Praktis Topikal Geografi T5

49 Bahagian B Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan Foto 1. BT ms.120 Foto 1 1 (a) Apakah sumber tenaga bahan api fosil yang dikaitkan dengan Foto 1? TP [2 markah] (b) Senaraikan tiga negara pengeluar utama sumber tenaga bahan api fosil dalam Soalan 1(a). TP (i) (ii) (iii) [3 markah] (c) Jelaskan proses pembentukan bahan api fosil tersebut. TP [3 markah] (d) Terangkan kegunaan bahan api fosil tersebut. TP [2 markah] Kertas 2 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

50 Soalan 2 berdasarkan Foto 2. BT ms.122 Foto 2 2 (a) Apakah sumber tenaga boleh baharu yang dikaitkan dengan Foto 2? TP [1 markah] (b) Berikan tiga negara di Asia selain Malaysia yang berpotensi menjana sumber tenaga dalam Soalan 2(a). TP (i) (ii) (iii) [3 markah] (c) Dianggarkan Malaysia mengeluarkan 168 juta tan biojisim. (Sumber: Astro Awani, 19 Disember 2021) Terangkan proses penjanaan sumber tenaga di atas. TP [3 markah] (d) Jelaskan kegunaan sumber tenaga tersebut. TP [3 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

51 Bahagian C Jawab semua soalan. 1 Foto 1 menunjukkan peralatan menjana sumber tenaga boleh baharu. BT ms.120 – 121 Foto 1 (a) Jelaskan faktor yang mempengaruhi permintaan terhadap sumber tenaga tersebut semakin meningkat di Malaysia. TP [8 markah] (b) Wajarkah penggunaan sumber petroleum perlu dihadkan? Kemukakan alasan anda. KBAT Menilai TP [8 markah] (c) Cadangkan sumber tenaga boleh baharu lain selain daripada sumber tenaga dalam Soalan 1(a) dan Soalan 1(b) yang berpotensi dimajukan pada masa hadapan di Malaysia. TP [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

52 7.1 Sumber Tenaga Tidak Boleh Baharu dan Sumber Tenaga Boleh Baharu 1 Lengkapkan peta minda di bawah tentang contoh sumber tenaga. BT ms.120 – 123 Contoh Sumber Tenaga (f) (b) (e) (c) (a) (d) Buku teks Ensiklopedia Majalah Jurnal 2 Jawab soalan berikut berkaitan sumber tenaga tidak boleh baharu. BT ms.120 (a) Apakah yang dimaksudkan dengan sumber tenaga tidak boleh baharu? (b) Senaraikan tiga sumber tenaga tidak boleh baharu yang utama. (i) (ii) (iii) 3 Jawab soalan berikut berkaitan sumber tenaga boleh baharu. BT ms.121 – 123 (a) Apakah yang dimaksudkan dengan sumber tenaga boleh baharu? i-THINK Peta Bulatan Praktis Pengukuhan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

53 (b) Senaraikan lapan sumber tenaga boleh baharu yang utama. (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) (vii) (viii) 4 Nyatakan sumber tenaga bahan api fosil yang berkaitan dengan pernyataan di bawah. BT ms.120 • Terbentuk daripada fosil hidupan laut yang mengalami tekanan dan haba tinggi dalam kerak bumi. • Proses semula jadi kira-kira 100 juta tahun dahulu. (a) • Terbentuk melalui proses semula jadi daripada tumbuhan yang mereput dan terkumpul di kerak bumi. • Mengandungi unsur karbon, hidrogen dan sulfur. (b) 5 Kenal pasti jenis sumber tenaga tidak boleh baharu atau sumber tenaga boleh baharu berdasarkan kegunaannya. BT ms.120 – 123 Kegunaan Sumber Tenaga Jenis Sumber Tenaga (a) Digunakan untuk menghasilkan tenaga elektrik, bahan bakar kenderaan (NGV), gas memasak di dapur dan penghasilan baja. (b) Sumber utama bagi penjanaan tenaga elektrik di dunia dan digunakan sebagai bahan api dalam industri melebur besi dan keluli. (c) Tenaga ini digunakan oleh petani untuk mengepam air dari perigi dan mengisar gandum atau jagung. (d) Gas metana digunakan untuk menjana tenaga elektrik dalam enjin dan gas untuk dapur memasak. (e) Digunakan dalam industri kimia bagi penghasilan ammonia seperti baja seperti di Amerika Syarikat dan Australia. (f) Tekanan tinggi wap dari geiser digunakan untuk memutarkan turbin bagi menjana tenaga elektrik. PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

54 7.2 Sumber Tenaga Tidak Boleh Baharu dan Sumber Tenaga Boleh Baharu di Dunia 6 Berdasarkan taburan sumber tenaga tidak boleh baharu dan sumber tenaga boleh baharu dalam peta di bawah, namakan negara-negara yang menjana kedua-dua sumber tenaga tersebut. BT ms.124 – 125 U Geoterma Gas Asli Arang Batu Ombak Hidro Suria Suria Petroleum Biojisim Petunjuk Sumber Tenaga Negara-negara Pengeluar (a) Geoterma (i) (ii) (b) Gas asli (i) (ii) (iii) (c) Arang batu (i) (ii) (iii) (d) Ombak (e) Hidro (f) Suria (i) (ii) (g) Angin (h) Petroleum (i) (ii) (iii) (i) Biojisim (i) (ii) PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

55 7 Jawab soalan berikut berkaitan penerokaan sumber petroleum dan gas asli di Brunei Darussalam. BT ms.126 (a) Apakah kesan kepada pembangunan negara akibat penerokaan sumber petroleum dan gas asli di Brunei Darussalam? KBAT Menilai (b) Namakan dua lokasi utama penerokaan sumber petroleum dan gas asli di daratan. (i) (ii) (c) Senaraikan tiga lokasi utama penerokaan sumber petroleum dan gas asli di laut. (i) (ii) (iii) 8 Foto 1 menunjukkan stesen jana kuasa geoterma di sebuah negara di Eropah. BT ms.128 Foto 1 (a) Apakah negara yang dikaitkan dengan penjanaan sumber tenaga dalam Foto 1? (b) Mengapakah negara tersebut maju dalam penjanaan sumber tenaga tersebut? (c) Nyatakan tiga stesen jana kuasa sumber tenaga tersebut. (i) (ii) (iii) PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

56 7.3 Kepentingan Sumber Tenaga 9 Jelaskan kepentingan sumber tenaga tidak boleh baharu dalam Foto 2 di Malaysia. BT ms.130 Petroleum Gas asli Arang batu Foto 2 (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) 10 Secara berkumpulan, berikan cadangan anda tentang sumber tenaga boleh baharu yang berpotensi dimajukan di Malaysia. KBAT Menganalisis (a) Sumber tenaga berpotensi dimajukan: (b) Justifikasi sumber tenaga tersebut boleh dimajukan: (i) (ii) (iii) PENERBIT (iv) ILMU BAKTI SDN. BHD.

57 Kertas 1 Jawab semua soalan. 1 Apakah kesan perlombongan arang batu terhadap alam sekitar? A Pencemaran tanah B Kemusnahan habitat C Kepupusan hidupan akuatik D Gangguan rantaian makanan BT ms.137 2 Foto berikut menunjukkan loji tenaga nuklear. Foto 1 Apakah kesan penerokaan sumber tenaga tersebut terhadap alam sekitar? I Gangguan ekosistem II Kejadian tanah runtuh III Pembebasan gas radon IV Tanah tercemar dengan bahan radioaktif A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.138 3 Mengapakah perlombongan uranium menyebabkan perubahan pandang darat? A Hakisan tanah B Dasar sungai cetek C Pembentukan tasik D Kejadian tanah runtuh BT ms.138 4 Apakah kesan pembinaan empangan hidroelektrik terhadap alam sekitar? A Pencemaran tanih B Pelepasan gas toksik C Perubahan landskap semula jadi D Aras air di hilir sungai menyusut BT ms.139 5 Apakah kepentingan pengurusan sumber tenaga terhadap alam sekitar? A Mengurangkan kejadian ribut tropika B Mengawal sumber tenaga boleh baharu C Meningkatkan taraf kesihatan penduduk D Mengelakkan kepupusan flora dan fauna BT ms.140 6 Langkah-langkah menjamin bekalan sumber tenaga yang berterusan ialah I rawatan silvikultur. II kempen kitar semula. III pembangunan sumber tenaga alternatif. IV pengurusan sumber yang cekap secara optimum. A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.140 7 Apakah kepentingan penggunaan sumber tenaga alternatif yang berikut? • Tenaga angin • Tenaga suria A Tenaga mesra alam B Habitat hidupan liar terpelihara C Tidak melibatkan kos yang tinggi D Pendapatan per kapita penduduk meningkat BT ms.140 8 Mengapakah kegiatan perlombongan petroleum perlu diurus dengan baik? A Mengelakkan kepupusan hidupan liar B Mengurangkan kesan perubahan iklim C Menjamin perubahan landskap yang minimum D Mengelakkan kepupusan tumbuhan semula jadi BT ms.141 9 Maklumat berikut berkaitan dengan negara pengeluar sumber. • Arab Saudi • Amerika Syarikat Langkah-langkah untuk mengurangkan pergantungan terhadap sumber tenaga di atas ialah A mengamalkan 3R. B mengurangkan eksport. C memajukan industri hiliran. D mencari sumber tenaga alternatif. BT ms.142 10 Maklumat berikut berkaitan dengan penyelidikan dan pembangunan sumber tenaga. Malaysia berjaya menghasilkan biodiesel sawit B10 Apakah kebaikan produk tersebut? A Harga kenderaan semakin turun B Sumber tenaga yang mesra alam C Mampu mengurangkan kemalangan D Mewujudkan banyak peluang pekerjaanBT ms.142 BAB 8 Geografi Manusia: Sumber Tenaga dan Kegiatan Ekonomi Kesan Penerokaan dan Pengurusan Sumber Tenaga PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

58 Bahagian B Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan Foto 1. BT ms.138 Foto 1 1 (a) Apakah bahan radioaktif yang digunakan untuk menjana sumber tenaga dalam Foto 1? TP [1 markah] (b) Senaraikan dua negara yang menjana sumber tenaga tersebut. TP (i) (ii) [2 markah] (c) Terangkan kesan penjanaan sumber tenaga di atas terhadap alam sekitar. TP [4 markah] (d) Cadangkan langkah-langkah mengurangkan kesan penerokaan sumber tenaga tersebut yang dikatakan amat berbahaya kepada manusia dan alam sekitar. TP [3 markah] Kertas 2 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

59 Soalan 2 berdasarkan Foto 2. BT ms.142 – 144 Foto 2 2 (a) Nyatakan sumber tenaga boleh baharu yang dikaitkan dengan kenderaan dalam Foto 2. TP [1 markah] (b) Jelaskan kebaikan penggunaan sumber tenaga dalam Soalan 2(a) dalam usaha pengurusan sumber tenaga bahan api fosil. TP [3 markah] (c) Terangkan kebaikan penggunaan sumber boleh baharu dalam usaha pengurusan sumber tenaga secara cekap. TP [3 markah] (d) Selain sumber tenaga dalam Soalan 2(a), cadangkan sumber tenaga lain yang boleh digunakan pada kenderaan untuk menjamin kelestarian alam sekitar. KBAT Mencipta TP [3 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

