ชุดการสอนทดสอบหัวฉีด

1 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด 3101-2102 หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) พุทธศักราช 2546 หัวฉีดแบบเดือย หัวฉีดแบบรู ชุดการสอนที่3 เรื่อง งานบริการหัวฉีด ชุดการสอน

2 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) การจัดการเรียนรู้ วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด 3101-2102 ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง งานบริการหัวฉีด เวลามาตรฐานที่ใช้การสอนจ านวน 10 ชั่วโมง ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง งานบริการหัวฉีด ประกอบด้วยหัวข้อเรื่อง 11 หัวข้อต่อไปนี้ หัวข้อเรื่อง เนื้อหา จ านวนนาที สมรรถนะการสอน 3.1 หน้าที่ของหัวฉีด 10 นาที นักศึกษาบอกหน้าที่ของหัวฉีดได้ 3.2 ส่วนประกอบหัวฉีดแบบเดือย 20 นาที นักศึกษาบอกชื่อโครงสร้างและ ส่วนประกอบหัวฉีดแบบเดือยได้ 3.3 การท างานของหัวฉีดแบบเดือย 20 นาที นักศึกษาการอธิบายท างานของหัวฉีด แบบเดือยได้ 3.4 หัวฉีดแบบรู 20 นาที นักศึกษาบอกชื่อโครงสร้างส่วนประกอบ หัวฉีดแบบรูได้ 3.5 การท างานของหัวฉีดแบบรู 20 นาที นักศึกษาการอธิบายท างานของหัวฉีด แบบรูได้ 3.6 เครื่องมือบริการเรือนเข็มหัวฉีด 30 นาที นักศึกษาบอกวิธีการใช้เครื่องมือบริการ เรือนเข็มหัวฉีดได้ 3.7 การทดสอบและปรับตั้งหัวฉีด 30 นาที นักศึกษาบอกวิธีการทดสอบและปรับตั้ง หัวฉีดได้ 3.8 สาเหตุข้อขัดช้องและวิธีแก้ไขหัวฉีด 30 นาที นักศึกษาบอกสาเหตุข้อขัดช้องและ วิธีแก้ไขหัวฉีดได้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง งานบริการหัวฉีด ประกอบด้วยใบปฏิบัติงาน 5 ใบงานต่อไปนี้ ใบงานที่ ปฏิบัติตามใบงาน จ านวนนาที่ สมรรถนะการสอน 3.1 งานถอด-ประกอบหัวฉีดแบบเดือย 90 นาที นักศึกษาถอด-ประกอบและตรวจสภาพ ชิ้นส่วนของหัวฉีดแบบเดือยได้ตามใบงาน 3.2 งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู 90 นาที นักศึกษาถอด-ประกอบและตรวจสภาพ ชิ้นส่วนของหัวฉีดแบบรูได้ตามใบงาน 3.3 งานทดสอบและปรับตั้งหัวฉีดแบบเดือย 90 นาที นักศึกษาทดสอบและปรับตั้งหัวฉีดแบบ เดือยได้ตามใบงาน 3.4 งานทดสอบและปรับตั้งหัวฉีดแบบรู 90 นาที นักศึกษาทดสอบและปรับตั้งหัวฉีดแบบ รูได้ตามใบงาน 3.5 งานบดเข็มหัวฉีด 60 นาที นักศึกษาบริการบดเข็มหัวฉีดได้ตาม ใบงาน

3 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง งานบริการหัวหัวฉีด ค าแนะน า ให้อ่านค าถามต่อไปนี้ทีละข้อแล้วเขียนเครื่องหมาย ลงหน้าข้อที่นักศึกษาเห็นว่าถูกต้อง ที่สุดเพียงข้อเดียว 1. หน้าที่ของหัวฉีดมีอะไรบ้าง (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 1) ก. ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงให้เป็นฝอยละอองในท่อร่วมไอดี ข. ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงตรงตามเวลาเข้าไปในห้องเผาไหม้และผสมอากาศอย่างทั่วถึง ค. น้ ามันจะต้องหยุดฉีดทันทีหลังจากที่สิ้นสุดการฉีด ง. ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงเข้าไปในห้องเผาไหม้จะต้องมีก าลังเพียงพอที่จะเคลื่อนที่ผ่านแรงดันอากาศ จ. ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงให้เป็นฝอยละอองในห้องเผาไหม้ 2. NP-DN 12 SD 45 จากสัญลักษณ์ของหัวฉีดแบบเดือย NP หมายถึงอะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 2) ก. ขนาดของหัวฉีด ข. การยึดหัวฉีด ค. หัวฉีดแบบเดือยธรรมดา ง. บริษัทผู้ผลิต จ. ความดันหัวฉีด 3. สปริงในหัวฉีดท าหน้าที่อะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 2) ก. ควบคุมแรงดันน้ ามันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด ข. ควบคุมปริมาณการฉีดน้ ามัน ค. ควบคุมระยะเวลาในการยกเข็มหัวฉีด ง. ควบคุมแรงดันน้ ามันเริ่มปิดเข็มหัวฉีด จ. ถูกทุกข้อ 4. ถ้าต้องการให้เครื่องยนต์ดีเซลที่มีห้องเผาไหม้แบบหมุนวนท างานด้วยความราบเรียบ ควรเลือกใช้ชุดเข็มหัวฉีด แบบใด (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 3) ก. ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยธรรมดา ข. ชุดเข็มหัวฉีดแบบรูเดียว ค. ชุดเข็มหัวฉีดแบบหลายรูหน่วงเวลา ง. ชุดเข็มหัวฉีดแบบหลายรู จ. ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยหน่วงเวลา 5. ลักษณะการฉีดฝอยละอองน้ ามันของหัวฉีดแบบเดือยมีลักษณะอย่างไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 3) ก. เป็นเส้นสม่ าเสมอ ข. เป็นฝอยละอองรูปกรวยตรงกลางทึบ ค. เป็นฝอยละอองฟุ้งเป็นแฉกกระจายรอบ ๆ ง. เป็นฝอยละอองเฉียงไปทางขวาของหัวฉีด จ. เป็นฝอยละอองฟุ้งกระจายรอบ ๆ X

4 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 6. ND-DLLA 140 S 256 จากสัญลักษณ์ของหัวฉีดแบบรู 140 หมายถึงอะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 4) ก. หัวฉีดแบบเดือยหน่วงเวลา ข. หัวฉีดแบบรูมีร่องน้ ามัน ค. มุมฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง ง. หัวฉีดแบบรูมีสลักล็อค จ. หัวฉีดแบบเดือยธรรมดา 7. กรณีฝอยละอองการฉีดเปลี่ยนรูปควรจะเปลี่ยนชิ้นส่วนใด (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 4) ก. ก้านดัน ข. สปริงหัวฉีด ค. เข็มหัวฉีด ง. ชุดเข็มหัวฉีด จ. เรือนเข็มหัวฉี 8. น้ ามันที่เหลือจากการฉีดท าหน้าที่อะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่5) ก. ขจัดคราบสกปรกบริเวณรูฉีดน้ ามัน ข. ไหลกลับถังน้ ามัน ค. ท าความสะอาดบ่าเข็มหัวฉีด ง. ระบายความร้อนให้กับหัวฉีด จ. หล่อลื่นเข็มหัวฉีด 9. การท างานของหัวฉีด เมื่อจังหวะที่ปั๊มฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงจ่ายน้ ามันแรงดันสูง ดันให้น้ ามันไหลมายังท่อหัวฉีดมายก เข็มหัวฉีดให้เลื่อนขึ้นจะชนะแรงดันอะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 5) ก. แรงดันเข็มหัวฉีด ข. แรงดันสปริงหัวฉีด ค. แรงดันเรือนหัวฉีด ง. แรงดันลิ้นควบคุม จ. แรงดันบ่ารองหัวฉีด 10. เพราะเหตุใดจึงห้ามใช้มือรองฝอยละอองน้ ามันที่ออกมาจากหัวฉีดในขณะท าการทดสอบ (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 6) ก. น้ ามันจะแทรกซึมเข้าใต้ผิวหนังอาจท าให้เลือดเป็นพิษได้ ข. แรงดันน้ ามันท าให้มือทะลุ ค. น้ ามันท าให้มือสกปรก ง. น้ ามันท าให้มีกลิ่นเหม็น จ. ไม่สามรถมองเห็นฝอยละอองน้ ามัน 11. การทดสอบฝอยละอองควรเพิ่มความเร็วการโยกคันโยกเครื่องทดสอบประมาณกี่ครั้งต่อวินาที (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 6) ก. 2 ครั้งต่อวินาที ข. 3 ครั้งต่อวินาที ค. 4 ครั้งต่อวินาที ง 5 ครั้งต่อวินาที

5 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) จ 6 ครั้งต่อวินาที 12. การปรับตั้งแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด ถ้าต้องการแรงดันเพิ่มขึ้นจะท าอย่างไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 7) ก. ลดความหนาของแผ่นรอง ข. คลายสกรูปรับออก 1-2 รอบ ค. เปลี่ยนแผ่นรองให้มีความหนาเท่าเดิม ง. ขันสกรูปรับเข้าไปเพื่อให้สปริงแข็งขึ้น จ. เพิ่มความหนาของแผ่นรองและขันสกรูปรับตั้งเข้า 13. ข้อใดคือสาเหตุที่ท าให้แรงดันของหัวฉีดต่ าเกินไป (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 8) ก. เกิดการอุดตันที่ปลายเข็มหัวฉีด ข. สปริงกดเข็มหัวฉีดหัก ค. การระบายความร้อนไม่ดี ง. เข็มหัวฉีดสึกหรอมาก จ. ท่อน้ ามันอุดตัน 14. การตรวจสอบการเคลื่อนตัวของเข็มหัวฉีดควรเอียงชุดเข็มหัวฉีดประมาณ กี่องศา (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 9) ก. 30 องศา ข. 60 องศา ค. 70 องศา ง. 90 องศา จ. 180 องศา 15. ข้อใดไม่ใช่วิธีการตรวจสอบหัวฉีดและส่วนประกอบเพื่อให้อยู่ในสภาพที่สามารถใช้งานได้ปกติ (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 9) ก. ฝอยละอองการฉีดน้ ามัน ข. รอยขีดข่วน ค. รอยร้าวแตก ง. การขัดสี จ. ถูกทั้งข้อ 16. ND-DLLA 140 S 256 จากสัญลักษณ์ของหัวฉีด DL หมายถึงอะไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 10) ก. หัวฉีดแบบเดือย ข. หัวฉีดแบบเดือยหน่วงเวลา ค. หัวฉีดแบบรู ง. หัวฉีดแบบเข็ม จ. หัวฉีดแบบรูมีสลักล็อค

