Ü ÍÜá¨Üœ ŸíWÝÃÜ©í¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝ¨Ü ÓÜñÜá訆 Çæà±Ü®ÜÊÜ®Üá° Pæãoár Pܹº|¨Ü ñÜáPÜáR ×w¿ááËPæ¿á®Üá°
B»ÜÃÜ|WÜÙÜá JñܤvÜ©í¨Ü ÊÜá~¿ááñܤÊæ. A¥ÜÊÝ ÊÜááÄ¿ááñܤÊæ. ±ÜÅ£Ÿí˜ÓÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ. D QÅÁáWÜÚí¨Ü «ÝñÜáWÜÙÜ ±ÜêÐÜu»ÝWÜÊÜâ
B¨ÜªÄí¨Ü A¨ÜÃÜÈÉ APÜRÓÝÈWÜÃÜá ñÝÊÜáÅ A¥ÜÊÝ ¸æÚÛ¿á®Üá° ËÎÐÜr ÖÜÊæ¿á ÓÜí±ÜPÜìPæR ŸÃÜáÊÜâ©ÆÉ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÄí¨Ü ÃÝÓÝ¿á¯PÜ
±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ¸æÃæÓÜáñݤÃæ. B»ÜÃÜ|WÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜÆá 22 PÝÂÃæp… A¼QÅÁá gÃÜáWÜÇÝWÜ¨Ü PÝÃÜ|©í¨Ü ñÜáPÜáR w¿áÆá ÓÝ«ÜÂËÆÉ.
A¥ÜÊÝ A¨ÜQRíñÜÆã PÜwÊæá PÝÂÃæqr®Ü ŸíWÝÃÜÊÜ®Üá° ŸÙÜÓÜáñݤÃæ.
ÓÜËá¾ÍÜÅWÜÙÜá (ËáÍÜÅ «ÝñÜáWÜÙÜá) (Alloys): GÃÜvÜá A¥ÜÊÝ A¨ÜQRíñÜ
ŸíWÝÃÜ¨Ü ÍÜá¨Üœñæ: PÝÂÃæp… ÊÜáñÜᤠÍæàPÜvÜ ±ÜÅÊÜÞ| A˜PÜ «ÝñÜáWÜÙÜ A¥ÜÊÝ «ÝñÜá ÊÜáñÜᤠA«ÝñÜáWÜÙÜ Jí¨Üá iàË
(HPÜË«Ü) ËáÍÜÅ|PæR ÓÜËá¾ÍÜÅ A¥ÜÊÝ ÓÜËá¾ÍÜÅ«ÝñÜáWÜÙÜá Gí¨Üá
PÝÂÃæp… ÍæàPÜvÜ ±ÜÅÊÜÞ| A®Üá°ñݤÃæ. AÊÜÍÜÂPÜñæWÜ®ÜáÓÜÄÔ ZoPÜ ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá° ËË«Ü
±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ¸æÃæÔ ËË«Ü ÓÜËá¾ÍÜÅ WÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ.
24 100 E¨Ý: ÊÜá®æ¿áÈÉ E±ÜÁãàXÓÜƳvÜáÊÜ Óærà®ÜÇæÓ… ÔràƨÜ
±ÝñæÅWÜÙÜá Pܹº| ÊÜáñÜᤠPÝŸì®Ü, PæãÅàËá¿áÊÜá, ¯PæÆ CÊÜâWÜÚí¨Ü
22 91.66 ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝ¨Ü ÓÜËá¾ÍÜÅ CÊæ. ×ñݤÙæ D ÓÜËá¾ÍÜÅ ÊÜ®Üá° ñÝÊÜáÅ ÊÜáñÜá¤
ÓÜñÜáÊÜâ CÊÜâWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜáñݤÃæ. PÜíaÜá C¨Üá ñÝÊÜáÅ ÊÜáñÜá¤
18 75.00 ñÜÊÜÃÜWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝ¨Ü ÓÜËá¾ÍÜ C¨æ.

14 58.33
12 50.00

10 41.66

ñÜáPÜáR×w¿ááËPæ (gíWÜá £®Üá°ËPæ) (Corrosion): «ÝñÜáWÜÙÜ
ÊæáàÇæ B¨ÜÅìñæÀáí¨Ü ÖÜÊæ¿áÈÉ¿á ÊÝ¿ááWÜÙÜ ±ÜÅQÅÁá EípÝX
«ÝñÜáWÜÙÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ. D ±ÜÅQÅÁáÀáí¨Ü
«ÝñÜáWÜÙÜ ÊæáàÇæ ±ÜÄOÝÊÜá EípÝX AÊÜâ ÓÜÊæ¿ááñܤÊæ. C¨Ü®æ°à
ñÜáPÜáR×w¿ááËPæ A¥ÜÊÝ ÓÜÊæñÜ A®Üá°ñݤÃæ.

52

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà? ¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

©ÈÉ¿áÈÉ PÜáñÜáŸËá®ÝÃÜ PÜwÊæá ¸æÇæ¿ááÙÜÛ Óærà®ÜÇæÓ… ÔràÆÊÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÝWÜ
JÊæã¾Êæá¾ ¨Üá¸ÝÄ¿Þ¨Ü ¯PæÇ…¨Ü Ÿ¨ÜÈWæ ñÝÊÜáÅÊÜ®Üá°
±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉ ÓÜáÊÜÞÃÜá ŸÙÜÓÜáñݤÃæ. PæÆÊæäí¨Üá Óærà®ÜÇæÓ… ÔràÇ… ±ÝñæÅWÜÚWæ ¯àpݨÜ
ÔàÙÜáWÜÙÜá EípÝX¨Ü᪨ܮÜá° ¯àÊÜâ ®æãàwÃÜŸÖÜá¨Üá, A¨ÜÃÜ
1500 ÊÜÐÜìWÜÙÜ ×í¨æ ×í©®Ü PÝÃÜ|ÊÜâ C¨ÝX¨æ.

ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝ¨Ü Jí¨Üá aÜbìÔÄ

ÇæãàÖÜÓܤí»ÜÊÜâ C¨æ. ¯ÊÜá¾ PÜvæWæ ÖÜÙæ¿á¨Ý¨Ü Pܹº|¨Ü ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá°
ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛÊÜÊÜÃÜá ŸÃÜᣤÃÜŸÖÜá¨Üá. B ñÝÂg Pܹº|ÊÜ®Üá°
CÐæãrí¨Üá ÊÜÐÜìWÜÙÜá EÃÜáÚ ñæWæ¨ÜáPæãívÜá H®Üá ÊÜÞvÜáÊÜÃÜá ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ AÊÜÍÜÂPÜñæ
H®Üá?
Öæãà¨ÜÃÜã B Óܤí»ÜÊÜâ

Cí©WÜã ÖæãÙܱÜâÙÜۨݪX

PÝ|áñܤ¨æ. PÝÃÜ|Êæà®æí¨ÜÃæ

®ÜÊÜá¾ ±ÜäÊÜìgÃÜá A¨Ü®Üá°

ÓÜËá¾ÍÜÅ«ÝñÜáWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÄԨݪÃæ B ÇæãàÖܨÜÈÉ AñÜÂƳ

±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ PÝŸì®…, ÔÈPÝ®…, ¶ÝÓÜ#ÃÜÓÜWÜÙÜ®Üá° ¸æÃæÓÜÇÝX¨æ.

ÓÝÌ«Ý¿á

1. PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° ±Üä|ì ÊÜÞwÄ. ¯ñÜ iàÊܮܨÜÈÉ 5. PæÙÜWæ ñÜáPÜáR ×w¿ááÊÜ QÅÁáWÜÙÜ®Üá° PæãvÜÇÝX¨æ.
«ÝñÜáWÜÙÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá D. QÅÁá¿áÈÉ ÊÜáãÃÜã ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæWÜÙÜ ¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞw
PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ®Üá° EñܤÄÔÄ.
1. ñÜíñÜáÎàÆñÜÌ
2. ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ ÖÜÊæ
3. EÐÜ¡ñæ¿á ÊÜÖÜ®Ü GOæ¡ J|ÖÜÊæ
4. ˨ÜáÂñ… ÊÜÖÜ®Ü
5. ®Ý¨ÜÊÜá¿áñæ

¯àÃÜá PÝ¿áª
ñÜáPÜáR ¯àÃÜá PÝÈÕ¿áÊÜá
2. WÜáí²Wæ ÓæàÃÜ¨Ü ÍÜŸªÊÜ®Üá° WÜáÃÜá£ÔÄ. ×w¨Ü PæãÉÃæçvÜ
A. ¸æÚÛ, ŸíWÝÃÜ, Pܹº|, ÊÜgÅ ÊæãÙæ
B. ñÜíñÜáÎàÆñÜÌ, ±ævÜÓÜáñÜ®Ü, ®Ý¨ÜÊÜá¿áñæ, ±ÜñÜÅÎàÆñÜÌ ±ÜÄàPÝÒ®ÜÚPæ 1 ±ÜÄàPÝÒ®ÜÚPæ 2 ±ÜÄàPÝÒ®ÜÚPæ 3
C. C, Br, S, P.
D. ×ñݤÙæ, PÜíaÜá, Pܹº|, EPÜáR. A. ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæ 2 ÃÜÈÉ¿á ÊæãÙæ¿á ÊæáàÇæ ñÜáPÜáR HPæ
Ÿí©ÆÉ?
3. ÍÝÔŒà¿á PÝÃÜ|WÜÙÜ®Üá° PæãwÄ.
A. AvÜáWæ¿á Óærà®ÜÇæÓ… ÔràÆ ±ÝñæÅWÜÙÜ PæÙÜX®Ü »ÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ B. ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæ 1 ÃÜÈÉ¿á ÊæãÙæ¿á ÊæáàÇæ ŸÖÜÙÜÐÜár ñÜáPÜáR
ñÝÊÜáÅ¨Ü ÊÜááÇÝÊÜáá PæãvÜÇÝXÃÜáñܤ¨æ. HPæ Ÿí©ÃÜŸÖÜá¨Üá?
B. ñÝÊÜáÅ ÊÜáñÜᤠ×ñݤÙæ ±ÝñæÅWÜÙÜ®Üá° ¯í¸æÀáí¨Ü HPæ
EgájñݤÃæ? C. ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæ 3 ÃÜÈÉ¿á ÊæãÙæ¿á ÊæáàÇæ ñÜáPÜáR
C. Óæãàw¿áÊÜá «ÝñÜáÊÜ®Üá° ÔàÊæá GOæ¡¿áÈÉ CvÜáñݤÃæ. ŸÃÜŸÖÜá¨æà?

4. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ®Üá° EñܤÄÔÄ. E±ÜPÜÅÊÜá:
A. «ÝñÜáWÜÚWæ ñÜáPÜáR ×w¿á¸ÝÃܨæí¨Üá ¯àÊÜâ H®Üá
ÊÜÞvÜáËÄ? ËásÝÀá¿á Êæáà騆 ¸æàWÜw¿á®Üá° ÖæàWæ ñÜ¿ÞÄÓÜáñݤÃæ?
B. ×ñݤÙæ ÊÜáñÜᤠPÜíaÜá D ËáÍÜÅ«ÝñÜáWÜÙÜá ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ ¸æàWÜw¿á®Üá° ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ «ÝñÜáWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝXÃÜáñܤ¨æ
«ÝñÜáWÜÚí¨Ü ÊÜÞvÜÇÝXÃÜáñܤÊæ? GíŸá¨ÜÃÜ ÊÜÞ×£¿á®Üá° ¨æãÃÜQÔÄ.
C. ñÜáPÜáR ×w¿ááÊÜâ¨ÜÃÜ (ÓÜÊæñܨÜ) ¨ÜáÐܳÄOÝÊÜáWÜÙÜá
¿ÞÊÜâÊÜâ?
D. ÃÝg«ÝñÜáWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ?

53

8. ±ÜŨÜãÐÜOæ

¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ.

8.1 ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ¿á ËË«Ü ÓÜÊÜáÓæÂWÜÙÜá

1. ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ¿á D ÓÜÊÜáÓæÂWÜÙÜá HPæ E¨Ü½ËÔÃܸæàPÜá?
2. D ÓÜÊÜáÓæÂWÜÙÜ®Üá° WæÆÉÆá H®Üá ÊÜÞvܸæàPÝWÜáÊÜâ¨Üá?

ÊÜá®ÜáÐÜ®Üá ¯ÓÜWÜì¨ÜÈÉ PæçaÝb¨ÜªÄí¨Ü ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ A®æàPÜ ÓÜÊÜáÓæÂWÜÙÜá ¯ÊÜÞì| BXÊæ. L¨æãÂàXàPÜÃÜ| A¥ÜÊÝ PæçWÝÄPæWÜÚí¨Ü
ÖæaÜác£¤ÃÜáÊÜ ÊÜá®ÜáÐÜ ÊÜÓÜ£, WÜ~WÝÄPæ, ÓÝÄWæ, Qào®ÝÍÜPÜ ÊÜáñÜᤠWæ㟺ÃÜWÜÙÜ A£¿Þ¨Ü ŸÙÜPæ CÊÜâWÜÚí¨Ü ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ ±ÜŨÜãÐÜOæ
A¥ÜÊÝ ÊÜÞÈ®ÜÂñæ ÖæaÝcX¨æ. D ±ÜŨÜãÐÜOæWÜÙÜ ±ÜÄOÝÊÜáÊÜâ ÊÜá®ÜáÐÜ娆 ÊæáàÇæ ÓÜÖÜ BWÜᣤ¨æ.

±ÜŨÜãÐÜOæ (ÊÜÞÈ®ÜÂñæ) (Pollution): ±ÜÄÓÜíÓæ§Wæ ÖݯPÝÃÜPÜÊÝWÜáÊÜíñÜÖÜ ®æçÓÜXìPÜ ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|¨Ü ¨ÜãÑàPÜÃÜ| (¨ÜãÑñÜWæãÙÜáËÛPæ)
Aí¨ÜÃæ ±ÜŨÜãÐÜOæ A¥ÜÊÝ ÊÜÞÈ®ÜÂñæ AÖÜá¨Üá.

1. ¯ÊÜá¾ ÓÜáñܤÊÜááñܤ GÇæÉÈÉ ±ÜŨÜãÐÜOæ PÜívÜá ŸÃÜáñܤ¨æ?
ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|: 2. ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ±ÜŨÜãÐÜOæ EípÝWÜáñܤ¨æ?

±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá (Pollutants): 8.2 ®Ü®Ü° ÊÜáPÜRÙæà! ®Ü®Ü°®Üá° PݱÝw!!
±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá: ±ÜÄÓÜíÓæ§¿á ®æçÓÜXìPÜ PÝ¿áì¨ÜÈÉ AvæñÜvæWÜÙÜ®Üá°
EíoáÊÜÞvÜáÊÜ AhæçËPÜ ÊÜáñÜᤠhæçËPÜ ZoPÜWÜÙÜá (ÓÜÓÜÂ, ±ÝÅ~ ÊÜáñÜá¤
ÊÜá®ÜáÐÜ®Ü) ÊæáàÇæ A±Ý¿áPÝÃÜPÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜ®Üá° ÓÜí»ÜËÓÜáÊÜ ZoPÜWÜÙÜ®Üá°
±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá G®Üá°ñݤÃæ. ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ÖæaÜác ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ
¹vÜáWÜvæ B¨ÜÃæ ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|ÊÜâ ËÐÜPÜÃÜ ÊÜáñÜᤠA®ÝÃæãàWÜÂPÝÃÜPÜ BWÜáñܤ¨æ.
  ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ®æçÓÜXìPÜ A¨ÜÃÜíñæ ÊÜÞ®ÜÊÜ ¯áËáìñÜ CÃÜáñܤÊæ. ®æçÓÜXìPÜ
±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ¯ÓÜWÜì ¯¿áÊÜáPÜR®ÜáÓÝÃÜ PÝÇÝíñÜÃÜ©í¨Ü ®ÜÐÜr BWÜáñܤÊæ. C¨ÜÃÜ
ËÃÜá¨Üœ ÊÜÞ®ÜÊÜ ¯ËáìñÜ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ®ÜÐÜrÊÝWÜáÊÜâ©ÆÉ.

ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ. ®æçÓÜXìPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá Jí¨Üá ±ÜPÜÒ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá BX¨ÜªÃæ, AÊÜâWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜáÊÝWÜ AÊÜâWÜÙÜ
¨ÜáÐܳÄOÝÊÜáWÜÙÜá ®ÜÊÜáWæ HPæ £Ú¿ááÊÜâ©ÆÉ? CíñÜÖÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ¿ÞÊÝWÜ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ?

ÊÜÞw®æãàwÄ. PÜê£: ¯ÊÜá¾ ±ÜÄÓÜÃÜÊÜ®Üá° ¯àÊÜâ ÓÜÌñÜ@ ¯ÄàüÔ ¯ÊÜá¾ ±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉ¿á ±ÜŨÜãÑñÜÊæí¨Üá PÜívÜáŸÃÜáÊÜ Óݧ®ÜWÜÙÜá
¿ÞÊÜâÊÜâ GíŸá¨Ü®Üá° ¯«ÜìÄÔÄ. ±ÜŨÜãÐÜOæ PÜívÜá Ÿí¨Ü ±ÜÅ£Áãí¨Üá Óݧ®ÜPæR ÓÜíŸí˜Ô¨ÜíñÜÖÜ
±ÜŨÜãÐÜ|PÝÃÜPÜZoPÜ (±ÜŨÜãÐÜPÜ) ¿ÞÊÜâ¨Üá GíŸá¨Ü®Üá° WÜáÃÜá£ÓÜÆá ±ÜſᣰÔÄ.

ÓÜÌƳ BÇæãàbÔÄ. 1. ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ±ÜŨÜãÐÜPÜ (ÊÜáÈ®ÜPÝÃÜPÜ) WÜÙÜá PÜívÜá ŸÃÜáñܤÊæ?
2. ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ËZo®ÜÎàÆ CÃÜáñܤÊæÁáà A¥ÜÊÝ AËZo®ÜÎàÆ?

54

A. ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ (ÊÝ¿ááÊÜÞÈ®ÜÂ)

1. ±Üê¦Ì¿á Êæáà騆 ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ CÃÜáÊÜ ËË«Ü ÊÝ¿ááWÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜ®Üá° ÓÜãbÓÜáÊÜ BÇæàS ñæWæÀáÄ.
ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 2. ÖÜÊæ C¨Üá ¼®Ü° ¼®Ü° ÊÝ¿ááWÜÙÜ/ZoPÜWÜÙÜ HPÜiàÊÜ (Jí¨æà ñÜÃܨÜ) ËáÍÜÅ| C¨æ, ×àWæ HPæ A®Üá°ñݤÃæ?

3. Cí«Ü®ÜWÜÙÜ gÌƮܩí¨Ü ÖÜÊæ¿áÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ A±Ý¿áPÝÃÜPÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜá ¹vÜÇÝWÜáñܤÊæ?
ËÐÜPÜÃÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜá, ÖæãWæ, «ÜãÚPÜ|, ÓÜãûÝ$¾|áiàË CÊÜâWÜÙÜíñÜÖÜ A±Ý¿áPÝÃÜPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚí¨Ü ÖÜÊæ¿áá ¨ÜãÑñÜWæãÙÜáÛÊÜâ¨Ü®Üá°
ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ (ÊÝ¿ááÊÜÞÈ®ÜÂ) A®Üá°ñݤÃæ.
ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á PÝÃÜ|WÜÙÜá

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! PæÙÜX®Ü bñÜÅWÜÙÜÈÉ ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿áá ¿ÞÊÜ ZoPÜWÜÚí¨Ü BWÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ÖæàÚÄ.

®æçÓÜXìPÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá 8.3 ËË«Ü ZoPÜWÜÚí¨Ü ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ
ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á PÝÃÜ|WÜÙÜá
ÊÜÞ®ÜÊܯËáìñÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá

1. gÝÌÇÝÊÜááU¿á E¨æÅàPÜ: E¨æÅàPÜ©í¨Ü Z®ÜÃÜã±Ü, 1. Cí«Ü®ÜWÜÙÜ ŸÙÜPæ: 1) PÜÈɨܪÆá, PÜqrWæ, GÇ….².i, ÔàÊæá
ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ÊÜáñÜᤠ¨ÜÅÊÜÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá GOæ¡, wàÓæÇ…, ±æpæãÅàÆWÜÙÜ ŸÙÜPæÀáí¨Ü PÝŸì®… væç
ÖæãÃܹàÙÜáñܤÊæ. E¨Ý: ÖæçvæãÅàg®Ü ÓÜÇÝÀá#v…, ÓÜÆ#Ã… BPÝÕÀáv…, PÝŸì®… Êæã®ÝPÝÕÀáv…, ®æçpæãÅàg®Ü
væç BPÝÕÀáv…, PÝŸì®… væç BPÝÕÀáv…, AÊæã௿áÊÜá BPÝÕÀáv…, ÓÜÆ#ÃÜ væçBPÝÕÀáv…, ÔàÓÜ¨Ü ÓÜí¿ááPܤWÜÙÜá
PæãÉàÃæçv…, ÖæçvæãÅàg®Ü, ¸ÝÐܳ, «ÜãÚPÜ|. ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáÛñܤÊæ. 2) Z®Ü PÜÓÜ, JPÜRÆáñܮܨÜ
ñÝÂgÂ, E¨Ý®ܨæãÙÜX®Ü PÜÓÜ CÊÜâWÜÙÜ®Üá° Ÿ¿áÈ®ÜÈÉ
2. »ÜãPÜí±Ü: »ÜãPÜí±Ü®Ü©í¨Ü ±Üê¦Ì¿á AíñÜWÜìñÜ »ÝWܨÜÈÉ¿á ÓÜávÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ BWÜáñܤ¨æ.
ËÐÜPÜÃÜ A¯ÆWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ¯àÄ®Ü EX ¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ
ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃÜPæ¿ÞWÜáñܤÊæ. 2. L¨æãÂàXàPÜÃÜ|: 1) ËË«Ü PÝÃÜTÝ®æWÜÙæãÙÜXí¨Ü ±ÜÅaÜívÜ
±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ÖæãWæ¿áá ÖæãÃܹàÙÜáñܤ¨æ. 2) WÜí«ÜPܨÜ
3. aÜPÜÅÊÝñÜ (ÓÜáíoÃÜWÝÚ): ÊÜáñÜᤠ«ÜãÚ¿á ¹ÃÜáWÝÚWÜÙÜá: »ÜÓܾWÜÙÜá, ®æçpæãÅàg®Ü BPÝÕÀáv…, ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ ¸æÃÜPæ
®æÆ¨Ü Êæáà騆 «ÜãÙÜá, PÜÓÜPÜwx, ÊÜá|á¡, ±ÜÃÝWÜPÜ| ÊÜáñÜᤠBWÜáñܤÊæ.
ÓÜãPÜÒ$¾iàËWÜÙÜá ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæ¿ááÊÜâñܤÊæ.
3. ±ÜÃÜÊÜÞ|á ÍÜQ¤ ¯Ëáì£ ÊÜáñÜᤠ±ÜÃÜÊÜÞ|á Óæã#ào:
4. AX°±ÜÅÙÜ¿á: AX°±ÜÅÙÜ¿á A¥ÜÊÝ ¸æíQ¿á A®ÝÖÜáñÜ©í¨Ü ±ÜÃÜÊÜÞ|áÍÜQ¤ ¯Ëá죿áÈÉ ¿ááÃæ௿áÊÜá,
PÝŸì®Ü væç BPæÕçv…, ÓÜÆ#ÃÜ væç BPæÕçv…, ÖæçvæãÅàg®Ü ÓÜÇæ#çv… ¥æãàÄ¿áÊÜá, WÝŶÝÀáp…, ±ÜâÉpæã௿áÊÜá, D
ÊÜáñÜᤠÖæãWæ CÊÜâ ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáñܤÊæ. ÊÜáãÆÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ŸÙÜPæÀáí¨Ü QÃÜOæãàñÜÕgì®æ EípÝX
ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿áá ÓÜí»ÜËÓÜáñܤ¨æ.
5. ÓÜãûÝ$¾|á iàËWÜÙÜá ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáÛÊÜâ¨ÜÄí¨Ü.
E¨Ý.: PæÆÊÜâ iàÊÝ|áWÜÙÜá A|¸æWÜÙÜ ¹àgÝ|áWÜÙÜá
ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáñܤÊæ.

1. Êæáà騆 ±ÜÅÊÜááS PÝÃÜ|WÜÙÜ ÖæãÃÜñÝX ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á PÝÃÜ|WÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ CÊæ?
ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ. 2. ®ÝÆáR ÓæãóàP… (Four Stroke) Cíi®Ü WÝwWÜÚXíñÜ GÃÜvÜá ÓæãóàP… Cíi®Ü WÝwWÜÚí¨Ü ÖÜÊæ¿áá ÖæaÜác

±ÜŨÜãÑñÜ BWÜáñܤ¨æ HPæ?

55

CíoÃ…®æp… ®Ü®Ü° ËáñÜÅ C£ÖÝÓܨÜÈÉ C|áPÜá ÖÝQ¨ÝWÜ

1. gWÜ£¤®ÜÈÉ¿á ¨æãvÜx ¨æãvÜx gÝÌÇÝÊÜááUWÜÙÜ 1. ÆívÜ®…¨ÜÈÉ ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæÀáí¨Ü 5Äí¨Ü 9 wÓæíŸÃÜ 1952 D
ÊÜÞ×£¿á®Üá° ¨æãÃÜQÔÄ. PÝÇÝÊܘ¿áÈÉ ¨Üor ÊÜáígá PÜË©ñÜá¤. A¨ÜÃÜÈÉ PÜÈɨܪÆá gÌƮܩí¨Ü
ÖæãÃܹàÙÜáÊÜ ÖæãWæ¿áá ¸æÃæÀáñÜá. D ÊÜáíi®Ü dÝÁá 5 ©ÊÜÓÜWÜÙÜ
2. ÊÜáÖÝÃÝÐÜó¨ÜÈÉ¿á ¨æãor ±Üor|WÜÙÜÈÉ ÊÜÃæX©ªñÜá. ÆívÜ®… ®ÜWÜÃܨÜÈÉ 3 Äí¨Ü 7 wÓæíŸÃÜ 1962 D
ÊÜáñÜᤠFÃÜáWÜÙÜÈÉ ÊÝ¿áá ±ÜŨÜãÐÜOæ¿áá PÝÇÝÊܘ¿áÈÉ CíñÜÖܨæà dÝÁá C©ªñÜá.
ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÓÝÌÓܧ$嬆 ÊæáàÇæ ¿ÞÊÜ ±ÜÄOÝÊÜá
BWÜáñܤ¨æ GíŸá¨ÜÃÜ ÊÜÞ×£¿á®Üá° 2. QÅ.ÍÜ. 1948 ÊÜÐÜì¨ÜÈÉ ²oÕŸWÜì ±Üor|¨Ü ÊæáàÇæ ÖæãWæ ÊÜáñÜᤠÖæãWæ¿á
±ÜvæÀáÄ. PÝwWæ CÊÜâWÜÚí¨Ü ÖÜWÜÆÆãÉ ÃÝ£ÅÁáà BÀáñÜá. D ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ D
±Üor|PæR "PܱÜâ³ ®ÜWÜÃÜ' Gí¨æà WÜ~ÓÜÇÝÀáñÜá.

PÜÅ. ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ÊÜáãÆ A¥ÜÊÝ EWÜÊÜá ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá

1 ÓÜÆ#ÃÜ væç BPÝÕÀáv… (SO2) PÝÃÜTÝ®æWÜÙÜá (¿ÞÊÜ ÓܧÙܨÜÈÉ C¨ÜªÈ PÜ~¡Wæ ¨ÝÖÜ (EÄñÜ), ÍÜÌÓÜ®Ü ÊÜÞWÜì¨ÜÈÉ EÄñÜ,
ÊÜáñÜᤠS¯g ñæçÆ&Cí«Ü®Ü¨Ü ŸÙÜPæ) ÖæbcX®Ü PÜ¶Ü ¯Ëáì£, PæÊÜáá¾, (EŸáºÓÜ ŸÃÜáËPæ)

2 PÝŸì®… Êæã®ÝPÝÕÀáv… ÊÝÖÜ®Ü ÊÜáñÜᤠPÝÃÜTÝ®æWÜÙÜ ÃÜPܤ¨Ü BQÕg®Ü «ÝÃÜOæ¿á
(CO) ÖæãWæ ÓÝÊÜá¥ÜÂì¨ÜÈÉ CÚñÜ

3 ®æçpæãÅàg®Ü¨Ü BPÝÕÀávÜWÜÙÜá ÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÖæãWæ ÍÝÌÓÜPæãàÍÜ ÊÜáñÜᤠÍÜÌÓÜ®Ü ÊÜÞWÜì¨Ü ¨ÝÖÜ (EÄñÜ)

4 ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜ PÜ|ÃÜã±Ü PæçWÝÄPæ ÊÜáñÜᤠÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÖæãWæ ÍÜÌÓÜ®Ü ÃæãàWÜ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ÔÈPÝÔÓ… Êݘ

5 «ÜãÙÜá PæçWÝÄPæ ÊÜáñÜᤠÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÖæãWæ

6 QÅËá (ÖÜáÙÜá) ®ÝÍÜPÜWÜÙÜá QÅËá ®ÝÍÜPÜWÜÙÜ ¯Ëáì£ ÊÜáñÜᤠŸÙÜPæ ÊÜá®æãà¨èŸìÆÂ, ©àZì ÍÜÌÓܮܩí¨Ü ÊÜáêñÜáÂ

7 Ëá¥æà®… PÝÃÜTÝ®æWÜÙÜÈÉí¨Ü EípÝWÜáÊÜ A¯Æ ËÐܸݫæ, ñÜÌaæ¿á PÜPÜì ÃæãàWÜ, EŸºÓÜ(¨ÜÊÜáá¾),

ÓæãàÄPæ ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓ槿á ËPÝÃÜWÜÙÜá

8.4 ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá: ÊÜáãÆ ÊÜáñÜᤠ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

2 wÓæíŸÃÜ 1984ÃÜ ÃݣŠ»æãà±ÝÙܨÜÈÉ C¨ÜáÊÜÃæX®Ü GÆɨÜÃÜÈÉ®Ü »Ü¿Þ®ÜPÜ L¨æãÂàXPÜ ¨ÜáZìo®æ ZqÔñÜá. AÈÉ
A±Ü[ÝñܨÜÈÉí¨Ü Zqst A¯Æ ÓæãàÄPæÀáí¨Ü ÊÜááí©®Ü ÊÜáãÃÜá ©ÊÜÓÜWÜÙÜÈÉ Gíoá ÓÝËÃÜ g®ÜÃÜá ±ÝÅ|ÊÜ®Üá°
PÜÙæ¨ÜáPæãívÜÃÜá.
  »æãà±ÝÙÜ WÝÂÓÜ ¨ÜáZìo®æ PÜáÄñÝX Öæbc®Ü ÊÜÞ×£¿á®Üá° ¨æãÃÜQÔÄ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ B«ÝÃÜ©í¨Ü ÊÜááí©®Ü ÓÜíWÜ£WÜÙÜ
aÜaæì ÊÜÞwÄ & ¨ÜáZìo®æ¿á ÓÜÌÃÜã±Ü, PÝÃÜ|WÜÙÜá, ®ÜíñÜÃÜ¨Ü ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá, ±ÜÅ£Ÿí«ÜPÜ E±Ý¿áWÜÙÜá.

ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨Ü ÊæáàÇæ ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæÀáí¨Ü EípÝWÜáÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá

ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜá ±ÝÅ~WÜÙÜá ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá
1. ±Ü|ìÃÜí«ÜÅWÜÙÜá ÊÜáábc ÖæãàWÜáñܤÊæ. 1. ÍÜÌÓÜ®Ü¨Ü ÊæáàÇæ ˱ÜÄàñÜ
2. ¨ÜᣠÓÜíÍæÉàÐÜOæ QÅÁá¿áá ÊÜáí¨ÜWæãÙÜáÛñܤ¨æ.
3. ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ¿áá PÜáítñÜWæãÙÜáÛñܤ¨æ, GÇæWÜÙÜá EípÝWÜáñܤÊæ.
2. PÜ|á¡WÜÙÜÈÉ ¨ÝÖÜ (EÄñÜ).
E¨ÜáÃÜáñܤÊæ, ÖÜÙÜ© Ÿ|¡¨ÝªWÜáñܤÊæ.

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 1. KÃækáãà®Ü ±Ü¨ÜÃÜ¨Ü ÊÜáÖÜñÜÌ H®Üá?
2. KÃækáãà®Ü ±Ü¨ÜÄ®ÜÈÉ CÚñÜ EípÝWÜáÊÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá H®Üá?

56

ÊÜ®ÜÓܳ£ ÊÜáñÜᤠ±ÝÅ~WÜÙÜ ÊæáàÇæ ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá.
KÃækáãà®Ü ±Ü¨ÜÄ®Ü (ÓܤÃܨÜ) ®ÝÍÜ: ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨Ü Ô§ñÝíŸÃÜ D ±Ü¨ÜÄ®Ü PæÙÜ»ÝWܨÜÈÉ KÃækáãà®Ü¨Ü ±Ü¨ÜÃÜá PÜívÜáŸÃÜáÊÜâ¨Üá. B¨ÜÃæ DWÜ D
KÃækãà®Ü ±Ü¨ÜÃÜá PæÙÜX®Ü PÝÃÜ|WÜÚí¨Ü A±Ý¿áPæR ÔÆáQ¨æ. ÓÜã¿áì¯í¨Ü EñÜÕiìñÜWæãÙÜáÛÊÜ A£¯àÆ QÃÜ|WÜÚí¨Ü (UV-B) KÃækáãà®Ü
ÊÝ¿áá訆 ±Ü¨ÜÃÜá ±Üê¦Ì¿á Êæáà騆 ÓÜiàÊÜ ÓÜêÑr¿á®Üá° ÓÜíÃÜüÓÜáñܤ¨æ. C¨Ü®Üá° ®ÝÊÜâ ×í©®Ü ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ A»ÜÂÔÔ¨æªàÊæ. B¨ÜÃæ DWÜ D
KÃækãà®Ü ÊÝ¿áá訆 ±Ü¨ÜÄWæ PæÙÜWæPæãvÜÇÝ¨Ü PÝÃÜ|WÜÚí¨Ü WÜívÝíñÜÃÜ ¯ÊÜÞì|ÊÝX¨æ.

ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ±ÜÄOÝÊÜá ÊÜáñÜᤠgÝWÜ£PÜ EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ ÓÜã¿áì®Ü EñÜÕiìñÜ ÍÜQ¤
ÖæaÜcÙÜ: ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ CO2 ÊÝ¿áá訆 ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ ÊÝñÜÊÜÃÜ|©í¨Ü
ñÜáí¸Ý PÜwÊæá C¨ÜªÃÜã A¨Üá ÓÜã¿áì¯í¨Ü ÍæãàÑÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ
EñÜÕiìñÜÊÝWÜáÊÜ ÍÜQ¤¿á®Üá° ÍæãàÔPæãÙÜáÛÊÜ
AñÜÂíñÜ E±Ü¿ááPܤ PÝ¿áìÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. ÓÜã¿áì®Ü EñÜÕiìñÜ ÊÝñÜÊÜÃÜ| AÊÜÃÜPܤ
×í©®Ü ®ÜãÃÜá ÊÜÐÜìWÜÙÜÈÉ L¨æãÂàXàPÜÃÜ|©í¨Ü ÍÜQ¤ ±Üê¦Ì¿á ±Üê¦Ì EñÜÕgì®æ
ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ¿á CO2 ®Ü ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ ÖæaÝcX¨æ. ±ÜêÐÜu»ÝWÜ©í¨Ü
±Üê¦Ì¿á EÐÜ¡ñÝÊÜÞ®Ü¨Ü ÊæáàÇæ PÝŸì®Ü væç BPÝÕÀáv… ÍæãàÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ
C¨ÜÃÜ ±ÜÄOÝÊÜáÊæí¨ÜÃæà®æí¨ÜÃæà®æà "ÖÜÄñÜWÜêÖÜ
±ÜÄOÝÊÜá' AÖÜá¨Üá. CO2 ¨Üíñæ ®æçoÅÓ… BPÝÕÀáv…,
Ëáà¥æà®… ÊÝ¿áá ÊÜáñÜᤠCFC WÜÙÜá ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÈ®Ü
ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ¿á EÐÜ¡ñæ¿á®Üá° ×w©oárPæãÙÜáÛñܤÊæ.
JpÝrÃæ AÊÜâWÜÙÜ®Üá° "ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜá' Gí¨Üá
A®Ü°ÇÝWÜáñܤ¨æ.

8.5 ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ±ÜÄOÝÊÜá

ÖæaÜác£¤ÃÜáÊÜ ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÚí¨Ü ¯«Ý®ÜÊÝX gÝWÜ£PÜ ñÝ±Ü (EÐÜ¡ñÝ) ÊÜÞ®ÜÊÜâ ÖæaÝcWÜáñܤ ®Üv橨æ. C¨ÜÄí¨Ü ÖÜÊÝÊÜޮܨÜÈÉ
Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ ÓÜí»ÜËÔ A¨ÜÄí¨Ü ¸æÙæWÜÙÜ Eñݳ¨Ü®æ, ÊÜ®ÜÂiàËWÜÙÜ ËñÜÃÜOæ CÊÜâWÜÙÜÈÉ ÊÜÂñÜ¿á (¨æãàÐÜ) ÊÜáñÜᤠ×ÊÜá®ÜWÜ ÊÜáñÜᤠ×ÊÜá®Ü©WÜÙÜá
PÜÃÜX ÓÜÊÜáá¨ÜÅ ±ÝñÜÚ¿áÈÉ ÖæaÜcÙÜÊÜâ PÝ|ñæãvÜWÜᣤ¨æ.

BPÝÕÀávÜ BÊÜáÉ BÊÜáÉ ±Ügì®Ü (ÊÜáÙæ) (Acid Rain): C¨ÜªÈ, PÜqrWæ,
Cí«Ü®Ü gÌÆ®æ S¯gñæçÆWÜÙÜíñÜÖÜ Cí«Ü®ÜWÜÙÜ gÌȮܨÜÈÉí¨Ü ÓÜÆ#ÃÜ ÊÜáñÜá¤
BÊÜáÉ ®æçpæãÅàg®ÜWÜÙÜ BPÝÕÀávÜWÜÙÜá ÊÝñÝÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ ¹vÜÇÝWÜáñܤÊæ.
ÊÜáÙæ ÊÜáÙæ¿á ¯àÄ®ÜÈÉ CÊÜâ ÓæàÄPæãÙÜáÛñܤÊæ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÚí¨Ü
ÓÜÆá#$ÂÃÜÓ… BÊÜáÉ, ®æçqÅP… BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ®æçoÅÓ… BÊÜáÉWÜÙÜá
ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ. D BÊÜáÉWÜÙÜá, ÊÜáÙæÖܯ A¥ÜÊÝ ×ÊÜáPÜ|WÜÙÜÈÉ
¸æÃæñÜá ¿ÞÊÜ ÊÜáÙæ A¥ÜÊÝ Ÿ¶Üì ¹àÙÜáñܤ¨æÁãà, A¨Ü®æ°à
BÊÜáɱÜgì®Ü G®Üá°ñݤÃæ.

±ÝÅ~ ÊÜáñÜᤠBÊÜáÉ ÊÜáÙæ¿á ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá
ÊÜ®ÜÓܳ£ Öݯ
1. BÊÜáÉ Ëá]ñÜ ÊÜáÙæÀáí¨Ü ÊÜá꣤Pæ¿á ÊÜáñÜᤠ¯àÄ®Ü
8.6 BÊÜáɱÜgì®Ü ÓÜíWÜÅÖÜOæ¿á BÊÜáÉñæ ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ C¨ÜÄí¨Ü Ëáà®Üá,
ÓÜÓÜ ÊÜáñÜᤠAvÜËÁãÙÜX®Ü iàÊÜ®Ü¨Ü Öݯ¿ÞWÜáñܤ¨æ
ÊÜáñÜᤠÓÜí±Üä|ì ±ÜÄÓÜíÓ槿á ÊæáàÇæ ˱ÜÄàñÜ
±ÜÄOÝÊÜáÊÝWÜáñܤ¨æ.

2. PÜorvÜ, ±ÜâñܧÚ, I£ÖÝÔPÜ ÊÝÓÜá¤WÜÙÜá, ÓæàñÜáÊæ, «ÝñÜá訆 ÊÜáã£ì, ñÜí£ ¸æàÈ CñÝ©WÜÙÜ PæãÃæñÜ (Corrosion) EípÝWÜáñܤ¨æ.

3. BÊÜáÉ ±Ügì®Ü©í¨Ü A±ÜÅñÜÂPÜÒÊÝX PÝÂvÜËá¿áÊÜå… ÊÜáñÜᤠÊÜáPÜáÂìÄWÜÙÜíñÜÖÜ gvÜ «ÝñÜáWÜÙÜá ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜÈÉ ÍæãÑÓÜƳoár BÖÝÃܨÜ
ÓÜÃܱÜÚ¿áÈÉ ÓæàÄPæãÙÜáÛñܤÊæ.

4. gÇÝÍÜ¿á¨ÜÈÉ¿á ÊÜáñÜᤠgÆÊÝׯWÜÙÜÈÉ¿á ¯àÃÜá BÊÜáÉËá]ñÜÊÝWÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü gÆÊÝׯWÜÙÜ ËÎÐÜr«ÝñÜáWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ±ÝÉÔ¤PÜ
±æ¿ágƨÜÈÉ ¸æÃæñÜá (PÜÃÜX) BÃæãàWÜ嬆 WÜí¼àÃÜ ÓÜÊÜáÓæÂWÜÙÜá ÖÜáqrPæãÙÜáÛñܤÊæ.

