J8 J9 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (b) Daun berbentuk jarum dan bersalut lilin yang tahan dengan cuaca sejuk melampau (c) Kanopi pokok berbentuk kon untuk mengelakkan salji berkumpul di atasnya (d) Kebanyakan pokok mempunyai akar yang pendek (e) Malar hijau merupakan pokok kekal berdaun sepanjang tahun/ mempunyai biji benih berkulit keras 5 (a) (i) Unta (ii) Tikus jerboa (iii) Musang fennec (iv) Ular pasir (v) Biawak pasir (vi) Addax antelope/ rusa gazelle (b) (i) Haiwan nokturnal, iaitu hanya aktif pada waktu malam (ii) Menjimatkan tenaga dan air dalam badan dengan berteduh di bawah pokok dan bersembunyi di dalam lubang (iii) Mempunyai bonggol untuk menyimpan tenaga seperti unta (iv) Mempunyai bulu mata yang panjang untuk menghalang pasir masuk ke dalam mata unta (v) Mempunyai kaki yang panjang untuk berlari jauh seperti rusa gazelle/ mempunyai tapak kaki yang lebar untuk berjalan di atas pasir seperti Addax entelope (c) (i) Badak sumbu (ii) Burung helang (iii) Gajah (iv) Buaya (v) Harimau (vi) Ular (d) (i) Terdiri daripada haiwan yang berbulu nipis (ii) Haiwan berkulit berkedut (iii) Kebanyakan haiwan bersaiz besar (iv) Terdapat haiwan yang suka berendam dalam air dan lumpur/ haiwan jenis karnivor dan herbivor banyak terdapat di lantai hutan 6 (a) (i) Arnab Artik (ii) Tikus lemming (iii) Rubah Artik (iv) Anjing laut (v) Penguin (vi) Beruang kutub/Musk Ox (b) (i) Haiwan berbulu tebal untuk melindungi diri daripada sejuk ekstrem (ii) Haiwan mempunyai bulu yang sesuai dengan persekitaran (iii) Haiwan mempunyai tapak kaki yang lebar (iv) Di bahagian kutub utara terdapat beruang kutub, karibu, arnab Artik, rubah Artik, burung hantu salji, tikus lemming dan anjing laut (v) Di bahagian kutub selatan terdapat mamalia dan burung laut seperti anjing laut dan penguin 7 (a) (i) Lembangan Amazon di Amerika Selatan (ii) Lembangan Zaire di Congo (iii) Pantai barat Afrika (iv) Malaysia/ Indonesia (b) (i) Empat lapisan yang nyata, iaitu lapisan rejong, kanopi, tengah dan lantai hutan (ii) Kaya dengan pokok kayu keras seperti cengal, meranti dan keruing (iii) Ketinggian pokok antara 40 m hingga 50 m (iv) Pokok berbatang lurus dan berakar banir (v) Malar hijau/ lapisan kanopi/ ketinggian 20 m hingga 40 m (vi) Terdapat tumbuhan epifit, parasit dan liana seperti paku-pakis, parasit dan liana/ lantai hutan kurang tumbuhan kerana kurang mendapat cahaya matahari 8 (a) (i) Pakistan (ii) India (iii) Myanmar (iv) Utara Thailand/ Kemboja/ Laos/ Vietnam (b) (i) Pokok tumbuh antara 20 m hingga 30 m (ii) Hutan kelihatan jarang dan berlapis-lapis tetapi tidak begitu nyata (iii) Daun pokoknya gugur pada musim kering (iv) Mempunyai pokok berkayu keras, berdaun lebar dan berakar tunjang seperti jati, pyinkado, cendana, penaga, kayu putih dan sal (v) Terdapat pokok renek seperti palma dan tumbuhan menumpang seperti tumbuhan epifit dan liana (vi) Lantai hutan padat dengan pelbagai tumbuhtumbuhan disebabkan cahaya matahari yang boleh sampai ke bawah seperti buluh, paku pakis dan rotan 9 (a) (i) Pengeluar (ii) Pengguna (iii) Pengurai (b) (i) Cahaya matahari (ii) Udara (iii) Tanih (iv) Mineral (v) Air 10 (a) F1 Organisma mati seperti daun, ranting, haiwan serta tinja haiwan yang mengalami proses pereputan dan penguraian oleh mikroorganisma menjadi sumber nutrien kepada tumbuhan F2 Menghasilkan baja nitrat untuk tumbesaran tumbuhan yang diserap melalui akar (b) F1 Tumbuh-tumbuhan berfungsi menyederhanakan suhu serta meningkatkan kualiti udara F2 Tumbuh-tumbuhan mengeluarkan oksigen dan menyerap karbon dioksida melalui proses fotosintesis (c) F1 Tumbuh-tumbuhan merupakan sumber makanan yang membekalkan tenaga kepada hidupan liar F2 Pereputan daripada tumbuhan dan haiwan yang mati dalam ekosistem laut akan menjadi nutrient sebagai makanan asas dalam rantaian makanan bagi kebanyakan hidupan laut (d) F1 Hutan menjadi habitat fauna kerana hutan merupakan tempat perlindungan dan sumber makanan bagi hidupan liar F2 Tumbuhan dan hidupan liar yang terdapat dalam Hutan Hujan Tropika ialah orkid, rafflesia, memerang, tapir dan burung enggang F3 Hutan paya bakau merupakan habitat dan tempat perlindungan bagi hidupan laut seperti ikan, ketam dan udang yang tinggal dicelah-celah akar pokok bakau (e) F1 Hutan merupakan kawasan tadahan yang mengumpul air hujan untuk membentuk saliran semula jadi F2 Hutan bertindak sebagai span berongga yang menyerap air dan menapis air. Seterusnya, air akan mengalir ke sungai, kolam dan tasik BAB 6 Pemeliharaan dan Pemuliharaan Tumbuhtumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar KERTAS 1 1 A 2 C 3 A 4 B 5 B 6 B 7 B 8 D 9 B 10 D PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J10 J11 KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Pembinaan empangan/ empangan hidroelektrik [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Kawasan hutan semula jadi ditenggelami air [1 m] F2 Habitat tumbuh-tumbuhan semula jadi musnah [1 m] F3 Pelbagai spesies pokok berharga/ istimewa pupus [1 m] F4 Perubahan pandang darat daripada kawasan hutan kepada kolam takungan besar [1 m] F5 Keseimbangan ekosistem terganggu [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Habitat hidupan liar musnah kerana ditenggelami air [1 m] F2 Kepupusan spesies hidupan akuatik akibat perubahan kualiti air [1 m] F3 Mengganggu tabiat pergerakan dan pembiakan spesies ikan [1 m] F4 Bilangan ikan air tawar akan semakin berkurangan [1 m] F5 Keseimbangan ekosistem terganggu [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Mengekalkan keseimbangan ekosistem [1 m] F2 Mengekalkan kawasan tadahan yang menjadi sumber air bersih kepada manusia [1 m] F3 Kawasan hutan menyimpan air bawah tanah yang banyak [1 m] F4 Litupan kanopi hutan menghalang penyejatan air [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) F1 Hutan pamah/ hutan paya gambut/ hutan gunung/ belukar kecil [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Aktiviti pembalakan yang tidak terkawal [1 m] F2 Pembukaan hutan untuk membuka ladang/ petempatan [1 m] F3 Kegiatan pemburuan haram yang berleluasa [1 m] F4 Pembinaan lebuh raya/ jaringan perhubungan [1 m] F5 Kekurangan sumber makanan akibat keluasan hutan yang semakin mengecil [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Menjadikan ekosistem satu rantaian makanan yang lengkap [1 m] F2 Tinja haiwan membekalkan nutrien kepada tumbuh-tumbuhan [1 m] F3 Bangkai Harimau Malaya membekalkan humus kepada tanih dan tumbuh-tumbuhan [1 m] [Maksimum: 2 markah] (d) F1 Rondaan penguatkuasaan bagi menyekat aktiviti pemburuan haram [1 m] F2 Kempen kesedaran alam sekitar seperti ‘Hari Harimau Sedunia’ [1 m] F3 Pelan Tindakan Pemuliharaan Harimau Kebangsaan bagi melindungi habitat dan spesies Harimau Malaya [1 m] F4 Penghutanan semula/ ladang hutan bagi melestarikan kawasan hutan semula jadi [1 m] F5 Mengehadkan pengeluaran lesen pemburuan hidupan liar di bawah Akta 716 [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) (i) Hutan Simpan Beserah (Pahang) [1 m] (ii) Pusat