6 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 17. การปรับค่าความดันหัวฉีดแบบเดือย ถ้าไม่ทราบค่า จากบริษัทผู้ผลิต ให้ใช้ค่าประมาณเท่าไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 11) ก. 100 กก./ซม. 2 ข. 120 กก./ซม. 2 ค. 150 กก./ซม. 2 ง. 200 กก./ซม. 2 จ. 220 กก./ซม. 2 18. การทดสอบการหยดควรใช้แรงดันต่ ากว่าแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดเท่าไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 11) ก. 10 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ข. 15 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร ค. 20 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ง. 25 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร จ. 30 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร 19. แรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดแบบรูมีค่าเท่าไร (จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 12) ก. 100 - 105 กิโกกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ข. 110 - 120 กิโกกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ค. 150 - 200 กิโกกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ง. 200 - 220 กิโกกรัมต่อตารางเซนติเมตร จ. 220 - 300 กิโกกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร 20. การบดเข็มหัวฉีดด้วยเครื่องบด ควรกดเรือนเข็มหัวฉีดแนบกับปลายเข็มหัวฉีด และเลื่อนเข้าออกประมาณกี่ครั้ง ต่อนาที(จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมข้อที่ 13) ก. 20-30 ต่อนาที ข. 10-15 ต่อนาที ค. 15-20 ต่อนาที ง. 30-50 ต่อนาที จ. 5-10 ต่อนาที

7 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ; 3. คุณลักษณะหัวฉีดน้ ามันดีเซล หัวฉีดเป็นอุปกรณ์ส าคัญที่สุดของระบบน้ ามันดีเซลที่จะท าให้เครื่องยนต์มีสมรรถนะดีเป็นอุปกรณ์ สุดท้ายที่จะส่งน้ ามันดีเซลเข้าไปในห้องเผาไหม้ของเครื่องยนต์ สภาพเป็นล าละอองน้ ามันตรงตามการ ออกแบบของวิศวกรยานยนต์ สามารถเผาไหม้ได้ทันทีในระยะเวลาจ ากัดหากใช้เวลาการเผาไหม้นานเกินไป มีผลกระทบต่อการท างานของเครื่องยนต์ในช่วงความเร็วรอบสูงและเกิดการน็อกจากการเผาไหม้ ดังนั้น ช่างทดสอบหัวฉีด ต้องพิถีพิถันการทดสอบหัวฉีดให้ตรงตามค่าก าหนดของผู้ผลิต รูปที่ 3.1 หัวฉีด 3.1 หน้าที่ของหัวฉีด หัวฉีดเป็นอุปกรณ์ที่ส าคัญส าหรับเครื่องยนต์ดีเซล ซึ่งมีไว้ส าหรับฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงเข้าไปในห้อง เผาไหม้ หัวฉีดมีหน้าที่ดังต่อไปนี้ 3.1.1 ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงเข้าห้องเผาไหม้ให้เป็นฝอยละออง(Atomization) การเป็นฝอยละออง ของน้ ามันเชื้อเพลิงจะท าให้การระเหยกลายเป็นไอได้ดีและเผาไหม้ได้อย่างรวดเร็ว การท าให้น้ ามันเป็นฝอย ละอองจะถูกก าหนดโดยแรงดันการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง เส้นผ่านศูนย์กลางของหัวฉีด อุณหภูมิของห้องเผา ไหม้ และลักษณะการหมุนวนของละอองน้ ามันเชื้อเพลิง 3.1.2 ท าให้ฝอยละอองของน้ ามันเกิดการกระจาย(Spray distribution)หัวฉีดจะต้องฉีด น้ ามันเชื้อเพลิงให้กระจายไปภายในห้องเผาไหม้ ทั้งนี้เพื่อเกิดการผสมกับอากาศได้อย่างทั่วถึง 3.1.3 ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงในปริมาณที่เหมาะสม(Injection amount) ถ้าฉีดปริมาณน้ ามันที่ ไม่เหมาะสมจะส่งผลให้เกิดความล่าช้าของการจุดระเบิด(Ignition delay) และการเผาไหม้ไม่สมบูรณ์

8 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.1.4 ละอองน้ ามันมีการแทรกซึมที่ดี (Spray penetration)การแทรกซึมของละอองน้ ามันคือ การที่ละอองน้ ามันที่ถูกฉีดเข้าไปในห้องเผาไหม้จะต้องมีก าลังเพียงพอที่จะเคลื่อนที่ผ่านแรงดันอากาศเข้าไป ได้จนกว่าการเผาไหม้จะเสร็จสิ้นสมบูรณ์ การแทรกซึมของละอองน้ ามันจะขึ้นอยู่กับแรงดันในการฉีดน้ ามัน ความหนืดของน้ ามัน เป็นต้น นมหนูหัวฉีดที่ใช้กับเครื่องยนต์ดีเซลของรถยนต์ทั่วไป แบ่งออกเป็น 2 แบบใหญ่ คือ แบบเดือย (แบบเดือยธรรมดา = Pintle Type) แบบเดือยหน่วงเวลา = (Throttle Type) และแบบรู (Hole Type) 3.2 ส่วนประกอบหัวฉีดแบบเดือย (Pin type nozzle) รูปที่ 3.2 แสดงส่วนประกอบของหัวฉีดแบบเดือย หัวฉีดแบบเดือย (รูปที่3.2) จะประกอบด้วย ชุดเข็มหัวฉีด(Nozzle) บ่ารอง (Spacer) สปริง (Spring) ก้านดัน(Push rod) แผ่นรอง(Shim) และเรือนยึดหัวฉีด(Retaining nut) เรือนยึดหัวฉีดจะมี ลักษณะเป็นเกลียวเพื่อท าหน้าที่ยึดหัวฉีดเข้ากับฝาสูบ หัวฉีดแบบนี้นิยมน าไปใช้กับเครื่องยนต์ดีเซลที่มีห้อง เผาไหม้แบบล่วงหน้า (Pre-combustion chamber) และห้องเผาไหม้แบบหมุนวน (Swirl chamber type) การควบคุมปริมาณการฉีดน้ ามันจะขึ้นอยู่กับขนาดรูของเข็มหัวฉีดและความแข็งของสปริง สปริงจะท าหน้าที่ ควบคุมแรงดันในการเปิดเข็มหัวฉีด แรงดันของสปริงสามารถปรับตั้งได้ด้วยแผ่นรองความดันเริ่มฉีดของ หัวฉีดระหว่าง 80-150 กก./ซม.2 แล้วแต่ข้อก าหนดของผู้ผลิต การควบคุมปริมาณการฉีดน้ ามันของนมหนูแบบเดือยหน่วงเวลาฉีด ในช่วงแรกของการเริ่มฉีดน้ ามัน ปริมาณน้ ามันจ านวนเล็กน้อยเท่านั้นที่ฉีดออกจากรูนมหนูหัวฉีด ในขณะเข็มนมหนูหัวฉีดยกขึ้นเล็กน้อยและ เมื่อพื้นที่รูนมหนูหัวฉีดทั้งหมดเพิ่มขึ้นในขณะเข็มนมหนูหัวฉีดยกขึ้นไปอีก น้ ามันส่วนใหญ่จึงจะฉีดออกจากรู นมหนูหัวฉีด

9 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด การออกแบบนมหนูหัวฉีดเช่นนี้ มีประโยชน์ในการป้องกันปริมาณการฉีดน้ ามันมากเกินไป ภายใน คาบความล่าช้าในการจุดระเบิด (หรือคาบอุ่นตัวอ่อนจุดระเบิด) ซึ่งท าให้เครื่องยนต์ดีเซลเกิดการโขก (การ น็อก) ล าละอองน้ ามันของหัวฉีดจะฉีดออกเป็นมุมกว้างหรือแคบขึ้นอยู่กับปลายเข็มหัวฉีด ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือย แบ่งออกได้ 2 แบบ คือ 1. ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยธรรมดา (Standard pintle nozzle type) รูปที่ 3.3 ภาพตัดแสดงลักษณะของชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยธรรมดา ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยธรรมดา(รูปที่3.3) จะประกอบด้วย เรือนเข็มหัวฉีด และเข็มหัวฉีด ลักษณะของเข็ม หัวฉีดที่ด้านปลายจะมีเดือยเป็นรูปทรงกรวยหรือทรงกระบอก และเมื่อประกอบเข้ากับเรือนเข็มหัวฉีด เดือยของเข็มหัวฉีดจะโผล่ออกมาเล็กน้อย เดือยที่ยื่นออกมาก็เพื่อให้น้ ามันเชื้อเพลิงที่ฉีดออกมาเป็นลักษณะ รูปวงแหวนและยังช่วยท าความสะอาดรูที่เรือนเข็มหัวฉีดไม่ให้เกิดเขม่าสะสมที่ต าแหน่งนี้ การออกแบบ รูปร่างเดือยเข็มหัวฉีดให้แตกต่างกันจะท าให้น้ ามันเชื้อเพลิงที่ฉีดออกมาแทรกซึมเข้าไปผสมกับอากาศในห้อง เผาไหม้ได้เป็นอย่างดี มุมการกระจายของการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงจะอยู่ระหว่าง 0 – 60 องศา 2. ชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยหน่วงเวลา (Throttle pintle nozzle type) รูปที่ 3.4 ภาพตัดแสดงลักษณะของชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือยหน่วง