57

ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á Êæáà騆 ±ÜÅ£Ÿí«ÜPÜ E±Ý¿áWÜÙÜá ¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?
1. PÝÃÜTÝ®æWÜÚí¨Ü ÖæãÃܹàÙÜáÊÜ ÖæãWæ¿áÈÉ A®æàPÜ
ÖÜÊæ¿á WÜá|ÊÜñܤñæ¿á ¯¨æìàÍÝíPÜ (Air Quality Index):
¨ÜãÑñÜ PÜ|WÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ, ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á®Üá° ®ÜÊÜá¾ ±Üor|¨ÜÈÉ¿á ÖÜÊæ¿áá GÐÜrÃÜ ÊÜáqrWæ ±ÜŨÜãÑñÜÊÝX¨æ,
¯¿áí£ÅñÜWæãÚÓÜáÊÜ ¿áíñÜÅ|¨Ü ŸÙÜPæ¿áá D ÓÜíWÜ£¿áá ®ÝWÜÄPÜÄWæ £Ú©ÃÜáÊÜâ¨Üá AÊÜÍÜÂPÜ˨æ. ÖÜÊæ¿á
Ÿí«Ü®ÜPÝÃÜPÜ Gí¨Üá ÊÜÞvܸæPÜá. E¨Ý: ¯Ãæãà«ÜPÜ WÜá|ÊÜñܤñæ¿á ¯¨æàìÍÝíPÜÊÜ®Üá° ¯ÎcñÜWæãÚÓÜÆá ÖÜÊæ¿áÈÉ¿á
¿áíñÜÅ| (Ÿí˜ÓÜáÊÜ) (Arresters), ÓæãàÓÜáÊÜ SO2, CO, NO2, »Üã ±ÜêÐÜu¨Ü ÖÜ£¤ÃÜ¨Ü ÖÜÊæ¿áÈÉ CÃÜáÊÜ KÃækáãà®Ü
¿áíñÜÅ (Filters) CÊÜâWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜáÊÜâ¨Üá. PÜ|WÜÚí¨Ü PÜãw¨Ü ±Ü¨Ý¥Üì CñÝ© ÊÝ¿ááWÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜ®Üá°
2. ±Üor|¨ÜÈÉ ¨ÜáWÜìí«ÜÊÜ®Üá° ±ÜÓÜÄÓÜáÊÜ PÜÓÜ¨Ü ÁãàWÜ ±ÜÅ£¯ñÜ AÙæ¿áÇÝWÜáñܤ¨æ.
ËÇæàÊÝÄ ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.   ¨æãvÜx ±Üor|WÜÙÜÈÉ ÖæaÜác ÃÜÖܨÝÄ¿ááÙÜÛ ÊÜááS ÊÜêñܤWÜÙÜÈÉ
3. ±ÜÃÜÊÜÞ|á ±ÜÄàPÜÒOæ, ÃÝÓÝ¿á¯PÜ AÓÜŒWÜÙÜ ŸÙÜPæ¿á CíñÜÖÜ ÖÜÊæ¿á WÜá|ÊÜñܤñæ¿á ¯¨æàìÍÝíPÜÊÜ®Üá° ÓÜãbÓÜáÊÜ
ÊæáàÇæ ÁãàWÜ ¯¿áíñÜÅ| CÃܸæàPÜá. ¶ÜÆPÜÊÜ®Üá° ÖÜbcÃÜáñݤÃæ.
4. CFC ¯Ëá죿á ÊæáàÇæ ñÜvæ/Ÿí«Ü®ÜWÜÙÜ®Üá°
ñÜÃܸæàPÜá.

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?
ÓÜÆ#ÃÜ¿ááPܤ ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜPÜ©í¨Ü Ÿ|¡¨Ü PæÆÓÜ, ñæçÆbñÜÅ, ®æçÇÝ®… Ÿpær, ®Üã騆 Ÿpær, aÜÊÜáì¨Ü ÊÜÓÜᤠÊÜáñÜᤠPÝWÜ¨Ü CÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ
±ÜÄOÝÊÜá EípÝX AÊÜâWÜÙÜ Ÿ|¡¨ÜÈÉ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ BWÜáñܤ¨æ.

B. ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÐÜOæ (Water Pollution)

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|!

1. ŸÙÜPæ¿á ÓÜÆáÊÝX ÁãàWÜ CÃÜáÊÜ ¯àÃÜá ®ÜÊÜáWæ ¿ÞÊÜ 8.7 gÆ ±ÜŨÜãÐÜOæ
¿ÞÊÜ ¯àÄ®Ü ÊÜáãÆWÜÚí¨Ü ¨æãÃæ¿ááñܤ¨æ?
gÆ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá (Water Pollutants)
2. ¯àÄ®Ü ŸÙÜPæ¿á®Üá° ®ÝÊÜâ ¿ÞÊÜ¿ÞÊÜ PÝÃÜ|WÜÚWÝX
ÊÜÞvÜáñæ¤àÊæ? A. hæçËPÜ gƱÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá: ±Ýb, iàÊÝ|á, ËÐÝ|á ÊÜáñÜá¤

3. ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ Joár ûæàñÜŶÜÆ¨Ü GÐÜár ±ÜÅ£ÍÜñÜ ¯àÃÜá C¨æ? ±ÜÃÜiàË CÊÜâWÜÚí¨Ü ¯àÃÜá PÜáw¿áÆá ÁãàWÜ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ.

4. ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ PÝÃÜ|WÜÚí¨Ü ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ? D hæçËPÜ AÍÜá¨ÜœñæWÜÚí¨Ü ÃæãàWÜWÜÙÜá ÖÜÃÜvÜáñܤÊæ.

5. ¯àÄWæ iàÊÜ®Ü Gí¨Üá HPæ A®Üá°ñݤÃæ? Ÿ. AÓæàí©Å¿á gƱÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá: ÓÜ|¡ EÓÜáPÜá, «ÜãÚ¿á

®æçÓÜXìPÜ ÊÜáñÜᤠ¸ÝÖÜ ZoPÜWÜÙÜ ËáÍÜÅ|©í¨Ü ¯àÃÜá ¿ÞÊÝWÜ PÜ|, ÊÜá~¡®Ü PÜ| CíñÜÖÜ ñæàÆáÊÜ ±Ü¨Ý¥Üì ÆÊÜ|WÜÙÜ ®æãÃæ/
AÓÜÌaÜf, ËÐÜPÜÃÜ BWÜáñܤ¨æà, ¿ÞÊÝWÜ A¨ÜÃÜÈÉ¿á BQÕg®Ü¨Ü
±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ PÜwÊæá BWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÄí¨Ü ÓÜiàËWÜÚWæ PÜ|WÜÙÜá, AÓæì¯P…, PÝÂvÜËá¿áÊÜå…, ÔàÓÜá, ±ÝÃÜg, ¸æÚÛ
A±Ý¿áÊÝWÜáñܤ¨æ, ²vÜáX®Ü ÃæãàWÜWÜÙÜ ±ÜÅÓÝÃÜÊÝWÜáñܤ¨æÁãà
BWÜ gƱÜŨÜãÐÜOæ BÀáñÜá Gí¨Üá G®Üá°ñݤÃæ. CÊÜâWÜÙÜ ÓÜí¿áPܤWÜÙÜá ÖÝWÜã QÃÜOæãàñÜÕgìPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
  Ô× A¥ÜÊÝ ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ¿áÈÉ »è£PÜ,
ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÊÜáñÜᤠhæçËP Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜá ÓÜÊÜÞÊæàÍÜÊÝWÜáñܤÊæ. AíÍÜ.

PÜ. Óæàí©Å¿á gƱÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá: PÜÙæ®ÝÍÜPÜWÜÙÜá,

QàoPÜ®ÝÍÜPÜWÜÙÜá, Wæ㟺ÃÜWÜÙÜá, PæãÙÜaæ¯àÃÜá A¨ÜÃÜíñæ

PÝÃÜTÝ®æWÜÙÜÈÉ¿á EñÜÕgìPÜWÜÙÜá.

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

ñÜËáÙÜá®ÝvÜá ÃÝg¨ÜÈÉ aÜÊÜáì ÖܨÜWæãÚÓÜáËPæ¿á A®æàPÜ Pæàí¨ÜÅWÜÙÜá CÊæ. AÊÜâWÜÚí¨Ü ÖæãÃÜÖÝPÜáÊÜ ¯àÃÜá ±ÝÇÝÃÜ D
®Ü©¿áÈÉ ¹vÜÇÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜÄí¨Ü D ®Ü©Wæ ±ÜÃÜkálÃÜ (WÜpÝÃÜ ®Ü©) Gí¨Üá A®Üá°ñݤÃæ.

58

¯àÃÜá ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á PÝÃÜ|WÜÙÜá

A. ®æçÓÜXìPÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá Ÿ.ÊÜÞ®ÜÊÜ ¯ËáìñÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜ

1. gƱ~ìPæ¿á ¸æÙÜÊÜ~Wæ& 1. ÊÜÓÜ£ ûæàñÜŨÜÈÉ¿á PæãÙæ¯àÃÜá
� ±ÝÅ|ÊÝ¿áá PÜwÊæá BWÜáñܤ¨æ � FÃÜÈÉ¿á&±Üor|¨ÜÈÉ¿á PæãÙÜaæ ¯àÃÜá ÖæãÆÓÜá ®Ü©¿á
� ¯àÄ®Ü ®æçÓÜXìPÜ WÜá|«ÜÊÜáìÊÜâ Ÿ¨ÜÇÝWÜáñܤ¨æ
2. PæãÙæ¿áᣤÃÜáÊÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ÖÜÄ¿ááÊÜ ¯àÄ®ÜÈÉ, gÇÝÍÜ¿á¨ÜÈÉ ÖÜĹvÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
� ±ÝÅ~ ÊÜáñÜᤠÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ AÊÜÍæàÐÜWÜÙÜ PæãÙæ¿ááËPæ ÊÜáñÜᤠ2. L¨æãÂàXPÜ PæãÙÜaæ ¯àÃÜá
� Ÿpær, ÓÜPÜRÃæ, PÝWܨÜ, Pܹº|, aÜÊæãàì¨æãÂàWÜ ÊÜáñÜᤠ¨ÜáWÜœ
PævÜáÊÜâ¨Üá CÊÜâWÜÚí¨Ü
3. ÃÝwÀáí¨Ü (WÜÔÀáí¨Ü) ±ÜÅQÅÁá E¨æãÂàWܨÜÈÉí¨Ü Ÿ|¡, ÃÜígPÜ ÃÜÓÝ¿á®ÜWÜÙÜá,
� ®Ü©¿á ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÝÖÜ©í¨Ü ÊÜáñÜᤠ±ÝñÜÅ (£àÃÜ) aÜÊÜáì¨Ü ñÜáívÜáWÜÙÜá, ±ÝÃÜg, ÔàÓÜá CñÝ© ¯àÄ®ÜÈÉ
¹vÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
Ÿ¨ÜÇÝÀáÓÜáËPæÀáí¨Ü 3. S¯g ñæçÆ ÓæãàÄPæ
4. »ÜãËá¿á PæãÃæñÜ (ÓÜÊÜPÜÚ) � ÓÝÄWæ ÊÜÞvÜáÊÝWÜ ñæçÆ aæÆáÉÊÜâ¨Üá, ÓæãàÄPæ BWÜáËPæ,
� »ÜãËá¿á PæãÃæñÜ ÓÜÊÜPÜÚÀáí¨Ü iàÊÝ|áWÜÙÜíñÜÖÜ pÝÂíPÜÃÜ ÓÜÌaÜfWæãÚÓÜáÊÝWÜ ¯àÄ®Ü ÊæáàÇæ GOæ¡¿á ®æãÃæ
ŸÃÜáñܤ¨æ.
ÓÜãûÝ$¾|áiàËWÜÙÜá, A®æàPÜ hæçËPÜ, AhæçËPÜ ZoPÜWÜÙÜá 4. Wæ㟺ÃÜ ÊÜáñÜᤠQàoPÜ®ÝÍÜPÜWÜÙÜ ŸÙÜPæ
¯àÄ®ÜÈÉ ¸æÃæñÜáWæãÙÜáÛñܤÊæ. � ÃÝÓÝ¿á¯PÜ, ¶ÝÓæ#ào¿ááPܤ ÊÜáñÜᤠ®æçpæãÅàg®Ü¿ááPܤ
5. A|¸æWÜÙÜá Wæ㟺ÃÜWÜÙÜá
� ¯àÄ®ÜÈÉ PæãÙæ¿ááÊÜ Óæàí©Å¿á ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊæáàÇæ A|¸æ � GíwÅà®…, PæãÉàÄ®…, Pݸæãàì®æào¿ááPܤ Qào®ÝÍÜPÜWÜÙÜá
ÊÜáñÜᤠiàÊÝ|áWÜÙÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ BWÜáñܤ¨æ. CñÝ© ¯àÄ®æãí©Wæ ÖÜÄ¿ááñܤ ÖæãàX ±ÜÅÊÝÖÜPæR ÓæàÃÜáñܤÊæ.
6. ±ÝbWÜÙÜá 5. CñÜÃÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá
� ÖæaÜác ¸æÙ橨ܪÄí¨Ü ¯àÃÜá AÓÜÌaÜf BWÜáñܤ¨æ. � ®Ü©¿á ¯àÄ®ÜÈÉ ÊÜáÆÊÜáãñÜÅ EñÜÕgì®æ, Ÿpær JWæ¿ááËPæ,
7. QÅËáWÜÙÜá ÓÜ|Ÿá&±Üâíw ¯àÄ®ÜÈÉ PæãÙæÓÜáËPæ C¨ÜÄí¨Ü ¯àÃÜá
� ®æÆ¨Ü Êæáà騆 QÅËáWÜÙÜá ÊÜáÙæ¿á ¯àÃÜÈÉ ÖÜÄ¿ááñܤ ±ÜŨÜãÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ. Ÿã©, AÔ§ ËÓÜgì®æ ÊÜáñÜá¤
ÖæãàWÜáñܤÊæ. ¯ÊÜÞìÆ ÖÝPÜáËPæ, LÑ¡PÜ Pæàí¨ÜŨÜÈÉ¿á PæãÙÜaæ ¯àÃÜ®Üá°
ÖÜĹvÜáÊÜâ¨Üá.
¯àÃÜá ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá

1. ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÊæáàÇæ EípÝWÜáÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá 3. CñÜÃÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá
yy ± ÜŨÜãÑñÜ ¯àįí¨Ü A£ÓÝÃÜ, PÝÊÜÞÇæ, ËÐÜÊÜágÌÃÜ, yy ¯àÄ®Ü ®æçÓÜXìPÜ ÊÜáñÜᤠ»è£PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá Ÿ¨ÜÇÝWÜáñܤÊæ.
yy ¯àÄ®Ü Ÿ|¡, ÃÜáb Ÿ¨ÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
ñÜÌaæ¿áÃæãàWÜ, ±ÜaÜ®Ü ÓÜíÓ槿á ËPÝÃÜWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ. yy ¯ àÄ®ÜÈÉ¿á E±ÜÁãàWÜPÜÃÜ iàÊÜgíñÜáWÜÙÜá ®ÜÐÜr ÊÝWÜáñܤÊæ.
yy ¿áPÜêñÜá¤,ÊÜáãñÜŲívÜ, Êæá¨ÜáÚ®Ü ËPÝÃÜ, GÆáŸáWÜÙÜÈÉ yy » ÜãËá¿á ¶ÜÆÊÜñܤñ椿á ÊæáàÇæ ±ÜÄOÝÊÜáÊÝWÜáñܤ¨æ.
yy ¸æÙæWÜÙÜÈÉ ËÐÜPÜÃÜ ñÜñÜÌWÜÙÜá ÓÜÊÜÞÊæàÍÜWæãÙÜáÛñܤÊæ.
ËPÜãűÜñæ, EaÜcÃÜPܤ¨æãñܤvÜ CñÝ© ËPÝÃÜWÜÙÜá
EípÝWÜáñܤÊæ.

2. ±ÜÄÓÜíÓ槿á ÊæáàÇæ BWÜáÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá
yy ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ PÜáítñÜWæãÙÜáÛñܤ¨æ.
yy ÊÜ®ÜÓܳ£ ±ÜÅ»æà¨ÜWÜÙÜá ®ÝÍÜÊÝWÜáñܤÊæ.
yy ¯ àÄ®ÜÈÉ ÆÊÜ|WÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ| ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ.
yy ¯àÄ®ÜÈÉ PÜÃÜWÜáÊÜ BQÕg®Ü¨Ü ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ PÜáÔ¿ááñܤ¨æ.
yy gÆ ±ÜÄÓÜíÓ槿á ÓÜÊÜáñæãàÆÊÜâ PævÜáñܤ¨æ.
yy g ÆaÜÃÜWÜÙÜá ÓÝ¿ááñܤÊæ.
yy Ó ÜÊÜáá¨ÜÅ ±ÜüWÜÙÜ ÊæáàÆã ±ÜÄOÝÊÜá BWÜáñܤ¨æ.

59

C. ÊÜá꣤PÝ ±ÜŨÜãÐÜOæ (Soil Pollution)

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ 1. »ÜãËá¿á ÓÜÊÜPÜÚ Gí¨ÜÃæà®Üá?
2. ÊÜá꣤Pæ¿á ¶ÜÆÊÜñܤñæ PÜwÊæá BWÜáÊÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ?

±Üê¦Ì¿á Êæáà騆 »ÜãËá¿áá ÊÝÂ²Ô¨Ü Joár »ÝWÜWÜÙÜÈÉ¿á PæÆ»ÝWÜÊÜâ Ÿ¶ÝìaÝf©ñÜÊÝX¨æ, PæÆ»ÝWÜÊÜâ ÊÜáÃÜÙÜáWÝvÜá C¨ÜªÃæ PæÆ»ÝWÜÊÜâ
±ÜÊÜìñÜ ÊÜáñÜᤠWÜávÜxWÜÚí¨Ü ÊݲԨæ. ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ŸÙÜPæWÝX E±Ü¿ááPܤ »ÜãËá¿áá ñÜáí¸Ý PÜwÊæá C¨æ.
  ÊÜá~¡®ÜÈÉ¿á »è£PÜ, hæçËPÜ ÊÜáñÜᤠÃÝÓÝ¿á¯PÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜÈÉ ®æçÓÜXìPÜ Äà£Àáí¨Ü ÊÜáñÜᤠÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü PÜê£WÜÚí¨Ü ¿ÞÊÜ
Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜá ÓÜí»ÜËÓÜáñܤÊæÁãà, AÊÜâWÜÚí¨Ü A¨ÜÃÜ Eñݳ¨ÜPÜñæ¿áá PÜwÊæá BWÜáñܤ¨æ. BWÜ ÊÜá|á¡ ±ÜŨÜãÑñÜÊÝÀáñÜá Gí¨Üá A®Üá°ñݤÃæ.

ÖæãàÈPæ ÊÜÞwÄ

Ÿ©¿áÈÉ®Ü GÃÜvÜá dÝ¿ábñÜÅWÜÙÜ ÖæãàÈPæ
ÊÜÞwÄ

ÊÜá®æÁãÙÜX®Ü ñÝÂg ÊÜÓÜá¤, hæçËPÜ ñÝÂg ±Ü¨Ý¥Üì, ÊÜá~¡®Ü ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá
ÖæãÆ©í¨Ü ÖæãÃܹàÙÜáÊÜ ±Ü¨Ý¥Üì CÊÜâWÜÙÜ ±ÜÅ£Áãí¨ÜÃÜ 1. PÝÃÜTÝ®æ¿áÈÉ®Ü ÆÊÜ|¿ááPܤ, BÊÜáÉ¿ááPܤ ¯àÃÜá, ÊÜá~¡®ÜÈÉ
I¨Üá E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜ®Üá° PæãwÄ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜá ÊÜá~¡®ÜÈÉ
ÓÜíWÜÅÖÜWæãÙÜáÛÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÊÜá|á¡ ÖæàWæ ±ÜŨÜãÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ ¸æÃæ¿ááÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÊÜá|á¡ ŸÃÜvÜá BWÜáñܤ¨æ.
GíŸá¨Ü®Üá° ¯ÊÜá¾ ÍÜŸªWÜÙÜÈÉ ŸÃæÀáÄ. 2. QÃÜOæãàñÜÕgìPÜ ±Ü¨Ý¥Üì ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá

ÊÜá꣤PæÀáí¨Ü ¸æÙæ, ¯àÃÜá ÊÜáñÜᤠÊÜá®ÜáÐÜ ×àWæ BÖÝÃÜ
ÓÜÃܱÜÚ¿áÈÉí¨Ü ±ÜÅÊÝÓÜ ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

3. ÊÜá꣤Pæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæÀáí¨Ü gƱÜŨÜãÐÜOæ¿á A±Ý¿áÊÜä

""J¨æª PÜÓÜ, J|PÜÓÜ'' A¨ÜÃÜíñæ ""ÊÜá®æÊÜá®æWÜÙÜÈÉ ÍèaÝÆ¿á'' ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ. PÝÃÜ| ËÐÜPÜÃÜ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜá ÊÜá꣤PæÀáí¨Ü

C¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ ÊÜWÜì¨Ü WæÙæ¿áÃÜ PÜãvÜ aÜaæìÊÜÞw ¯ÊÜá¾ ÖÜ£¤ÃÜ¨Ü ¯àÄ®Ü ÓÜíWÜÅÖܨÜÈÉ A¥ÜÊÝ CíX »ÜãWÜ»Üì gƨÜÈÉ

ÍÜŸªWÜÙÜÈÉ ÊÜÞ×£ ŸÃæÀáÄ. ±ÜÅÊæàÎÓÜáñܤÊæ. A¨ÜÃÜíñæ iàÊÜ gíñÜáWÜÚí¨Ü ËË«Ü ÃæãàWÜWÜÙÜá

±ÜÅÓÝÃÜÊÝWÜáñܤÊæ.

ÊÜá~¡®Ü ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ÖÜÊæ A¨ÜÃÜíñæ ¯àÄ®Ü ±ÜŨÜãÐÜOæ CÊÜâWÜÙæãí©Wæ CÃÜáÊÜ ÓÜíŸí«Ü

J¨æª¿Þ¨Ü PÜÓÜÊÜ®Üá° Wæ㟺ÃܨÜÈÉ ÃÜã±ÝíñÜÄÓܨæà ñܱÜâ³ ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü A¨Ü®Üá° aæÜÈÉ ÖÝQ¨ÜÃæ A¨Üá AÈÉ PævÜáñܤ¨æ, PæãÙæ¿ááñܤ¨æ, A¨ÜÃÜÈÉ

ÖݯPÝÃÜPÜ ÃæãàWÜgíñÜáWÜÙÜá ¸æÙæ¿ááñܤÊæ ÊÜáñÜᤠÖÜÄ¿ááÊÜ ¯àÄ®ÜÈÉ ¸æÃæñÜáPæãívÜá ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ. J¨æª¿Þ¨Ü PÜÓÜÊÜâ

Wæ㟺ÃܨÜÈÉ ÃÜã±ÝíñÜÃÜÊÝWÜ©¨ÜªÃæ A¨Üá C¨ÜªÇæÉà ÖÝWæÁáà EÚ¨ÜÃæ ÊÜá|á¡ ±ÜŨÜãÑñÜ BWÜáñܤ¨æ, ®ÜíñÜÃÜ A¨Üá GÈÉ Pæoár ÖæãàWÜáÊÜâ¨æãà,

PæãÙæ¿ááÊÜâ¨æãà A¨ÜÃÜÈÉ ÖݯPÝÃÜPÜ ËÐÝ|áWÜÙÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ BWÜáñܤ¨æ, A¨ÜÃÜÈÉ ÖÜáÙÜáWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠC¨Üá ÃÜÓ椿á ÊæáàÈ®Ü

¯àÄ®ÜÈÉ ¸æÃæñÜá ÖæãàX ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÑñÜ BWÜáñܤ¨æ.

  JPÜRÆáñÜ®ÜPÝRX QàoPÜ®ÝÍÜPÜWÜÙÜ, ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Wæ㟺ÃÜWÜÙÜ, PÜÙæ®ÝÍÜPÜWÜÙÜ ŸÙÜPæ ÊÜÞvÜÇÝWÜáñܤ¨æ, A¨ÜÄí¨Ü ÊÜá|á¡ ±ÜŨÜãÑñÜ WæãÙÜáñܤ¨æ.

QàoPÜ®ÝÍÜPÜ ÊÜáñÜᤠPÜÙæ®ÝÍÜPÜWÜÙÜ®Üá° ÖæaÜác ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ŸÙÜPæ ÊÜÞw¨ÜÃæ B Ôí±ÜvÜOæÀáí¨Ü B ÃÜÓÝ¿á®ÜWÜÙÜá ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáÛñܤÊæ

ÊÜáñÜᤠÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ BWÜáñܤ¨æ A¨ÜÃÜíñæ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Wæ㟺ÃÜWÜÙÜ®Üá° ÖæaÜác ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ŸÙÜPæ ÊÜÞw¨ÝWÜ D ÃÜÓÝ¿á®ÜWÜÙÜá ¯àÄ®ÜÈÉ

¸æÃæ¿ááñܤÊæ ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÐÜ|WæãÙÜáÛñܤ¨æ.

  ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÊÜáÆÊÜáãñÜÅ, ±ÜÍÜá, ±ÜüWÜÙÜ ÊÜáÆ (EñÜÕiìñÜ ±Ü¨Ý¥Üì) CÊÜâ ÊÜá~¡®ÜÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáÛÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÊÜá|á¡ ±ÜŨÜãÐÜOæ BWÜáñܤ¨æ.

D ÖæãÆÓÜá ÖÝWæÁáà AÈÉ EÚ¨ÜÃæ A¨ÜÃÜÈÉí¨Ü ˼®Ü° ÊÝ¿ááWÜÙÜá ÖæãÃܹàÙÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠ¨ÜáWÜìí«ÜÊÜâ ÖæãÃÜŸÃÜáÊÜâ¨Üá. D ÊÝ¿ááWÜÙÜá

ÖÜÊæ¿áÈÉ ¸æÃæñÜáPæãÙÜáÛñܤÊæ ÊÜáñÜᤠÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ BWÜáñܤ¨æ. C¨æà ÊÜáÈ®ÜÊÜâ ¯àÄ®ÜÈÉ ¸æÃæñÜÃæ ¯àÃÜá ±ÜŨÜãÑñÜÊÝWÜáñܤ¨æ.

±ÜŨÜãÐÜOæ & ±ÜÅ£Ÿí«Ü®Ü ÊÜáñÜᤠ¯¿áíñÜÅ|: ±ÜŨÜãÐÜOæ ¯¿áíñÜÅ|, ÊæáàÈÌaÝÃÜOæ ÊÜáñÜᤠA¨Ü®Üá° ñÜvæWÜorÆá »ÝÃÜñÜ ÓÜÃÜPÝÃÜÊÜâ PæÆÊÜâ

PÝÁáªWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞwPæãíw¨æ. ±ÜŨÜãÐÜOæ ¯¿áíñÜÅ|¨æãí©Wæ ÓÜíŸí˜ñÜ PÝÁáªWÜÙÜá PæÙÜX®Üíñæ CÊæ.

1. gƱÜŨÜãÐÜOæ ±ÜÅ£Ÿí«Ü®Ü ÊÜáñÜᤠ¯¿áíñÜÅ| A˜¯¿áÊÜá 1974  2. ÖÜÊæ ±ÜŨÜãÐÜOæ ±ÜÅ£Ÿí«Ü®Ü ÊÜáñÜᤠ¯¿áíñÜÅ| A˜¯¿áÊÜá 1981

3. ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ| ÓÜíÃÜPÜÒOæ A˜¯¿áÊÜá 1986

hæçÊÜ Êæç¨ÜÂQà¿á ñÝÂgÂ, A±Ý¿áPÝÃÜPÜ EñÜÕgì®æ, Z®ÜñÝÂgÂ, «Ü̯ ±ÜŨÜãÐÜOæ ¯¿áíñÜÅ| CÊæÆÉÊÜâWÜÙÜ PÜáÄñÜá ËË«Ü PÝ¿á¨æ ÊÜáñÜá¤

¯¿áÊÜáWÜÙÜá AÔ¤ñŲ̈ÜÈÉ CÊæ. PÝÃÜTÝ®æ, L¨æãÂàXPÜ ÊÜÓÝÖÜñÜá, ÊÜáÖÝ®ÜWÜÃÜ ±ÝÈPæ, iÇÝÉ ±ÜÄÐÜñÜá¤, ±ÜíaÝÀᣠÓÜËáà£, WÝÅÊÜá

±ÜíaÝÀᣠÊÜááíñÝ¨Ü ÓÜíÓæ§WÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜ Êæáà騆 ±ÜŨÜãÐÜOæ ¯¿áíñÜÅ| PÝ¿á¨æ CÊÜâWÜÙÜ ±ÝÆ®æ BWÜᣤ¨æÁáà A¥ÜÊÝ CÆÉÊæ C¨ÜÃÜ

ÊæáàÇæ ÊæáàÈÌaÝÃÜOæ CÄÓÜáÊÜ PæÆÓÜÊÜ®Üá° ±ÜŨÜãÐÜ| ¯¿ÞÊÜáPÜ ÊÜáívÜÙÜ ÊÜáñÜᤠPæàí©Åà¿á ±ÜŨÜãÐÜ| ¯¿ÞÊÜáPÜ ÊÜáívÜÙÜ ÓÜÃÜPÝÃÜ¨Ü D

ÓÜíÓæ§WÜÙÜ ÊÜáãÆPÜ ÊÜÞvÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

60

ÓÝÌ«Ý¿á

1. PæÆÊÜâ ÊÝPÜÂWÜÙÜ®Üá° PæÙÜWæ PæãvÜÇÝXÊæ, AÊÜâ ¿ÞÊÜ ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü B. ˨Üᣤ®Ü ÊæáàÇæ aÜÈÓÜáÊÜ ¿áíñÜÅWÜÙÜ®Üá° GÐÜár ÖæaÜác
±ÜŨÜãÐÜOæ¿áÈÉ ÓÜÖÜ»ÝX¿ÞWÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá° ÖæàÚÄ. ŸÙæÓÜáÊæÁãà AÐærà ±ÜŨÜãÐÜOæ ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ.
A. ©ÈÉ¿áÈÉ ÖÝvÜÖÜWÜÇæà ÊÜáígá CÃÜᣤÃÜáÊÜâ¨Üá
£Ú¿ááñܤ¨æ. 5. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ EñܤÃÜWÜÙÜ®Üá° ŸÃæÀáÄ.
B. ±Ý~±ÜâÄ £í¨æãvÜ®æ A®æàPÜ ÓÜÆ ÊÝí£ ÊÜáñÜᤠ»æà©WÜÙÜ A. ±ÜŨÜãÐÜ| ÊÜáñÜᤠ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá Aí¨ÜÃæ H®Üá?
ñæãí¨ÜÃæ BWÜáñܤ¨æ. B. BÊÜáɱÜgì®Ü Aí¨ÜÃæ H®Üá?
C. A®æàPÜ ÓÜÆ E¨Ý®ܨÜÈÉ £ÃÜáWÝoPæR Öæãà¨ÝWÜ Ôà®ÜáWÜÙÜ C. ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ±ÜÄOÝÊÜá Aí¨ÜÃæ H®Üá?
ñæãí¨ÜÃæ BWÜáñܤ¨æ. D. ¨ÜêÍÜ ±ÜŨÜãÐÜPÜ ÊÜáñÜᤠA¨ÜêÍÜ ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ?
D. PæÆ »ÝWÜWÜÙÜÈÉ¿á ÊÜá~¡®ÜÈÉ ¸æÙæWÜÙÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ
BWÜáÊÜâ©ÆÉ. 6. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ®Üá° EñܤÄÔÄ.
E. ÖæaÜác ÓÝÄWæ CÃÜáÊÜ ÊÜêñܤWÜÙÜÈÉ PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáÊÜ ŸÖÜÙÜÐÜár A. ¯ÊÜá¾ APÜR±ÜPÜR¨Ü »ÝWܨÜÈÉ PÜívÜá Ÿí¨Ü ÖÜÊæ ±ÜŨÜãÐÜOæ, gÆ
ÊÜÂQ¤WÜÚWæ ÍÜÌÓÜ®Ü¨Ü ÃæãàWÜ, EŸºÓÜ, ŸÃÜáÊܨÜá. CíñÜÖÜ ±ÜŨÜãÐÜOæ ÊÜáñÜᤠÊÜá꣤PÝ ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ±ÜÅ£Áãí¨ÜÃÜ
ñæãí¨ÜÃæWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ. GÃÜvÜá E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜ®Üá° PæãwÄ.
B. ÊÝÖÜ®ÜWÜÚí¨Ü ±ÜŨÜãÐÜOæ ÖæàWæ ÓÜí»ÜËÓÜáñܤ¨æ? PܯÐÜu
2. ±ÜÄaæfà¨ÜÊÜ®Üá° K© A¨ÜÃÜÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ ±ÜŨÜãÐÜOæWÜÙÜ ±ÜŨÜãÐÜOæ ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÓÜí»ÜËÓÜáñܤ¨æ CíñÜÖÜ PæÆÊÜâ
ËË«Ü ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá Ÿí©Êæ ÊÜáñÜᤠ¿ÞÊÜ ÊÝPÜÂWÜÙÜÈÉ Ÿí©Êæ ÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÖæÓÜÃÜáWÜÙÜ®Üá° ÖæàÚÄ.
GíŸá¨Ü®Üá° ®æãàí¨ÝÀáÔÄ. C. gÆ ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á ®æçÓÜXìPÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ
GíŸá¨Ü®Üá° ŸÃæÀáÄ.
  ¯àÇæàÍÜ®Üá ®ÜWÜÃÜ »ÝWܨÜÈÉ CÃÜáÊÜ ÊÜáñÜᤠGío®æ¿á D. ÖÜÊæ¿á ±ÜŨÜãÐÜOæ ÊæáàÇæ ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆáR ±ÜÅ£Ÿí«ÜPÜ
ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ PÜÈ¿ááÊÜ ÖÜávÜáWܯ¨Ýª®æ. ±ÜÅ£¯ñÜ BñÜ®Üá ÍÝÇæWæ E±Ý¿áWÜÙÜ®Üá° ÓÜãbÔÄ.
ŸÔÕ¯í¨Ü ÖæãàWÜáñݤ®æ, ÍÝÇæWæ ÖæãàWÜÆá AÊܯWæ Jí¨Üá E. ÖÜÄñÜWÜêÖÜ ±ÜÄOÝÊÜá ÊÜáñÜᤠgÝWÜ£PÜ ñݱÜÊÜÞ®Ü ÖæaÜcÙÜ
ñÝÓÜá ¸æàPÝWÜáñܤ¨æ. ÍÝÇæWæ ÖæãàWÜáÊÝWÜ AÊܯWæ ¨ÝÄ¿áÈÉ ÓÜíŸí«ÜÊÜ®Üá° ÓܳÑràPÜÄÔÄ/±ÜÄOÝÊÜá ÖæàÚÄ.
A®æàPÜ ®ÝÆáR aÜPÜÅÊÜâÙÜÛ, GÃÜvÜá aÜPÜÅÊÜâÙÜÛ ÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜá, ÄûÝ, F. ÖÜÊæ ±ÜŨÜãÐÜOæ ÊÜáñÜᤠÊÜá꣤PÝ ±ÜŨÜãÐÜOæ ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá
ŸÓ… D ÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÓÝÄWæ ®Üvæ¿ááÊÜâ¨Üá ñæãàÃÜáñܤ¨æ. ±ÜŨÜãÐÜOæ CÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ ±ÜÅ£Áãí¨ÜÃÜ GÃÜvæÃÜvÜá
PæÆ©ÊÜÓÜWÜÙÜ ñÜÃÜáÊÝ¿á AÊܯWæ EŸºÓÜ¨Ü (¨ÜÊÜáá¾) ñÝÅÓÜá NãàÐÜ ÊÝPÜÂWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÔÄ.
BWÜñæãvÜXñÜá. vÝPÜrÃÜÃÜá AÊܯWæ ±Üor|©í¨Ü ¨ÜãÃÜ CÃÜÆá
ÖæàÚ¨ÜÃÜá. BWÜ BñÜ®Ü ñÝÀá¿áá AÊܮܮÜá° BñÜ®Ü ÊÜÞÊÜ®Ü 7. PæÙÜX®Ü ±ÜŨÜãÐÜPÜWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞ®ÜÊÜ ¯ËáìñÜ ÊÜáñÜᤠ¯ÓÜWÜì
FÄWæ PÜÚÔ¨ÜÙÜá. ¯àÇæàÍÜ®Üá ¿ÞÊÝWÜ FÃÜÈÉ £ÃÜáX¨Ü®æãà ¯ËáìñÜ D WÜáí±ÜâWÜÙÜÈÉ ÊÜXàìPÜÃÜ| ÊÜÞwÄ.
BWÜ AÊܯWæ A®æàPÜ ÓܧÙÜWÜÙÜÈÉ PÜÓܨÜÃÝÎ PÜíwñÜá A®æàPÜÓܧÙÜWÜÙÜÈÉ
±ÝÅ~ ÊÜáñÜᤠÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÊÜáÆÊÜáãñÜÅWÜÙÜ ¨ÜáWÜìí«Ü ŸÃÜᣤñÜá. PæãÙÜaæ ¯àÃÜá, «ÜãÙÜá, ±ÜÃÝWÜPÜ|, ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Wæ㟺ÃÜWÜÙÜá,
ÊÝÖÜ®ÜWÜÙÜ ÖæãWæ, ±Ýb, gíñÜá®ÝÍÜPÜWÜÙÜá, ±ÜÍÜá±ÜüWÜÙÜ ÊÜáÆ.

PæÆÊæäí¨Üá hÝWÜWÜÙÜÈÉ ÓÜ|¡ aÜÃÜíwWÜÙÜÈÉí¨Ü ¨ÜáWÜìí«Ü E±ÜPÜÅÊÜá:
ŸÃÜáÊÜ PܱÜâ³ ¯àÃÜá ÖÜÄ¿áᣤÃÜáÊÜâ¨Üá ñæãàÄñÜá. PæÆÊÜâ
ÓܧÙÜWÜÙÜÈÉ ÓÜ|¡ aÜÃÜíwWÜÙÜÈÉí¨Ü ¨ÜáWÜìí«Ü ŸÃÜáÊÜ PܱÜâ³ ¯àÃÜá 1. ¯ÊÜá¾ »ÝWܨÜÈÉ CÃÜáÊÜ ¯àÄ®Ü ÍÜá¨Üœñæ¿á ±ÜÄàûæ ÊÜÞvÜáÊÜ
ÖÜÄ¿áᣤÃÜáÊÜâ¨Üá ñæãàÄñÜá. PæÆÊÜâ ©®ÜWÜÙÜ ŸÚPÜ AÊܯWæ ±ÜÅÁãàWÜ ÍÝÇæWæ »æàq PæãwÄ. ÊÜáñÜᤠPÜáw¿ááÊÜ ¯àÄ®Ü
Öæãpær¿á ËPÝÃÜWÜÙÜ ñæãí¨ÜÃæ BWÜñæãvÜXñÜá. ±ÜŨÜãÐÜOæ¿á®Üá° WÜáÃÜá£ÓÜáÊÜ ±ÜÄàûæWÜÙÜ ÊÜÞ×£¿á®Üá°
¨æãÃÜQÔÄ.
3. "A' ÊÜáñÜᤠ"Ÿ' Óܤí»ÜWÜÙÜ ÁãàWÜ Öæãí©PæWÜÙÜ®Üá° hæãàwÔ
±ÜŨÜãÑñÜ ZoPÜÊÜâ ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÓÝÌÓܧ$嬆 ÊæáàÇæ ¿ÞÊÜ 2. ¯ÊÜá¾ »ÝWܨÜÈÉ¿á GÆÉPÜãR ÖæaÜác ÓÝÄWæ¿á ÊÜêñܤPæR »æàq PæãwÄ
±ÜÄOÝÊÜá BWÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ÓܳÑràPÜÄÔÄ. ÊÜáñÜᤠAÈÉ¿á ¼®Ü° ¼®Ü° ÓÜÊÜá¿áWÜÙÜÈÉ £Ú¨Üá ŸÃÜáÊÜ ÖÜÊæ¿á
±ÜŨÜãÐÜOæ¿á®Üá° A®Üá»ÜËÔÄ. ÊÜáñÜᤠÊÜáñÜᤠ¿ÞÊÜ Öæ㣤®ÜÈÉ
"A' Óܤí»Ü "Ÿ' Óܤí»Ü GÆÉPÜãR ÖæaÜác ÊÜáñÜᤠ¿ÞÊÜ ÊæàÙæ¿áÈÉ GÆÉPÜãR PÜwÊæá ÖÜÊæ¿á
1 Pæã¸ÝÆr Ëá]ñÜ ¯àÃÜá A. ÊÜá£ÊÜáí¨ÜñÜÌ ±ÜŨÜãÐÜOæ C¨æ GíŸá¨ÜÃÜ ®æãàí¨Ü~ ÊÜÞwÄ.
2 Ëá¥æà®… A¯Æ Ÿ. A«ÝìíWÜÊÝ¿áá/±ÝÍÜÌìÊÝ¿áá
3 ÔàÓÜá Ëá]ñÜ ¯àÃÜá PÜ. ÍÝÌÓÜPæãàÍÜ¨Ü ÊæáàÇæ ¸ÝÊÜâ ŸÃÜáÊÜâ¨Üá
4 ÓÜÆ#Ã… væç BPæÕçv… vÜ. ñÜÌaæ¿á PÝ®ÜÕÃÜ
5 ®æçpæãÅàg®… væç BPæÕçv… C. PÜ|á¡WÜÙÜá EÄ¿ááÊÜâ¨Üá

4. ñܱÜâ³ A¥ÜÊÝ ÓÜÄ GíŸá¨Ü®Üá° ¯«ÜìÄÔÄ.
A. ®Ü©¿áá ÖÜÄ¿ááÊÜ ¯àÄ®ÜÈÉ ŸpærWÜÙÜ®Üá° JWæ¨ÜÃæ ¯àÃÜá
±ÜŨÜãÑñÜ BWÜáÊÜâ©ÆÉ.

61

9. B±ÜñÜᤠÊÜÂÊÜÓݧ±Ü®æ

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 1. B±ÜñÜᤠAí¨ÜÃæ H®Üá?
2. B±Ü£¤®Ü ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ?

×í©®Ü ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ ®ÝÊÜâ ËË«Ü ®æçÓÜXìPÜ B±ÜñÜá¤WÜÙÜ ÓÜÌƳ ±ÜÄaÜ¿á/ÓÜÌƳ¨ÜÃÜÈÉ ÊÜÞ×£¿á®Üá° ÊÜÞwPæãíw¨æªàÊæ. D ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ ®ÝÊÜâ
»ÜãPÜí±Ü ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ PæÆÊÜâ ®æçÓÜXìPÜ B±ÜñÜá¤WÜÙÜ PÜáÄñÝX ÖæbcWæ A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáÊÜÊÜĨæªàÊæ.

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! »ÜãPÜí±Ü Aí¨ÜÃæ H®Üá? »ÜãPÜí±Ü©í¨Ü ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá EípÝWÜáñܤÊæ?