60 Bahagian C Jawab semua soalan. 1 Foto 1 menunjukkan kawasan perlombongan arang batu. BT ms.137 – 144 Foto 1 (a) Jelaskan kesan aktiviti perlombongan sumber tenaga tersebut terhadap alam sekitar. TP [8 markah] (b) (i) Wajarkah sumber arang batu digunakan secara meluas sebagai sumber tenaga utama di Malaysia? Berikan alasan anda. TP [4 markah] (ii) Cadangkan usaha untuk menangani kebergantungan terhadap sumber tenaga dalam Soalan 1(b)(i). TP [4 markah] (c) Terangkan langkah-langkah penjimatan penggunaan sumber tenaga di dunia. TP [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

61 8.1 Kesan Penerokaan Sumber Tenaga terhadap Alam Sekitar 1 Rajah 1 menunjukkan penerokaan sumber petroleum dan gas asli di pesisiran pantai. BT ms.136 Rajah 1 Lengkapkan rajah di bawah berkaitan dengan kesan penerokaan sumber tenaga petroleum dan gas asli terhadap alam sekitar berdasarkan kata kunci yang diberikan. (a) Pencemaran udara (b) Pencemaran air (c) Pencemaran tanah (e) Perubahan pandang darat (d) Kepupusan hidupan akuatik Kesan Penerokaan Sumber Petroleum dan Gas Asli terhadap Alam Sekitar Praktis Pengukuhan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

62 2 Rajah 2 menunjukkan empangan hidroelektrik. BT ms.139 Rajah 2 (a) Lengkap jadual di bawah dengan menerangkan kesan pembinaan dan penjanaan kuasa hidroelektrik terhadap alam sekitar. Kesan Keterangan (i) Gangguan ekosistem (ii) Kepupusan hidupan liar (iii) Kejadian tanah runtuh (iv) Kepupusan spesies flora berharga (b) Terangkan usaha pengurusan yang boleh dijalankan untuk mengurangkan kesan pembinaan empangan hidroelektrik terhadap alam sekitar. (i) (ii) (iii) PENERBIT (iv) ILMU BAKTI SDN. BHD.

63 8.2 Kepentingan Pengurusan Sumber Tenaga terhadap Alam Sekitar 3 Lengkapkan rajah di bawah tentang kepentingan pengurusan sumber tenaga terhadap alam sekitar. BT ms.140 – 141 (a) Kepentingan Pengurusan Sumber Tenaga terhadap Alam Sekitar (d) (b) (c) 8.3 Usaha Pengurusan Sumber Tenaga di Dunia 4 Berdasarkan jadual di bawah, jelaskan usaha pengurusan sumber tenaga di dunia. BT ms.142 – 144 KBAT Menganalisis (a) (b) (c) (d) (e) (f) 5 Melaksanakan sumbangsaran tentang aktiviti di bawah. KBAT Mencipta (a) Bahagikan kelas kepada beberapa kumpulan. (b) Setiap kumpulan dikehendaki memilih hanya satu sumber tenaga di dunia. (c) Kumpul makumat tentang sumber yang telah dipilih dengan memberi idea tentang pengurusan sumber tenaga tersebut. (d) Setiap kumpulan perlu mempersembahkan hasil kerja setiap kumpulan untuk dikongsi bersama dengan rakan sekelas anda. (e) Guru geografi anda akan memberi komen serta membuat penilaian persembahan setiap kumpulan. PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

64 Kertas 1 Jawab semua soalan. 1 Apakah aktiviti ekonomi yang tergolong dalam kegiatan ekonomi primer? A Perikanan B Pendidikan C Pembuatan D Pengangkutan BT ms.150 2 Jadual berikut menunjukkan jenis kegiatan ekonomi utama. Kegiatan Ekonomi Primer Sekunder X Kegiatan ekonomi X ialah A penternakan. B perindustrian. C perlombongan. D telekomunikasi. BT ms.150 3 Apakah aktiviti perdagangan yang berkaitan dengan maklumat berikut? • Pembelian dan penjualan secara pukal • Jualan kepada individu, peruncit dan pembeli A Perniagaan runcit B Perniagaan borong C Perniagaan e-dagang D Perniagaan antarabangsa BT ms.150 4 Rajah berikut menunjukkan faktor yang mempengaruhi kegiatan ekonomi. Pengangkutan Bahan Buruh X Pasaran Rajah 1 Apakah kegiatan ekonomi yang berkaitan dengan X? A Pertanian B Pembuatan C Pembalakan D Pelancongan BT ms.156-160 5 Maklumat berikut berkaitan faktor yang mempengaruhi tanaman. • Tanih laterit • Suhu 27°C Apakah tanaman tersebut? I Padi II Nanas III Getah IV Kelapa sawit A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.156-157 6 Foto berikut menunjukkan aktiviti penanaman kelapa sawit. Foto 1 Apakah kepentingan penanaman tanaman tersebut? I Mengurangkan import II Menggalakkan proses urbanisasi III Menyediakan peluang pekerjaan IV Memajukan bahan api biodiesel A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.162 7 Antara berikut, yang manakah faktor perkembangan industri automotif di Jepun? I Kemajuan teknologi tinggi II Bahan mentah yang banyak III Kawasan tanah pamah yang luas IV Tenaga buruh yang berkemahiran tinggi A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.163 8 Apakah kepentingan perkembangan kegiatan ekonomi utama di dunia? A Kadar kemiskinan meningkat B Meningkatkan import barangan C Mengurangkan pencemaran udara D Mewujudkan pelbagai peluang pekerjaanBT ms.166 9 Apakah sektor ekonomi yang dikaitkan dengan kerjasama ekonomi berikut? • APEC • WTO A Pertanian B Pertahanan C Pelancongan D Perdagangan BT ms.169 10 Apakah kepentingan sektor pembuatan terhadap pembangunan di Malaysia? A Pemindahan teknologi B Tenaga buruh yang ramai C Menyumbang masalah sosial D Meningkatkan jaringan telekomunikasi BT ms.169 BAB 9 Geografi Manusia: Sumber Tenaga dan Kegiatan Ekonomi Kegiatan Ekonomi Utama PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

65 Bahagian B Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan Foto 1. BT ms.150 – 152 X Y Foto 1 1 (a) Namakan sektor ekonomi yang berkaitan dalam foto di atas. TP X: Y: [2 markah] (b) Jelaskan tentang sektor ekonomi primer bertanda X. TP [4 markah] (c) Terangkan faktor yang mempengaruhi perkembangan sektor ekonomi bertanda Y. TP [4 markah] Kertas 2 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

66 Soalan 2 berdasarkan Peta 1. BT ms.162 U Petunjuk Kawasan tanaman Peta 1 2 (a) Peta 1 menunjukkan taburan kawasan tanaman X di Indonesia. Apakah tanaman X tersebut? TP [1 markah] (b) Nyatakan dua kawasan utama penanaman tanaman X di Indonesia. TP (i) (ii) [2 markah] (c) Jelaskan faktor yang mempengaruhi penanaman tanaman tersebut di Indonesia. TP [4 markah] (d) Apakah kepentingan penanaman tanaman tersebut di Indonesia? TP PENERBIT [3 markah] ILMU BAKTI SDN. BHD.

67 Bahagian C Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan Peta 1. BT ms.164 – 165 U R P S Q Peta 1 1 (a) Berdasarkan peta di atas, namakan: TP (i) Kawasan geopark bertanda P. (ii) Taman botani bertanda Q. (iii) Taman Negara bertanda R. (iv) Pulau pelancongan bertanda S. [4 markah] (b) Jelaskan faktor yang mempengaruhi perkembangan aktiviti ekopelancongan di Malaysia. TP [8 markah] (c) Terangkan kepentingan aktiviti ekopelancongan terhadap aspek sosiekonomi masyarakat di Malaysia. TP [4 markah] (d) Cadangkan langkah-langkah yang perlu diambil oleh kerajaan untuk memajukan industri ekopelancongan di Malaysia. TP [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

68 9.1 Jenis Kegiatan Ekonomi Utama 1 Lengkapkan jadual di bawah dengan menyatakan jenis kegiatan ekonomi utama. BT ms.150 (a) Primer (i) (ii) (iii) (b) Sekunder (i) (ii) (c) Tertier (i) (ii) (iii) 2 Namakan jenis perkhidmatan kewangan berdasarkan pernyataan di bawah. BT ms.155 (a) Mengendalikan urusan yang berkaitan dengan jual beli saham. Pernyataan Jenis Perkhidmatan Kewangan (b) Mengumpulkan caruman wang majikan dan pekerja untuk kegunaan pekerja selepas bersara. (c) Memberi perlindungan terhadap risiko seperti kemalangan, kematian, penyakit dan kebankrapan. (d) Menyediakan kemudahan pinjaman, simpanan dan khidmat nasihat. (e) Melibatkan aktiviti jual beli barangan keluaran ladang, bahan mentah dan bahan galian. (f) Melibatkan aktiviti pinjaman bercagar serta jual beli gadaian barangan berharga. Praktis Pengukuhan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

69 9.2 Faktor yang Mempengaruhi Kegiatan Ekonomi Utama 3 Lengkapkan rajah di bawah tentang faktor yang mempengaruhi kegiatan ekonomi utama. BT ms.156 (a) Faktor fizikal: (i) (ii) (iii) (iv) (b) Faktor kemanusiaan: (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Faktor yang Mempengaruhi Kegiatan Ekonomi Utama 4 Jelaskan faktor fizikal dan kemanusiaan yang mempengaruhi perkembangan industri pembuatan sarung tangan di Malaysia. BT ms.156 – 160 (a) Faktor fizikal (b) Faktor kemanusiaan 9.3 Kegiatan Ekonomi Utama di Dunia 5 Berdasarkan kata kunci yang diberi, lengkapkan jadual tentang menghuraikan faktor yang mempengaruhi kegiatan penanaman padi di Thailand. BT ms.161 Faktor-faktor Huraian (a) Bentuk muka bumi (b) Tanih (c) Dasar kerajaan (d) Teknologi PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

70 9.4 Kepentingan Kegiatan Ekonomi Utama di Dunia 6 Terangkan kepentingan kegiatan ekonomi utama di dunia. BT ms.166 – 168 (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) 9.5 Kepentingan Kerjasama Ekonomi Antarabangsa 7 Mengapakah kerjasama ekonomi antarabangsa sangat penting kepada sesebuah negara? KBAT Menilai PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