10 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด หัวฉีดแบบเดือยหน่วงเวลา (รูปที่3.4) ที่ส่วนปลายของเข็มหัวฉีดจะมีลักษณะพิเศษเป็นรูปเรียวหรือ เป็นขั้นซึ่งลักษณะดังกล่าวจะท าให้พื้นที่หน้าตัดของรูที่เรือนเข็มหัวฉีดค่อย ๆ ถูกเปิด จึงท าให้น้ ามันเชื้อเพลิง ถูกฉีดออกมาแบ่งออกเป็น 2 ช่วง กล่าวคือ เมื่อเริ่มต้นการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงปริมาณน้ ามันจะถูกฉีดเข้าไปใน ห้อง เผาไหม้เพียงเล็กน้อยดังรูปที่ 3.5 และเมื่อเข็มหัวฉีดเคลื่อนตัวสูงขึ้นใกล้จะสิ้นสุดการฉีดอัตราการฉีด น้ ามันเชื้อเพลิงก็จะเพิ่มมากขึ้นดังรูปที่ 3.6 การฉีดลักษณะแบบนี้จะท าให้เกิดก าลังของเครื่องยนต์สูงขึ้น ป้องกันการเคาะของเครื่องยนต์ดีเซล ลดอัตราการสิ้นเปลืองน้ ามันเชื้อเพลิง เครื่องยนต์ท างานด้วยความราบเรียบและเงียบ 3.3 การท างานของหัวฉีดแบบเดือย (Pin nozzle operation) หัวฉีดจะท างานภายใต้อิทธิพลแรงดันน้ ามันเชื้อเพลิง เพื่อเริ่มต้นหรือหยุดการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง การท างานของหัวฉีดมีดังต่อไปนี้ 3.3.1 ต าแหน่งฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง น้ ามันเชื้อเพลิงแรงดันสูงจากปั๊มน้ ามัน เชื้อเพลิงจะไหลผ่านท่อหัวฉีดมายังช่องทางน้ ามัน เข้าของหัวฉีด จากนั้นน้ ามันจะไหลไปตามท่อทาง เชื้อเพลิงที่เจาะไว้ในเรือนเข็มหัวฉีดไปยังห้อง แรงดัน เมื่อแรงดันน้ ามันที่มีแรงดันเหนือกว่าความ แข็งของสปริงที่กดลงบนก้านยันเข็มหัวฉีด มา กระท าบนบ่าเข็มหัวฉีด เข็มหัวฉีดจะยกตัวขึ้นจาก บ่ารองรับของเรือนเข็มหัวฉีดน้ ามันเชื้อเพลิงจะถูก ฉีดเข้าไปในห้อง เผาไหม้ทันที ที่ 3.7 ภาพตัดแสดงหัวฉีดแบบเดือยฉีดน้ ามัน เชื้อเพลิง รูปที่ 3.5 ภาพตัดแสดงลักษณะการฉีดน้ ามัน เชื้อเพลิงในช่วงเริ่มต้น รูปที่ 3.6 ภาพตัดแสดงลักษณะการฉีด น้ ามันเชื้อเพลิงเมื่อเข็มหัวฉีดยกตัวสูงขึ้น

11 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.3.2 ต าแหน่งสิ้นสุดการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง เมื่อปั๊มน้ ามันเชื้อเพลิงหยุดการจ่ายน้ ามัน แรงดัน น้ ามันจะลดลง สปริงหัวฉีดจะดันเข็มหัวฉีดให้แนบ สนิทกับบ่ารองรับที่เรือนเข็มหัวฉีดซึ่งเป็นการปิดกั้น น้ ามันเชื้อเพลิงไม่ให้หยดเข้าสู่ห้องเผาไหม้ ส่วน น้ ามันที่เหลือจากการฉีดจะท าหน้าที่หล่อลื่นเข็ม หัวฉีดและก้านดัน โดยไหลผ่านรอบ ๆ เข็มหัวฉีดไป ยังท่อน้ ามันไหลกลับ รูปที่ 3.8 ภาพตัดแสดงหัวฉีดแบบเดือยสิ้นสุดการ ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง 3.3.3 สัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีด รูปที่ 3.9 แสดงสัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีด รหัสหรือสัญลักษณ์ที่อยู่กับชุดเข็มหัวฉีด ตัวเลขและอักษรที่เขียนข้างตัวเสื้อเข็มหัวฉีดนั้น จะบอกลักษณะโครงสร้างของหัวฉีดแบบต่าง ๆ ซึ่ง จะเขียนไว้ที่ตัวเสื้อหัวฉีดกับชุดเข็มหัวฉีด หมายเลขและตัวอักษรที่เขียนข้างตัวเสื้อเข็มหัวฉีดมีความหมายดัง ตัวอย่างต่อไปนี้ ND-DN 4 SD 24 ND-DL 100 T 728 ND-DN 8 S 1 ND-DLL 140 S 256 ND-DL 110 S 916 รหัสเสื้อเข็มหัวฉีด - ND หมายถึงผลิตโดยบริษัทนิปปอนเดนโซ - D หมายถึงเป็นชุดเข็มหัวฉีด(nozzle assembly) - N หมายถึงเป็นชุดเข็มหัวฉีดแบบเดือย

12 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด - L หมายถึงเป็นชุดเข็มหัวฉีดแบบรู - L หมายถึงเป็นชุดเข็มหัวฉีดแบบเสื้อเข็มหัวฉีดยาว (Long shank) - 4 หมายถึงรูน้ ามันที่ฉีดออกมา 4 องศา แบบเดือย - 110 หมายถึงรูน้ ามันที่ฉีกเรียงกัน 110 องศา แบบรู - S หมายถึงขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเสื้อเข็มหัวฉีดโต 17 mm. - T หมายถึงขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเสื้อเข็มหัวฉีดโต 22 mm. - D หมายถึงเป็นชุดเสื้อเข็มหัวฉีดแบบเดือยพิเศษ (throttling nozzle ) - 24 หมายถึงหมายเลขออกแบบการผลิต

13 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.4 หัวฉีดแบบรู นมหนูแบบรู (Hole Type) ใช้กับเครื่องยนต์ห้องเผาไหม้เปิด (Direct Injection) โดยใช้ความดันฉีด น้ ามันประมาณ 150-200 กก./ซม.2 ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตออกแบบก าหนดให้ส่วนปลายของเข็มนมหนูแบบรูเป็น รูปกรวยซึ่งไม่เหมือนแบบเดือย นมหนูแบบรูใช้ความดันการฉีดสูงเพื่อให้มั่นใจในเรื่องการแตกตัวเป็นละออง (atomization) และการกระจายล าละอองน้ ามันอย่างมีประสิทธิภาพ ส าหรับเครื่องต้นก าลังขนาดใหญ่เป็นเครื่องยนต์รอบต่ า ใช้งานหนักในสภาพรอบต่ านมหนูหัวฉีดจะ ได้รับความร้อนสูง ให้เลือกใช้นมหนูแบบรูที่มีหล่อเย็นในตัวของนมหนูหัวฉีดเองเสื้อนมหนูแบบมีหล่อเย็นใน ตัว จะมีรูให้น้ ามันหล่อเย็นเข้าไปไหลเวียนรอบเสื้อนมหนูและไหลออกอีกรูหนึ่ง น้ ามันหล่อเย็นอาจเป็น น้ ามันเครื่องจากเครื่องยนต์หรือน้ ามันผสมน้ าที่ไม่ท าปฏิกิริยากับเหล็ก 3.4.1 ส่วนประกอบหัวฉีดแบบรู รูปที่ 3.10 แสดงส่วนประกอบหัวฉีดแบบรู

14 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด รูปที่ 3.11 แสดงส่วนประกอบหัวฉีดแบบรู 3.4.2 ส่วนประกอบชุดเข็มหัวฉีดแบบรู(Hole type nozzle) รูปที่ 3.12 แสดงลักษณะของชุดเข็มหัวฉีดแบบรู