»ÜãPÜí±Ü (Earthquake): 9.1 PÜorvÜWÜÚWæ ñÜWÜá鬆 ¹ÃÜáPÜáWÜÙÜá

»ÜãPÜÊÜaܨÜÈÉ APÜÓݾñ… PÜí±Ü®Ü BWÜáÊÜâ¨Üá A¥ÜÊÝ »ÜãPÜÊÜaÜÊÜâ »ÜãPÜí±Ü »ÜãËá¿á Êæáà騆 PÜí±Ü®Ü
APÜÓݾñ… PæÆÊÜâ PÜÒ| ®ÜvÜáWÜáÊÜâ¨Üá. C¨Ü®Üá° "»ÜãPÜí±Ü' A¥ÜÊÝ Pæàí¨ÜŹí¨Üá
"»Üã ®ÜvÜáPÜ' A®Üá°ñݤÃæ. »ÜãPÜí±Ü©í¨Ü »Üã±ÜêÐÜu¨Ü PæÆ»ÝWÜÊÜâ
×í¨æ&ÊÜááí¨æ CÆÉÊæ ÊæáàÇæ&PæÙÜWæ BWÜáñܤ¨æ. A¨ÜÄí¨Ü ®Ý¼ »ÜãPÜí±Ü AÇæWÜÙÜá
ÓÜÖÜgÊÝXÁáà »Üã±ÜêÐÜuÊÜâ ®ÜvÜáWÜáñܤ¨æ.
9.2 »ÜãPÜí±Ü®Ý¼ ÊÜáñÜᤠ»ÜãPÜí±Ü Pæàí¨ÜÅ
  »ÜãWÜ»Üì¨ÜÈÉ ¯ÊÜÞìÊÝ|WÜáÊÜ B[ÝñÜ ÊÜáñÜᤠAÇæWÜÙÜá
»ÜãËá¿áJÙÜWæ ÊÜáñÜᤠÊæáà騆 ±ÜêÐÜu»ÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ GÆÉ ©ÍæWÜÙÜÈÉ »ÜãPÜí±Ü¨Ü ¨ÝSÇæ¿á®Üá° ÊÜÞvÜáÊÜ ¿áíñÜÅPæR
ÖÜŸáºñܤÊæ. »ÜãPÜí±Ü ®Ý¼¿á ÊæáàÇæ »Üã±ÜêÐÜu»ÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ CÃÜáÊÜ "ÓæÓæã¾àWÝŶ…' A¥ÜÊÝ "ÓæÓæã¾àËáàoÃÜ' GíŸ ÖæÓÜÃÜá C¨æ.
¹í¨ÜáËWæ »ÜãPÜí±Ü¨Ü Pæàí¨ÜŹí¨Üá G®Üá°ñݤÃæ. £àÊÜÅÓÜÌÃÜã±Ü¨Ü A¨ÜÃÜíñæ »ÜãPÜí±Ü¨Ü "£àÊÜÅñæ¿á®Üá°' AÙæ¿ááÊÜâ¨ÜPÝRX
AÇæWÜÙÜá/«ÜPæRWÜÙÜá (B[ÝñÜWÜÙÜá), ÊæãorÊæã¨ÜÈWæ Pæàí¨ÜÅ¨Ü ÖÜ£¤ÃÜ "ÄÍÜrÃÜ ÓæRàÇ…' D ÊÜáãÆÊÜÞ®ÜÊÜ®Üá° ŸÙÜÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
Ÿí¨Üá ñÜƱÜâñܤÊæ, A¨ÜÄí¨Ü AÈÉ Öݯ¿á ±ÜÅÊÜÞ|ÊÜâ GÆÉPÜãR C¨æãí¨Üá WÜ~ñܨÜÈÉ®Ü ÊÜáãÆÊÜÞ®Ü C¨æ.
ÖæbcWæ CÃÜáñܤ¨æ.   »ÜãPÜí±Ü¨Ü ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜ ÊÜ|ì®æ¿á®Üá° PæãvÜÇÝX¨æ.
D PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° PÝÙÜi±ÜäÊÜìPÜÊÝX A»ÜÂÔÔÄ.
  »ÜãPÜí±Ü¨Ü B[ÝñÜWÜÙÜá ÓèÊÜá A¥ÜÊÝ £àÊÜÅ GÃÜvÜã ÓÜÌÃÜã±Ü¨Üáª
CÃÜŸÆÉÊÜâ. ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ EípÝWÜáÊÜ «ÜÌíÓÜPÜ »ÜãPÜí±ÜWÜÚXíñÜ
ÓèÊÜá »ÜãPÜí±Ü¨Ü ÓÜíTæ¿áá ŸÖÜÙæà ÖæbcWæ CÃÜáñܤ¨æ.

  ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ ±ÜÅ£¯ñÜ AÆÉÈÉ GÇÝɨÜÃÜã »ÜãPÜí±Ü BWÜáñܤ¨æ.
National Earthquakes Information Centre ¨Ü ¯ÄàPÜÒOæWÜÚWæ
A®ÜáÓÝÃÜ ®ÜÊÜá¾ ±Üê¦Ì¿á ÊæáàÇæ ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÊÜÐÜìPæR ÓÜáÊÜÞÃÜá
12,400&14,000 »ÜãPÜí±ÜWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ. (ÓÜí¨Ü»Üì: www.iris.
edu) C¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü WÜÊÜá®ÜPæR ŸÃÜáÊÜâ¨Üá H®æí¨ÜÃæ ±Üê¦Ì¿áá
ÓÜñÜñÜÊÝX ÖæaÜác PÜwÊæá ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ PÜí²ÓÜᣤÃÜᣤ¨æ.

®æorX®Ü »ÜãPÜí±Ü AvÜx »ÜãPÜí±Ü ÊÜÞ±ÜPÜ ¿áíñÜÅ
ÊÜÞ±Ü®Ü ¿áíñÜÅ 9.3 »ÜãPÜí±ÜÊÜÞ±ÜPÜ ¿áíñÜÅWÜÙÜá

Cío®æìo ®Ü®Ü° ËáñÜÅ: CíoÃ…®æp…¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ÄÍÜrÃÜ ±ÜÄÊÜÞ| ÊÜáñÜᤠ»ÜãPÜí±Ü¨Ü AÙÜñæ C¨ÜÃÜ ËÐÜ¿áÊÝX ÊÜÞ×£ ¨æãÃÜQÔÄ.

62

»ÜãPÜí±Ü¨Ü PÝÃÜ|WÜÙÜá »ÜãPÜí±Ü¨Ü ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá

1.  gÝÌÇÝÊÜááU¿á E¨æÅàPÜ 1.  ÊÜá®ÜáÐÜ®æãí©Wæ ÊÜ®ÜÂiàË ÊÜáñÜᤠÓÝPÜá ±ÝÅ~WÜÙÜ iàËñÜ Öݯ.

2.  ¨æãvÜx ¨æãvÜx BOæPÜoárWÜÙÜ ®æÆ¨Ü ÊæáàÇæ ¹àÙÜáÊÜ JñܤvÜ 2.  ¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ B¦ìPÜ Öݯ BWÜáñܤ¨æ. (˨ÜáÂñ… PÜíŸ, ±æç±…

3. WÜ~WÝÄPæ ÇÝÀá®ÜÕ, ÊÜá®æ, PÜorvÜ, ÃÜÓæ¤, ÇæãàÖÜÊÜÞWÜì ÊÜááíñݨÜÊÜâ E«ÜÌÓܤ

4. »ÜãËá¿á JÙÜWÜvæ ÊÜÞvÜÇÝWÜáÊÜ ±ÜÃÜÊÜÞ|á ÊÝWÜáñܤÊæ.)

±ÜÄàûæWÜÙÜá 3. hæçÊÜ ÊæçË«ÜÂñæ¿á Öݯ¿ááípÝX ±ÜÄÓÜíÓ槿áá A±Ý¿á¨ÜÈÉ

5.  »Üã±ÜêÐÜu¨æãÙÜXí¨Ü AíñÜWÜìñÜ »ÝWܨÜÈÉ ¯àÃÜá ÔÆáPÜáñܤ¨æ.

JÓÜÃÜáñܤ¨æ. JÙÜX®Ü »Ü¿áíPÜÃÜ EÐÜ¡ñæÀáí¨Ü B ¯àÄ®Ü 4.  ®Ü©, ÖÜÙÜÛWÜÙÜ ±ÜÅÊÝÖÜ Ÿ¨ÜÇÝWÜáÊÜâÊÜâ.

EX¿ááípÝWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠB EX¿áá ¨ÜáŸìÆ 5.  ±Üor| »ÝWܨÜÈÉ ¸æíQ ÖÜ£¤PæãÙÜáÛÊÜ A±Ý¿á CÃÜáñܤ¨æ.

±ÜêÐÜu»ÝWܨæãÙÜXí¨Ü ÖæãÃÜŸÃÜÆá ±ÜſᣰÓÜáñܤ¨æ. BWÜ 6. ÓÜÊÜáá¨ÜÅ¨Ü ñÜÙܨÜÈÉ »ÜãPÜí±Ü EípݨÜÃæ ñÜáÕ®ÝËá AÇæWÜÙÜá

»ÜãPÜí±ÜWÜÙÜá EípÝWÜáñܤÊæ. ¯ÊÜÞì|ÊÝX ÓÜÊÜáá¨ÜÅ £àÃÜ¨Ü »ÝWÜWÜÙÜá ŸÖÜá¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ

ÖݯWæãÙÜWÝWÜáÊÜ ÓÝ«ÜÂñæ CÃÜáñܤ¨æ.

7.  »ÜãWÜñÜ gƱÝñÜÚ¿áá ÊæáàÇæ PæÙÜWæ ÖæãàWÜáñܤ¨æ.

»ÜãPÜí±Ü¨Ü PÜáÄñÝX ¨ÜPÜÒñæ: (A)
(B)
»ÜãPÜí±Ü¨Ü ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ ¯àÊÜâ ÊÜá®æ¿áÈÉ C¨ÜªÃæ
1. »ÜãPÜí±Ü¨Ü AÄÊÜâ EípݨÝWÜ WÝŸÄWæãÙÜÛ¨æ ¿á¨ÝÌ ñܨÝÌ (©PæRoár) Kvܨæ, C¨Üª

gÝWܨÜÈÉÁáà ÍÝíñÜÊÝX G¨Ü᪠¯ÈÉÄ. ®æÆ¨Ü ÊæáàÇæ PÜáÚñÜáPæãÚÛÄ. pæàŸÇ…, ÊÜáíaÜ
¿ÞÊÜâ¨æà Jí¨Üá ¶Ü¯ìaÜÃÜ¨Ü PæÙÜWæ ÖæãàX ÓÜÌíñÜPæR AvÜXPæãÚÛÄ ÊÜáñÜᤠ»ÜãËá¿á
aÜÆ®ÜÊÜÆ®Ü ¯ÆáÉÊÜÊÜÃæWæ AÈÉÁáà ¯ÈÉÄ. ¯ÊÜá¾ APÜR±ÜPÜR GÇÝɨÜÃÜã pæàŸÇ… A¥ÜÊÝ
væÓÜáR CÃÜ©¨ÝªWÜ ÊÜá®æ¿á Jí¨Üá ÊÜáãÇæ¿áÈÉ PæÙÜWæ PÜáÚñÜáPæãívÜá GÃÜvÜã
PæçWÜÙÜ®Üá° Êæã|PÝÆá ÓÜáñܤÆã A¨ÜÃÜÈÉ ¯ÊÜá¾ ÊÜááSÊÜ®Üá° ÊÜáábcPæãÚÛÄ.

aÜÈÓÜáÊÜ ÊÝÖܮܨÜÈÉ C¨ÜªÃæ, A¥ÜÊÝ ÊÜá®æÖæãÃÜWæ C¨ÜªÃæ
1. ÓÜáÃÜüñÜ ÓܧÙÜÊÜ®Üá° ®æãàwPæãívÜá PÜãvÜÇæà ÊÝÖÜ®ÜÊÜ®Üá° ¯ÈÉÔÄ ÊÜáñÜᤠ¯àÊÜâ PÜãvÜ

ÊÝÖÜ®Ü¨Ü JÙÜWæ ¯ÈÉÄ, ÖæãÃÜ ŸÃÜáÊÜâ¨Ü®Üá° ñܲ³ÔÄ. PÜorvÜ, XvÜ, ˨Üᣤ®Ü ñÜí£WÜÙÜ
ÖÜ£¤ÃÜ ¯ÆɸæàwÄ.

»ÜãPÜí±Ü¨Ü ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ CÊÜâWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜ©Ä.
1. ŸÖÜá AíñÜÔ¤®Ü PÜorvܨæãÙÜX®Ü ȶÜr¨Ü ŸÙÜPæ¿á®Üá° ÊÜÞvÜ©Ä. ±ÝÊÜqWæ¿á ŸÙÜPæ

ÊÜÞwÄ.
2. Jí¨Üá ÓܧÙܨÜÈÉ AÓÜÖÜg Ô§£¿áÈÉ ŸÖÜáÖæãñÜᤠPÜãvÜÅ©Ä. ÍÜÄàÃÜ¨Ü aÜÆ®ÜÊÜÆ®ÜÊÜ®Üá°

Jí©ÐÜár ÊÜÞwÄ.
3. »ÜãPÜí±Ü¨Ü ŸÚPÜ Ë¨Üᣤ®Ü ÍÝoìÓÜQàìo©í¨Ü ¸æíQ Öæ㣤PæãÙÜÛŸÖÜá¨Üá. C¨Ü®Üá°

ñܲ³ÓÜÆá ÊÜá®æÁãÙÜX®Ü Êæáà®Ü ÔÌa… PÝÙÜi±ÜäÊÜìPÜÊÝX ñæWæ¨Üá¹w. CíñÜÖÜ
±ÜÅÓÜíWܨÜÈÉ Êæáà|Ÿ£¤, PÜí©àÆá, PÜwx±æqrWæ CÊÜâWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜ©Ä. ¸ÝÂoÄ/
pÝaÜì¨Ü ŸÙÜPæ ÊÜÞw.

(C)

9.4 ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛ ¸æàPÝ¨Ü PÝÙÜiWÜÙÜá

»ÜãPÜí±Ü Ãæãà«ÜPÜ PÜorvÜWÜÙÜá
»ÜãËá¿á ¯©ìÐÜr ÊÜá¿Þì¨æ¿áÊÜÃæWæ aÜÆ®ÜÊÜÆ®Ü EípݨÜÃÜã A±Ý¿á BWÜáÊÜâ©ÆÉ, CíñÜÖÜ PÜorvÜWÜÙÜ®Üá° »ÜãPÜí±Ü Ãæãà«ÜPÜ
PÜorvÜWÜÙÜá G®Üá°ñݤÃæ. PÜorvÜWÜÙÜ PÜoárPæÆÔWÝX »ÝÃÜ£à¿á ±ÜÅÊÜÞ~ñÜ ÓÜíÓ槿áá PæÆÊæäí¨Üá PæãàvÜ (PÝ¿á¨æ) ¯¿áÊÜáWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞwÃÜáñܤ¨æ.
B¿å….GÓ…. 456¿áíñæ PÜorvÜWÜÙÜ PÜoárPæ¿á®Üá° ÊÜÞvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæ »ÜãPÜí±ÜÃæãà«ÜPÜ PÜoárPæÆÓÜWÜÚWÝX B¿å….GÓ…. 1893
(»ÜãPÜí±Ü Ãæãà«ÜPÜ BÃæàS®ÜWÜÙÜ ÓÜíÃÜaÜ®æWÜÙÜ ±ÜÅÊÜÞ~ñÜ) ÊÜáñÜᤠB¿å….GÓ…. 13920 (»ÜãPÜí±Ü ±ÜÅ»ÝÊÜ¨Ü ÓÜퟫÜì¨ÜÈÉ ÓÜÍÜPܤ PÝíQÅàp…
ÓÜíÃÜaÜ®æ¿á »ÝÃÜ¨Ü ËÓݤÃÜ) WÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜÇÝWÜáñܤÊæ.
  »ÜãPÜí±Ü¨Ü ÊÜáá®ÜãÕaÜ®æ ÔWÜáÊܨÜPÝRX ÇæàÓÜÃÜ ÃæàíiíWÜ, ÊæØÄ ÇÝíW…, ¸æàÓ…ÇÝÀá®…, WÝ¿áWÜÃÜ PèíoÃÜ, QÅà±Ü ËáàoÃÜ, Óæóà®Ü ËáàoÃÜ,
pÝÀávÜ Wæàg…, qÆr ËáàoÃÜ, ÊÝØÆáÂÊæáqÅPÜ Óæóà®Ü Wæàg… CÊÜâWÜÙÜíñÜÖÜ B«Üá¯PÜ ÓÝ«Ü®ÜWÜÙÜ®Üá° ŸÙÜÓÜáñݤÃæ.

63

¸æíQ (Fire):

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. ¸æíQ¿áá ®æçÓÜXìPÜ B±ÜñÜᤠC¨æÁáà A¥ÜÊÝ ÊÜÞ®ÜÊÜ ¯ËáìñÜ?

¸æíQ¿á ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá (Types of Fire): ¸æíQ¿á®Üá° BÄÓÜáÊÜ (®Üí©ÓÜáÊÜ) ±Ü¨Üœ£WÜÙÜá:
¸æíQ¿á ÖÜÃÜvÜáËPæ BWÜáÊÜâ¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ A¥ÜÊÝ A¨Üá
1. "A' ÊÜWÜì¨Ü ¸æíQ (Z®ÜÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥Üì): ÓÜÊÜìÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ±ÜÓÜÄÓÜáÊÜâ¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ ¯¿áíñÜÅ|ÊÜ®Üá° ñÜÃÜáÊÜ ÊÜáãÃÜá
gÝÌÇÝWÝÅ× ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚí¨ÝWÜáÊÜ ¸æíQ (PÜqrWæ, Ÿpær, C¨ÜªÈ, ±ÜÅÊÜááS ±Ü¨Üœ£WÜÙÜá CÊæ.
PÝWÜ¨Ü ÊÜááíñݨÜÊÜâWÜÙÜá) ñÜí±Üâ ¯ÊÜÞì| ÊÜÞw ¸æíQ¿á®Üá° 1. ñÜí±ÜâWæãÚÓÜáÊÜâ¨Üá (ÎàñÜ®Ü) & ¸æíQ ®Üí©ÓÜáÊÜâ¨ÜPÝRX
®Üí©ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
¯àÃÜá C¨æãí¨Üá ±ÜÅ»ÝË ÓÝ«Ü®Ü C¨æ ÊÜáñÜᤠA¨Üá GÆÉ
2. "Ÿ' ÊÜWÜì¨Ü ¸æíQ (¨ÜÅÊÜÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥Üì): gÝÌÇÝWÝÅÖÜPÜ ¨ÜÅÊÜ PÜvæWæ ƻܠCÃÜáñܤ¨æ. ¸æíQ¿á ÊæáàÇæ A¥ÜÊÝ ¸æíQ¿á
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚí¨Ü Öæ㣤PæãívÜ ¸æíQ. E¨Ý&±æpæãÅàÇ…, GOæ¡, APÜR±ÜPÜR¨ÜÈÉ ¯àÃÜ®Üá° bÊÜááQÓÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü (EWÜáYÊÜâ¨ÜÄí¨Ü)
ÊݯìÍ…, ¨ÝÅÊÜPÜWÜÙÜá, AvÜáWæ¿á GOæ¡, Ÿ|¡ CñÝ©. D ñÜí±Üâ ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠÊÜááí¨ÜPæR ¸æíQ¿á ÊæáàÇæ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ¯àÄXíñÜ ÖÜWÜáÃÜ CÃÜáñܤÊæ. AÈÉ ®æãÃæ ŸÄÓÜáÊÜ ¯¿áíñÜÅ|ÊÜ®Üá° ñÜÃÜáÊÜâ¨Üá ÓÜáÆ»ÜÊÝWÜáñܤ¨æ.
AX°ÍÝÊÜáPÜWÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜ ¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ. 2. ¸æíQWæ AvÜxWÜoárËPæ & ¸æíQ¿á ÍÜÊÜá®Ü ÊÜÞvÜáÊÜâ¨ÜPÝRX
ÊÜáñÜᤠËÍæàÐÜÊÝX GOæ¡Àáí¨Ü ÊÜáñÜᤠ˨Üᣤ¯í¨Ü
3. "PÜ' ÊÜWÜì¨Ü ¸æíQ (ÊÝ¿ááÃÜã±Ü ±Ü¨Ý¥Üì): BÂÔqÈ®Ü, ÊÜá®æ »ÜáXÇæ¨Üª ¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜÆá ÊÜáÃÜÙÜá A¥ÜÊÝ ÊÜá~¡®Ü
ÊÜÞÄ®Ü WÝÂÓ… (GÇ….².i WÝÂÓ…) ÊÜááíñÝ¨Ü gÌÆ®ÜÎàÆ ŸÙÜPæ¿á®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá. ŸáÃÜáX®ÜíñÜÖÜ
WÝÂÓܨÜÈÉí¨Ü Öæ㣤PæãÙÜáÛÊÜ ¸æíQ. ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜ®Üá° ¸æíQ¿á ÊæáàÇæ aæÈɨÜÃæ A¨ÜÃÜ
E±ÜÁãàWÜÊÜâ Öæã©Pæ ÖÝQ¨ÜíñÝWÜáñܤ¨æ. D ¸æíQ¿á®Üá°
4. "vÜ' ÊÜWÜì¨Ü ¸æíQ (ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ±Ü¨Ý¥Üì): gÌÆ®ÜÎàÆ ®Üí©ÓÜáÊÜ ±Ü¨Üœ£¿áá GOæ¡Àáí¨Ü Öæ㣤PæãívÜ ¸æíQ¿á
«ÝñÜáWÜÚí¨Ü Öæ㣤PæãívÜ ¸æíQ CÊÜâWÜÙÜÈÉ ±æäpÝÂοáÊÜå…, ÊæáàÇæ ŸÖÜÙæà ±ÜÄOÝÊÜáPÝÃÜPÜÊæí¨Üá ԨܜÊÝWÜáñܤ¨æ.
Óæãàw¿áÊÜå…, ÊÜáñÜᤠPÝÂÈÏ¿áÊÜá CÊæ. CÊÜâ ÓÝÊÜޮܠ3. gÌÆ®ÜÎàÆ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° GñÜá¤ÊÜâ¨Üá/ÓÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá & D
EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ ¯àÄ®æãí©Wæ QÅÁá ÊÜÞvÜáñܤÊæ. A¨ÜÃÜíñæ ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü ±ÜÅñÜÂPÜÒ gÌÆ®ÜÎàÆ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®æ°à Ÿ©Wæ
ÊÜÞÂWæ°àοáÊÜá, AÆáÂË᯿áÊÜá ÊÜáñÜᤠÄkáíPÜ ¿ÞÊÜâÊÜâ ÓÜÄÔvÜáÊÜâ¨Üá BXÃÜáñܤ¨æ. PÜqrWæ ÓÝÊÜÞ®Üá A¥ÜÊÝ CñÜÃÜ
EaÜc EÐÜ¡ñÝÊÜޮܨÜÈÉ ¯àÄ®æãí©Wæ QÅÁá ÊÜÞvÜáñܤÊæ. Öæ㣤PæãívÜ EÄ¿ááÊÜ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá° ¸æíQÀáí¨Ü ¨ÜãÃÜ
GÃÜvÜã WÜáí±ÜâWÜÙÜá ¿ÞÊÝWÜ ¯àÄ®æãí©Wæ ÓÜíÁãàWÜ ÊÜÞw¨ÝWÜ ¸æíQ¿á »ÜPÜÒÊæà CÆɨÜíñÝWÜáñܤ¨æ. A¨æà
Öæãí¨ÜáñܤÊæ, BWÜ gÝÌÇæ¿áá »ÜáXÇæàÙÜáñܤ¨æ. BWÜ Öæ㣤PæãívÜ ¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜáÊÜâ¨ÜPÝRX ÔóÃܱ…
±Üí±Üâ C¨Üá GÆÉPÜãR EñܤÊÜá ÓÝ«Ü®Ü C¨æ. B ±Üí²¯í¨Ü
5. "C' ÊÜWÜì¨Ü ¸æíQ (CÇæQóPÜÇ…): C¨ÜÃÜÈÉ CÇæQóPÜÇ… ÓÝÊÜÞ®Üá, ¸æíQ¿áÊæáàÇæ GÆÉ Ÿ©WÜÚí¨Ü ¯àÄ®Ü GÓæñÜ ÊÜÞw
µqíW… ÓÝ«Ü®ÜWÜÙÜá CñÝ©WÜÚí¨Ü ÖÜ£¤¨Ü ¸æíQ¿áá D ÓܧÙܨÜÈÉ ¸æíQ¿á®Üá° BÄÓÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ.
PÝŸì®Ü væç BPæÕçvܨÜíñÜÖÜ ¸æíQ ±ÜÅ£Ÿí«ÜPÜ ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü
¸æíQ¿á®Üá° ®Üí©ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

PÝÙÜi ÊÜáñÜᤠÓÜáÃÜûÝñܾPÜ E±Ý¿áWÜÙÜá

1. WÝÂ暴 ÃæWÜáÂÇæàoÃÜ ŸÙÜPæ ÊÜÞvÜ©¨ÜªÃæ B ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ ÃݣŠÊÜáÆWÜáÊÝWÜ ÊÜáñÜᤠ¸æàÃæ FÄWæ ÖæãàWÜáÊÝWÜ WÜáíw¿á®Üá° ŸÙÜPæ
ÊÜÞvܨÜíñæ ¨ÜPÜÒñæ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛ¸æàPÜá. ÊÜá®æÖæãÃÜWæ ÖæãàWÜáÊÝWÜ Ë¨Üᣤ¯í¨Ü ®Üvæ¿ááÊÜ E±ÜPÜÃÜ|WÜÙÜ ÔÌa… (WÜáíw) ñæWæÀáÄ.

2. "¸æíQ..¸æíQ' Gí¨Üá hæãàÃÝX bàÄ CñÜÃÜÃÜ®Üá° GaÜcÃÜWæãÚÔÄ ÖÝWÜã ÓÜÖÝ¿áPÝRX PÜÃæÀáÄ.

3. AX°ÍÝÊÜáPÜ ¨ÜÙܨÜÊÜÄWæ ñÜÌÄñÜ ¶æäà®Ü ÊÜÞw PÜÃæÔPæãÚÛÄ.

4. AX°ÍÜÊÜá®Ü pÝQ¿á ŸÙÜPæ ÖæàWæ ÊÜÞvܸæàPæíŸá¨ÜÃÜ ÊÜÞ×£ ÊÜÞwPæãÚÛÄ.

±ÜÅ¥ÜÊæãà±ÜaÝÃÜ: ²àwñÜ ÊÜÂQ¤Wæ BÃÝÊÜá¨Ý¿áPÜ G¯ÓÜáÊÜíñÜÖÜ ÄࣿáÈÉ PÜãwÅÔÄ A¥ÜÊÝ ÊÜáÆWÜÆá ¹w ÊÜáñÜᤠñÜñÝRÆ vÝPÜrÃÜÃÜ
ÓÜÖÝ¿áÊÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.

ŸívæWÜÆáÉ PÜáÔ¿ááÊÜâ¨Üá (»Üã ÓÜVÆ®Ü) (Land-slide):

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 1.  ±ÜâOæ iÇæÉ¿áÈÉ¿á ÊÜÞÚà| ¨ÜáZìo®æ PÜáÄñÜá ÊÜÞ×£ ÖæàÚÄ.
2.  »Üã PÜáÔñÜ A¥ÜÊÝ »ÜãÓÜVÆ®Ü Aí¨ÜÃæ H®Üá?

64

PÜt| ÎÇæWÜÙÜÈÉ ÓÝÌ»ÝËPÜÊÝX AÔ¤ñŲ̈ÜÈÉ CÃÜáÊÜ ÔàÙÜá ÊÜáñÜᤠ¹ÃÜáPÜáWÜÙÜá ¨æãvÜx ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜ ñÜáívÜÄÓÜáËPæWæ PÝÃÜ~à»ÜãñÜ CÃÜáñܤÊæ.
ËÍæàÐÜÊÝX A£ÊÜêÑr¿á PÝÇÝÊܘ¿áÈÉ ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜ ÔàÙÜá ÊÜáñÜᤠ¹ÃÜáPÜáWÜÙÜÈÉ ¯àÃÜá ÓæàÄ ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜ ÓÜÊæñÜ EípÝWÜáñܤ CÃÜáñܤ¨æ,
»ÝÃÜ ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠCíñÜÖÜ ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ÎÇæWÜÙÜá CÙÜáPÜ騆 ±ÜŨæàÍܨÜÈÉ gÝÃÜáñܤ EÃÜáÙÜáñܤ ÖæãàX PæÙÜX®Ü Ÿ©WÜÙÜÈÉ Ô§ÃÜÊÝX EÚ¿ááñܤÊæ.
C¨Ü®æ°à ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜ PÜáÔ¿ááËPæ A¥ÜÊÝ »ÜãÓÜVÆ®Ü Gí¨Üá A®Üá°ñݤÃæ.

Ÿívæ WÜÆáÉWÜÙÜá PÜáÔ¿ááÊÜâ¨ÜÃÜ PÝÃÜ|WÜÙÜá ¿Þ© ñÜ¿ÞÄÔÄ ÊÜáñÜᤠaÜbìÔÄ.
1. »ÜãPÜí±Ü, ñÜáÕ®ÝËá, A£ÊÜêÑr, ¹ÃÜáWÝÚ, ÊÜáÖݱÜäÃÜ CñÝ© ¨æãvÜx ®æçÓÜXìPÜ B±Ü£¤®Ü

®ÜíñÜÃÜ¨Ü ±ÜÄOÝÊÜá Gí¨Üá ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜá PÜáÔ¿ááÊÜíñÜÖÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá ÓÜí»ÜËÓÜáñܤÊæ. ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜá PÜáÔ¿ááÊÜâ¨ÜÄí¨Ü

2. ÔPÝRŸpær ÊÜêPÜÒWÜÙÜ PÜwñÜ©í¨ÝX¿áã »ÜãËá¿á PæãÃæñÜ (ÊÜá|á¡ ÖÜĨÜá ÖæãàWÜáËPæ) ÓÝÄWæ ÓÜí±ÜPÜìÊÜâ PÜw¨Üá ÖæãàX¨ÜªÃÜ

BWÜáñܤ¨æ. Zo®æWÜÙÜá ÊÜáÖÝÃÝÐÜó¨ÜÈÉ GÈÉ GÈÉ

3. WÜávÜxWÝvÜá/ZorWÜÙÜÈÉ ÃÜÓæ¤ ¯ÊÜÞì|PÝRX AWæñÜ¨Ü PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü WÜávÜxWÜÙÜá ÓÜí»ÜËÓÜáñܤÊæ? CíñÜÖÜ Óݧ®ÜWÜÙÜ ¿Þ©

¨ÜáŸìÆÊÝWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ ¨Üívæ¿á PÜÆáÉ/ÎÇæWÜÙÜá PÜáÔ¨Üá ¹àÙÜáñܤÊæ. ñÜ¿ÞÄÔÄ. CÊæà ÓܧÙÜWÜÙÜÈÉ »ÜãÓÜVÆ®Ü

BWÜáÊÜ Zo®æWÜÙÜá HPæ ZqÓÜᣤÃܸæàPÜá?

ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜ PÜáÔñÜ©í¨Ü EípÝWÜáÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá ÊÜWÜì¨ÜÈÉ aÜaæì ÊÜÞwÄ, ÊÜáñÜá¤

1. ®Ü©WÜÚWæ APÜÓݾñ… ±ÜäÃÜ ŸÃÜáñܤ¨æ. ®Ü©WÜÙÜ ÊÜÞWÜìWÜÙÜá Ÿ¨ÜÇÝWÜáñܤÊæ. E±Ý¿áWÜÙÜ®Üá° ÓÜãbÔÄ.

2. gƱÝñÜ¨Ü ÓܧÙÝíñÜÃÜ BWÜáñܤ¨æ. PÜê£ÅÊÜá gÇÝÍÜ¿áWÜÙÜá ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤÊæ.

3. »ÜãÓÜVÆ®Ü EípÝX¨ÜªÄí¨Ü ±Ý¨Ü¨Üw¿áÈÉ®Ü (PæÙÜX®Ü) ÊÜêPÜÒWÜÙÜã EÃÜáÚ ¹àÙÜáñܤÊæ. CÚgÝÄ®ÜÈÉ ¯ÊÜÞì|ÊÝ¨Ü PÜorvÜWÜÙÜã PÜáÔ¨Üá

¹àÙÜáñܤÊæ. C¨ÜÄí¨Ü ¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ iàËñÜ ÊÜáñÜᤠËñܤ Öݯ EípÝWÜáñܤ¨æ.

4. ÓÝÄWæ¿á ÃÜÓæ¤WÜÙÜ ÊæáàÇæ ÃæçÆá ÊÜÞWÜì¨Ü ÊæáàÇæ ŸívæWÜÆáÉWÜÙÜá PÜáÔ¨æãvÜ®æ ÓÝÄWæ/ÓÜíaÝÃܨÜÈÉ ÊÜÂñÜ¿á EípÝWÜáñܤ¨æ.

5. »ÜãÓÜVÆ®Ü BWÜáÊÝWÜ A¨ÜÃÜ Êæáà騆 ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ iàÊÜ®Ü ®ÜÐÜrÊÝWÜáñܤ¨æ.

B±ÜñÜᤠ¯ÊÝÃÜOæ&¯Áãàg®æ ÃÜã±ÜÃæàÐæ
ÍÝÇæ¿á B±ÜñÜᤠ¯ÊÝÃÜOæ ÓÜí¨Ü»Üì¨ÜÈÉ ¯Áãàg®æ ÃÜã±ÜÃæàÐæ¿áá B±Ü£¤®Ü ±ÜÅÓÜíWܨÜÈÉ ÓÜÖÝ¿á¨Ü PÝ¿áìÊÜ®Üá° ñÜÆá²ÓÜÆá
ÓÜÖÝ¿áÊÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜPÝRX A¨ÜÃÜÈÉ PæÙÜX®Ü ÓÜíWÜ£WÜÙÜ®Üá° ®æãàí¨ÝÀáÓÜáÊÜâ¨Üá AÊÜÍÜÂPÜ C¨æ. PæÙÜWæ Jí¨Üá ÊÜÞ¨ÜÄ¿á PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá°
PæãvÜÇÝX¨æ. A¨ÜPæR ñÜPÜR Jí¨Üá PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÔÄ.

±ÜÅÊÜááS AíÍÜWÜÙÜá ®æãàí¨Ü~ ÊÜÞvÜáÊÜ AÊÜÍÜÂPÜ ÓÜíWÜ£WÜÙÜá
ÍÝÇæ¿á ±ÝÅ¥ÜËáPÜ ÊÜÞ×£
A. ÍÝÇæ¿á ±Üä|ì ÖæÓÜÃÜá, ËÙÝÓÜ
Ÿ. ÊÜááTݫݱÜPÜÃÜ ÊÜáñÜᤠÊÜÂÊÜÓݧ±ÜPÜÃÜ ÖæÓÜÃÜáWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÓÜí±ÜPÜì PÜÅÊÜÞíPÜ
PÜ. ÍÝÇæ¿á ÓÜíÓݧ±ÜPÜÃÜ ÊÜáñÜᤠÊÜÂÊÜÓݧ±ÜPÜÃÜ ÖæÓÜÃÜáWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÓÜí±ÜPÜì PÜÅÊÜÞíPÜWÜÙÜá
vÜ. Joár PæÆÓÜWÝÃÜÃÜá (PÝ ËáìPÜÃÜá)

ÍÝÇæ¿á B±ÜñÜᤠÊÜÂÊÜÓݧ±Ü®Ü A. AX°ÍÝÊÜáPÜ B. gÝWÜÃÜãPÜñæ C. ÓÜãaÜ®æ D. ÓÝÄWæ ÊÜÂÊÜÓݧ±Ü®æ E. ÓÜáÃÜPÜÒñæ F. ±ÜÅÓÝÃÜ ÊÜÞ«ÜÂÊÜá
ÓÜËᣠÓËá£. D GÆÉ E±ÜÓÜË᣿áÈÉ ±ÜÅ£Á㟺ÃÜÈÉ 2&3 ÓܨÜÓÜÂÃÜá

PÜorvÜ¨Ü ÓÜËÓܤÃÜ ÊÜÞ×£ A. Joár PæãàOæWÜÙÜ ÓÜíTæ B. ÊÜWÜìWÜÙÜ ÓÜíTæ C. C¿áñæ¤ D. ÊæáàÇÝfÊÜ~¿á PÜoáËrPæ¿á
ÓÜÌÃÜã±Ü (PÜqrWæ/ñÜWÜvÜá/ÔÊæáíp…) E. PÜorvÜ¨Ü ÊÜ¿áÓÜáÕ, ÊÜÐÜì

ÍÝÇæ¿á Êæáç¨Ý®Ü (Ÿ¿áÆá) A. ÍÝÇæ¿á ±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉ CÃÜáÊÜ Ÿ¿áÆá Êæáç¨Ý®Ü¨Ü ±ÜÅPÝÃÜ, Tæãà&Tæãà, PÜŸwx, ±ÝÅ¥Üì®æ ÊÜáñÜá¤
PÜáÄñÜá ÊÜÞ×£ CñÜÃÜ Êæáç¨Ý®Ü D ÓÜíWÜ£WÜÚWÝX ÊÜÞ×£ B. ÊÜááS ÃÜÓæ¤Àáí¨Ü Êæáç¨Ý®Ü¨Ü ÊÜÃæX®Ü AíñÜÃÜ.
ÍÝÇæ¿á ©®ÜaÜÁáì
A. ÍÝÇæ BÃÜí»ÜÊÝWÜáÊÜ, ©àZì ÊÜáñÜᤠÆZá ¹vÜá訆 ÖÝWÜã ÍÝÇæ ¹vÜáÊÜ ÊæàÙæ.
ÍÝÇæ¿áÈÉ®Ü ÓÜí»ÝÊÜ B. ÍÝÇæ¿áÈÉ ©®ÜËwà PæçPæãÙÜÛÇÝWÜáÊÜ ËË«Ü E±ÜPÜÅÊÜáWÜÙÜá.
A±Ý¿áWÜÙÜá
ÍÝÇæ¿á B±ÜñÜᤠÊÜÂÊÜÓݧ±Ü®æ A. ÓÜí»ÝÊÜ A±Ý¿á¨Ü ÖæÓÜÃÜá ÊÜáñÜᤠÓÜÌÃÜã±Ü (ÓݨÝ, ÊÜá«ÜÂÊÜá ÊÜáñÜᤠ£àÊÜÅ). B. ×í¨ÜPæR
®ÜPÝÍæ EípÝ¨Ü Öݯ. C. ÓܨÜ ÊÜÞvÜÇÝ¨Ü E±Ý¿á Áãàg®æWÜÙÜá

ÍÝÇæ¿á GÆÉ PÜorvÜWÜÙÜá, AÊÜâWÜÙÜ ÃÜaÜ®æ, Êæáç¨Ý®ÜWÜÙÜá, ±ÜÅÊæàÍÜ ¨ÝÌÃÜ, ÍÝÇæ¿áÈÉ®Ü ÓÜí»ÝÊÜÂ
A±Ý¿áWÜÙÜ gÝWÜ, B±Ü£¤®Ü ±ÜÅÓÜíWܨÜÈÉ ÓÜáÃÜüñÜ ÓܧÙÜ, ÖÜ£¤ÃÜ¨Ü ÃÜÓæ¤ CÊæÆÉ ÓÜíWÜ£WÜÙÜ®Üá° A¨ÜÃÜÈÉ
ñæãàÄÓÜáÊÜâ¨Üá AÊÜÍÜÂPÜ C¨æ. D ®ÜPÝÍæ PÜáÄñÝX ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á GÆÉ Ë¨Ý¦ìWÜÚWæ PÜƳ®æ Pæãoár
A¨Ü®Üá° ÍÝÇæ¿á ±ÜÅÊæàÍܨÝÌÃÜ¨Ü ÖÜ£¤ÃÜ ÖÜaÜc¸æàPÜá.

65

ÍÝÇæ¿á A¼ÃÜã±Ü ñÝÈàÊÜá ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á ÓÜí»ÝÊÜ A±Ý¿á ÊÜáñÜᤠB±ÜñÜá¤WÜÚWܯÓÜÄÔ ¯©ìÐÜr PÝÇÝÊܘ¿á ®ÜíñÜÃÜ (±ÜÅ£
£íWÜÙÜá) A¼ÃÜã±Ü ñÝÈÊÜá (Mock Drill) ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛ¸æàPÜá. D ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ E±ÜÔ§£ ˨ݦìWÜÙÜ
ÓÜíTæÂ, ©®ÝíPÜ, ÊæàÙæ ÊÜáñÜᤠPæãÃÜñæ CÊÜâWÜÙÜ ¨ÝSÇæ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛ¸æàPÜá.

PÝ¿áì ÓÜíÓæ§WÜÙܨÜáª:
1. ÃÝÑó¿á »ÜãPÜí±Ü ÍÝÓÜŒ ÓÜíÓ槿áá (National Centre of Seismoloy – NCS) Pæàí¨ÜÅ ÍÝÓÜ®Ü¨Ü »Üã&ËgÝn®Ü ÊÜáíñÝÅÆ¿á AíñÜWÜìñÜ

»ÜãPÜí±Ü ÊÜáñÜᤠËË«Ü B±ÜñÜá¤WÜÙÜ ÓÜí¨Ü»Üì¨ÜÈÉ ÓÜíÍæãà«Ü®æ¿á PÝ¿áìÊÜ®Üá° PæçPæãÙÜáÛñܤ¨æ.
2. »ÜãÓÜVÆ®Ü¨Ü ÓÜí»ÝÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜ ÓÜá¯ÁãàiñÜ Aí¨Ýgá ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛÊܨÝX »ÝÃÜñÜ ÓÜÃÜPÝÃÜÊÜâ Cíw¿á®Ü ÊÜÞÊÜâío¯¿áÄíWÜ

C®…ÔroãÂp… ÊÜáñÜᤠCíoÃÜ®ÝÂÍÜ®ÜÇ… ÓæíoÃ… ¶ÝÃÜ CíqWæÅpæv… ÊÜåèío®Ü væÊÜØƱÜÊæáío D ÓÜíÓæ§WÜÙæãí©Wæ ÓÜíÍæãà«Ü®æ ÊÜÞw
PÝ¿áìPÜÅÊÜáÊÜ®Üá° BÃÜí¼ÓÜÇÝX¨æ. C®…ÔroãÂp… B¶… i¿ÞÇÝi ÊÜáñÜᤠÊÜÆxì i¿ÞÇÝiPÜÇ… PæãàÃÜÊÜá D ÓÜíÓæ§WÜÙÜ ÓÜÖÝ¿á
ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáñܤ¨æ.