71 Kertas 1 Jawab semua soalan. 1 Apakah kegiatan pertanian yang menyebabkan pencemaran air? A Pendalaman sungai B Penghutanan semula C Menabur baja organik D Penggunaan racun serangga BT ms.178 2 Apakah kesan perlombongan bijih timah terhadap alam sekitar? A Kawasan tandus B Peningkatan suhu C Kejadian banjir lumpur D Kepupusan hidupan liar BT ms.178 3 Apakah aktiviti ekonomi yang menyebabkan kejadian peningkatan suhu bumi? I Asap kilang II Penebangan hutan III Penggunaan baja kimia IV Pembakaran bahan api fosil A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.179 4 Maklumat berikut berkaitan dengan kegiatan ekonomi. Bahan X digunakan secara meluas dalam industri pembuatan penghawa dingin, aerosol dan peti sejuk. Apakah gas X yang menyebabkan penipisan lapisan ozon? A Oksigen B Karbon dioksida C Klorofluorokarbon D Karbon monoksida BT ms.179 5 Spesies haiwan yang manakah terancam kesan penerokaan hutan? I Kucing II Dugong III Orang utan IV Badak sumbu A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.180 6 Apakah kesan pembuangan sisa toksik ke dalam sungai? I Fenomena pulau haba II Kemusnahan paya III Kepupusan hidupan akuatik IV Gangguan bekalan air bersih A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.180 7 Foto berikut menunjukkan suatu kegiatan ekonomi. Foto 1 Apakah kesan terhadap alam sekitar? I Jerebu II Pulau haba III Hakisan tanah IV Siratan makanan terganggu A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.180 8 Fenomena yang wujud kesan aktiviti perkilangan terhadap alam sekitar ialah A banjir kilat. B hujan asid. C gelongsoran tanah. D tanih menjadi kering kontang. BT ms.181 9 Antara berikut, yang manakah kesan pembinaan hotel dan resort di kawasan pinggir pantai? I Pulau haba II Banjir lumpur III Gangguan ekosistem IV Hakisan pinggir pantai A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV BT ms.183 10 Apakah usaha agensi berikut dalam mengurangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar? • Jabatan Alam Sekitar (JAS) • Jabatan Perhutanan A Kitar semula B Pendidikan alam sekitar C Penilaian Impak Alam Sekitar D Kempen kesedaran alam sekitar BT ms.184 11 Mengapakah aplikasi teknologi hijau penting untuk mengurangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar? A Mesra alam B Kos lebih murah C Kurangkan pencemaran air D Menambah sumber pendapatan BT ms.185 BAB 10 Geografi Manusia: Sumber Tenaga dan Kegiatan Ekonomi Kesan Kegiatan Ekonomi terhadap Alam Sekitar PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

72 Bahagian B Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan Foto 1. BT ms.178 – 183 X Y Foto 1 1 (a) Namakan jenis kegiatan ekonomi yang dikaitkan dengan X dan Y. TP X: Y: [2 markah] (b) Terangkan bagaimana kegiatan ekonomi X membawa kepada kepupusan flora dan fauna. TP [3 markah] (c) Jelaskan kegiatan ekonomi Y memberi kesan terhadap hidupan liar. TP [3 markah] (d) Cadangkan langkah-langkah mengawal kegiatan ekonomi Y daripada mengancam kelestarian hutan. TP [2 markah] Kertas 2 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

73 Soalan 2 berdasarkan Rajah 1. BT ms.184 – 185 Tin aluminium dan tin keluli terpakai dikitar semula untuk dijadikan Tin aluminium dan tin keluli yang baharu Tin Keluli Tin Aluminium Rajah 1 2 (a) Apakah yang dikaitkan dengan usaha mengurangkan kesan kegiatan ekonomi dalam Rajah 1? TP [1 markah] (b) Apakah tujuan utama usaha dalam Soalan 2(a) dijalankan? TP [2 markah] (c) Mengapakah tin aluminium dan tin keluli tersebut perlu melalui proses dalam rajah tersebut? TP [3 markah] (d) Apakah kepentingan usaha tersebut terhadap manusia dan kelestarian alam sekitar? TP [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

74 Bahagian C Jawab semua soalan. 1 Foto 1 menunjukkan aktiviti perlombongan bijih timah. BT ms.182 Foto 1 (a) Terangkan bagaimana kegiatan sektor perlombongan tersebut memberi kesan negatif terhadap alam sekitar. TP [4 markah] (b) (i) Bagaimanakah penerokaan kawasan tanah tinggi dalam memajukan kegiatan pelancongan memberi impak negatif kepada alam sekitar? TP [8 markah] (ii) Cadangkan langkah-langkah yang efektif bagi mengurangkan impak negatif pekerokaan kawasan tanah tinggi kepada alam sekitar. TP [4 markah] (c) Terangkan usaha penyelidikan dan pembangunan (R&D) yang dapat membantu mengurangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar. TP [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

75 10.1 Kesan Kegiatan Ekonomi terhadap Alam Sekitar 1 Lengkapkan jadual di bawah dengan menerangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar. BT ms.178 – 179 Kesan Huraian (a) Kepupusan (b) Pencemaran alam sekitar (c) Perubahan landskap (d) Peningkatan suhu bumi (e) Penipisan lapisan ozon (f) Hakisan tanih Praktis Pengukuhan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

76 10.2 Menghuraikan Kesan Kegiatan Ekonomi terhadap Alam Sekitar 2 Terangkan kesan kegiatan industri pemprosesan dan pembuatan yang berikut terhadap alam sekitar. BT ms.181 (a) Pembinaan tapak perindustrian: (b) Pembebasan gas beracun dari serombong kilang: (c) Pembebasan habuk kilang: (d) Pembuangan sisa toksik: 3 Jelaskan bagaimana penerokaan pelbagai sumber mineral memberi kesan terhadap ekosistem kawasan berikut. BT ms.182 (a) Ekosistem hutan (b) Ekosistem sungai (c) Ekosistem laut PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

77 10.3 Usaha Mengurangkan Kesan Kegiatan Ekonomi terhadap Alam Sekitar 4 Terangkan usaha mengurangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar. BT ms.184 – 185 (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) (h) 5 Bagaimanakah langkah-langkah di bawah ini dapat membantu mengurangkan kesan kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar? BT ms.184 – 185 KBAT Menilai (a) Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) (b) Penggunaan teknologi hijau PENERBIT (c) Kitar semula ILMU BAKTI SDN. BHD.

78 Kertas 1 Masa: 1 jam 15 minit Arahan: Kertas peperiksaan ini mengandungi 40 soalan. Jawab semua soalan. KERTAS MODEL SPM 1 Maklumat berikut berkaitan dengan lapisan bumi. • Separa cecair • Kerak bumi terapung Apakah lapisan tersebut? A Biosfera B Litosfera C Barisfera D Astenosfera 2 Apakah bentuk muka bumi yang terbentuk di dasar laut akibat pencapahan plat? A Arka pulau B Jurang lautan C Banjaran gunung lipat D Permatang tengah lautan 3 Rajah berikut menunjukkan jenis batuan. P Jenis batuan Igneus Metamorfosis Foto 1 Apakah jenis batuan P? A Granit B Enapan C Marmar D Mampatan 4 Kombinasi yang manakah berkaitan dengan jenis luluh hawa dan prosesnya? Luluh Hawa Proses A Fizikal Pemecahan bongkah B Biologi Perubahan suhu ekstrem C Kimia Penyepaian berbutir D Fizikal Pengkarbonan 5 Apakah kesan luluh hawa kimia terhadap pandang darat di kawasan tropika lembap? A Talus B Kaolin C Bornhard D Gurun batu 6 Di manakah lokasi bagi jenis batuan dalam maklumat di bawah ? Batuan ini terhasil akibat suhu dan tekanan yang tinggi A Mukah B Telupid C Segamat D Pulau Langkawi 7 Apakah kaedah terbaik mengurangkan kejadian gerakan jisim bagi pertanian kekal di lereng bukit? A Teres bukit B Membina gabion C Penyimenan cerun D Membina sistem perparitan 8 Apakah faktor fizikal yang mempengaruhi gerakan jisim di bawah? • Tanah runtuh • Banjir lumpur A Hujan lebat B Pengkuarian C Pembalakan D Cuaca ekstrem 9 Apakah bentuk muka bumi yang dikaitkan dengan maklumat di bawah? • Sungai menuruni kawasan tanah tinggi • Batuan lembut mudah terhakis berbanding batuan keras A Delta B Air terjun C Tetambak D Lubang periuk 10 Apakah indikator pencemaran air sungai dari segi biologi? A Koliform B Oksigen terlarut C Kehadiran plankton D Kehadiran bahan organik 11 Bentuk muka bumi yang terhasil kesan pemendapan ombak ialah I lagun. II teluk. III gloup. IV tetanjung. A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 12 Apakah kesan positif kegiatan manusia terhadap kawasan pinggir pantai? A Pencemaran air laut B Perubahan landskap C Kepupusan hidupan marin D Kemusnahan hutan paya bakau 13 Foto berikut menunjukkan alat petunjuk arah angin. Foto 1 Alat tersebut lazimnya diletakkan di A bawah pokok. B antara rumah pangsa. C sebelah bangunan tinggi. D atas bumbung bangunan. PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

79 14 Apakah faktor kawasan beriklim Khatulistiwa menerima jumlah hujan yang tinggi? A Pancaran matahari B Kawasan tanah tinggi C Pengaruh angin monsun D Menghadap Lautan Hindi 15 Foto berikut menunjukkan kesan fenomena cuaca. Foto 2 Apakah langkah yang perlu diambil oleh pihak berkuasa tempatan dalam menangani masalah tersebut? I Menjaga keselamatan mangsa II Menguatkuasa undangundang III Menyelenggara sistem perparitan IV Menyediakan peralatan menyelamat A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 16 Mengapakah tumbuhtumbuhan lantai Hutan Monsun Tropika lebih padat daripada Hutan Hujan Tropika? A Spesies hidupan liar kurang B Bekalan karbon dioksida banyak C Hujan sampai terus ke permukaan bumi D Tumbuhan lantai hutan banyak menerima pancaran matahari 17 Apakah usaha pemuliharaan hutan yang dijalankan di Malaysia? A Penebangan terpilih B Mewujudkan ladang hutan C Mewartakan taman negara D Mengehadkan lesen pembalakan 18 Apakah kegiatan yang menyebabkan berlakunya kejadian di bawah? • Hutan tenggelam • Tasik luas terbentuk A Akuakultur B Penerokaan hutan paya C Perlombongan bijih timah D Pembinaan empangan hidroelektrik 19 Peta berikut menunjuk kawasan yang dijalankan usaha pemeliharaan hutan. U Peta 1 Apakah usaha pemuliharaan hutan tersebut? A Mewartakan taman negara B Mewujudkan ladang hutan C Melakukan program penghutanan semula D Melaksanakan sistem penebangan terpilih 20 Foto berikut menunjukkan spesies hidupan liar di Malaysia. Foto 3 Mengapakah spesies hidupan liar tersebut perlu dikekalkan untuk tinggal di dalam hutan? A Sumber tarikan pelancong B Sumber makanan penduduk C Mengawal hutan daripada diceroboh D Memelihara keseimbangan ekosistem hutan 21 Bagaimanakah aktiviti penyahhutanan memberi kesan terhadap kepelbagaian biologi di dunia? A Kejadian tanah runtuh B Peningkatan suhu setempat C Kepupusan spesies hidupan liar D Peningkatan kelembapan udara 22 Kawasan yang manakah berpenduduk padat disebabkan keadaan bentuk muka buminya? A Siberia B Gurun Kalahari C Dataran Ganges D Dataran Tinggi Korat 23 Peta berikut menunjukkan taburan penduduk dunia. U Peta 2 Apakah faktor yang mempengaruhi taburan penduduk di kawasan berlorek? A Iklim B Tanih C Governan D Bentuk muka bumi 24 Maklumat berikut menunjukkan data penduduk Negara X. • Kadar kelahiran kasar 60 orang setiap 1000 orang • Kadar kematian kasar 10 orang bagi setiap 1 000 orang Berapakah peratus kadar pertumbuhan semula jadi penduduk Negara X? A 2.5% B 3.5% C 4.2% D 5.0% PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