15 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ชุดเข็มหัวฉีดแบบรู(รูปที่ 3.12) จะประกอบด้วยเรือนเข็มหัวฉีด(Nozzle body) และเข็มหัวฉีด (Needle valve) ลักษณะของชุดเข็มหัวฉีดแบบนี้จะแตกต่างกับหัวฉีดแบบเดือยตรงที่ส่วนปลายของเข็ม หัวฉีด กล่าวคือ เข็มหัวฉีดแบบรูจะไม่มีเดือยที่ส่วนปลายของเข็มและไม่ยื่นออกนอกเรือนเข็มหัวฉีด ที่ปลาย ของเข็มหัวฉีดจะมีบ่าเอียงเพื่อสัมผัสกับเรือนเข็มหัวฉีด ตรงส่วนปลายเรือนเข็มหัวฉีดแบบรูจะเจาะรูเล็กๆรู เดียว หรือหลายรู เมื่อมีแรงดันน้ ามันมายกเข็มหัวฉีดน้ ามันก็จะไหลผ่านรูที่เจาะไว้เข้าสู่ห้องเผาไหม้ ชุดเข็ม หัวฉีดแบบรูโดยทั่ว ๆไปแบ่งออกได้2 แบบ คือ 1. ชุดเข็มหัวฉีดแบบรูเดียว(Single hole) โดยทั่ว ๆ ไปลักษณะของชุดเข็มหัวฉีดแบบรู เดียว (รูปที่ 3.13) จะเจาะรูฉีดน้ ามันในแนวแกนตรง ส่วนปลายของเรือนเข็มหัวฉีดเพียงรูเดียวและรูนี้จะถูก ปิดด้วยเข็มหัวฉีด ขนาดของรูจะมีขนาดเส้นผ่าน ศูนย์กลางตั้งแต่ 0.2 มิลลิเมตรขึ้นไป มุมการ กระจายของเชื้อเพลิงจะอยู่ประมาณ 5–15 องศา รูปที่ 3.13 ภาพตัดแสดงลักษณะของชุดเข็ม หัวฉีดแบบรูเดียว 2. ชุดเข็มหัวฉีดแบบหลายรู(Multiple hole) ชุดเข็มหัวฉีดแบบหลายรู(รูปที่3.14) ตรงส่วนปลายของ เรือนเข็มหัวฉีดจะเจาะรูตั้งแต่ 2 รู จนถึง 8 รู ทั้งนี้ จ านวนขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางและการจัดวางต าแหน่ง ของรูขึ้นอยู่กับความต้องการของเครื่องยนต์โดยทั่ว ๆไป ต าแหน่งการเจาะรูจะมี 1 รูที่เจาะในแนวแกนของ จ านวนรูทั้งหมดส่วนรูที่เหลือจะเจาะเป็นมุมรอบ ๆ แนวแกนเพื่อให้น้ ามันเชื้อเพลิงฉีดเข้าห้องเผาไหม้ได้ กระจายอย่างทั่วถึง รูปที่ 2.14 ภาพตัดแสดงลักษณะของชุดเข็ม หัวฉีดแบบหลายรู

16 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.5 การท างานของหัวฉีดแบบรู(Hole nozzle operation) หัวฉีดแบบรูจะท างานภายใต้อิทธิพลแรงดันน้ ามันเชื้อเพลิงเพื่อยกเข็มหัวฉีดให้ลอยตัวขึ้นโดยใช้ แรงดันน้ ามันประมาณ 150 – 200 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร การท างานของหัวฉีดมีดังต่อไปนี้ 3.5.1 ต าแหน่งการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง น้ ามันเชื้อเพลิงแรงดันสูงจากปั๊มน้ ามัน เชื้อเพลิงจะไหลผ่านท่อหัวฉีดมาทางช่องทางน้ ามันเข้า ของหัวฉีด เมื่อแรงดันน้ ามันมากระท าบนบ่าเข็มหัวฉีด ซึ่งมีแรงดันเหนือกว่าความแข็งของสปริงที่กดลงบนเข็ม หัวฉีดเข็มหัวฉีดจะยกตัวขึ้นจากเบ้ารองรับของเรือน หัวฉีด น้ ามันจะถูกฉีดเข้าไปในห้องเผาไหม้ทันที รูปที่ 3.15 ภาพตัดแสดงหัวฉีดแบบรูฉีดน้ ามัน เชื้อเพลิง . 3.5.2 ต าแหน่งสิ้นสุดการฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง เมื่อปั๊มน้ ามันเชื้อเพลิงหยุดการจ่ายน้ ามัน เชื้อเพลิง แรงดันของน้ ามันจะตกลงสปริงหัวฉีดจะดัน เข็มหัวฉีดให้แนบสนิทกับเบ้ารองรับที่เรือนเข็มหัวฉีด และเป็นการปิดกั้นน้ ามันไม่ให้หยดลงไปในห้องเผาไหม้ น้ ามันส่วนที่เหลือจากการฉีดจะท าหน้าที่หล่อลื่นเข็ม หัวฉีดและก้านดัน โดยน้ ามันจะไหลผ่านรอบๆ เข็ม หัวฉีดไปยังท่อน้ ามันไหลกลับ รูปที่ 2.16 ภาพตัดแสดงหัวฉีดแบบรูสิ้นสุดการ ฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง

17 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.5.3 สัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีดแบบรู สัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีดแบบรูจะพิมพ์แสดงไว้ส่วนบนของเรือนเข็มหัวฉีดดังรูปที่ 2.17 สัญลักษณ์ จะบอกรายละเอียดคุณสมบัติของหัวฉีดไว้อย่างครบถ้วน ตัวอย่างสัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีดแบบรู NP - DLLA 153 S - N152 บริษัทผู้ผลิต NP = บริษัท เซ็กเซิล(zexel) ND = บริษัท นิปปอนเดนโซ่ ชนิดของหัวฉีด DL = หัวฉีดแบบรูมีร่องน้ ามัน DLL = หัวฉีดแบบรูมีร่องน้ ามันและ เข็มหัวฉีดยาว (รูปที่3.18) DLLF = หัวฉีดแบบรูระบายความร้อน ด้วยของเหลว DLLA = หัวฉีดแบบรูแบบมีเดือยล็อคและ มีเข็มหัวฉีดยาว(รูปที่3.18) มุมฉีดน้ ามันเชื้อเพลิง(องศา) มุมฉีดน้ ามัน 153 องศา ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของเรือนเข็มหัวฉีด (มิลลิเมตร) R = 16 มิลลิเมตร S = 17 มิลลิเมตร T = 22 มิลลิเมตร U = 30 มิลลิเมตร V = 42 มิลลิเมตร W = 50 มิลลิเมตร หมายเลขในการออกแบบ ในการออกแบบ คือ N152 รูปที่ 3.17 แสดงสัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีด แบบรู รูปที่ 3.18 แสดงชนิดของชุดเข็มหัวฉีดแบบรู

18 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.5.4 ค่าแรงขันเรือนยึดหัวฉีด ในการขันเรือนยึดหัวฉีด ก่อนการประกอบให้ดูสัญลักษณ์ที่เรือนเข็มหัวฉีดว่าขาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ของเรือนเข็มหัวฉีดมีขนาดเท่าไร ทั้งนี้เพื่อน าขนาดมาเทียบกับค่าในตารางเพื่อขันเรือนยึดหัวฉีด ค่าที่ใช้ใน การขันถ้าต้องการค่าแรงขันเป็นหน่วย ฟุต – ปอนด์ ให้น าตัวเลขในตารางคูณด้วย 7.2330 ขนาดเรือนเข็มหัวฉีด R,S T U V W ค่าแรงขัน(กก.ม.) 5.94 8.98 22.11 55.28 76 รูปที่ 3.19 แสดงต าแหน่งขันเรือนยึดหัวฉีด 3.6 เครื่องมือบริการเรือนเข็มหัวฉีด ลักษณะของเครื่องมือ ชื่อและการน าไปใช้งาน แปรงทองเหลือง ใช้ขัดท าความสะอาดบริเวณภายนอกหัวฉีดและเรือนเข็มหัวฉีด เหล็กขัดห้องแรงดัน ขัดคราบเขม่าและสิ่งสกปรกบริเวณห้องแรงดัน ต าแหน่งขันเรือนยึดหัวฉีด

19 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ลักษณะของเครื่องมือ ชื่อและการน าไปใช้งาน เหล็กทำ ควำมสะอำดรูฉีดนำ ้มัน ท าความสะอาดรูฉีดน ้ามันของหัวฉีดแบบรู เหล็กขัดบ่ำเรือนเข็มหัวฉีด สอดเข้าไปในเรือนเข็มหัวฉีดโดยให้สัมผัสบ่าเข็มหัวฉีด จากนั ้นหมุนเหล็กขัดเพื่อขจัดคราบเขม่าบริเวณบ่าเรือนเข็มหัวฉีด เหล็กขัดรูหัวฉีด ขัดรูหัวฉีดแบบเดือย เหล็กขัดทองเหลือง ท าความสะอาดเข็มหัวฉีดแบบเดือยและแบบรู

20 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.7 การทดสอบและปรับตั้งหัวฉีด ในการปฏิบัติงานจริง เมื่อถอดหัวฉีดออกจากเครื่องยนต์ ควรน าหัวฉีดไปทดสอบหาสาเหตุข้อขัดข้องด้วย เครื่องทดสอบหัวฉีดก่อน ภายหลังจากการทดสอบแล้วถ้าพบว่าหัวฉีดท างานผิดปกติ ให้น าหัวฉีดไปถอดแยก ชิ้นส่วนเพื่อล้างท าความสะอาด ตรวจสภาพชิ้นส่วน เปลี่ยนชิ้นส่วนที่ช ารุดหรือเสียหาย และถ้าจ าเป็นให้ บดเข็มหัวฉีด จากนั้นน าหัวฉีดมาทดสอบขั้นสุดท้ายอีกครั้ง จะเห็นได้ว่าในการปฏิบัติงานจริงงานบริการหัวฉีดต้องปฏิบัติงานให้เสร็จในคราวเดียวกัน แต่ ในทางการศึกษาจะให้ถอดประกอบเพื่อศึกษาชิ้นส่วนก่อน จากนั้นจึงมาศึกษาเกี่ยวกับการทดสอบและการ ปรับตั้ง ในขั้นต่อไป 3.7.1 เครื่องทดสอบหัวฉีด(Nozzle tester) การทดสอบหัวฉีดก็เพื่อหาสาเหตุข้อขัดข้องหรือตรวจสภาพของหัวฉีดว่าอยู่ในสภาพที่พร้อมใช้ งานหรือไม่ ในการทดสอบหัวฉีดจะทดสอบด้วยเครื่องทดสอบหัวฉีดดังรูปที่ 3.20 ซึ่งสามารถทดสอบแรงดัน เริ่มเปิดเข็มหัวฉีด(Opening pressure) การรั่วซึม(Leakage) และรูปแบบของฝอยละออง(Spray pattern) เครื่องทดสอบหัวฉีดจะประกอบด้วย ปั๊มเชื้อเพลิงแรงดันสูง(Pump plunger) ซึ่งท างานด้วย คันโยก (Hand operating lever) มาตรวัดแรงดัน(Pressure gage) ถังเก็บน้ ามัน(Test medium) ภายในมีกรอง เชื้อเพลิง(Fuel filter) ท่อส่งน้ ามัน(Pressure outlet) และลิ้นปิด-เปิดแรงดัน(Shut – off valve) ซึ่ง สามารถตัดและต่อช่องทางแรงดันน้ ามันระหว่างถังเก็บน้ ามันกับมาตรวัดแรงดันด้วยการหมุนตามเข็มหรือทวน เข็มนาฬิกา รูปที่ 3.20 แสดงลักษณะของเครื่องทดสอบหัวฉีด มาตรวดัแรงดนั คนัโยก ถงัใส่น้า มนัเช้ือเพลิง ขอ้ต่อท่อน้า มนัไหลออก ปั๊มเช้ือเพลิงแรงดนัสูง ลิ้นปิด-เปิดแรงดนั