Konservasi Hidupan Liar di Sungkai (Perak) [1 m] (iii) Taman Negara Tunku Abdul Rahman (Taman Laut) (Sabah) [1 m] (iv) Pusat Rehabilitasi Orang Utan di Sepilok, Sabah [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Hutan Simpan dan Taman Negara [1 m] H1 Akta Perhutanan Negara 1984 yang melindungi sumber hutan/hutan lipur dan hutan penyelidikan dan pembangunan [1 m] C1 Hutan Simpan Kekal Berkelah di Kuantan/ Taman Negara Kelantan di Kuala Koh, Gua Musang [1 m] F2 Pengawalan aktiviti pembalakan [1 m] H2 Kawalan lesen pembalakan/ pemantauan pembalakan haram [1 m] F3 Kempen kesedaran/ pendidikan alam sekitar kepada masyarakat [1 m] H3 Meningkatkan kesedaran masyarakat terhadap kepentingan umbuh-tumbuhan semula jadi [1 m] F4 Penebangan terpilih [1 m] H4 Menebang hanya pokok yang matang/ berdiameter melebihi 45 cm [1 m] F5 Penghutanan semula [1 m] H5 Spesies-spesies pokok berharga/ bermutu tinggi/ cepat tumbuh [1 m] C5 Batai/ sentang/ kelempayan [1 m] F6 Penyelidikan dan pembangunan (R&D) [1 m] C6 Pusat Penyelidikan Perhutanan Malaysia (FRIM)/ Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) [1 m] F7 Ladang Hutan [1 m] H7 Menjamin bekalan kayu-kayan/ herba/ tumbuh-tumbuhan landskap bagi tujuan perlindungan [1 m] F8 Kerjasama antarabangsa menjayakan usaha pemuliharaan tumbuh-tumbuhan semula jadi [1 m] H8 Agensi kerajaan/ pertubuhan bukan kerajaan (NGO) seperti Sahabat Alam [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) F1 Penebangan hutan secara besar-besaran [1 m] H1 Pembukaan ladang menyebabkan kemusnahan habitat flora dan fauna [1 m] F2 Penggunaan baja kimia/ racun serangga [1 m] H2 Digunakan tidak mengikut sukatan yang betul dan apabila sisa pertanian mengalir ke sistem saliran akan mengancam hidupan akuatik [1 m] F3 Memusnahkan sumber hutan [1 m] H3 Kayu berharga/ bernilai seperti kayu berlian/ tualang [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Ceramah umum mengenai penjagaan alam sekitar [1 m] F2 Mengadakan pameran bergerak di kawasan komuniti setempat [1 m] F3 Mengadakan gotong-royong dengan mengaplikasi konsep 3R dan 5R [1 m] F4 Menganjurkan pertandingan keceriaan kampung/komuniti setempat [1 m] F5 Menganjurkan kempen larian alam sekitar [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Pemeliharaan ialah usaha yang diambil untuk melindungi tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar daripada dimusnahkan atau diancam kepupusan PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J10 J11 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (b) (i) Mewartakan hutan simpan dan taman negara melalui penguatkuasaan Akta Perhutanan Negara 1984. Melindungi sumber hutan, hutan lipur dan penyelidikan dan pembangunan (ii) Mengawal aktiviti pembalakan melalui kawalan pengeluaran lesen pembalakan dan pemantauan pembalakan haram. Langkah ini dapat memelihara sumber hutan daripada mengalami kepupusan (iii) Mengadakan kempen kesedaran dan pendidikan alam sekitar kepada masyarakat melalui media massa dan institusi pendidikan untuk meningkatkan kesedaran masyarakat terhadap kepentingan tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar (iv) Jabatan Perhutanan memainkan peranan penting mengawasi segala kegiatan pembalakan di kawasan hutan. Pokok yang matang sahaja yang ditebang, iaitu pokok berdiameter melebihi 45 cm (c) Pemuliharaan ialah usaha yang diambil untuk memulihkan kawasan hutan yang telah musnah dan haiwan yang diancam kepupusan. (d) (i) Diwujudkan untuk mengelakkan daripada kepupusan hidupan liar. Contohnya, Pusat Konservasi Gajah Kebangsaan, di Kuala Gandah, Pahang (ii) Penanaman semula hutan yang telah ditebang dengan spesies pokok berharga, bermutu tinggi dan cepat tumbuh bagi mengelakkan kepupusan spesies hutan. Contohnya, pokok batai, sentang dan kelempayan (iii) Ditubuhkan bagi membolehkan hidupan liar yang hampir pupus membiak dalam habitat semula jadi seperti Pusat Rehabilitasi Orang Utan di Sepilok, Sabah (iv) Dijalankan oleh agensi kerajaan seperti Pusat Penyelidikan Perhutanan Malaysia (FRIM), Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) dan Jabatan Perhutanan bagi pemuliharaan tumbuhan semula jadi dan hidupan liar (v) Penanaman spesies tumbuhan dagangan bagi menjamin bekalan kayu-kayan, herba dan tumbuh-tumbuhan landskap bagi tujuan perlindungan seperti getah, acacia mangium, gaharu dan jati (vi) Melibatkan kerajaan, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) seperti Sahabat Alam Malaysia (SAM) dengan pertubuhan antarabangsa dalam menjayakan usaha pemuliharaan tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar 2 (a) Pembalakan yang tidak terkawal menyebabkan kemusnahan kawasan hutan dan habitat tumbuhtumbuhan semula jadi dan hidupan liar (b) Penebangan hutan untuk membuka ladang menyebabkan kemusnahan habitat flora dan fauna, kemusnahan habitat hidupan akuatik dan sumber hutan (c) Pembinaan empangan menenggelamkan kawasan hutan yang luas menyebabkan habitat tumbuhtumbuhan semula jadi dan hidupan liar musnah (d) Kegiatan pemburuan haram merupakan punca utama yang menyebabkan kepupusan spesies hidupan liar (e) Aktiviti perlombongan menyebabkan kemusnahan habitat serta kepupusan flora dan fauna (f) Pembinaan lebuh raya mampu memusnahkan kawasan hutan yang menjadi habitat tumbuhtumbuhan semula jadi dan hidupan liar 3 (b) Mengekalkan keseimbangan ekosistem (c) Menjamin sumber bekalan yang berterusan (d) Menjamin kelangsungan sumber air bersih (e) Mengawal keseimbangan suhu bumi (f) Mencegah hakisan (g) Mengurangkan pencemaran udara (h) Mengurangkan pencemaran air (i) Menggalakkan ekopelancongan 4 (a) F1 Mengehadkan kemasukan pelancong ke kawasan pemeliharaan untuk memelihara alam sekitar dan hidupan liar F2 Menggunakan tentera untuk mencegah pemburuan haram, terutama pemburuan rentas sempadan di utara negara itu F3 Kira-kira 25% daripada keluasan negara dijadikan kawasan taman dan rizab untuk memelihara hidupan liar (b) F1 Menubuhkan taman negara dan rizab hutan bagi melindungi haiwan F2 Mengharamkan pemburuan haiwan secara komersial bagi haiwan yang diancam kepupusan seperti bison dan karibu F3 Menggubal undang-undang seperti The Federal Species at Risk Act (2002) bagi melindungi hidupan yang diancam kepupusan (c) F1 Menetapkan 60% daripada tanah negara dilitupi hutan F2 Menubuhkan kira-kira 5 juta hektar rangkaian kawasan perlindungan bagi memelihara haiwan liar terutama yang diancam kepupusan seperti harimau Bengal dan harimau salji (snow leopard) F3 Melaksanakan kegiatan pertanian organik dan ekopelancongan di kawasan yang terkawal 5 (a) Mewujudkan Pusat Konservasi Hidupan Liar (PKHL) bagi tujuan penyelidikan, pendidikan, rekreasi dan ekologi. Contohnya, PKHL Jenderak Selatan (Seladang), Sungai Dusun (Tapir) dan Jemaluang (Kuang Raya) (b) Haiwan terlibat akan dipindahkan ke petempatan baharu, contoh, pemindahan gajah ke habitat baharu dilakukan ketika pembinaan Empangan Kenyir, Terengganu (c) Membaik pulih habitat asal haiwan. Contohnya, pembaikpulihan habitat burung dijalankan di