Menjunjung Amanah Dan Tanggungjawab

2.3 VISI, MISI DAN MOTTO

VISI Sebuah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Yang Diteladani
“An Exemplary Public Service Commission.”

MISI Memperkasakan Perkhidmatan Awam Negeri Dengan Modal Insan Yang Berbakat, Komited dan Berdisiplin
“Empowering the State Civil Service with Talented, Committed and Disciplined Human Capital.”

MOTTO SPANS at your service, speed & accuracy our priority

2.4 PELANGGAN, TAWARAN NILAI PELANGGAN, NILAI BERSAMA (PANS) & NILAI BERSAMA JABATAN

2.4.1 Pelanggan SPANS III. Anggota Perkhidmatan Awam PANS & PBT
I. Kementerian, Jabatan & Agensi Perkhidmatan IV. Pemohon pekerjaan
Awam Negeri V. Pelajar lepasan SPM dan ke atas

II. Pihak Berkuasa Tempatan

2.4.2 Tawaran Nilai Pelanggan IV. Proses kerja yang cekap dan berkesan
I. Profesional V. Kebolehan dari segi kepimpinan dan penyeliaan
II. Efektif
III. Adil, telus dan kerahsiaan

2.4.3 Pegangan Nilai Bersama PANS V. Kesegeraan dan semangat sepunya
I. Integriti VI. Semangat berpasukan
II. Baik hati VII. Berorientasikan hasil
III. Profesionalisme
IV. Sikap

2.4.4 Nilai Bersama (Organisasi) IV. Berkecuali
I. Berorientasi Strategi V. Kepantasan
II. Produktiviti
III. Akauntabiliti

2.5 ARAHAN PENURUNAN KUASA (2004)
Suruhanjaya melalui Perkara 36(6) Perlembagaan Negeri Sarawak boleh menurunkan kuasanya kepada pegawai awam
(public officer) atau sesuatu Lembaga untuk melaksanakan fungsinya di bawah arahan dan kawalan Suruhanjaya.
Selaras dengan Perkara tersebut, Suruhanjaya telah menurunkan kuasanya beberapa kali sejak 1962 kepada Setiausaha
Kerajaan Negeri dan Ketua Jabatan dan yang terakhir adalah menerusi Arahan Penurunan Kuasa pada 14 Jun 2004 yang
masih berkuat kuasa sehingga sekarang kepada:

pg
47

2.5.1 Ketua Jabatan (termasuk Setiausaha Kerajaan Negeri / Setiausaha Tetap Kementerian) seperti berikut:
I. Melantik anggota Perkhidmatan Awam Negeri (PANS) secara tetap berpencen, tetap tidak berpencen, kontrak
atau sementara bagi jawatan di gred 29 dan 41 di Jabatan masing-masing tertakluk dengan kategori skim
perkhidmatan berkaitan;
II. Menamatkan pelantikan perkhidmatan mana-mana anggota Perkhidmatan Awam Negeri yang dilantik yang
masih dalam tempoh percubaan;
III. Melanjutkan tempoh percubaan pegawai yang dilantik selama mana pelanjutan tempoh tersebut tidak melebihi
yang disyaratkan dalam Perintah Am 1996;
IV. Melantik dan menamatkan pelantikan memangku atau menjalankan tugas mana-mana pegawai di dalam
Perkhidmatan Awam Negeri di Jabatan masing-masing (kecuali jawatan Berperlembagaan & Jawatan Khas)
yang tidak melebihi 180 hari.

2.5.2 Setiausaha Kerajaan Negeri:
I. Mengesahkan pelantikan mana-mana jawatan pegawai gred 29 & 41 (selain daripada jawatan yang dilantik di
bawah Perkara 11 atau yang dilantik di bawah Perkara 36(4) Perlembagaan Negeri;
II. Menukar mana-mana pegawai awam negeri dari satu kementerian/Jabatan ke kementerian/jabatan yang lain
atau sebaliknya tanpa melibatkan penurunan pangkat.

Bagi memastikan Arahan ini dilaksanakan mengikut penurunan kuasa yang telah diputuskan, Suruhanjaya
melalui mesyuarat berkalanya iaitu Mesyuarat Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri (SPANS) yang dibuat
secara bulanan akan membuat pemantauan berdasarkan laporan-laporan Jabatan berkaitan perkara-perkara
yang diturunkan kuasa. Memetik kata-kata yang sering ditegaskan oleh Pengerusi SPANS iaitu Datu Abdul
Ghafur bin Shariff menyatakan bahawa “We can delegate but we cannot abdicate.”

pg
48

2.5.3 Pencapaian & Pengiktirafan:
Antara pencapaian dan pengiktirafan yang telah diperolehi oleh SPANS adalah seperti berikut:

Pewujudan Sistem dan Pendigitalan Proses Kerja
i) Pelancaran sistem e-Recruitment untuk permohonan jawatan kosong di Perkhidmatan Awam Negeri

Sarawak pada tahun 2004.
ii) Pelancaran sistem e-Scholarship untuk permohonan Biasiswa Pinjaman Kerajaan Negeri Sarawak (BPKNS)

pada tahun 2005.
iii) Penggunaan Queue Management System (QMS) pada tahun 2019 bagi urusan temu duga pengambilan,

kenaikan pangkat dan Biasiswa Pinjaman Kerajaan Negeri di Pejabat SPANS.
iv) Mewujudkan e-Doket untuk Ahli-Ahli Suruhanjaya semasa sesi temu duga.
v) Penggunaan Aplikasi Skim Perkhidmatan Awam (ASPA) - 2019 yang bertujuan memudahkan dan

mempercepatkan carian kategori-kategori skim perkhidmatan bagi tujuan rujukan.

Kerjasama Strategik Antara Agensi (Jabatan dan Badan Berkanun Negeri / Persekutuan) - dalam Urusan Pengambilan
khususnya dalam melaksanakan tapisan, ujian fizikal, praktikal dan saringan air kencing.

i. Jabatan Hutan Sarawak - Ujian Praktikal jawatan vi. Dewan Bandaraya Kuching Utara – Ujian Fizikal (2019)
Pereka Gred B19 (2012) vii. Agensi Antidadah Kebangsaan (AADK) – Saringan Air

ii. Jabatan Tanah & Survei – Ujian Fizikal (2013) Kencing (2019)
iii. Jabatan Pendaftaran Negara – My Identiti (2017) viii. Jabatan Kerja Raya – Ujian Praktikal Pemanduan,
iv. Pusat Giat Mara – Ujian Praktikal Fotografi (2018)
v. Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia - e-Tapis Pemandu kenderaan, Gred H11 (2020)
ix. Jabatan Hutan Sarawak – Ujian Fizikal Pelatih
(2018)
Pengawas Hutan, Gred G19 (2020)

Hubungan Baik Dengan Pemegang Taruh (Stakeholders)
Ianya dilaksanakan dengan mengadakan kunjungan hormat pada setiap tahun ke atas TYT Yang di-Pertua Negeri
Sarawak dan Yang Amat Berhormat, Ketua Menteri Sarawak bagi mendapat nasihat, hala tuju dan melapor
prestasi tahunan Suruhanjaya.

Penarafan Bintang vii. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2017) – 2
i. Laman web SPANS (2013/2014) – 5 bintang bintang
ii. Indeks Akauntibiliti (2016)– 3 bintang
iii. Anugerah Khas Keselamatan Perlindungan viii. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2017) – 2
2017 – 4 bintang bintang
iv. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2017) – 2
bintang ix. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2018/2019)
v. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2017) – 2 – 1 bintang
bintang
vi. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2017) – 2 x. Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) (2018/2019)
bintang – 1 bintang

xi. Laporan Pemeriksaan Perbendaharaan (2018,
2019, 2020) – 5 bintang.

pg
49

Laporan Pemeriksaan Perbendaharaan

Sijil Penyertaan KIK

pg
50

2.5.3.1 Pengurusan Kualiti
i. Pengsijilan ISO - 9001:2008 (2015)
ii. Penglibatan Key Focus Area (KFA) – (2011 - 2019)
iii. Penglibatan dalam Anugerah Pengurusan Pelanggan (APP) pada tahun 2018 dan 2019 – peringkat saringan
iv. Penglibatan dalam Anugerah Ketua Menteri Sarawak (AKMS) pada tahun 2019 – peringkat saringan.

PEMBENTANGAN ANUGERAH KETUA MENTERI SARAWAK 2019 (AKMS) KEPADA PANEL PENILAI AKMS
DI PEJABAT SETIAUSAHA KEWANGAN NEGERI, WISMA BAPA MALAYSIA.

PEMBENTANGAN ANUGERAH PENGURUSAN PELANGGAN (APP) 2019 KEPADA PANEL PENILAI APP
DI CITADINE HOTEL, KUCHING.

pg
51

2.5.3.2 Pelaksanaan Sesi Libat Urus yang berterusan dengan Unit
Sumber Manusia, Jabatan Peguam Besar Negeri, Kementerian
Kerajaan Tempatan dan Perumahan dan Jabatan-Jabatan
Teknikal.

Aktiviti ini bertujuan bagi memantapkan komunikasi SPANS
dengan Kementerian/Jabatan/Agensi di PANS & PBT dalam
menyelesaikan isu-isu berkaitan fungsi-fungsi SPANS sejak
tahun 2018.

2.5.3.3 Jaringan kerjasama dan penandaarasan
Aktiviti ini dilakukan melalui lawatan dan kunjungan hormat
yang dilaksanakan setiap tahun di Suruhanjaya Perkhidmatan
Awam seluruh Malaysia sebagai kaedah dalam mengeratkan
hubungan dan penandaarasan dalam menambah baik
penyampaian perkhidmatan. Antara SPA Negeri yang telah
dilawati:

i. SPA Singapura (2014) v. SPA Malaysia (2019)

ii. SPA Selangor (2016) vi. SPA Pahang (2019)

iii. SPA Brunei (2017) vii. SPA Sabah (2019)

iv. SPA Johor (2018) viii. SPA Perak (2020)

2.5.3.4 Pengiktirafan Pengurusan Sumber Manusia – HR Summit 2019
Ini dilakukan melalui lawatan dan kunjungan hormat yang dilaksanakan setiap tahun di Suruhanjaya
Perkhidmatan Awam seluruh Malaysia sebagai kaedah dalam mengeratkan hubungan dan penandaarasan
dalam menambah baik penyampaian perkhidmatan. Antara SPA Negeri yang telah dilawati:
i. Anugerah Pelaksanaan Program Mentoring Terbaik;

ii. Anugerah Pelaksanaan Pelan Tindakan Inisiatif & Intervensi SCS Culture Rating Survey Terbaik;

iii. Anugerah Agensi Paling Aktif dalam pelaksanaan Majlis Bersama Jabatan (MBJ).

2.5.3.5 Pelaksanaan Balanced Scorecard
SPANS telah mengaplikasikan penggunaan Balanced Scorecard sejak tahun 2016 dalam mengukur prestasi
pencapaiannya setiap tahun. Prestasi pencapaian SPANS adalah seperti berikut:

TAHUN PENCAPAIAN
2016 7.23
2017 7.28
2018 8.10
2019 8.18
2020 8.52

pg
52

PAPAN PEMUKA / DASHBOARD PENCAPAIAN SCORECARD

2016 2017 2018

2019 2020

2.5.3.6 Pengurusan Rekod Arkib
Dalam memastikan rekod lama khususnya rekod tahun 1963 dan ke bawah serta rekod yang berusia 25 tahun
ke atas yang mempunyai nilai sejarah dipelihara bagi tujuan arkib, SPANS telah mengambil inisiatif dengan
membuat imbasan secara digital terhadap rekod-rekod tersebut. Selain itu, pada tahun 2020 SPANS juga
telah bekerjasama dengan pihak Pustaka Negeri Sarawak bagi menambah baik Pengurusan Rekod Arkib di
Pejabat ini.

pg
53

2.5.3.7 Pencapaian Perkhidmatan

Nota: Rank – merujuk
kepada kedudukan tertinggi
ke terendah iaitu 1 – 7

2.5.3.8 Penerbitan Laporan Tahunan dan Buletin SPANS
Selaras dengan peruntukan Perkara 36(8), Perlembagaan Negeri Sarawak, SPANS pada setiap tahun akan
menerbitkan laporan tahunan yang menerangkan tentang pelaksanaan fungsi-fungsinya pada tahun semasa
untuk diletakkan di Dewan Undangan Negeri Sarawak sebelum persidangan bermula. SPANS juga menerbitkan
buletin secara suku tahun sejak 2018 bagi tujuan mendokumentasi, mempromosi aktiviti/program yang
melibatkan fungsi-fungsi Suruhanjaya dan salah satu inisiatif meningkatkan imej korporat SPANS.

Buletin SPANS yang
diterbitkan secara
suku tahun sejak 2018
pg
54

URUSAN
PENGAMBILAN

En. Khairul Ridza bin Haji Wahed

BAB URUSAN PENGAMBILAN

3

Selaras dengan Arahan Penurunan Kuasa 2004, urusan pengambilan Suruhanjaya sedia ada hanya tertumpu kepada
jawatan yang berstatus tetap dan berpencen, sementara dan kontrak bagi gred 28 dan ke bawah sahaja bagi Pentadbiran
Awam Negeri (PANS). Manakala bagi Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) urusan pengambilan masih dilaksanakan di semua
gred di pelbagai skim perkhidmatan.
Bagi Jawatan Berasaskan Caruman, urusan pengambilan dan kuasa melantik adalah di bawah bidang kuasa Setiausaha Kerajaan
Negeri selaras dengan Pekeliling Perkhidmatan Bil. 15/2014.