ÓÝÌ«Ý¿á

1. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ EñܤÃÜWÜÙÜ®Üá° ¯ÊÜá¾ ÍÜŸªWÜÙÜÈÉ ŸÃæÀáÄ. 7. PæÙæX®Ü bñÜÅ¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü B±ÜñÝRƨÜÈÉ®Ü ¯ÊÜá¾ ±ÝñÜÅ
A. ŸÖÜá ÖæãñÜᤠ¨æãvÜx ÊÜáÙæ ÊÜáñÜᤠŸívæWÜÆáÉ PÜáÔ¿ááÊÜâ¨Üá H¯ÃÜŸÖÜá¨Üá GíŸá¨Ü®Üá° ñæWæÀáÄ.
CÊÜâWÜÙÜÈÉ¿á ÓÜíŸí«Ü ÊÜáñÜᤠPÝÃÜ|WÜÙÜ®Üá° ÓܳÑràPÜÄÔÄ.
B. »ÜãPÜí±Ü B±Ü£¤®Ü ±ÜÅÓÜíWܨÜÈÉ H®Üá ÊÜÞvܸæàPÜá ÊÜáñÜᤠE±ÜPÜÅÊÜá:
H®Üá ÊÜÞvܸÝÃܨÜá CÊÜâWÜÙÜ ÓÜãaÜ®æWÜÙÜ PæãàÐÜrPÜÊÜ®Üá° A. ŸívæWÜÆáÉ PÜáÔ¿ááËPæ/»Üã ÓÜVÆ®ÜWÜÙÜ Zo®æ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÄí¨Ü
ñÜ¿ÞÄÔÄ.
C. »ÜãPÜí±ÜÃæãà«ÜPÜ PÜorvÜWÜÙÜ ÊæçÎÐÜr$ÂWÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ? EípÝ¨Ü Öݯ D ÓÜí¨Ü»Üì¨ÜÈÉ®Ü ÓÜᩪ, PÜñܤÄst ñÜáívÜá,
D. ŸívæWÜÆáÉ PÜáÔ¿ááÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ¿ÞÊÜ ±ÜÄOÝÊÜáWÜÙÜá dÝ¿Þ bñÜÅ CÊÜâWÜÙÜ ÓÜíWÜÅÖÜ ÊÜÞwÄ.
BWÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá° ÓܳÑràPÜÄÔÄ. B. »ÜãPÜí±Ü¨Ü ±ÜäÊÜìÓÜãaÜ®æ ¨æãÃÜPÜáÊÜâ¨ÜÃÜ ÓÜÆáÊÝX
E. BOæPÜoár ÊÜáñÜᤠ»ÜãPÜí±Ü CÊÜâWÜÙÜÈÉ H®Ý¨ÜÃÜã ŸÙÜÓÜÇÝWÜáÊÜ B«Üá¯PÜ ÓÝ«Ü®Ü ÊÜáñÜᤠñÜíñÜÅgÝn®Ü D PÜáÄñÝX
ÓÜíŸí«Ü˨æÁáà GíŸá¨Ü®Üá° ÓܳÐÜr±ÜwÔÄ. CíoÃ…®æp…¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ÊÜÞ×£ ÊÜÞwPæãÚÛÄ.
C. NDRF, RPF, CRPF, NCC ŸWæY CíoÃ…®æp…¨Ü ÊæáàÈí¨Ü
2. ÍÝÔŒà¿á PÝÃÜ|WÜÙÜ®Üá° PæãwÄ. ÊÜÞ×£ ¨æãÃÜQÔÄ.
A. »ÜãPÜí±Ü PÝƨÜÈÉ ÊÜáíaÜ, pæàŸÇ…WÜÙÜíñÜÖÜ ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ D. CCTV ŸWæX®Ü AWÜñÜ C¨ÜÃÜ ŸWæY aÜaæì ÊÜÞwÄ.
PæÙÜWæ BÍÜÅ¿áÊÜ®Üá° ±Üvæ¿ááÊÜâ¨Üá ÖæaÜác ÓÜáÃÜüñÜ CÃÜáñܤ¨æ.
B. ÊÜáÙæWÝƨÜÈÉ WÜávÜx¨Ü ±Ý¨Ü¨Üw¿áÈÉ BÍÜÅ¿á
ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛ¸ÝÃܨÜá.
C. »ÜãPÜí±Ü¨Ü ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ È¶Ür¨Ü ŸÙÜPæ ÊÜÞvÜPÜãvܨÜá.
D. »ÜãPÜí±ÜÃæãà«ÜPÜ PÜorvÜ¨Ü Aw±Ý¿á EÚ¨Ü
»Üã»ÝWÜ©í¨Ü ±ÜÅñæÂàQÓÜÇÝXÃÜáñܤ¨æ.

3. »ÜãPÜí±Ü¨Ü ®ÜíñÜÃÜ ÓÜÖÝ¿á¨Ü PÝ¿áìÊÜÞvÜáÊÝWÜ APÜR±ÜPÜR
g®ÜÃÜ ¨æãvÜx ÓÜí¨Ü~ ÓæàÄÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ Awx
BñÜíPÜWÜÙÜá ŸÃÜáñܤÊæ?

4. B±ÜñÝRÆ¨Ü ±ÜÅÓÜíWܨÜÈÉ ÓÜÖÝ¿á ÊÜÞvÜŸÆÉíñÜÖÜ ÓÜíZo®æ
ÊÜáñÜᤠÓÜíÓæ§WÜÙÜ ¿Þ© ñÜ¿ÞÄÔÄ. AÊÜÃÜ ÓÜÖÝ¿á¨Ü ÓÜÌÃÜã±Ü
PÜáÄñÝX Öæbc®Ü ÊÜÞ×£¿á®Üá° ±ÜvæÀáÄ.

5. B±ÜñÜᤠ¯ÊÝÃÜOæ ÃÜã±ÜÃæàTæ¿á ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ¯ÊÜá¾ ÍÝÇæ¿á
ÓÜÊæàìPÜÒOæ ÊÜÞw AíÍÜWÜÚWÜ®ÜáÓÜÄÔ ÊÜÞ×£ ŸÃæÀáÄ.

6. ¯ÊÜá¾ ±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉ »ÜãÓÜVÆ®Ü EípÝWÜáÊÜ ÓÝ«ÜÂñæWÜÙÜá
CÃÜáÊÜ ÓܧÙÜWÜÙÜá CÊæÁáà, ÖæàWæ? ñÜýÃÜ ®æÃÜ˯í¨Ü C¨ÜÃÜ
ÊÜÞ×£¿á®Üá° ¨æãÃÜQÔÄ.

66

10. PæãàÍÜ ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜ AíWÜPÜWÜÙÜá

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. 1. ÓÜiàËWÜÙÜÈÉ GÐÜár ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜá PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ?
2. PæãàÍÜWÜÙÜ®Üá° ¯ÄàüÓÜÆá ¯àÊÜâ ¿ÞÊÜ E±ÜPÜÃÜ|ÊÜ®Üá° ŸÙÜÔ©ªàÄ? HPæ ÊÜáñÜᤠÖæàWæ?

×í©®Ü C¿áñæ¤WÜÙÜÈÉ ¯àÊÜâ PæãàÍÜWÜÙÜá ÓÜiàËWÜÙÜ ÃÜaÜ®ÝñܾPÜ ÊÜáñÜᤠPÝ¿ÞìñܾPÜ ÊÜáãÆÊÜÞ®Ü A¥ÜÊÝ ZoPÜWÜÙÜá BXÃÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá°
PÜíw©ªàÄ. ËË«Ü AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜÈÉ PÝ¿áìPÜR®ÜáÓÝÃÜÊÝX ¼®Ü° ¼®Ü° BPÝÃÜWÜÙÜ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ PæãàÍÜWÜÙÜá PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ.

PæãàÍÜ¨Ü ÃÜaÜ®æ (Cell Structure):

¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ. PæÙÜX®Ü BPÜê£WÜÙÜ®Üá° ¯ÄàüÔÄ ÊÜáñÜᤠPæãàÐÜrPÜ ±Üä|ì ÊÜÞwÄ.

ZoPÜWÜÙÜá ±ÝÅ~PæãàÍÜ 10.1 ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍÜ ÊÜáñÜᤠ±ÝÅ~PæãàÍÜ. PæãàÍܨæãÙÜX®Ü PÝ¿áìWÜÙÜá ÖæàWæ
PæãàÍÜ ±ÜoÆ C¨æ ®Üvæ¿ááñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá° £Ú¨ÜáPæãÙÜÛÆá
PæãàÍܼ£¤Pæ &&&&& ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍÜ ®ÜÊÜáWæ PæãàÍܨÜÈÉ¿á ±ÜÅ£Áãí¨Üá
&&&&&& C¨æ C¨æ ZoPÜ¨Ü A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞvܸæàPÝWÜáÊÜâ¨Üá.
ÆÊÜPÜWÜÙÜá &&&&& &&&&&
&&&&&& C¨æ CÆÉ
AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá &&&&& &&&&&
WÝÈYà ÓÜíQà|ì (¸Ýw) &&&&& C¨æ
ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ &&&&& &&&&&
&&&&&
&&&&&

PæãàÍÜ¨Ü »ÝWÜWÜÙÜá (Parts of Cell):

1. PæãàÍÜ ¼£¤Pæ (Cell Wall): ±Ýb, A|¸æ ÊÜáñÜᤠÓÜÓÜ (ÊÜ®ÜÓܳ£) PæãàÍÜWÜÙÜÓÜáñܤ PÝ|ÔWÜáñܤ¨æ, ±ÝÅ~PæãàÍܨÜÈÉ PæãàÍܼ£¤Pæ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ.
PæãàÍܼ£¤Pæ Aí¨ÜÃæ PæãàÍܱÜoÆ¨Ü ÓÜáñܤÆã CÃÜáÊÜ WÜqr¿Þ¨Ü ÊÜáñÜᤠԧ£ Óݧ±ÜPÜ BÊÜÃÜ|. PæãàÍܼ£¤Pæ¿áá ÊÜáãÆñÜ@ ÓæÆáÂÇæãàg ÊÜáñÜᤠ±æQr®Ü
GíŸ PݸæãàìÖæçvæÅàoWÜÚí¨Ü EípÝXÃÜáñܤ¨æ. PÝÇÝíñÜÃÜ©í¨Ü AÊÜÍÜÂPÜñæWÜ®ÜáÓÜÄÔ ÈX°®…, ÓÜá¸æÄ®…, PÜáÂq®… CíñÜÖÜ ŸÖÜáÊÝÄPÜWÜÙÜá
PæãàÍܼ£¤Pæ¿áÈÉ ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ. PæãàÍÜPæR B«ÝÃÜ PæãvÜáÊÜâ¨Üá, PæãàÍܨÜÈÉ ÖÜÄ¿ááÊÜ ÖæaÝc¨Ü ¯àÃÜ®Üá° ñÜvæ×w¨Üá PæãàÍÜÊÜ®Üá° ÃÜüÓÜáÊÜâ¨Üá
CñÝ© PæãàÍܼ£¤Pæ¿á PÝ¿áìWÜÙÜá BXÊæ.

2. ±ÜŨÜÅÊÜ ±ÜoÆ/PæãàÍܱÜoÆ (Plasma Membrane/Cell Membrane): C¨Üá PæãàÍÜ¨Ü ÓÜáñܤ CÃÜáÊÜ ñæÙÜáÊݨÜ, ®ÝgãPÝ¨Ü ÊÜáñÜá¤
Ô§£Óݧ±ÜPÜ BÊÜÃÜ| (±æäÃæ) BX¨Ü᪠PæãàÍܨæãÙÜX®Ü ZoPÜWÜÙÜ®Üá° ¸ÝÖÜ ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|©í¨Ü ±ÜÅñæÂàPÜÊÝX CÄÓÜáñܤ¨æ.

67

  ÃÜígPÜ Pæ㹺®Ü (Phospholipid) GÃÜvÜá ±Ü¨ÜÃÜáWÜÙÜÈÉ ¸æÃæ£ÃÜáÊÜ

±æäàqà®ÜáWÜÙÜ A|áWÜÙÜá D Ä࣠±ÜŨÜÅÊܱÜoÆ¨Ü ÃÜaÜ®æ CÃÜáñܤ¨æ. ñæÙÜáÊݨÜ
  ±ÜŨÜÅÊÜ ±ÜoÆÊÜâ PæÆÊÜâ ¯©ìÐÜr ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ÓÝWÜÆá ±Ü¨ÜÃÜ
(ŸÃÜÖæãàWÜÆá) ¹vÜáñܤ¨æ. B¨ÜÃæ PæÆÊÜ⠱ܨݥÜìWÜÙÜ®Üá°

ñÜvæ¿ááñܤ¨æ (±ÜÅ£Ÿí˜ÓÜáñܤ¨æ); B¨ÜªÄí¨Ü A¨ÜPæR BÁáR ÖæËáÓæÆáÂÇæãg
±æQr®Ü
ÁãàWÜ ±ÝÃܱÜoÆ (Selective Permeable Membrane)
ÓÜãPÜÒ$¾PÝÐÜu ñÜíñÜá
G®Üá°ñݤÃæ. D WÜá|«ÜÊÜáì©í¨Ü ¯àÃÜá, ÆÊÜ|, BQÕg®Ü ˨ÝÅÊÜ ±æäÅàqà®Üá

CíñÜÖÜ E±Ü¿ááPܤ A|áWÜÙÜá PæãàÍܨÜÈÉ ±ÜÅÊæàÎÓÜáñܤÊæ. B¨ÜÃæ ±ÝÅ¥ÜËáPÜ 10.2 PæãàÍܼ£¤Pæ¿á ÃÜaÜ®æ
PÝŸì®Ü væç BPÝÕÀávܨÜíñÜÖÜ ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá PæãàÍÜ©í¨Ü PæãÍܼ£¤Pæ
ÖæãÃܹàÙÜáñܤÊæ.

 PæãàÍÜ¨Ü ÖæãÃÜWæ PæÆÊÜâ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜáípݨÜÃÜã
PæãàÍܨÜÈÉ¿á ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|ÊÜ®Üá° Ô§ÃÜÊÝX CÄÓÜáÊÜ PÝ¿áìÊÜ®Üá° ±ÜŨÜÅÊÜÂ
±ÜoÆ
±ÜŨÜÅÊܱÜoÆÊÜâ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ C¨ÜPæR ÓÜÊÜáÔ§£ G®Üá°ñݤÃæ.

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! PݸæãìÖÝ¿ávæÅo¨Ü ÓÜÃܱÜÚ

PæãàÍܨæãÙÜX®Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ±ÜÅÊÝÓÜÊÜâ ÖæàWæ BWÜáñܤ¨æ?

PæãàÍÜ¨Ü ÍÜQ¤¿á®Üá° ŸÙÜÔ ®Üvæ¿ááÊÜ QÅÁáWÜÙÜá

1. PæãàÍÜ »ÜPÜÒ| (Endocytosis): ÖæãÃÜX®Ü PæãàÍÜ
±ÜoÆ
±Ü¿ÞìÊÜÃÜ|¨æãÙÜXí¨Ü BÖÝÃÜ ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ±æäÅàqà®Üá

®ÜáíWÜáÊÜâ¨Üá.

2. PæãàÍÜ EñÜÕgì®æ (Exocytosis): ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° 10.3 ±ÜŨÜÅÊÜ ±ÜoÆ¨Ü ÃÜaÜ®æ
PæãàÍÜ©í¨Ü ÖæãÃÜ ÖÝPÜáÊÜâ¨Üá.

PæãàÍÜ¨Ü ÍÜQ¤¿á®Üá° ŸÙÜÓܨæÁáà ®Üvæ¿ááÊÜ QÅÁáWÜÙÜá
1. ËÓÜÃÜ| (Diffusion): O2, CO2 WÜÙÜíñÜÖÜ bPÜR A|áWÜÙÜ®Üá° PæãàÍܨÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛËPæ PæãàÍÜ¨Ü ÖæãÃÜWæ ÖÝPÜáËPæ.
2. ±ÜÃÝÓÜÃÜ| (Osmosis): ÖæaÜác ¯àÃÜáÙÜÛ »ÝWÜ¨Ü PÜvæÀáí¨Ü PÜwÊæá ¯àÃÜá CÃÜáÊÜ »ÝWÜ¨Ü PÜvæ BÁáRÁãàWÜ ±ÝÃܱÜoƨæãÙÜXí¨Ü

EípÝWÜáÊÜ ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÝÓÜ Gí¨ÜÃæ ±ÜÃÝÓÜÃÜ|. C¨Üá »è£PÜ QÅÁá¿ÞX¨Ü᪠A¨Üá gÃÜáWÜáÊÜ (ÓÜí»ÜËÓÜáÊÜ) ÊÜáãÃÜá ¼®Ü° ¼®Ü°
ÓÝ«ÜÂñæWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ.

A£±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü ÓÜÊÜá±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü AÊܱÜÃÝÓÜÃܨÜ
AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá

ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍܨÜÈÉ¿á ±ÜÃÝÓÜÃÜ| 10.4 ±ÜÃÝÓÜÃÜ| ±ÝÅ~ PæãàÍܨÜÈÉ¿á ±ÜÃÝÓÜÃÜ|
Íæãà˜ÔÄ

1.  4&5 J| ¨ÝÅüWÜÙÜ®Üá° ¯àÃÜÈÉ Coár Jí¨Üá ñÝ暴 ñÜÃÜáÊÝ¿á H®Üá BWÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ¯ÄàQÒÔÄ. ŸÚPÜ AÊæà J|
¨ÝÅüWÜÙÜ®Üá° ÓÜPÜRÃæ¿á ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ CwÄ ÊÜáñÜᤠJí¨Üá ñÝ暴 ŸÚPÜ ¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ. ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° ®æãàí¨ÝÀáÔÄ
ÊÜáñÜᤠÊÜWÜì¨ÜÈÉ aÜbìÔÄ.

2. ÊÜáÙæWÝƨÜÈÉ PÜqrWæ¿á ¸ÝXÆáWÜÙÜá WÜqr¿ÞX PÜãvÜáÅñܤÊæ. ×àWæ HPæ BWÜáñܤ¨æ?

68

A. ÓÜÊÜá±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü (Isotonic) ¨ÝÅÊÜ|: PæãàÍÜ¨Ü ÓÜáñܤÈÃÜáÊÜ ÊÜÞ«ÜÂÊÜá ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜ CÊæÃÜvÜÃÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÜÞ| ÓÜÊÜÞ®Ü CÃÜáñܤ¨æ.
A¨ÜÄí¨Ü ¯àÃÜá JÙÜWæ A¥ÜÊÝ ÖæãÃÜWæ ÖæãWÜáÊÜ©ÆÉ.

Ÿ. AÊÜ (PÜwÊæá) ±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü (Hypotonic) ¨ÝÅÊÜ|: PæãàÍܨÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÜÞ| PÜwÊæá ÊÜáñÜᤠÓÜáñܤÊÜááñÜ¤È®Ü ÊÜÞ«ÜÂÊÜá¨ÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü
±ÜÅÊÜÞ| ÖæaÜác CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ¯àÃÜá PæãàÍܨÜÈÉ ±ÜÅÊæàÎÓÜáñܤ¨æ. E¨Ý: J|¨ÝÅüWÜÙÜ®Üá° ¯àÃÜÈÉ CpÝrWÜ PæÆÖæ㣤®ÜÈÉ EŸáºñܤÊæ.

PÜ. A£±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü (Hypertonic) ¨ÝÅÊÜ|: PæãàÍܨÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÜÞ| ÖæaÜác ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜ¨Ü ÓÜáñܤȮÜÈÉ¿á ¯àÄ®Ü ±ÜÅÊÜÞ| PÜwÊæá
CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü PæãàÍܨÜÈÉí¨Ü ¯àÃÜá ÖæãÃܹàÙÜáñܤ¨æ. E¨Ý: ÖÜ~¡®Ü ÖæãàÙÜáWÜÙÜ®Üá° ÓÜPÜRÃæ¿á WÜqr ±ÝPܨÜÈÉ ÖÝQ¨ÝWÜ ÖæãàÙÜáWÜÙÜÈÉ¿á ¯àÃÜá
±ÝPܨÜÈÉ ÖæãàX ÓÜÌƳ Öæ㣤®ÜÈÉ AÊÜâ PÜáWÜáYñܤÊæ. A£ ±ÜÃÝÓÜÃÜ¨Ü ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ CvÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ±ÝÅ~PæãàÍÜ A¥ÜÊÝ ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍܨÜÈÉ¿á ¯àÃÜá
Ÿ×: ±ÜÃÝÓÜÃÜ| (Exosmosis) ±ÜÅQÅÁáÀáí¨Ü ÖæãÃܹàÙÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠPæãàÍܨÜÅÊÜÂÊÜâ PÜáWÜáYñܤ¨æ. D QÅÁáWæ ÃÜÓÜÓÜíPæãàaÜ®æ (Plasmolysis)
G®Üá°ñݤÃæ.

3. PæãàÍܨÜÅÊÜ (Cytoplasm)

ÓÜÌƳ gÝn²ÔPæãÚÛÄ. DÃÜáÚÛ¿á ±æäÃæ¿áÈÉ ÓÝPÜÐÜár ¨ÜÅÊÜ©í¨Ü ñÜáí¹¨Ü B¿áñÝPÜê£ PæãàÍÜWÜÙÜ®Üá° ¯àÊÜâ ®æãàw©ªàÃÝ? ±ÜŨÜÅÊÜÂ

±ÜoÆ ÊÜáñÜᤠPæàí¨ÜÅPÜ CÊÜâWÜÙÜÈÉ®Ü PÜí±Ü®ÜÊÜâÙÜÛ (ÖÜĨÝvÜáÊÜ) DÃÜáÚÛ¿á ÖæãÃÜX®Ü
±Ü¨Ý¥ÜìPæR PæãàÍÜ ¨ÜÅÊÜ G®Üá°ñݤÃæ. PæãàÍܨÜÅÊÜÂÊÜâ iWÜáoá ±æäÃæ¿áPæãàÍÜ
±Ü¨Ý¥Üì˨Ü᪠A¨Üá ÓÜñÜñÜ aÜÈÓÜᣤÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜÈÉ A®æàPÜ PæãàÍܼ£¤Pæ
PæãàÍÜ AíWÜPÜWÜÙÜá aܨÜáÄ ÖæãàXÃÜáñܤÊæ. PæãàÍܨÜÈÉ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Pæàí¨ÜÅPÜ
A¼QÅÁá ®Üvæ¿ááÊÜâ¨ÜPÝRX PæãàÍܨÜÅÊÜÂÊÜâ ÊÜÞ«ÜÂÊÜá C¨æ. PæãàÍܨÜÅÊÜ
PæãàÍÝíWÜPÜWÜÙÜ ÖæãÃÜñÝX CÃÜáÊÜ PæãàÍܨÜÈÉ¿á »ÝWÜ Aí¨ÜÃæ AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá
PæãàÍܨÜÅÊÜ (Cytosol). PæãàÍܨÜÅÊܨÜÈÉ AËá®æãà BÊÜáÉWÜÙÜá,
WÜáÉPæãàg, iàÊÜ®ÜÓÜñÜÌWÜÙÜá ÓÜíWÜÅÖÜWæãíwÃÜáñܤÊæ. ¨æãvÜx 10.5 DÃÜáÚÛ¿á ±æäÃæ
Pæàí©Åà¿á AÊÜPÝÍÜ©í¨Ü ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍܨÜÈÉ PæãàÍܨÜÅÊÜÂÊÜâ
Ÿ©Wæ ñÜÙÜÛƳqrÃÜáñܤ¨æ. ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍܨÜÈÉ¿á PæãàÍܨÜÅÊÜÂQRíñÜ
±ÝÅ~PæãàÍܨÜÈÉ¿á PæãàÍܨÜÅÊÜÂÊÜâ ÖæaÜác PÜ|¿ááPܤ ÊÜáñÜᤠ¨Üor
CÃÜáñܤ¨æ.

PæãàÍÜ AíWÜPÜWÜÙÜá (Cell Organelles): ËÎÐÜr PÝ¿áì PæçPæãÙÜáÛÊÜ
PæãàÍܨæãÙÜX®Ü E±ÜZoPÜWÜÙÜá Aí¨ÜÃæ PæãàÍÜ AíWÜPÜWÜÙÜá
BXÃÜáñܤÊæ. D AíWÜPÜWÜÙÜá Aí¨ÜÃæ PæãàÍÜ¨Ü AÊÜ¿áÊÜ CÃÜáñܤÊæ.
±ÜÅ£Áãí¨Üá AíWÜPÜ¨Ü ÓÜáñܤ Ô°WÜœ ±æäà›qà®Üá¿ááPܤ ±ÜoÆ (±æäÃæ)
CÃÜáñܤ¨æ. Pæàí¨ÜÅ ÊÜáñÜᤠÖÜÄñÜÆÊÜPÜ CÊÜâWÜÙÜ ÖæãÃÜñÝX CñÜÃÜ GÆÉ
AíWÜPÜWÜÙÜá CÊÜâWÜÙÜ®Üá° CÇæPÝó®… ÓÜãPÜÒ$¾ ¨ÜÍÜìPÜ¨Ü ®æÃÜ˯í¨ÜÇæà
®æãàvÜÆá ŸÃÜáñܤÊæ.

Pæàí¨ÜÅ (Nucleus)

ÊÜÞw ®æãàwÄ 10.6 CÇæPÝó®… ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ

PÜê£: ÓÜÌaÜfÊÝ¨Ü WÝi®Ü ±Üqr¿á ÊæáàÇæ ¯àÄ®Ü Öܯ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. IÓ…QÅàÊÜá¨Ü aÜÊÜáaÜ©í¨Ü Pæ®æ°¿á JÙÜX®Ü Ÿ©¿á®Üá° PæÃæ¨Üá ñæWæÀáÄ.
aÜÊÜáaÜ¨Ü Êæáà騆 ÓÜÌƳ ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜ®Üá° ÓÜãi¿á ñÜÇæ¿á ÊæáàÇæ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ ÊÜáñÜᤠWÝi®Ü ±Üqr¿á Êæáà騆 ¯àÄ®ÜÈÉ ±ÜÓÜÄÔÄ. A¨ÜÃÜ
ÊæáàÇæ Ëá¦È®… ŸãÉ A¼ÃÜígPÜ¨Ü Jí¨Üá Öܯ ÖÝQÄ. BaÝf¨ÜPÜ WÝg®Üá° A¨ÜÃÜ ÊæáàÈoár ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ¨Ü PæÙÜWæ ¯ÄàüÔÄ. Pæàí¨ÜÅPÜ
PÝ~Ôñæà?
  DÃÜáÚÛ¿á ±æäÃæ¿á BÁãàw®Ü ÃÜíiñÜ WÝi®Ü ±Üqr¿á®Üá° ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ¨Ü PæÙÜWæ ®æãàvÜáÊÝWÜ ±ÜÅ£Áãí¨Üá PæãàÍܨÜÈÉ PÝ~Ô¨Ü
WæãàÇÝPÝÃÜ, ¨Üor ¹í¨Üá Aí¨ÜÃæ B PæãàÍÜ¨Ü Pæàí¨ÜÅÊæà AÖÜá¨Üá.

69

ÃÜíWÜÓÜãñÜÅWÜÙÜá Pæàí¨ÜÅPÜ CÇæPÝó®… ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ©í¨Ü ®æãàw¨ÝWÜ Pæàí¨ÜÅ¨Ü ÓÜáñܤÆã
Pæàí¨ÜÅPÜ e¨ÜÅ GÃÜvÜá ±Ü¨ÜÄ®Ü BÊÜÃÜ| ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ Pæàí¨ÜÅ¨Ü e¨ÜÅWÜÙÜá
PÝ~ÓÜáñܤÊæ. Pæàí¨ÜÅ¨Ü JÙÜÖæãÃÜWæ BWÜáÊÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊÜÖÜ®ÜÊÜâ
10.7 Pæàí¨ÜÅ Pæàí¨ÜÅPÜ¨Ü D e¨ÜŨæãÙÜXí¨Ü BWÜáñܤ¨æ. Pæàí¨ÜŨÜÈÉ Jí¨Üá ¨ÜáívÜX®Ü
ÓÜáñÜ¤È®Ü (WæãàÇÝPÝÃÜ) Pæàí¨ÜÅPÜ (Nucleous) CÃÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠÃÜíWÜ (WÜá|)
BÊÜÃÜ| ÓÜãñÜÅWÜÙÜ gÝÚWæ CÃÜáñܤ¨æ. ÃÜíWÜ ÓÜãñÜÅWÜÙÜá ñæÙÜáÊÝ¨Ü ¨ÝÃܨÜ
GÙæWÜÙÜí£¨Ü᪠PæãàÍÜ Ë»Üg®æ¿á ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ AÊÜâWÜÙÜ ÃÜã±ÝíñÜÃÜ
WÜá|ÓÜãñÜÅWÜÙÜÈÉ BWÜáñܤ¨æ. WÜá|ÓÜãñÜÅWÜÙÜ Êæáà騆 PÝ¿ÞìñܾPÜ
ZoPÜWÜÚWæ ÊÜíÍÜÊÝ× (Genes) G®Üá°ñݤÃæ.

PÝ¿áìWÜÙÜá
1. PæãàÍÜWÜÙÜ GÆÉ aÜ¿Þ±ÜaÜ¿á QÅÁá ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜË»Üg®æ

CÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ ¯¿áíñÜÅ|ÊÜ®Üá° CvÜáÊÜâ¨Üá.
2. ià®Üá A¥ÜÊÝ ÊÜíÍÜÊÝ×WÜÙÜ ÊÜáãÆPÜ A®ÜáÊÜíÎPÜ WÜá|WÜÙÜ®Üá°

ÊÜááí©®Ü ²àÚWæ¿áÈÉ ÓÜíPÜÅÊÜá| ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.

¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?

1. ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á Pæí±ÜâÃÜPܤWæãàÆPÜWÜÙÜÈÉ¿á (RBC) Pæàí¨ÜÅÊÜâ ®ÜÐÜrÊÝX¨ÜªÄí¨Ü ×ÊæãàWæãÉà¹®Ü¨Ü ÊÜÖÜ®ÜPÝRX ÖæaÜác gÝWÜ Æ»ÜÂÊÝWÜáñܤ¨æ
ÊÜáñÜᤠÖæaÜác BQÕg®ÜÊÜ®Üá° ÍæãàÔPæãÙÜÛÇÝWÜáñܤ¨æ.

2. ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ ÃÜÓÜÊÝׯWÜÙÜÈÉ¿á gÃÜw ®ÜÚPæWÜÙÜÈÉ¿á Pæàí¨ÜÅÊÜâ ®ÜÐÜrÊÝX¨ÜªÄí¨Ü ±æäÙÝÛWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠBÖÝÃÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊÜÖÜ®ÜÊÜâ
ÓÜáÆ»ÜÊÝWÜáñܤ¨æ.

AíñܨÜÅìÊÜ gÝÆ (Endoplasmic Reticulum):

ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ. ¯ÊÜá¾ PÜorvܨÜÈÉ GÐÜár ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ±æç±…Çæç®…ÕWÜÚÊæ? AÊÜâ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ PÝ¿áìWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜáñܤÊæ? AÊÜâWÜÙÜá
CÃÜ©¨ÜªÃæ H®Üá BWÜáÊÜâ¨Üá?

PæãàÍÜ¨Ü JÙÜ»ÝWܨÜÈÉ ËË«Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊÜÖÜ®Ü ÊÜÞvÜáÊÜ ÃÝ¿á¸æãÃækãÊÜá Pæàí¨ÜÅPÜ
AíWÜPÜPæR AíñÜÃ…¨ÜÅÊÜ gÝÆ G®Ü°ñݤÃæ. AíñܨÜÅÊÜ hÝÆ Êæí¨ÜÃæ
PÜí²ÓÜáÊÜ ±Ü¨Ý¥Üì WÜÚí¨Ü ñÜáí¹¨Ü ÓÜãûÜ$¾®ÜÚPæ ÊÜáñÜᤠÓÜáÃÜáÚWÜÙÜá
Jí¨ÜPæãRí¨Üá hæãàwÓÜƱÜoár ¯ÊÜÞì|ÊÝ¨Ü gÝÚWæ¿áíñÜÖÜ
ÃÜaÜ®æ CÃÜáñܤ¨æ. AíñܨÜÅìÊÜÂgÝÆÊÜâ JÙÜX®Ü Ÿ©Àáí¨Ü Pæàí¨ÜÅPÜPæR
hæãàwԨܪÃæ ÖæãÃÜX®Ü Ÿ©Àáí¨Ü A¨Üá ±ÜŨÜÅÊÜ ±ÜoÆPæR
hæãàwÓÜƳqrÃÜáñܤ¨æ.
  ±ÜêÐÜu»ÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ ÃÝ¿á¸æãàÓæãàÊÜáÕWÜÙÜ PÜ|WÜÙÜá C¨ÜªÃæ
A¨Ü®Üá° ÖÜáÃÜáŸáÃÜáPÜ AíñÜÃ…¨ÜÅÊÜÂgÝÆ G®Üá°ñݤÃæ (Rough ER).

PÝ¿áìWÜÙÜá 10.8 AíñܨÜÅìÊÜ hÝÆ
1. PæãàÍÜPæR B«ÝÃÜ ¯àvÜáÊÜ aèPÜoár

2. ±æäàqà®ÜáWÜÙÜ ÊÜÖÜ®Ü ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.

3. BÖÝÃÜ, ÖÜÊæ, ¯àÃÜá CÊÜâWÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ Ÿí¨Ü ËÐÜPÜÃÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° gƨÝÅÊÜ~à¿áÊÜ®Üá°íoá ÊÜÞw ÍÜÄàÃÜ©í¨Ü

ÖæãÃÜÖÝPÜáÊÜâ¨Üá.

ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ yy ¯ÊÜáWæ ÓæàÃÜáÊÜ ¹ÔRàoá, aÝPÜÇæàoÕ CÊÜâWÜÙÜ ÓÜáñܤ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ ÊæàÐÜr®ÜWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ?
yy PÝÃÜTÝ®æ¿á "±ÝÂQíW… Ë»ÝWÜÊÜâ' ¿ÞÊÜ PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ?

70

WÝÈYà ¸Ýw (WÝÈYà ÓÜíQà|ì) & (Golgi Complex): ÓÜÊÜá±ÜPÜÒ Ÿ© JÙÜWæ ŸÃÜáÊÜ
Jí¨Ü®æã°í¨Üá ÓÜÊÜÞíñÜÃÜ ÃÜbÓÜƳor 5&8 aܱܳpæ ±æäÙÜáÛ PæãàÍÜWÜÚí¨Ü ±ÜÅÊÝÖÜ¨Ü ²àqPæ
WÝÈYà ÓÜíQà|ìÊÜâ ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤ¨æ. D PæãàÍÜWÜÚWæ "PÜáívÜWÜÙÜá' ŸorÆá
G®Üá°ñݤÃæ. PÜáívÜWÜÙÜÈÉ ËË«Ü ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ±ÝaÜPܨÜÅÊÜÂWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ. AÊÜPÝÎPæ
AíñܨÜÅìÊÜÂgÝÆ¨Ü PÜvæÀáí¨Ü ÓÜíÍæÉàÑÓÜƳor ±æäÅàqà®ÜáWÜÙÜá
WæãàÇÝPÝÃÜ¨Ü ²àqPæWÜÙÜÈÉ Ÿí˜ñÜWæãÙÜáÛñܤÊæ. PæãàÍܨÜÅÊÜ嬆 ®ÜÊÜhÝñÜ ²àqPæ ÓÝÅËà ²àqPæ
ÊÜááTÝíñÜÃÜ D ²àqPæWÜÙÜá WÝÈYà ÓÜíQà|ì¨ÜÊÜÃæWæ ŸÃÜáñܤÊæ.
A¨ÜÃÜ ¯Ëáì£ÁãàWÜ Ÿ©WÜÙæãí©Wæ ÓÜíÁãàWÜ Öæãí© 10.9 WÝÈYà ÓÜíQà|ì
AÊÜâWÜÙÜÈÉ¿á ¨ÜÅÊÜÂÊÜâ PÜáívÜWÜÙÜÈÉ PÜÙÜá×ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
 PÜáívÜWÜÙÜ ÊÜáwPæWÜÙÜÈÉí¨Ü ÊÜááí¨æ ÓÜÄ¿ááÊÝWÜ ±ÜÄaÜ¿á ÍÝÓÜŒý ÃܨÜáª
±ÝaÜPܨÜÅÊÜÂWÜÚí¨Ü B ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜÈÉ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜá BWÜáñݤ
ÖæãàWÜáñܤÊæ. Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWæãívÜ D ±æäÅàqà®ÜáWÜÙÜá ÊÜáñæ¤ PÜÂËáÈK WÝÈY GíŸ ÍÝÓÜŒýÃÜá ÊæãorÊæã¨ÜÈWæ WÝÈYà
WæãàÇÝPÝÃÜ¨Ü ²àqPæWÜÙÜÈÉ ÊÜáábc WÝÈYà ÓÜíQà|ì¨Ü ±ÜıÜPÜÌ ÓÜíQà|ì¨Ü ÊÜ|ì®æ ÊÜÞw¨ÜÃÜá. "PܱÜâ³ A¼QÅÁá' D
Ÿ©Àáí¨Ü ÖæãÃܹàÙÜáñܤÊæ. Aí¨ÜÃæà®æ PÝÃÜTÝ®æ¿áÈÉ®Ü ÃÜíg®Ü ñÜíñÜÅÊÜ®Üá° AÊÜÃÜá ËPÜÔñÜWæãÚÔ¨ÜÃÜá. ÊÜáñÜá¤
ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ®Üá° PÜqr ÊÜááí¨æ PÜÚÓÜáÊÜ ±ÝÂQíW… »ÝWܨÜíñæ PæÆÓÜÊÜâ D ñÜíñÜÅ©í¨Ü AÊÜÃÜá ÊÜágÝjÓÜíÓ槿á BÙÜÊÝ¨Ü A»ÝÂÓÜ
PÜáívÜWÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜ BWÜáñܤ¨æ. ÊÜÞw¨ÜÃÜá.
"ÊÜágÝjÓÜíÓ槿á ÃÜaÜ®æ'
PÝ¿áìWÜÙÜá D A»ÝÂÓÜPÝRX
1. WÝÈYà ÓÜíQà|ìÊÜâ PæãàÍܨÜÈÉ¿á "ÓÝÅÊÜ¨Ü AíWÜPÜ' C¨æ. ÓÝÂíq¿ÞWæãà PÝgÆ
2. PæãàÍܨÜÈÉ ÓÜíÍæÉàÑñÜÊÝ¨Ü ±ÝaÜPܨÜÅÊÜÂ, ±æäà›qà®Üá, ÊÜ|ì¨ÜÅÊÜ D ÍÝÓÜŒýÃæãí©Wæ
AÊÜÄWæ 1906 ÃÜÈÉ
ÊÜááíñÝ¨Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜÈÉ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿á®Üá° ÓÜí»ÜËÔ ®æã¸æÇ… ±ÝÄñæãàÐÜPÜ
AÊÜâWÜÙÜ Ë»Üg®æ ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá, AÊÜâWÜÙÜ®Üá° PæãàÍܨÜÈÉ A¥ÜÊÝ ÔQRñÜá.
PæãàÍÜ¨Ü ÖæãÃÜWæ A±æàüñÜ ÓܧÙܨÜÈÉ PÜÙÜá×ÓÜáÊÜâ¨Üá.
3. AÊÜPÝÍÜ ÊÜáñÜᤠÓÝÅËà ²àqPæ CÊÜâWÜÙÜ ¯ÊÜÞì| ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
4. PæãàÍܼ£¤Pæ, ±ÜŨÜÅÊÜ ±ÜoÆ ÊÜáñÜᤠƿáPÝÄPæWÜÙÜ ¯ÊÜÞì|PæR
ÓÜÖÝ¿á ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.

Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá (Lysosomes):

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! JPÜRÆáñÜ®Ü PæÆÓܨÜÈÉ ¯ÊÜÞì|ÊÝ¨Ü GÇæPÜwx ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ PÜÓÜ (ñÝÂgÂWÜÙÜá) PÜí±æäàÓÜr ñÜXY®ÜÈÉ ÖÝQ¨Ü
ŸÚPÜ PæÆÊÜâ ©ÊÜÓÜWÜÙÜ ®ÜíñÜÃÜ B PÜÓÜÊÜâ H®Üá BWÜáñܤ¨æ?

  PæãàÍܨÜÈÉ ZqÓÜáÊÜ (®Üvæ¿ááÊÜ) aÜ¿Þ±ÜaÜ¿á QÅÁáWÜÙÜÈÉ ¿ÞÊÜ ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤÊæÁãà, AÊÜâWÜÙÜ ËÇæàÊÝÄ

ÊÜÞvÜáÊÜ ÓÜíÓæ§ Gí¨ÜÃæ Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá. Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá ÓÝ¨Ý Jí¨Üá ±ÜoÆ©í¨Ü ÓÜᣤPæãíwÃÜáÊÜ PæãàÍÜWÜÙÜá C¨Ü᪠AÊÜâWÜÙÜÈÉ ±ÝaÜPܨÜÅÊÜÂ

(G®…ÃækáçÊÜå…Õ) CÃÜáñܤÊæ.

PÝ¿áìWÜÙÜá Jí¨æà&¼£¤Pæ¿á BÊÜÃÜ|

1. ÃæãàWÜ ±ÜÅ£PÝÃÜPÜ ¿áíñÜÅOæ&PæãàÍÜ¨Ü ÊæáàÇæ BPÜÅÊÜá| ÊÜÞvÜáÊÜ iàÊÝ|á

ÊÜáñÜᤠËÐÝ|áWÜÙÜ®Üá° ®ÜÐÜr ±ÜwÓÜáñܤ¨æ.

2. E«ÜÌÓܤWæãÚÓÜáÊÜ ñÜívÜ&ià|ì ÊÜáñÜᤠ¨ÜáŸìÆ PæãàÍÜ AíWÜPÜ, PÝŸì®Ü

PÜÓÜ ÊÜááíñÝ¨Ü ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜ ÖæãÃÜ

ÖÝPÜÇÝWÜáñܤÊæ.