Kuala Gula dan Taman Alam Kuala Selangor (d) Melakukan penghutanan semula dan ladang hutan di Kawasan hutan yang ditebang ditanam semula dengan pokok baharu. Contohnya, pokok akasia dan sentang 6 (a) F1 Agensi Hutan Sweden (SFA) ialah badan awam yang bertanggungjawab untuk memastikan pelaksanaan Akta Perhutanan Sweden F2 Di bawah Akta Perhutanan pemilik hutan swasta diwajibkan menanam semula hutan di kawasan tanah hutan yang telah dibersihkan pada tahun-tahun sebelumnya (b) F1 Program Pemuliharaan Hutan Asli (NFCP) melestarikan hutan semula jadi melalui larangan pembalakan dan penanaman hutan dengan insentif kepada perusahaan hutan (c) F1 Program Hutan Serantau menyasarkan sebanyak 14 juta hektar hutan di bawah unit pengurusan hutan korporat serta kawasan di bawah pengurusan masyarakat bersama F2 Program ini menyumbang kepada perlindungan sasaran biodiversiti yang terancam seperti gajah dan kera PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J12 J13 BAB 7 Sumber Tenaga KERTAS 1 1 C 2 C 3 B 4 A 5 D 6 D 7 D 8 B 9 B 10 B 11 B 12 C KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) F1 Petroleum [1 m] F2 Gas asli [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) (i) Amerika Syarikat [1 m] (ii) Arab Saudi [1 m] (iii) Rusia [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Terbentuk daripada fosil hidupan laut [1 m] H1 Mengalami tekanan dan haba yang tinggi di dalam kerak bumi [1 m] F2 Terdiri daripada sebatian hidrokarbon [1 m] H2 Terbentuk melalui proses semula jadi kirakira 100 juta tahun dahulu [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) Petroleum F1 Sumber tenaga kenderaan bermotor [1 m] F2 Bahan bakar untuk jana kuasa elektrik [1 m] F3 Minyak pelincir [1 m] F4 Industri petrokimia [1 m] Gas asli F5 Menghasilkan tenaga elektrik [1 m] F6 Bahan bakar kenderaan (NGV) [1 m] F7 Gas memasak di dapur [1 m] F8 Penghasilan baja/ baja urea [1 m] [Maksimum: 2 markah] 2 (a) Tenaga biojisim [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) (i) Filipina [1 m] (ii) Thailand [1 m] (iii) India [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Berasal daripada sisa tumbuh-tumbuhan/ sisa pertanian [1 m] H1 Tandan kelapa sawit/ jerami padi/ tempurung kelapa/ sisa sampah/ hampas tebu [1 m] F2 Boleh ditukar kepada tiga bahan yang menghasilkan tenaga [1 m] H2 Gas (syngas)/ cecair (biofuel)/ pepejal (black carbon) [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Gas metana [1 m] H1 Menjana tenaga elektrik dalam enjin [1 m] F2 Tenaga alternatif [1 m] H2 Menggantikan bahan api fosil seperti petroleum dan gas asli [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Malaysia mengalami iklim Khatulistiwa [1 m] H1 Menerima pancaran matahari melebihi 6 jam sehari [1 m] F2 Tenaga mesra alam [1 m] H2 Bersih/ tidak mencemarkan udara/air [1 m] F3 Mudah dipasang di mana-mana [1 m] H3 Di atas bumbung rumah/ kawasan lapang [1 m] F4 Kos penyelenggaraan murah [1 m] H4 Mampu menyimpan lebih tenaga [1 m] F5 Bekalan tenaga berterusan/ sumber yang kekal [1 m] H5 Sumber tenaga boleh baharu/ alternatif [1 m] F6 Taraf hidup penduduk tinggi [1 m] H6 Mampu memasang/ membeli solar panel [1 m] [Maksimum: 8 markah] (b) Wajar [1 m] F1 Gangguan ekosistem air [1 m] F2 Pencemaran air/ laut akibat tumpahan minyak/ hidupan akuatik musnah [1 m] F3 Sumber tidak boleh baharu yang akan pupus pada masa hadapan [1 m] F4 Pencemaran udara kesan pembakaran gas di pelantar minyak/ membebaskan gas-gas yang mencemarkan udara [1 m] Tidak wajar F5 Pembukaan bandar baharu/ Kerteh/ Miri/ Bintulu [1 m] F6 Menyediakan peluang pekerjaan [1 m] F7 Mewujudkan pelbagai industri hiliran/ petrokimia [1 m] F8 Perkembangan infrastruktur/ pelabuhan/ lebuh raya/ lapangan terbang [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) F1 Mampu membekalkan tenaga secara berterusan [1 m] F2 Permintaan domestik/ komersial yang tinggi [1 m] F3 Sumber tenaga boleh baharu/ sumber tenaga alternatif [1 m] F4 Tidak mencemarkan alam sekitar/ tiada kesan negatif kepada manusia/ mesra alam [1 m] F5 Pinggir laut yang panjang/ dikelilingi oleh laut yang luas [1 m] F6 Tiupan angin Monsun Timur Laut membentuk ombak yang kuat [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Petroleum (b) Gas Asli (c) Arang batu (d) Suria (e) Hidro (f) Angin/ Geoterma / Biojisim/ Ombak / Pasang surut air laut 2 (a) Merupakan tenaga yang tidak boleh ditambah, digantikan atau diperbaharu. Sumber tenaga ini terhad dan akan kehabisan pada masa akan datang. Terdiri daripada bahan api fosil. (b) (i) Petroleum (ii) Gas asli (iii) Arang batu 3 (a) Sumber tenaga boleh baharu merupakan tenaga yang boleh ditambah atau diperbaharui selepas digunakan. Dikenali juga sumber tenaga alternatif. (b) (i) Tenaga suria (ii) Tenaga angin (iii) Tenaga hidro (iv) Tenaga geoterma (v) Tenaga biojisim (vi) Tenaga ombak (vii) Tenaga pasang surut (viii) Tenaga hidrogen/tenaga nuklear 4 (a) Petroleum (b) Gas asli 5 (a) Gas asli (b) Arang batu (c) Tenaga angin (d) Tenaga biojisim (e) Tenaga hidrogen (f) Tenaga geoterma 6 (a) (i) Iceland (ii) New Zealand (b) (i) Iran (ii) Rusia (iii) Amerika Syarikat (c) (i) China PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J12 J13 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (ii) India (iii) Amerika Syarikat (d) (i) Perancis (e) (i) China (f) (i) China (ii) Jepun (g) (i) Belanda (h) (i) Rusia (ii) Arab Saudi (iii) Amerika Syarikat (i) (i) Filipina (ii) India 7 (a) F1 Antara negara paling kaya di dunia F1 Pendapatan per kapita tertinggi di Asia Pasifik (b) (i) Medan Minyak Seria (ii) Medan Minyak Rasau (c) (i) Medan Minyak Champion (ii) Medan Minyak Barat Daya Ampa (iii) Medan Minyak dan Gas Fairley 8 (a) Iceland (b) F1 Terletak di kawasan lingkaran gunung berapi yang masih aktif F2 Mempunyai geiser yang memancutkan wap dari bahagian dalam bumi F3 Tekanan tinggi wap air boleh memutarkan turbin bagi menjana tenaga elektrik F4 Permintaan meningkat - kira-kira 30% tenaga elektrik di Iceland dihasilkan daripada sumber tenaga geoterma (c) (i) Stesen JanaKuasa Geoterma Hellisheidi (ii) Stesen Jana Kuasa Nesjavellir (iii) Stesen Jana Kuasa Reykjanes 9 (a) Arang batu digunakan dalam industri melebur besi (b) Menghasilkan tenaga elektrik untuk kegunaan domestik (c) Mewujudkan bandar dan petempatan baharu (d) Petroleum dijadikan sumber bahan api kepada kenderaan/ bahan asas kepada industri petrokimia dalam pembuatan plastik, cat dan baja kimia (e) Meningkatkan pendapatan negara melalui eksport ke negara-negara lain seperti Singapura, Jepun, Amerika Syarikat dan Australia (f) Mewujudkan peluang pekerjaan kepada penduduk setempat seperti jurutera, penyelidik dan operator pengeluaran/ meningkatkan taraf hidup penduduk (g) Menggalakkan kemasukan pelabur asing melalui syarikat multinasional seperti Shell, British Petroleum (BP) dan Exxon Mobil 10 Jawapan murid BAB 8 Kesan Penerokaan dan Pengurusan Sumber Tenaga KERTAS 1 1 C 2 D 3 C 4 D 5 D 6 D 7 A 8 B 9 D 10 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Bahan radioaktif uranium [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) (i) Amerika Syarikat [1 m] (ii) Jepun [Maksimum: 2 markah] (c) F1 Pencemaran udara [1 m] H1 Pembebasan gas radon ke udara [1 m] F2 Pencemaran air [1 m] H2 Proses penghasilan tenaga di loji nuklear menggunakan air sebagai bahan penyejuk [1 m] F3 Pencemaran tanah [1 m] H3 Sisa perlombongan dilupuskan di sekitar kawasan lombong menyebabkan bahan radioaktif mencemarkan tanah [1 m] F4 Kepupusan hidupan [1 m] H4 Bahan radioaktif yang memasuki sumber air menjejaskan hidupan akuatik [1 m] F5 Perubahan pandang darat [1 m] H5 Pembentukan tasik bekas lombong [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Mengawal gegaran reaktor akibat kecuaian manusia/ gempa bumi [1 m] F2 Mengawal kebocoran reaktor bagi mengelakkan uranium terbebas [1 m] F3 Langkah menangani kemalangan dari pusat penjanaan kepada pelajar/ pekerja dan orang awam [1 m] F4 Uranium merupakan sumber yang tidak boleh dibaharu/ penggunaanya perlu dikawal [1 m] F5 Sisa radioaktif perlu dikawal supaya tidak menjejaskan kesihatan/ nyawa manusia [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) F1 Tenaga solar/suria [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Dapat mengurangkan penggunaan bahan api fosil [1 m] F2 Mengurangkan pencemaran alam sekitar [1 m] F3 Boleh diperbaharui/ lebih murah [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Mengelakkan berlakunya krisis tenaga [1 m] F2 Melindungi alam semula jadi daripada terus tercemar [1 m] F3 Mengurangkan pengeluaran gas-gas rumah hijau [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Kereta elektrik [1 m] H1 Mesra alam/ kurang pencemaran udara [1 m] C1 Kurang pencemaran bunyi/ enjin lebih senyap [1 m] F2 Kereta hibrid [1 m] H2 Gabungan dua sistem, iaitu enjin pembakaran dalaman dan tenaga elektrik [1 m] C2 Meminimumkan penggunaan bahan api [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Pencemaran udara [1 m] H1 Asap dan gas yang dibebaskan dari loji jana kuasa elektrik dan lombong [1 m] F2 Pencemaran air [1 m] H2 Bahan toksik dari lombong/ sisa buangan mencemarkan sungai [1 m] F3 Pencemaran tanah [1 m] H3 Tumpahan arang batu semasa pengangkutan [1 m] F4 Kepupusan hidupan akuatik [1 m] H4 Pencemaran air oleh sisa loji jana kuasa elektrik [1 m] F5 Perubahan pandang darat [1 m] H5 Kesan penggorekkan tanah / pembentukan tasik bekas lombong [1 m] [Maksimum: 8 markah] (b) (i) Wajar [1 m] F1 Menyediakan peluang pekerjaan [1 m] F2 Menjana sumber tenaga elektrik [1 m] F3 Memajukan kawasan yang terlibat [1 m] F4 Perkembangan infrastruktur seperti jalan raya/bekalan elektrik dan air [1 m] F5 Permintaan yang tinggi terhadap tenaga elektrik/ pertambahan penduduk [1 m] Tidak Wajar [1 m] F1 Sumber tidak boleh baharu/pupus dalam jangka masa panjang [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J14 J15 F2 Pencemaran udara daripada asap dan gas dari loji jana kuasa elektrik [1 m] F3 Pencemaran sungai/sumber air bawah tanah kesan bahan sisa toksik [1 m] F4 Pencemaran tanah kesan tumpahan arang batu semasa diangkut [1 m] F5 Hidupan akuatik musnah kesan pencemaran sisa [1 m] F6 Pembentukan tasik bekas lombong [1 m] [Maksimum: 4 markah] (ii) F1 Memajukan sumber tenaga alternatif [1 m] H1 Sumber boleh baharu dan mesra alam bagi menjana tenaga elektrik [1 m] F2 Tidak lagi membina loji jana kuasa arang batu yang baharu [1 m] F3 Mengehadkan perlombongan arang batu sebagai sumber tenaga elektrik [1 m] F4 Merealisasikan aspirasi Malaysia untuk menjadi negara neutral karbon seawal tahun 2050 [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Tempat tinggal [1 m] H1 Amalkan langkah penjimatan [1 m] F2 Tempat kerja [1 m] H2 Gunakan peralatan elektrik jimat tenaga [1 m] F3 Kenderaan yang menjimatkan penggunaan bahan api [1m] H3 Kereta hibrid/kereta solar [1 m] F4 Menjayakan industri kitar semula [1 m] H4 Mengitar semula bahan buangan yang terdiri daripada logam/ kertas/ plastik [1 m] F5 Menggunakan sumber alternatif [1 m] H5 Tenaga suria/ tenaga hidro [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Asap dan gas yang dibebaskan dari loji penapisan minyak dan gas mencemarkan udara (b) Tumpahan minyak semasa pengangkutan atau kemalangan mencemarkan air laut (c) Kebocoran saluran paip minyak menyebabkan pencemaran tanah (d) Pencemaran air laut menyebabkan kepupusan hidupan akuatik (e) Kawasan pantai berubah menjadi kawasan industri dengan pembinaan loji penapisan minyak dan pemprosesan gas asli 2 (a) (i) Takungan air menyebabkan perubahan tekanan, suhu, serta ciri kimia dan fizikal air menyebabkan banyak spesies hidupan akuatik pupus (ii) Hidupan liar kehilangan habitat akibat kawasan hutan ditenggelami air (iii) Hakisan tebing sungai dan cerun bukit semasa kerja-kerja pembinaan (iv) Kayu cengal, meranti dan tualang serta tumbuh-tumbuhan herba ditenggelami air (b) (i) Tidak menebang hutan di persekitaran kolam takungan/empangan (ii) Memindahkan hidupan liar ke kawasan tinggi yang lebih selamat/ gajah/ badak Sumatera (iii) Mengurangkan pembangunan secara berleluasa di sekitar empangan (iv) Penguatkuasaan undang-undang seperti Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974/ menjaga sumber air daripada tercemar/ Kempen Kesedaran Alam Sekitar yang memberi kesedaran kepada orang ramai 3 (a) Mengelakkan kepupusan tumbuhan semula jadi dan hidupan liar (b) Mengekalkan keseimbangan ekosistem dengan mengawal penerokaan sumber tenaga (c) Menjamin bekalan sumber berterusan dengan mengamalkan pembangunan lestari (d) Mengurangkan kesan perubahan iklim dan pencemaran udara 4 (a) Penggunaan sumber tenaga boleh baharu seperti biojisim, hidroeletrik, solar dan angin (b) Menjalankan penyelidikan dan pembangunan (R&D) dalam menghasilkan tenaga yang mesra alam seperti minyak biodiesel (c) Penguatkuasaan undang-undang sebagai langkah kerajaan menjaga dan menguruskan sumber tenaga di sesebuah negara (d) Dasar kerajaan atau governan bagi menjayakan pengurusan sumber tenaga yang terancang (e) Kempen Kesedaran Alam Sekitar dijalankan untuk memberi kesedaran kepada pengilang dan orang ramai tentang kesan aktiviti mereka terhadap alam sekitar (f) Kerjasama antara negara terutama dengan negara maju untuk menguruskan sumber tenaga dengan lebih baik 5 Jawapan murid BAB 9 Kegiatan Ekonomi Utama KERTAS 1 1 A 2 D 3 B 4 B 5 D 6 D 7 D 8 D 9 D 10 D KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) X Pertanian [1 m] Y Perindustrian/pembuatan [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) F1 Terbahagi kepada dua jenis [1 m] H1 Pertanian tanaman makanan dan pertanian tanaman jualan [1 m] F2 Tanaman makanan ditanam untuk keperluan diri dan keluarga, selebihnya dijual [1 m] H2 Contoh tanaman makanan ialah padi/ gandum [1 m] F3 Tanaman jualan diusahakan untuk dieksport [1 m] H3 Contoh tanaman jualan ialah kelapa sawit/ getah/ koko [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Tanah pamah yang luas memudahkan pembinaan kilang/ taman perindustrian [1 m] F2 Bahan mentah yang mudah didapati dan harga murah [1 m] F3 