3.1 PROSES PENGAMBILAN
Proses pengambilan di Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dan Pihak Berkuasa Tempatan Negeri Sarawak bermula apabila
Kementerian, Jabatan atau Pentadbiran Bahagian melaporkan kekosongan jawatan kepada Suruhanjaya Perkhidmatan
Awam Negeri Sarawak (SPANS).
Laporan tersebut akan dikemukakan melalui Setiausaha Kerajaan Negeri menggunakan Borang P.S.C 5. Di dalam laporan
tersebut, pihak yang melaporkan kekosongan akan memaklumkan maklumat berhubung kekosongan jawatan yang akan
dilaporkan seperti nama jawatan, bilangan kekosongan jawatan, stesen kekosongan jawatan, maklumat pegawai-pegawai
sedang berkhidmat yang diperaku (sekiranya ada) serta maklumat-maklumat lain yang berkaitan.
Apabila laporan kekosongan tersebut diterima di SPANS, Urus setia di SPANS akan merekodkan kekosongan jawatan
tersebut untuk tindakan yang seterusnya. Setelah direkod, jawatan-jawatan kosong akan diiklankan. Proses pengiklanan ini
adalah selaras dengan Kaedah 5(1), Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 di mana ianya menyatakan
mana-mana jawatan kosong hendaklah diiklankan di sekurang-kurangnya satu akhbar tempatan yang diedarkan di Negeri
Sarawak. Kaedah 5(1), Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 adalah kaedah yang lazimnya digunakan
di mana kekosongan jawatan akan diiklankan di akhbar tempatan dan turut dipaparkan di dalam Sistem e-Recruitment.
Pada waktu yang tertentu di mana satu-satu Kementerian atau Jabatan ingin memperaku agar hanya pegawai yang diperaku
untuk mengisi kekosongan jawatan, pihak mereka akan memohon kelulusan daripada SPANS untuk mengiklankan kekosongan
jawatan berdasarkan Kaedah 5(2), Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996. Kaedah 5(2) menyatakan bahawa
bagi kekosongan jawatan yang hendak diisi oleh pegawai-pegawai yang sedang berkhidmat, kekosongan jawatan tersebut
hendaklah diiklankan di pejabat dan pegawai-pegawai yang mempunyai minat dan kelayakan boleh memohon jawatan tersebut.
Setelah jawatan-jawatan kosong diiklankan dan permohonan juga telah diterima, proses yang seterusnya adalah senarai tapis.
Proses senarai tapis merupakan satu proses yang kritikal kerana pada peringkat ini, SPANS akan menentukan calon-calon yang
akan dipanggil untuk ke peringkat seterusnya, sama ada ke sesi temu duga, ujian praktikal, ujian fizikal atau apa-apa jenis proses
penilaian yang dirasakan perlu oleh SPANS. Selain daripada itu, proses ini juga akan menentukan kriteria-kriteria yang bersesuaian
dengan jawatan agar keperluan atau kehendak sesuatu Jabatan dapat dipenuhi. Bagi penentuan kriteria-kriteria senarai tapis,
asas yang digunakan adalah skim perkhidmatan yang berkuat kuasa dan faktor-faktor lain yang dinyatakan oleh Ketua Jabatan.
Skim perkhidmatan bagi setiap jabatan adalah ditentukan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam, Malaysia. Skim perkhidmatan
ditentukan dengan mengambil kira kelayakan akademik yang bersesuaian dengan bidang tugas sesuatu jawatan. Sebagai
contoh, bagi jawatan Jurutera, J41, kelayakan yang ditetapkan adalah pemohon-pemohon hendaklah memiliki Ijazah
Sarjana Muda Kejuruteraan atau kelayakan yang diiktiraf setaraf dengannya. Disebabnya jawatan ini merupakan jawatan
teknikal, maka kemahiran khusus adalah diperlukan sebelum dilantik ke jawatan tersebut. Terdapat juga sesetengah
jawatan yang tidak memerlukan kemahiran yang khusus. Sebagai contoh, bagi jawatan Pegawai Tadbir, N41, kelayakan
untuk dilantik ke jawatan tersebut adalah memiliki Ijazah Sarjana Muda dari pelbagai bidang.

pg
56

Kumpulan skim perkhidmatan juga dibezakan berdasarkan digit pada setiap jawatan. Sebagai contoh, jawatan gred 11
bermaksud kelayakan untuk dilantik ke jawatan tersebut hanya memerlukan Sijil PMR, PT3 atau kelayakan yang diiktiraf
setaraf dengannya, gred 19 memerlukan SPM atau kelayakan yang diiktiraf setaraf dengannya, gred 29 memerlukan
Diploma, STPM atau kelayakan yang diiktiraf setaraf dengannya dan gred 41 memerlukan Ijazah Sarjana Muda atau
kelayakan yang diiktiraf setaraf dengannya.
Bagi proses tapisan di SPANS, kebiasaannya permohonan yang diterima adalah sangat banyak. Ini mempamerkan keinginan
dan impian setiap anak Sarawak untuk menabur bakti di Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Namun begitu, disebabkan
jumlah kekosongan yang terhad, maka proses tapisan yang ketat hendaklah dilaksanakan pada peringkat SPANS. Dalam
erti kata lain, semua permohonan adalah layak berdasarkan syarat-syarat yang ditetapkan oleh skim perkhidmatan, tetapi
tidak memenuhi kriteria-kriteria tapisan SPANS disebabkan oleh jumlah kekosongan jawatan yang sangat terhad.
Proses yang seterusnya adalah proses temu duga. Pada peringkat ini, Ahli-Ahli SPANS akan bersemuka dengan calon-calon yang
melepasi proses tapisan. Proses ini akan mengenal pasti dan seterusnya memilih calon-calon yang dirasakan sesuai untuk sesuatu
jawatan. Proses temu duga yang dilaksanakan di SPANS adalah meliputi seluruh Bahagian di Negeri Sarawak. Ini adalah bagi
memudahkan calon-calon yang berasal dari luar Bahagian Kuching untuk turut hadir ke sesi temu duga.
Keputusan temu duga akan dibentangkan dalam Mesyuarat SPANS yang biasanya diadakan pada setiap penghujung
bulan. Mesyuarat tersebut akan mengesahkan keputusan temu duga bagi setiap program temu duga yang dilaksanakan.
Setelah pengesahan keputusan dibuat, keputusan temu duga tersebut akan dihantar kepada Setiausaha Kerajaan, Sarawak
dan Setiausaha Tetap, Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan, Sarawak bagi proses pengeluaran surat tawaran
(Perkara 19(1), Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 dan Peraturan 6(1), Peraturan-Peraturan Pihak
Berkuasa Tempatan, 2000).

3.2 SISTEM E-RECRUITMENT
Bagi pengambilan dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dan Pihak Berkuasa Tempatan Negeri Sarawak, kesemua
permohonan adalah dibuat melalui sistem e-Recruitment.
Sistem e-Recruitment merupakan salah satu portal pencari pekerjaan di Negeri Sarawak. Ianya telah digunakan sejak
tahun 2004 di mana sistem tersebut dilancarkan oleh Yang Amat Berhormat Ketua Menteri Sarawak pada ketika itu.
Permohonan jawatan melalui sistem e-Recruitment dibuat secara atas talian. Pemohon-pemohon pekerjaan hendaklah
mengisi maklumat seperti maklumat peribadi, maklumat akademik, pengalaman pekerjaan (sekiranya ada) dan maklumat-
maklumat lain. Setelah itu, pemohon hendaklah memohon minimum 1 jawatan yang bersesuaian dengan kelayakan
akademik pemohon. Pemohon boleh memohon sehingga maksimum 10 jawatan di dalam sistem tersebut.
Bagi jawatan-jawatan yang dipohon, pemohon hendaklah merujuk kepada skim perkhidmatan bagi setiap jawatan bagi
memastikan pemohon memenuhi syarat-syarat minimum yang telah ditetapkan oleh skim perkhidmatan. Tempoh sah bagi
setiap permohonan adalah selama 1 tahun. Pemohon dikehendaki untuk memperbaharui tempoh permohonan dengan
mengemaskini maklumat-maklumat di dalam sistem e-Recruitment.
Pada tahun 2018, Kerajaan Negeri Sarawak telah memperkenalkan Sarawak ID. Sarawak ID bertindak sebagai pusat sehenti
di mana setiap pengguna yang ingin menggunakan sistem e-Government di Negeri Sarawak hendaklah mempunyai
akaun Sarawak ID yang berdaftar. Sistem e-Recruitment juga menghendaki pemohon untuk mempunyai akaun Sarawak ID
sebelum mereka boleh meneruskan untuk memohon jawatan di dalam sistem tersebut.

pg
57

Berdasarkan penggunaan sistem tersebut, dapat dilihat arah aliran (trend) yang menunjukkan bilangan permohonan yang
diterima, bilangan calon yang dipanggil untuk menghadiri temu duga dan bilangan calon yang dilantik ke Perkhidmatan
Awam Negeri Sarawak atau Pihak Berkuasa Tempatan Negeri Sarawak bagi tempoh 2016 – 2020 seperti Jadual di bawah:

DATA PEMOHON DAN LANTIKAN TAHUN 2016

Kumpulan Etnik (a) Jumlah % Pemohon (a)/ (b) Jumlah % Dilantik Berdasarkan % Dilantik Berdasarkan Jumlah
Pemohon Jumlah (a) Dilantik Kumpulan Etnik (b)/(a) Lantikan Tahunan (b)/Jumlah (b)
Melayu
Iban 71,511 42.183% 276 0.386% 34.032%
41,449 24.450% 211 0.509% 26.017%
Bidayuh 18,088 10.670% 109 0.603% 13.440%
Melanau 14,749 8.700% 84 0.570% 10.358%
11,241 6.631% 83 0.738% 10.234%
Cina 2,186 1.289% 13 0.595% 1.603%
Kayan 2,169 1.279% 14 0.645% 1.726%
Kenyah 1,889 1.114% 0.424% 0.986%
Kedayan 1,380 0.814% 8 0.000% 0.000%
Dusun 1,219 0.719% 0 0.246% 0.370%
Lun Bawang 1,026 0.605% 3 0.292% 0.370%
Bisaya 0.365% 3 0.000% 0.000%
India 618 0.290% 0 0.000% 0.000%
Bugis 491 0.270% 0 0.875% 0.493%
Jawa 457 0.235% 4 0.251% 0.123%
Kelabit 398 0.149% 1 0.397% 0.123%
Penan 252 0.145% 1 0.407% 0.123%
Kajang 246 0.045% 1 0.000% 0.000%
Tagal 77 0.025% 0 0.000% 0.000%
Bukitan 43 0.008% 0 0.000% 0.000%
Sian 14 0.008% 0 0.000% 0.000%
Ukit 13 0.005% 0 0.000% 0.000%
Tabun 0.002% 0 0.000% 0.000%
Lisum 8 0
JUMLAH 3 100% 811 100%
169,527

pg
58

DATA PEMOHON DAN LANTIKAN TAHUN 2017

Kumpulan Etnik (a) Jumlah % Pemohon (a)/ (b) Jumlah % Dilantik Berdasarkan % Dilantik Berdasarkan Jumlah
Pemohon Jumlah (a) Dilantik Kumpulan Etnik (b)/(a) Lantikan Tahunan (b)/Jumlah (b)
Melayu
Iban 75,700 40.977% 267 0.353% 37.659%
46,236 25.028% 186 0.402% 26.234%
Bidayuh 19,945 10.796% 142 0.712% 20.028%
Melanau 16,069 8.698% 41 0.255% 5.783%
12,233 6.622% 29 0.237% 4.090%
Cina 2,423 1.312% 0.206% 0.705%
Kenyah 2,413 1.306% 5 0.539% 1.834%
Kayan 2,102 1.138% 13 0.285% 0.846%
Kedayan 1,750 0.947% 6 0.000% 0.000%
Dusun 1,352 0.732% 0 0.074% 0.141%
Lun Bawang 1,103 0.597% 1 0.272% 0.423%
Bisaya 0.442% 3 0.000% 0.000%
816 0.355% 0 0.000% 0.000%
India 655 0.323% 0 1.007% 0.846%
Bugis 596 0.249% 6 0.435% 0.282%
Jawa 460 0.169% 2 1.278% 0.564%
Kelabit 313 0.168% 4 0.322% 0.141%
Kajang 311 0.056% 1 0.962% 0.141%
Penan 104 0.030% 1 1.818% 0.141%
Tagal 55 0.025% 1 2.174% 0.141%
Berawan 46 0.011% 1 0.000% 0.000%
Bukitan 20 0.011% 0 0.000% 0.000%
Sian 20 0.005% 0 0.000% 0.000%
Ukit 10 0.002% 0 0.000% 0.000%
Tabun 0.001% 0 0.000% 0.000%
Lisum 3 0.001% 0 0.000% 0.000%
Punjabi 2 0
Lugat 1 100% 709 100%
JUMLAH 184,738

pg
59

DATA PEMOHON DAN LANTIKAN TAHUN 2018

Kumpulan Etnik (a) Jumlah % Pemohon (a)/ (b) Jumlah % Dilantik Berdasarkan % Dilantik Berdasarkan Jumlah
Pemohon Jumlah (a) Dilantik Kumpulan Etnik (b)/(a) Lantikan Tahunan (b)/Jumlah (b)
Melayu
Iban 75,997 39.412% 359 0.472% 37.631%
49,684 25.766% 281 0.566% 29.455%
Bidayuh 21,080 10.932% 177 0.840% 18.553%
Melanau 17,125 8.881% 59 0.345% 6.184%
13,579 7.042% 33 0.243% 3.459%
Cina 2,664 1.382% 0.150% 0.419%
Kenyah 2,611 1.354% 4 0.230% 0.629%
Kayan 2,250 1.167% 6 0.533% 1.258%
Kedayan 1,647 0.854% 12 0.000% 0.000%
Dusun 1,502 0.779% 0 0.200% 0.314%
Lun Bawang 1,168 0.606% 3 0.171% 0.210%
Bisaya 0.401% 2 0.259% 0.210%
773 0.332% 2 0.468% 0.314%
India 641 0.298% 3 0.174% 0.105%
Jawa 574 0.269% 1 0.579% 0.314%
Bugis 518 0.179% 3 0.290% 0.105%
Kelabit 345 0.179% 1 0.870% 0.314%
Penan 345 0.056% 3 1.852% 0.210%
Kajang 108 0.054% 2 0.000% 0.000%
Berawan 105 0.027% 0 3.774% 0.210%
Tagal 53 0.012% 2 4.167% 0.105%
Bukitan 24 0.008% 1 0.000% 0.000%
Ukit 16 0.005% 0 0.000% 0.000%
Sian 0.004% 0 0.000% 0.000%
Tabun 9 0.001% 0 0.000% 0.000%
Punjabi 8 0.001% 0 0.000% 0.000%
Lugat 1 0
Lisum 1 100% 954 100%
JUMLAH 192,828