3. Bñܾ[ÝñÜPÜ bàÆWÜÙÜá&PæãàÍÜWÜÙÜá ÖÜÙæ¿áÊÜâ A¥ÜÊÝ Pæor ŸÚPÜ

Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá Jvæ¿ááñܤÊæ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃæãÙÜX®Ü G®…ÃækáçÊÜå…WÜÙÜá ÓÜÌíñܨÜ

PæãàÍÜÊÜ®Üá° ±ÜaÜ®Ü ÊÜÞvÜáñܤÊæ. gqÆ G®…ÃÜkÞÀáÊÜá…WÜÙÜá
4. E±ÜÊÝÓÜ¨Ü PÝƨÜÈÉ Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá PæãàÍܨÜÈÉ ÓÜíWÜÅ×ÓÜƳoár ±æäà›qà®Üá

ÊÜáñÜᤠPæãŸáºWÜÙÜ®Üá° ±ÜaÜ®Ü ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. 10.10 Æ¿áPÝÄPæ

71

ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ (Mitochondria)

ÖæàÚÄ ®æãàvæãà|! ¯ÊÜá¾ ÊÜWÜì¨ÜÈÉ¿á ©à±ÜWÜÙÜá, ¹àÓÜ~PæWÜÙÜá A¨ÜÃÜíñæ ÍÝÇæ¿áÈÉ®Ü WÜ|PÜ¿áíñÜÅ ¿ÞÊÜ ÍÜQ¤¿á ÊæáàÇæ
®Üvæ¿ááñܤÊæ? D ÍÜQ¤¿áá GÈÉ ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤ¨æ?

  ±ÜÅ£Áãí¨Üá PæãàÍÜPæR ÍÜQ¤¿á AWÜñÜ CÃÜáñܤ¨æ. PæãàÍÜPæR ÍÜQ¤ JÙÜX®Ü BÊÜÃÜ|
±ÜäÃæçÓÜáÊÜ PæÆÓÜÊÜ®Üá° ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ ÊÜÞvÜáñܤÊæ. CÇæPÝó®… ¸ÝÖÜÂ
ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ¨Ü PæÙÜWæ ®æãàw¨ÝWÜ ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ ©Ì±Ü¨ÜÃÜ BÊÜÃÜ|
BÊÜÃÜ|WÜÚí¨ÝX¨Ü᪨Üá ñæãàÃÜáñܤ¨æ.
  ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ¨Ü ¸ÝÖÜ BÊÜÃÜ|ÊÜâ ÓÜbf¨ÜÅÊÝX¨ÜªÃæ JÙÜX®Ü ÊÜáwPæWÜÙÜá
BÊÜÃÜ|ÊÜâ ÊÜáwPæWÜÚí¨Ü EípÝXÃÜáñܤ¨æ. ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ¨Ü ÊæáçpæãPÝíwÅ¿Þ¨ÜÈÉ¿á
JÙÜX®Ü ±æäÚÛ®ÜÈÉ CÃÜáÊÜ hæÈ ÓܨÜêÍÜ ¨ÜÅÊܨÜÈÉ Ãæç¸æãàÓæãàÊÜáÕ, ¨ÜÅÊÜ 10.11 ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ
¶ÝÓæ#ào PÜ| ÊÜáñÜᤠw BQÕ Ãæç¸æãà ®ÜãÂQÉP… BÊÜáÉ (DNA) A|áWÜÙÜá
CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü AÊÜâ ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜ®Üá° ÓÜíÍæÉàÑñÜ ÊÜÞwPæãÙÜÛŸÆÉÊÜâ. ¯ÊÜáX¨Üá Wæ㣤¨æÁáà?
  ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ PæãàÍܨæãÙÜX®Ü PݸæãàìÖæçvæÅàp… ÊÜáñÜá¤
PæãŸáºWÜÙÜ®Üá° G®…ÃækáçÊÜáWÜÙÜ ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü EñÜRÐÜì| ÊÜÞvÜáñܤÊæ
ÊÜáñÜᤠD ±ÜÅQÅÁá¿áÈÉ ÍÜQ¤¿áá ATP (BÂvæ®æãàÓæç®… pÝÅ¿á
¶ÝÓæ#àp…) ¨Ü ÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ÓÜíWÜÅÖÜ ÊÜÞvÜáñܤÊæ. ±ÝÅ~PæãàÍÜQRíñÜ
ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍܨÜÈÉ ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿ÞWÜÙÜ ÓÜíTæ PÜwÊæá CÃÜáñܤ¨æ.

PÝ¿áìWÜÙÜá
1. ATP D ÍÜQ¤ÓÜÊÜáê¨ÜœÊÝ¨Ü ÓÜí¿ááPܤÊÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
2. ATP ¨ÜÈÉ¿á ÍÜQ¤¿á®Üá° ŸÙÜÔ ±æäà›qà®Üá, PݸæãàìÖæçvæÅào,

PæãŸáºWÜÙÜ®Üá° ÓÜíÍæÉàÑÓÜáÊÜâ¨Üá.

Pæí±ÜâÃÜPܤ PÜ|WÜÙÜÈÉ ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ.
C¨ÜÄí¨Ü B PæãàÍÜWÜÙÜá BQÕg®ÜÊÜ®Üá° Pæãívæã¿ááÂñܤÊæ
B¨ÜÃæ AÊÜâWÜÙÜá A¨Ü®Üá° ñÜÊÜá¾ ÓÜÌíñÜPÝRX ŸÙÜÓÜáÊÜâ©ÆÉ.

ÓÜÌƳ BÇæãàbÔÄ. ÊæáÂpæãàPÝíwÅ¿Þ¨Ü JÙÜX®Ü BÊÜÃÜ|ÊÜâ ÊÜáwPæ¿ááPܤ CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ÇÝ»Ü H®Üá?

AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá (Vacuoles)
PæãàÍܨÜÈÉ¿á ZoPÜ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ®Üá° ÓÜíWÜÅÖÜ| ÊÜÞvÜáÊÜ PæãàÍÜ AíWÜPÜ Aí¨ÜÃæ AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá
AÖÜá¨Üá. AÊÜPÝÍÜWÜÚWæ ¯ÎcñÜ BPÝÃÜ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ. PæãàÍÜ¨Ü AWÜñÜÂPÜR®ÜáÓÝÃÜÊÝX AÊÜPÝÍܨÜ
ÃÜaÜ®æ¿áá Ÿ¨ÜÇÝWÜᣤÃÜáñܤ¨æ. AÊÜPÝÍÜ¨Ü ±ÜoÆÊÜâ Jí¨Üá ±Ü¨Üįí¨Ü BXÃÜáñܤ¨æ.

PÝ¿áìWÜÙÜá: 10.12 AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá
1. PæãàÍÜ¨Ü ±ÜÃÝÓÜÃÜ|¨Ü JñܤvÜÊÜ®Üá° ¯¿áí£ÅñÜ CÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
2. aÜ¿Þ±ÜaÜ¿á QÅÁá¿áÈÉ EípÝ¨Ü Eñݳ©ñÜWÜÙÜ®Üá° (WæÉ„Pæãàg®Ü, ±æäà›qà®Üá,

¯àÃÜá) ÓÜíWÜÅ×ÓÜáÊÜâ¨Üá.
3. ±ÝÅ~PæãàÍܨÜÈÉ¿á AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ÓÜíWÜÅ×ÓÜáñܤÊæ, B¨ÜÃæ

AËáà¸Ý¨Ü AÊÜPÝÍܨÜÈÉ BÖÝÃÜÊÜ®Üá° ±ÜaÜ®Ü ±ÜäÊÜì¨ÜÈÉ ÓÜíWÜÅ×ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
4. ÊÜ®ÜÓܳ£PæãàÍܨÜÈÉ¿á AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá PæãàÍܨÜÅÊÜ©í¨Ü ñÜáí¹¨Ü᪠C¨Ü᪠B PæãàÍÜPæR WÜqrñÜ®Ü

ÊÜáñÜᤠ¨ÜêyÜñæ¿á®Üá° PæãvÜáñܤÊæ.

ÆÊÜPÜWÜÙÜá (Plastids): ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ GÇæWÜÚWæ ÖÜÔÃÜá Ÿ|¡, ÖÜãWÜÚWæ Pæí±Üâ, ÖÜÙÜ©, PæàÓÜÄ, ¯àÈ ×àWæ A®æàPÜ Ÿ|¡WÜÙÜá ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü
ŸÃÜᣤÃÜŸÖÜá¨Üá? ×àWæ Ÿ|¡ÊÜ®Üá° PæãvÜáÊÜ Jí¨Üá AíWÜPÜÊÜâ PæàÊÜÆ ÊÜ®ÜÓܳ£PæãàÍܨÜÈÉ PÜívÜáŸÃÜáñܤ¨æ, A¨Üá Aí¨ÜÃæ ÆÊÜPÜ. ÆÊÜPÜWÜÙÜá
©Ì±ÜoÆ¿ááPܤ C¨Ü᪠GÃÜvÜá ±ÜÅPÝÃÜWÜÙܨÜ᪠CÃÜáñܤÊæ.

72

ÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜ »ÝWÜ¨Ü Ÿ|¡ ÊÜ|ì¨ÜÅÊÜÂ
ÖÜÔÃÜá (E¨Ý: GÇæWÜÙÜá) ÖÜÄñܨÜÅÊÜ (PæãÉàÃæãàµÇ…)
Pæí±Üâ (E¨Ý: WÜgjÄ) PÝÂÃæãq®…
ÖÜÙÜ© ÃÜkÞí¥æãàµÇ…
®æàÃÜÙæ, ¯àÈ BÂí¥æãàÓæ篮…
¨Üor WÜáÇݹ (E¨Ý: ¹àp…) ¹pÝÈà®ÜÕ
................. .................

1. AÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÙÜá (¹Ú/ÊÜ|×ìà®Ü ÆÊÜPÜWÜÙÜá) (Leucoplasts) CíoÃ…®æp… ®Ü®Ü° ËáñÜÅ
2. ÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÙÜá (Ÿ|¡¨Ü ÆÊÜPÜWÜÙÜá) (Chromoplasts) ÖÜã, ÖÜ|á¡ CÊÜâWÜÙÜÈÉ PÜívÜáŸÃÜáÊÜ ÊÜáñæ¤ PæÆÊÜâ Ÿ|¡ ÊÜáñÜá¤
AÊÜâWÜÚWÝX PÝÃÜ~à»ÜãñÜ ÊÜ|ì¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜ ÊÜÞ×£¿á®Üá°
PÜê£: PæãÅàpÝ®…/ÄØÁãà ÊÜ®ÜÓܳ£¿á GÇæ¿á Êæáà騆 ±æäÃæ¿á®Üá° CíoÃ…®æp… ÊæáàÈí¨Ü ¨æãÃÜQÔÄ ÊÜáñÜᤠÊæáà騆 PæãàÐÜrPÜ
ñæWæÀáÄ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜÈÉ¿á ÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÙÜ®Üá° ÓÜí¿ááPܤ ±Üä|ìÊÜÞwÄ.
ÓÜãPÜÒ$¾¨ÜÍÜìPÜ¨Ü PæÙÜXoár ¯ÄàüÔÄ.
 ÖÜÄñÜÆÊÜPÜWÜÙÜá (Chromoplasts) ÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÙÜá BX¨Ü᪠ÊÜá«Ü BÊÜÃÜ|¨ÜÈÉ¿á ¸ÝÖÜ BÊÜÃÜ| JÙÜX®Ü BÊÜÃÜ|
CñÜÃÜ ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÙÜÈÉ ÃÜã±ÝíñÜÃÜ Öæãí¨ÜŸÆÉÊÜâ. ÓܧÙÜ
E¨Ý: ÖÜÔÃÜá, PÜaÝc pæãÊÜÞÂpæãWÜÙÜ®Üá° ¸æÙæ¨ÝWÜ ÖÜÄñܨÜÅÊܨÜ
ÃÜã±ÝíñÜÃÜ ÇæçPæãಮ… (Lycopene) ¨ÜÈÉ BX¨ÜªÄí¨Ü Pæí±Üâ Ÿ|¡ÊÜ⠥ݿáÇÝ PÝÀávÜ ÆÊÜPÜWÜÙÜá
ŸÃÜáñܤ¨æ. ²àqPæ (gÈà¿á¨ÜÅÊÜ)
  ¯ÊÜáWæ Wæ㣤ÃÜáÊܨæà®æí¨ÜÃæ, ÊÜ®ÜÓܳ£¿á GÇæWÜÙÜÈÉ ®Üvæ¿ááÊÜ
¨ÜᣠÓÜíÍæÉàÐÜOæ ±ÜÅQÅÁáWÝX ÖÜÄñÜ ÆÊÜPÜWÜÙÜá ŸÖÜÙÜ ÊÜáÖÜñŲ̈Üáª
BXÊæ. ÖÜÄñÜÆÊÜPÜWÜÙÜá ÓèÃÜÍÜQ¤¿á®Üá° ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÍÜQ¤¿áÈÉ
ÃÜã±ÝíñÜÄÓÜáñܤÊæ.
  ÖÜÄñÜÆÊÜPÜ¨Ü ²tPæ¿áÈÉ ¨Üá£ÓÜíÍæÉàÐÜOæWÝX AÊÜÍÜÂPÜ G®…
ÃækáçÊÜáÕ, DNA, Ãæç¸æãàÓæãàÊÜáÕ ÊÜáñÜᤠ²ÐÜrÊÜá¿á ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá
CÃÜáñܤÊæ.

ÆÊÜPÜWÜÙÜ PÝ¿áìWÜÙÜá 10.13 ÖÜÄñÜÆÊÜPÜ

1. ÖÜÄñÜÆÊÜPÜWÜÙÜá Óè¿áìÍÜQ¤¿á®Üá° ÍæãàÑÔ A¨Ü®Üá° ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÍÜQ¤¿áÈÉ Aí¨ÜÃæ BÖÝÃܨÜÈÉ ÃÜã±ÝíñÜÃÜ ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

2. ÊÜ|ìÆÊÜPÜWÜÚí¨Ü ÖÜã ÊÜáñÜᤠÖÜ|á¡WÜÚWæ Ÿ|¡ÊÜâ ±ÝűܤÊÝWÜáñܤ¨æ.

3. AÊÜ|ì (ÃÜíWÜ×à®Ü) ÆÊÜPÜWÜÙÜá ²ÐÜrÊÜá¿á ±Ü¨Ý¥Üì, PæãŸáº ÊÜáñÜᤠ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜ ÓÜíÍæÉàÐÜOæ ÊÜáñÜᤠÓÜíWÜÅÖÜ| ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ ÊÜáñÜᤠÆÊÜPÜWÜÙÜÈÉ DNA ÊÜáñÜᤠÃæç¸æãàÓæãàÊÜáÕ CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü D AíWÜPÜWÜÙÜá ÓÜÌíñÜ¨Ü ±æäÅàq®ÜáWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÃÜ
ÊÜÞvÜŸÆÉÊÜâ.
  PæãàÍÜWÜÙÜ ÃÜaÜ®æ¿á ÊÜáñÜᤠAíWÜPÜWÜÙÜ A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞw¨Ü ŸÚPÜ ¯ÊÜá¾ ÆPÜÒ$¨ÜÈÉ Ÿí©ÃÜŸÖÜá¨Üá A¨æà®æí¨ÜÃæ, ÊÜ®ÜÓܳ£ PæãàÍÜ ÊÜáñÜá¤
±ÝÅ~PæãàÍÜ CÊÜâWÜÙÜÈÉ PÜívÜáŸÃÜáÊÜ AíWÜPÜWÜÚí¨Ü PæãàÍܨÜÈÉ¿á PÝ¿áìWÜÙÜá ÓÜÃÝWÜÊÝX ®Üvæ¿áᣤÃÜáñܤÊæ. CíñÜÖÜ ËPÜÔñÜ PæãàÍÜWÜÙÜ®Üá°
¨ÜêÍÜÂPæàí¨ÜÅPÜ¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜá G®Üá°ñݤÃæ. ×í©®Ü ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ ¯àÊÜâ iàÊÝ|áWÜÙÜ B©Pæàí¨ÜÅPÜ¨Ü PæãàÍÜ¨Ü A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞw©ªàÄ. DWÜ
CÊæÃÜvÜã PæãàÍÜWÜÙÜ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ñÜáÆ®ÝñܾPÜ A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞvæãà|.

PÝ¿áìÓÜíÓ槿á¨Üáª: ÃÝÑóà¿á PæãàÍÜ ËhÝn®Ü Pæàí¨ÜÅ (National Centre for Cell Science – NCCS) C¨Üá »ÝÃÜñÜ ÓÜÃÜPÝÃÜ¨Ü hæçÊÜ
ñÜíñÜÅhÝn®Ü Ë»ÝWܨÜw¿áÈÉ PÝ¿áì¯ÃÜñÜ CÃÜáÊÜ ÓÝÌ¿áñܤ ÓÜíÓæ§ C¨æ. D ÓÜíÓ槿á PÝ¿ÞìÆ¿áÊÜâ ÓÝˣŸÝÀá ¶ÜâÇæ
ËÍÜÌ˨ÝÂÆ¿á¨Ü ±ÜÄÓÜÃܨÜÈɨÜ᪠PæãàÍÜiàË ËhÝn®Ü¨ÜÈÉ ÓÜíÍæãà«Ü®æ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ, ÃÝÑó¿á ±ÝÅ~PæãàÍÜ »ÝívÝÃÜPÝRX ÓæàÊæ¿á®Üá°
±ÜäÃæçÓÜáÊÜ ±ÜÅÊÜááS PÝ¿áìÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæ PÝ®ÜÕÃܨÜíñÜÖÜ ÃæãàWÜ¨Ü ÊæáàÆãÓÜÖÜ E±ÜaÝÃÜ PÜáÄñÝX ÓÜíÍæãà«Ü®æ
PÝ¿áì GÓÜWÜáñܤ¨æ.

73

¨ÜêÍÜ Pæàí¨ÜÅPÜ¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜá B©Pæàí¨ÜÅPÜ¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜá
yy BPÝÃÜ & 5&100ÊæáçPæãÅàËáàoÃÜ yy 1&10 ÊæáçPæãÅà ËáàoÃÜ
yy WÜá|ÓÜãñÜÅWÜÙÜ ÓÜíTæÂ&Jí¨ÜQRíñÜ ÖæaÜác yy Jí¨æà
yy Pæàí¨ÜÅPÜ&Pæàí¨ÜÅPÜ ±ÜoÆ, Pæàí¨ÜÅQà¿á ÊÜáñÜᤠyy Pæàí¨ÜÅPÜ ÓܨÜêÍÜ Pæàí¨ÜÅPÝ»Ü CÃÜáñܤ¨æ
yy BÊÜÃÜ|¿áááPܤ AíWÜPÜWÜÙÜá CÃÜáÊÜâ©ÆÉ.
Pæàí¨ÜŨÜÅÊÜÂÊÜâÙÜÛ ÓÜáÓܳÐÜr Pæàí¨ÜÅPÜ CÃÜáñܤ¨æ yy iàÊÝ|áWÜÙÜá
yy ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ, ÆÊÜPÜWÜÙÜá CÃÜáñܤÊæ
yy E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜá&EaÜcËPÜÔñÜ HPÜPæãàÍÜ¨Ü ÊÜáñÜá¤

ŸÖÜáPæãàÍÜWÜÙÜ ÊÜ®ÜÓܳ£ ÊÜáñÜᤠ±ÝÅ~ CÊÜâWÜÙÜÈÉ

PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ.

ÓÝÌ«Ý¿á

1. ®Ü®Ü°®Üá° WÜáÃÜá£Ô. E±ÜPÜÅÊÜá:
1. ¼®Ü° ¼®Ü° ±Ü¿ÞìÊÜÃÜ| Óæ°à× ÊÜÓÜá¤WÜÙÜ ŸÙÜPæ¿á®Üá° ÊÜÞw
A. ®Ý®Üá Aí¨ÜÃæ ATP ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜ PÝÃÜTÝ®æ C¨æªà®æ.
PæãàÍÜ¨Ü ÊÜÞvæÇ… ñÜ¿ÞÄÔÄ.
B. ®Ý®Üá HPܱܨÜÃÜáÙÜÛÊÜ®ÝX¨æªà®æ B¨ÜÃæ PæãàÍÜ¨Ü ±ÜÃÝÓÜÃÜ|¨Ü 2. ÊÜWÜì¨ÜÈÉ¿á ¯ÊÜá¾ WæÙæ¿áÃÜ Jí¨Üá WÜáí±Üâ ñÜ¿ÞÄÔÄ,

JñܤvÜÊÜ®Üá° ¯¿áí£ÅÓÜáñæ¤à®æ. PæãàÍÜ¨Ü ±ÜÅ£Áãí¨Üá AíWÜPÜ¨Ü ±ÝñÜÅÊÜ®Üá° ±ÜÅ£Á㟺ÄWæ
Pæãoár ®ÝoÂÊÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÔ ÊÜWÜì¨ÜÈÉ ±ÜÅÓÜá¤ñÜ ±ÜwÔÄ.
C. ®Ý®Üá PæãàÍÜPæR B«ÝÃÜ PæãvÜáÊæ®Üá B¨ÜÃæ ®Ý®Üá PæãàÍܼ£¤ 3. ±ÝaÜìÊæáío ±æà±ÜÃÜ¨Ü ñÜñÜÕÊÜá ±ÜoÆ¨Ü ŸÙÜPæ¿á®Üá° ÊÜÞw
±ÜÃÝÓÜÃÜ|¨Ü A»ÝÂÓÜÊÜ®Üá° ÊÜÞwÄ.
AÆÉ, ®Ü®Ü° ÍÜÄàÃÜÊÜâ ÊÜÞñÜÅ gÝÚWæ¿áíñæ C¨æ.
PæãàÍÜ¨Ü A»ÝÂÓÜPÝRX E±Ü¿ááPܤ ÓÝ×ñÜÂWÜÙÜá
D. ®Ý®Üá Gí¨ÜÃæ PæãàÍÜ¨Ü ÃÜÓÝ¿á®Ü PÝÃÜTÝ®æ GíŸíñæ

CÃÜáÊæ.

E. ®Ü¯°í¨Ü ÊÜÞñÜÅ GÇæWÜÙÜá ÖÜÔÃÜá BXÊæ.

2. ÖÝWݨÜÃæ H®Üá BWÜᣤñÜá¤?

A. Pæí±ÜâÃÜPܤPÜ|¨ÜÈÉ ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ CÃÜᣤ¨ÜªÃæ

B. ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ ÊÜáñÜᤠÆÊÜPÜ CÊÜâWÜÙÜÈÉ ÊÜÂñÝÂÓÜ

CÃÜ©¨ÝªWÜ

C. WÜá|ÓÜãñÜÅWÜÙÜ ÊæáàÇæ ià®Üá (ÊÜíÍÜÊÝ×)WÜÙÜá CÃÜ©¨ÝªWÜ

D. ±ÜŨÜÅÊܱÜoÆÊÜâ BÁáRÁãàWÜ CÃÜ©¨ÜªÃæ

E. ÊÜ®ÜÓܳ£¿áÈÉ BÂí¥æãàÓæ篮… CÃÜ©¨ÝªWÜ

3. ®ÜÊÜá¾ÈÉ ¼®Ü° ¿ÞÃÜá? PÝÃÜ| PæãwÄ.

A. Pæàí¨ÜÅPܨÜ, ÊæáçpæãàPÝíwÅ¿Þ, ÆÊÜPÜWÜÙÜá, AíñÜÃ…

¨ÜÅÊÜÂgÝÆ.

B. DNA, Ãæç¸æãàÓæãàÊÜáÕ, ÖÜÄñÜÆÊÜPÜWÜÙÜá.

4. PÝ¿áìWÜÙÜ®Üá° ŸÃæÀáÄ.

A. PæãàÍܱÜoÆ

B. PæãàÍܨÜÅÊÜÂ

C. Æ¿áPÝÄPæWÜÙÜá

D. AÊÜPÝÍÜWÜÙÜá

E. Pæàí¨ÜÅPÜ

5. ®Ü®Ü° Ÿ|¡ ¿ÞÄí¨Ü? (¯SÃÜÊÝ¨Ü ±Ü¿Þì¿áÊÜ®Üá° BÄÔÄ)

A. Pæí±Üâ pæãÊÜÞÂpæã 1. PæãÉàÃæãàµÇ…

B. ÖÜÔÃÜá GÇæ 2. PÜÂÃæãàq®…

C. WÜgjÄ 3. BÂí¥æãàÓæ篮…

D. ®æàÃÜÙæÖÜ|á¡ 4. ÇæçPæãಮ…

74

11. ÊÜÞ®ÜÊÜ ÍÜÄàÃÜ ÊÜáñÜᤠCí©Å¿á ÓÜíÓæ§

ÓÜÌƳ ®æ®Ü²ÔPæãÚÛ. 1. Cí©Å¿áWÜÙÜá/AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠCí©Å¿á ÓÜíÓæ§WÜÙÜá ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ¯ËáìÓÜƳqrÃÜáñܤÊæ?
2. ÊÜÞ®ÜÊÜ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ Cí©Å¿á ÓÜíÓæ§WÜÚÊæ?

×í©®Ü C¿áñ椿áÈÉ ®ÝÊÜâ ÓÜiàËWÜÙÜ PæÆÊæäí¨Üá ÊæçÎÐÜr$ÂWÜÙÜ®Üá°/ÆPÜÒ|WÜÙÜ®Üá° A»ÝÂÓÜ ÊÜÞw¨æªàÊæ. ÓÜiàËWÜÙÜÈÉ¿á ÆPÜÒ|WÜÙÜ®Üá°
WÜáOݘPÜÂñæÀáí¨Ü ñæãàÄÓÜáÊÜ GÆÉ iàÊÜ®ÝÊÜÍÜÂPÜ QÅÁáWÜÚWæ iàÊÜ®Ü ±ÜÅQÅÁáWÜÙÜá (Life Processes) Gí¨Üá A®Üá°ÊÜÃÜá.

ÖæàÚ ®æãàvæãà|! 1. ®ÝÊÜâ WÝyÜ ¯¨æÅ¿áÈɨݪWÜ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ®Üvæ¿áᣤÃÜáÊÜ PÝ¿áìWÜÙÜá ¿ÞÊÜâÊÜâ?
2. ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ iàÊÜ®Ü ±ÜÅQÅÁáWÜÙÜá ÓÜñÜñÜÊÝX ®Üvæ©ÃÜáñܤÊæ?

®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ iàÊÜ®Ü ±ÜÅQÅÁáWÜÙÜá ÓÜÃÝWÜÊÝX ®Üvæ¿ááÊÜíñæ A®æàPÜ Cí©Å¿áWÜÙÜá ÓÜÊÜáãÖܨÜÈÉ PæÆÓÜÊÜÞvÜᣤÃÜáñܤÊæ. D iàÊÜ®Ü
±ÜÅQÅÁáWÜÙÜ ËË«Ü ÖÜíñÜWÜÚÃÜáñܤÊæ. ËÎÐÜr ÖÜíñÜWÜÙÜÈÉ ËÎÐÜr Cí©Å¿áWÜÙÜá ÓÜáÊÜÂÊÜÔ§ñÜÊÝX PÝ¿áì¯ÊÜì×ÓÜᣤÃÜáñܤÊæ. ËÎÐÜr PæÆÓÜÊÜ®Üá°
HPÜ£ÅñÜÊÝX ÊÜÞvÜáÊÜ Cí©Å¿á ÓÜÊÜáãÖÜPæR Cí©Å¿á ÓÜíÓæ§ Gí¨Üá A®Üá°ÊÜÃÜá. ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ±ÜaÜ®ÜÓÜíÓæ§, ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓæ§, ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓæ§,
®ÜÃÜÊÜäÂÖÜ ÓÜíÓæ§, EñÜÕgì®Ü ÓÜíÓæ§, ±ÜÅg®Ü®Ü ÓÜíÓæ§, AÔ§ ÓÜíÓæ§, ÓÝ°¿áá ÓÜíÓæ§ ×àWæ A®æàPÜ Cí©Å¿á ÓÜíÓæ§WÜÙÜá PÝ¿áì ¯ÊÜìÓÜᣤÃÜáñܤÊæ.

ÓÜÌƳ ®æ®Ü²ÔPæãÚÛ. ±ÝÅ~WÜÙÜ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ÍÝÌÓæãàaÝf$ÌÓÜ¨Ü PæÆÓÜ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ Cí©Å¿áWÜÙÜá ÊÜÞvÜáñܤÊæ?

ÊÜÞ®ÜÊÜ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ GÆÉ iàÊÜ®Ü ±ÜÅQÅÁáWÜÙÜá ®Üvæ¿áᣤÃܸæàPݨÜÃæ ÍÜQ¤¿á ¯ñÝíñÜ AÊÜÍÜÂPÜñæ CÃÜáñܤ¨æ. ÍÜQ¤¿á ¯Ëáì£ PæãàÍÜWÜÙÜÈÉ
BWÜᣤÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜPÝRX PæãàÍÜWÜÚWæ ˨ÝÅÊÜ A®Ü°ZoPÜ ÊÜáñÜᤠBQÕg®Ü ÊÝ¿áá訆 ±ÜäÃæçPæ¿ÞWܸæàPÝWÜáñܤ¨æ. D PæÆÓÜWÜÙÜá ÍÜÌÓÜ®ÜÓÜíÓæ§
ÊÜáñÜᤠÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓæ§WÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜÊÝX BWÜáñܤÊæ. ÍÜÌÓÜ®Ü¨Ü ±ÜÅQÅÁáWÜÙÜá PæÙÜWæ Pæãor ÊÜáãÃÜá ÖÜíñÜWÜÙÜÈÉ ®Üvæ¿ááÊܨÜá.

1. ¸ÝÖÜ ÍÜÌÓÜ®Ü: ÓÜÌƳ ÁãàbÔÄ.
A. ÍÝÌÓÜ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛÊÜâ¨Üá & ÊÜáãX®Ü ÊÜááTÝíñÜÃÜÊÝX ÖÜÊæ¿á®Üá° AËáà¸Ý, GÃæÖÜáÙÜá, iÃÜÙæ, ÊÜ®ÜÓܳ£, ËË«Ü gÆaÜÃÜ
JÙÜWæ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáÊܨÜá, AÈÉí¨Ü A¨Üá ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿á ÊÜáãÆPÜ ±ÝÅ~ ÊÜáñÜᤠ±ÜüWÜÙÜá ¿ÞÊÜâ¨ÜÃÜ ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü ÍÜÌÓÜ®Ü
GÃÜvÜã ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜÈÉ ÖæãàWÜáÊÜâ¨Üá. ÊÜÞvÜáñܤÊæ? A¨ÜÃÜ PæãàÐÜrPÜ ñÜ¿ÞÄÔÄ.
Ÿ. EaÝf$ÌÓÜ (ÍÝÌÓÜ ¹vÜáÊܨÜá) & ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãívÜ
ÖÜÊæ¿áÈÉ¿á BQÕg®Ü ÊÝ¿ááÊÜâ ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ÖæãàWÜáÊܨÜá. ÃÜPܤÊÜâ ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ:
ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á CO2 ÊÝ¿ááÊÜ®Üá° ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜ PÜvæWæ J¿ááÂÊܨÜá ÊÜáñÜá¤
B ÖÜÊæ¿áá EaÝf$ÌÓÜ¨Ü ÊÜáãÆPÜ ÖæãÃÜÖÝPÜƳvÜáÊÜâ¨Üá.
  ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜ ÊÜááTÝíñÜÃÜÊÝX EípÝWÜáÊÜ D GÃÜvÜá QÅÁáWÜÚWæ
HPÜ£ÅñÜÊÝX ¸ÝÖÜ ÍÜÌÓÜ®Ü G®Üá°ÊÜÃÜá.

2. AíñÜ@ÍÜÌÓÜ®Ü: ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á GÆÉ PæãàÍÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÃÜPܤ CÊÜâWÜÙÜ Cí«Ü®Ü¨Ü gÌƮܩí¨Ü EÐÜ¡ñæÁãí©Wæ «Ü̯ ÊÜáñÜá¤
®ÜvÜáÊæ EípÝWÜáÊÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜ Ë¯ÊÜá¿áPæR AíñÜ@ÍÜÌÓÜ®Ü G®Üá°ÊÜÃÜá. ±ÜÅPÝÍÜWÜÙÜ ¯Ëá죿ÞWÜáÊÜâ¨Üá. C¨æà ÄࣿÞX
ÃÜPܤ©í¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜÈÉ O2 ÊÝ¿áá ÖæãàWÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜWÜÚí¨Ü PæãàÍÜWÜÙÜÈÉ A®Ü°ZoPÜWÙÜ gÌƮܩí¨ÝX «Ü̯ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅPÝÍÜ
ÃÜPܤ¨ÜÈÉ CO2 ÊÝ¿áá ŸÃÜáÊܨÜá. ¯Ëáì£ BWÜŸÖÜá¨æà?

3. PæãàÍÜ ÍÜÌÓÜ®Ü: BQÕg®Ü©í¨ÝX PæãàÍÜWÜÙÜÈÉ¿á WÜáÉPæãàg¨ÜíñÜÖÜ ÖæàÚ ®æãàvæãà|:
˨ÝÅÊÜ ZoPÜWÜÙÜ ÊÜáí¨ÜgÌÆ®ÜÊÝX ATP ¿á ÓÜÌÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ÍÜQ¤¿áá
¹vÜáWÜvæ¿ÞWÜáÊܨÜá. A¨ÜÃæãí©Wæ CO2 ÊÝ¿áá ÊÜáñÜᤠ¯àÄ®Ü EX 1. ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓ槿áÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ Cí©Å¿áWÜÙÜ
D ¯ÃÜá±ÜÁãàX ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜâÊÜâ. D QÅÁáWæ PæãàÍÜ ÓÜÊÜÞÊæàÍÜÊÝWÜáÊÜâ¨Üá?
ÍÜÌÓÜ®Ü Gí¨Üá A®Üá°ÊÜÃÜá. PæÙÜWæ Pæãor ÓÜËáàPÜÃÜ|¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü
PæãàÍÜÍÜÌÓÜ®Ü ±ÜÅQÅÁá¿á®Üá° ÓÝÃÝíÍÜ ÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ÊÜáíwÓÜÇÝX¨æ. 2. Fo ÊÜÞvÜáÊÝWÜ ÊÜÞñÜ®ÝvܸÝÃܨÜá HPæ?

C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + ÍÜQ¤ (38 ATP)

75

ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓæ§ (Resperitory System): ÃÜaÜ®æ ÊÜáñÜᤠPÝ¿áì ÊÜáãX®Ü WÜíoÆá
±æäÙÜáÛ ÓÜÌÃÜ¿áíñÜÅ
1. ÊÜáãWÜá (Nose): ÍÜÌÓÜ®Ü QÅÁá¿á ÊÜáñÜᤠÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓ槿á BÃÜí»ÜÊÜâ ÍÜÌÓܯPæ
ÊÜáãX¯í¨Ü BWÜáÊܨÜá. ÊÜáãX®ÜÈÉ¿á PÜã¨ÜÆáWÜÚí¨ÝX ÊÜáñÜᤠÍÜÌÓÜ®Ü ®ÜÚPæ
iWÜápÝ¨Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚí¨ÝX ÖÜÊæ¿áá ÓæãàÔÓÜƳoár JÙÜWæ ÊÝ¿ááPæãàÍÜ
ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáÊܨÜá. ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ ÍÜÌÓÜ®Ü ±ÜoÆ

2. WÜíoÆá (Pharynx): WÜíoȯí¨Ü A®Ü°®ÜÚPæ ÊÜáñÜᤠÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓæ§
±ÝÅÃÜí»ÜÊÝWÜáñܤÊæ. ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿áá A®Ü°®ÜÚPæ¿á ÊÜááퟩWæ
CÃÜáñܤ¨æ. ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿á Êæáàƺ©Wæ Jí¨Üá ÊÜááaÜcÚPæ CÃÜáñܤ¨æ. ÊÝ¿ááPæãàÍÜ
A®Ü°®ÜÚPæÀáí¨Ü A®Ü°ÊÜâ ÖæãàWÜᣤÃÜáÊÝWÜ D ÊÜááaÜcÚPæÀáí¨Ü
ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ ÊÜááaÜcƳvÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨Ü ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿áÈÉ ŸÖÜá¨Ý ÖÜÊæ¿á ±ÜÅÊÝÖÜ
A®Ü°¨Ü PÜ| JÙÜÓæàÃÜáÊÜâ©ÆÉ. CñÜÃÜ ÊæàÙæ¿áÈÉ ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ JÙÜWæ ÊÜáñÜᤠÖæãÃÜWæ
ñæÃæ©ÃÜáñܤ¨æ. C¨ÜÄí¨Ü ÖÜÊæ¿áá WÜíoȯí¨Ü ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿áÈÉ
ÖæãàWÜáñܤ¨æ. ÊÝ¿ááPæãàÍÜ

3. ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ (Trachea): ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿á BÃÜí»Ü¨Ü »ÝWÜÊÜâ PæàÎPæ¿áÈÉ ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á Pæí±Üâ PæãàÍÜ
ÓÜÌÃÜ¿áíñÜÅ©í¨ÝX E¹º¨Ü᪠CÃÜáñܤ¨æ. G¨æ¿á »ÝWܨÜÈÉ ÊÜÖÜ®Ü
ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ¿áá C¸Ý½WÜÊÝX PÜÊÜÇæãvæ¿ááñܤ¨æ. Jí¨Üá »ÝWÜ
ŸÆ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ¨Ü PÜvæWæ ÖæãàWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠC®æã°í¨Üá GvÜ ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ¨Ü 11.1 ÊÜÞ®ÜÊÜ ÍÜÌÓÜ®ÜÓÜíÓæ§ ÊÜáñÜᤠÊÝ¿ááPæãàÍÜ
PÜvæWæ ÖæãàWÜáñܤ¨æ.

4. ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜá (Lungs): G¨æ¿á ±æäÙÜáÛ»ÝWܨÜÈÉ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü
GvÜ ÊÜáñÜᤠŸÆ»ÝWܨÜÈÉ Jí¨æãí¨Üá ¶Üâ¶Üâ#ÓÜËÃÜáñܤÊæ. G¨æ¿á
±æäÙÜáÛ»ÝWܨÜÈÉ ŸÖÜá»ÝWÜÊÜâ ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ©í¨Ü ÊݲԨÜ᪠ÖÜê¨Ü¿á¨Ü
ŸÖÜá»ÝWÜÊÜä ÓÜÖÜ ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÚí¨ÝX ÊÜááaÜcÇÝXÃÜáñܤ¨æ.
±ÜÅ£Áãí¨Üá ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ¨Ü ÊæáàÇæ GÃÜvÜá ±Ü¨ÜÄ®Ü BÊÜÃÜ|ÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜPæR
¶Üâ¶Üâ#ÓÜ¨Ü BÊÜÃÜ| (Pleura) G®Üá°ÊÜÃÜá. ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜá Óܳíi®Üíñæ Ô§£
Óݧ±ÜPÜ WÜá| Öæãí©ÃÜáñܤÊæ. ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜá bPÜR bPÜR PæãàOæWÜÚí¨ÝX
ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÚWæ ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá.
ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙÜ ÓÜáñܤÆã PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜ AñÜÂíñÜ ¨Üor gÝÚWæ
CÃÜáñܤ¨æ.
  ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙÜ Êæáà騆 BÊÜÃÜ|ÊÜâ AñÜÂíñÜ ñæÙÜáÊÝXÃÜáñܤ¨æ.
A¨ÜÃÜíñæÁá PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜ BÊÜÃÜ|ÊÜä ÓÜÖÜ AñÜÂíñÜ
ñæÙÜáÊÝXÃÜáñܤ¨æ. D ñæÙÜáÊÝ¨Ü BÊÜÃÜ|WÜÚí¨Ü ÊÝ¿ááWÜÙÜ
˯ÊÜá¿áÊÜâ ÓÜÖÜgÊÝX BWÜáÊܨÜá. ¶Üâ¶Üâ#ÓܨÜÈÉ AÓÜíSÂ
ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÚÃÜáÊܨÜÄí¨Ü ÊÝ¿ááWÜÙÜ Ë¯ÊÜá¿áPÝRX ÖæaÜác
ËÓÜõñÜÊÝ¨Ü ±ÜêÐÜu»ÝWÜÊÜâ ¨æãÃæ¿ááñܤ¨æ.

¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜÈÉ EípÝWÜáÊÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜ Ë¯ÊÜá¿á: ¶Üâ¶Üâ#ÓܨÜÈÉ¿á ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙÜ ÓÜáñܤÆã ÃÜPܤ ÖÜÄ¿áᣤÃÜáÊÝWÜ ÊÝ¿ááWÜÙÜ
ÓÜñÜñÜ Ë¯ÊÜá¿á ®Üvæ©ÃÜáñܤ¨æ. ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á Pæí±ÜâÃÜPܤPÜ|WÜÙÜÈÉ (RBC) ×ÊæãàWæãÉà¹®Ü GíŸ ÇæãàÖÜ¿ááPܤ ±æäà›qà®ÜáWÜÚÃÜáñܤÊæ.
ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙÜÈÉ Ÿí¨Ü ÖÜÊæ¿áÈÉ¿á BQÕg®ÜÊÜ®Üá° ×ÊæãàWæãÉ๮ÜÊÜâ ÍæãàÑPæãÙÜáÛñܤ¨æ. A¨æà ÊæàÙæ¿áÈÉ CO2 ÊÝ¿áá ÊÜáñÜᤠ¯àÄ®Ü
EX ÃÜPܤ©í¨Ü ÊÝ¿ááPæãàÍÜWÜÙÜÈÉ ÖæãàWÜáñܤÊæ. ÊÜáñÜᤠAÈÉ¿á ÖÜÊæ¿áÈÉ PÜãwPæãÙÜáÛñܤÊæ. BQÕg®Ü ÊÝ¿áá ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáñܤ¨æ
ÊÜáñÜᤠCO2 ÊÝ¿áá, ¯àÄ®Ü EX ÃÜPܤ©í¨Ü ÖæãÃÜWæ ñæWæ¿áÇÝWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠEaÝf$ÌÓܨæãí©Wæ ÖæãÃÜWæ ÖÝPÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

5. ÍÝÌÓܱÜoÆ (Diaphragm): AÔ§WÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáÊÜ G¨æ¿á ±ÜígÃÜ¨Ü ñÜÙÜ»ÝWܨÜÈÉ Jí¨Üá ÓÝ°¿ááÊÜá¿á ±ÜÃܨæ CÃÜáñܤ¨æ. D
±ÜÃܨæWæ ÍÝÌÓܱÜoÆ G®Üá°ÊÜÃÜá. ÍÝÌÓܱÜoÆÊÜâ E¨ÜÃܱæäÙÜáÛ»ÝWÜ ÊÜáñÜᤠG¨æ¿á ±æäÙÜáÛ»ÝWÜ CÊÜâWÜÙÜ ®ÜvÜáÊæ CÃÜáñܤ¨æ. G¨æ¿á AÔ§±ÜígÃÜÊÜâ
ÓÜÌƳ ÊæáàÇæ GñÜá¤ÊÜâ¨Üá ÊÜáñÜᤠÍÝÌÓܱÜoÆ PæÙÜWæ ÖæãàWÜáÊܨÜá, D GÃÜvÜã QÅÁáWÜÙÜá Jí¨æà ÊæàÙæ¿áÈÉ BWÜáÊܨÜÄí¨Ü ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ¨Ü ÊæáàÈ®Ü
JñܤvÜÊÜâ PÜwÊæá¿ÞWÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨Ü ÖæãÃÜX®Ü ÖÜÊæ ÊÜáãX®Ü ÊÜáãÆPÜ ¶Üâ¶Üâ#ÓܨÜÈÉ ŸÃÜáÊܨÜá. G¨æ¿á AÔ§±ÜígÃÜ ÊÜáãÆ ÓܧÙÜPæR Ÿí¨ÝWÜ
ÊÜáñÜᤠÍÝÌÓܱÜoÆÊÜâ ÊÜáñæ¤ ÊæáàÇæ GñܤƳpÝrWÜ ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜ ÊæáàÇæ JñܤvÜ ¹àÙÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜÈÉ¿á ÖÜÊæ ÊÜáãX®Ü ÊÜáãÆPÜ ÖæãÃÜWæ JñܤƳvÜáÊܨÜá.
ÍÝÌÓܱÜoÆÊÜâ ÓÜñÜñÜÊÝX ÊæáàÇæ ÊÜáñÜᤠPæÙÜWæ BWÜáÊÜ aÜÆ®æ¿áá ÍÝÌÓæãàaÝf$ÌÓÜ EípÝWÜÆá AÊÜÍÜÂPÜÊÝXÃÜáñܤ¨æ.