Teknologi atau penggunaan peralatan canggih/ robotik/ jentera [1 m] F4 Dasar kerajaan seperti SIRIM berperanan menjamin kualiti produk [1 m] F5 Modal domestik/ pelaburan langsung asing [1 m] F6 Buruh mahir/ separa mahir/ buruh tidak mahir [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) Kelapa sawit [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) (i) Riau [1 m] (ii) Sumatera Utara/ Sumatera Selatan/ Jambi/ Kalimantan Barat/ Kalimantan Tengah/ Kalimantan Timur [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) F1 Kawasan tanah pamah/ tanah beralun yang luas sesuai untuk penanaman kelapa sawit [1 m] F2 Tanih laterit dan tanih gambut yang subur sesuai ditanam kelapa sawit [1 m] F3 Dasar kerajaan yang melakukan usaha sama dengan pihak swasta dan pelabur asing [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J14 J15 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan F4 Tenaga buruh yang ramai/ murah untuk bekerja di ladang-ladang kelapa sawit [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Menambah pendapatan negara [1 m] F2 Menyediakan peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan [1 m] F3 Memajukan pengeluaran biodiesel [1 m] F4 Membuka kawasan petempatan baharu [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) (i) Kilim Geopark, Langkawi [1 m] (ii) Taman Botani Negara, Shah Alam, Selangor [1 m] (iii) Taman Negara Gunung Mulu, Sarawak [1 m] (iv) Pulau Sipadan, Sabah [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Bentuk muka bumi yang menarik [1 m] H1 Malaysia mempunyai pelbagai bentuk muka bumi menarik [1 m] C1 Pantai/ tanah tinggi/ gunung/ hutan/ gua batu kapur/ pulau [1 m] F2 Iklim yang panas dan lembap sepanjang tahun [1 m] H2 Menarik kehadiran pelancong dari negara beriklim sejuk sederhana [1 m] C2 United Kingdom/ Jerman [1 m] F3 Infrastruktur yang baik [1 m] H3 Lebuh raya/ lapangan terbang yang bertaraf antarabangsa [1 m] F4 Peranan pihak kerajaan dan agensi kerajaan [1 m] H4 Kementerian Pelancongan Malaysia mengadakan Tahun Melawat Malaysia [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) F1 Mewujudkan peluang pekerjaan [1 m] H1 Peluang pekerjaan berkaitan sektor pelancongan kepada penduduk setempat [1 m] F2 Dapat meningkatkan taraf hidup rakyat [1 m] H2 Mendapatkan khidmat kesihatan dan pembelajaran yang baik [1 m] F3 Menghasilkan pendapatan [1 m] H3 Membantu pertumbuhan ekonomi negara [1 m] F4 Membantu mengekalkan tumbuhan semula jadi dan hidupan liar [1 m] H4 Menjadi daya tarikan pelancong ke Malaysia/ keindahan flora dan fauna [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Dasar kerajaan seperti mengada ‘Tahun Melawat Malaysia’/Citrawarna Malaysia [1 m] F2 Meningkatkan taraf sistem pengangkutan di Malaysia [1 m] F3 Mengadakan promosi kepada pelancong tempatan dan luar negara [1 m] F4 Memperkasakan semula kempen ‘Cuti-cuti Malaysia’ melalui media massa/media sosial [1 m] F5 Menaik taraf kawasan ekopelancongan [1 m] F6 Mengenal pasti kawasan ekopelancongan baharu yang berpotensi untuk menarik kedatangan pelancong [1 m] F7 Meningkatkan taraf tempat penginapan seperti hotel/ inap desa/ resort [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Melibatkan aktiviti pengeluaran bahan mentah (i) Pertanian (ii) Penternakan (iii) Perlombongan/ perikanan/ pembalakan (b) Melibatkan aktiviti memproses bahan mentah menjadi barangan siap atau barangan separa siap (i) Perindustrian (ii) Pembuatan (c) Melibatkan aktiviti yang memberi perkhidmatan kepada orang ramai (i) Pelancongan (ii) Pengangkutan (iii) Pendidikan/ kewangan/ telekomunikasi 2 (a) Pasaran saham (b) Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) (c) Insurans (d) Institusi kewangan (e) Pasaran komoditi (f) Pajak gadai dan Ar-Rahru 3 (a) (i) Bentuk muka bumi (ii) Tanih (iii) Iklim (iv) Bahan mentah (b) (i) Teknologi (ii) Infrastruktur (iii) Pasaran (iv) Buruh (v) Modal (vi) Dasar kerajaan/governan 4 (a) F1 Bentuk muka bumi, iaitu tanah pamah dan beralun sesuai untuk penanaman pokok getah F2 Kawasan bertanih laterit sesuai untuk penanaman pokok getah F3 Iklim Khatulistiwa yang panas dan lembap, suhu tinggi dan sekata serta hujan tahunan 2 600 mm menggalakkan pertumbuhan pokok getah (b) F1 Teknologi meningkatkan produktiviti dan mengurangkan kos pengeluaran F2 Dasar kerajaan seperti Dasar Pertanian Negara Ketiga (DPN3) memaksimumkan pendapatan melalui penggunaan sumber pertanian secara optimum/MARDI/FELDA F3 Pelaburan modal domestik daripada (MARA/ AGRO BANK/PNB) dan pelaburan langsung asing F4 Pasaran tempatan melalui RISDA dan pasaran antarabangsa melalui MATRADE F5 Infrastruktur yang baik seperti jaringan pengangkutan, bekalan tenaga elektrik, air dan telekomunikasi 5 (a) Kawasan tanah pamah dan tanah tinggi yang sesuai untuk penanaman padi (b) Jenis tanih yang sesuai, iaitu tanih aluvium di Lembangan Menam Chao Phraya dan tanah berpasir yang subur di Dataran Tinggi Korat (c) Kerajaan melaksanakan dasar jaminan harga beras yang berfungsi sebagai program gadai janji. Petani boleh mendapatkan pinjaman kerajaan pada kadar faedah yang rendah (d) Menggunakan teknologi moden seperti dron dan satelit untuk pemetaan kawasan/ tanih 6 (a) Mewujudkan pelbagai peluang pekerjaan dan kadar pengangguran dapat dikurangkan (b) Pendapatan purata penduduk sesebuah negara semakin meningkat (c) Meningkatkan pendapatan negara yang diperoleh daripada eksport, cukai dan keuntungan perniagaan (d) Peningkatan infrastruktur apabila kemudahan pengangkutan dan perhubungan dibangunkan (e) Mengurangkan import barangan sesebuah negara (f) Pemindahan teknologi menyebabkan pemindahan kemahiran, kepakaran dan teknik dari sebuah negara ke negara lain (g) Pertambahan penduduk di sesuatu kawasan dan menyebabkan berlakunya proses pembandaran PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J16 J17 7 F1 Hubungan perdagangan membolehkan negaranegara terlibat mengeksport dan mengimport barangan keperluan masing-masing F2 Pemindahan teknologi berlaku di sesebuah negara dan seterusnya merancakkan perkembangan sektor ekonomi negara berkenaan F3 Pelaburan modal terdapat dua jenis, iaitu pelaburan ekuiti dan pelaburan langsung asing (FDI) F4 Pasaran barangan dalam kalangan negara di dunia semakin luas F5 Buruh asing masuk ke sesebuah negara bagi menampung kekurangan tenaga buruh tempatan F6 Bahan mentah berpotensi dieksport ke negara lain melalui kerjasama ekonomi BAB 10 Kesan Kegiatan Ekonomi terhadap Alam Sekitar KERTAS 1 1 D 2 A 3 B 4 C 5 D 6 D 7 D 8 B 9 D 10 D 11 A KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) X Pertanian [1 m] Y Pembalakan [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) F1 Penerokaan kawasan hutan yang luas [1 m] F2 Habitat pelbagai flora dan fauna musnah [1 m] F3 Pelbagai flora/ hutan semula jadi musnah [1 m] H3 Rotan/ pokok kayu keras/ pokok herba [1 m] F4 Hidupan liar hilang habitat [1 m] H4 Berpindah ke kawasan lain/ mengganggu penduduk yang tinggal berdekatan [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Kawasan hutan semula