21 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.7.2 วิธีการใช้เครื่องทดสอบหัวฉีด การใช้เครื่องทดสอบหัวฉีดสามารถเลือกทดสอบรายการใดก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการที่จะ ทดสอบของช่าง วิธีการใช้เครื่องทดสอบหัวฉีดมีรายละเอียดดังต่อไปนี้ 1. การทดสอบแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด แรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด คือแรงดันน้ ามันที่มากระท าที่บ่ารับแรงดันของเข็มหัวฉีด เพื่อยกเข็ม หัวฉีดให้ลอยตัวสูงขึ้น การใช้เครื่องทดสอบเพื่อทดสอบแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด ให้เปิดลิ้นแรงดัน และโยกคันโยก ในอัตรา 1 ครั้งต่อวินาที 2. การทดสอบฝอยละออง ฝอยละออง คือฝอยละอองของน้ ามันที่ถูกฉีดออกมาจากหัวฉีด การใช้เครื่องทดสอบเพื่อ ทดสอบฝอยละออง ให้ปิดลิ้นแรงดัน และเริ่มต้นโยกคันโยกของเครื่องทดสอบในอัตรา 1 ครั้งต่อวินาที จากนั้น เพิ่มความเร็วในการโยกคันโยกเป็น 4-6 ครั้งต่อวินาที 3. การทดสอบการหยด การหยดของหัวฉีด คือ การที่น้ ามันถูกฉีดออกมาจากหัวฉีดก่อนที่จะถึงแรงดันเริ่มเปิดเข็ม หัวฉีด ดังนั้นหัวฉีดที่ดีควรจะฉีดน้ ามันออกมาในแรงดันที่ปรับตั้งไว้เท่านั้น การใช้เครื่องทดสอบเพื่อทดสอบการ หยด ให้เปิดลิ้นแรงดัน โยกคันโยกให้ค่าแรงดันต่ ากว่าแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดประมาณ 10-20 กิโลกรัมต่อ ตารางเซ็นติเมตรและรักษาแรงดันให้คงที่ไว้ประมาณ 10 วินาที 4. การทดสอบรั่วของหัวฉีด การรั่วของหัวฉีด คือการที่น้ ามันส่งมาจากปั๊มน้ ามันเชื้อเพลิงไหลกลับผ่านเข็มหัวฉีดไปยังท่อ น้ ามันไหลกลับก่อนที่จะถูกฉีดออกไป วิธีการทดสอบจะเหมือนกับการทดสอบการหยด แต่จะแตกต่างกันตรงที่ เมื่อโยกคันโยกให้ค่าแรงดันต่ ากว่าแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดประมาณ 10-20 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตรแล้วให้ ปล่อยคันโยก และให้สังเกตการลดลงของเข็มชี้แรงดันที่มาตรวัดว่าลดลงจากแรงดันที่โยกไว้ แรงดันน้ ามันควรจะ ลดลงประมาณ 50 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร ใช้เวลาไม่ต่ ากว่า 6 วินาที ถ้าลดลงเร็วกว่าเวลาดังกล่าวให้ เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีด 5. ลิ้นปิด-เปิดแรงดัน ควรปิดทุกครั้งเมื่อไม่ต้องการอ่านค่าแรงดันบนมาตรวัดแรงดัน ทั้งนี้เพื่อ ป้องกันเข็มชี้บอกแรงดันช ารุด 6. วิธีการอ่านค่าแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด จากรูปที่ 3.21 แสดงกราฟการเคลื่อนที่ของเข็มชี้บอก แรงดัน เมื่อโยกคันโยกเครื่องทดสอบค่าแรงดันน้ ามันจะแสดงบนมาตรวัดแรงดันด้วยเข็มชี้บอกแรงดัน การอ่าน ค่าแรงดันให้อ่านที่ต าแหน่ง “Po” รูปที่ 3.21 กราฟแสดงต าแหน่งแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด

22 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด หมายเหตุ : ถ้าเข็มหัวฉีดมีการเคลื่อนตัวดี ขณะฉีดน้ ามันจะมีเสียงดัง “อ๊อด” (ยกเว้นหัวฉีด ชนิดรูเดียวหรือ สองรู) 3.7.3 ข้อควรระวังการใช้เครื่องทดสอบหัวฉีด 1. ขณะใช้เครื่องทดสอบหัวฉีดห้ามให้น้ ามันที่ฉีดออกมาถูกมือหรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เพราะ แรงดันน้ ามันที่ฉีดออกมาจะท าให้เกิดอันตรายต่อผิวหนัง เมื่อน้ ามันเข้าสู่กระแสเลือดอาจท าให้เลือดเป็นพิษได้ 2. เข็มชี้บอกแรงดันของเครื่องทดสอบจะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของแรงดันอย่างรวดเร็ว ดังนั้นถ้าเปิดลิ้นแรงดันไว้ต้องค่อย ๆ โยกคันโยกเพื่อเพิ่มแรงดันน้ ามันของเครื่องทดสอบ ทั้งนี้เพื่อหลีกเหลี่ยงความ เสียหายที่มีต่อเข็มชี้บอกแรงดัน 3.7.4 รายการทดสอบหัวฉีด การทดสอบหัวฉีดมีรายการทดสอบดังหัวข้อดังต่อไปนี้ 3.7.4.1 ทดสอบและปรับตั้งแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด การทดสอบแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด จะเป็นการทดสอบเพื่อตรวจสอบค่าแรงดันน้ ามันของหัวฉีด ว่าเป็นไปตามค่าก าหนดของเครื่องยนต์รุ่นนั้น ๆ หรือไม่ ถ้าค่าแรงดันไม่ได้ตามค่าก าหนดก็จะต้องปรับตั้งแรงดัน เริ่มเปิดเข็มหัวฉีดใหม่ 1. การปรับตั้งแรงดันน้ ามันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดของหัวฉีดแบบเดือย การปรับตั้งแรงดันน้ ามันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด คือ การปรับตั้งความแข็งของสปริงหัวฉีด นั้นเอง ส าหรับหัวฉีดแบบเดือยในปัจจุบันจะใช้แผ่นรองในการเพิ่มความแข็งของสปริงเพื่อปรับเปลี่ยนแรงดันเริ่ม เปิดเข็มหัวฉีด แผ่นรองเดิมของหัวฉีดจะขนาดหนา(รูปที่3.21) ส่วนแผ่นรองที่ใช้ส าหรับปรับตั้งจะมีอยู่ 3 ขนาด คือ แผ่นทองเหลือง แผ่นทองแดง และแผ่นเงิน (รูปที่3.22) ซึ่งจะน ามาเสริมกับแผ่นรองเดิมและขนาดความ หนาของแต่ละแผ่นก็ไม่เท่ากัน ความหนาของแผ่นรอง 0.025 มิลลิเมตร จะส่งผลให้แรงดันน้ ามันเปลี่ยนแปลง 3.74 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร หรือ 3.67 บาร์( bar) การเปลี่ยนแปลงแรงดันน้ ามันของหัวฉีดท าได้โดยการ เปลี่ยนขนาดความหนาของแผ่นรอง ถ้าต้องการเพิ่มแรงดันน้ ามัน ให้เพิ่มขนาดความหนาของแผ่นรอง ถ้าต้องการลดแรงดันน้ ามัน ให้ลดขนาดความหนาของแผ่นรอง รูปที่ 3.22 แสดงแผ่นรองเดิมที่มีขนาดหนา รูปที่ 3.23 แสดงแผ่นรองส าหรับปรับตั้ง

23 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 2. การปรับตั้งแรงดันน้ ามันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดแบบรูในปัจจุบันจะมีการปรับตั้งอยู่ 2 แบบ คือ ก. แบบใช้แผ่นรอง การเปลี่ยนแปลงแรงดันเหมือนหัวฉีดแบบเดือย ข. แบบใช้สกรู การปรับตั้งแรงดันน้ ามันโดยใช้สกรู การเปลี่ยนแปลงแรงดันน้ ามันของ หัวฉีดสามารถท าได้โดยใช้ไขควงหมุนสกรูตามหรือทวนเข็มนาฬิกา ถ้าต้องการเพิ่มแรงดันน้ ามัน ให้ใช้ไขควงหมุนสกรูตามเข็มนาฬิกา ถ้าต้องการลดแรงดันน้ ามัน ให้ใช้ไขควงหมุนสกรูทวนเข็มนาฬิกา 3.7.4.2 ทดสอบรูปแบบฝอยละอองของหัวฉีด ฝอยละอองที่ถูกฉีดออกมาจากหัวฉีดมีความส าคัญมาก เพราะถ้าฝอยละอองมีขนาดเล็กเกินไป หรือมีขนาดกว้างเกินไปจะท าให้ไม่สามารถแทรกซึมแรงดันอากาศภายในห้องเผาไหม้ไปได้ ดังนั้นรูปแบบฝอย ละอองของหัวฉีดสามารถสังเกตได้จากฝอยละอองที่ฉีดออกมาที่ปลายหัวฉีดในขณะที่โยกคันโยกของเครื่องทดสอบ ส าหรับหัวฉีดแบบเดือยฝอยละอองต้องละเอียด ไม่เอียง มุมการฉีดถูกต้อง และเป็นรูปกรวยสม่ าเสมอ(รูปที่3.24) ส่วนหัวฉีดแบบรูจะต้องฉีดออกทุกรูและเป็นฝอยละอองสม่ าเสมอ(รูปที่3.25) เหมือนกับหัวฉีดแบบเดือย รูปที่3.24 แสดงรูปแบบฝอยละอองของหัวฉีดแบบเดือย รูปที่3.25 แสดงรูปแบบฝอยละอองของหัวฉีด แบบรู