pg
60

DATA PEMOHON DAN LANTIKAN TAHUN 2019

Kumpulan Etnik (a) Jumlah % Pemohon (a)/ (b) Jumlah % Dilantik Berdasarkan % Dilantik Berdasarkan Jumlah
Pemohon Jumlah (a) Dilantik Kumpulan Etnik (b)/(a) Lantikan Tahunan (b)/Jumlah (b)
Melayu
Iban 66,481 38.035% 294 0.442% 35.042%
46,403 26.548% 242 0.522% 28.844%
Bidayuh 19,715 11.279% 110 0.558% 13.111%
Melanau 16,118 9.221% 103 0.639% 12.277%
12,145 6.948% 42 0.346% 5.006%
Cina 2,496 1.428% 0.321% 0.954%
Kenyah 2,434 1.393% 8 0.370% 1.073%
Kayan 2,107 1.205% 9 0.570% 1.430%
Kedayan 1,267 0.725% 12 0.000% 0.000%
Dusun 1,328 0.760% 0 0.452% 0.715%
Lun Bawang 1,073 0.614% 6 0.186% 0.238%
Bisaya 0.359% 2 0.159% 0.119%
628 0.336% 1 0.341% 0.238%
India 587 0.261% 2 0.000% 0.000%
Jawa 457 0.287% 0 0.199% 0.119%
Bugis 502 0.198% 1 1.445% 0.596%
Kelabit 346 0.195% 5 0.294% 0.119%
Penan 340 0.089% 1 0.000% 0.000%
Kajang 156 0.055% 0 0.000% 0.000%
Berawan 96 0.029% 0 2.000% 0.119%
Tagal 50 0.014% 1 0.000% 0.000%
Bukitan 25 0.007% 0 0.000% 0.000%
Ukit 13 0.004% 0 0.000% 0.000%
Sian 0.007% 0 0.000% 0.000%
Tabun 7 0.001% 0 0.000% 0.000%
Punjabi 12 0.001% 0 0.000% 0.000%
Lugat 1 0
Lisum 2 100% 839 100%
JUMLAH 174,789

pg
61

DATA PEMOHON DAN Berdasarkan jumlah permohonan yang diterima pada
LANTIKAN TAHUN 2020 tahun 2016-2017, hanya sekitar 2 hingga 3 peratus
sahaja calon yang dijemput untuk menghadiri temu
Kumpulan Etnik (a) Jumlah % Pemohon (a)/ duga. Kesemua calon yang memohon memenuhi syarat-
Pemohon Jumlah (a) syarat skim perkhidmatan yang telah ditetapkan, namun
disebabkan jumlah kekosongan jawatan yang terhad,
Melayu 61,828 36.805% Jawatankuasa Tapisan SPANS meletakkan kriteria
tapisan tambahan bagi menyesuaikan jumlah calon
Iban 45,679 27.191% yang dipanggil temu duga dengan jumlah kekosongan
jawatan yang dilaporkan.
Bidayuh 19,293 11.485% Bagi jumlah yang dilantik pula, nisbah calon yang
dipanggil bagi mengisi satu-satu kekosongan jawatan
Melanau 15,883 9.455% adalah sekitar 1:5 – 1:6. Ini adalah selaras dengan prinsip
span of control di mana ianya merupakan jumlah yang
Cina 12,344 7.348% bersesuaian untuk mengurus sumber manusia dengan
efektif dan efisien.
Kayan 2,447 1.457%
3.3 PENGAMBILAN 5 FASA
Kenyah 2,433 1.448% Bagi jawatan-jawatan di bawah Arahan Penurunan
Kuasa, 2004, proses pengambilan menggunakan kaedah
Kedayan 1,977 1.177% pengambilan 5 fasa. Bagi jawatan-jawatan tersebut,
proses pengambilan akan dilaksanakan oleh Setiausaha
Lun Bawang 1,290 0.768% Kerajaan Sarawak dan Ketua-Ketua Jabatan.
Bagi jawatan gunasama, proses pengambilan akan
Bisaya 1,024 0.610% dilaksanakan oleh Setiausaha Kerajaan, Sarawak dan
bagi jawatan teknikal pula, proses pengambilan akan
Dusun 833 0.496% dilaksanakan oleh Ketua-Ketua Jabatan.
Fasa-fasa yang terlibat dalam proses pengambilan
Jawa 536 0.319% adalah seperti berikut:-

Kelabit 525 0.313% i. Tapisan akademik
ii. Ujian Pengambilan Lantikan Baru (UPLB)
India 483 0.288% iii. Pusat Penilaian
iv. Ujian Psikometrik
Penan 363 0.216% v. Temu duga Berstruktur
Bagi fasa yang pertama iaitu tapisan akademik, kaedah
Kajang 342 0.204% yang digunakan tidak mempunyai perbezaan yang
ketara dengan proses senarai tapis yang dilaksanakan
Bugis 318 0.189% pada peringkat Suruhanjaya. Fasa ini akan menentukan
kriteria-kriteria yang akan digunakan untuk menentukan
Berawan 198 0.118% calon yang layak untuk ke peringkat seterusnya.

Tagal 90 0.054%

Bukitan 58 0.035%

Ukit 17 0.010%

Punjabi 16 0.010%

Sian 8 0.005%

Tabun 4 0.002%

Lisum 1 0.001%

JUMLAH 167,990 100%

Sumber : Sistem e-Recruitment

pg
62

Fasa yang kedua ialah Ujian Pengambilan Lantikan Baru. Bagi fasa ini, pihak Setiausaha Kerajaan, Sarawak atau Ketua-
Ketua Jabatan akan bekerjasama dengan pihak Leadership Institute of Sarawak Civil Service. Ujian Pengambilan Lantikan
Baru atau lazimnya dikenali sebagai Recruitment Entry Qualification Test (REQT) akan menguji calon-calon berkenaan
subjek-subjek asas seperti Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, pengetahuan terhadap isu-isu semasa dan kebolehan
menyelesaikan masalah.
Pusat Penilaian merupakan fasa yang seterusnya. Pusat Penilaian hanya akan dihadiri oleh calon-calon yang telah
melepasi fasa Ujian Pengambilan Lantikan Baru. Bagi fasa ini, calon-calon akan diuji dalam bentuk pembentangan, kerja
kumpulan, latihan teknikal dengan menggunakan komputer, mesyuarat dan sebagainya.
Selepas melepasi fasa Pusat Penilaian, calon-calon yang berjaya akan pergi ke fasa yang seterusnya iaitu Ujian Psikometrik.
Kebiasaannya, ujian psikometrik dilaksanakan untuk mengenal pasti kesesuaian calon terhadap jabatan-jabatan yang
akan ditempatkan.
Temu duga berstruktur merupakan fasa yang terakhir di mana hanya calon-calon yang telah melepasi 4 fasa pertama
dengan jayanya yang akan dipertimbangkan. Fasa ini juga akan menentukan calon-calon yang akan dipilih atau dilantik
ke sesuatu jawatan di Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak.
Skim Perkhidmatan
Rujukan Skim Perkhidmatan boleh dibuat melalui dokumen-dokumen seperti berikut:

i. Surat Pekeliling Perkhidmatan Bil. 1/ 2016 – Rasionalisasi Skim Perkhidmatan – rujukan utama
ii. Surat-Surat Pekeliling yang berkaitan.
3.4 KESIMPULAN
Kesimpulannya, pengambilan pekerja di Perkhidmatan Awam adalah salah satu aktiviti yang kritikal/ penting di dalam
Pengurusan Sumber Manusia kerana proses ini akan mengenal pasti modal insan yang mempunyai kualiti untuk
memastikan Perkhidmatan Awam dapat diteraju dengan baik.
Di dalam konteks ini Ahli-Ahli SPANS dengan pengetahuan serta pengalaman yang luas berusaha memastikan
pengambilan pekerja di Perkhidmatan Awam mempunyai kualiti yang telah ditetapkan dengan visi dan misi SPANS
yang selaras dengan matlamat Kerajaan Negeri.

pg
63

PERKHIDMATAN

En Rafi’uddin bin Rasman

BAB PERKHIDMATAN

4

Pengesahan dalam Perkhidmatan, Pemberian Taraf Berpencen dan Pelanjutan Tempoh Percubaan bagi kakitangan bertaraf
tetap dan berpencen dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (PANS) merupakan antara fungsi-fungsi SPANS seperti
termaktub dalam Perkara 36(1), Perlembagaan Negeri Sarawak. Skop fungsi-fungsi ini turut diluaskan kepada kakitangan
dalam Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dengan berkuat kuasanya Local Authority Service Regulation, 2000 pada 1 Julai
2000. Walau bagaimanapun, skop tersebut tidak merangkumi fungsi Pemberian Taraf Berpencen yang masih di bawah
bidang kuasa Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA). Berdasarkan Perkara 36(6), Perlembagaan Negeri Sarawak, SPANS juga
telah mewakilkan kuasa Pengesahan dalam Perkhidmatan dan Pelanjutan Tempoh Percubaan kepada Setiausaha Kerajaan
Sarawak (SUK) untuk kakitangan Gred 27 dan ke atas melalui Arahan Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak
(Perwakilan Kuasa-Kuasa), 2004 berkuat kuasa pada 17 Januari 2004.

4.1 PENGESAHAN DALAM PERKHIDMATAN
Pengesahan dalam Perkhidmatan ialah suatu proses bagi mengesahkan perkhidmatan seseorang pegawai yang telah
memenuhi semua syarat yang dinyatakan dalam skim perkhidmatan atau apa-apa syarat lain yang ditetapkan mengikut
peraturan yang sedang berkuat kuasa. Pelaksanaan Pengesahan dalam Perkhidmatan diterangkan secara lebih terperinci
dalam Kaedah 10, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 (KKSPAN 1996) dan Perintah Am 27,
Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 (PAPAN 1996).
Menurut Perintah Am 27(1), syarat-syarat pengesahan ialah:

a) Menamatkan tempoh percubaan. Menurut Perintah Am 25, tempoh percubaan bagi lantikan pertama kali ialah
1 hingga 3 tahun. Selaras dengan Perintah Am 28, pegawai dalam percubaan boleh disahkan pada tarikh genap
tempoh percubaannya, iaitu sekurang-kurangnya genap setahun tempoh percubaannya.

b) Mengikuti Kursus Induksi yang ditetapkan dengan jayanya;
c) Lulus peperiksaan pengesahan yang ditetapkan;
d) Memenuhi syarat-syarat lain dalam skim perkhidmatan.
Ketetapan telah dibuat melalui Perkara 3.2.1 Surat Pekeliling Perjawatan Bilangan 30/2007 bahawa “Perkhidmatan yang
Memuaskan” dalam Perintah Am 27(1) bermaksud markah Laporan Penilaian Prestasi Tahunan pegawai yang layak disahkan
ialah 60% dan ke atas.
Ketua Jabatan hendaklah membuat perakuan yang tegas, selaras dengan Perintah Am 27(3) sama ada:
a) Pegawai disahkan dalam perkhidmatan, sekiranya semua syarat pengesahannya telah dipenuhi;
b) Melanjutkan tempoh percubaan pegawai, untuk memberi peluang kepada pegawai memenuhi syarat-syarat

pengesahan yang ditetapkan;
c) Menamatkan perkhidmatan pegawai, sekiranya pegawai masih gagal memenuhi syarat pengesahan setelah

dilanjutkan tempoh percubaan;
d) Pegawai dikembalikan ke jawatan lamanya, bagi pegawai peningkatan secara lantikan (PSL) ke jawatan baharu yang

gagal memenuhi syarat pengesahan setelah dilanjutkan tempoh percubaan, tertakluk kepada kekosongan jawatan
lamanya.
Menurut Kaedah 10, KKSPA, 1996, 6 bulan sebelum tamatnya tempoh percubaan seorang pegawai, Ketua Jabatan harus
mempertimbangkan apa perakuan yang hendak dibuat. Tiga bulan sebelum tamatnya tempoh percubaan pegawai, Ketua
Jabatan hendaklah menghantar perakuan bertulis dan dokumen sokongan kepada SUK. Sekiranya perakuan itu di bawah

pg
65

bidang kuasa SPANS, pejabat SUK perlu memanjangkan perakuan tersebut kepada SPANS bersama perakuan beliau sendiri
dalam tempoh tidak kurang dari sebulan. Keadah ini terpakai untuk tempoh percubaan yang telah dilanjutkan.
Setelah menerima perakuan tersebut, SPANS ataupun pejabat SUK (sekiranya perakuan itu di bawah bidang kuasanya), atas
budi bicara masing-masing boleh memutuskan sama ada untuk mengesahkan perkhidmatan, melanjutkan tempoh percubaan
ataupun menamatkan perkhidmatan pegawai tersebut.

4.2 PELANJUTAN TEMPOH PERCUBAAN
Pelanjutan Tempoh Percubaan diberikan kepada pegawai yang belum memenuhi syarat untuk pengesahan setelah tamat tempoh
percubaan bagi lantikan pertama selama 3 tahun. Selaras dengan Kaedah 10(6), KKSPAN 1996, tempoh percubaan pegawai
dilanjutkan selama tidak lebih dari 12 bulan untuk satu-satu pelanjutan dan hanya boleh dilanjutkan selama 24 bulan secara
terkumpul. Ini bermaksud tempoh percubaan hanya boleh dilanjutkan selama 12 bulan sebanyak 2 kali sahaja.
Tempoh percubaan pegawai dilanjutkan sama ada dengan denda atau tanpa denda. Berdasarkan Perkara 3.3 Surat
Pekeliling Perjawatan Bilangan 30/2007, Pelanjutan tempoh percubaan tanpa denda dipertimbang berdasarkan perkara-
perkara berikut:

a) Pelanjutan tempoh percubaan kali yang pertama;
b) Belum menghadiri Kursus Induksi yang ditetapkan kerana tiada pelepasan Ketua Jabatan;
c) Belum dicalonkan oleh Ketua Jabatan atau belum dipilih oleh pihak penganjur untuk menghadiri Kursus Induksi;
d) Pihak Jabatan lewat menganjurkan Kursus Induksi yang ditetapkan sehingga tamat tempoh percubaan pegawai

bagi lantikan pertama;
e) Telah menduduki Peperiksaan yang ditetapkan tetapi gagal;
f) Pihak Jabatan lewat mengendalikan Peperiksaan yang ditetapkan sehingga tamat tempoh percubaan pegawai

bagi lantikan pertama.
Manakala Pelanjutan tempoh percubaan dengan denda pula dipertimbang berdasarkan perkara-perkara berikut:

a) Pelanjutan tempoh percubaan kali yang kedua;
b) Belum menghadiri Kursus Induksi yang ditetapkan;
c) Belum lulus Peperiksaan yang ditetapkan.
Menurut Kaedah 10(7), KKSPA 1996 dan Perintah Am 29, PAPAN 1996, pegawai yang dilanjutkan tempoh percubaan
dengan denda tidak dibenarkan menerima apa-apa pergerakan gaji.
Walau bagaimanapun, selaras dengan Perintah Am 27(A), PAPAN 1996 dan Kaedah 10(6), KKSPA 1996, tempoh yang disebabkan
oleh kelengahan dalam menganjurkan peperiksaan dan kursus induksi yang ditetapkan untuk pegawai tidak boleh diambil kira
dalam penghitungan tempoh percubaan yang dibenarkan; iaitu tempoh percubaan bagi lantikan pertama selama 3 tahun,
pelanjutan kali pertama selama 12 bulan dan pelanjutan kali kedua selama 12 bulan yang secara terkumpulnya berjumlah 5 tahun.