jadi ditebang tanpa kawalan [1 m] F2 Kemusnahan habitat secara meluas [1 m] H2 Sumber makanan hidupan liar terjejas/ rantaian makanan terjejas [1 m] F3 Hidupan liar mati [1 m] H3 Tidak dapat menyesuaikan diri dengan habitat baharu [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Melakukan penilaian impak alam sekitar (EIA) terhadap kawasan hutan terbabit [1 m] F2 Penguatkuasaan undang-undang seperti Akta Perhutanan Negara 1984 [1 m] F3 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] F4 Menjalankan penghutanan semula di kawasan hutan yang diteroka [1 m] [Maksimum: 2 markah] 2 (a) Kitar semula [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Menjimatkan penggunaan sumber aluminium/ keluli [1 m] F2 Mengurangkan pencemaran alam sekitar [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) F1 Menjimatkan penggunaan bahan logam aluminium/ keluli [1 m] F2 Mengelakkan kepupusan sumber [1 m] F3 Sumber tidak boleh baharu [1 m] F4 Tiada pengganti jika habis [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Menjana pendapatan sampingan jika dihantar ke pusat kitar semula [1 m] F2 Mewujudkan persekitaran yang sihat dan bersih untuk dihuni [1 m] H2 Pembuangan sisa pepejal dikurangkan [1 m] F3 Mengurangkan kesan rumah hijau melalui proses kitar semula [1 m] F4 Tin aluminium/ keluli yang dikitar semula boleh dijadikan bahan baharu [1 m] H4 Bekas makanan aluminium/pembalut aluminium/ tin susu/tin makanan [1 m] [Maksimum: 4 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Mewujudkan tasik [1 m] H1 Bekas lombong yang luas/ berisi air [1 m] F2 Kawasan tanih berpasir [1 m] H2 Tidak subur untuk aktiviti pertanian [1 m] F3 Longgokan lebihan bijih timah/ amang bijih timah [1 m] H3 Mencacatkan pemandangan [1 m] F4 Kawasan tandus [1 m] H4 Tidak subur untuk aktiviti pertanian/ ditumbuhi rumput [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) (i) F1 Kemusnahan kawasan hutan [1 m] H1 Membina hotel/ resort [1 m] F2 Peningkatan suhu setempat/ hutan gondol [1 m] H2 Hutan berfungsi menyederhanakan suhu [1 m] F3 Perubahan landskap [1 m] H3 Kawasan tanah tinggi/ digondol/ pembinaan bangunan [1 m] F4 Kejadian tanah runtuh [1 m] H4 Akar pokok tidak mencengkam tanah [1 m] F5 Pencemaran air [1 m] H5 Sungai menjadi cetek/ berkelodak [1 m] [Maksimum: 8 markah] (ii) F1 Melakukan Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) [1 m] H1 Kawasan yang bakal dilakukan pembangunan terbabit [1 m] F2 Penguatkuasaan undang-undang [1 m] H2 Jabatan Alam Sekitar/ Akta Perhutanan Negara 1984 [1 m] F3 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] H3 Menyebarkan pengusaha tidak mencemarkan alam sekitar [1 m] F4 Mengehadkan lesen [1 m] H4 Pengusaha yang berhasrat membina hotel/ resort di lereng/ puncak bukit [1 m] F5 Menjalankan penghutanan semula [1 m] H5 Di kawasan hutan yang gondol/mengalami tanah runtuh [1 m] F6 Penjagaan cerun bukit [1 m] H6 Menutup dengan plastik pada cerun yang mengalami hakisan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Menghasilkan teknologi yang tidak mencemarkan alam sekitar [1 m] F2 Menjalankan kajian untuk menghasilkan pelbagai produk mesra alam [1 m] H2 Baja organik/ kaedah biologi/ menggunakan ICT dalam pertanian [1 m] F3 Menggalakkan proses inovasi [1 m] H3 Memelihara ekosistem dan alam sekitar [1 m] C3 Penciptaan produk baharu yang kurang memberikan kesan terhadap alam sekitar [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Kegiatan pembalakan, pertanian dan pembinaan menyebabkan pelbagai spesies flora dan fauna mengalami kepupusan. Contohnya, penebangan hutan menyebabkan kemusnahan habitat PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J16 J17 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan (b) Kegiatan pertanian yang menggunakan baja kimia, racun serangga dan pembuangan tinja haiwan menyebabkan berlakunya pencemaran air. Kegiatan perindustrian menyebabkan pencemaran air dan pencemaran udara (c) Kawasan hutan berubah menjadi kawasan pertanian, pelancongan dan perindustrian. Kegiatan melombong bijih timah mewujudkan kawasan tasik bekas lombong, tanih berpasir dan kawasan tandus (d) Pertambahan gas rumah hijau seperti karbon dioksida (CO2), karbon monoksida (CO), nitrogen oksida (NO2) dan metana (CH4) yang berpunca daripada gas pembakaran bahan api fosil, asap kilang dan asap kenderaan (e) Klorofluorokarbon (CFC) penyumbang utama dalam penipisan ozon yang berlaku akibat pembebasan klorofluorokarbon (CFC), karbon monoksida (CO) dan nitrogen oksida (NO2) ke atmosfera dari sektor perindustrian (f) Kegiatan pertanian yang melibatkan penebangan pokok menyebabkan kawasan cerun bukit terdedah dan mudah terhakis. Selain itu, tanah runtuh sering berlaku di lereng bukit akibat pembinaan lebuh raya 2 (a) Pembinaan infrastruktur, pengangkutan, telekomunikasi dan bekalan elektrik telah menghasilkan landskap baharu (b) Serombong kilang melepas asap di udara yang dicemari gas berbahaya seperti karbon dioksida dan karbon monoksida (c) Pembebasan habuk dari kilang menyebabkan pencemaran udara. Udara sekitar menjadi kotor dan berdebu (d) Kegiatan ini akan mencemarkan air sungai dan menyebabkan kepupusan hidupan akuatik 3 (a) Peningkatan suhu setempat dan haiwan liar diancam kepupusan. Kerosakan cerun bukit akan menyebabkan cerun tidak stabil dan boleh menyebabkan kejadian tanah runtuh (b) Perlombongan mineral bauksit dan bijih timah menyebabkan pencemaran air. Aliran lumpur, pasir dan kelodak sungai mengubah warna sungai menjadi keruh (c) Perlombongan petroleum dan gas asli di persisiran pantai menyebabkan terumbu karang rosak dan mengganggu ekosistem laut 4 (a) Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) dilakukan sebelum kegiatan ekonomi dijalankan bagi menilai impaknya ke atas alam sekitar (b) Penguatkuasaan undang-undang dapat mengurangkan kesan buruk kegiatan ekonomi terhadap alam sekitar (c) Kempen kesedaran alam sekitar dijalankan untuk menyedarkan orang ramai agar tidak mencemarkan alam sekitar, contonya anjuran Jabatan Alam Sekitar (JAS) dan Malaysian Nature Society (MNS) (d) Pendidikan Alam Sekitar bermula dari sekolah rendah, sekolah menengah dan institusi pengajian tinggi dapat mewujudkan kesedaran orang ramai (e) Penggunaan teknologi hijau yang mesra alam dan kurang mencemarkan alam sekitar (f) Penyelidikan dan pembangunan (R&D) dijalankan untuk menghasilkan teknologi yang tidak mencemarkan alam sekitar (g) Kitar semula dijalankan bertujuan untuk menjimatkan penggunaan sumber seterusnya mengurangkan pencemaran alam sekitar (h) Penghutanan semula dilakukan di kawasan hutan yang diteroka dalam kegiatan pembalakan ditanam semula dengan pokok baharu 5 (a) Dilakukan sebelum kegiatan ekonomi dijalankan di sesuatu kawasan. Impak ke atas alam sekitar dikenal pasti dan langkah kawalan dapat dilaksanakan (b) Teknologi yang mesra alam dan kurang mencemarkan alam sekitar. Meliputi penggunaan sumber tenaga boleh baharu seperti tenaga suria dan penggunaan jentera biodiesel yang kurang mencemarkan alam sekitar (c) Menjimatkan