24 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.7.4.3 ทดสอบการหยดของน้ ามัน การทดสอบการหยดของน้ ามันจะทดสอบหลังจากการปรับตั้งแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีดและรูปแบบฝอย ละออง ในการทดสอบกระท าโดยโยกคันโยกของทดสอบหัวฉีดให้ค่าแรงน้ ามันต่ ากว่าแรงดันเริ่มเปิด เข็มหัวฉีด ประมาณ 10 กิโลกรัมต่อตารางเซ็นติเมตร และรักษาแรงดันให้คงที่ไว้เป็นเวลา 10 วินาที ขณะเดียวกันให้สังเกตน้ ามันที่ ปลายหัวฉีด 3.7.4.4 ทดสอบการรั่วของหัวฉีด การทดสอบการรั่วของหัวฉีดเป็นการทดสอบการรั่วของน้ ามันที่ไหลกลับผ่านระหว่างเข็มหัวฉีดและเรือน เข็มหัวฉีด ซึ่งวิธีการคล้ายกับการทดสอบการหยดของน้ ามัน 3.8 สาเหตุ ข้อขัดข้องและวิธีการแก้ไขหัวฉีด ข้อขัดข้อง สาเหตุ การแก้ไข แรงดันน้ ามันเปิดเข็มหัวฉีดสูง กว่าค่าก าหนดมาก 1. เข็มหัวฉีดติดแน่นในเสื้อเข็มหัวฉีด เนื่องจากสนิม 1. เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดใหม่ 2. เข็มนมหนูติดแน่นเนื่องจาก สกปรก 2. ท าความสะอาด

25 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.8 สาเหตุ ข้อขัดข้องและวิธีการแก้ไขหัวฉีด (ต่อ ข้อขัดข้อง สาเหตุ การแก้ไข มุมการฉีดของฝอยละอองถูกต้อง ไม่เฉ และเป็นฝอยละอองสม่ าเสมอ ปกติ หัวฉีดสามารถน าไปใช้งานได้ ฝอยละอองการฉีดเปลี่ยนรูป เช่น เฉ ฝอยละอองกว้าง สั้น เป็นต้น 1. มีคราบเขม่าอยู่ที่ปลาย เข็มหัวฉีด 1. ท าความสะอาด 2. รูฉีดน้ ามันอุดตัน 2. ท าความสะอาด 3. ชุดเข็มหัวฉีดสึกหรอ 3. เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดใหม่

26 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.8 สาเหตุ ข้อขัดข้อง และวิธีการแก้ไขหัวฉีด(ต่อ) ข้อขัดข้อง สาเหตุ การแก้ไข หัวฉีด ฉีดน้ ามันไม่เป็น ฝอยละออง 1. บ่าเข็มหัวฉีดปิดไม่สนิท 1. บดเข็มหัวฉีด 2. ชุดเข็มหัวฉีดสึกหรอ 2. เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดใหม่ น้ ามันหยดที่ปลายเข็มหัวฉีด 1. รูเข็มหัวฉีดสกปรก 1. ท าความสะอาด 2. เข็มหัวฉีดติดค้างในเสื้อเข็มหัวฉีด 2. เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดใหม่ 3. มีสิ่งสกปรกอยู่ระหว่างหน้าสัมผัส ของเข็มหัวฉีดและเรือนเข็มหัวฉีด 3. ท าความสะอาด

27 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ใบความรู้ ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด 3.8 สาเหตุ ข้อขัดข้อง และวิธีการแก้ไขหัวฉีด(ต่อ) ข้อขัดข้อง สาเหตุ การแก้ไข น้ ามันรั่วที่หัวฉีดมากเกินไป 1. เข็มหัวฉีดสึกหรอมาก 1. เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดใหม่ 2. หน้าสัมผัสชุดเข็มหัวฉีดไม่ สนิทหรืออาจมีสิ่งสกปรกอยู่ที่ หน้าสัมผัส 2. ท าความสะอาดและตรวจหน้าสัมผัส 3. เรือนยึดหัวฉีดไม่แน่น 3. ขันเรือนยึดหัวฉีดให้แน่น แรงดันน้ ามันเปิดเข็มหัวฉีดต่ า 1. สปริงหัวฉีดหัก 4. เปลี่ยนสปริง

28 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย รูปที่ 1.12 แสดงส่วนประกอบหัวฉีดแบบเดือย เครื่องมือและอุปกรณ์ วัสดุ 1. เครื่องมือท าความสะอาดหัวฉีด 1. ผ้าเช็ดมือ 2. ประแจวัดแรงบิด 2. หัวฉีดแบบเดือย 3. ถาดใส่ชิ้นส่วน 3. น้ ามันดีเซล 4. เครื่องมือเบื้องต้น 5. โต๊ะปากกาจับชิ้นงาน ล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1. เตรียมเครื่องมือ วัสดุ ละอุปกรณ์ 2. ปฏิบัติตามใบงาน งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย

29 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย ในการปฏิบัติงานจริงก่อนถอดแยกชิ้นส่วนหัวฉีด ควรน าหัวฉีดไปทดสอบแรงดันเริ่มเปิดเข็มหัวฉีด ทดสอบการรั่ว และการหยดก่อน ทั้งนี้เพื่อจะได้ทราบสาเหตุข้อขัดข้องของหัวฉีด 1. ขั้นตอนการถอดแยกชิ้นส่วนหัวฉีด 1.1 เมื่อถอดหัวฉีดออกจากฝาสูบเครื่องยนต์ ก่อนถอดแยกชิ้นส่วนควรท าความสะอาดคราบเขม่า และสิ่งสกปรกภายนอกหัวฉีด 1.2 ใช้ลมเป่าคราบเขม่าและสิ่งสกปรกให้สะอาด ข้อควรระวัง : ระวังสิ่งสกปรกกระเด็นเข้าตา

30 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 1.3 จับยึดที่เสื้อหัวฉีดด้วยปากกาจับชิ้นงาน โดยหันชุดเข็มหัวฉีดขึ้นด้านบน (ใช้วัสดุอ่อนรองที่ปาก ของปากกา เช่น ทองแดง อลูมิเนียมหรือไม้ ) 1.4 คลายเรือนยึดหัวฉีดด้วยประแจแหวน 1.5 คลายปากกาจับชิ้นงานและถอดหัวฉีดออก 1.6 ถอดแยกชิ้นส่วนหัวฉีดด้วยมือ ในขณะถอด เรือนยึดหัวฉีดให้ตั้งหัวฉีดขึ้น

31 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 1.7 คลายเรือนยึดหัวฉีดจนสุดเกลียวและถอด เรือนยึดหัวฉีดออกด้วยมือ 1.8 ถอดชุดเข็มหัวฉีดออกจากเรือนยึดหัวฉีด ด้วยมือ 1.9 ถอดบ่ารอง 1.10 ถอดก้านดัน

32 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 1.11 ถอดสปริง 1.12 ถอดแผ่นรองส าหรับปรับตั้งแรงดันโดยการ เคราะเบาๆ 1.13 น าชิ้นส่วนทั้งหมดของหัวฉีดใส่ในถาด ล้างท าความสะอาดชิ้นส่วนของหัวฉีดด้วยน้ ามันดีเซล และตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด 1.14 จัดว่างชิ้นส่วนของหัวฉีดเพื่อตรวจสอบ สภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด

33 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 2. การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีด 2.1 ท าความสะอาดคราบเขม่าบริเวณภายนอกเรือน หัวฉีด ด้วยแปรงทองเหลือง 2.1 ขัดภายในเรือนเข็มหัวฉีดโดยการหมุนเหล็ก ขัดไปทางซ้ายและขวา ด้วยเหล็กขัดห้องแรงดัน 2.3 ขัดบ่าเรือนเข็มหัวฉีด โดยการหมุนเหล็กขัด บ่าเรือนเข็มหัวฉีดไปทางซ้ายและขวา ด้วยเหล็กขัดบ่า เรือนเข็มหัวฉีด 2.4 ขัดท าความสะอาดคราบเขม่าบริเวณรูฉีด น้ ามันด้วยเหล็กขัดรูเข็มหัวฉีด