76

¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ ÊÜáñÜᤠaÜaæ ìÊÜÞwÄ

ÍÜÌÓÜ®Ü QÅÁá EípÝWÜáÊÝWÜ G¨æ¿á ±ÜígÃÜ¨Ü PæÙÜ»ÝWܨÜÈÉ
EípÝWÜáÊÜ aÜÆ®ÜÊÜÆ®ÜWÜÙÜ ¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ ÊÜáñÜᤠaÜaæì
ÊÜÞwÄ.

1.  ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜOæ Gí¨ÜÃæà®Üá? 11.2 ÍÜÌÓÜ®ÜQÅÁá ÊÜáñÜᤠaÜÆ®ÜÊÜÆ®æ

ÓÜÌƳ ®æ®Ü²ÔPæãÚÛÄ. 2.  ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓ槿áÈÉ ¿ÞÊÜ ¿ÞÊÜ Cí©Å¿áWÜÙÜ ÓÜÊÜÞÊæàÍÜÊÝWÜáñܤ¨æ?

ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓæ§ (Blood Circulatory System):

ÍÜÄàÃÜ¨Ü ËË«Ü AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜÈÉ ¯àÃÜá, ÓÜí±æÅàÃÜPÜWÜÙÜá, BQÕg®Ü, ˨ÝÅÊÜ A®Ü°ZoPÜWÜÙÜá, ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá Cí¥ÜÖÜ ËË«Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ
ÊÜÖÜ®ÜÊÜ®Üá° ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓ槿áá ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. ÊÜÞ®ÜÊÜ ÊÜáñÜᤠEaÜcÊÜWÜì¨Ü ±ÝÅ~WÜÙÜÈÉ ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|PÝRX ÓÜÌñÜíñÜÅ ÓÜíÓæ§ CÃÜáñܤ¨æ. ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|
ÓÜíÓ槿áÈÉ ÖÜê¨Ü¿á, ÃÜPܤÊÝׯWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠPæàÍÜÊÝׯWÜÙÜ ÓÜÊÜÞÊæàÍÜBWÜáñܤ¨æ.

ÖÜê¨Ü¿á & ÃÜaÜ®æ ÊÜáñÜᤠPÝ¿áì

G¨æ¿á WÜãw®ÜÈÉ ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ÊÜá«Ü»ÝWܨÜÈÉ

ÖÜê¨Ü¿áËÃÜáñܤ¨æ. A¨Üá AÔ§±ÜígÃܨÜÈÉ GÃÜvÜã

¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜ ®ÜvÜáÊæ ÊÜáñÜᤠÓÜÌƳ A¨ÜÃÜ GvÜŸ©Wæ ÊÝȨÜíñæ

CÃÜáñܤ¨æ. ®ÜÊÜá¾ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü BPÝÃÜÊÜâ ®ÜÊÜá¾ Pæç¿á

ÊÜááÑr¿áÐÜár CÃÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠñÜãPÜÊÜâ ÓÝ«ÝÃÜ|ÊÝX

360 WÝÅí CÃÜáñܤ¨æ. ®ÜÊÜá¾ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ÓÜáñܤÆ㠩̱ܨÜÄ®Ü

ÖÜê¨Ü¿ÞÊÜÃÜ|ËÃÜáñܤ¨æ. D BÊÜÃÜ|¨Ü GÃÜvÜã ¥ÜÃÜWÜÙÜ

®ÜvÜáÊæ Jí¨Üá ¨ÜÅÊÜ ±Ü¨Ý¥ÜìËÃÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨ÜÇæà

ZÐÜìOæ ÊÜáñÜᤠ¿ÞÊÜâ¨æà «ÜPæRWÜÚí¨Ü ÖÜê¨Ü¿á¨Ü

ÓÜíÃÜPÜÒOæ¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá.

  ÊÜÞ®ÜÊÜ ÖÜê¨Ü¿áÊÜâ Jí¨Üá ÓÝ°¿ááÊÜá¿á, ÊÜÞíÓÜÆ

ÊÜáÖÝÃæãà×~ AÊÜ¿áÊÜ˨æ. ÖÜê¨Ü¿áÊÜâ ÖÜê¨Ü¿áÓÝ°¿ááWÜÚí¨Ü
ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤ¨æ. ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ÓÝ°¿ááWÜÙÜá
ŸÆÃæãà×~
E«ÜÌì GvÜ A®æçbfPÜÊÝXÃÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÙÜ BPÜáíaÜ®Ü ÊÜáñÜá¤
ÊÜáÖݯàÇæ Ãæãà×~ ΦÈàPÜÃÜ|ÊÜâ Jí¨Üá ¯ÎcñÜ Æ¿áŸ¨ÜœñæÀáí¨Ü
BWÜᣤÃÜáñܤ¨æ. C¨ÜPæR ÖÜê¨Ü¿á¨Ü Óܳí¨Ü®Ü/ŸwñÜ G®Üá°ÊÜÃÜá.
ŸÆWÜvæ¿á
¯àÇæ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü JÙÜX®Ü ÆíŸÊÝXÃÜáÊÜ ±ÜÃܨæÀáí¨ÝX GvÜ
ŸÆWÜvæ¿á
ÖÜêñÜR|ì ÊÜáñÜᤠŸÆ ×àWæ GÃÜvÜá »ÝWÜWÜÙÝWÜáñܤÊæ. D »ÝWÜWÜÙÜ

GvÜ ÖÜêñÜR|ì ÊÜáñæ¤ GÃÜvÜ®æà¿á PæãàOæWÜÙÝWÜáñܤÊæ. D Ä࣠ÖÜê¨Ü¿á¨Ü
®ÝÆáR »ÝWÜWÜÚÃÜáñܤÊæ. Êæáà騆 »ÝWÜ/PæãàOæWÜÚWæ
©Ì¨ÜÈ ÖÜêñÜR|ì ÊÜáñÜᤠPæÙÜX®Ü PæãàOæWÜÚWæ ÖÜêñÜáRQÒWÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá.
ÊÜááaÜcÙÜ

GvÜ

ÖÜêñÜáRQÒ

A«æãÊÜáÖݯÇæ

£Å¨ÜÙÜ ±ÜoÆ ÊÜáÖÝÃæãà×~ A«ÜìaÜí¨ÝÅPÜê£ ±ÜoÆ
ŸÆ ÖÜêñÜáRQÒ

11.3 ÖÜê¨Ü¿á ÃÜaÜ®æ ÊÜáñÜᤠÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|

77

ÃÜPܤÊÝׯWÜÙÜá&ÃÜaÜ®æ ÊÜáñÜᤠPÝ¿áì: ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ÓÝ°¿ááWÜÚí¨Ü ÓÜñÜñÜÊÝX Óܳí¨Ü®Ü ®Üvæ©ÃÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨Ü ÃÜPܤÊÝׯWÜÙÜÈÉ ÓÜñÜñÜÊÝX
ÃÜPܤÊÜâ ÖÜĨÝvÜᣤÃÜáñܤ¨æ. ÃÜPܤÊÝׯWÜÙÜá ±ÝÅÊÜááSÂÊÝX GÃÜvÜá ±ÜÅPÝÃܨÜ᪠CÃÜáñܤÊæ. (1) Ãæãà×~ (2) ¯àÇæ. CÊÜâWÜÙÜÈÉ¿á ±ÜÅÊÜááS
ÊÜÂñÝÂÓÜÊÜâ PæÙÜX®Üí£¨æ.

Ãæãà×~WÜÙÜá (Arteries): ÖÜê¨Ü¿á©í¨Ü ÍÜÄàÃÜ¨Ü ËË«Ü »ÝWÜWÜÙÜ Ãæãà×~
PÜvæWæ ÃÜPܤ Pæãívæã¿ááÂÊÜ ÃÜPܤÊÝׯWÜÚWæ Ãæãà×~WÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá.
¶Üâ¶Üâ#ÓÜ Ãæãà×~ ÊÜ£ÄPܤÊÝX GÆÉ Ãæãà×~WÜÚí¨Ü BQÕg®Ü¿ááPܤ ¯àÇæWÜÙÜá
ÃÜPܤÊÜâ ÖÜÄ¿ááÊܨÜá (ÍÜá¨Üœ ÃÜPܤ). ÍÜÄàÃܨÜÈÉ BÙÜÊÝ¨Ü »ÝWܨÜÈÉ
CÃÜáñܤÊæ. ¼£¤PæWÜÙÜá ¨Ü±Ü³ÊÝXÃÜáñܤÊæ. ±ÜoÆWÜÙÜá CÃÜáÊÜ©ÆÉ.

¯àÇæWÜÙÜá (Veins): ÍÜÄàÃÜ¨Ü ËË«Ü »ÝWÜWÜÚí¨Ü ÖÜê¨Ü¿á¨Ü PÜvæWæ ÓÜãPÜÒ$¾ÃÜPܤÊÝׯ
ÃÜPܤ Pæãívæã¿ááÂÊÜ ÃÜPܤÊÝׯWÜÚWæ ¯àÇæWÜÙÜá G®Üá°ÊÜÃÜá. ¶Üâ¶Üâ#ÓÜ ±ÜoÆ
¯àÇæ¿á ÊÜ£ÄPܤÊÝX GÆÉ ¯àÇæWÜÚí¨Ü AÍÜá¨Üœ ÃÜPܤ ÖÜÄ¿ááÊܨÜá. BÊÜÃÜ|
ñÜÌaæWæ ÖÜ£¤ÃÜÊÝX CÃÜáñܤÊæ. ¼£¤PæWÜÙÜá ñæÙÜáÊÝXÃÜáñܤÊæ. ¯àÇæWÜÙÜÈÉ ÓÝ°¿áá
±ÜoÆWÜÚÃÜáñܤÊæ.
ÓÜíÁãàiñÜ
PæãàÍÜSívÜ

11.4 Ãæãà×~ ÊÜáñÜᤠ¯àÇæWÜÙÜ ÃÜaÜ®æ

×àWæ BX Öæãà¨ÜÃÜá ÖÜê¨Ü¿á©í¨Ü ÖÜê¨Ü¿á¨ÜPÜvæWæ
PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜá
1628 ÃÜÈÉ ËÆÂÊÜá ÖÝÊæì D ¹ÅqàÍÜ vÝPÜrÃÜ®Üá
ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÊÜáñÜᤠA¨Üá ÓÜñÜñÜÊÝX Ãæãà×~ ¯àÇæ
®Üvæ¿áᣤÃÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÖÜê¨Ü¿á ÖæàWæ PÝ¿áì
ÊÜÞvÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ÊÜ~ìԨݪ®æ. ®ÜÊÜá¾
ÖÜê¨Ü¿áÊæí¨ÜÃæ Jí¨Üá ÓÝ°¿ááÊÜá¿á ±Üí±Üâ
C¨Ü᪠C¨ÜÄí¨ÝX ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|
EípÝWÜáÊܨÜá, GíŸ Ô¨ÝœíñÜ ÊÜáíwԨܮÜá.
ÃÜPܤÊÝׯWÜÙÜÈÉ¿á ±ÜoÆWÜÙÜ PÝ¿áì ÖæàWæ
®Üvæ¿ááñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ÖÝÊæì CÊÜ®Üá Íæãà˜Ô¨Ü®Üá.

11.5 PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜá

ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ ¯àÇæWÜÙÜ ±æäÙÜáÛ »ÝWܨÜÈÉ ±ÜoÆWÜÙÜá GPæ CÃÜáñܤÊæ? AÊÜâ CÃÜ©¨ÜªÃæ H®ÝWÜᣤñÜá¤?

PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜá/PæàÎPæWÜÙÜá (Capillaries) ¯ÊÜáWæ Wæ㣤¨æÁáà?
Ãæãà×~WÜÙÜá ÍÜÄàÃÜ¨Ü ñÜáí¸æÇÝÉ ±ÜÓÜÄÓÜáÊÝWÜ AÊÜâWÜÚWæ
ÍÝTæWÜÙÜá Jvæ¿ááñܤÊæ. AÊÜâWÙÜ ÊÝÂÓÜWÜÙÜá bPÜR¨ÝWÜáñܤ ÖæãàX ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ¯ÃæãàX ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÖÜê¨Ü¿á¨Ü
AÊÜâ PÜã¨ÜÈ®Üíñæ PÝ|áñܤÊæ AÊÜâWÜÚWæ PæàÎPæWÜÙæ®Üá°ñݤÃæ. ŸwñÜWÜÙÜá ±ÜÅ£ ¯áÐÜPæR 72 CÃÜáñܤÊæ. ÊÝ¿ÞÊÜá ÊÜáñÜá¤
PæàÎPæWÜÙÜá AñÜÂíñÜ PÜwÊæá ÊÝÂÓܨÜ, HPÜÓÜÊÜÞ®ÜÊÝ¨Ü ÊÜáñÜᤠPæÆÓÜÊÜÞw¨ÝWÜ A¨ÜÃÜíñæÁáà ÊÜá®Ü¨ÜÈÉ ¯ÊÜÞì|ÊݨÜ
ñæÙÜáÊÝ¨Ü BÊÜÃÜ|WÜÚÃÜáÊÜ ®ÜÚPæWÜÙÝXÊæ. PæàÎPæWÜÙÜ ¼£¤PæWÜÙÜá »ÝÊÜ®æWÜÚí¨ÝX ÖÜê¨Ü¿áŸwñÜ ÖæaÝcWÜáñܤÊæ. A¨ÜÃÜíñæ
ñæÙÜáÊÝXÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü PæàÎPæ ÊÜáñÜᤠPæãàÍÜ CÊÜâWÜÙÜ ®ÜvÜáÊæ ÊÜá®ÜáÐÜ®Üá ËÍÝÅí£ ±Üvæ¿áᣤÃÜáÊÝWÜ ÊÜáñÜá¤
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ Ë¯ÊÜá¿á ÓÜáÆ»ÜÊÝWÜáñܤ¨æ. D ˯ÊÜá¿á¨ÜÈÉ ÊÜáÆXÃÜáÊÝWÜ AÊÜâ PÜwÊæá¿ÞWÜáñܤÊæ GíŸá¨Üá PÜívÜá
ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á BQÕg®Ü, A®Ü°ZoPÜWÜÙÜá, ÓÜí±æÅàÃÜPÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠŸí©¨æ. bPÜR ÊÜáPÜRÙÜ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ŸwñÜWÜÙÜ ÓÜíTæ ÖæbcWæ
iàÊÜ®ÜÓÜñÜÌWÜÙÜá PæãàÍÜPæR ¨æãÃæ¿ááñܤÊæ, ÊÜáñÜᤠPæãàÍܨÜÈÉ¿á CÃÜáñܤ¨æ.
ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ŸÃÜáñܤÊæ. PæàÎPæWÜÙÜá Jí¨ÜPæãRí¨Üá   ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ŸwñÜÊÝWÜáÊÝWÜ GÃÜvÜá ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü «Ü̯ ŸÃÜáñܤÊæ.
hæãàvÜOæ¿ÞX ÖæaÜác ÊÝÂÓÜ¨Ü ÊÝׯWÜÙÜá ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ. Jí¨Üá «Ü̯¿á ÊÜ|ì®æ¿á®Üá° "ÆŸº' ÊÜáñÜᤠC®æã°í¨Üá «Ü̯¿á
AÊÜâWÜÚWæ ®ÝÊÜâ ¯àÇæWÜÙÜá G®Üá°ñæ¤àÊæ. Aí¨ÜÃæ ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÊÜ|ì®æ¿á®Üá° "vÜŸº' Gí¨Üá ÊÜÞvÜáÊܨÜá. ÖÜê¨Ü¿áÊÜâ ±ÜÅ£
AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜÈÉ PæàÍÜÊÝׯWÜÙÜ gÝÚWæ ±ÜÓÜÄÔÃÜáñܤ¨æ. ŸwñÜPæR ÓÜáÊÜÞÃÜá 75 ml ÃÜPܤ ¨ÜãvÜáñܤ¨æ.

78

ÖÜê¨Ü¿á¨ÜÈÉ¿á ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|/ÖÜê¨Ü¿á¨Ü PÝ¿áì
ÖÜê¨Ü¿á©í¨Ü ÍÜÄàÃÜ¨Ü ËË«Ü AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜ PÜvæWæ ÃÜPܤ ÊÜááqrÓÜáÊÜ ÊÜáñÜᤠAÈÉí¨Ü ÊÜáñæ¤ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü PÜvæWæ ñÜÃÜáÊÜ QÅÁáWæ "ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ|'
G®Üá°ÊÜÃÜá. ÃÜPܤÊÜâ ÓÜñÜñÜÊÝX ÖÜÄ¿áᣤÃÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÖÜê¨Ü¿á¨Ü BPÜáíaÜ®Ü ÊÜáñÜᤠΦàÈPÜÃÜ| D HPÝíñÜÄñÜ QÅÁá EípÝWÜᣤÃÜáñܤÊæ.
ÖÜê¨Ü¿á¨Ü PÜÅÊÜÞWÜñÜÊÝX EípÝWÜáÊÜ Jí¨Üá BPÜáíaÜ®Ü ÊÜáñÜᤠJí¨Üá ΦÈàPÜÃÜ| PÜãw ÖÜê¨Ü¿á¨Ü "Jí¨Üá ŸwñÜ'ÊÝWÜáÊܨÜá.

ÊÜÞw®æãàwÄ ÓÝ×ñÜÂ: bPÜR e¨ÜÅËÃÜáÊÜ GÃÜvÜá ¶Üäoá E¨Üª¨Ü ÃÜŸºÃÜ¨Ü ®ÜÚPæ, WÜw¿ÞÃÜ, ÇÝÚPæ.
1. ÃÜŸºÃÜ¨Ü ®ÜÚPæ¿á Jí¨Üá ñÜá©Wæ ÇÝÚPæ hæãàwÔÄ.
2. ÇÝÚPæ¿á ñæÃæ¨Ü ñÜá©¿á®Üá° G¨æ¿á GvÜŸ©Wæ ñÝXÔÄ.
3. ®ÜÚPæ¿á C®æã°í¨Üá ñÜá©¿á®Üá° ÖÜê¨Ü¿á¨Ü «Ü̯ PæàÚÔPæãÙÜáÛÊÜ ÓÜÆáÊÝX QË¿á ÖÜ£¤ÃÜ ×wÀáÄ.
4. WÜw¿ÞÃÜ¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü Jí¨Üá ¯ËáÐܨÜÈÉ ÖÜê¨Ü¿á¨Ü GÐÜár ŸwñÜWÜÙÜá BWÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá°

£Ú¨ÜáPæãÚÛÄ.

ËaÝÃÜ ÊÜÞwÄ ®Ýw Ÿwñ: ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ŸwñÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠ®Ýw ŸwñÜWÜÙÜá CÊÜâWÜÙÜ ÓÜÖÜÓÜíŸí«Ü PÜívÜá×wÀáÄ.

1. QË¿á ×ퟩWæ A¥ÜÊÝ PÝÆáWÜÙÜ ±Ý¨Ü¨Ü ×ퟩ¿á Êæáà騆 Ÿ©Wæ PÜãvÜ ŸwñÜ A®Üá»ÜÊÜPæR
ÖæàÚ ®æãàvæãà|! ŸÃÜáñܤÊæÁáà? D ŸwñÜWÜÙÜá ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü EípÝWÜáñܤÊæ?

2. Pæç¸æÃÜÙÜá Pæã¿áÂƳorÃæ A¥ÜÊÝ ÍÜÄàÃÜ¨Ü ¿ÞÊÜâ¨æà »ÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ WÝ¿áÊݨÜÃæ H®ÝWÜáÊÜâ¨Üá?

ÃÜPܤ (Blood)
ÃÜPܤÊÜâ Pæí±ÜâŸ|¡¨Ü Jí¨Üá ±ÜÅÊÝ× ±Ü¨Ý¥Üì˨æ. ÃÜPܤ C¨Üá ¨ÝÅ¿áá ÓÜíÁãàX PæãàÍÜSívÜ˨æ. BQÕg®Ü¿ááPܤ ÃÜPܤ¨Ü Ÿ|¡ ¨Üor Pæí±Üâ/
PÜvÜáPæí±Üâ CÃÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠÃÜáb¿áá E±Üâ³±Üâ³ CÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæ (pH) 7.4 CÃÜáñܤ¨æ. ÃÜPܤÊÜâ 2 ±ÜÅÊÜááS ZoPÜWÜÚí¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤ¨æ.
1) ÃÜPܤ¨ÜÅÊÜ 2) ÃÜPܤPÜ|.

ÃÜPܤ¨ÜÅÊÜ (Plasma) ÃÜPܤPÜ|/ÃÜPܤPæãàÍÜ (Blood Corpuscles/Cells)

A. ÃÜPܤ¨ÜÅÊÜÊÜâ £Ú ÖÜÙÜ© Ÿ|¡¨Ü, £Ú¿Þ¨Ü, PæÆÊæäí¨Üá 1. Pæí±ÜâÃÜPܤPæãàÍÜWÜÙÜá (RBC)
±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ ±ÜÅñÝÂËáÉ¿á WÜá|«ÜÊÜáì¨Ü ¨ÜÅÊÜËÃÜáñܤ¨æ. BPÝÃÜ©í¨Ü bPÜRÊÜâ, ÊÜñÜáìÙÝPÝÃÜ, Pæàí¨ÜÅPÜËÃÜ¨Ü PæãàÍÜ. D
C¨ÜÃÜÈÉ 90 Äí¨Ü 92% ¯àÃÜá, 6 Äí¨Ü 8% ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜá, 1 PæãààÍܨÜÈÉ¿á ×ÊæãàWæãÉà¹®Ü GíŸ ZoPÜ©í¨ÝX ÃÜPܤÊÜâ Pæí±Üâ
Äí¨Ü 2% AÓæàí©Åà¿á ÆÊÜ| ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ ZoPÜWÜÚÃÜáñܤÊæ. Ÿ|¡¨Ü᪠BXÃÜáñܤ¨æ. ×ÊæãàWæãɹ®Ü©í¨ÝX BQÕg®ÜÊÜâ ÃÜPܤ¨ÜÈÉ
PÜÃÜWÜáñܤ¨æ. ÃÜPܤ¨Ü ±ÜÅ£Áãí¨Üá Z®Ü ËáÈËáàoÃܨÜÈÉ 50&60ÆPÜÒ
RBC CÃÜáñܤÊæ. RBC WÜÙÜ ¯ÊÜÞì|ÊÜâ AÔ§ÊÜáhæj¿áÈÉ BWÜáÊÜâ¨Üá
ÊÜáñÜᤠAÊÜâ ÓÜáÊÜÞÃÝX 100 Äí¨Ü 127 ©®Ü iàËÓÜáñܤÊæ.

B. AÆáÂËá®Ü & ÓÜí±Üä|ì ÍÜÄàÃÜ¨Ü ñÜáí¸æÆÉ ¯àÄ®Ü 2. ¹ÚÃÜPܤ PÜ|WÜÙÜá/ÍæÌàñÜÃÜPܤPæãàÍÜWÜÙÜá (WBC)
ÖÜíaÜáËPæ¿á PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. BPÝÃÜ©í¨Ü ¨æãvÜx¨Üá, Pæàí¨ÜÅPÜËÃÜáÊÜ, Ÿ|¡ÃÜ×ñÜ PæãàÍÜWÜÙÜá,
ÃÜPܤ¨Ü ±ÜÅ£ Z®Ü ËáÈËáàoÃܨÜÈÉ 5000Äí¨Ü 10000 ¹Ú¿áÃÜPܤ
PæãàÍÜWÜÚÃÜáñܤÊæ. D PæãàÍÜWÜÙÜ 5 ±ÜÅPÝÃÜWÜÚÊæ. & ¸æàÓæãàµÆ,
CÁãàÔ®æãàµÆ, ®ÜãÂpæãÅàµÆ, Êæãà®æãàÓæçoÕ, Èí¶æäàÓæçoÕ
¹Ú¿á ÃÜPܤPæãàÍÜWÜÙÜ ¯Ëá죿áá AÔ§ÊÜáhæj¿áÈÉ BWÜáÊÜâ¨Üá.
PÝ¿áì& ¹Ú¿á ÃÜPܤPÜ|WÜÙÜá ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ Óæç¯PÜÃÜ PæÆÓÜ
ÊÜÞvÜáñܤÊæ. ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ¿ÞÊÜâ¨æà »ÝWܨÜÈÉ ÃæãàWÜgíñÜáWÜÙÜ
±ÜÅÊæàÍÜÊݨæãvÜ®æ AÊÜâWÜÙÜ ÊæáàÇæ D PæãàÍÜWÜÙÜá ¨ÝÚ ÊÜÞvÜáñܤÊæ.
ÓÜãPÜÒ$¾ iàËWÜÚí¨ÝWÜáÊÜ ÃæãàWÜWÜÚí¨Ü ÃÜPÜÒOæ ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

C. WæãÉàŸáÂÈ®ÜÕ & ÓÜíÃÜPÜÒOæ¿á PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáñܤÊæ. 3. ÃÜPܤ ¹í¹PæWÜÙÜá (Platelets)
D. ¶ÝÀá¹Å®æãàhæ®Ü ÊÜáñÜᤠ±æäÅ¥ÝÅí¹®Ü & ÃÜPܤ Öæ±Üâ³WÜqrÓÜáÊÜ
QÅÁá¿áÈÉ ÓÜÖÝ¿áÊÜÞvÜáñܤÊæ. & CÊÜâ A£ÍÜ¿á bPÜR¨Üá ÊÜáñÜᤠñÜpær¿á BPÝÃܨÜíñæ CÃÜáñܤÊæ.
E. AÓæàí©Åà¿á A¿á®ÜáWÜÙÜá& PÝÂÈÕ¿áí, Óæãàw¿áí, & ÃÜPܤ¨Ü Jí¨Üá Z®Ü ËáÈËáàoÃܨÜÈÉ CÊÜâ ÓÜáÊÜÞÃÝX 2.5
±æäàpÝÂÔ¿áí, CÊÜâ ®ÜÃÜÊÜäÂÖÜ ÊÜáñÜᤠÓÝ°¿ááWÜÙÜ PÝ¿áì¨Ü ÆPÜÒ©í¨Ü 4 ÆPÜÒ¨ÜÐÜár CÃÜáñܤÊæ.
¯¿áíñÜÅ|ËvÜáñܤÊæ.
PÝ¿áì&CÊÜâ ÃÜPܤ Öæ±Üâ³WÜqrÓÜáÊÜ QÅÁá¿áÈÉ »ÝWÜ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛñܤÊæ.

79

ÃÜPܤ¨Ü PÝ¿áìWÜÙÜá:

1. ÊÝ¿ááWÜÙÜ ±ÜÄÊÜÖÜ®Ü: ¶Üâ¶Üâ#ÓܨÜÈÉ¿á BQÕg®ÜÊÜâ ÍÜÄàÃÜ¨Ü GÆÉ »ÝWÜWÜÙÜÈÉ PæãàÍÜWÜÙÜ ÊÜÃæWæ ÃÜPܤ¨Ü ÊÜáãÆPÜ Pæãívæã¿áÂÇÝWÜáÊÜâ¨Üá.
A¨ÜÃÜíñæÁáà PæãàÍÜSívÜWÜÙÜ PÜvæÀáí¨Ü ¶Üâ¶Üâ#ÓÜWÜÙÜÈÉ CO2 ñÜÃÜƳvÜáÊܨÜá.

2. ±æäàÐÜ| ñÜñÜÌWÜÙÜ ÊÜÖÜ®Ü (PæãàÍÜWÜÚWæ TݨÜ ±ÜäÃæçÓÜáÊܨÜá): A®Ü°®ÜÚPæ¿á BÊÜÃÜ|©í¨Ü WÜáÉPæãàh…, AËá®æãà BÊÜáÉWÜÙÜá,
Êæáà¨ÝÊÜáÉWÜÙÜíñÜÖÜ ±ÜaÜ®ÜÊÝ¨Ü ÓÜÃÜÙÜ/ÓÝ¨Ý ±æäàÐÜPÜñÜñÜÌWÜÙÜá ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ®Üá° ÍÜÄàÃܨÜ
±ÜÅ£Áãí¨Üá PæãàÍÜWÜÙÜÊÜÃæWæ ÊÜááqrÓÜÇÝWÜáÊܨÜá.

3. ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊÜÖÜ®Ü: ¿ááÄ¿Þ, AÊæã௿Þ, QÅÁáàq¯®Ü CñÝ© ®æçpæãÅàg®Ü¿ááPܤ ñÝÂg ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá
PæãàÍÜSívÜWÜÚí¨Ü ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ÓÜíWÜÅÖÜÊÝWÜáñܤÊæ. ®ÜíñÜÃÜ D ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ÍÜÄàÃÜ¨Ü ÖæãÃÜWæ ÖÝPÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÃÜPܤ©í¨ÝX
ÊÜáãñÜŲívÜWÜÙÜ PÜvæWæ Pæãívæã¿áÂÇÝWÜáÊܨÜá.

4. ÍÜÄàÃÜÃÜPÜÒ|: ÃÜPܤ¨ÜÈÉ ±ÜÅ£²ívÜWÜÙÜ ¯Ëáì£ BWÜᣤÃÜáÊܨÜÄí¨Ü ÓÜãPÜÒ$¾ iàÊÝ|á ÊÜáñÜᤠCñÜÃÜ E±Ü¨ÜÅÊÜPÜ|WÜÙÜá CÊÜâWÜÚí¨Ü
ÍÜÄàÃÜ¨Ü ÃÜPÜÒOæ¿ÞWÜáÊܨÜá.

5. ËPÜÃÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÓÜí±æÅàÃÜPÜWÜÙÜ ±ÜÄÊÜÖÜ®Ü: ËPÜÃÜWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÓÜí±æÅàÃÜPÜWÜÙÜá ÍÜÄàÃÜ¨Ü ¿ÞÊÜ »ÝWÜWÜÙÜÈÉ ÍÜÅËÓÜƳvÜáñܤÊæÁãà
AÈÉí¨Ü, AÊÜâ ¿ÞÊÜ »ÝWܨÜÈÉ AÊÜâWÜÙÜ A¼QÅÁá¿ÞWÜáÊܨæãà AÈÉWæ ÃÜPܤ¨Ü ÊÜáãÆPÜ J¿áÂƳvÜáñܤÊæ.

6. ñݱÜÊÜÞ®Ü¨Ü ¯¿áÊÜá®Ü: ÁãàWÜ ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ¿á ÊÝׯWÜÙÜ ×WÜáYËPæ ÊÜáñÜᤠÊÝׯWÜÙÜ PÜáWÜáYËPæ (ÓÜíPæãàaÜ®æ) WÜÚí¨ÝX
ÍÜÄàÃÜ¨Ü ñݱÜÊÜÞ®ÜÊÜ®Üá° 370C ¨ÜÐÜár Ô§ÃÜËvÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

7. ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á Óæãàw¿áí, ±æäàpÝÂÔ¿áí¨ÜíñÜÖÜ ûÝÃÜWÜÙÜ ÓÜÊÜáñæãàÆ®æ¿á®Üá° PÝÀáªÄÓÜáÊܨÜá.

8. ÃÜPܤÓÝÅÊÜÊݨÝWÜ ÃÜPܤÊÜ®Üá° Öæ±Üâ³WÜqrÔ WÝ¿á ÊÜááaÜácÊÜ PÝ¿áìÊÜ®Üá° ÃÜPܤ±ÜqrPæWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÃÜPܤ¨ÜÅÊܨÜÈÉ¿á ¶Ý¿á¹Å®æãàhæ®…
GíŸ ÖæÓÜÄ®Ü ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜá ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÃÜPܤ WÜáí±ÜâWÜÙÜá (Human Blood Groups) ÃÜPܤ±ÜÃݨݮÜPÝRX ÃÜPܤ¨Ü ±ÜäÃæçPæ GÈÉí¨Ü ÊÜÞvÜÇÝWÜáÊܨÜá?
ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á ±ÜÅ£ËÐÜg®ÜPÜ ÊÜÓÜᤠ(Antigen) ÊÜáñÜᤠ±ÜÅ£²ívÜ ÃÜPܤ ¸ÝÂíPÜáWÜÙÜá: ÃÜPܤ¸ÝÂíPÜáWÜÙÜÈÉ ¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿á ÍÜÄàÃÜ©í¨Ü
(ÃÜPÜÒOÝÊÜÓÜá¤) (Antibodies) WÜÙÜá D GÃÜvÜá ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜ ÊæáàÇæ ËÎÐÜr ±Ü¨Üœ£Àáí¨Ü ÃÜPܤ ñæWæ¿áÇÝWÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠA¨Ü®Üá°
B«ÝÄñÜ ÃÜPܤ¨Ü ËË«Ü WÜáí±ÜâWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞvÜÇÝX¨æ. ÊÜÞ®ÜÊÜ ÃÜPܤ¨Ü A, ¸æàPݨÜÊÜÄWæ ±ÜäÃæçPæÊÜÞvÜÇÝWÜáÊܨÜá. ÓÜíWÜÅÖÜÊÝ¨Ü ÃÜPܤÊÜ®Üá°
B, AB ÊÜáñÜᤠO GíŸ ®ÝÆáR ±ÜÅÊÜááS WÜáí±ÜâWÜÚ¨Ü᪠Rh (ÄØÓÜÓ…) ¸æàWÜ®æ E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞvÜáÊÜ©ÆÉ©¨ÜªÃæ A¨Ü®Üá° ÎàñÜPܱÝo¨ÜÈÉ
±ÝiqÊ…Ø ÊÜáñÜᤠRh ®æWæqÊ…Ø ×àWæ D ±ÜÅ£Áãí¨Üá WÜáí²®Ü 2 PæÆÊæäí¨Üá ©®ÜWÜÙÜÊÜÃæWæ CvÜŸÖÜá¨ÝX¨æ.
±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá PÜãwPæãívÜá JpÝrÃæ Gíoá ÃÜPܤWÜáí±ÜâWÜÙÝWÜáñܤÊæ. ÃÜPܤ¨Ý®Ü: ¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿áá ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿á E±ÜÁãàWÜPÝRX ÃÜPܤ
(E¨Ý A Rh +ve ÊÜáñÜᤠA Rh -ve). PæãvÜáÊÜ QÅÁáWæ ÃÜPܤ¨Ý®Ü G®Üá°ÊÜÃÜá.
ÃÜPܤ¨Ý¯: ¿ÞÊÜ ÊÜÂQ¤ ÃÜPܤ PæãvÜáÊÜ®æã AÊܯWæ ÃÜPܤ¨Ý¯ G®Üá°ÊÜÃÜá.
ÃÜPܤ¨Ý®Ü: JŸº ÊÜÂQ¤ A±Ü[ÝñÜQRàvݨÝWÜ WÝ¿á©í¨Ü ÃÜPܤÓÜíWÜÅÖÜÊÜâ ÃÜPܤWÝÅ×: ¿ÞÊÜ ÊÜÂQ¤Wæ ÃÜPܤPæãvÜÇÝWÜáÊܨæãà B ÊÜÂQ¤Wæ "ÃÜPܤWÝÅ×'
PÜwÊæá¿ÞWÜáÊܨÜá. ÍÜÓÜŒQÅÁá¿á ÓÜÊÜá¿á¨ÜÈÉ¿áã ÓÜÖÜ A®æàPÜ G®Üá°ÊÜÃÜá.
ÊæàÙæ ÃæãàXWæ ÃÜPܤPæãvܸæàPÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜÃÜíñæÁá A¯Ëá¿Þ, O WÜáí²®Ü ÃÜPܤÊÜ®Üá° CñÜÃÜ GÆÉ WÜáí±ÜâWÜÚWæ PæãvÜÆáŸÃÜáñܤ¨æ.
¥ÝÂÇæÓæàËá¿Þ (Thalassemia), PÝ®ÜÕÃÜWÜÅÓܤ ÃæãàXWÜÚWÜã AB WÜáí²®Ü ÊÜÂQ¤¿áá GÆÉÃÜ PÜvæÀáí¨Ü ÃÜPܤ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛŸÖÜá¨Üá
ÖæãÃÜX¯í¨Ü ÃÜPܤ¨Ü ±ÜäÃæçPæ ÊÜÞvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á ÃÜPܤ¨Ü B¨ÜªÄí¨Ü "O' ÃÜPܤWÜáí²Wæ "ÓÜÊÜìÁãàWÜ ¨Ý¯' (Universal
PæãÃÜñæ¿á®Üá° ñÜáí¹PæãÙÜáÛÊÜ ÓÜÆáÊÝX B ÊÜÂQ¤Wæ ÖæãÃÜX®Ü ÃÜPܤ Donar) G®Üá°ÊÜÃÜá ÊÜáñÜᤠ"AB' ÃÜPܤWÜáí²Wæ ÓÜÊÜìÁãàWÜ WÝÅ×
PæãvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜPæR "ÃÜPܤ ±ÜÃÝ«Ý®Ü' G®Üá°ÊÜÃÜá. (Universal Recipient) G®Üá°ÊÜÃÜá.

ÃÜPܤWÜáí±ÜâWÜÙÜá B®ÜáÊÜíÎPÜËÃÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠAÊÜâ ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ®ÜÊÜá¾ ñÜí¨æ&ñÝÀá¿áÄí¨Ü ŸÃÜáÊÜ WÜá|ÓÜãñÜÅWÜÙÜ ÊæáàÇæ
AÊÜÆí¹ÔÃÜáñܤÊæ. ÃÜPܤ¨Ý®Ü ÊÜÞvÜáÊÝWÜ ÃÜPܤWÜáí±ÜâWÜÙÜá ÓÜÊÜá®ÝX¨ÜªÃæ ÊÜÞñÜÅ B ÃÜPܤÊÜ®Üá° ÃæãàXWæ PæãvÜÇÝWÜáÊܨÜá. ÃÜPܤ±ÜÃݫݮܨÜÈÉ
ÃÜPܤWÜáí±ÜâWÜÙÜá PÜãwPæãÙÜÛ©¨ÜªÃæ ÃæãàXWæ B[ÝñÜ EípÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜÄí¨Ü ÃæãàX ÓÝ¿áÆãŸÖÜá¨Üá.
  Cí©®Ü ÃÜPܤ¨Ý¯ ®ÝÚ®Ü ÃÜPܤ WÝÅ׿ÞXÃÜŸÖÜá¨Üá. ¿ÞÊÜâ¨æà A±æàûæ CÆɨæ ÊÜÞvÜÇÝ¨Ü ÃÜPܤ¨Ý®ÜÊÜâ iàÊܮܨݮÜ˨æ. A±Ü[ÝñÜ,
ÃÜPܤÓÝÅÊÜ, ±ÜÅÓÜ㣠ÊæàÙæ ÊÜáñÜᤠÍÜÓÜŒQÅÁá CíñÜÖÜ Ô§£WÜÙÜÈÉ ÊÜÂQ¤Wæ ÃÜPܤ¨Ü AÊÜÍÜÂPÜñæ CÃÜáñܤ¨æ. ¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤Àáí¨Ü ÊÜÞvÜÇÝ¨Ü ÃÜPܤ¨Ý®Ü¨Ü
E±ÜÁãàWÜÊÜ®Üá° ÃÜPܤ¨Ü AÊÜÍÜÂPÜñæ CÃÜáÊÜ ÃæãàX¿á®Üá° EÚÓÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÊÜÞvÜÇÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜÄí¨ÜÇæà ÃÜPܤ¨Ý®ÜPæR ÓÜÊÜìÍæÅàÐÜu¨Ý®ÜÊæí¨Üá
ÓÜí»æãà©ÓÜÇÝWÜáñܤ¨æ.

80

ÊÜÞ×£¨æãÃÜQÔÄ ¯ÊÜá¾ ±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉÃÜáÊÜ ÃÜPܤ¸ÝÂíQWæ »æàq Pæãoár ÃÜPܤ¨Ý®Ü¨Ü ÓÜíŸí˜ñÜÊÝX Öæbc®Ü ÊÜÞ×£
¨æãÃÜQÔÄ.