80 25 Rajah berikut menunjukkan piramid penduduk Negara P. Lelaki Populasi: Ribu 100+ 95-99 90-94 85-89 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 Perempuan Kumpulan umur 330 264 198 132 66 0 0 66 132 198 264 330 Rajah 2 Apakah jenis piramid penduduk tersebut? A Stabil B Regresif C Progresif D Terganggu 26 Apakah yang dimaksudkan dengan konsep konurbasi? A Perebakan bandar B Perubahan taraf bandar C Perubahan fungsi bandar D Percantuman bandarbandar berdekatan 27 Apakah jenis migrasi yang berkaitan dengan maklumat di bawah? Nora Johnday berasal dari Kuching, Sarawak melanjutkan pelajaran ke Washington D.C A Migrasi dalaman B Migrasi antarabangsa C Migrasi bandar ke luar bandar D Migrasi luar bandar ke bandar 28 Mengapakah kawasan hijau sering diwujudkan di bandar besar? I Mengindahkan bandar II Menyerap karbon dioksida III Mengekalkan kesuburan tanih IV Meningkatkan kejadian hujan A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 29 Rajah berikut menunjukkan perkembangan desa kepada bandar. Desa Bandar Tahun 1995 Tahun 2015 Apakah kesan perubahan saiz petempatan dalam rajah di atas? I Perubahan guna tanah II Peningkatan kebersihan udara III Saiz keluarga bertambah besar IV Peningkatan nilai harga hartanah A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 30 Selain menjana tenaga elektrik, apakah kegunaan kipas angin raksasa di Belanda? A Mengisar bijirin B Memanaskan air C Membalikkan haba D Menyederhanakan suhu 31 Apakah kegunaan sumber tenaga arang batu? A Melebur besi B Memanaskan air C Menghasilkan cat D Membuat tembikar 32 Apakah kesan positif kegiatan manusia terhadap kawasan pinggir pantai? U A B C D Peta 3 33 Langkah mengurangkan pergantungan terhadap sumber petroleum ialah A mengitar semula B mengurangkan eksport C mencari sumber alternatif D mempelbagaikan penggunaan 34 Apakah sebab utama pencemaran air laut dalam penerokaan petroleum di persisiran pantai? A Kebocoran saluran paip B Perlanggaran kapal tangki C Kemalangan lori tangki minyak D Pembebasan asap kilang petrokimia 35 Apakah fungsi yang dikaitkan dengan agensi FRIM? A Penghutanan semula B Memperkenalkan teknik bioteknologi C Memperkenalkan teknik pengurusan sisa berbahaya D Menggubal undangundang untuk memelihara alam sekitar 36 Rajah berikut menunjukkan satu kegiatan ekonomi. Foto 4 Apakah kesan kegiatan tersebut terhadap alam sekitar? I Hidupan liar pupus II Kawasan hutan musnah III Habitat hidupan liar terpelihara IV Pendapatan negara bertambah A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 37 Apakah kepentingan usaha sama Malaysia dengan syarikat-syarikat asing? A Pinjaman modal B Meluaskan pasaran produk C Mengamalkan perdagangan sehala D Mengembangkan bidang kebudayaan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

81 KERTAS PEPERIKSAAN TAMAT 38 Mengapakah projek pembinaan jalan raya di bandar perlu mengekalkan landskap hijau? A Menyederhanakan suhu B Mewujudkan kawasan tadahan air C Mengurangkan pencemaran udara D Mengurangkan masalah kesesakan lalu lintas 39 Apakah faktor berlakunya kemiskinan tanih di kawasan pertanian? A Pertanian berteres B Penggunaan baja kimia C Penanaman secara bergilir D Penanaman tanaman tutup bumi 40 Maklumat berikut menunjukkan kesan penebangan hutan. Dianggarkan 10 000 hingga 15 000 haiwan mati akibat penebangan 1 kilometer persegi kawasan hutan yang menjadi habitat hidupan liar. Apakah langkah bagi mengatasi masalah di atas? A Mewujudkan hutan simpan B Melakukan penebangan terpilih C Mengadakan rawatan silvikultur D Melaksanakan penghutanan semula PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

82 Kertas 2 Masa: 2 jam 30 minit Bahagian A [40 markah] Jawab semua soalan. Soalan 1 berdasarkan peta topografi (Kota Bharu). Kaji peta ini dengan teliti sebelum menjawab soalan berikut. Peta Topografi 83 82 81 80 79 78 77 76 75 83 82 81 80 79 78 77 76 75 60 61 62 63 64 65 66 67 60 61 62 63 64 65 66 67 Skala 1 : 50 000 83 82 81 80 79 78 77 76 75 83 82 81 80 79 78 77 76 75 60 61 62 63 64 65 66 67 60 61 62 63 64 65 66 67 Skala 1 : 50 000 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

83 Peta asas diterbitkan dengan kebenaran Pengarah Pemetaan Malaysia. Hakcipta Kerajaan Terpelihara. JUPEN SIRI MY512A LEMBAR AF 42 EDISI 2 1 (a) (i) Apakah arah segi empat grid di bawah dari kedudukan anda di Kg. Lambor (RG 6477)? 62 63 80 81 [1 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

84 (ii) Berapakah bearing tiang wayarless (RG 606756) dari simpang tiga Kg. Jal Kechil (RG 628770)? [2 markah] (ii) Kirakan panjang jalan raya dari simpang tiga Kg. Tok Oh (RG 614785) ke simpang empat Kg. Pangkal Kala (RG 612754). [2 markah] (b) (i) Apakah pola petempatan di Kg. Cheranang Melintang dalam segi empat grid di bawah? 60 61 80 81 [1 markah] (ii) Mengapakah pola petempatan dalam Soalan 1(b)(i) dibina sedemikian? [2 markah] (c) (i) Nyatakan jenis tanaman kontan yang terdapat dalam segi empat grid di bawah. 60 62 78 80 [1 markah] (ii) Jelaskan faktor yang menggalakkan tanaman dalam Soalan 1(c)(i). [4 markah] (iii) Terangkan kemudahan sosial yang disediakan kepada penduduk sekitar Cabang Empat di utara Garisan Utaraan 80. [2 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

85 Soalan 2 berdasarkan Jadual 1. Jadual 1: Jumlah Penduduk Malaysia Mengikut Jantina pada Tahun 2018, 2019 dan 2020 Jantina Penduduk (juta orang) 2018 2019 2020 Lelaki 16.7 16.8 16.8 Perempuan 15.7 15.7 15.8 (Sumber: Jabatan Perangkaan Malaysia) 2 (a) Berdasarkan data jumlah penduduk Malaysia mengikut jantina pada Tahun 2018, 2019 dan 2020, bina sebuah graf garisan berganda dengan menggunakan skala 1 cm mewakili 2 juta orang. [7 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

86 (b) Dengan merujuk graf garisan berganda yang telah anda lukis, jelaskan pola jumlah penduduk Malaysia mengikut jantina pada tahun 2018, 2019 dan 2020. [4 markah] (c) Maklumat berikut berkaitan dengan jumlah kelahiran hidup di Malaysia. Jumlah kelahiran hidup pada 2021 merekodkan penurunan tertinggi dalam satu dekad dengan 439 744 kelahiran berbanding 471 504 kelahiran pada 2020, menurut laporan Perangkaan Penting Malaysia 2022. (Sumber: Sinarharian.com.my, 13 Oktober 2022) Merujuk maklumat di atas, terangkan faktor penurunan kadar kelahiran hidup di Malaysia sejak kebelakangan ini. [4 markah] Bahagian B [30 markah] Jawab semua soalan. Soalan 3 berdasarkan Rajah 1. Jenis Batuan Bantuan igneus Bantuan X Bantuan Y Rajah 1 3 (a) Namakan batuan yang berikut dalam Rajah 1. X: Y: [2 markah] (b) Jelaskan proses pembentukan batuan igneus. [2 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

87 (c) Terangkan kepentingan batuan igneus kepada manusia. [3 markah] (d) Pada pendapat anda, apakah manfaat yang diperoleh daripada kepelbagaian batuan yang wujud di negara kita terhadap kemajuan ekonomi? [3 markah] Soalan 4 berdasarkan Foto 1. Foto 1 4 (a) Namakan jenis tumbuhan semula jadi dalam Foto 1. [1 markah] (b) Jelaskan ciri tumbuhan semula jadi dalam Soalan 4(a). [3 markah] (c) Bagaimanakah keadaan tumbuh-tumbuhan semula jadi di lapisan lantai hutan di atas? [3 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

88 (d) Terangkan kepentingan tumbuhan semula jadi terhadap ekosistem kawasan tersebut. [3 markah] Soalan 5 berdasarkan Foto 2. Kuala Lumpur (1920) Kuala Lumpur (2022) Foto 2 5 (a) Apakah proses yang terlibat dalam Foto 2? [1 markah] (b) Jelaskan faktor sosioekonomi yang mempengaruhi proses dalam Soalan 5(a). [3 markah] (c) Terangkan kesan negatif proses tersebut terhadap aspek sosial. [3 markah] (d) Cadangkan langkah-langkah mengurangkan kesan dalam foto di atas terhadap aspek sosial masyarakat di Malaysia. [3 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

89 Bahagian C [40 markah] Jawab dua soalan sahaja. Soalan 1 berdasarkan Foto 1. Foto 1 1 (a) Nyatakan empat proses gerakan jisim yang sering berlaku di kawasan cerun. [4 markah] (b) Mengapakah proses gerakan jisim dalam Foto 1 sering berlaku di kawasan cerun? [4 markah] (c) Jelaskan kesan proses gerakan jisim tersebut terhadap alam sekitar. [4 markah] (d) Cadangkan langkah-langkah yang efektif untuk mengawal proses gerakan jisim di cerun bukit. [8 markah] Soalan 2 berdasarkan Peta 1. U R P S Q Peta 1 2 (a) Berdasarkan Peta 1, namakan lokasi pulau peranginan bertanda P, Q, R dan S. [4 markah] (b) Bagaimanakah kegiatan manusia boleh menjejaskan keindahan pulau peranginan sebagai lokasi ekopelancongan? [8 markah] (c) Maklumat berikut berkaitan dengan hutan paya bakau. Sabah mempunyai keluasan hutan paya bakau yang terbesar di Malaysia, iaitu lebih kurang 60 peratus daripada jumlah keluasan hutan paya bakau di Malaysia. (Sumber: www.utusanborneo.com.my 2 November 2022) (i) Terangkan kepentingan hutan paya bakau kepada kawasan pinggir pantai. [4 markah] (ii) Kemukakan cadangan anda tentang cara memelihara hutan paya bakau di Malaysia. [4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

90 Soalan 3 berdasarkan Rajah 1. q12-8 100+ 95-99 90-94 85-89 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 Lelaki Perempuan Kumpulan umur 6 6 Populasi: Juta 4.8 3.6 2.4 1.2 0 0 1.2 2.4 3.6 4.8 Rajah 1 3 (a) Terangkan konsep pertumbuhan penduduk. [4 markah] (b) Jelaskan struktur umur, jangka hayat dan nisbah jantina negara yang mengalami piramid penduduk di atas. [4 markah] (c) Berdasarkan analisis anda, tafsirkan piramid penduduk tersebut. [4 markah] (d) Terangkan kesan struktur dan komposisi piramid penduduk di atas terhadap pembangunan sesebuah negara terbabit. [8 markah] 4 (a) Apakah maksud kegiatan ekonomi primer dan kegiatan ekonomi sekunder? [4 markah] (b) Huraikan faktor iklim yang mempengaruhi kegiatan ekonomi di kawasan beriklim Khatulistiwa dan Mediterranean. [4 markah] (c) Jelaskan faktor infrastruktur mempengaruhi perkembangan kegiatan ekonomi utama. [8 markah] (d) Maklumat berikut berkaitan dengan penanaman kelapa sawit. Indonesia merupakan negara pengeluar sawit terbesar di dunia. Hal ini kerana wilayahnya yang sangat luas membolehkan pembukaan ladang untuk penanaman kelapa sawit dalam skala besar. (Sumber: www.pertanian.go.id 22 Sept 2022) Terangkan faktor yang mempengaruhi penanaman kelapa sawit di Indonesia. [4 markah] KERTAS PEPERIKSAAN TAMAT PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