34 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 3. ตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด ก่อนตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนต้องท าความสะอาดชิ้นส่วนทั้งหมดก่อน 1. ตรวจการเคลื่อนตัวของเข็มหัวฉีด 1.1 ประกอบเข็มหัวฉีดเข้ากับเรือนเข็ม หัวฉีด แล้วจุ่มลงในน้ ามันดีเซลที่สะอาด 1.2 เอียงชุดเข็มหัวฉีดประมาณ 60 องศา และดึงเข็มหัวฉีดออกจากตัวเรือนเข็มหัวฉีดในอัตราส่วน 1 ใน 3 ของความยาวแล้วปล่อยเข็มหัวฉีด แสดงการเอียงชุดเข็มหัวฉีด 1.3 สังเกตเข็มหัวฉีดต้องเคลื่อนที่ลงด้วย น้ าหนักตัวเองได้อย่างช้า ๆ สม่ าเสมอ 1.4 ทดสอบซ้ าตามหัวข้อ1.1–1.2 อีก 2-3 ครั้ง โดยในแต่ละครั้งให้หมุนเข็มหัวฉีดไปรอบ ๆ 1.5 ถ้าเข็มหัวฉีดเคลื่อนที่ลงสะดุด หรือเข็ม หัวฉีดเคลื่อนที่เร็วไปให้เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีด ข้อควรระวัง : การเปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีดต้องให้ สัญลักษณ์ของชุดเข็มหัวฉีดเหมือนเดิม แสดงรอยแตกของก้านดัน 2. ตรวจสอบก้านดันว่ามีรอยแตกหักหรือไม่ ถ้ามีรอยแตกหักให้เปลี่ยนใหม่ 3. ตรวจสอบสปริงมีรอยหักหรือไม่ ถ้ามี รอยหักให้เปลี่ยนหัวฉีด รูปที่1.28 แสดงปล่อยเข็มหัวฉีด ปล่อยเข็มหัวฉีด ก้านดันแตก

35 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 4. ตรวจสอบบ่ารองมีรอยร้าวหรือไม่ ถ้ามีรอย ร้าวให้เปลี่ยนหัวฉีด 5 ตรวจสอบรอยไหม้เนื่องจากความร้อนใน ห้องเผาไหม้ของเรือนเข็มหัวฉีด 6. ตรวจสอบรอยไหม้หรือรอยสึกหรอของเข็มหัวฉีด และเรือนเข็มหัวฉีดด้วยแว่นขยาย ถ้ามีรอยไหม้หรือสึกหรอให้ เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีด

36 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 4. ขั้นตอนการประกอบหัวฉีดแบบเดือย แสดงล าดับการประกอบชิ ้นส่วน 1. จับเสื้อหัวฉีดโดยหันท่อทางน้ ามันเข้าลง ด้านล่าง 2. ประกอบแผ่นรอง เพื่อปรับตั้งแรงดันหัวฉีด

37 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.1 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย 3. ประกอบ สปริง ก้านดัน บ่ารอง ชุดเข็มหัวฉีด ลง บนเสื้อหัวฉีดตามล าดับ ข้อควรระวัง : ในการประกอบระวังใส่บ่ารองและก้าน ดันกลับด้าน ถ้าประกอบผิดจะท าให้ชิ้นส่วนเสียหายหรือ น้ ามันรั่วได้ 4. ขันเรือนยึดหัวฉีดด้วยมือ 5. จับยึดหัวฉีดด้วยปากกาจับชิ้นงานและขันเรือน ยึดหัวฉีดให้แน่นด้วยประแจวัดแรงบิด โดยค่าแรงบิดที่ใช้ ตามตารางค่าแรงขัน

38 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) แบบประเมินผลกำรปฏิบัติงำน ชุดกำรสอนที่ 3 เรื่อง งานบริการหัวฉีด ใบงำนที่ 3.1 งานถอดประกอบหัวฉีดแบบเดือย ให้นักศึกษาถอด-ประกอบหัวฉีดแบบเดือยให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ ภายใน 30 นาที ชื่อ – สกุล .........................................................................รหัสนักเรียน......................................................... ระดับชั ้น............................................................................แผนกช่าง............................................................. วัน/เดือน/ปี................................................................................................................................................... เริ่มปฏิบัติงานเวลา...................น. เสร็จเวลา.................น. รวมปฏิบัติงาน...................ชั่วโมง.................นาที คะแนนเต็มรวม 10 คะแนน ล าดับ ที่ หัวข้อการประเมิน คะแนน เต็ม ช่วงระดับคะแนน ตัวคูณ คะแนน จริงที่ได้ ดีมาก ดี ปาน กลาง น้อย น้อย มาก 5 4 3 2 1 1 การเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และ อุปกรณ์ในการปฏิบัติงาน 2 0.4 2 ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 2.1 การถอด-ประกอบชิ้นส่วนหัวฉีด 1 0.2 2.2 การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีด 1 0.2 2.3 ตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด 1 0.2 3 การท างานอย่างปลอดภัย 1 0.2 4 ผลสัมฤทธิ์ของงาน ความประณีตและ ความสะอาด 2 0.4 5 เวลาที่ใช้ในการปฏิบัติงาน 2 0.4 รวม 10 รวม ลงชื่อ.............................................................ผู้ประเมิน (.............................................................)

39 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) เกณฑ์กำรให้คะแนนกำรปฏิบัติงำน ค ำชี้แจง เกณฑ์การให้คะแนนการปฏิบัติงานนี ้ ให้ครูผู้ควบคุมเป็นผู้ประเมินผลตามเกณฑ์การให้คะแนนนี ้เท่านั ้น 1. เกณฑ์กำรให้คะแนน กำรเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในกำรปฏิบัติงำน หัวข้อกำรประเมิน 1. เลือกใช้เครื่องมือช่างในการปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง 2. เลือกใช้วัสดุในการปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง 3. เลือกใช้อุปกรณ์ในการปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง 4. ใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานได้อย่างถูกวิธี 5. มีการจัดวางเครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานได้อย่างเหมาะสมและเป็น ระเบียบเรียบร้อย ระดับคะแนน ดีมำก หมายถึง มีการเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงาน ครบทุกหัวข้อการประเมิน ดี หมายถึง มีการเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 4 หัวข้อ ปำนกลำง หมายถึง มีการเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 3 หัวข้อ น้อย หมายถึง มีการเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 2 หัวข้อ น้อยมำก หมายถึง มีการเลือกใช้เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ในการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 1 หัวข้อ หรือ ปฏิบัติงานไม่ได้เลยตาม หัวข้อการประเมิน

40 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 2. ขั้นตอนการปฏิบัติ 2.1 การถอด-ประกอบชิ้นส่วนหัวฉีด 2.2 การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีด 2.3 ตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด 2.1 เกณฑ์การให้คะแนน การถอด-ประกอบชิ้นส่วนหัวฉีด หัวข้อการประเมิน 1. ท าความสะอาดคราบเขม่าและสิ่งสกปรกภายนอกหัวฉีดโดยใช้แปรงทองเหลือง ใช้ลมเป่าคราบ เขม่าและสิ่งสกปรกให้สะอาด 2. จับยึดที่เสื้อหัวฉีดด้วยปากกาจับชิ้นงาน โดยหันชุดเข็มหัวฉีดขึ้นด้านบน (ใช้วัสดุอ่อนรองที่ปาก ของปากกา เช่น ทองแดง อลูมิเนียมหรือไม้) 3. ใช้เครื่องมือถอดชิ้นส่วนหัวฉีดได้อย่างถูกต้อง 4. ใช้เครื่องมือประกอบชิ้นส่วนหัวฉีดได้อย่างถูกต้อง 5. ใช้ประแจวัดแรงบิดขันเรือนยึดหัวฉีดให้แน่น โดยค่าแรงบิดที่ใช้ตามตารางค่าแรงขันก าหนด ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ส าเร็จ รวดเร็ว และถูกต้องครบถ้วนทุกหัวข้อ การประเมิน ตามขั้นตอนในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงาน ดี หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 4 หัวข้อการประเมิน ปานกลาง หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 3 หัวข้อการประเมิน น้อย หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 2 หัวข้อการประเมิน น้อยมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 1 หัวข้อการประเมิน หรือ ปฏิบัติงานไม่ได้เลยตามหัวข้อการประเมิน

41 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 2.2 เกณฑ์การให้คะแนน การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีด หัวข้อการประเมิน 1. น าชิ้นส่วนทั้งหมดของหัวฉีดใส่ในถาดล้างท าความสะอาดชิ้นส่วนของหัวฉีดด้วยน้ ามันดีเซล 2. ท าความสะอาดคราบเขม่าบริเวณภายนอกเรือนหัวฉีด ด้วยแปรงทองเหลือง 3. ใช้เหล็กขัดห้องแรงดันขัดภายในเรือนเข็มหัวฉีดโดยการหมุนเหล็กขัดไปทางซ้ายและขวา 4. ใช้เหล็กขัดบ่าเรือนเข็มหัวฉีด ขัดบ่าเรือนเข็มหัวฉีด โดยการหมุนเหล็กขัดบ่าเรือนเข็มหัวฉีดไป ทางซ้ายและขวา 5. ใช้เหล็กขัดรูเข็มหัวฉีด ขัดท าความสะอาดคราบเขม่าบริเวณรูฉีดน้ ามัน ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ส าเร็จ รวดเร็ว และถูกต้องครบถ้วนทุกหัวข้อ การประเมิน ตามขั้นตอนในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงาน ดี หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 4 หัวข้อการประเมิน ปานกลาง หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 3 หัวข้อการประเมิน น้อย หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 2 หัวข้อการประเมิน น้อยมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 1 หัวข้อการประเมิน หรือ ปฏิบัติงานไม่ได้เลยตามหัวข้อการประเมิน