4.3 PENAMATAN PERKHIDMATAN DALAM TEMPOH PERCUBAAN
Penamatan Perkhidmatan dalam Tempoh Percubaan boleh dipertimbangkan sekiranya perakuan dibuat oleh Ketua Jabatan
untuk menamatkan perkhidmatan pegawai dalam tempoh percubaan selaras dengan Perintah Am 27(3)(c), PAPAN 1996.
Kebiasaannya penamatan perkhidmatan ini disebabkan oleh kegagalan pegawai untuk memenuhi syarat pengesahan

pg
66

dalam tempoh percubaan yang dibenarkan, pegawai mempunyai masalah disiplin yang berat serta prestasi kerja yang
terlalu lemah.
Kerajaan berhak menamatkan perkhidmatan pegawai yang gagal memenuhi syarat pengesahan dalam tempoh percubaan
yang dibenarkan selaras dengan Perintah Am 52(1). Berdasarkan Perintah Am 53, pihak yang boleh membuat keputusan
untuk menamatkan perkhidmatan pegawai ini ialah pihak berkuasa yang melantik pegawai-pegawai tersebut, dalam konteks
perkhidmatan awam negeri Sarawak; ialah SPANS dan pejabat SUK mengikut bidang kuasa masing-masing.
Selaras dengan Perintah Am 54, sebelum penamatan tersebut dibuat, pegawai berkenaan perlu diberi peluang untuk
menunjukkan sebab kenapa perkhidmatannya tidak patut ditamatkan.Notis Tunjuk Sebab diberi kepada pegawai itu,
untuk beliau memberi penjelasan untuk pertimbangan pihak yang berkuasa menamatkan perkhidmatannya dalam tempoh
tidak kurang dari 14 hari dari tarikh penerimaan notis itu.
Sekiranya pegawai gagal memberikan sebab yang kukuh atau tidak membalas notis dalam tarikh yang ditetapkan, maka
penamatan akan dilaksanakan mengikut Perintah Am 55(1). Pihak berkuasa menamatkan perkhidmatan akan menyampaikan
keputusan ini kepada jabatan yang berkenaan dan pihak jabatan akan mengeluarkan notis penamatan perkhidmatan (CMO 14).
4.4 PEMBERIAN TARAF BERPENCEN
Selaras dengan Perintah Am 30 dan Seksyen 7, Akta 227 [Akta Pencen (1980)] seseorang pegawai layak diberi taraf
berpencen sekiranya:

a) Telah disahkan dalam jawatannya; dan
b) Telah genap tidak kurang daripada tiga tahun yang boleh dimasuk kira.
Sebelum disahkan dalam jawatannya, seseorang pegawai hendaklah diberi opsyen untuk memilih Skim Pencen ataupun
Skim Kumpulan Wang Simpanan Pekerja selaras dengan Seksyen 6(A) menggunakan Borang C Jadual Keenam, PAPAN
1996 seperti disebut dalam Perintah Am 27(6).

STATISTIK PERKHIDMATAN PENGESAHAN DALAM PERKHIDMATAN,
PELANJUTAN TEMPOH PERCUBAAN DAN PEMBERIAN TARAF BERPENCEN.

pg
67

SUMBER RUJUKAN
1. Perlembagaan Negeri Sarawak
2. Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (Perwakilan Kuasa-Kuasa), 2004
3. Local Authority Service Regulation, 2000
4. Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 (KKSPAN 1996)
5. Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 (PAPAN 1996)
6. Surat Pekeliling Perjawatan Bilangan 30/2007

pg
68

KENAIKAN
PANGKAT DALAM

PERKHIDMATAN
AWAM NEGERI DAN

PIHAK BERKUASA
TEMPATAN NEGERI

SARAWAK

Puan Dayang Maskamala binti Abang Saibi

BAB KENAIKAN PANGKAT DALAM PERKHIDMATAN AWAM NEGERI
DAN PIHAK BERKUASA TEMPATAN DI NEGERI SARAWAK
5

Kenaikan pangkat boleh ditakrifkan sebagai peningkatan secara hakiki dari satu gred ke suatu gred yang lebih tinggi dalam
perkhidmatan dan skim perkhidmatan yang sama dengan kelulusan Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak.
Contohnya kenaikan pangkat daripada jawatan Pembantu Kemahiran, Gred H19 ke Gred H22 dalam Skim Perkhidmatan
Pembantu Kemahiran bagi Kumpulan Pelaksana atau kenaikan pangkat daripada jawatan Pegawai Tadbir, Gred N41 ke
Gred N44 dalam Skim Perkhidmatan Pegawai Tadbir bagi Kumpulan Pengurusan dan Professional.

5.1 PRINSIP DAN PROSEDUR
Calon yang dipanggil untuk temu duga kenaikan pangkat hendaklah telah memenuhi semua syarat umum yang telah
ditetapkan oleh Kaedah 7, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 berdasarkan prestasi, merit, kebolehan,
pengalaman, kelayakan, kesesuaian dan kekananan berpandu kepada perkara berikut:

a) Kecekapan dan ketekunan yang ditunjukkan dalam menjalankan tugas-tugasnya;
b) Pengetahuan dan kemahiran diri;
c) Kualiti peribadi termasuk keutuhan, daya usaha, inovasi, kelayakan dan pengalaman dan kemahiran yang relevan

dengan jawatan yang hendak diisi; dan
d) Potensi, baik dari segi perhubungan manusia dan kebolehan kepimpinan yang mendatangkan faedah kepada

perkhidmatan awam secara menyeluruh.
Dalam Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri 1996, Kaedah 7(2) menyatakan bahawa seseorang pegawai
hanya boleh dipertimbangkan untuk kenaikan pangkat setelah memenuhi syarat-syarat yang disyaratkan dalam skim
perkhidmatannya.

5.2 SYARAT-SYARAT / KRITERIA PEMILIHAN CALON-CALON

Pekeliling Perjawatan Negeri Sarawak Bilangan 11 tahun 2017 berkaitan Kriteria-Kriteria Pemilihan Calon-Calon bagi tujuan
Perakuan Kenaikan Pangkat Dalam Perkhidmatan Awam bertarikh 8 Jun 2017 menetapkan bahawa syarat-syarat kenaikan
pangkat secara amnya adalah seperti berikut:

Kenaikan pangkat kali pertama; • Diperakukan Ketua Jabatan

• Berjawatan tetap dan telah disahkan dalam perkhidmatan; Syarat-syarat sampingan;

• Mencapai tahap laporan prestasi tahunan purata lapan • Lulus tapisan disiplin
puluh peratus (80%) dan ke atas bagi tempoh tiga (3) tahun • Lulus tapisan keutuhan SPRM
berturut-berturut; • Telah mengistiharkan harta
• Telah mengisytiharkan akuan pinjaman pendidikan
• Diperakukan oleh Ketua Jabatan.

Kenaikan pangkat berikutnya;
• Berjawatan tetap dan telah disahkan dalam perkhidmatan;

• Mencapai tahap laporan prestasi tahunan lapan puluh
peratus (80%) dan ke atas untuk tempoh satu (1) hingga
tiga (3) tahun;

pg
70

Berdasarkan Pekeliling Perjawatan Negeri Sarawak Bil.9 tahun 2015, menyatakan bahawa semua jawatan tetap dan berpencen
gred 41 telah difleksikan ke gred 41/44. Di mana kenaikan pangkat boleh dilaksanakan tanpa menunggu kekosongan jawatan
hakiki gred 44 dengan syarat penyandang telah memenuhi syarat–syarat yang telah ditetapkan seperti berikut:

a) Pegawai hendaklah menghantar SCS Career Progression Portfolio;
b) Pegawai perlu menghadiri Assessment Center;
c) Keutamaan diberikan kepada pegawai yang berkhidmat dalam tempoh 6 tahun dan ke atas; dan
d) Pegawai yang telah berkhidmat 25 tahun dan ke atas di gred 41 boleh dikecualikan daripada menghadiri Pusat Penilaian

(Assessment Centre).

5.3 KENAIKAN PANGKAT SECARA TIME-BASED BERASASKAN KECEMERLANGAN (TBK)
Kenaikan pangkat secara Time-Based Berasaskan Kecemerlangan (TBK1) bagi Pegawai Kumpulan Pelaksana yang berkhidmat 13 tahun
atau lebih di gred lantikan pertama telah dilaksanakan mulai tahun 2014 bagi menggantikan Kenaikan Pangkat Secara Khas Untuk
Penyandang (KUP) yang dilaksanakan pada tahun 2009.
Pada tahun 2017, pelaksanaan kenaikan pangkat secara TBK1 telah dipanjangkan kepada pegawai yang berada 13 tahun atau lebih di
lapisan pertama gred kenaikan pangkat untuk dinaikkan pangkat secara KUP ke lapisan kedua gred kenaikan pangkat berasaskan time-
based berasaskan kecemerlangan mulai 1 Januari 2018 (TBK2). Kenaikan pangkat secara TBK ini adalah bagi memberi peluang kepada
pegawai yang mencapai tahap kecemerlangan prestasi tanpa terikat dengan kekosongan jawatan hakiki.
Contoh :

Gred Perkhidmatan di Gred Kenaikan Pangkat TBK

N19 (Gred Lantikan) 13 tahun dan tahap prestasi baik dan cemerlang TBK 1 (N19 ke N22)

N22 (Lapisan pertama gred kenaikan pangkat) 13 tahun dan tahap prestasi baik dan cemerlang TBK 2 (N22 ke N26)

5.4 JAWATAN BAGI TUJUAN KENAIKAN PANGKAT
• Jawatan yang ditetapkan skim perkhidmatannya;
• Jawatan yang diwujudkan sama ada melalui Anggaran Belanja Mengurus (ABM) atau waran perjawatan;
• Jawatan yang kosong secara hakiki disebabkan oleh penyandangnya dinaikkan pangkat, Perwujudan jawatan baharu,
bersara, meninggal dunia, meletak jawatan, dibuang kerja, ditamatkan perkhidmatan atau dilantik ke skim perkhidmatan
lain; dan
• Jawatan yang skim perkhidmatannya tidak mensyaratkan kekosongan antaranya skim perkhidmatan Pegawai Penyelidik

Dalam pengurusan pengisian jawatan kenaikan pangkat, Ketua Jabatan adalah bertanggungjawab untuk melaporkan kekosongan
jawatan dengan menggunakan Borang P.S.C 7 kepada Setiausaha Kerajaan Negeri, manakala bagi Pihak Berkuasa Tempatan (PBT),
pelaporan kekosongan jawatan Borang P.S.C 7 hendaklah dikemukakan kepada Setiausaha Tetap, Kementerian Kerajaan Tempatan dan
Perumahan Sarawak.
Setiausaha Kerajaan Negeri dan Setiausaha Tetap, Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sarawak akan mengemukakan
perakuan kenaikan pangkat tersebut kepada Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (SPANS). Suruhanjaya akan menetapkan
sama ada untuk menemu duga semua calon yang diperakukan atau membuat senarai tapis bagi memastikan jumlah calon yang

pg
71

ditemuduga adalah bersesuaian dengan jumlah kekosongan jawatan kenaikan pangkat yang hendak diisi. Suruhanjaya akan menetapkan
kriteria-kriteria sekiranya calon-calon yang diperakukan perlu melalui proses senarai tapis.
Setelah sesi temu duga dilaksanakan semua keputusan akan disahkan dalam Mesyuarat Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak
yang kebiasaannya diadakan pada setiap penghujung bulan. Penyampaian keputusan kepada calon yang berjaya akan disampaikan
oleh Setiausaha Kerajaan Negeri melalui Ketua Jabatan selaras dengan kehendak Perintah Am 47(3), PAPAN 1996.
Manakala bagi Pihak Berkuasa Tempatan, Penyampaian keputusan kepada calon yang berjaya akan disampaikan oleh Setiausaha
Tetap, Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan.

5.5 KENAIKAN PANGKAT BAGI PEGAWAI YANG TELAH DIKENAKAN HUKUMAN TATATERTIB

Sifat-sifat peribadi yang terutamanya keutuhan pegawai merupakan salah satu daripada kriteria yang perlu diambil kira sebelum
pegawai dipertimbangkan untuk kenaikan pangkat. Oleh itu, sebelum pegawai diperakukan dan dipertimbangkan dalam sesuatu
urusan kenaikan pangkat hendaklah dipastikan pegawai tersebut bebas dari hukuman tatatertib. Pegawai yang sedang dalam
prosiding tatatertib tidak boleh dipertimbangkan untuk urusan kenaikan pangkat.