JPB J1 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan BAB 1 Graf Bar Berganda, Graf Garisan Berganda dan Carta Pai KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) Graf Bar Berganda: 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 Eksport Getah (RM Bilion) Tahun PETUNJUK Produk Getah Getah Asli Nilai Eksport Produk Getah dan Getah Asli Malaysia dari Tahun 2017 hingga 2019 2017 2018 2019 Tajuk [1 m] Skala [1 m] Petunjuk [1 m] Paksi X [1 m] Paksi Y [1 m] Bar [1 m] [Maksimum: 7 markah] (b) F1 Graf bar berganda menunjukkan nilai eksport produk getah dan getah asli Malaysia antara tahun 2017 hingga 2019 [1 m] F2 Nilai eksport produk getah lebih tinggi berbanding nilai eksport getah asli [1 m] F3 Produk getah mencatat nilai eksport paling tinggi sebanyak RM23.8 bilion pada tahun 2018 [1 m] F4 Berlaku peningkatan nilai eksport produk getah, iaitu dari RM21.6 bilion pada tahun 2017 kepada RM23.8 bilion pada tahun 2018 [1 m] F5 Terdapat sedikit penurunan pada tahun 2019 sebanyak RM0.2 bilion kepada RM23.6 bilion [1 m] F6 Bagi eksport getah asli pada tahun 2017 telah mencatat nilai eksport iaitu sebanyak RM9.1 bilion [1 m] F7 Menurun kepada RM6.5 bilion pada tahun 2018 [1 m] F8 Trend semakin menurun sedikit kepada RM6.1 pada tahun 2019, perbezaan penurunan sebanyak RM0.4 bilion [1 m] F9 Perbezaan yang ketara antara nilai eksport barangan getah dan nilai eksport getah getah asli disebabkan oleh permintaan terhadap produk getah yang lebih tinggi [1 m] H9 Sarung tangan, tayar, kasut dan benang lateks [1 m] F10 Barangan getah Malaysia banyak dieksport ke Amerika Syarikat, Jepun dan Kesatuan Eropah [1 m] F11 Sebagai rumusan, nilai eksport produk getah dan kayu getah Malaysia menunjukkan terdapat peningkatan dan penurunan antara tahun 2017 hingga 2019 [1m] F12 Nilai eksport produk getah adalah lebih tinggi daripada eksport getah asli [1m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Faktor cuaca/monsun tidak menentu [1 m] H1 Memberi kesan kepada aktiviti torehan [1 m] F2 Penyakit pokok getah [1 m] H2 Mempengaruhi pengeluaran susu getah di peringkat ladang [1 m] F3 Pekebun kecil dan estet getah digantikan dengan penanaman sawit [1 m] H3 Kesan lonjakan permintaan dan harga sawit yang tinggi [1 m] F4 Faktor guna tenaga [1 m] H4 Penutupan sempadan/sekatan pengambilan pekerja asing baharu mendorong kepada kekurangan pekerja [1 m] F5 Pekebun kecil dan estet getah digantikan dengan pembangunan hartanah [1 m] H5 Mengecilkan saiz ladang getah komersial [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) Graf Garisan Berganda: 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 650 2013 2014 2015 Jumlah Pelancong (Ribu orang) Tahun PETUNJUK Pelancong domestik Pelancong antarabangsa Data Kemasukan Pelancong ke Cameron Highlands dari Tahun 2013 hingga 2015 Tajuk [1 m] Skala [1 m] Petunjuk [1 m] Paksi X [1 m] Paksi Y [1 m] Plot [1 m] [Maksimum: 7 markah] (b) F1 Graf garisan berganda menunjukkan data kemasukan pelancong ke Cameron Highlands dari tahun 2013 hingga 2015 [1 m] F2 Kemasukan pelancong domestik lebih ramai daripada pelancong antarabangsa [1 m] F3 Kemasukan pelancong domestik mencatat paling tinggi sebanyak 586 ribu orang pada tahun 2013 [1 m] F4 Berlaku penurunan pelancong domestik pada tahun 2014, iaitu dari 586 ribu orang (2013) kepada 445 ribu orang [1 m] JAWAPAN PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J2 J3 F5 Peningkatan ketara kemasukan pelancong domestik pada tahun 2015 sebanyak 103 ribu orang kepada 548 ribu orang [1 m] F6 Bagi pelancong antarabangsa pada tahun 2013 telah sebanyak 160 ribu orang [1 m] F7 Pada tahun 2014 kemasukan pelancong terus menurun kepada 144 ribu orang [1 m] F8 Trend semakin menurun sedikit kepada 130 ribu orang ada tahun 2015, perbezaan penurunan sebanyak 14 ribu orang [1 m] F9 Perbezaan yang ketara antara kemasukan pelancong domestik dan pelancong antarabangsa disebabkan oleh kurang promosi dijalankan [1 m] F10 Sebagai rumusan, data kemasukan pelancong domestik menunjukkan terdapat peningkatan dan penurunan antara tahun 2013 hingga 2015 [1 m] F11 Data kemasukan pelancong antarabangsa pula menunjukkan trend penurunan antara tahun 2013 hingga 2015 [1 m] F12 Data kemasukan pelancong domestik adalah lebih tinggi daripada pelancong antarabangsa [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Memperbaiki, melebar dan menaik taraf jalan raya utama yang menghubungkan Tapah dengan Cameron Highlands [1 m] F2 Mengawal kejadian tanah runtuh/banjir lumpur di sepanjang jalan ke Cameron Highlands [1 m] F3 Meningkatkan promosi tentang tempat menarik, hotel, makanan dan tempat beristirahat yang popular di Cameron Highlands [1 m] H3 Media sosial/media massa/pusat pelancongan/kaunter pelancongan [1 m] F4 Melebarkan jalan raya di pusat bandar seperti Tanah Rata dan Brinchang bagi mengelakkan kesesakan lalu lintas yang teruk [1 m] F5 Menyediakan parkir bertingkat bagi kemudahan para pelancong ke sesuatu tempat pelancongan [1 m] F6 Menyediakan lebih banyak bas pelancong/ kereta sewa membawa penumpang ke Cameron Highlands [1 m] F7 Harga tempat penginapan yang berpatutan [1 m] F8 Membuka sempadan negara secara berperingkat kepada pelancong asing [1 m] F9 Peranan jabatan kesihatan dalam mengawal penyebaran virus Covid-19 di kawasan tumpuan pelancong [1 m] H9 Pelancong rasa lebih selamat/SOP yang ketat [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Graf bar berganda merupakan graf yang mempunyai dua atau lebih bar yang berlainan maklumat bagi menunjukkan perbandingan nilai sesuatu data (b) (i) Tajuk menjelaskan maklumat yang hendak disampaikan (ii) Skala dapat menentukan skala yang bersesuaian (iii) Paksi menegak merupakan satu garisan yang dilukis secara menegak (iv) Paksi mendatar merupakan satu garisan yang dilukis secara mendatar atau melintang (v) Petunjuk memaparkan maklumat yang diwakili oleh setiap bar (vi) Bar menunjukkan ketinggian bar menunjukkan kuantiti atau nilai 2 (a) (i) Menunjukkan perbandingan antara dua atau lebih maklumat. Graf ini sesuai digunakan untuk membuat perbandingan pelbagai komponen yang hendak dikaji. Kebiasaannya komponen ini mempunyai perkaitan antara satu sama lain (ii) Perbandingan unjuran KDNK negara-negara Asia tahun 2019 hingga 2021 (b) (i) Mewakilkan data dalam bentuk bulatan yang terdiri daripada beberapa sektor. Carta ini boleh menunjukkan taburan atau kadar peratusan sesuatu aspek yang dikaji (ii) Bilangan penduduk mengikut etnik di Malaysia 3 (a) Carta pai: Eksport Getah Malaysia ke China, Jerman, Amerika Syarikat, Iran dan Taiwan pada April 2020 PETUNJUK China 3.5% 5.8% 6.2% 12.1% 48.9% Jerman Amerika Syarikat Iran Taiwan 4 (b) Perhatikan label paksi menegak dan paksi mendatar (c) Teliti nilai pada skala dan bar atau titik garisan (d) Kenal pasti nilai paling tinggi dan paling rendah serta nilai bagi bar atau titik garisan yang lain (e) Perhatikan perubahan atau perbezaan nilai yang nyata (f) Huraikan isi tersirat berdasarkan data yang diwakili (g) Buat satu rumusan bagi mentafsir graf tersebut 5 Carta pai menunjukkan eksport getah Malaysia ke China, Jerman, Amerika Syarikat, Iran dan Taiwan pada April 2020. Malaysia mengeksport getah ke lima buah negara, iaitu China, Jerman, Amerika Syarikat, Iran dan Taiwan. Negara eksport terbesar getah Malaysia ialah China, iaitu 48.9%. Negara eksport kedua terbesar getah Malaysia ialah Jerman, iaitu 12.1%. Negara eksport ketiga terbesar getah Malaysia ialah Amerika Syarikat, iaitu 6.2%. Negara eksport keempat terbesar getah Malaysia ialah Iran, iaitu 5.3%. Akhir sekali, negara eksport terkecil getah Malaysia ialah Taiwan, iaitu 3.5%. Negara-negara ini terpaksa mendapatkan sumber getah Malaysia kerana sumber getah tiada di negara tersebut kerana faktor iklim yang tidak sesuai untuk penanaman getah. Di samping itu, kualiti getah Malaysia yang bermutu tinggi mendorong negaranegara tersebut mendapatkan bekalan getah dari Malaysia. Sebagai rumusan, negara eksport terbesar getah Malaysiaialah China manakala paling kecil ialah Taiwan. BAB 2 Foto KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) Foto udara menyerong [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) Kawasan tanah tinggi di Cameron Highlands, Pahang [1 m] [Maksimum: 2 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J2 J3 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (c) F1 Bentuk muka bumi tanah tinggi [1 m] F2 Bergunung-ganang dan berbukit [1 m] F3 Tanah tinggi diliputi hutan gunung/hutan hujan tropika [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Pola petempatan berkelompok terdapat di bahagian latar tengah foto [1 m] F2 Lorong kereta motor menjadi jalan pengangkutan penting penduduk ke ladang dan kawasan petempatan [1 m] F3 Penduduk menjalankan aktiviti pertanian, iaitu menanam teh [1 m] F4 Hutan dibersihkan untuk aktiviti penanaman teh/ membina petempatan/ bangunan/ lorong [1 m] [Maksimum: 3 markah] (e) F1 Foto udara menyerong menunjukkan aktiviti guna tanah di Cameron Highlands, Pahang [1 m] F2 Ciri pandang darat fizikal di kawasan ini terdiri daripada bentuk muka bumi tanah tinggi [1 m] H2 Gunung, bukit dan tanah pamah beralun serta tumbuhan semula jadi [1 m] F3 Ciri pandang darat budaya ialah petempatan/ lorong/ kawasan pertanian [1 m] F4 Latar belakang foto menunjukkan bentuk muka bumi bergunung-ganang [1 m] H4 Diliputi hutan semula jadi [1 m] F5 Latar tengah foto diterokai untuk kawasan petempatan [1 m] F6 Pola petempatan berkelompok terdapat di latar tengah foto [1 m] F7 Petempatan penduduk dibina di kawasan tanah pamah beralun-alun [1 m] F8 Lorong berkereta motor terdapat juga di latar tengah dan hadapan foto [1 m] F9 Latar hadapan menunjukkan kawasan bukit diterokai untuk aktiviti penanaman teh [1 m] H9 Kawasan bukit diteres [1 m] [Maksimum: 6 markah] 2 (a) Foto satelit [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Foto yang diambil menggunakan satelit [1 m] H1 Berada jauh di ruang angkasa bumi [1 m] F2 Foto satelit dapat menunjukkan kawasan yang lebih luas [1 m] H2 Lebih terperinci [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Rakaman kawasan muka bumi yang lebih luas dan terperinci [1 m] F Memaparkan pola guna tanah yang berbeza bagi satu kawasan yang luas [1 m] H2 Kawasan tepu bina di bandar/kawasan pertanian [1 m] F3 Menunjukkan fenomena cuaca dan iklim [1 m] H3 Banjir/ jerebu/ suhu bandar/ El Nino [1 m] F3 Memaparkan arah aliran sungai/ jalan raya/ lebuh raya/ jalan kereta api [1 m] F4 Membuat ramalan dan perancangan tentang cuaca/saliran/ tumbuh-tumbuhan / galian [1 m] F5 Membuat ramalan/perancangan tentang pembangunan guna tanah [1 m] H5 Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)/ Jabatan Parit dan Saliran [1 m] F6 Memudahkan unit Polis Trafik mengawal aliran trafik pada masa puncak [1 m] [Maksimum: 5 markah] (d) F1 Foto satelit menunjukkan kawasan Kuala Selangor [1 m] F2 Ciri pandang darat fizikal yang terdapat di kawasan ini ialah sungai/ hutan paya/ kawasan tanah pamah [1 m] F3 Ciri pandang darat budaya yang terdapat di kawasan ini ialah jalan raya/ jambatan/ petempatan/ sawah padi [1 m] F4 Keseluruhan muka bumi dalam foto ini terdiri daripada kawasan tanah pamah yang rata/ berhampiran muara sungai [1 m] F5 Kawasan tanah pamah ini dibangunkan dengan kawasan petempatan/jaringan pengangkutan/ aktiviti pertanian [1 m] F6 Sungai Selangor merupakan saliran utama yang mengalir ke arah barat daya [1 m] F7 Kegiatan ekonomi utama penduduk ialah pertanian dan perikanan [1 m] F8 Tanaman yang diusahakan secara meluas dalam peta ialah padi terutama di sebelah utara dan timur Sungai Selangor [1 m] F9 Aktiviti perikanan dijalankan kerana wujud Sungai Selangor dan kawasan paya di pinggir sungai terutama di bahagian barat peta [1 m] F10 Sungai Selangor menjadi laluan pengangkutan air terutamanya nelayan [1 m] F11 Pekan Kuala Selangor menjadi tumpuan penduduk kerana mempunyai banyak kemudahan awam [1 m] [Maksimum: 6 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Foto aras bumi (b) Foto udara (c) Foto satelit 2 (a) Foto yang diambil secara mendatar pada paras tanah (b) Menunjukkan apa yang dilihat di hadapan jurufoto (c) Digunakan untuk menjalankan kajian terperinci tentang manusia/ tempat di dunia (d) Menunjukkan pandangan tentang kawasan tertentu/ bukan keseluruhan kawasan 3 (a) Foto udara ialah foto yang diambil dari udara, sama ada dari kapal terbang, helikopter, belon udara atau dron. Terdapat dua jenis foto udara, iaitu foto udara menegak dan menyerong (b) (i) Foto udara menegak • Dirakam dengan kamera yang dipasang di bahagian bawah kapal terbang, helikopter atau dron pada sudut sekitar 90° • Dapat menunjukkan pandang darat fizikal dan pandang darat budaya yang lebih jelas (ii) Foto udara menyerong • Dirakam dari kapal terbang, helikopter, belon udara atau dron pada sudut antara 30° hingga 60° • Dapat menunjukkan pandang darat fizikal dan pandang darat budaya dengan latar belakang yang lebih luas 4 (a) Maklumat geografi boleh diperoleh dengan cepat dan mudah (b) Bahan asas untuk melakar dan melukis peta dan rajah (c) Menunjukkan perubahan yang berlaku dari semasa ke semasa (d) Perbandingan ciri-ciri geografi antara kawasan dapat dibuat (e) Menunjukkan saling kaitan antara ciri-ciri fizikal dan ciri-ciri budaya (f) Pelengkap kepada peta, rajah, graf dalam memaparkan ciri-ciri geografi (g) Menunjukkan perbandingan ciri-ciri geografi antara kawasan ataupun fenomena yang berlainan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J4 J5 5 (b) Kenal pasti ciri pandang darat fizikal dan ciri pandang darat budaya di dalam foto (c) Kaitkan ciri pandang darat fizikal dengan ciri pandang darat budaya (d) Buat tafsiran foto berdasarkan maklumat yang telah dikenal pasti (e) Buat rumusan 6 Jawapan murid BAB 3 Fenomena Cuaca dan Iklim KERTAS 1 1 A 2 D 3 C 4 D 5 A 6 B 7 D 8 C 9 A 10 D KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) F1 Kekurangan kawasan tadahan akibat penebangan hutan yang tidak terkawal [1 m] H1 Sumber air semakin terjejas [1 m] F2 Kekurangan kawasan hijau akibat penyahhutanan [1 m] H2 Tanih terdedah/ menjadi tandus [1 m] F3 Pemanasan global [1 m] H3 Kadar sejatan melebihi hujan dan suhu bumi meningkat [1 m] F4 Fenomena El Nino [1 m] H4 Wujud gelombang panas yang menyebabkan jumlah hujan berkurangan dalam tempoh yang panjang [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) F1 Krisis bekalan makanan kerana tanaman tidak menjadi [1 m] F2 Kesihatan terjejas seperti strok haba, ruam kulit dan sakit mata [1 m] F3 Aktiviti pertanian, penternakan dan akuakultur terjejas [1 m] F4 Krisis ekonomi menyebabkan penduduk terus miskin [1 m] F5 Masalah kebuluran kerana kekurangan bekalan makanan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Menggunakan cara pengairan baharu untuk membaja/ menyembur racun serangga yang menjimatkan penggunaan air [1 m] F2 Memelihara dan memulihara badan air untuk menyederhanakan suhu setempat [1 m] F3 Membina lebih banyak empangan [1 m] F4 Mengekalkan kawasan tadahan air [1 m] F5 Pembenihan awan dan hujan tiruan [1 m] H5 Mengurangkan krisis air [1 m] F6 Mewujudkan kawasan hijau dengan menanam lebih banyak pokok [1 m] F7 Meneroka sumber air alternatif [1 m] H7 Air bawah tanah/ air laut [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) F1 Taufan/ angin siklon/ ribut petir/ angin kencang/ ribut taufan [1 m] F2 Angin ribut yang sangat kencang [1 m] F3 Mencapai kelajuan antara 200 km/j hingga 300 km/j [1 m] F4 Berasal dari lautan dan bertiup ke arah daratan [1 m] F5 Membawa hujan lebat di kawasan latitud 5°U hingga 20°U [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) (i) Vietnam [1 m] (ii) Filipina [1 m] (iii) Jepun/ Taiwan [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Kerosakan harta benda [1 m] H1 Bangunan/tempat tinggal [1 m] F2 Kehilangan nyawa atau kematian [1 m] F3 Sistem komunikasi terjejas [1 m] F4 Kerosakan kemudahan asas seperti jalan raya/ bekalan air/ bekalan elektrik [1 m] F5 Kegiatan ekonomi terjejas/ aktiviti harian terjejas [1 m] F6 Kejadian banjir besar membawa kesan buruk kepada manusia/ harta benda [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Mewujudkan pelan amaran awal taufan oleh Jabatan Meteorologi [1 m] F2 Mewujudkan pusat pemindahan mangsa [1 m] H2 Bekalan air bersih/ bekalan makanan disediakan [1 m] F3 Latihan menghadapi bencana [1 m] F4 Membina bangunan yang tahan tiupan angin kencang [1 m] [Maksimum: 2 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Hujan lebat yang berterusan [1 m] H1 Sungai melimpah apabila isi padu air maksimum/ melepasi tahap berbahaya [1 m] F2 Sungai cetek dan sempit [1 m] H2 Tidak dapat menampung isi padu air hujan yang banyak [1 m] F3 Kekurangan kawasan tadahan [1 m] H3 Larian air permukaan banyak [1 m] F4 Permukaan tanah berturap [1 m] H4 Air tidak dapat diserap ke dalam tanah [1 m] F5 Pembinaan pesat yang tidak terancang [1 m] H5 Kurang kawasan hijau/ banjir kilat [1 m] F6 Longkang sempit dan tersumbat [1 m] H6 Air sungai melimpah/banjir kilat [1 m] F7 Air pasang perbani [1 m] H7 Menyebabkan air melimpah ke daratan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Penyakit bawaan air [1 m] H1 Taun (kolera)/ cirit-birit [1 m] F2 Aktiviti harian/ ekonomi terjejas [1 m] H2 Hujan lebat/ kawasan dipenuhi air/ orang ramai tidak boleh bergerak [1 m] F3 Kegiatan pertanian dan penternakan terjejas [1 m] H3 Kawasan pertanian ditenggelami air [1 m] F4 Sistem pengangkutan terjejas [1 m] H4 Rel kereta api, komuter, ERL dan lapangan terbang tenggelam [1 m] F5 Aktiviti akuakultur [1 m] H5 Mengalami kerugian besar/ hasil ikan terjejas [1 m] F6 Pencemaran air [1 m] H6 Lumpur dibawa oleh larian air permukaan/ cerun bukit terhakis [1 m] F7 Kerosakan harta benda dan infrastruktur [1 m] H7 Ditenggelami oleh air banjir yang berlumpur [1 m] F8 Nyawa manusia terancam [1 m] H8 Lemas/dihanyutkan arus deras [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) F1 Menguatkuasakan undang-undang berkaitan alam sekitar [1 m] H1 Mengenakan denda kepada pembalakan haram [1 m] F2 Mendalamkan dasar sungai [1 m] H2 Menampung kuantiti air yang banyak [1 m] F3 Memperbaiki sistem saliran [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J4 J5 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan H3 Aliran air menjadi lancar [1 m] F4 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] H4 Kempen Cintai Sungai Kita memberikan pendidikan alam sekitar [1 m] F5 Pembinaan terowong [1 m] H5 Terowong Jalan Raya dan Pengurusan Air Banjir (SMART) [1 m] F6 Pembinaan empangan [1 m] H6 Mengawal kuantiti air yang dilepaskan ke dalam alur sungai [1 m] [Maksimum: 8 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) F1 