penggunaan sumber seterusnya mengurangkan pencemaran alam sekitar mengelakkan kepupusan sumber serta mengurangkan penjanaan sisa pepejal Kertas Model SPM KERTAS 1 1 D 2 D 3 B 4 A 5 B 6 D 7 A 8 A 9 B 10 A 11 B 12 B 13 D 14 C 15 B 16 D 17 B 18 D 19 A 20 D 21 C 22 C 23 A 24 D 25 D 26 D 27 B 28 A 29 B 30 A 31 A 32 C 33 C 34 B 35 A 36 A 37 A 38 C 39 B 40 C KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) (i) Barat laut [Maksimum: 1 markah] (ii) 236°/237°/238° [2 m] [Maksimum: 2 markah] (iii) 3.4 km [2 m] [Maksimum: 2 markah] (b) (i) Pola petempatan berjajar/linear [2 m] [Maksimum: 2 markah] (ii) F1 Tanah pamah yang rata [1 m] F2 Permukaan kawasan yang luas/lebih tinggi [1 m] F3 Jalan raya jaringan pengangkutan utama [1 m] F4 Halangan kawasan sawah padi [1 m] F5 Mengelakkan air sawah memasuki jalan raya [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) (i) Padi sawah [1 m] (ii) F1 Tanah pamah yang rendah [1 m] H1 Mampu menakung air/ pertumbuhan pokok padi [1 m] F2 Tenaga buruh yang ramai [1 m] H2 Ramai penduduk kampung [1 m] F3 Jaringan pengangkutan yang baik [1 m] H3 Jalan raya tunggal/Runut kenderaan bermotor [1 m] F4 Sistem pengairan yang baik [1 m] H4 Banyak sungai/contoh Sungai Ana/Sungai Jai/Sungai Berok [1 m] F5 Pasaran yang luas [1 m] H5 Banyak kampung di sekitar/penduduk banyak [1 m] [Maksimum: 4 markah] (iii) F1 Keselamatan - balai polis [1 m] F2 Surat menyurat/penghantaran bungkusan - wakil pos [1 m] F3 Kesihatan - klinik [1 m] F4 Pendidikan - sekolah [1 m] [Maksimum: 2 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J18 J19 2 (a) Graf garisan berganda: 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 2018 2019 2020 Jumlah Penduduk (Juta orang) Tahun PETUNJUK Lelaki Perempuan Jumlah Penduduk Malaysia Mengikut Jantina pada Tahun 2018, 2019 dan 2020 Nota: Saiz sebenar graf telah dikecilkan untuk tujuan penerbitan. Saiz graf sebenar ialah 1 cm mewakili 2 juta orang penduduk. Tajuk : [1 m] Skala : [1 m] Petunjuk : [1 m] Paksi X : [1 m] Paksi Y : [1 m] Plot garisan 1 × 6 : [6 m] [Maksimum: 7 markah] (b) F1 Pada tahun 2018, jumlah penduduk lelaki ialah 16.7 juta orang berbanding penduduk perempuan, iaitu 15.7 juta orang [1 m] F2 Jumlah penduduk lelaki melebihi penduduk perempuan seramai 1 juta orang [1 m] F3 Pada tahun 2019, jumlah penduduk lelaki ialah 16.8 juta orang berbanding penduduk perempuan, iaitu 15.7 juta orang [1 m] F4 Jumlah penduduk lelaki melebihi penduduk perempuan seramai 1.1 juta orang [1 m] F5 Pada tahun 2020, jumlah penduduk lelaki ialah 16.8 juta orang berbanding penduduk perempuan, iaitu 15.8 juta orang [1 m] F6 Jumlah penduduk lelaki melebihi penduduk perempuan seramai 1 juta orang [1 m] F7 Secara keseluruhannya jumlah penduduk lelaki melebihi penduduk perempuan bagi ketiga-tiga tahun walaupun tidak begitu ketara [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Kos sara hidup yang semakin meningkat terutama di bandar [1 m] F2 Kos membela/ pendidikan anak semakin tinggi [1 m] F3 Wanita lewat berkahwin semakin meningkat [1 m] F4 Taraf hidup yang rendah [1 m] F5 Keadaan ekonomi semasa yang tidak stabil [1 m] F6 Tahap kesuburan wanita yang menurun bila berkahwin lewat [1 m] F7 Amalan perancangan keluarga mengurangkan kadar kelahiran [1 m] F8 Peratus wanita umur reproduktif di Malaysia, iaitu 15 hingga 49 tahun berkahwin mencatatkan penurunan [1 m] F9 Cara hidup moden gemar berkeluarga kecil, satu hngga dua orang anak sahaja [1 m] [Maksimum: 4 markah] BAHAGIAN B 3 (a) X Batuan enapan [1 m] Y Batuan metamorfosis [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) F1 Terbentuk daripada proses penyejukan magma dan lava [1 m] F2 Terbentuk daripada proses pemejalan magma dan lava [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) Granit F1 Membina jalan raya/ jalan kereta api/ bangunan/ empangan/ perkakasan dapur Basalt [1 m] F2 Membuat landasan kereta api [1 m] F3 Membina jalan raya [1 m] F4 Dicampur bersama asfalt (bitumen) dalam pembinaan jalan raya [1 m] F5 Penebat haba/ bunyi/ api dalam kereta/ kapal terbang/ bangunan [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Kemajuan infrastruktur [1 m] F2 Sumber pendapatan negara [1 m] F3 Kemajuan sektor pembinaan [1 m] F4 Sumber bahan perlombongan [1 m] F5 Menyediakan peluang pekerjaan [1 m] F6 Bahan mentah untuk sektor perindustrian [1 m] [Maksimum: 3 markah] 4 (a) Hutan Hujan Tropika/ Hutan Tropika Lembap [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Malar hijau, iaitu tidak menggugurkan daun pada masa yang sama [1 m] F2 Berakar banir untuk menahan pokok dari tumbang [1 m] F3 Mempunyai empat lapisan, iaitu lapisan renjong, kanopi, tengah dan lantai hutan [1 m] F4 Pokok berkayu keras bermutu tinggi seperti cengal/ meranti/ merbau [1 m] F5 Terdapat pelbagai jenis hidupan liar seperti Seladang/ tapir/ harimau bintang dan pelbagai spesis burung [1 m] F6 Pokok menumpang/ epifit seperti pokok paku langsuyar/ tanduk rusa [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Bertindak sebagai kawasan tadahan hujan/ span menyerap air/ memperlahankan aliran air di permukaan bumi [1 m] F2 Habitat fauna harimau/ tapir/ monyet/ contoh lain diterima [1 m] F3 Habitat flora pokok Liana/ paku langsuyar/ cengal/ meranti/contoh lain diterima [1 m] F4 Keseimbangan ekosistem rantaian makanan [1 m] F5 Sumber nutrien [1 m] H5 Proses pereputan organisma mati menghasilkan baja nitrat [1 m] F6 Mengelakkan hakisan tanah/ tanah runtuh [1 m] H6 Akar pokok mencengkam tanah [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Keseimbangan ekosistem dalam siratan makanan [1 m] F2 Membekalkan nutrien yang penting untuk menyuburkan tanih [1 m] F3 Menyebarkan biji benih untuk tersebar di kawasan yang luas [1 m] F4 Menggemburkan tanih untuk membekalkan oksigen/ pengudaraan kepada tanih [1 m] [Maksimum: 3 markah] 5 (a) F1 Urbanisasi/ pembandaran [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Kedudukan yang strategik [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J18 J19 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 5 - Jawapan F2 Peluang pekerjaan dalam pelbagai bidang [1 m] F3 Pelbagai jenis perkhidmatan disediakan [1 m] F4 Keindahan alam semula jadi [1 m] F5 Perkembangan sektor perindustrian/ perkilangan/ pembuatan [1 m] F6 Kemudahan infrastruktur lengkap/ moden [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Kesesakan lalu lintas di waktu puncak/pagi dan petang [1 m] F2 Petempatan setinggan [1 m] F3 Masalah sosial/ vandalisme/ kecurian/ rompakan/ penagihan dadah/ jenayah lain [1 m] F4 Pengangguran [1 m] F5 Bersaing untuk mendapatkan pekerjaan [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Berkongsi kereta [1 m] F2 Amalan pengangkutan lestari/ kenderaan elektrik/ hibrid [1 m] F3 Menggunakan pengangkutan awam [1 m] F4 Menguatkuasa zon waktu kenderaan berat [1 m] F5 Membina lebih banyak rumah kos rendah/ rumah pangsa [1 m] F6 Penguatkuasaan undang-undang [1 m] F7 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Kesotan tanih [1 m] F2 Gelangsaran tanah [1 m] F3 