Pegawai yang telah dikenakan hukuman tatatertib tempoh tidak layak diperakukan dan dipertimbangkan kenaikan pangkat
adalah seperti berikut:

Hukuman Tempoh tidak layak dipertimbangkan kenaikan pangkat Tempoh kuat kuasa tidak layak
Celaan 6 bulan dipertimbangkan kenaikan pangkat
Denda 12 bulan ialah mulai tarikh hukuman tatatertib
18 bulan dijatuhkan. Sekiranya terdapat rayuan
Lucut hak emolumen 24 bulan kepada Suruhanjaya Perkhidmatan Awam
Surcaj atau perintah restitusi 30 bulan Negeri Sarawak, tempoh kuat kuasa
36 bulan tidak layak dipertimbangkan kenaikan
Tangguh Pergerakan gaji 48 bulan pangkat adalah mulai tarikh hukuman
Turun gaji tatatertib dijatuhkan oleh Suruhanjaya
Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak.
Turun pangkat

Bagi pegawai yang dikenakan lebih daripada satu hukuman tatatertib dalam satu pertuduhan tatatertib, tempoh tidak layak
dipertimbangkan kenaikan pangkat adalah berdasarkan tempoh hukuman yang lebih berat. Bagi pegawai yang dikenakan
hukuman tatatertib dalam satu kes tatatertib dan kemudian menerima hukuman tatatertib dalam satu kes tatatertib yang lain
dalam tempoh hukuman yang lain masih berjalan, tempoh tidak layak dipertimbangkan kenaikan pangkat adalah mengikut
tempoh keseluruhan hukuman berakhir.

5.6 STATISTIK KENAIKAN PANGKAT (2016 SEHINGGA 2020)
Ringkasan statistik kenaikan pangkat berserta pecahan kaum dalam Tempoh lima (5) tahun terkini bagi tahun 2016 – 2020
adalah seperti di bawah;

Tahun PANS PBT JUMLAH

2016 277 35 312
2017 214 66 280
2018 313 70 383
2019 355 54 409
2020 245 67 312

pg
72

Lun Bawang, 0.32% Bisaya, 0.96% Penan, 0.64%
Kenyah, 0.64% Jawa, Sekapan, 0.32%
Kedayan, 0.32% 0.32% Melayu
India, 0.32% Cina
Kayan, 0.32% Kelabit, 0.64% Iban
Melayu, 39,74% Melanau
Melanau, Bidayuh, Bidayuh
6.42% 10.90% Kayan
Kedayan
Iban, 19.87% Kenyah
Kelabit
Cina, 18,27% Lun Bawang
Bisaya
Jawa
Penan
Sekapan
India

STATISTIK KENAIKAN PANGKAT MENGIKUT GRED DAN ETNIK TAHUN 2016

Perkhidmatan Awam Negeri (PAN) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)

Etnik Pengurusan & Pelaksana Pelaksana Pengurusan & Pelaksana Pelaksana JUMLAH PERATUSAN
Profesional (Gred 27 - 40) (Gred 26 ke Profesional (Gred 27 -40) (Gred 26 ke (%)
Melayu 124
Iban bawah) bawah) 57 39.74%
Cina 62 19.87%
99 12 6 322 20 18.27%
Bidayuh 34 10.90%
Melanau 45 1 3 323 3 6.42%
2 0.96%
Bisaya 38 8 6 046 2 0.64%
Kenyah 2 0.64%
Kelabit 14 1 0 212 1 0.64%
Penan 1 0.32%
Kayan 21 5 5 003 1 0.32%
Kedayan 1 0.32%
Lun Bawang 201 000 1 0.32%
1 0.32%
Jawa 100 001 0.32%
Sekapan 312
100 001 100%
India
Jumlah 200 000

100 000

010 000

100 000

010 000

100 000

100 000

227 29 21 8 9 18

Jumlah 277 35
Keseluruhan

pg
73

Kedayan, 036% India, Lun Bawang, 1.07% Saban,
Kenyah, 1.07% 0.36% 0.36%
Bisaya, 1.43% Kiput,
0.36%
Jawa, 0.36%
Melayu
Kayan, 1.07% CIna
Iban
Bidayuh, 10.36% Melanau
Bidayuh
Melayu, 36.43% Kayan
Kenyah
Melanau, 14.64% Kedayan
India
Iban, 18.57% Cina, 13.57% Lun Bawang
Bisawa
Jawa
Siban
Kiaut

STATISTIK KENAIKAN PANGKAT MENGIKUT GRED DAN ETNIK TAHUN 2017

Perkhidmatan Awam Negeri (PAN) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)

Etnik Pengurusan & Pelaksana Pelaksana Pengurusan & Pelaksana Pelaksana JUMLAH PERATUSAN
Profesional (Gred 27 - 40) (Gred 26 ke Profesional (Gred 27 -40) (Gred 26 ke (%)
Melayu 102
Iban bawah) bawah) 52 36.43%
41 18.57%
Melanau 13 34 35 0 5 15 38 14.64%
Cina 29 13.57%
2 19 13 0 6 12 4 10.36%
Bidayuh 3 1.43%
Bisaya 1 14 16 064 3 1.07%
Kayan 3 1.07%
Kenyah 2 16 11 045 1 1.07%
Lun Bawang 1 0.36%
Kedayan 0 9 13 043 1 0.36%
India 1 0.36%
Jawa 111 001 1 0.36%
Saban 0.36%
Kiput 012 000 280
Jumlah 100%
020 010

012 000

010 000

001 000

001 000

010 000

001 000

19 99 96 0 26 40

Jumlah 214 66
Keseluruhan

pg
74

Kayan, Bisaya, 1.05% Penan, 0.26% Saban, Kedayan, 1.05%
0.52% 0.26% Selako, 0.26%
Lun Bawang, 0.26% Jawa, 0.52%
Melayu
Kenyah, 0.78% Cina
Iban
Bidayuh, 9.14% Melanau
Bidayuh
Melanau, 8.10% Melayu, 43.08% Kayan
Kenyah
Iban, 16.97% Lun Bawang
Bisaya
Cina, 17.75% Jawa
Penan
Saban
Kedayan
Selako

STATISTIK KENAIKAN PANGKAT MENGIKUT GRED DAN ETNIK TAHUN 2018

Perkhidmatan Awam Negeri (PAN) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)

Etnik Pengurusan & Pelaksana Pelaksana Pengurusan & Pelaksana Pelaksana JUMLAH PERATUSAN
Profesional (Gred 27 - 40) (Gred 26 ke Profesional (Gred 27 -40) (Gred 26 ke (%)
Melayu 165
Cina bawah) bawah) 68 43.08%
Iban 65 17.75%
133 7 7 585 35 16.97%
Bidayuh 31 9.14%
Melanau 45 5 2 745 4 8.10%
4 1.05%
Bisaya 43 0 3 478 3 1.05%
Kedayan 2 0.78%
Kenyah 25 2 1 142 2 0.52%
1 0.52%
Kayan 20 4 0 133 1 0.26%
Jawa 1 0.26%
Lun Bawang 200 011 1 0.26%
Penan 0.26%
Saban 112 000 383
Selako 100%
Jumlah 300 000

200 000

200 000

100 000

100 000

100 000

000 001

279 19 15 18 27 25

Jumlah 313 70
Keseluruhan

pg
75

Jawa, 0.27% Bugis, 0.27% India, Selakau, Melayu
Lun Bawang, Penan, 0.53% 0.27% 0.27% Cina
0.27% Bisaya,0.27% Iban
Berawan, 0.27% Kedayan, 0.80% Melanau
Kejaman, 0.27% Bidayuh
Kayan, Kayan
Bidayuh, 0.80% Lun Bawang
7.75% Bisaya
Melanau, Jawa
6.42% Penan
Bugis
Melayu, 41.44% Berawan
India
Iban, 24.33% Selakau
Kedayan
Cina, 16.04% Kejaman

STATISTIK KENAIKAN PANGKAT MENGIKUT GRED DAN ETNIK TAHUN 2019

Perkhidmatan Awam Negeri (PAN) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)

Etnik Pengurusan & Pelaksana Pengurusan & Pelaksana JUMLAH PERATUSAN
Profesional Profesional (%)
Melayu 61 7 168
Iban 100 33 0 23 91 41.44%
Cina 35 31 0 12 75 24.33%
31 12 1 4 31 16.04%
Bidayuh 15 15 0 7 27 7.75%
Melanau 5 1 0 0 3 6.42%
2 3 0 0 3 0.80%
Kayan 0 0 0 0 2 0.80%
Kedayan 2 0 0 0 1 0.53%
1 1 0 0 1 0.27%
Penan 0 0 0 0 2 0.27%
Lun Bawang 2 1 0 0 1 0.27%
0 0 0 0 1 0.27%
Bisaya 1 0 0 0 1 0.27%
Jawa 1 0 0 0 1 0.27%
Bugis 1 0 0 0 1 0.27%
Berawan 1 158 0 53 0.27%
India 197 1
Selakau
Kejaman 355 54 409 100%
Jumlah

Jumlah

pg
76

Bisaya, 1.29% India, 0.32% Kedayan, 0.32% Kenyah, 0.65%
Kayan, 0.32%

Melanau, 5.78% Bidayuh, Melayu
9.65% Cina
Iban
Melayu, 43.60% Melanau
Bidayuh
Iban, 21.82% Kayan
Bisaya
Cina, 15.72% India
Kedayan
Kenyah

STATISTIK KENAIKAN PANGKAT MENGIKUT GRED DAN ETNIK TAHUN 2020

Perkhidmatan Awam Negeri (PAN) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)

Etnik Pengurusan & Pelaksana Pengurusan & Pelaksana JUMLAH PERATUSAN
Profesional Profesional (%)
Melayu 5 10 136
Iban 113 11 8 17 68 43.60%
Cina 38 3 2 7 49 21.82%
29 7 10 3 30 15.72%
Bidayuh 20 1 0 3 18 9.65%
Melanau 13 2 1 0 4 5.78%
Bisaya 1 0 1 0 2 1.29%
Kenyah 2 0 0 1 1 0.65%
0 0 0 1 1 0.32%
Kayan 0 0 0 1 1 0.32%
India 0 0 0 1 1 0.32%
Kedayan 0 1 0 0 1 0.32%
Murut 0 30 0 44 0.32%
Berawan 216 22
Jumlah
246 66 312 100%
Jumlah

pg
77

SUMBER RUJUKAN
1. Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 – Prinsip dan Tatacara Mengenai Kenaikan Pangkat,

Jawatan Memangku dan Tanggungan Kerja.
2. Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 – Tatacara Mengenai Kenaikan Pangkat.
3. Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan, 2000.
4. Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 4 Tahun 2002 – Panduan Urusan Kenaikan Pangkat, Pemangkuan dan Penanggungan

Kerja Dalam Tempoh Peralihan Sistem Saraan Malaysia.
5. Pekeliling Perjawatan Negeri Sarawak Bilangan 11 Tahun 2017 – rujukan 10/JKM/SHRU/CDS/C/500-3/3/102 (D)/

JLD. 1 bertarikh 8 Jun 2017 – Kriteria-kriteria Pemilihan Calon-calon Bagi Tujuan Perakuan Kenaikan Pangkat Dalam
Perkhidmatan Awam Negeri.
6. Surat Pekeliling (Perj. Bil. 30/2009) – rujukan 24/C/EO/399/3 bertarikh 17 September 2009 – Dasar Kenaikan Pangkat
Bagi Pegawai yang Telah Dikenakan Hukuman Tatatertib.
7. Pekeliling Perjawatan Negeri Sarawak Bilangan 8 Tahun 2015 – rujukan (43) JKM/UPSM/S1/100-2/1/JLD.1 bertarikh 20
April 2015– Jawatan Fleksi bagi Gred 41/44.
8. Pekeliling Perjawatan Negeri Sarawak Bilangan 8 Tahun 2019 – Pelaksanaan Kenaikan Pangkat Secara Time-Based
Berasaskan Kecemerlangan Bagi Pegawai Kumpulan Pelaksana

pg
78

KAWALAN
TATATERTIB

Siti Rafeah binti Haji Abdul Rahman

BAB KAWALAN TATATERTIB

6

6.1 PENGENALAN
Kawalan tatatertib merupakan satu kaedah pengurusan yang penting bagi mewujudkan pentadbiran yang cekap di dalam
melaksanakan segala fungsi serta tanggungjawab ke arah pencapaian matlamat dan objektif sesebuah Jabatan.

6.2 BIDANG KUASA SPANS
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (SPANS) telah dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan tugas
kawalan tatatertib ke atas anggota Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dan Pihak Berkuasa Tempatan seperti yang
termaktub di dalam Perkara 36(1), Perlembagaan Negeri Sarawak dan Peraturan 3(1), Peraturan-Peraturan Perkhidmatan
Pihak Berkuasa Tempatan (2000).
Pada menjalankan kuasa-kuasa yang diberikan oleh Perkara 37(3) Perlembagaan Negeri Sarawak, Suruhanjaya Perkhidmatan
Awam Negeri telah, dengan persetujuan Yang di-Pertua Negeri, membuat Kaedah-Kaedah yang berikut khasnya yang
merujuk kepada Bahagian IV mengenai pengurusan tatatertib iaitu Tatatertib dan Cara Tatatertib dan Hukuman. Kaedah-
Kaedah ini dinamakan Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 dan ianya berkuat kuasa pada 1 haribulan
Januari 1996 menggantikan Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1964.
Bermula pada 1 Julai 2000, dengan berkuat kuasanya Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan,
2000, SPANS telah juga dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan tugas kawalan dan pengawasan tatatertib ke atas
kakitangan Pihak Berkuasa Tempatan.

6.3 PERATURAN TATAKELAKUAN DAN TATATERTIB

Peraturan mengenai tatakelakuan dan tatatertib bagi kakitangan Perkhidmatan Awam dan Pihak Berkuasa Tempatan adalah
diperuntukkan di bawah Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri (PAPAN), 1996, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya
Perkhidmatan Awam (KKSPA), 1996 dan Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan (PPPBT), 2000.