Cuaca ialah keadaan atmosfera berdasarkan unsur-unsur suhu, hujan, angin, tekanan udara, kelembapan udara dan cahaya matahari di sesuatu tempat dalam tempoh masa yang singkat F2 Dapat diramal dan melibatkan kawasan berskala kecil seperti daerah atau wilayah F3 Contoh cuaca ialah panas, sejuk, berangin, ribut petir, mendung dan sebagainya (b) F1 Iklim ialah purata keadaan cuaca yang melibatkan suhu, hujan, angin, tekanan udara, kelembapan udara dan cahaya matahari di sesuatu kawasan dalam tempoh yang panjang, iaitu 30 tahun hingga 35 tahun F2 Meliputi kawasan yang lebih luas seperti negara, benua atau dunia F3 Dipengaruhi oleh statistik mengenai cuaca contohnya perubahan suhu setiap hari atau setiap tahun hinggalah ke beberapa ribu atau juta tahun F4 Contoh iklim ialah Iklim Khatulistiwa, Iklim Monsun Tropika, Iklim Gurun Panas, Iklim Mediterranean, Iklim Siberia dan Iklim Tundra 2 (a) (i) Hujan (ii) Suhu (iii) Angin (b) (i) Unsur kelembapan (ii) Tekanan udara (iii) Litupan awan (iv) Pancaran matahari 3 (a) Tolok hujan (b) Termometer maksimum dan minimum (c) (i) Penunjuk arah mata angin (ii) Anemometer (d) Higrometer (e) Barometer 4 (a) Ogos (b) Tarikh angin bertiup (c) Barat; 5 (d) 5/8/2021; 9/8/2021; 11/8/2021 (e) Pada 20/8/2021, iaitu dari arah tenggara (f) 7 hari 5 (a) F1 Kemarau berlaku apabila jumlah sejatan air dari permukaan bumi melebihi jumlah air hujan yang diterima F2 Air dalam tanah akan berkurangan F3 Permukaan tanah akan menjadi kering dan merekah (b) (i) Pakistan (ii) Indonesia (iii) Myanmar (iv) India (v) China (vi) Afrika (vii)Australia (c) (i) Kekurangan kawasan tadahan hujan disebabkan aktiviti penyahhutanan yang tidak terkawal menyebabkan sumber air semakin terjejas (ii) Kekurangan kawasan hijau menyebabkan tanih terdedah dan menjadi tandus (iii) Pemanasan global menyebabkan kadar sejatan melebihi hujan dan suhu bumi meningkat (iv) Fenomena El Nino mewujudkan gelombang panas menyebabkan jumlah hujan berkurangan dalam tempoh yang panjang (d) (i) Krisis bekalan air (ii) Krisis ekonomi (iii) Kebakaran hutan mudah berlaku akibat cuaca panas melampau (iv) Berlaku ribut akibat perbezaan tekanan udara (v) Aktiviti pertanian, penternakan dan akuakultur terjejas (vi) Kesihatan terjejas seperti strok haba, ruam kulit dan sakit mata 6 (a) Menguruskan bencana melalui penyelarasan agensi-agensi yang terlibat, saluran bantuan dan tempat pemindahan mangsa banjir (b) Mengeluarkan kenyataan tentang perubahan cuaca dari semasa ke semasa (c) Menyediakan kelengkapan perubatan dan langkah mengawal penyakit (d) Menyediakan anggota dan peralatan untuk operasi menyelamat mangsa (e) Menyelenggara longkang yang tersumbat 7 (a) Amerika Syarikat memperkenalkan sistem pengurusan bencana dengan kerjasama beberapa Badan Bukan Kerajaan (NGO) seperti United Nations Disaster Relief Organization (UNDRO) yang merangkumi pengurusan bencana dari segi pencegahan, persediaan, tindakan dan pemulihan (b) Menggunakan teknologi penderiaan jauh (remote sensing) dalam mengesan dan meramal bencana yang bakal terjadi (c) Persediaan bencana sebagai subjek formal dan dimasukkan ke dalam kurikulum pendidikan rendah, menengah dan pengajian tinggi (d) Orang ramai harus diberi latihan pengurusan bencana (e) Rakyat Jepun dididik cara-cara menyelamatkan diri ketika berlaku bencana sejak di sekolah rendah BAB 4 Cuaca dan Iklim serta Pengaruhnya KERTAS 1 1 C 2 A 3 A 4 B 5 D 6 B 7 D 8 B 9 A 10 D KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) (i) Kuala Lumpur [1 m] (ii) Shah Alam/ Petaling Jaya/ Seremban [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) F1 Pembakaran hutan berlaku [1 m] H1 Musim panas/ kemarau/ kesan El Nino [1 m] F2 Pembakaran bahan api fosil oleh kilang dan kenderaan bermotor [1 m] F3 Pembakaran terbuka [1 m] H3 Sampah-sarap dan sisa pertanian [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) F1 Aktiviti harian terjejas [1 m] F2 Jadual penerbangan terganggu [1 m] F3 Mengurangkan jarak penglihatan [1 m] F4 Menjejaskan kesihatan manusia/ membawa penyakit [1 m] F5 Kegiatan ekonomi terjejas [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Mengadakan kempen kesedaran alam sekitar [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J6 J7 F2 Mengamalkan kitar semula dalam kalangan orang ramai [1 m] F3 Memberi pendidikan alam sekitar [1 m] F4 Penguatkuasaan undang-undang melarang pembakaran terbuka [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) Pulau haba [1m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Bangunan yang dibina tinggi serta rapatrapat menghalang tiupan angin [1 m] F2 Bangunan konkrit dan permukaan berturap [1 m] F3 Binaan bangunan daripada cermin dan kaca yang memerangkap haba [1 m] F4 Kekurangan tumbuhan yang boleh menyerap haba matahari [1 m] F5 Ketiadaan badan air yang boleh menyederhanakan suhu setempat [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Keselesaan terjejas kerana suhu tinggi [1 m] F2 Menjejaskan aktiviti harian penduduk [1 m] F3 Menjejaskan kesihatan penduduk setempat seperti kanser kulit [1 m] F4 Bekalan air bersih terganggu [1 m] F5 Bil utiliti meningkat kerana pertambahan penggunaan tenaga elektrik [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Mewujudkan kawasan hijau di kawasan bandar [1 m] F2 Mewujudkan badan air seperti tasik buatan [1 m] F3 Kempen berkongsi kereta ke tempat kerja [1 m] F4 Menggunakan perkhidmatan pengangkutan awam [1 m] F5 Mengurangkan penggunaan bahan binaan berbentuk kaca atau cermin [1 m] F6 Penguatkuasaan undang-undang berkaitan alam sekitar [1 m] F7 Menggunakan sumber tenaga alternatif [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Perai terletak di kawasan perindustrian di Pulau Pinang [1 m] F2 Pelepasan asap oleh serombong kilang [1 m] H2 Nitrogen oksida/ sulfur oksida/ karbon monoksida [1 m] F3 Kawasan padat penduduk/ aktiviti pengangkutan sangat aktif [1 m] H3 Pelepasan asap karbon monoksida oleh kenderaan bermotor [1 m] F4 Kuching tidak terletak di kawasan perindustrian yang aktif [1 m] H4 Aktiviti ekonomi tidak rancak/ jumlah kenderaan di jalan raya tidak banyak [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Penggunaan bahan api fosil arang batu [1m] H1 Bahan bakar untuk jana kuasa [1 m] F2 Pembebasan asap kenderaan bermotor [1 m] H2 Ekzos melepaskan gas karbon karbon dioksida (CO2 ) [1 m] F3 Penggunaan baja kimia [1 m] H3 Aktiviti pertanian membebaskan gas nitrogen oksida (NO2 ) [1 m] F4 Pelepasan asap daripada aktiviti pembakaran terbuka [1 m] H4 Membebaskan asap/ gas karbon dioksida (CO2 )/ gas metana (CH4 ) [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Struktur bangunan/ berasaskan besi berkarat [1 m] H1 Tindak balas kimia asid nitrik/ asid sulfurik lemah [1 m] F2 Cat bangunan dan kenderaan akan lunturkan cat [1 m] H2 Terdedah dalam jangka masa panjang terhadap hujan asid [1 m] F3 Aktiviti pertanian terjejas [1 m] H3 Tanah berasid apabila air hujan meresap ke dalam tanah [1 m] F4 Masalah kesihatan kepada golongan berisiko/ warga tua [1 m] H4 Penyakit kulit/penyakit mata/ gangguan sistem pernafasan [1 m] F5 Pencemaran air [1 m] H5 PH air sungai/tasik berubah serta menjejaskan hidupan akuatik [1 m] F6 Hutan semula jadi musnah [1 m] H6 Hujan asid menyebabkan tumbuhtumbuhan mati [1 m] [Maksimum: 8 markah] (d) F1 Menguatkuasakan undang-undang [1 m] H1 Jabatan Alam Sekitar (JAS) menggenakan denda maksimum [1 m] F2 Menggunakan petrol tanpa plumbum bagi kenderaan [1 m] F3 Kempen kesedaran cintai alam sekitar [1 m] F4 Menaiki pengangkutan awam yang menggunakan [1 m] F5 Memasang alat penapis asap pada ekzos kenderaan [1 m] H5 Catalytic Converters [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Zon panas (b) Zon sejuk sederhana (c) Zon panas sederhana (d) Zon sejuk 2 (a) (i) Iklim Khatulistiwa (ii) Iklim Monsun Tropika (iii) Iklim Savana (iv) Iklim Gurun (b) (i) Panas Sederhana Kelautan Pantai Barat Mediterranean (ii) Panas Sederhana Kebenuaan Steppe (iii) Panas Sederhana Kelautan Pantai Timur China (c) (i) Sejuk Sederhana Kelautan Pantai Barat Jenis British (ii) Sejuk Sederhana Kebenuaan Siberia (iii) Sejuk Sederhana Kelautan Pantai Timur Laurentia (d) Iklim Tundra/Artik 3 (a) Terletak antara 10˚U hingga 10˚S (b) Malaysia, Singapura, Brunei Darussalam, Indonesia, Filipina serta selatan Thailand, Lembangan Amazon di Amerika Selatan, Lembagan Congo di Afrika (c) Panas dan lembap sepanjang tahun 4 (a) (i) Tinggi dan sekata sepanjang tahun (ii) Purata suhu tahunan sekitar 27°C (iii) Julat suhu tahunan kecil antara 1°C hingga 2°C (iv) Julat suhu harian besar antara 5°C hingga 7°C (b) (i) Angin Monsun Timur Laut (ii) Angin Monsun Barat Daya (iii) Angin Sumatera (c) (i) Hujan turun sepanjang tahun, sekitar 2 600 mm (ii) Taburan hujan tidak sekata atas faktor bentuk muka bumi dan angin monsun PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J6 J7 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (iii) Hujan maksimum masa peralihan monsun (iv) Terdapat dua jenis hujan, iaitu hujan perolakan dan hujan bukit 5 (a) Terletak di pantai barat benua, antara latitud 45°U dan 65°U, 45°S dan 65°S (b) Barat laut Eropah terutamanya Kepulauan British, Pedalaman Eropah Barat, British Columbia di Amerika Utara, Chile Selatan di Amerika Selatan, Tasmania di Australia (c) Mengalami empat musim yang nyata 6 (a) (i) Musim panas, sederhana panas, sekitar 17°C (ii) Musim sejuk sederhana sejuk, sekitar 4°C (iii) Suhu hampir sekata sepanjang tahun kerana faktor kelautan (iv) Julat suhu tahunan besar sekitar 13°C (b) F1 Angin Baratan bertiup sepanjang tahun F2 Membawa hujan lebat pada musim panas dan musim luruh (c) (i) Hujan turun sepanjang tahun dibawa oleh angin Baratan (ii) Hujan maksimum turun pada musim panas dan musim luruh (iii) Jumlah hujan tahunan sekitar 1 000 mm 7 (a) F1 Iklim yang panas dan lembap sepanjang tahun H1 membolehkan aktiviti pertanian dijalankan sepanjang tahun F2 Suhu di kawasan tanah tinggi antara 18°C hingga 21°C seperti Cameron Highlands, Pahang dan Kundasang, Sabah H2 Sesuai untuk penanaman teh, sayur-sayuran dan buah-buahan hawa sederhana (b) F1 Cuaca yang panas dan lembap serta pancaran matahari sepanjang tahun H1 Menarik pelancong antarabangsa berkunjung ke Malaysia F2 Kawasan tanah tinggi yang bersuhu sederhana dan udara yang nyaman H2 Menjadi tarikan pelancong ke Malaysia seperti Cameron Highlands dan Gunung Kinabalu F3 Bentuk mula bumi berpantai dan pulau H3 Pelancong menikmati keindahan pantai di Pantai Damai, Port Dickson, Pulau Tioman dan Pulau Langkawi (c) F1 Cuaca yang panas dan lembap serta pancaran matahari sepanjang tahun H1 Menggalakkan pertumbuhan hutan hujan tropika dan hutan paya bakau C1 Hutan ini membekalkan sumber balak kayu keras yang berkualiti F2 Aktiviti pembalakan tidak dapat dijalankan ketika musim hujan (tengkujuh) H2 Keadaan jalan licin dan berbahaya 8 (a) F1 Suhu musim panas sederhana, iaitu 16°C dan musim sejuk sederhana sejuk dengan suhu 5°C H1 Menggalakkan kegiatan pertanian campur giat dijalankan di Kepulauan British (Eropah Barat Laut) F2 Pertanian dan penternakan dijalankan dalam satu kawasan yang sama H2 Tanaman yang diusahakan ialah gandum, barli, ubi kentang dan bit gula, manakala ternakan seperti lembu dan biri-biri F3 Pertanian dipengaruhi oleh musim H3 Kaedah penggiliran tanaman dijalankan bagi mengekalkan kesuburan tanah dan mempelbagaikan eksport (b) F1 Kawasan pergunungan Banjaran Alps, Switzerland bersuhu rendah dan bersalji H1 Lokasi tarikan pelancong utama ialah Gunung Matterhorn, Puncak Eiger Monch dan Jungfrau F2 Sukan luncur ais dan terjun bebas dari tebing tinggi H2 Menjadi tarikan pelancong pada musim sejuk. Pada musim panas, pelancong mengunjungi kawasan pergunungan di Banjaran Alps untuk menikmati pemandangan glasier (c) F1 Kawasan hutan konifer di kawasan tanah tinggi dan hutan daun luruh di kawasan tanah pamah H1 Kawasan hutan ini menghasilkan balak jenis kayu lembut seperti pain, birch dan sprus untuk industri kertas dan pulpa F2 Aktiviti pembalakan dijalankan pada musim sejuk H2 Getah pokok membeku serta tanah beku serta licin memudahkan balak ditarik ke tebing sungai untuk dihanyutkan ke kilang 9 (a) F1 Kepekatan gas-gas rumah hijau seperti karbon dioksida (CO2), karbon monoksida (CO) dan nitrogen dioksida (NO2) dalam atmosfera bumi meningkat dan menyekat haba daripada terbebas F2 Kesan rumah hijau global berlaku apabila sinaran inframerah matahari yang memasuki ruang atmosfera bumi tidak terpantul secara normal kerana diserap oleh gas-gas rumah hijau (b) F1 Penggunaan petrol berplumbum tinggi F2 Penggunaan klorofluorokarbon (CFC) F3 Pembakaran terbuka dan pembakaran hutan F4 Pembakaran bahan api fosil secara berlebihan F5 Pokok kurang disebabkan penerokaan hutan yang berlebihan (c) (i) Kemarau di kawasan tertentu dan perluasan kawasan gurun terjadi (ii) Kenaikan aras air laut akibat pencairan ais di kawasan Artik kesan daripada peningkatan suhu (iii) Pengeluaran hasil pertanian terjejas kerana perubahan suhu mengganggu pembentukan hujan (d) F1 Mewartakan hutan simpan/taman negara F2 Mengadakan program kitar semula F3 Menguatkuasakan undang-undang F4 Memajukan pengangkutan awam seperti LRT, LRT dan Monorel F5 Mengadakan kempen kesedaran cintai alam sekitar BAB 5 Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar KERTAS 1 1 B 2 C 3 A 4 B 5 C 6 C 7 C 8 B 9 D 10 C 11 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Tumbuh-tumbuhan Gurun Panas [1m] [Maksimum: 1 markah] (b) (i) Gurun Sahara [1 m] (ii) Gurun Thar [1 m] (iii) Gurun Arab/ Gurun Iran/ Gurun Besar Australia [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) F1 Tumbuh jenis xerofit, iaitu yang tahan cuaca panas [1 m] F2 Mempunyai akar yang panjang supaya mudah menyerap air di dalam tanah [1 m] H2 Rumput esparto/ akasia bantut/ semak samun berduri [1 m] F3 Mempunyai batang berongga dan berlendair [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J8 J9 H3 Menyimpan air dalam jangka masa yang panjang seperti pokok kaktus [1 m] F4 Daun yang berkilat, keras, kecil, berbentuk jarum dan berduri [1 m] H4 Mengurangkan kadar kehilangan air melalui sejat peluhan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Haiwan nokturnal (aktif waktu malam) [1 m] F2 Menjimatkan tenaga dan air dalam badan dengan berteduh di bawah pokok/ bersembunyi di dalam lubang [1 m] F3 Unta mempunyai bonggol untuk menyimpan tenaga [1 m] F4 Unta mempunyai bulu mata yang panjang untuk menghalang pasir masuk ke dalam mata [1 m] F5 Mempunyai kaki yang panjang untuk berlari jauh [1 m] H5 Rusa gazelle [1 m] F6 Mempunyai tapak kaki yang lebar untuk berjalan di atas pasir [1 m] H6 Addax entelope [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) Hutan Konifer [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) (i) Utara benua Asia/Siberia [1 m] (ii) Kanada Utara [1 m] (iii) Utara Eropah [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) (i) Pine [1 m] (ii) Fir [1 m] (iii) Cedar/ sprus/ larch/ birch/ juniper [1 m] [Maksimum: 2 markah] (d) F1 Bersifat dirian tulen [1 m] H1 Terdapat satu atau dua jenis pokok di sesuatu kawasan [1 m] F2 Kanopi pokok berbentuk kon [1 m] H2 Mengelakkan salji berkumpul di atasnya [1 m] F3 Malar hijau [1 m] H3 Pokok-pokok kekal berdaun sepanjang tahun [1 m] F4 Daun berbentuk jarum dan bersalut lilin [1 m] H4 Tahan dalam cuaca sejuk yang melampau [1 m] F5 Pokok mempunyai akar yang pendek [1 m] F6 Mempunyai biji benih berkulit keras [1 m] [Maksimum: 4 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Terdiri daripada empat lapisan [1 m] H1 Lapisan renjong, lapisan kanopi, lapisan tengah, lapisan lantai hutan [1 m] F2 Lapisan renjong [1 m] H2 Pokok berkayu keras dan lurus/ ketinggian di antara 40 m hingga 50 m [1 m] C2 Kapur/ balau/ merbau/ nyatoh [1 m] F3 Lapisan kanopi [1 m] H3 Pokok-pokok malar hijau yang tumbuh padat/ ketinggian 20 m hingga 40 m [1 m] F4 Lapisan tengah [1 m] H4 Ketinggian 10 m hingga 20 m/ tumbuhan epifit/parasit/liana seperti paku pakis, orkid dan rotan [1 m] F5 Lapisan lantai hutan [1 m] H5 Ketinggian kurang dari 10 meter/ pokok tumbuh jarang [1 m] C5 Pokok jenis saprofit seperti cendawan/kulat yang tumbuh pada pokok-pokok mati [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Keseimbangan ekosistem H1 Membekalkan gas oksigen dan menyerap karbon dioksida F2 Kawasan tadahan hujan H2 Bertindak sebagai span yang menyerap air F3 Sumber makanan H3 Terdapat pelbagai pokok buah/ batang/ akar kayu/ daun F4 Sumber nutrien H4 Daun-daun kering/ humus kepada tanah F5 Menyederhanakan suhu H5 Lapisan kanopi menghalang cahaya sampai ke lantai hutan F6 Habitat flora dan fauna [1 m] H6 Tumbuhan semula jadi dan tempat tinggal hidupan liar [1 m] F7 Mengawal hakisan [1 m] H7 Akar pokok dapat mencengkam tanih [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) F1 Keseimbangan ekosistem [1 m] H1 Hidupan di sesebuah kawasan saling melengkapi/ siratan makanan [1 m] C1 Belalang/ ulat/ rusa [1 m] F2 Membekalkan nutrien [1 m] H2 Menyuburkan tanih [1 m] C2 Najis/ tinja haiwan/ bangkai hidupan liar [1 m] F3 Menyebarkan biji benih [1 m] H3 Menggalakkan biji benih tersebar ke kawasan lain [1 m] C3 Monyet/ lebah/ burung/ orang utan [1 m] F4 Menggemburkan tanih [1 m] H4 Membekalkan oksigen/ pengudaraan kepada tanih [1 m] C4 Babi hutan/ memerang/ cacing tanah [1 m] [Maksimum: 8 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Hutan (b) Padang rumput (c) Tumbuh-tumbuhan renek gurun panas (d) Tumbuh-tumbuhan renek tundra 2 (a) Keadaan iklim di sesebuah negara atau kawasan (b) Kedudukanm negara atau kawasan di garisan latitud (c) Ketinggian sesuatu kawasan dari aras bumi 3 (a) (i) Gurun Sahara (ii) Gurun Thar (iii) Gurun Arab (iv) Gurun Iran / Gurun Besar Australia (b) (i) Benua Afrika (ii) Amerika Selatan (iii) Australia Utara (c) (i) Amerika Utara (ii) Amerika Selatan (iii) Eropah Barat (Scotland, Ireland, Jerman), (iv) Kanada/Australia/New Zealand/Jepun/ timur China (d) (i) Utara benua Asia (ii) Kanada Utara (iii) Utara Eropah 4 Padang Rumput Sederhana Steppe (a) Jenis rumput pendek Steppe seperti festuca, feather grass, species daisy, Festuca ovina dan tulipa (b) Jenis rumput panjang Prairie seperti big bluestem grass, needle grass, side-oats grama dan dropseed (c) Berubah warna mengikut musim, iaitu berwarna hijau semasa musim bunga, kuning semasa musim panas dan perang semasa musim luruh (d) Pokok tumbuh hanya di sepanjang sungai atau kawasan lembap (e) Contoh tumbuh-tumbuhan seperti willow, poplar dan elder Hutan Konifer (a) Bersifat dirian tulen yang bermaksud terdapat satu atau dua jenis pokok di sesuatu kawasan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.