42 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 2.3 เกณฑ์การให้คะแนน ตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด หัวข้อการประเมิน 1. ประกอบเข็มหัวฉีดเข้ากับเรือนเข็มหัวฉีด แล้วจุ่มลงในน้ ามันดีเซลที่สะอาด 2. ตรวจสอบสภาพเข็มหัวฉีดต้องเคลื่อนที่ลงด้วยน้ าหนักตัวเองได้อย่างช้าๆ สม่ าเสมอ โดยเอียงชุด เข็มหัวฉีดประมาณ 60 องศา ทดสอบ 2-3 ครั้ง โดยในแต่ละครั้งให้หมุนเข็มหัวฉีดไปรอบๆและ ดึงเข็มหัวฉีดออกจากตัวเรือนเข็มหัวฉีดในอัตราส่วน 1 ใน 3 ของความยาวแล้วปล่อยเข็มหัวฉีด 3. ตรวจสอบบ่ารองมีรอยร้าวหรือไม่ ถ้ามีรอยร้าวให้เปลี่ยนหัวฉีด 4. ตรวจสอบสปริงมีรอยหักหรือไม่ ถ้ามี รอยหักให้เปลี่ยนหัวฉีด 5. ตรวจสอบรอยไหม้หรือรอยสึกหรอของเข็มหัวฉีดและเรือนเข็มหัวฉีดด้วยแว่นขยาย ถ้ามีรอยไหม้ หรือสึกหรอให้เปลี่ยนชุดเข็มหัวฉีด ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ส าเร็จ รวดเร็ว และถูกต้องครบถ้วนทุกหัวข้อ การประเมิน ตามขั้นตอนในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงาน ดี หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 4 หัวข้อการประเมิน ปานกลาง หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 3 หัวข้อการประเมิน น้อย หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 2 หัวข้อการประเมิน น้อยมาก หมายถึง ปฏิบัติงานได้ตามหัวข้อการประเมิน มีความถูกต้องตามขั้นตอน ในใบงานและขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ 1 หัวข้อการประเมิน หรือ ปฏิบัติงานไม่ได้เลยตามหัวข้อการประเมิน

43 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 3. เกณฑ์การให้คะแนน การท างานอย่างปลอดภัย หัวข้อการประเมิน 1. ใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ไม่ให้เกิดความเสียหาย 2. นักศึกษาไม่เกิดอันตรายจากการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ 3. ผู้อื่นไม่ได้รับอันตรายจากการใช้เครื่องมือและอุปกณ์ 4. ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวังและมีความปลอดภัยจากการท างาน 5. ชิ้นงานไม่เกิดความเสียหาย ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวัง และมีความปลอดภัยจากการ ท างานทั้งนักเรียน เครื่องมือ และอุปกรณ์จากการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมิน ดี หมายถึง ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวัง และมีความปลอดภัยจากการ ท างานทั้งนักเรียน เครื่องมือ และอุปกรณ์จากการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 4 หัวข้อ ปานกลาง หมายถึง ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวัง และมีความปลอดภัยจากการ ท างานทั้งนักเรียน เครื่องมือ และอุปกรณ์จากการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 3 หัวข้อ น้อย หมายถึง ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวัง และมีความปลอดภัยจากการ ท างานทั้งนักเรียน เครื่องมือ และอุปกรณ์จากการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 2 หัวข้อ น้อยมาก หมายถึง ปฏิบัติงานด้วยความระมัดระวัง และมีความปลอดภัยจากการ ท างานทั้งนักเรียน เครื่องมือ และอุปกรณ์จากการปฏิบัติงานตาม หัวข้อการประเมินได้ 1 หัวข้อ หรือปฏิบัติงานไม่ได้เลยตาม หัวข้อการประเมิน

44 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 4. เกณฑ์การให้คะแนน ผลสัมฤทธิ์ของงาน ความประณีต และความสะอาด หัวข้อการประเมิน 1. นักศึกษาปฏิบัติงานด้วยความประณีต มีความถูกต้อง และมีผลสัมฤทธิ์ของงานตรงตาม ขั้นตอนในการปฏิบัติงาน 2. ผลงานที่เกิดจากการปฏิบัติงานมีความถูกต้อง รวดเร็ว และแม่นย าตามขั้นตอนการท างาน 3. นักศึกษามีการตรวจสอบผลงานที่เสร็จจากการปฏิบัติงาน 4. ผลงานที่ได้จากการปฏิบัติงานจะต้องไม่มีการช ารุด และเสียหาย 5. เครื่องมือ อุปกรณ์ และพื้นที่ปฏิบัติงานมีความสะอาด และเป็นระเบียบเรียบร้อย ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง ผลงานที่เสร็จแล้วจะต้องมีความประณีต มีความถูกต้อง และมี ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในการปฏิบัติงานตรงตามทุก หัวข้อการประเมิน ดี หมายถึง ผลงานที่เสร็จแล้วจะต้องมีความประณีต มีความถูกต้อง และมี ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในการปฏิบัติงานตามหัวข้อ การประเมินได้ 4 หัวข้อ ปานกลาง หมายถึง ผลงานที่เสร็จแล้วจะต้องมีความประณีต มีความถูกต้อง และมี ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในการปฏิบัติงานตามหัวข้อ การประเมินได้ 3 หัวข้อ น้อย หมายถึง ผลงานที่เสร็จแล้วจะต้องมีความประณีต มีความถูกต้อง และมี ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในการปฏิบัติงานตามหัวข้อ การประเมินได้ 2 หัวข้อ น้อยมาก หมายถึง ผลงานที่เสร็จแล้วจะต้องมีความประณีต มีความถูกต้อง และมี ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในการปฏิบัติงานตามหัวข้อ การประเมินได้ 1 หัวข้อ หรือ ปฏิบัติงานไม่ได้เลยตามหัวข้อ การประเมิน

45 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) 5. เกณฑ์การให้คะแนน เวลาที่ใช้ในการปฏิบัติงาน ระดับคะแนน ดีมาก หมายถึง การปฏิบัติงานด้วยความรวดเร็ว ถูกต้อง แม่นย า ทันตามเวลาที่ ก าหนด ดี หมายถึง การปฏิบัติงานไม่ทันตามเวลาที่ก าหนดไว้แต่ไม่เกิน 5 นาที ปานกลาง หมายถึง การปฏิบัติงานไม่ทันตามเวลาที่ก าหนดไว้แต่ไม่เกิน 10 นาที น้อย หมายถึง การปฏิบัติงานไม่ทันตามเวลาที่ก าหนดไว้แต่ไม่เกิน 30 นาที น้อยมาก หมายถึง การปฏิบัติงานไม่ทันตามเวลาที่ก าหนดไว้เกินกว่า 30 นาที

46 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.2 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู เครื่องมือและอุปกรณ์ วัสดุ 7. เครื่องมือท าความสะอาดหัวฉีด 1. ผ้าเช็ดมือ 8. ประแจวัดแรงบิด 2. หัวฉีดแบบรู 9. ถาดใส่ชิ้นส่วน 3. น้ ามันดีเซล 10. เครื่องมือเบื้องต้น 11. โต๊ะปากกาจับชิ้นงาน ล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 4. เตรียมเครื่องมือ วัสดุ ละอุปกรณ์ 5. ปฏิบัติตามใบงาน งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู

47 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.2 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู 1. ขั้นตอนการถอดแยกชิ้นส่วนหัวฉีดแบบรู เมื่อถอดหัวฉีดออกจากเครื่องยนต์ก่อนถอดแยกชิ้นส่วนหัวฉีด ควรน าหัวฉีดไปล้างท าความสะอาด ภายนอก จากนั้นน าไปทดสอบหาสาเหตุข้อขัดข้องด้วยเครื่องทดสอบหัวฉีด การถอดแยกชิ้นส่วนมีขั้นตอน ดังต่อไปนี้ 1. จับแผ่นจับยึดหัวฉีดด้วยปากกาจับชิ้นงาน จากนั้นติดตั้งหัวฉีดบนแผ่นจับยึด 2. คลายเรือนยึดหัวฉีดด้วยประแจและถอด เรือนยึดหัวฉีดออก 3. ถอดชุดเข็มหัวฉีด และระวังเข็มหัวฉีดตกพื้น

48 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.2 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู 4. ถอดเดือยล็อคเรือนเข็มหัวฉีด 5. กลับด้านหัวฉีด โดยให้ทางด้านฝาครอบสกรู ปรับตั้งแรงดันอยู่ด้านบน 6. คลายฝาครอบสกรูปรับตั้งแรงดันด้วยประแจ และถอดสกรูปรับตั้งแรงดันออก 7. ถอดสกรูปรับตั้งแรงดันออกด้วยไขควง

49 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่3.2 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู 8. ถอดสปริงออก 9. ถอดก้านดันออก 10. ถอดเข็มหัวฉีดออกจากเรือนเข็มหัวฉีด ข้อควรระวัง : ห้ามสลับเข็มหัวฉีดกับเรือนเข็มหัวฉีด อันอื่น 11. น าชิ้นส่วนทั้งหมดของหัวฉีดใส่ในถาดล้างท า ความสะอาดชิ้นส่วนของหัวฉีดด้วยน้ ามันดีเซลและ ตรวจสอบสภาพชิ้นส่วนของหัวฉีด

50 วิชา งานทดสอบปั๊มและหัวฉีด (3101-2102) ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง : งานบริการหัวฉีด ใบงานที่ 3.2 หน่วยย่อยเรื่อง : งานถอดประกอบหัวฉีดแบบรู 2. ความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีด การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีดให้ท าความสะอาดในน้ ามันดีเซลและเป่าลมให้แห้ง ห้ามใช้ผ้าสกปรก หรือผ้าที่มีขนฟูท าความสะอาดโดยเด็ดขาด การท าความสะอาดชิ้นส่วนหัวฉีดมีดังต่อไปนี้ 1. ท าความสะอาดคราบเขม่าบริเวณภายนอก เรือนเข็มหัวฉีดด้วยแปรงทองเหลือง 2. ท าความสะอาดช่องทางน้ ามันที่เรือน เข็มหัวฉีดด้วยเส้นลวด 3. ท าความสะอาดคราบเขม่าบ่าเรือนเข็ม หัวฉีดด้วยเหล็กขัดบ่า โดยเลือกขนาดของเหล็กขัดบ่า ให้พอดีกับเรือนเข็มหัวฉีด และตรวจสอบมุมของเหล็ก ขัดให้พอดีกับบ่าเข็มหัวฉีด 4. ท าความสะอาดแอ่งน้ ามันด้วยเหล็กขัดแอ่ง น้ ามัน