Secara keseluruhannya peraturan-peraturan ini mengandungi peruntukan berikut:

• Kelakuan
• Tugas Kawalan dan Pengawasan Tatatertib
• Prosedur Tatatertib
• Tatatertib dan Tatacara Tatatertib
• Hukuman
• Pelbagai

6.4 TATAKELAKUAN (CODE OF CONDUCTS)
6.4.1 Perkara mengenai tatakelakuan (Code of Conducts) bagi kakitangan Perkhidmatan Awam dan Pihak Berkuasa

Tempatan adalah seperti yang diperuntukkan di bawah Perintah Am 153, Perintah-Perintah Am Perkhidmatan
Awam Negeri, 1996, iaitu:
153(2) Seseorang pegawai hendaklah pada setiap masa memberikan taat setianya kepada Negeri dan Kerajaan.
153(4) Seseorang pegawai tidak boleh:

(a) Membelakangkan tugas awamnya demi kepentingan peribadinya;

pg
80

(b) Berkelakuan dengan sedemikian cara yang mungkin menyebabkan kepentingan peribadinya bercanggah
dengan tugas awamnya;
dia telah membiarkan kepentingan peribadinya bercanggah dengan tugas awamnya sehingga
menjejaskan kebergunaannya sebagai seorang pegawai awam; atau

(c) Dia telah menggunakan kedudukan awamnya bagi faedahnya sendiri;
(d) Berkelakuan dengan sedemikian cara sehingga memburukkan nama atau mencemarkan nama

perkhidmatan awam;
(e) Kurang cekap atau kurang berusaha;
(f) Tidak jujur atau tidak amanah;
(g) Tidak bertanggungjawab;
(h) Membawa atau cuba membawa apa-apa bentuk pengaruh atau tekanan luar untuk menyokong atau

memajukan apa-apa tuntutan berhubung dengan atau terhadap perkhidmatan awam, sama ada tuntutan
itu ialah tuntutannya sendiri atau tuntutan mana-mana pegawai lain;
(i) Ingkar perintah atau berkelakuan dengan apa-apa cara yang boleh ditafsirkan dengan munasabah
sebagai ingkar perintah;
(j) Tidak hadir bertugas tanpa terlebih dahulu mendapat kebenaran atau tanpa sebab yang munasabah;
(k) Cuai dalam melaksanakan tugas-tugasnya;
(l) Menyebabkan harta Kerajaan rosak atau musnah atau hilang;
(m) Mengguna kenderaan, bot, kelengkapan loji atau kemudahan kepunyaan Kerajaan bagi maksud peribadi
atau apa-apa maksud yang tidak ada kaitan dengan pelaksanaan tugas rasmi;
(n) Membiarkan prestasi kerjaya diberikan statik oleh Panel Penilaian Pergerakan Gaji selama empat tahun
berturut-turut; dan
(o) Melakukan apa-apa perbuatan atau peninggalan yang melanggar mana-mana daripada peruntukan-
peruntukan Perintah-Perintah Am ini atau mana-mana undang-undang bertulis lain yang mengawal selia
kelakuannya sebagai pegawai awam.

Selain peruntukan umum mengenai tatakelakuan (Code of Conducts) seperti dijelaskan di atas, Perintah-Peritah Am
Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 juga telah menjelaskan mengenai larangan-larangan serta perkara khusus yang
berkaitan dengan tatakelakuan seseorang anggota perkhidmatan awam seperti berikut:

Bil. PERKARA PERINTAH AM BERKAITAN

1. Pekerjaan luar : Perintah Am 154
2. Dadah : Perintah Am 155
3. Hadiah : Perintah Am 156
4. Keraian : Perintah Am 157
5. Pemilikan harta : Perintah Am 158

pg
81

6. Menyenggara taraf kehidupan melebihi emolumen rasmi dan pendapatan persendirian : Perintah Am 159
yang sah

7. Keterhutangan kewangan yang serius : Perintah Am 161

8. Laporan mengenai keterhutangan kewangan yang serius, dsb., daripada mahkamah : Perintah Am 162
dan Pegawai Pemegang Harta : Perintah Am 163

9. Meminjamkan wang

10. Penglibatan dalam pasaran komoditi atau pasaran sekuriti hadapan - Perintah Am 164 : Perintah Am 165
Rafel dan loteri

11. Penerbitan buku dan penyampaian maklumat rasmi : Perintah Am 166

12. Larangan membuat penyataan awam : Perintah Am 167

13. Larangan bertindak sebagai seorang penyunting dan sebagainya dalam mana-mana : Perintah Am 168
penerbitan : Perintah Am 169

14. Aktiviti-aktiviti politik

15. Memulakan prosiding undang-undang dan bantuan guaman : Perintah Am 170

16. Ketidakhadiran tanpa cuti : Perintah Am 171

17. Penggunaan tanpa kebenaran atau pembekalan dokumen-dokumen terperingkat : Perintah Am 172

6.4.2 Kewajipan Mematuhi Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996
Berdasarkan Perintah Am 174(1), PAPAN, 1996 jika sesuatu kemungkiran atau pelanggaran terhadap mana-mana
daripada peruntukan Perintah-Perintah Am ini atau pelanggaran terhadap surat aku janji seperti yang dinyatakan
dalam Borang A1 yang ditandatangani oleh seseorang pegawai boleh menyebabkan dirinya dikenakan tindakan
tatatertib mengikut Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996.

6.4.3 Tugas Kawalan dan Pengawasan Tatatertib
Berdasarkan Perintah Am 173(1) dan (2), PAPAN, 1996, tiap-tiap pegawai adalah bertanggungjawab menjalankan
kawalan dan pengawasan tatatertib ke atas pegawai bawahannya dan mengambil tindakan yang sesuai dengan
seberapa segera. Kegagalan menjalankan tanggungjawab ini hendaklah disifatkan sebagai cuai dalam melaksanakan
tugas serta tidak bertanggungjawab dan boleh dikenakan tindakan tatatertib.

6.5 JENIS-JENIS HUKUMAN

Berdasarkan Kaedah 39, KKSPA, 1996 dan Peraturan 39, PPBT, 2000 Suruhanjaya boleh, jika ia mendapati bahawa
seseorang pegawai awam atau pegawai telah melakukan salah laku atau pelanggaran tatatertib mengenakan ke atas
pegawai awam atau pegawai-pegawai pihak berkuasa tempatan itu mana-mana satu daripada hukuman, atau gabungan
dua hukuman atau lebih, yang berikut akibat daripada prosiding di bawah Kaedah-Kaedah atau Peraturan-Peraturan ini:

(a) Cela; (e) Turun gaji;

(b) Denda; (f) Pengenaan surcaj atau perintah bayar balik;

(c) Lucut hak emolumen; (g) Turun pangkat;

(d) Tangguh pergerakan gaji; (h) Buang kerja:

pg
82

Dengan syarat bahawa tiada apa-apa jua di dalam kaedah ini boleh mengehadkan kuasa yang diberikan kepada Yang
di-Pertua Negeri oleh Seksyen 10(5) Akta Pencen, 1980 (Akta 227 & Akta 239) untuk menghendaki seseorang pegawai
awam/pegawai pihak berkuasa tempatan supaya bersara daripada perkhidmatan awam demi kepentingan awam.

6.6 PIHAK BERKUASA TATATERTIB
6.6.1 JAWATANKUASA TATATERTIB ATAU LEMBAGA TATATERTIB

6.6.1.1 Fungsi kawalan tatatertib ke atas pegawai-pegawai awam yang terletak pada Suruhanjaya di bawah
Perkara 36(1) Perlembagaan hendaklah, tertakluk kepada peruntukan-peruntukan seperti di dalam Kaedah-Kaedah
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri, (KKSPA) 1996 yang dijalankan oleh:
(a) Jawatankuasa Tatatertib Jabatan

i) Ketua Jabatan atau Timbalan Ketua Jabatan sebagai Pengerusi; dan
ii) Dua orang pegawai lain dari jabatan itu, dengan tiap orang memegang jawatan awam dalam gred yang

tidak rendah daripada gred pegawai tertuduh, yang dilantik oleh Pengerusi;
(b) Jawatankuasa Tatatertib Kumpulan Pengurusan dan Profesional terdiri daripada:

i) Setiausaha Kerajaan Negeri atau Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri, sebagai Pengerusi; dan
ii) Dua orang lain, dengan tiap orang memegang jawatan awam dalam gred yang tidak rendah daripada gred

pegawai tertuduh yang dilantik oleh Setiausaha Kerajaan Negeri; dan
iii) Mana-mana Lembaga Tatatertib Suruhanjaya sebagaimana yang ditubuhkan menurut Kaedah 14, KKSPA, 1996.
(c) Jawatankuasa Tatatertib ini tidaklah mempunyai kuasa untuk mengambil tindakan tatetertib terhadap mana-
mana pegawai awam kerana perbuatan salah laku atau pelanggaran yang mewajar atau dengan tujuan dikenakan
penalti buang kerja atau turun pangkat.
(d) Jawatankuasa Tatatertib Kumpulan Pengurusan dan Profesional hendaklah mempunyai kuasa untuk mengambil
tindakan tatatertib kerana perbuatan salah laku atau pelanggaran oleh pegawai-pegawai awam dalam golongan
Kumpulan Pengurusan dan Profesional, dan Jawatankuasa Tatatertib Jabatan hendaklah mempunyai kuasa
untuk mengambil tindakan tatatertib kerana perbuatan salah laku atau pelanggaran oleh pegawai-pegawai
awam dalam golongan Kumpulan Sokongan.
(e) Pada menjalankan mana-mana daripada fungsi-fungsinya, Jawatankuasa Tatatertib tidaklah boleh disifatkan
sebagai badan kehakiman atau badan separa kehakiman.
(f) Jawatankuasa Tatatertib tidaklah, dalam prosiding atau pertimbang telitiannya, terikat dengan peruntukan-peruntukan
Akta Keterangan 1950 (Akta 56) atau mana-mana undang-undang yang berhubungan dengan keterangan.
(g) Kuorum bagi mesyuarat Jawatankuasa Tatatertib hendaklah terdiri daripada pengerusi dan seorang anggota lain.

6.6.1 LEMBAGA TATATERTIB SURUHANJAYA
Bagi maksud membantu Suruhanjaya dalam menjalankan kawalan tatatertib ke atas pegawai-pegawai awam,
suatu Lembaga Tatatertib yang dibentuk oleh Suruhanjaya hendaklah mendengar kes-kes yang dirujukkan
kepada Suruhanjaya atau kes-kes yang melibatkan pembuangan kerja atau penurunan pangkat.

pg
83

Lembaga Tatatertib Suruhanjaya hendaklah terdiri daripada -
(a) Seorang pengerusi yang hendaklah seorang anggota Suruhanjaya; dan
(b) Dua orang pegawai yang dilantik oleh Suruhanjaya, dengan setiap seorangnya itu memegang jawatan awam

dalam gred yang tidak rendah daripada gred pegawai tertuduh, dengan syarat bahawa pegawai-pegawai itu
tidaklah berkhidmat di dalam jabatan yang sama dengan pegawai tertuduh itu.
(b) Dua orang pegawai yang dilantik oleh Suruhanjaya, dengan setiap seorangnya itu memegang jawatan awam
dalam gred yang tidak rendah daripada gred pegawai tertuduh, dengan syarat bahawa pegawai-pegawai itu
tidaklah berkhidmat di dalam jabatan yang sama dengan pegawai tertuduh itu.
6.7 STATISTIK

STATISTIK MENGENAI JENIS-JENIS KESALAHAN, HUKUMAN DAN KATEGORI PENJAWAT AWAM
YANG TERLIBAT DALAM PELANGGARAN TATATERTIB YANG TELAH DIPUTUSAN OLEH
SURUHANJAYA SEPANJANG TAHUN 2016 HINGGA 2020

Sumber: Laporan Tahunan SPANS
Tahun 2016 – 2020

pg
84

JENIS-JENIS KESALAHAN TATATERTIB SERTA JUMLAH PEGAWAI TERLIBAT DALAM PELANGGARAN TATATERTIB
YANG DILAPOR DAN DIPUTUSKAN HUKUMAN OLEH SURUHANJAYA
TAHUN 2016 HINGGA 2020

Membelakangkan Tugas Awam 1

Ingkar Perintah 2

JENIS-JENIS KESALAHAN TATATERTIB Bankrap 6

Tidak Jujur 7

Jenayah 11

Cuai 13

Pecah Amanah 15

Dadah 22

Sumber: Laporan Tahunan SPANS Tahun 2016 – 2020 Ponteng Kerja 101
80 100 120
0 20 40 60
JUMLAH PEGAWAI TERLIBAT

HUKUMAN TATATERTIB YANG DIPUTUSKAN OLEH SURUHANJAYSuAmPbeErR: LKaHpoIrDanMTAahTuAnNanASPWANASMTaNhuEnG2E01R6I-2S0A20RAWAK
TAHUN 2016 HINGGA 2020

JENIS-JENIS PELANGGARAN TATATERTIB

JENIS-JENIS PELANGGARAN TATATERTIB Membelakangkan Tugas Awam 1 Membelakangkan Tugas Awam 1
Ingkar Perintah 2
Ingkar Perintah 2 Bankrap 6
Tidak Jujur 412
HUKUMAN BUANG KERJABankrap 6 Jenayah 7 4
HUKUMAN LAIN Tidak Jujur 412 Cuai 13

Jenayah 7 4 Pecah Amanah 15
Cuai 13 Dadah 22
0 20 40 60 80
Pecah Amanah 15 JUMLAH PENJAWAT AWAM TERLIBAT Ponteng kerja

PA - Perintah-Perintah Am, Perkhidmatan Awam Negeri, 1996 Dadah 22
KKSPA - Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996
Hukuman lain – Kaedah 39 (a hingga f), KKSPA, 1996 Ponteng kerjaTURUN PANGKAT 64 21 16
WARTA KAEDAH 28(3), KKSPA, 1996
Sumber: Laporan Tahunan SPANS Tahun 2016 – 2020 0 20 40 60 80 64 100 120
JUMLAH PENJAWAT AWAM TERLIBAT

HUKUMAN BUANG KERJA TURUN PANGKAT
HUKUMAN LAIN WARTA KAEDAH 28(3), KKSPA, 1996

21 16 pg
85
100

6.8 ISU DAN CABARAN
Dalam menjalankan tugas kawalan tatatertib isu-isu serta cabaran yang telah dikenal pasti dan boleh diperbaiki serta ditambah
baik seperti:
1. Kelewatan mengemukakan pelaporan berkenaan dengan ketidakhadiran bertugas tanpa kebenaran, tanpa cuti dan tanpa

sebab yang munasabah sejajar dengan Perintah Am 171(2), Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996.
2. Kurang kefahaman pegawai mengenai pengurusan tindakan tatatertib disebabkan pegawai yang dipertanggungjawabkan

untuk mengurus hal-hal tatatertib sentiasa bertukar ganti.
3. Kursus mengenai pengurusan tatatertib tidak kerap diadakan sehingga mengakibatkan hilangnya pengetahuan dan juga

kemahiran untuk mengurus perihal tatatertib.
4. Kurangnya pembacaan di kalangan penjawat awam Negeri Sarawak khususnya merujuk kepada Kaedah-Kaedah

Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 dan juga Perintah Am, Perintah-Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri, 1996.
6.9 INISIATIF SERTA CARA-CARA MENGATASI ISU DAN CABARAN
1. Sesi libat urus sentiasa diadakan dengan Ketua Jabatan dan juga pegawai yang mengurus perihal tatatertib di jabatan

terutama sekali untuk mengurus satu-satu kes yang memerlukan lebih penelitian dan kefahaman. Sesi libat urus ini juga
sebagai platform untuk mengemaskini maklumat serta penambahbaikan proses kerja.
2. Melanggan sumber rujukan yang berkaitan dengan undang-undang untuk menambah ilmu dan juga sebagai sumber
rujukan seperti Law Net, Lexis Nexis Legal & Profesional dan lain-lain.
3. Urus setia Tatatertib Suruhanjaya menerbit dan mengkompil kes-kes lama yang boleh dijadikan sebagai ‘precedent case’
dan bahan rujukan untuk Suruhanjaya.
4. Bekerjasama dengan pihak Unit Pengurusan Sumber Manusia, Jabatan Ketua Menteri dan Kamar Peguam Besar Negeri
untuk mengadakan bengkel/ceramah mengenai pengurusan tatatertib yang berjadual.

pg
86

RENUNGAN
MENGENAI
PELAKSANAAN
VISI DAN MISI

SPANS

Kumpulan Ahli-Ahli SPANS

BAB RENUNGAN MENGENAI PELAKSANAAN VISI DAN MISI SPANS

7

Pengenalan

7.1 PENETAPAN VISI DAN MISI BAHARU SURUHANJAYA PERKHIDMATAN AWAM NEGERI SARAWAK (SPANS)
Pada 26 dan 27 November 2018, satu sesi kajian semula visi, misi dan scorecard SPANS telah diadakan. Sesi tersebut telah
melibatkan penyertaan kesemua Ahli-Ahli dan urus setia SPANS. Turut hadir pada sesi tersebut adalah Pengerusi SPANS.
Sesi yang berlangsung selama dua (2) hari tersebut telah dijayakan dengan bimbingan Konsultan Scorecard Negeri iaitu
Encik Gnanasegaran A/L Ammugan.

VISI MISI

Sebuah Suruhanjaya Perkhidmatan Komited Dalam Menyediakan Modal
Awam Yang Bertaraf Dunia Insan Yang Berkualiti Untuk Mencapai
Menjelang 2030 Kecemerlangan Perkhidmatan Awam

Pada sesi tersebut, visi dan misi SPANS yang sedia ada di atas telah ditukar kepada visi dan misi yang baharu
seperti berikut:

VISI MISI

Sebuah Suruhanjaya Perkhidmatan Memperkasakan Perkhidmatan Awam
Awam Yang Diteladani dengan Modal Insan Yang Berbakat,

Komited dan Berdisiplin.

7.2 URUSAN PENGAMBILAN
Perbincangan mengenai urusan pengambilan telah diketuai oleh Dato Hajjah Rabiah binti Johari dan dianggotai
oleh Encik Liew Jiu Ming. Perbincangan yang telah diadakan pada bulan Mac 2021 ini adalah bertujuan untuk
mempertimbangkan keberkesanan proses, prosedur pengambilan, metodologi dan matriks pemarkahan yang
diguna pakai bagi pemilihan calon semasa temu duga pengambilan adalah menepati misi SPANS untuk melantik
kakitangan yang berbakat, komited dan berdisiplin. Proses ini melibatkan aplikasi ke atas teori sebelum dan sewaktu
proses temu duga dijalankan.
SPANS hanya bertanggungjawab dalam urusan pengambilan kakitangan Perkhidmatan Awam Negeri bagi gred 28
dan ke bawah untuk semua jawatan bertaraf Tetap dan Berpencen seterusnya untuk semua gred dalam pelbagai
skim perkhidmatan bagi Pihak Berkuasa Tempatan.
Pengambilan bagi gred 29 dan 41 untuk jawatan bertaraf Tetap dan Berpencen dan Tetap dan Tidak Berpencen
telah diwakilkan kuasa kepada Setiausaha Kerajaan Sarawak dan Ketua-Ketua Jabatan menerusi Arahan Penurunan
Kuasa 2004.

pg
88

CARTA ALIRAN KERJA BAGI PROSES PENGAMBILAN
Carta aliran di bawah menunjukkan proses pengambilan secara keseluruhan:-

MULA

Terima laporan kekosongan jawatan dan Borang PSC 5 dari
SUK/SUT KKTPK.

Rekod laporan kekosongan jawatan

Iklan jawatan kosong

Sedia profil jawatan kosong

Sedia laporan permohonan untuk tujuan senarai tapis.

Senarai tapis.

Sedia jadual temu duga.

Sedia surat panggilan Sedia doket temu duga, doket Buat tempahan tempat temu duga, Jemput wakil Jabatan untuk
temu duga pemarkahan dan senarai tugas khidmat pemandu dan kenderaan menganggotai Panel Temu duga

(sekiranya berkaitan)

Temu duga dan pemilihan calon untuk mengisi jawatan kosong.

Pengesahan keputusan temu duga melalui Mesyuarat SPANS

Sedia memorandum rasmi berhubung keputusan SPANS dan kemukakannya kepada Setiausaha
SPANS untuk semakan dan tandatangan.

Hantar memorandum rasmi berhubung keputusan Mesyuarat
SPANS ke Pejabat SUK/SUT KKTP.

Sedia profil jawatan kosong

TAMAT

pg
89

Matriks pemarkahan yang digunakan sebagai panduan oleh panel temu duga semasa proses temu duga dijalankan
merupakan sebuah rangka kerja yang memudahkan proses pengumpulan maklumat daripada calon-calon seterusnya
membantu panel temu duga untuk membuat keputusan bagi pemilihan calon yang sesuai.

Nama Prestasi (Kecekapan, Komunikasi KRITERIA Pengetahuan dan Penglibatan Sosial Markah
Calon Keberkesanan dan Rajin) i. Kemahiran lisan dan Ciri-ciri Peribadi Kompetensi i. Kebolehan untuk
i. Kesesuaian calon i. Penampilan i. Pengetahuan
daya penarik ii. Personaliti memajukan diri
dengan pekerjaan ii. Kesesuaian calon iii. Nilai-nilai murni asas di organisasi
ii. Pengalaman teknikal iv. Keseimbangan ii. Pendidikan/
terhadap budaya
yang penting organisasi dan gaya kehidupan/ kerja Latihan
Perpengurusan

Lanjutan daripada perbincangan tersebut juga, kumpulan ini merumuskan bahawa pengambilan merupakan salah satu
daripada komponen yang penting dalam kebanyakan organisasi yang berjaya. Malah, perkhidmatan awam juga tidak
terkecuali. Memperkasakan perkhidmatan awam dengan kakitangan yang berbakat, komited dan berdisiplin merupakan
perkara yang paling asas bagi SPANS.

SPANS telah dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan aktiviti pengambilan melalui 5 proses berstruktur seperti berikut:

i. Pengiklanan kekosongan jawatan; iv. Temu duga; dan
ii. Senarai tapis; v. Tawaran kepada calon-calon yang berjaya.
iii. Penetapan panel temu duga;

Daripada 5 proses tersebut, proses kedua iaitu senarai tapis adalah merupakan proses yang paling mencabar kerana ianya
merupakan maklum balas kepada iklan kekosongan jawatan yang telah dikeluarkan oleh SPANS. Setiap iklan kekosongan jawatan
boleh mencapai ribuan pemohon. Bagi melaksanakan proses senarai tapis permohonan tersebut, SPANS akan menetapkan
kriteria-kriteria yang bersesuaian dengan jawatan yang diiklankan. Satu Jawatankuasa Khas bagi melaksanakan proses senarai
tapis dengan telus dan profesional akan ditubuhkan dan diketuai sendiri oleh Datu Pengerusi SPANS. Seterusnya, faktor-faktor
seperti pencapaian akademik, lokaliti dan pengalaman kerja akan diambil kira bagi tujuan temu duga.

Dalam melaksanakan urusan pengambilan, SPANS juga menerima maklum balas yang berunsur negatif terutamanya daripada
pemohon-pemohon atau calon-calon temu duga yang tidak berjaya kerana tidak memenuhi kriteria yang telah ditetapkan. Maklum
balas yang sedemikian secara tidak langsung boleh melambatkan proses pengambilan seterusnya menjejaskan keseluruhan
sistem.

Calon terbaik dan bersesuaian untuk mengisi kekosongan jawatan yang dipilih melalui proses temu duga oleh panel temu
duga yang berpengalaman luas sebagai bekas penjawat awam seterusnya akan dicadangkan kepada SPANS bagi pengesahan
keputusan. Misi SPANS bagi memastikan pengambilan penjawat awam yang berbakat, komited dan berdisiplin juga boleh
dicapai menerusi proses pengambilan yang efektif.

Kesimpulan
Kumpulan ini merumuskan bahawa proses dan matriks permarkahan yang telah digunakan dan diaplikasikan sehingga kini adalah
berkesan dalam membuat keputusan yang baik bagi memilih calon-calon yang berbakat, komited dan berdisiplin.
Kesimpulannya, pengambilan anggota Perkhidmatan Awam merupakan aktiviti yang penting dan melibatkan proses kerja yang
kritikal di dalam Pengurusan Sumber Manusia. Ini kerana melalui proses ini, modal insan yang berkualiti dapat dikenalpasti bagi
memastikan Perkhidmatan Awam dapat diteraju dengan baik.

pg
90

Di dalam konteks ini, pengetahuan yang tinggi dan pengalaman yang luas di kalangan Ahli-Ahli SPANS mampu memastikan
pengambilan anggota Perkhidmatan Awam mempunyai kualiti selaras dengan visi dan misi SPANS yang telah ditetapkan.

7.3 URUSAN KENAIKAN PANGKAT
Perbincangan mengenai urusan Kenaikan Pangkat telah diketuai oleh Datu Haji Chaiti bin Haji Bolhassan dan dianggotai oleh
Datu Hajjah Jabidah binti Monseri. Kumpulan ini bertanggungjawab untuk mempertimbangkan keberkesanan proses, prosedur
dan metodologi yang diguna pakai untuk proses kenaikan pangkat dalam menghasilkan keputusan yang diinginkan. Kumpulan
ini juga turut membincangkan penerapan kriteria seperti yang dinyatakan dalam Kaedah 7, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya
Perkhidmatan Awam, 1996 dalam penilaian serta pemilihan calon yang layak untuk dinaikkan pangkat.
Calon-calon yang diperakukan untuk menghadiri temu duga kenaikan pangkat adalah terdiri daripada pegawai-pegawai yang
berkhidmat di dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (PANS) dan Pihak Berkuasa Tempatan (PBT).

Kriteria [Kaedah 7 (1) Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996

(i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi)
Prestasi (kecekapan, Kebolehan dan Pengalaman (inovatif Kelayakan dan Kesesuaian dan Kekananan dan nilai
keberkesanan dan hubungan sesama
kemampuan dan inisiatif) potensi kepimpinan
ketekunan) (pengetahuan dan manusia

kemahiran)

CARTA ALIRAN PROSES KERJA KENAIKAN PANGKAT

Carta Aliran yang diguna pakai adalah seperti di bawah;

Minta Maklumat MULA
Tambahan / Terima perakuan kenaikan pangkat pelbagai jawatan dari USMN / KKTP
Dikembalikan

Meneliti dan menyemak dokumen kenaikan pangkat berdasarkan kriteria – kriteria kenaikan pangkat

Tidak Teratur Teratur Teratur

Menyediakan draf cadangan jadual temu duga kenaikan pangkat dan borang P untuk disemak dan
dipersetujui oleh Setiausaha SPANS dan kelulusan Pengerusi SPANS

Lulus

Menyediakan slide, buku kehadiran calon, Profil Pegawai yang telah dikemas kini, doket dan buku
pemarkahan untuk kegunaan Ahli Suruhanjaya

Memastikan bilik temu duga dan peralatan bagi temu duga dalam keadaan baik semasa temu duga