ÃÜPܤ¨ÜJñܤvÜ(BloodPressure): ÖÜê¨Ü¿á¨ÜBPÜáíaÜ®Ü&ΦÈàPÜÃÜ|©í¨ÝXÃæãà×~WÜÙÜÈÉ¿áÃÜPܤÊÜ®Üá°ÓÜñÜñÜÊÝX±ÜÅÊÝ×ñÜÊÝXvÜÇÝWÜáñܤ¨æ.
BPÜáíaܮܩí¨ÝX Ãæãà×~WÜÙÜ BÊÜÃÜ|¨Ü ÊæáàÇæ ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ EípÝWÜáñܤ¨æ. A¨ÜPæR "ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ' Gí¨Üá A®Üá°ÊÜÃÜá. ÍÜÄàÃÜ¨Ü GÆÉ
»ÝWÜWÜÙÜÈÉ ÃÜPܤ ñÜÆá±ÜâÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜÊÜâ AÊÜÍÜÂPÜÊÝX¨æ. ÖÜê¨Ü¿á¨Ü BPÜáíaÜ®Ü¨Ü ÊæàÙæ¿áÈÉ EípÝWÜáÊÜ JñܤvÜPæR "ÔÓÝrÈP… JñܤvÜ'
(BPÜáíaÜ®Ü JñܤvÜ) G®Üá°ÊÜÃÜá, ÊÜáñÜᤠΦÈàPÜÃÜ|¨Ü ÊæàÙæ¿áÈÉ CÃÜáÊÜ JñܤvÜPæR "vÝ¿áÓæãràÈP… JñܤvÜ' (±ÜÅPÜáíaܯà¿á) G®Üá°ÊÜÃÜá.
¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿á ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ ÓÜáÊÜÞÃÜá 120/80 mm ©í¨Ü 139/89 mm ±ÝÃÜg¨Ü Óܤí»Ü¨ÜÐÜár CÃÜáÊܨÜá. A¨Ü®Üá° AÙæ¿ááÊÜ ÓÜÆáÊÝX
"Ô³Wæã¾àÊÜÞ®æãËáàoÃÜ' GíŸ ÖæÓÜÄ®Ü ¿áíñÜÅÊÜ®Üá° E±ÜÁãàXÓÜáÊÜÃÜá.

11.6 ÃÜPܤ »ÝÃÜÊÜÞ±ÜPÜ ¿áíñÜÅ C¨Ü®Üá° ¿ÞÊÝWÜÆã ÆPÜÒ¨ÜÈÉwÄ.

EaÜc ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ: ÊÜá®ÜáÐÜ娆 ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á ÓÝÊÜޮܠÃÜPܤ¨Ü yy ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ÖæãÓÜ ÃÜPܤ ñÜ¿ÞÃÝWÜᣤÃÜáÊÜ
JñܤvÜQRíñÜ ÖæaÜác JñܤvÜÊæí¨ÜÃæ EaÜc ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜÊÝX¨æ. ±ÜÅQÅÁá¿áá ÓÜñÜñÜÊÝX ®Üvæ©ÃÜáñܤ¨æ.
EaÜcÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜËÃÜáÊÜ ÊÜÂQ¿á Ãæãà×~WÜÙÜÈÉ A®ÝÊÜÍÜÂPÜ
JñܤvÜ ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáÊܨÜá. EaÜcÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜÊæí¨ÜÃæ ÖÜê¨Ü¿áPæR yy ÃÜPܤ¨Ý®ÜPÝRX Jí¨ÜáÓÜÆPæR 350 ml ÃÜPܤ
AÊÜÍÜÂPÜñæXíñÜ ÖæaÜác PæÆÓÜ ÊÜÞvܸæàPÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜÃÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜÛÇÝWÜáñܤ¨æ. ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃÜÊÜâ 24 ZípæWÜÙÜÈÉ
ÔÓæãràÈPÜ ÊÜáñÜᤠvÝ¿áÓæãràÈPÜ D GÃÜvÜã ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü JñܤvÜWÜÙÜá PæãvÜÇݨÜ/PæãoríñÜÖÜ ÃÜPܤ¨Ü £Ú»ÝWÜ¨Ü ±ÜäñÜìñæ¿á®Üá°
ÖæaÝcXÃÜáÊܨÜá PÜívÜáŸÃÜáñܤ¨æ. ÊÜÞvÜáñܤ¨æ.

yy WÜ»ÝìÊÜÓæ§, Óܤ®Ü±Ý®Ü¨Ü AÊܘ¿áÈÉ ÔŒà¿áÄWæ ÃÜPܤ¨Ý®Ü
ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáÊÜ©ÆÉ.

yy ÃÜPܤ¨Ý®Ü ÊÜÞvÜáÊÝWÜ/ÊÜÞw¨Ü ®ÜíñÜÃÜ ¿ÞÊÜâ¨æà
ñæãí¨ÜÃæ EípÝWÜáÊÜ©ÆÉ.

yy 18 ÊÜÐÜì¨Ü ÊæáàƳor ¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿áá ÊÜÐÜì¨ÜÈÉ 3&4
ÓÜÆ ÃÜPܤ¨Ý®Ü ÊÜÞvÜŸÖÜá¨ÝX¨æ.

±ÜÅPÝÃÜ ÔÓæãràÈPÜ JñܤvÜ vÝ¿áÓæãràÈPÜ JñܤvÜ
ÓÝ«ÝÃÜ| ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ
±ÜäÊÜì EaÜc ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ 90-119 mm 60-79 mm
EaÜc ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ AÊÜÓæ§&1 120-139 mm 80-89 mm
EaÜc ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ AÊÜÓæ§&2 140-159 mm 90-99 mm
>160 mm >100 mm

A, B ÊÜáñÜᤠO D ÃÜPܤWÜáí±ÜâWÜÙÜ Íæãà«ÜÊÜ®Üá° C.ÓÜ. 1900 ¯ÊÜáWæ Wæ㣤¨æÁáà?
ÃÜÈÉ vÝ. PÝÆì ÇÝÂívÜÓærà®ÜÃÜ CÊÜÃÜá ÊÜÞw¨ÜÃÜá. D
Íæãà«ÜPÝRX AÊÜÄWæ 1930 ÃÜÈÉ ®æãà¸æÇ… ±ÝÄñæãàÐÜPÜ ÃÜPܤÍÝÓÜŒ (×ÊÜÞÂpÝÇÝi): ÃÜPܤ, ÃÜPܤ ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜ AÊÜ¿áÊÜWÜÙÜá
PæãvÜÇÝÀáñÜá. AB ÃÜPܤ WÜáí²®Ü Íæãà«ÜÊÜ®Üá° wPÝÓæràÇæãà ÊÜáñÜᤠÃÜPܤ¨Ü ÃæãàWÜWÜÙÜá CÊÜâWÜÙÜ A»ÝÂÓÜ ÊÜÞvÜáÊÜ Êæç¨ÜÂPÜ gÝn®Ü¨Ü
ÊÜáñÜᤠÓÜrÈì CÊÜÃÜá 1902 ÃÜÈÉ ÊÜÞw¨ÜÃÜá. ÍÝTæ¿áá ÃÜPܤ¨Ü GÆÉ ÃæãàWÜWÜÙÜ ¯¨Ý®Ü ÊÜÞvÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ
ÊæáàÇæ E±ÜaÝÃÜ ÊÜÞvÜáÊܨÜá D ŸWæX®Ü ÓÜíÍæãà«Ü®æ¿áã ÓÜÖÜ
D ÍÝTæ¿áÈÉ ÊÜÞvÜÇÝWÜáÊܨÜá.

81

ÊÜÞ×£ ¨æãÃÜQÔÄ ¯ÊÜá¾ ÖÜ£¤ÃÜ¨Ü Jí¨Üá BÓܳñÜÅWæ »æqrPæãoár ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ AÙæ¿ááÊÜ ¿áíñÜÅ¨Ü ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü B.P.
ÖæàWæ AÙæ¿ááñݤÃæ GíŸáÊܨÜÃÜ ŸWæY ÊÜÞ×£ ¨æãÃÜQÔÄ.

ÓÝÌ«Ý¿á

1. ®Ü®Ü° hæãñæWÝÃܮܮÜá° ÖÜávÜáQÄ "Ÿ' WÜáí±Üâ 7. PÜíÓܨÜÈÉ Pæãor ±Ü¿Þì¿áWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜÊÜ®Üá° ÁãàWÜÂ
ÓܧÙܨÜÈÉ ÊÜÞwÄ ÊÜáñÜᤠÄPܤ ÓܧÙÜ ñÜáí¹Ä.
"A' WÜáí±Üâ A. 350 ml
1. ÖÜê¨Ü¿á¨Ü ŸwñÜ (×ÊæãàWæãÉ๮Ü, ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ «ÜÊÜáì, ÍÝÌÓܱÜoÆ, AÔ§ÊÜáhæj,
2. RBC B. 7.4 IbfPÜ A®æçbfPÜ, BÊÜáÉ«ÜËáì)
3. WBC A. ÃÜPܤ¨ÜÈÉ¿á Pæí±Üâ PæãàÍÜWÜÙÜÈÉ .......... D ÇæãàÖÜ
4. ÃÜPܤ¨Ý®Ü C. 370C ÓÜí¿ááPܤ CÃÜáñܤ¨æ.
5. ¯ÃæãàX ÊÜÂQ¤¿á B. .......... C¨Üá E¨ÜÃÜ ±æäÙÜáÛ »ÝWÜ ÊÜáñÜᤠG¨æ¿á
D. 72 ±æäÙÜáÛ»ÝWÜ CÊÜâWÜÙÜ ®ÜvÜáÊæ CÃÜáñܤ¨æ.
ÍÜÄàÃÜ¨Ü ñݱÜÊÜÞ®Ü C. ÖÜê¨Ü¿á ÓÝ°¿áá .......... CÃÜáñܤÊæ.
6. BQÕg®Ü¿ááPܤ ÃÜPܤ¨Ü pH E. 50 Äí¨Ü60ÆPÜÒ ±ÜÅ£ D. BQÕg®ÜÊÜááPܤ ÃÜPܤ¨Ü pH .......... CÃÜáñܤ¨æ.
Z®Ü ËáÈÈàoÃÜ E. RBC ¨Ü ¯Ëáì£ .......... ¨ÜÈÉ BWÜáñܤ¨æ.

F. 5000 Äí¨Ü 10000 8. ®ÜÊÜá¾ÊÜÃÜÈÉ ¸æàÃæ ¿ÞÃÜá GíŸá¨Ü®Üá° PÜívÜá ×wÀáÄ.
±ÜÅ£ Z®Ü ËáÈÈàoÃÜ A. A, O, K, AB, B
B. ÃÜPܤ¨ÜÅÊÜÂ, ÃÜPܤ ±ÜqrPæWÜÙÜá, ÃÜPܤ ±ÜÃÝ«Ý®Ü, ÃÜPܤ PæãàÍÜWÜÙÜá.
2. PæÙÜX®Ü PæãàÐÜuPÜ ±Üä|ìWæãÚÔÄ. C. ÍÝÌÓÜ®ÜÚPæ, ÊÝ¿ááPæãàÍÜ, ÍÝÌÓܱÜoÆ, PæàÍÜÊÝׯ.
D. ®ÜãÂpæãÅàµÆ, WæãÉàŸáÈ®…Õ, AÆáºËá®Ü, ±æäà›¥æãÅí¹®Ü
Cí©Å¿á ÓÜíÓæ§ Cí©Å¿áWÜÙÜá PÝ¿áìWÜÙÜá
1. ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓæ§ 9. ÃÜPܤ¨Ý®Ü ÊÜÞvÜáÊÜ ÊÜÂQ¤¿á ÓÜÆáÊÝX ¯ÃæãàX CÃÜáÊܨÜÃÜ ŸWæY
2. ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓæ§ ¿ÞÊÜ AíÍÜWÜÙÜ®Üá° ÆPÜÒ¨ÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛËÄ?

3. ®ÝÊÜᯨæìàÎñÜ Aí¨ÜÊÝ¨Ü BPÜê£WÜÙÜ®Üá° ñæWæÀáÄ. 10. PæÙÜWæ Pæãor WܨÜ»ÝWÜÊÜ®Üá° K©Ä ÊÜáñÜᤠÃæãàWÜ/ËPÝÃÜ
A. ÍÜÌÓÜ®Ü ÓÜíÓæ§, ÖÜê¨Ü¿á¨Ü AíñÜÃÜÃÜaÜ®æ. WÜáÃÜá£ÔÄ.

4. ÓÜPÝÃÜ| ÓܳÐÜr ÊÜÞwÄ. Cí¨Üá AÊÜÙÜ ÊÜáWÜËWæ Jí¨ÜáÊÜÃæ ÊÜÐÜì BÀáñÜá, B¨ÜÃæ
A. ÊÜÞ®ÜÊÜ®Ü ÃÜPܤ Pæí±Üâ Ÿ|¡¨Ü᪠CÃÜáñܤ¨æ. A¨Üá ¯ÃæãàX, ÖÜÓÜ®Üá¾S CÃÜÈÆÉ. A¨Üá ¿ÞÊÝWÜÆã QÄQÄ
B. ÍÝÌÓܱÜoÆ¨Ü ÊæáàÇæ&PæÙÜWæ BWÜáÊÜ QÅÁá Jí¨ÜÃÜ ®ÜíñÜÃÜ ÊÜÞvÜᣤñÜá¤, ©®ÜWÜÙæ¨Üíñæ ÃæãàX ÊÜáñÜᤠAÍÜPܤÊÝX PÝ|ᣤñÜá¤.
Jí¨Üá BWÜáñܤÊæ. A¨ÜPæR ¨ÜÊÜáá¾ ŸÃÜᣤñÜá¤. A¨ÜÃÜ ÍÜÌÓÜ®ÜÊÜâ ÊæàWÜÊÝX BWÜᣤñÜá¤.
C. ÃÜPܤ¨Ý®ÜPæR ÓÜÊÜìÍæÅàÐÜu ¨Ý®ÜÊæí¨Üá PÜÃæ¿áÇÝWÜáÊܨÜá. ÓÜñÜñÜÊÝX AÙÜᣤñÜá¤. A¨ÜÃÜ EWÜáÃÜáWÜÙÜá ¯àÈ Ÿ|¡¨ÝªX
D. "O' ÃÜPܤWÜáí²®Ü ÊÜÂQ¤Wæ "ÓÝÊÜì£ÅPÜ ¨Ý¯' G®Üá°ÊÜÃÜá. PÝ|ñæãvÜX¨ÜÊÜâ.
E. BÖÝÃܨÜÈÉ E²³®Ü ±ÜÅÊÜÞ| PÜwÊæá CÃܸæàPÜá.
11. ¯ÊÜá¾ ®æÃæÊÜá®æ¿á PÝPÝÃÜÊÜÃÜ ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ¨Ü ÓÜÊÜáÓæ¿á®Üá°
5. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ EñܤÃÜWÜÙÜ®Üá° ¯ÊÜá¾ ÍÜŸªWÜÙÜÈÉ ŸÃæÀáÄ. vÝPÜrÃÜÃÜá PÜívÜá ×w¨ÜÃÜá. AÊÜÃÜ ÃÜPܤ¨Ü JñܤvÜ ¯¿áíñÜÅ|¨ÜÈÉ
A. ÃÜPݤ¼ÓÜÃÜ| ÓÜíÓ槿á ÍÜÌÓÜ®Ü, ±ÜaÜ®Ü ÊÜáñÜᤠEñÜÕgì®Ü CÃܸæàPݨÜÃæ AÊÜÃÜá H®Üá ÊÜÞvܸæàPÜá?
ÓÜíÓæ§Áãí©Wæ CÃÜáÊÜ ÓÜíŸí«ÜÊÜ®Üá° PÝ¿áì¨Ü ÃÜã±Ü¨ÜÈÉ
ŸÃæÀáÄ. E±ÜPÜÅÊÜá:
B. ÊÜÞ®ÜË ÃÜPܤ¨Ü ÓÜíÃÜaÜ®æ ÊÜáñÜᤠPÝ¿áìWÜÙÜ®Üá° ŸÃæÀáÄ.
C. ÃÜPܤ¨Ý®Ü¨Ü ÊÜáÖÜñÜÌ ÊÜáñÜᤠAÊÜÍÜÂPÜñæ ÓܳÐÜr ÊÜÞwÄ. ÖÜê¨Ü¿á¨Ü PÝ¿áìPæR ÓÜíŸí˜Ô¨Üíñæ CÃÜáÊÜ ËË«Ü B«Üá¯PÜ
Êæç¨ÜÂQà¿á E±ÜaÝÃÜWÜÙÜ ÊÜÞ×£ ¨æãÃÜQÔÄ.
6. »æà¨Ü ÓܳÐÜr±ÜwÔÄ.
A. Ãæãà×~ ÊÜáñÜᤠ¯àÇæWÜÙÜá
B. ¸ÝÖÜÂÍÜÌÓÜ®Ü ÊÜáñÜᤠAíñÜ@ÍÜÌÓÜ®Ü

82

12. BÊÜáÉ, ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ±ÜÄaÜ¿á

ÓÜÌƳ ®æ®Ü²ÔPæãÚÛÄ. 1. ®ÝÊÜâ ®ÜÊÜá¾ ¨æç®Üí©®Ü BÖÝÃܨÜÈÉ A®æàPÜ TݨÜ &±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞvÜáñæ¤àÊæ.
E¨ÝÖÜÃÜOæWÝX&¯í¸æÖÜ|á¡, ÖÜá~ÓæÖÜ|á¡, pæãÊÜÞÂpæã, ÓÜPÜRÃæ, Ë Ø®æàWÝÃÜ, E±Üâ³ CñÝ©. GÆÉ

±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÃÜáb Jí¨æà ±ÜÅPÝÃÜÊÝX CÃÜáñܤÊæÁá?

2. ¯í¸æÖÜ|á¡, ÓÜPÜRÃæ, ÊæãÓÜÃÜá, ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜá, £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ, ®æÈÉPÝÀá, ÖÜá~Óæ, ÊÜÞË®ÜPÝÀá,

¨ÝÚíŸá, ¯àÃÜá D ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÃÜáb ÖæàX¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ŸÃæÀáÄ. (ÖÜáÚ, JWÜÃÜá, ÃÜáb, PÜ×,

ÃÜáb CÆɨÜ)

BÊÜáÉ (Acid) ÃÜáb ®æãàvÜáÊÜâ¨Üá A¥ÜÊÝ AÊÜâWÜÚWæ ÓܳÍÜì ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá
¯ÊÜá¾ ÆPÜÒéPæR Ÿí©ÃÜáÊܨæà®æí¨ÜÃæ, PæÆÊæäí¨Üá ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá ñÜáí¸Ý A±Ý¿áPÝÃÜPÜÊÝXÃÜáñܤ¨æ. B¨ÜªÄí¨Ü AÊÜâWÜÙÜ
ÃÜáb, PæÆÊÜâ PÜ× ÊÜáñÜᤠPæÆÊÜâ ÖÜáÚ A¥ÜÊÝ JWÜÃÜá CÃÜáñܤÊæ. ±ÜÄaÜ¿á ÊÜÞwPæãÙÜáÛÊÜ ÓÜÆáÊÝX. ¨ÜÍÜìPÜ (Indicator) ÊæíŸ
¯í¸æ, ÖÜá|Óæ, ËØ®æàWÜÃÜ A¥ÜÊÝ ®æÈÉPÝÀá D ñÜÃÜÖÜ¨Ü ËÎÐÜr ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞvÜÇÝWÜáÊÜâ¨Üá. ¿ÞÊÜ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚWæ ÖÜáÚÃÜáb¿áá, C¨Üá AÊÜâWÜÙÜÈÉÃÜáÊÜ Jí¨Üá ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ÓÜí±ÜPÜì¨ÜÈÉ ñÜÊÜá¾ Ÿ|¡
ËÎÐÜrÊÝ¨Ü ÓÜí¿ááPܤ©í¨ÝX ¨æãÃæ¿ááñܤ¨æ. D ÖÜáÚ ÃÜáb Ÿ¨ÜÈÓÜáñܤÊæÁãà, AÊÜâWÜÚWæ "¨ÜÍÜìPÜ'WÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá.

PæãvÜáÊÜ ÓÜí¿ááPܤWÜÚWæ BÊÜáÉWÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá. BÊÜáÉWÜÙÜá ¯àÄ®ÜÈÉ

PÜÃÜWÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠÓÜÊæñÜÊÜ®Üá°íoá ÊÜÞvÜáÊÜíñÜÖÜÊÜä BXÃÜáñܤÊæ.

±ÝÅ~ ÊÜáñÜᤠÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜÈÉ¿áã ÓÜÖÜ BÊÜáÉWÜÚÃÜáñܤÊæ. ±ÜÅÁãàWÜ ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á ¨ÜÍÜìPÜ (Indicators in
  TݨÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜÈÉÃÜáÊÜ BÊÜáÉWÜÚWæ ®æçÓÜXìPÜ BÊÜáÉ A¥ÜÊÝ
Óæàí©Å¿á BÊÜáÉÊæí¨Üã G®Üá°ÊÜÃÜá. D BÊÜáÉWÜÙÜá üà| ±ÜÅPÜꣿáÊÜâ Laboratory):

BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ±ÜÄàPÜÒOæ ÊÜÞvÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX

CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü AÊÜâWÜÚWæ ÓèÊÜá BÊÜáÉ (Weak Acid) G®Üá°ÊÜÃÜá. ±ÜÅÁãàWÜÍÝÇæ¿áÈÉ ±ÝÅÊÜááSÂÊÝX Èo¾ÓÜ PÝWܨܨÜ
PæÆÊÜâ BÊÜáÉWÜÙÜá £àÊÜÅ ±ÜÅPÜꣿáÊÜâ CÃÜáñܤÊæ. AÊÜâ £àÊÜÅËÃÜáñܤÊæ. E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞvÜÇÝWÜáÊÜâ¨Üá. D PÝWܨÜÊÜâ ÇÝ¿áPæà®Ü

E¨Ý& ÓÜÆá#$ÂÄP… BÊÜáÉ (H2SO4), ÖæçvæãÅàPæãÉàÄPÜ BÊÜáÉ (HCl), (PÜÆáÉ ÖÜãÊÜâ) GíŸ ÖæÓÜÄ®Ü ÊÜ®ÜÓܳ£¿á APÜì©í¨Ü
ÊÜáñÜᤠ®æçqÅP… BÊÜáÉ (HNO3). D BÊÜáÉWÜÚWæ "S¯g BÊÜáÉ' ñÜ¿ÞÃÜá ÊÜÞwÃÜáñݤÃæ. A¨Üá Pæí±Üâ A¥ÜÊÝ ¯àÈ Ÿ|¡¨Üáª
WÜÙæí¨Üã G®Üá°ÊÜÃÜá. AÊÜâWÜÙÜ £àÊÜÅ ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜá ñÜÌaæ¿á ÊæáàÇæ BXÃÜáñܤ¨æ. ¯àÈ Èo¾ÓÜ PÝWܨÜÊÜ®Üá° BÊÜáɨÜÈÉ ÊÜááÙÜáXÔ¨ÝWÜ

¹¨ÜªÃæ ñÜÌaæ ÓÜáoár ÖæãàWÜáÊÜâ¨Üá. A¨ÜÃÜíñæÁáà A¨ÜÃÜ «ÜãÊÜáÊÜâ Pæí±ÝWÜáÊÜâ¨Üá ÊÜáñÜᤠPæí±Üâ Èo¾ÓÜ PÝWܨÜÊÜ®Üá° ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ

ÍÜÌÓÜ®Ü ÊÜááTÝíñÜÃÜ A¥ÜÊÝ ¸ÝÀáÀáí¨Ü ÍÜÄàÃܨÜÈÉ Öæãà¨ÜÃæ ÊÜááÙÜáXÔ¨ÝWÜ ¯àÈ¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá. A¨ÜÃÜíñæÁáà

A¨Üá ÖݯPÝÃÜPÜÊÝXÃÜáñܤ¨æ. £àÊÜÅ BÊÜáÉWÜÙÜ®Üá° ÓÝÊÜPÝÍÜÊÝX µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®…, Ëá¦Ç… BÃæàíh… ÊÜáñÜᤠËá¦Ç…Ãæv…

¯àÄ®ÜÈÉ ¸æÃæÔ AÊÜâWÜÙÜ ÓèÊÜá BÊÜáɨÜÈÉ ÃÜã±ÝíñÜÃÜ ÊÜÞvÜÆá D ¨ÜÍÜìPÜWÜÙÜá ¨ÝÅÊÜ|¨Ü ÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ±ÜÅÁãàWÜ ÍÝÇæ¿áÈÉ

ŸÃÜáñܤ¨æ. CíñÜÖÜ ÓèÊÜá BÊÜáÉWÜÙÜá £àÊÜÅ BÊÜáÉWÜÙÜ ÖæãàÈPæ¿áÈÉ E±ÜÁãàXÓÜÇÝWÜáñܤÊæ. Ëá¦Ç… BÃæàíh… D ¨ÜÍÜìPÜÊÜâ

ÓÜÌƳ PÜwÊæá ÖݯPÝÃÜPÜÊÝXÃÜáñܤÊæ. BÊÜáɨÜÈÉ WÜáÇݹ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ ÖÜÙÜ© BWÜáÊÜâ¨Üá.

  ¯àÊÜâ £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ¨Ü ÓèÊÜá ¨ÝÅÊÜ|¨Ü ÃÜáb ®æãàw¨ÜÃæ, µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®Ü D ¨ÜÍÜìPÜÊÜâ BÊÜáɨÜÈÉ Ÿ|¡ÃÜ×ñÜ ÊÜáñÜá¤

A¨Üá ÓÜÌƳ JWÜÃÜá/PÜ× C¨æ Gí¨Üá PÜívÜáŸÃÜáÊÜâ¨Üá. ¿ÞÊÜ ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ WÜáÇݹ CÃÜáñܤ¨æ. ÊæçÎÌPÜ ¨ÜÍÜìPÜ (Universal
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá JWÜÃÜá/PÜ× ÃÜáb¿á®Üá° Öæãí©ÃÜáñܤÊæÁãà Indicator) ¨ÝÅÊÜ|ÃÜã±Ü¨ÜÈÉÃÜáÊÜ ¨ÜÍÜìPÜÊÜâ BÊÜáÉ,
ÊÜáñÜᤠÓܳÍÜìPæR Óݟ㯮Üíñæ CÃÜáñܤÊæÁãà AÊÜâWÜÚWæ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ÓÜí±ÜPÜì¨ÜÈÉ Ÿí¨ÝWÜ ¸æàÃæ ¸æàÃæ Ÿ|¡

±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá. E¨Ý: ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜá (Ca(OH)2), £®Üá°ÊÜ ñæãàÄÓÜáÊܨÜá.
ÓæãàvÝ (NaHCO3), PÝÔrPÜ ÓæãàvÝ (NaOH) ÊÜáñÜᤠÓÝŸã®Üá
CñÝ©, ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚWæ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜá G®Üá°ñݤÃæ. ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜá

BÊÜáÉWÜÚXíñÜ ÓÜí±Üä|ìÊÝX ¼®Ü°ÊÝXÃÜáñܤÊæ. AÊÜâ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ

¨ÜêÑr¿áÈÉ BÊÜáÉ¨Ü ËÃÜá¨Üœ WÜá|«ÜÊÜáì Öæãí©ÃÜáñܤÊæ. AÊÜâ

ÓÜÖÜ £àÊÜÅ ÓÜÌÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ñÜÌaæWæ ¨ÝÖÜ EíoáÊÜÞvÜáñܤÊæ. ¯ÊÜáWæ

Wæ㣤ÃÜáÊÜíñæ F«ÜÌì±Ý£ñÜ ¯àÃÜá ÃÜáb×à®ÜÊÝXÃÜáñܤ¨æ. ¯àÃÜá Ëá¦Æ
C¨Üá BÊÜáÉ«ÜËáì A¥ÜÊÝ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì¿ÞXÃÜáÊÜ©ÆÉ. BÃæàíg

¨ÜÍÜìPÜ (Indicator): µ®ÝƳ¥ÜÂÈà®Ü Ëá¦Æ Ãæv…
¿ÞÊÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá BÊÜáÉ«ÜËáì ®ÝÊÜâ A¥ÜÊÝ Èo¾ÓÜ PÝWܨÜ
±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì¿áÊÜâ CÃÜáÊÜ©ÆÉÊæäà, AÊÜâ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ

¨ÜêÑrÀáí¨Ü ñÜoÓܧÊÝXÃÜáñܤÊæ. BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ 12.1 ±ÜÅÁãàWÜ ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á ¨ÜÍÜìPÜWÜÙÜá

83

PÜÅ ¨ÜÍÜìPÜ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÖæÓÜÃÜá ¨ÜÍÜìPÜ¨Ü ÊÜáãÆŸ|¡ BÊÜáɨÜÈÉ¿á Ÿ|¡ ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ¿á Ÿ|¡
1 Èo¾ÓÜ PÝWÜ¨Ü ¯àÈ Pæí±Üâ ¯àÈ(ÖÝWæÁáà EÚ¿ááñܤ¨æ)
2 Èo¾ÓÜ PÝWÜ¨Ü Pæí±Üâ Pæí±Üâ (ÖÝWæÁáà EÚ¿ááñܤ¨æ) ¯àÈ
3 Ëá¦Ç… BÃæàíh… QñܤÙæ WÜáÇݹ ÖÜÙÜ©
4 µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®… Ÿ|¡ÃÜ×ñÜ Ÿ|¡ÃÜ×ñÜ WÜáÇݹ
5 Ëá¦Ç… Ãæv… Pæí±Üâ Pæí±Üâ ÖÜÙÜ©

PæãàÐÜrPÜ 12.2 ¨ÜÍÜìPÜ ÊÜáñÜᤠAÊÜâWÜÙÜ BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ¿á Ÿ|¡

®æçÓÜXìPÜ ¨ÜÍÜìPÜ ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜâ¨Üá

ÊÜá®æ¿áÈÉ¿á ¨ÜÍÜìPÜWÜÙÜá: ±ÜÅÁãàWÜ ÊÜÞw ®æãàwÄ.
ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á ¨ÜÍÜìPÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜá
E±ÜÆŸœËÆÉ©¨ÝªWÜ ÊÜá®æ¿áÈÉ¿á A®æàPÜ ÓÝ×ñÜÂ: ¨ÝÓÜÊÝÙÜ, WÜáÇݹ, AÄÑ|, Pæí±Üâ GÇæPæãàÔ®ÜGÇæ, ÓæãàÓÜáÊÜ PÝWܨÜ
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÓÜÖÝ¿á©í¨Ü "®æçÓÜXìPÜ ¨ÜÍÜìPÜ' CñÝ©.
WÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ. BÖÝÃÜ¨Ü PÜê£: Pæí±Üâ ¨ÝÓÜÊÝÙÜ¨Ü ÖÜã訆 ±ÜâÐܳ¨Ü (±ÜPÜÙæ) WÜÙÜ®Üá° ¹Ú¿á ÓæãàÓÜáÊÜ PÝWܨܨÜ
ÖÜÙÜ© PÜÇæ¿á®Üá° Óݟ㯯í¨Ü ñæãÙæ¨ÝWÜ ÊæáàÇæ EijÄ. D PÝWÜ¨Ü¨Ü ±ÜqrWÜÙÜ®Üá° PÜñܤÄÔPæãÚÛÄ. C¨Üá ¨ÝÓÜÊÝÙÜ©í¨Ü ñÜ¿ÞÃݨÜ
Pæí±ÝX¨Ü᪨Üá ¯àÊÜâ ®æãàwÃÜŸÖÜá¨Üá. D ¨ÜÍÜìPÜ PÝWܨÜÊÝX¨æ. C¨ÜÃÜíñæÁáà WÜáÇݹÖÜã訆 ±ÜPÜÙæWÜÙÜ®Üá° ¹Ú¿á ÓæãàÓÜáÊÜ
Ÿ|¡ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áá BÖÝÃܨÜÈÉ¿á AÄÔ| PÝWÜ¨Ü ÊæáàÇæ EijÄ. D PÝWÜ¨Ü¨Ü ±ÜqrWÜÙÜ®Üá° PÜñܤÄÔPæãÚÛÄ. C¨Üá WÜáÇݹÖÜãË®Ü
ÊÜáñÜᤠÓÝŸã®ÜáWÜÙÜÈÉ¿á ±ÜÅñÝÂËáÉà¿á ¨ÜÍÜìPÜ PÝWܨÜÊÝÀáñÜá. AÄÑ|¨Ü ±Üâw ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. A¨ÜÃÜÈÉ ÓÜÌƳ ¯àÃÜá ÖÝQÄ. D
±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜÈÉ¿á ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá¿á ¯àÄ®ÜÈÉ ÓæãàÓÜáÊÜ/ÓÝ¨Ý PÝWܨÜÊÜ®Üá° ÓÜÌƳ ÊæàÙæ¿áÊÜÃæWæ ÊÜááÙÜáXÔ CwÄ. J|X¨ÝWÜ
±ÜÄOÝÊÜáÊÝX¨æ. CÈÉ AÄÑ| C¨Üá B PÝWÜ¨Ü¨Ü ±ÜqrWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÔÄ. D Ä࣠AÄÑ| ¨ÜÍÜìPÜ PÝWÜ¨Ü ñÜ¿ÞÄÔÄ. Pæí±Üâ
¨ÜÍÜìPÜ¨Ü PæÆÓÜ ÊÜÞvÜáñܤ¨æ. C¨æà ±ÜÅPÝÃÜÊÝX GÇæPæãà暴 GÇæWÜÙÜ®Üá° ÓÜÌƳ ¯àÄ®ÜÈÉ ÖÝQ ¯àÃÜ®Üá° PÝÀáÔÄ. GÇæPæãà暴 GÇæ¿á
Pæí±Üâ GÇæPæãàÓÜá, (PæãàÓÜá WÜvæx), ÊÜáãÆíX, ¨ÝÅÊÜ|ÊÜâ ñÜí±Ý¨ÝWÜ A¨ÜÃÜÈÉ PÝWÜ¨Ü ÊÜááÙÜáXÔ ÖæãÃÜWæ ñæWæÀáÄ. PÝWÜ¨Ü J|XÔ
pæãàÊÜÞÂpæãà A¨ÜÃÜíñæ ¨ÝÓÜÊÝÙÜ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÃÜ bPÜR ñÜáívÜáWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÔÄ. D Ä࣠GÇæPæãà暴 GÇæWÜÙÜ ¨ÜÍÜìPÜ ñÜ¿ÞÄÔ
WÜáÇݹ ÊÜ®ÜÓܳ£Àáí¨ÜÆã ÓÜÖÜ ®æçÓÜXìPÜ ®æãàwÄ.
¨ÜÍÜìPÜ ñÜ¿ÞÄÓÜÆá ŸÃÜáñܤ¨æ.

D ±ÜÅPÝÃÜÊÝX ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ¨ÜÍÜìPÜ PÝWÜ¨Ü¨Ü ÊæáàÇæ PæÙÜWæ Pæãor ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÖܯWÜÙÜ®Üá° ÖÝQÄ ÊÜáñÜᤠ±ÜÄOÝÊÜáÊæà®ÝWÜáñܤ¨æ GíŸá¨Ü®Üá°
ŸÃæÀáÄ.

PÜÅ ±Ü¨Ý¥Üì AÄÑ|¨Ü ±Üqr¿á ÊæáàÇæ EípÝ¨Ü ±ÜÄOÝÊÜá BÊÜáÉ/±ÜÅñÝÂÊÜáÉ «ÜÊÜáì
1 ¯í¸æÖÜ~¡®Ü ÃÜÓÜ
2 ÓÜá|¡¨Ü £Ú ¯àÃÜá
3 &&&&&&&&&&&

ÊÜÞw ®æãàwÄ: £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. A¨ÜÃÜÈÉ ÓÜÌƳ ¯àÃÜá ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ¨ÝÅÊÜ|ÊÜ®Üá° ¯í¸æ¿áÃÜÓÜ,
ËØ®æàWÝÃÜ, QñܤÙæ ÖÜ|á¡, ÓæàŸáÖÜ|á¡ ÃÜÓÜ CñÝ© ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÊæáàÇæ ÖÝQ ¯ÄàPÜÒOæ ŸÃæ¨ÜáPæãÚÛÄ. £®Üá°ÊÜ

ÓæãàvÝ¨Ü ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ|ÊÜ®Üá° ÖÜ~¡®Ü ÃÜÓܨÜÈÉ ÖÝQ¨ÝWÜ ¯ÊÜáWæ H®Üá PÜívÜáŸí©ñÜá? WÜáÙæÛWÜÙÜá Ÿí¨ÜÊæä A¥ÜÊÝ ÖÜ~¡®Ü ÃÜÓÜÊÜâ

®æãÃæ¿ááPܤ ÊÝÀáñÜá?

  ÊæáàÈ®ÜÊÜâWÜÙÜ ±æçQ Êæã¨ÜÆ®æ¿á PÜê£Àáí¨Ü £Ú¿ááÊÜâ¨æà®æí¨ÜÃæ, AÄÑ|©í¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜÇÝ¨Ü ¨ÜÍÜìPÜ ±ÜqrWÜÙÜ ÖÜÙÜ© Ÿ|¡ÊÜâ

PæÆÊæäí¨Üá ËÎÐÜr ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ Pæí±ÝWÜáÊÜâ¨Üá. ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜÈÉ AÄÑ|¨Ü ¨ÜÍÜìPÜ PÝWܨܨÜ

Ÿ|¡ÊÜâ Pæí±ÝWÜáÊÜâ¨Üá. A¨ÜÃÜíñæ BÊÜáÉ«ÜËáì ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ¨Ü ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ| ÖÝQ¨ÝWÜ WÜáÙæÛWÜÙÜá

ŸÃÜáñܤÊæ, A¥ÜÊÝ A¨Üá ®æãÃæ¿ááPܤÊÝWÜáÊܨÜá.

  D GÃÜvÜã ÓÝ¨Ý ÊÜáñÜᤠÓÜáÆ»Ü PÜê£WÜÙÜ ÊæáàÈí¨Ü ®ÜÊÜáWæ ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜâ BÊÜáÉ A¥ÜÊÝ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ GíŸáÊܨÜÃÜ ŸWæY ±ÜÄaÜ¿áÊÝWÜáÊÜâ¨Üá.

84

ÊÜÞw ®æãàwÄ: ÎPÜÒPÜÃÜ ÊÜÞWÜì¨ÜÍÜì®Ü¨Üw¿áÈÉ ËØ®æàWÝÃÜ, ¯í¸æ¿á ÃÜÓÜ, AÊæã௿áí ÖæçvÝÅPæÕçv… (NH4OH) ÊÜáñÜá¤
ÓèÊÜá ÖæçvæãÅàPæãÉàÄPÜ BÊÜáÉ (HCl) CÊÜâWÜÙÜ ®ÜÊÜáã®æWÜÙÜ®Üá° ¸æàÃæ ¸æàÃæ ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæWÜÙÜÈÉ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.
A¨ÜÃÜÈÉ PæÙÜWæPæãor ¨ÜÍÜìPÜWÜÙÜ Öܯ ÖÝQÄ. A¨ÜÃÜíñæ Èo¾Ó… PÝWܨÜÊÜ®Üá° ÓÜÖÜ ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ ÊÜááÙÜáXÔÄ.
¯ÄàPÜÒOæ ÊÜÞwÄ ÊÜáñÜᤠPæÙÜX®Ü PæãàÐÜrPܨÜÈÉ ŸÃæÀáÄ.

¨ÝÅÊÜ|¨Ü ®ÜÊÜáã®æ Pæí±Üâ Èo¾Ó… ¯àÈ Èo¾Ó… µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®Ü Ëá¦Æ BÃæàíh… BÊÜáÉ/±ÜÅñÝÂÊÜáÉ
¯í¸æ ÖÜ~¡®Ü ÃÜÓÜ

NH4OH
HCl

ËØ®æWÜÃÜ

Êæáà騆 ±ÜÅÁãàWÜ©í¨Ü PÜívÜáŸÃÜáÊÜâ¨æà®æí¨ÜÃæ BÊÜáɨÜÈÉ
Èo¾ÓÜ¨Ü ¯àÈ Ÿ|¡ÊÜâ Ÿ¨ÜÇÝÀáÔ Pæí±ÝWÜáÊÜâ¨Üá ÊÜáñÜá¤
±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ Pæí±Üâ Èo¾ÓÜÊÜâ ¯àÈ¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá. Ëá¦Ç…
BÃæàíg¨Ü QñܤÙæ Ÿ|¡ÊÜâ BÊÜáɨÜÈÉ WÜáÇݹ¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá
ÊÜáñÜᤠŸ|¡ÃÜ×ñÜÊÝ¨Ü µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®Ü ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ
WÜáÇݹ¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá.