Sesi Temu duga bermula

Keputusan temu duga dibentang untuk disahkan semasa Mesyuarat SPANS

TAMAT

pg
91

ULASAN KUMPULAN MENGENAI ASPEK KENAIKAN PANGKAT
Kriteria kenaikan pangkat yang dinyatakan dalam Kaedah 7, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 [Swk.
L.N. 14/96] merangkumi perkara-perkara yang diperlukan dari pegawai di dalam sesebuah organisasi. Sebagai contoh,
sifat peribadi, nilai, integriti, pengetahuan dan kemahiran, inovasi dan kreativiti, inisiatif serta sumbangan kepada jabatan.
PERAKUAN KETUA JABATAN
Secara umumnya, nama pegawai-pegawai yang diperakukan dan dihantar oleh Ketua Jabatan ke Unit Sumber
Manusia Negeri (USMN) seterusnya kepada Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri (SPANS) merupakan pegawai-
pegawai yang layak untuk ditemuduga kenaikan pangkat yang mana ketua jabatan telah memberikan syor untuk
dinaikkan pangkat.
Bagi pegawai yang dipilih atau disokong sepenuhnya oleh Ketua Jabatan, Ketua Jabatan akan memberikan ulasan
yang menyatakan bahawa pegawai adalah berkelayakan, mempunyai kebolehan memimpin serta bersesuaian bagi
menjawat jawatan yang lebih tinggi. Ulasan ini secara langsung membantu Panel Temu Duga untuk memberikan
markah seterusnya membuat pemilihan.
LAPORAN PENILAIAN TAHUNAN
Calon yang dipilih untuk mengahadiri temu duga adalah pegawai yang telah mendapat markah penilaian tahunan
(LNPT) berjumlah 80 peratus ke atas. Skema permarkahan bagi setiap organisasi adalah berbeza khususnya dalam
pemberian markah yang tinggi seperti 90 peratus. Penilaian ini adalah bergantung kepada Ketua Jabatan di mana
Ketua Jabatan yang bermurah hati akan memberikan markah yang tinggi dan sebaliknya bagi Ketua Jabatan yang lebih
tegas dalam memberi penilaian. Oleh itu, prestasi adalah perkara yang sangat subjektif. Ini dapat dilihat dengan jelas
semasa sesi Temu Duga ketika calon diminta untuk menerangkan skop pekerjaan mereka. Ada yang sangat fasih ketika
berhujah dan ada juga yang tidak jelas dengan skop tugas mereka di pejabat. Walaupun begitu, panel temu duga telah
menetapkan 30 peratus penilaian untuk prestasi.
KELAYAKAN DAN KEBOLEHAN (PENGETAHUAN DAN KEMAHIRAN)
Kualiti lain yang menjadi perhatian panel Temu Duga di kalangan calon-calon adalah mereka yang berprestasi tinggi.
Ada di antara calon-calon yang berjaya melanjutkan pengajian ke peringkat yang lebih tinggi seperti Ijazah Sarjana
Muda, Sarjana dan bahkan PhD. Malah terdapat juga calon-calon yang mempunyai kemahiran-kemahiran tambahan
seperti Teknologi Maklumat, Perniagaan dan Kewangan. Ini menunjukkan kerajinan dan kebersediaan calon untuk
mengambil inisiatif bagi meningkatkan pengetahuan dan kemahiran diri. Inisiatif tersebut boleh menjadi faktor bagi
memperolehi markah yang lebih tinggi daripada Panel Temu Duga.
SUMBANGAN KEPADA JABATAN
Panel Temu Duga turut melihat kepada aspek-aspek kerja berpasukan dan sumbangan secara individu. Kerja berpasukan
merujuk kepada bekerjasama sebagai satu pasukan. Sebagai contoh, bekerjasama dalam menyediakan Kad Skor
Jabatan MS: ISO 9001: 2015, Anugerah Perkhidmatan Pelanggan, Anugerah Ketua Menteri, menjadi ahli pasukan untuk
pembentukan garis panduan pengurusan projek dan manual pejabat wilayah bagi arahan Jabatan Kerja Raya Sarawak,
penyediaan buletin, laporan tahunan dan sebagainya.
Nilai-nilai yang dapat diukur dari kerja berpasukan adalah orang yang dapat bekerjasama dengan orang lain, proaktif
dan mudah diterima sehingga boleh dilantik menjadi ketua. Potensi kepimpinan yang ada pada diri calon dapat
dikenalpasti dengan mudah melalui nilai berpasukan ini.

pg
92

Sumbangan individu kepada jabatan pula merujuk kepada tugasan selain tugasan hakiki pegawai itu sendiri. Misalnya
menjadi penceramah untuk pelbagai kursus di Jabatan, moderator untuk majlis rasmi seperti dialog antara Ketua Jabatan,
penceramah atau fasilitator untuk kursus induksi, menulis kertas kerja jabatan dan kertas kerja persidangan.
Calon yang mempunyai sumbangan yang banyak kepada jabatan sudah semestinya akan memberi kelebihan kepadanya
untuk mendapatkan markah temu duga yang tinggi dari panel berbanding calon yang tidak mempunyai apa-apa
sumbangan kepada jabatan.
Sehubungan itu kumpulan ini menegaskan agar Kaedah 7, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 [Swk.
L.N. 14/96] terus diguna pakai oleh Suruhanjaya sebagai ‘Kitab’ dalam urusan kenaikan pangkat.

KESIMPULAN
Kumpulan ini bersetuju bahawa carta aliran proses kerja kenaikan pangkat dan penerapan peraturan Kaedah-Kaedah
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam, 1996 [Swk. L.N. 14/96] sebagai kriteria kenaikan pangkat terbukti berkesan dalam
memilih pegawai yang sesuai dan bersedia untuk dinaikkan pangkat.

7.5 URUSAN DISIPLIN
PENGENALAN
Sebuah kumpulan di kalangan Ahli-Ahli SPANS yang diterajui oleh Dato Chai Moi Fong dan dianggotai oleh Datu
Abdillah bin Adam, Datu Robert Lian dan Dr. Peter Songan telah dibentuk bagi membincangkan isu-isu berkaitan dengan
pengurusan kawalan disiplin di dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Perbincangan tersebut telah diadakan sekitar
bulan Mac 2021.
Untuk menjadi sebuah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Yang Diteladani, SPANS melalui proses pengambilan dan kenaikan
pangkat bertanggungjawab memastikan penjawat awam atau modal insan yang dipilih adalah komited, berbakat dan
berdisiplin.
Sebelum membincangkan secara lebih terperinci mengenai pengurusan kawalan disiplin, kumpulan ini turut membincangkan
secara ringkas mengenai proses pengambilan yang dilaksanakan oleh Suruhanjaya. Secara khususnya, Suruhanjaya hanya
bertanggungjawab dalam urusan pengambilan berikut:
i) Pengambilan kakitangan Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (PANS) untuk jawatan tetap dan berpencen,

sementara dan kontrak bagi gred 28 ke bawah, selaras dengan Perkara 36 (1) di dalam Perlembagaan Negeri
Sarawak;
ii) Pengambilan untuk semua gred dalam pelbagai skim perkhidmatan bagi Pihak Berkuasa Tempatan.
Pengambilan bagi gred 29 dan 41 untuk semua jawatan tetap dan berpencen, tetap tidak berpencen, kontrak atau
sementara telah diwakilkan kuasa kepada Ketua Jabatan temasuk Setiausaha Kerajaan Sarawak dan Setiausaha
Tetap Kementerian melalui Arahan Penurunan Kuasa 2004.
Proses pengambilan secara keseluruhannya dirumuskan ke dalam bentuk diagram berikut:

INPUT PROSES PENGELUARAN KEBERHASILAN

Urus Setia SPANS Di temu duga oleh Dipilih oleh SPANS Sepanjang tempoh perkhidmatan adalah
Panel SPANS untuk berkhidmat menjadi tanggungjawab Ketua Jabatan untuk

dalam PANS memastikan pegawai awam berdisiplin

pg
93

KAWALAN DISIPLIN
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak mempunyai bidang kuasa untuk melaksanakan kawalan disiplin bagi semua jawatan
dan penyandang jawatan dalam Perkhidmatan Awam Negeri dan Pihak Berkuasa Tempatan selaras dengan Kaedah 1 (2), Kaedah-Kaedah
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 1996 dan Peraturan 1 (2), Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan 2000.
Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 1996 dan Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan
2000 hendaklah dibaca bersama dengan Perintah Am Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (PAPAN), 1996 (Swk.L.N.1/96).
HASIL PERBINCANGAN KUMPULAN
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (SPANS) merupakan sebuah Badan Separa Kehakiman (Quasi-Judicial Body) selaras dengan
penubuhannya di bawah Perkara 35, Perlembagaan Negeri Sarawak. SPANS telah dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan tugas kawalan
dan pengawasan tatatertib ke atas anggota Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak di bawah Perkara 36 (1), Perlembagaan Negeri Sarawak.
Peraturan mengenai tatacara kelakuan dan tatatertib bagi anggota Perkhidmatan Awam Negeri dan Pihak Berkuasa Tempatan adalah
diperuntukkan di bawah Perintah-Perintah Am Negeri Sarawak 1996, Kaedah IV, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam
Negeri Sarawak dan Peraturan-Peraturan Perkhidmatan Pihak Berkuasa Tempatan. Mana-mana pegawai awam yang terlibat dalam
perbuatan-perbuatan salah laku atau pelanggaran tatatertib akan dihakimi dan dikenakan penalti atau hukuman seperti yang dinyatakan
dalam Bahagian V, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 1996.
Peraturan-peraturan ini dijadikan panduan bagi memastikan tatacara kelakuan dan tatatertib sentiasa dipatuhi di kalangan pegawa-
pegawai awam. Dalam urusan pengendalian kawalan disiplin, Suruhanjaya sentiasa memastikan pegawai awam yang terlibat diberi
peluang untuk membela diri melalui representasi secara bertulis. Pertuduhan kes dan representasi tersebut akan diteliti secara telus
sebelum sebarang keputusan dibuat. Semua keputusan yang dibuat oleh Suruhanjaya adalah muktamad dan tidak boleh dipersoalkan
atau dicabar dalam mana-mana mahkamah kecuali semakan kehakiman oleh Mahkamah Tinggi.
Sehingga kini, Suruhanjaya berpendapat bahawa urusan pengendalian kawalan disiplin masih perlu ditambah baik dan diperkasakan
disebabkan oleh sifat sebuah undang-undang yang dinamik. Malah terdapat juga peruntukan undang-undang yang telah lapok dan
tidak seiring dengan perubahan zaman. Bagi memastikan setiap kes dihakimi dengan adil dan saksama, peruntukan undang-undang
atau peraturan-peraturan yang digunakan hendaklah disemak dan dikemaskini dari semasa ke semasa. Selain itu, Suruhanjaya juga
mendapati bahawa sesetengah kes disiplin diambil secara lewa atau dipandang ringan oleh Ketua-Ketua Jabatan.
Pengetahuan dan kecekapan Ketua-Ketua Jabatan dalam mengendalikan kes-kes yang melibatkan kesalahan tatatertib haruslah diasah dan
dipertingkatkan. Ini kerana terdapat kes-kes yang boleh dan sepatutnya diselesaikan di peringkat jabatan turut dihantar ke Suruhanjaya.
Tatacara kelakuan dan tatatertib di kalangan penjawat awam merupakan salah satu kriteria yang penting bagi mengekalkan imej
yang berkualiti terutamanya dalam memberikan perkhidmatan kepada rakyat. Sehubungan dengan itu, Suruhanjaya berpendapat
bahawa semua pemegang-pemegang taruh atau pihak-pihak yang berkepentingan hendaklah berganding bahu dan sebulat
suara dalam memberi kesedaran, menyediakan latihan yang relevan untuk meningkatkan kecemerlangan Perkhidmatan Awam
Negeri Sarawak khususnya. Usaha-usaha tersebut juga dapat membantu Suruhanjaya untuk memberikan perkhidmatan yang
lebih berkualiti, iaitu, ke arah sebuah Suruhanjaya yang diteladani.
KESIMPULAN
Ahli-Ahli kumpulan ini berpendapat bahawa proses pengambilan dan matriks yang digunakan untuk membuat pemilihan serta kriteria-
kriteria yang dinyatakan dalam Kaedah 7, Kaedah-Kaedah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 1996 bagi tujuan kenaikan
pangkat adalah berkesan dalam pemilihan pegawai yang berbakat, komited dan berdisiplin. Tidak dinafikan juga terdapat segelintir
pegawai yang terjebak dalam masalah disiplin disebabkan oleh faktor-faktor peribadi yang mungkin tidak dapat dielakkan.
Ahli-Ahli kumpulan ini sekali lagi menegaskan bahawa Ketua Jabatan sememangnya memainkan peranan yang sangat penting dalam
mengawal selia disiplin pegawai-pegawai awam di bawah seliaannya.

pg
94

DATA JENIS KESALAHAN DAN HUKUMAN TAHUN 2016 - 2020

HUKUMAN WARTA BAWAH KATEGORI
KKSPA & PPBT
KESALAHAN TAHUN BUANG TURUN HUKUMAN P&P PELAKSANA
KERJA 6
Ponteng Kerja [PA 2016 PANGKAT LAIN 6 0 28
153(4)(j)] 2017 20 3 0 25
2018 14 02 0 0 22
2019 9 1 0 21
2020 17 05 16 05
JUMLAH 4 0 0 101
2016 64 0 10 0 05
2017 5 0 05
2018 5 04 0 07
2019 7 0 01
2020 1 00 0 04
JUMLAH 4 0 0 22
2016 22 0 21 0 1 14
2017 15 0 00
2018 0 00 0 00
2019 0 0 00
2020 0 00 0 00
JUMLAH 0 0 1 14
Dadah 2016 15 00 0 00
[PA 153(4)(o)] 2017 0 0 32
2018 0 00 0 41
2019 0 0 02
2020 0 00 0 01
JUMLAH 0 0 76
2016 0 00 0 12
2017 3 0 21
2018 2 00 0 02
2019 0 0 03
2020 2 00 0 00
JUMLAH 0 0 38
Pecah Amanah [PA 2016 7 00 0 11
153(4)(o)] 2017 1 0 01
2018 1 00 0 01
2019 1 0 02
2020 0 00 0 01
JUMLAH 1 0 16
2016 4 00 0 04
2017 0 0 00
2018 0 00 0 00
2019 0 0 01
2020 0 05 0 01
JUMLAH 0 0 06
Cuai [PA 2016 0 05 0 10
2017 0 0 01
153(4)(k)] 2018 0 02 0 00
2019 0 00
2020 0 01 0 00
JUMLAH 0 0 11
2016 0 0 13 0 00
2017 0 0 00
2018 0 00 0 01
2019 0 0 00
2020 01 0 00
JUMLAH 1 01
Jenayah 0 02
[PA 153(4)(o)] 0
1 01

00

04

01

00

Tidak Jujur 00
[PA 153(4)(f)]
11

00

12

04

00

Bankrap 00
[PA 161]
01

01

06

01

01

Ingkar Perintah 00
[PA 153(4)(i)]
00
Membelakangkan
Tugas Awam 00
[PA 153(4)(a)]
02

00

00

00

00

00

00

HUKUMAN TATATERTIB YANG DIPUTUSKAN OLEH SURUHANJAYA
PERKHIDMATAN AWAM NEGERI SARAWAK TAHUN 2016 HINGGA 2020

HUKUMAN

KESALAHAN BUANG KERJA TURUN HUKUMAN WARTA
PANGKAT LAIN
Ponteng Kerja 21 16
Jenayah 64 0 4 0
2 0
Ingkar Perintah 70 0 0
Pecah Amanah 6 0
00 2 0
Bankrap 0 0
Tidak Jujur 15 0 13 0

Dadah 00 0 0
Cuai
Membelakangkan 41
Tugas Awam
22 0

00

10

pg
95

BIASISWA
PINJAMAN
KERAJAAN
NEGERI
SARAWAK

Puan Catherina anak Jackson Blanda