12.3 BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ Èo¾ÓÜ PÝWÜ¨Ü¨Ü Êæáà騆 ±ÜÄOÝÊÜá

ÖæàÚ ®æãàvæãà|! BÊÜáÉWÜÙÜ PæÆÊæäí¨Üá E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜá: ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ
(HCl), ®æçqÅP… BÊÜáÉ (HNO3), ÓÜÆá#$ÂÄP… BÊÜáÉ (H2SO4),
1. ÊÜá®æ¿áÈÉ¿á ÍÜÖܸݩ ¶ÜÃÜÔ¿á ÊæáàÇæ, ¯í¸æ¿á ÃÜÓÜ, Pݸæãàì¯P… BÊÜáÉ (H2CO3) (Îàñܱæà¿áWÜÙÜÈÉ¿á), ¯í¸æ ÊÜáñÜá¤
ÖÜá~Óæ¿á ¯àÃÜá CíñÜÖÜ ÖÜáÚ ±Ü¨Ý¥Üì ¹¨ÜªÃæ H®ÝWÜáÊܨÜá? CñÜÃÜ A®æàPÜ ÖÜ|á¡WÜÙÜÈÉ¿á BÓÝR¹ìPÜ BÊÜáÉ, ÓÝ¿áqÅPÜ BÊÜáÉ,
HPæ? ËØ®æàWÝÃܨÜÈÉ¿á GÓæqP… BÊÜáÉ, CñÝ©.
  ®ÝÊÜâ E±ÜÁãàXÓÜáÊÜ TݨÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜÈÉ¿áã ÓÜÖÜ
2. ñÜÊÜá¾ ±ÜÄÓÜÃܨÜÈÉ¿á ÊÜá|á¡ ñÜí¨Üá A¨Üá BÊÜáÉ, ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ PæÆÊæäí¨Üá ®æçÓÜXìPÜ (Óæàí©Åà¿á) BÊÜáÉWÜÚÃÜáñܤÊæ. AÊÜâ ÓèÊÜáÂ
A¥ÜÊÝ ñÜoÓܧ C¨æ GíŸá¨Ü®Üá° ®æãàwÄ. ±ÜÅPÜꣿáÊÜâ CÃÜáÊÜâ¨ÜÄí¨Ü S¯g BÊÜáÉWÜÙÜíñæ ÖݯPÝÃÜPÜ/
A±Ý¿áPÝÃÜPÜ CÃÜáÊÜâ©ÆÉ. PæÆÊæäí¨Üá ®æçÓÜXìPÜ BÊÜáÉWÜÚÃÜáÊÜ
3. ÖÜÔÃÜá PÜÇæ ¹©ªÃÜáÊÜ ñÝÊÜáÅ¨Ü ±ÝñæÅ ÊÜáñÜᤠPܱݳ¨Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° Ÿ©¿á PæãàÐÜrPܨÜÈÉ PæãvÜÇÝX¨æ.
¸æÚÛ¿á ±ÝñæÅ ÖæãÙæ¿ááÊÜíñæ ÊÜÞvÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX H®Üá
E±ÜÁãàXÓÜáÊÜÃÜá? PÜÅ ±Ü¨Ý¥Üì/ÊÜáãÆ BÊÜáÉWÜÙÜá (®æçÓÜXìPÜ/Óæàí©Åà¿á)

4. ÖÜÆáÉgájÊÜ ÓÜÆáÊÝX oã¥Ü±æàÓÜr HPæ E±ÜÁãàXÓÜáñݤÃæ? 1 ËØ®æàWÝÃÜ GÔqP… BÊÜáÉ
BÊÜáÉ (Acid): BÊÜáÉÊÜâ GíñÜÖÜ ±Ü¨Ý¥Üì˨æÁáí¨ÜÃæ A¨ÜÃÜ
¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ|ÊÜâ ÖæçvæãÅàg®Ü B¿á®Ü (H+) ¨æãÃÜQÔ 2 QñܤÙæ AÓÝRé¹ìPÜ BÊÜáÉ
PæãvÜáñܤ¨æ/¯ËáìÓÜáñܤ¨æ. E¨Ý: ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ
ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ (HCl) (aq) ¨Ü ËZo®æ¿ÞWÜáñܤ¨æ. 3 ÖÜá~Óæ pÝpÝìÄP… BÊÜáÉ

HCl (aq)  →  H+ +  Cl– 4 pæãÊÜÞÂpæãà BPÝÕÈP… BÊÜáÉ
(ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ)  (ÖæçvæãÅàg®Ü B¿á®Ü)  (PæãÉàÃæçv… B¿á®Ü)

5 ÊæãÓÜÃÜá ÇÝÂQrPÜ BÊÜáÉ

6 ¯í¸æ ÓæçqÅPÜ BÊÜáÉ

12.4 PæÆÊæäí¨Üá ®æçÓÜXìPÜ BÊÜáÉWÜÙÜá

85

BÊÜáÉWÜÙÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá £àÊÜÅ BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ¨ÝÖÜPÜñæ:
1. BÊÜáÉWÜÙÜ ÃÜáb ÖÜáÚ¿ÞXÃÜáñܤ¨æ.
2. BÊÜáÉWÜÙÜ A|áË®ÜÈÉ ÖæçvæãÅàg®Ü¨Ü D ÊÜááS ZoPÜ B¿á®… (H+) £àÊÜÅ ÓÜÆã#éÄP… BÊÜáÉÊÜâ ¯àÄ®ÜÈÉ PÜÃÜWÜÆá ŸÖÜÙÜÐÜár
EÐÜ¡ñæ¿á®Üá° ¯ÊÜÞì| ÊÜÞvÜáñܤ¨æ, B¨ÜªÄí¨Ü A¨Ü®Üá°
ËÃÜáñܤÊæ. ÓèÊÜáÂWæãÚÓÜÆá ¯àÄ®ÜÈÉ ñÜáí¸Ý ÓÝÊÜPÝÍÜÊÝX
3. BÊÜáÉ¨Ü «ÝñÜáË®æãí©Wæ A¼QÅÁá EípÝX ÖæçvæãÅàg®Ü¨Ü ÖÝPÜáñݤÃæ ÊÜáñÜᤠWÝi®Ü WÜ~PæÀáí¨Ü ¯«Ý®ÜÊÝX
PÜÆáQÓÜáñݤÃæ ¿ÞÊÜâ¨ÜÄí¨Ü ¨æãvÜx ±ÜÅÊÜÞ|¨ÜÈÉ
¯Ëá죿ÞWÜáÊܨÜá. ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜ EÐÜ¡ñæ¿áá Jí¨æà hÝWܨÜÈÉ CÃܨæ
4. BÊÜáÉ¨Ü Pݸæãàì®æào¨æãí©Wæ A¼QÅÁá¿ÞX CO2 ÊÝ¿áá ÓÜí±Üä|ì¨ÝÅÊÜ|¨ÜÈÉ Jí¨æà ÓÜÊÜá ±ÜÓÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
×àWæ BÊÜáÉ¨Ü ¨ÝÅÊÜ|ÊÜâ EQR ÖæãÃÜWæ ŸÃܸÝÃܨæí¨Üá
ÊÜááPܤÊÝWÜáÊܨÜá. ÊÜÞvÜáñݤÃæ. £àÊÜÅ ÓÜÆá#éÄP… BÊÜáɨÜÈÉ Gí©WÜã
5. BÊÜáÉ©í¨ÝX ¯àÈ Èo¾Ó… PÝWÜ¨Ü Pæí±ÝWÜáÊܨÜá. ¯àÃÜ®Üá° ÓÜáÄ¿á¸ÝÃܨÜá. ÖÝWæÊÜÞw¨ÜÃæ ŸÖÜÙÜÐÜár
ÍÜQ¤¿áá ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠÓæã#ào
BÊÜáÉ¨Ü E±ÜÁãàWÜWÜÙÜá EípÝWÜáÊÜ ÓÝ«ÜÂñæ CÃÜáñܤ¨æ.
1. ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Wæ㟺ÃÜWÜÙÜ Eñݳ¨Ü®æ¿áÈÉ BÊÜáÉWÜÙÜ®Üá° E±ÜÁãàXÓÜáñݤÃæ.
2. GOæ¡¿á ÍÜá©œàPÜÃÜ| ±ÜÅQÅÁá¿áÈÉ, LÐܘ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜá, Ÿ|¡ (Dyes/   Óæãàw¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… (NaOH) ÊÜáñÜá¤
±æäàpÝÂÔ¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… (KOH) ¨ÜíñÜÖÜ
Paints) Óæã#àoPÜ ¨ÜÅÊÜÂWÜÙÜá CÊÜâWÜÙÜ ¯Ëáì£¿á ±ÜÅQÅÁá¿áÈÉ BÊÜáÉWÜÙÜ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜã ÓÜÖÜ £àÊÜÅ ÊÜáñÜᤠ¨ÝÖÜPÜËÃÜáñܤÊæ.
E±ÜÁãàWÜÊÝWÜáÊÜâ¨Üá. CÊÜâWÜÙÜ £àÊÜÅ ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜá ñÜÌaæ¿á ÊæáàÇæ ¹¨ÜªÃæ
3. ¸æàÃæ ¸æàÃæ PæãÉàÃæçv… ûÝÃÜ ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÖæçvæãÅPæãÉàÄP… BÊÜáÉ ñÜÌaæ¿áá ÓÜávÜáÊÜâ¨Üá. HPæí¨ÜÃæ AÊÜâ ñÜÌaæ¿áÈÉ¿á
E±ÜÁãàXÓÜáñݤÃæ. ±æä›àqà®ÜáWÜÙÜ ËZo®æ ÊÜÞvÜáñܤÊæ.
4. ÓèÊÜá ÓÜÆá#éÄP… BÊÜáÉÊÜ®Üá° ¸ÝÂoÄ (˨ÜáÂñ…PæãàÍÜ) ¨ÜÈÉ¿áã
E±ÜÁãàXÓÜáñݤÃæ.
5. ¯àÃÜ®Üá° gíñÜáÃÜ×ñÜ ÊÜÞvÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ÓèÊÜá ÖæçvæãÅPæãÉàÄP… BÊÜáɨÜ
E±ÜÁãàWÜ ÊÜÞvÜáÊÜÃÜá.
6. PÜqrWæ¿á ÊÜáá¨æªÀáí¨Ü ¹ÙÜá±Ý¨Ü PÝWÜ¨Ü ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÝWÜ BÊÜáɨÜ
E±ÜÁãàWÜÊÝWÜáÊÜâ¨Üá.

ÓÜÌƳ ÁãàbÔÄ. ¯í¸æ, ÊÜÞË®ÜPÝÀá¿áíñÜÖÜ ÖÜáÚ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° Pܹº|¨Ü aÝPÜá˯í¨Ü PÜñܤÄÔ¨ÝWÜ
aÝPÜá訆 AÆWÜá ÓÜÌaÜfÊÝWÜáÊÜâ¨Üá. HPæ?

� S¯g BÊÜáÉWÜÙÜá ÍÜÄàÃÜPæR ÖݯPÝÃÜPÜÊÝXÃÜáñܤÊæ GíŸá¨Ü®Üá° ®ÝÊÜâ PÜívÜáPæãíw¨æªàÊæ. B¨ÜÃæ A®æàPÜ Óæàí©Åà¿á BÊÜáÉWÜÙÜá ®ÜÊÜá¾
ÍÜÄàÃܨÜÈÉ ÊÜáñÜᤠÊÜ®ÜÓܳ£WÜÙÜÈÉ¿áã CÃÜáñܤÊæ ÊÜáñÜᤠAÊÜâ ×ñÜPÝÃÜPÜËÃÜáñܤÊæ.

� ®ÜÊÜá¾ ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á DNA (w BQÕ Ãæç¸æãàh… ®ÜãÂQÉP… BÔv…) C¨Üá BÊÜáÉËÃÜáñܤ¨æ, ¿ÞÊÜâ¨Üá ®ÜÊÜá¾ B®ÜáÊÜíÎPÜ WÜá|WÜÙÜ®Üá°
¯«ÜìÄÓÜáñܤ¨æ.

� ±æäà›qà®ÜáWÜÙÜá ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á PæãàÍÜWÜÙÜ »ÝWÜWÜÚÃÜáñܤÊæ, AÊÜâ AËá®æãà BÔv…©í¨Ü ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤÊæ.
� ÍÜÄàÃܨÜÈÉ¿á PæãŸáº (Fat) Pæ㹺®ÝÊÜáÉ©í¨Ü (Fatty Acid) ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáñܤ¨æ.

±ÜÅñÝÂÊÜáÉ (Base)
±ÜÅñÝÂÊÜáÉÊæí¨ÜÃæ, ¿ÞÊÜ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ¯àÄ®ÜÈÉ¿á ¨ÝÅÊÜ|ÊÜâ ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… B¿á®Ü (OH-) E±ÜÆŸœ ÊÜÞw PæãvÜáñܤÊæ/¯ËáìÓÜáñܤÊæ.

E¨Ý & NaOH (aq) → Na+ (aq) + OH– (aq)

(Óæãàw¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…) (Óæãàw¿áí B¿á®Üá) (ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… B¿á®Üá)

Óæãàw¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… ±æäàpÝÂÔ¿áí PÝÂÈÕ¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… ÊÜÞÂWæ°Îà¿áí AÊæã௿áí
(NaOH) A¥ÜÊÝ PÝÔrPÜ ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…
ÓæãàvÝ ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… (KOH) Ca(OH)2 ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…
NH4OH
A¥ÜÊÝ PÝÔrP… ±æäàpÝÂÍ… Mg(OH)2

12.5 ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ PæÆÊæäí¨Üá E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜá

86

PÜÅ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ¨Ü ÖæÓÜÃÜá ÓÜãñÜÅ E±ÜÁãàWÜ

1 Óæãàw¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…/PÝÔrPÜ ÓæãàvÝ NaOH Ÿpær JWæ¿ááÊÜ Óݟ㯮ÜÈÉ

2 ±æäàpÝÂÔ¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…/±æäàpÝÂÍ… KOH ÓÝ°®Ü¨Ü ÓÝŸã®Üá, ÍÝÂí±Üâ

3 PÝÂÈÕ¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…/ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜá Ca(OH)2 ÓÜá|¡/Ÿ|¡¨Ü ÍÜá¼ÅàPÜÃÜ|
BÊÜáÉ Ãæãà«ÜPÜ LÐÜ«Ü
4 ÊÜÞWæ°àοáí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…/ËáÆR B¶… Mg(OH)2

ÊÜÞWæ°àÔ¿Þ

5 AÊæã௿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… NH4OH Wæ㟺ÃÜ ñÜ¿ÞÄPæ¿áÈÉ

12.6 ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ÓÜãñÜÅWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠE±ÜÁãàWÜWÜÙÜá

¿ÞÊÜâ¨æà ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ŸWæY ÊÜÞ×£ ÊÜÞwPæãÙÜáÛÊÜ ÓÜÆáÊÝX B ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÃÜáb
C¨Ü®Üá° ¿ÞÊÝWÜÆã ÆPÜÒ¨ÜÈÉwÄ ®æãàvÜáÊÜâ¨Üá, ÊÝÓÜ®æ ®æãàvÜáÊÜâ¨Üá A¥ÜÊÝ AÊÜâWÜÚWæ ÓܳÍÜìÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá ñܱÜâ³. ×àWæ

ÊÜÞvÜáÊܨÜÄí¨Ü ÍÜÄàÃÜPæR A±Ý¿á EípÝWÜáÊÜ ÓÝ«ÜÂñæ CÃÜáñܤ¨æ.

±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÙÜá:
1. ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ÃÜáb PÜ׿ÞXÃÜáñܤ¨æ.
2. AÊÜâWÜÙÜ ÓܳÍÜìÊÜâ ÓÝŸã¯®Ü ÓܳÍÜì¨Üí£ÃÜáñܤ¨æ.
3. ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜÈÉ ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… B¿á®Ü (OH-) C¨Üá ÊÜááS ZoPÜ CÃÜáñܤ¨æ.
4. ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX «ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀáv…WÜÙÜá ±ÜÅñÝÂËáÉà¿á«ÜËáì¿ÞXÃÜáñܤÊæ.

ñÜoÔ§àPÜÃÜ|: ®ÜÊÜáWæ £Ú©ÃÜáÊÜíñæ BÊÜáɨÜÈÉ ÖæçvæãÅàg®Ü B¿á®Ü (H+) ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… B¿á®Ü (OH–) CÃÜáñܤÊæ. BÊÜáÉ
ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜ ÓÜíÁãàWÜ©í¨Ü ûÝÃÜ ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá ¯ÊÜÞì|ÊÝWÜáñܤÊæ.

E¨Ý: BÊÜáÉ + ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ → ûÝÃÜ + ¯àÃÜá

HCl + NaOH → NaCl + H2O
(ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉ) (Óæãàw¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv…) (¯àÃÜá)
(Óæãàw¿áí PæãÉàÃæçv…)

D ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁáWæ ñÜoÔ§àPÜÃÜ| G®Üá°ÊÜÃÜá.

¯ÊÜáWæ Wæ㣤¨æÁá?

®ÜÊÜá¾ gsÜÃܨÜÈÉ ÖæçvæãÅàPæãÉàÄP… BÊÜáÉËÃÜáñܤ¨æ. A¨ÜÄí¨ÝX A®Ü°±ÜaÜ®ÜÊÜâ ÓÜáÆ»ÜÊÝWÜáñܤ¨æ. B¨ÜÃæ D BÊÜáÉÊÜâ ±ÜÅÊÜÞ|QRíñÜ
ÖæaÝc¨ÜÃæ A±ÜaÜ®ÜÊÝWÜáñܤ¨æ. C¨ÜÃÜ ÊæáàÇæ E±Ý¿áÊæí¨Üá ÓÝÊÜÞ®ÜÂÊÝX ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì LÐÜ«ÜWÜÙÜ®Üá° PæãvÜÇÝWÜáÊÜâ¨Üá.
AÊÜâWÜÙÜÈÉ ËáÆR B¶… ÊÜÞÂWæ°àÔ¿Þ Mg(OH)2 ¨Ü ÓÜÊÜÞÊæàÍÜ CÃÜáñܤ¨æ. CíñÜÖÜ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜá gsÜÃܨÜÈÉ¿á A£ÄPܤ/Öæbc®Ü
BÊÜáÉ¨Ü ñÜoÔ§àPÜÃÜ| ÊÜÞvÜáñܤÊæ. ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Wæ㟺ÃÜWÜÙÜ A®ÝÊÜÍÜÂPÜ A£à E±ÜÁãàWÜ©í¨ÝX ÖæãÆ¨Ü ÊÜá~¡®Ü BÊÜáÉñæ
ÖæaÝcWÜáñܤ¨æ. »ÜãËá¿áá BÊÜáÉ«ÜËáì C¨ÝªWÜ »ÜãËá¿áÈÉ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì¿á¨Ü ÓÜá|¡¨ÜPÜÆáÉ A¥ÜÊÝ ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜá CíñÜÖÜ
ÃÜÓÝ¿á®ÜáWÜÙÜ®Üá° PÜêÑ ñÜýÃÜ ÊÜÞWÜì¨ÜÍÜì®Ü¨ÜÈÉ ¸æÃæÓÜáñݤÃæ. CíñÜÖÜ ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÙÜá »ÜãËá¿áÈÉ¿á BÊÜáÉWÜÙÜ ñÜoÔ§àPÜÃÜ|
ÊÜÞvÜáñܤÊæ.

87

ÓÝÌ«Ý¿á

1. PæÙÜWæ Pæãor ¨ÝÅÊÜ|WÜÙÜá BÊÜáÉ/±ÜÅñÝÂÊÜáÉ GíŸá¨Ü®Üá°
WÜáÃÜá£ÔÄ.

¨ÝÅÊÜ| ¨ÜÍÜìPܨÜÈÉ B¨Ü Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ BÊÜáÉ/±ÜÅñÝÂÊÜáÉ

1 Èo¾Ó… µ®ÝÆ#¥ÝÂÈà®Ü Ëá¦Ç… BÃæàíh…
2
3 &&&&&&& Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ CÆÉ &&&&&&&

&&&&&&& &&&&&&& QñܤÙæ Ÿ|¡ Ÿ¨ÜÇÝX Pæí±Üâ BÀáñÜá

Pæí±Üâ Èo¾Ó… PÝWÜ¨Ü ¯àÈ BÀáñÜá &&&&&&& &&&&&&&

2. A|áÓÜãñÜÅWÜÚí¨Ü ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÖæÓÜÃÜá ŸÃæÀáÄ. 7. Öæãí©Ô ŸÃæÀáÄ.

H2SO4, Ca(OH)2, HCl, NaOH, KOH, NH4OH "A' WÜáí±Üâ "Ÿ' WÜáí±Üâ

3. ÓÜÆá#$ÂÄP… BÊÜáÉPæR ÃÝÓÝ¿á¯PÜ E¨æãÂàWܨÜÈÉ GÆÉQRíñÜ ÖæaÜác 1. ÖÜá~Óæ a) GÓæqP… BÊÜáÉ
ÊÜáÖÜñÜÌ HPæ C¨æ?
2. ÊæãÓÜÃÜá b) ÓÝ¿áqÅPÜ BÊÜáÉ
4. EñܤÃÜ ŸÃæÀáÄ.
A. PæãÉàÃæçv… ÆÊÜ| ¨æãÃÜQÓÜáÊÜ ÓÜÆáÊÝX ¿ÞÊÜ BÊÜáÉÊÜ®Üá° 3. ¯í¸æ c) pÝpÝìÄP… BÊÜáÉ
E±ÜÁãàXÓܸæàPÜá?
B. Jí¨Üá PÜÈÉ®Ü ®ÜÊÜáã®æ¿á ÊæáàÇæ ¯í¸æ¿á ÖÜ~¡®Ü ÃÜÓÜ 4. ËØ®æàWÜÃÜ BÊÜáÉ d) ÇÝÂQrP… BÊÜáÉ
×íw¨ÝWÜ WÜáÙæÛWÜÙÜá ŸÃÜáÊÜÊÜâ ÊÜáñÜᤠAÈÉ ¯ÊÜÞì|ÊݨÜ
ÊÝ¿áá¯í¨ÝX ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜá ¸æÙÜÛWÝWÜáÊܨÜá. PÜÈÉ®ÜÈÉ 8. ÓÜÄ/ñܱÜâ³ GíŸá¨Ü®Üá° ŸÃæÀáÄ.
¿ÞÊÜ ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü ÓÜí¿ááPܤ C¨æ? A. «ÝñÜáWÜÙÜ BPÝÕÀáv… ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì CÃÜáñܤ¨æ.
C. ±ÜÅÁãàWÜ ÍÝÇæ¿áÈÉ¿á Jí¨Üá A¼QÅ¿ÞPÝÃÜPÜ¨Ü B. ûÝÃÜWÜÚí¨Ü «ÝñÜá訆 ÓÜÊÜPÜÚ BWÜáñܤ¨æ.
¸ÝoÈ¿á Êæáà騆 PÝWÜ¨Ü ÖÜĨÜáÖæãàX¨æ. B C. ûÝÃÜWÜÙÜá E¨ÝÔà®Ü CÃÜáñܤÊæ.
¸ÝoÈ¿áÈÉ¿á ¨ÜÅÊÜ BÊÜáÉ˨æ A¥ÜÊÝ CÆÉ GíŸá¨Ü®Üá° D. ÆÊÜ|ÊÜâ BÊÜáÉ«ÜËáì C¨æ.
¯àÊÜâ ÖæàWæ PÜívÜá ×w¿ááËÄ?
9. PæÙÜX®Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° BÊÜáÉ«ÜËáì ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ«ÜËáì ÊÜáñÜá¤
5. PæÙÜX®Ü ±ÜÅÍæ°WÜÚWæ EñܤÄÔÄ. E¨ÝÔà®Ü (ñÜoÓܧ) D WÜáí±ÜâWÜÙÜÈÉ ÊÜXàìPÜÃÜ| ÊÜÞwÄ.
A. BÊÜáÉ ÊÜáñÜᤠ±ÜÅñÝÂÊÜáÉWÜÙÜÈÉ¿á »æà¨Ü ÖæàÚÄ.
B. ¨ÜÍÜìPÜ¨Ü ÊæáàÇæ E²³®Ü ±ÜÄOÝÊÜá HPæ BWÜáÊÜâ©ÆÉ? HCl, NaCl, MgO, KCl, CaO, H2SO4, HNO3, H2O, Na2CO3.
C. ñÜoÔ§àPÜÃÜ|©í¨Ü ¿ÞÊÜ ±Ü¨Ý¥Üì ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ?
D. BÊÜáÉ¨Ü L¨æãÂàXPÜ E±ÜÁãàWÜ ¿ÞÊÜâÊÜâ? E±ÜPÜÅÊÜá:

®ÜÊÜá¾ ¨æç®Üí©®Ü iàÊܮܨÜÈÉ ñÜoÔ§àPÜÃÜ|¨Ü E±ÜÁãàWÜ ÊÜáñÜá¤
ÊÜáÖÜñÜÌÊÜ®Üá° ¯ÊÜá¾ »ÝÐæ¿áÈÉ ŸÃæÀáÄ.

6. ÄPܤ ÓܧÙÜ ñÜáí¹Ä.
1. BÊÜáɨÜÈÉ¿á ±ÜÅÊÜááS ZoPÜ ............ C¨æ.
2. ±ÜÅñÝÂÊÜáɨÜÈÉ¿á ±ÜÅÊÜááS ZoPÜ ............ C¨æ.
3. pÝpÝìÄPÜ C¨Üá ............ BÊÜáÉ C¨æ.

88

13. ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ ÊÜáñÜᤠÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿí«Ü

ÓÜÌƳ BÇæãàbÔÄ 1. Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜ ÊÜXìàPÜÃÜ| ÊÜÞvÜáÊÜ ËË«Ü ±Ü¨Ü§£WÜÙÜá ¿ÞÊÜÊÜâ?
2. »è£PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ ÊÜáñÜᤠÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ CÊÜâWÜÙÜÈÉÃÜáÊÜ »æà¨ÜÊæà®Üá?
3. PæÙÜWæ Pæãor Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜ®Üá° »è£PÜ ÊÜáñÜᤠÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ WÜÙÜÈÉ ÊÜXìàPÜÄÔÄ.

Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ: ÊÜÞË®ÜPÝÀá¿áá ÊÜÞ訆 ÖÜ|á¡ BWÜáËPæ, Ÿ¶Üì PÜÃÜWÜáËPæ, ¯àÃÜá PÜá©¿ááËPæ, ¯àÄ®ÜÈÉ E±Üâ³ PÜÃÜWÜáËPæ, ÖÜÔÃÜá
¸ÝÙæ¿áPÝÀá ÖÜÙÜ©¿ÞWÜáËPæ, ÖÜ|á¡ ±ÜPÜÌÊݨÝWÜ ÓÜáWÜí«Ü ŸÃÜáËPæ, ŸpÝpæ¿á®Üá° bPÜR ñÜáívÜáWÜÙÜÈÉ PÜñܤÄÔ¨ÝWÜ PܱÜâ³ Ÿ|¡PæR £ÃÜáWÜáËPæ,
E¹º¨Ü ŸÆã®Üá Jvæ¿ááËPæ, ±ÜpÝPæ gÌÈÔ¨ÝWÜ «Ü̯ EípÝWÜáËPæ, TݨܱܨݥÜìWÜÙÜá PæpÝrWÜ ÖæãÆÓÜáÊÝÓÜ®æ ŸÃÜáËPæ.
  ¿ÞÊÜâ¨æà ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ EípÝWÜáÊÝWÜ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÓÜíZo®æ¿áá Ÿ¨ÜÇÝWÜáñܤ¨æ ÊÜáñÜᤠA¨ÜÄí¨Ü ¸æàÃæ ÓÜíZo®æ
CÃÜáÊÜ, ¸æàÃæ WÜá|«ÜÊÜáìWÜÚÃÜáÊÜ ÖæãÓÜ ±Ü¨Ý¥Üì ¨æãÃæ¿ááñܤ¨æ. Jí¨Üá Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ Gí¨Üá ÖæàWæ
WÜáÃÜá£ÓÜŸÖÜá¨Üá?

ÊÜÞw®æãàwÄ.

Jí¨Üá ÓÜÌaÜfÊÝ¨Ü WÝi®Ü ±ÝñæÅ¿áÈÉ ¯í¸æÖÜ~¡®Ü ÃÜÓÜ ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ.
aÜÊÜá¾aܨÜÈÉ GÃÜvÜá ÖܯWÜÙÜÐÜár ¯í¸æÃÜÓÜ ñæWæ¨ÜáPæãívÜá A¨ÜÃÜ
ÃÜáb®æãàwÄ. DWÜ ¯í¸æÃÜÓܨÜÈÉ ÓÜÌƳ £®Üá°ÊÜÓæãàvÝ ÖÝQÄ
H®Üá PÜívÜá Ÿí©ñÜá? ÓæãàvÝ¨Ü PÜ|WÜÙÜ ÓÜáñܤÆã WÜáÙæÛWÜÙÜá
ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜâ¨Üá PÜíwñæ? ±ÝñæÅ¿á ÖÜ£¤ÃÜ QË¿á®Üá° B¯Ô¨ÝWÜ
¿ÞÊÜâ¨æà ±ÜÅPÝÃÜ¨Ü «Ü̯ PæàÚÔñæ? DWÜ ±ÝñæÅ¿áÈÉ¿á ¨ÜÅÊܨÜ
2 ÖܯWÜÙÜ®Üá° ñæWæ¨ÜáPæãívÜá A¨ÜÃÜ ÃÜáb ®æãàwÄ. Êæã¨ÜÈWæ
¯í¸æÃÜÓÜ¨Ü ÃÜáb ÖÜáÚ¿ÞX©ªñÜá, DWÜ A¨æà ÃÜáb C¨æÁáà?
(D PÜê£ ÊÜÞvÜáÊÝWÜ ÓÜÌaÜf ÓÝ×ñÜ ÊÜáñÜᤠTݨܱܨݥÜìWÜÙÜ
E±ÜÁãàWÜÊÜÞvÜáÊܨÜá CÃÜáÊܨÜÄí¨Ü ÃÜáb®æãàvÜáÊܨÜá
ÓÝ«ÜÂ˨æ CÆÉÊݨÜÃæ D ±ÜÄàûæ¿á®Üá° ÊÜÞvÜÆá ŸÃÜáÊÜ©ÆÉ
GíŸá¨Ü®Üá° ÆPÜÒ¨ÜÈÉwÄ.)

  Êæáà騆 PÜꣿáÈÉ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜá BWÜᣤÃÜáÊÝWÜ ®ÜÊÜá¾

ÆPÜÒPæR ŸÃÜáÊÜ A®æàPÜ ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜá PÜívÜá ŸÃÜáñܤÊæ. WÜáÙæÛWÜÙÜ

ÓÜÌÃÜã±Ü¨ÜÈÉ ÊÝ¿áá ÊÜááPܤÊÝWÜᣤÃÜáÊÜâ¨Üá PÜívÜá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá.

ÓÜ|¡ «Ü̯ PæàÚŸÃÜáÊÜâ¨Üá. £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ¨Ü ¹Ú¿á Z®Ü

PÜ|WÜÙÜá PÝ|¨ÜíñÝWÜáñܤÊæ. Êæã¨ÜÈWæ C¨Üª ÖÜáÚ ÃÜáb¿áá

PÜwÊæá¿ÞWÜáÊÜâ¨Üá A¥ÜÊÝ CÆɨÜíñÝWÜáÊܨÜá. C¨ÜÄí¨Ü

£Ú¿ááÊÜâ¨æà®æí¨ÜÃæ D Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áÈÉ ¸æàÃæ ÃÜáb CÃÜáÊÜ

ÖæãÓÜ ±Ü¨Ý¥Üì ñÜ¿ÞÃÝX¨æ. Êæáà騆 Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿á Pæã®æWæ

±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÃÜáb¿áá ¸æàÃæ CñÜᤠAí¨ÜÃæ A¨ÜÃÜ ÓÜíZo®æ ¸æàÃæ

C©ªñÜá. C¨ÜÃÜ A¥Üì ×àWæ BWÜáñܤ¨æ, Êæáà騆 Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áÈÉ

ÊÜáãÆ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÓÜíZo®æ Ÿ¨ÜÇÝX ¸æàÃæ WÜá|«ÜÊÜáì¨Ü ÖæãÓÜ

±Ü¨Ý¥Üì ñÜ¿ÞÃÝÀáñÜá Aí¨ÜÃæ ¯í¸æ¿á ÃÜÓܨÜÈÉ £®Üá°ÊÜÓæãàvÝ

¸æÃæÔ¨ÝWÜ EípÝWÜáÊÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ

C¨æ. PæÆÊæäí¨Üá ÓÜÆ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ EípÝWÜáÊÝWÜ

ËË«Ü ÊæçÎÐÜu$ ±Üä|ì ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜá PÜívÜá ŸÃÜáñܤÊæ. ÊÜáñÜá¤

A¨ÜÃÜ ÊæáàÈí¨Ü ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ BXÃÜáÊܨÜá PÜívÜá Ÿ|¡ Ÿ¨ÜÇÝWÜáËPæ, ÃÜáb Ÿ¨ÜÇÝWÜáËPæ,
×w¿áŸÖÜá¨Üá. AÊÜâWÜÙÜ ±æçQ PæÆÊæäí¨Üá ¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜ®Üá° PæãàÐÜuPÜ ¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃæãí¨Üá ÊÝ¿áá ÊÜááPܤÊÝWÜáËPæ, CñÝ©
PÜÅ. 13.1 ÃÜÈÉ PæãvÜÇÝX¨æ.
13.1 ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜÈÉ¿á PæÆÊæäí¨Üá PÜívÜáŸí¨Ü

¯ÄàPÜÒOæWÜÙÜá

89

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ ÊÜáñÜᤠÍݹªPÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|:

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿ÞWÜáÊÝWÜ Êæã¨Ü騆 ¨ÜÅÊÜ嬆 ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æ

Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿ÞX, ¸æàÃæ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æ CÃÜáÊÜ ¸æàÃæ WÜá|«ÜÊÜáì¨Ü ÖæãÓÜ

±Ü¨Ý¥Üì ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊܨÜá. ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜíZo®æ¿áÈÉ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áá ¯ÎcñÜÊÝX

Wæ㣤¨ÝªWÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÝX ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá¿á®Üá° ŸÃæ¿áÆá ŸÃÜáñܤ¨æ.

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá ŸÃæ¿ááÊÝWÜ Êæã¨Ü騆 ¨ÜÅÊܨÜÈÉ¿á ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü

ÖæÓÜÃÜá ÊÜáñÜᤠÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜãñÜÅ, A¨ÜÃÜíñæ ñÜ¿ÞÃÝXÃÜáÊÜ ÖæãÓÜ ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÖæÓÜÃÜá ÊÜáñÜá¤

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜãñÜÅ, CÊÜâWÜÙÜ E±ÜÁãàWÜÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáñݤÃæ. E¨ÝÖÜÃÜOæWÝX, ¯í¸æ¿á

ÃÜÓܨÜÈÉ £®Üá°ÊÜ ÓæãàvÝ ¸æÃæÔ¨ÝWÜ EípÝWÜáÊÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ¿áá ¯í¸æ¿á 13.2: WÜáÙæÛWÜÙÜá ŸÃÜáÊÜ QÅÁá EípÝX
ÃÜÓܨÜÈÉ¿á ÓÝ¿áqÅPÜ BÊÜáɨÜÈÉ BWÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜ ÊÝ¿áá PÝŸì®Ü væç CO2 ÊÝ¿áá訆 ¯Ëáì£
BPÝÕÀáv… CÃÜáÊÝWÜ D ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁáWÝX PæÙÜWæ Pæãoríñæ ÍݹªPÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|ÊÜ®Üá°

ŸÃæ¿áŸÖÜá¨ÝX¨æ.

ÓÝ¿áqÅPÜ BÊÜáÉ + Óæãàw¿áí ¸Ý¿áPݸæãìà®æào PÝŸì®Ü vÝ¿áBPÝÕÀáv… + Óæãàw¿áí ÓÝ¿ápæÅào

BÊÜáÉ + ±ÜÅñÝÂÊÜáÉ CO2    + ûÝÃÜ
C¨Üá E¨ÝÔà¯PÜÃÜ|¨Ü A¼QÅÁá¿ÞX¨æ.

C¨Ü®Üá° ¿ÞÊÝWÜÆã ÆûܨÜÈÉwÄ

¿ÞÊÜâ¨æãí¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá¿á®Üá° ŸÃæ¿ááÊÜ Êæã¨ÜÆ®æ¿á ÖÜíñÜÊæí¨ÜÃæ ÓÜíŸí˜ñÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ÖæÓÜÃÜáWÜÙÜ®Üá°
E±ÜÁãàXÔ ÍݹªPÜ ÓÜËáàPÜÃÜ| ŸÃæ¿ááÊÜâ¨ÝX¨æ. C¨ÜÃÜÈÉ ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÖæÓÜÄ®Ü Ÿ¨ÜÈWæ B ±Ü¨Ý¥Üì¨Ü ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜãñÜÅÊÜ®Üá°
ŸÃæ¨ÜÃæ A¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜËáàPÜÃÜ| ÊÝWÜáÊÜâ¨Üá. ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá ŸÃæ¿ááÊÝWÜ ÊÜáãÆ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° GvÜŸ©Wæ ÊÜáñÜá¤
ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ÖæãÓÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ®Üá° ŸÆŸ©Wæ ŸÃæ¿áÇÝWÜáÊܨÜá ÊÜáñÜᤠÊÜá«Ü¨ÜÈÉ ¸Ý|¨Ü b®æØ¿á®Üá° ñæWæ¿áÇÝWÜáÊÜâ¨Üá. D ¸Ý|¨Ü
ñÜá©¿á®Üá° ñÜ¿ÞÃÝ¨Ü ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÜ ©Íæ¿áÈÉ ñæãàÄÓÜÇÝWÜáÊÜâ¨Üá. C¨Üá A¼QÅÁá¿á ©Íæ ñæãàÄÓÜáÊÜ ¸Ý|¨Ü b®æØ¿ÞX¨æ. ¸Ý|¨Ü
GvÜŸ©Wæ ŸÃæ¨Ü ÊÜáãƱܨݥÜìWÜÙæí¨ÜÃæ A¼QÅÁá¿áÈÉ »ÝWÜ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛÊÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÙÝXÊæ. AÊÜâWÜÚWæ "A¼QÅ¿ÞPÝÃÜPÜ'
A¥ÜÊÝ "A¼PÝÃÜPÜ' G®Üá°ÊÜÃÜá. A¼QÅÁáÀáí¨ÝX ñÜ¿ÞÃÝWÜáÊÜ ÖæãÓÜ ±Ü¨Ý¥ÜìWÜÚWæ "Eñݳ©ñÜ' WÜÙæ®Üá°ÊÜÃÜá. A¼QÅÁá¿áÈÉ¿á
Eñݳ©ñÜWÜÙÜ Óݧ®ÜÊÜâ ¸Ý|¨Ü WÜáÃÜá£®Ü ŸÆŸ©Wæ CÃÜáñܤ¨æ.

¨æç®Üí©®Ü iàÊܮܨÜÈÉ¿á ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ: ®ÜÊÜá¾ ÓÜáñܤÊÜááñܤÆá, ÍÜÄàÃܨÜÈÉ, ÊÜá®æ¿áÈÉ A¨ÜÃÜíñæ ±ÜÅÁãàWÜÍÝÇæ¿áÈÉ ®ÜÊÜáWæ
ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜ A®æàPÜ E¨ÝÖÜÃÜOæWÜÙÜá PÜívÜáŸÃÜáñܤÊæ. AÊÜâWÜÙÜ ±æçQ ¿ÞÊÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÝX ÍݹªPÜ ÊÜáñÜá¤
ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|WÜÙÜ®Üá° ÓÜÖÜgÊÝX ŸÃæ¿áÆá ŸÃÜáñܤ¨æÁãà AíñÜÖÜ PæÆÊæäí¨Üá ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæWÜÙÜ®Üá° ËaÝÃܨÜÈÉ
ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛÊÝ.

®æçÓÜXìPÜ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ Ÿ¨ÜÇÝÊÜOæ ÊÜÞw ®æãàwÄ:

A) ÍÜÌÓÜ®Ü: ÍÜÌÓÜ®ÜÊÜâ ®ÜÊÜá¾ iàÊܮܨÜÈÉ ÓÜñÜñÜÊÝX ®Üvæ¿áᣤÃÜáÊÜ hæçËPÜ Jí¨Üá ±ÜÄàûÝ ®ÜÚPæ¿áÈÉ A¨æà ñÜ¿ÞÄst ÓÜá|¡¨Ü £Ú¯àÃÜ®Üá°
(PÝÂÈÕ¿áí ÖæçvÝÅPÝÕÀáv… ¨ÝÅÊÜ|) ñæWæ¨ÜáPæãÚÛÄ. A¨ÜÃÜÈÉ
±ÜÅQÅÁá¿ÞX¨æ. D QÅÁá¿áÈÉ ®ÝÊÜâ ÍÝÌÓܨæãí©Wæ ÖÜÊæ¿á®Üá° F¨Üá®ÜÚPæÀáí¨Ü F¨ÜᣤÄ. PæÆÊÜâ ÊæàÙæ¿á®ÜíñÜÃÜ H®Üá
PÜívÜá ŸÃÜáÊÜâ¨Üá? Ÿ|¡ÃÜ×ñÜCÃÜáÊÜ ÓÜá|¡¨Ü £Ú ¯àÃÜá ÖÝÈ®Üíñæ
JÙÜWæ ñæWæ¨ÜáPæãÙÜáÛñæ¤àÊæ ÊÜáñÜᤠEaÝf$ÌÓܨæãí©Wæ PÝŸì®Üvæç ¸æÙÜÛWÝÀáñæ? C®Üã° PæÆÊÜâ ÊæàÙæ¿á ®ÜíñÜÃÜ ¹Ú¿á A¨ÝÅÊÜ~à¿á
Z®Ü ±Ü¨Ý¥ÜìÊÜâ ±ÜÄàûÝ®ÜÚPæ¿á ñÜÙܨÜÈÉ EÚ¿ááÊÜâ¨Üá PÜívÜá
BPÝÕÀávÜ ÊÝ¿áá ÊÜáñÜᤠ¯àÄ®Ü EX¿á®Üá° ÖæãÃÜÖÝPÜáñæ¤àÊæ. ŸÃÜáÊÜâ¨Üá. C¨Üá PÝÂÈÕ¿áí Pݸæãàì®æào¨Ü ±ÜÅûæà±Ü˨æ. ÓÜá|¡¨Ü
£Ú¯àÃÜá ÖÝÈ®Üíñæ ¸æÙÜÛWÝÀáñÜá. C¨ÜÃÜ A¥ÜìÊæí¨ÜÃæ A¨ÜÃÜÈÉ
ÓÜTæãàÆ/BÙÜÊÝ¨Ü A»ÝÂÓÜ¨Ü ®ÜíñÜÃÜ £Ú©ÃÜáÊܨæà®æí¨ÜÃæ F©¨ÝWÜ ¸æÃæñÜÊÝ¿áá PÝŸì®Üvæç BPÝÕÀáv… CñÜá¤.

ÍÝÌÓܨæãí©Wæ ñæWæ¨ÜáPæãívÜ ÖÜÊæ¿áÈÉ¿á BQÕg®Ü¨æãí©Wæ PÝŸì®… væç BPÝÕÀáv… + PÝÂÈÕ¿áí ÖÝ¿ávÝÅPÝÕÀáv…
PÝÂÈÕ¿áí Pݸæãàì®æào + ¯àÃÜá.
WÜáÉPæãàg¨Ü A¼QÅÁá¿ÞX PÝŸì®Ü væç BPÝÕÀáv…ÊÜáñÜᤠ¯àÃÜá

ñÜ¿ÞÃÝWÜáñܤÊæ. D ÃÝÓÝ¿á¯PÜ A¼QÅÁá¿á ÍݹªPÜ ÊÜáñÜá¤

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|ÊÜâ PæÙÜX®Üí£¨æ. (CÈÉ ÃÝÓÝ¿á¯PÜ

ÓÜËáàPÜÃÜ|¨Ü ÓÜÊÜáñæãàÆ®Ü ÊÜÞvÜÇÝXÆÉ.)

ÍݹªPÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|:

    ÍÜÌÓÜ®Ü PÝŸì®Üvæç¿á BPÝÕÀáv… + ¯àÃÜá.
WÜáÉPæãàg + BQÕg®Ü

ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|: Êæáà騆 ÍݹªPÜ ÓÜËáàPÜÃÜ|PÝRX ÃÝÓÝ¿á¯PÜ ÓÜËáàPÜÃÜ| ŸÃæÀáÄ

  ÍÜÌÓÜ®Ü 90
C6H12O6 + O2 CO2 + H2O