Aliran lumpur/ banjir lumpur [1 m] F4 Gelongsoran tanah/ tanah runtuh [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Pembinaan jalan raya/ lebuh raya yang melibatkan pemotongan cerun bukit [1 m] F2 Kekurangan litupan tumbuhan menyebabkan akar pokok tidak dapat mencengkam tanah [1 m] F3 Jumlah hujan tahunan yang tinggi melebihi 2 600 mm [1 m] F4 Aktiviti pembalakan di sekitar cerun menyebabkan struktur tanah menjadi longgar/ tidak stabil [1 m] F5 Kawasan tanah tinggi yang bercerun curam/ tinggi tarikan graviti [1 m] F6 Aktiviti pengkuarian yang melibatkan pemecahan batuan/ kerja pengorekan tanah/ letupan [1 m] F7 Aktiviti pertanian/ pertanian pindah dengan melakukan penebangan hutan di lereng bukit [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Pencemaran air [1 m] H1 Hakisan tanih menyebabkan lumpur masuk ke dalam sungai [1 m] C1 Sungai menjadi keruh/tercemar [1 m] F2 Perubahan landskap [1 m] H2 Kawasan kaki bukit atau hilir sungai berlumpur/ alur sungai menjadi cetek/ timbunan batuan [1 m] C2 Tanah runtuh di Genting Highlands/ kaki Gunung Mayon (Filipina) [1 m] F3 Kepupusan flora dan fauna [1 m] H3 Tertimbus bersama-sama tanah/ batu runtuh/ kemusnahan spesies [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Menanam tanaman tutup bumi [1 m] H1 Menstabilkan cerum/ akar mencengkam tanah seperti kekacang/ pokok renek/ rumput [1 m] F2 Membina gabion [1 m] H2 Menghalang tanah runtuh memasuki jalan raya [1 m] F3 Membina sistem perparitan [1 m] H3 Mengatasi masalah air bertakung/ susupan air ke dalam tanah [1 m] F4 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] H4 Pengurusan kawasan cerun secara berkesan [1 m] F5 Membuat teres bukit [1 m] H5 Menjalankan aktiviti pertanian secara berteres [1 m] F6 Memasang sungkupan plastik [1 m] H6 Mengelakkan air hujan menyusup masuk/ menyerap ke dalam tanah [1 m] F7 Penyimenan cerun bukit [1 m] H7 Mengawal aliran/susupan air ke dalam tanah menjadikan cerun bukit lebih stabil [1 m] F8 Penguatkuasaan undang-undang [1 m] H8 Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA)/Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 [1 m] [Maksimum: 8 markah] 2 (a) P Pulau Langkawi [1 m] Q Pulau Perhentian [1 m] R Pulau Pangkor [1 m] S Pulau Sipadan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Pembuangan sampah sarap [1 m] H1 Aktiviti perkelahan di pantai [1 m] F2 Pembuangan air kumbahan [1 m] H2 Hotel membuang sisa kumbahan cecair/ pepejal ke laut [1 m] F3 Pembuangan sisa toksik [1 m] H3 Aktivit perkilangan yang tidak merawat sisa toksik [1 m] F4 Pembinaan pembangunan/ hotel/ jalan raya [1 m] H4 Hakisan/ tanah runtuh [1 m] F5 Tumpahan minyak/ pembuangan sisa minyak ke laut [1 m] H5 Air laut kotor/pemcemaran air laut [1 m] [Maksimum: 8 markah] (c) (i) F1 Zon penampan ombak berperanan mengurangkan kelajuan ombak [1 m] F2 Habitat flora dan fauna seperti haiwan/ biawak/ ular/ monyet [1 m] F3 Kaya dengan planton yang menjadi makanan ikan/ hidupan akuatik [1 m] F4 Menyederhanakan suhu permukaan bumi dengan proses sejat peluhan [1 m] F5 Menyerap karbon dioksida dan membebaskan oksigen melalui proses fotosintesis [1 m] F6 Mengelakkan hakisan pantai/ akar mencengkam tanah [1 m] [Maksimum: 4 markah] (ii) F1 Menanam semula pokok bakau [1m] F2 Kempen kesedaran penanaman pokok bakau [1m] F3 Kuat kuasakan undang-undang [1 m] F4 Pendidikan alam sekitar [1 m] F5 Penyelidikan dan pembangunan (R&D) [1 m] [Maksimum: 4 markah] 3 (a) F1 Pertumbuhan penduduk [1 m] H1 Perubahan bilangan penduduk yang sedang berlaku di kawasan tertentu sama ada di kawasan setempat/ dalam negeri/ secara global [1 m] F2 Pertumbuhan penduduk dunia meningkat dengan mendadak [1 m] H2 Selepas Perang Dunia Kedua [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J20 JPB F3 Pertumbuhan penduduk di sesuatu kawasan dipengaruhi tiga faktor [1 m] H3 Kadar kelahiran/ kadar kematian/ migrasi [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Struktur umur [1 m] H1 Seimbang antara golongan muda, dewasa dan tua [1 m] F2 Jangka hayat [1 m] H2 Kadar kelahiran rendah/ kadar kematian rendah/ jangka hayat tinggi [1 m] C2 Jangka hayat penduduk melebihi 85 tahun [1 m] F3 Nisbah jantina [1 m] H3 Bilangan penduduk lelaki dan perempuan hampir sama [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Piramid stabil menggambarkan penduduk di negara maju [1 m] H1 Pertumbuhan penduduk Sweden/ Jepun [1 m] F2 Piramid stabil berbentuk tegak [1 m] H2 Menggambarkan perbezaan penduduk mengikut kumpulan umur yang tidak ketara [1 m] C2 Menggambarkan keseimbangan umur muda, dewasa dan tua [1 m] F3 Sebahagian besar negara yang mempunyai penduduk stabil [1 m] H3 Mengalami pertumbuhan penduduk sifar iaitu “Zero population” [1 m] C3 Amalan perancang keluarga/ tahap pendidikan yang tinggi [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Lebih daripada separuh penduduk berada dalam lingkungan umur bekerja [1 m] F2 Pendapatan negara dapat ditingkatkan [1 m] F3 Negara dapat dimajukan dengan lebih baik [1 m] F4 Penduduk menikmati taraf hidup yang lebih tinggi/ pelbagai kemudahan sosial dapat disediakan [1 m] F5 Kerajaan mampu meningkatkan ekonomi/ negara mempunyai pasaran yang luas [1 m] F6 Ekonomi termaju/ bertaraf global terutama dalam bidang industri/ perkhidmatan [1 m] F7 Jangka hayat tinggi [1 m] F8 Penduduk mengamalkan gaya hidup masyarakat bandar dan kosmopolitan [1 m] F9 Kemajuan dalam bidang Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) [1 m] [Maksimum: 8 markah] 4 (a) F1 Kegiatan ekonomi primer [1 m] H1 Melibatkan aktiviti pengeluaran bahan mentah [1 m] C1 Pertanian/ penternakan/ perlombongan/ perikanan/ pembalakan [1 m] F2 Kegiatan ekonomi sekunder [1 m] H2 Melibatkan aktiviti memproses bahan mentah menjadi barangan siap/ barangan separa siap [1 m] C2 Sektor perindustrian/ pembuatan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) Kawasan beriklim Khatulistiwa F1 Panas dan lembap sepanjang tahun [1 m] F2 Suhu tinggi dan sekata [1 m] F3 Jumlah hujan tahunan 2 600 mm [1 m] F4 Penanaman padi dan getah di Malaysia dan Thailand/ perikanan di Malaysia [1 m] Kawasan beriklim Mediterranean F5 Musim sejuk yang lembap [1 m] F6 Musim panas yang kering [1 m] F7 Hujan tahunan antara 650 mm hingga 900 mm [1 m] F8 Penanaman buah-buahan sitrus/ anggur di Itali [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Pengangkutan [1 m] H1 Mengangkut bahan mentah ke kilang/ barangan siap ke pasaran [1 m] C1 Memudahkan mobiliti penumpang dan barangan [1 m] F2 Bekalan air [1 m] H2 Kegunaan dalam pemprosesan bahan di kilang-kilang [1 m] F3 Bekalan tenaga elektrik [1 m] H3 Mengerakkan jentera di kilang [1 m] F4 Telekomunikasi [1 m] H4 E-dagang membantu memperluaskan pasaran di peringkat empatan/antarabangsa [1 m] C4 Memudahkan penyebaran maklumat/ pengiklanan/ urus niaga dalam talian [1 m] [Maksimum: 8 markah] (d) F1 Bentuk muka bumi [1 m] H1 Kawasan tanah pamah dan beralun yang luas sesuai untuk penanaman kelapa sawit [1 m] F2 Tanih [1 m] H2 Tanih laterit dan tanih gambut sangat sesuai untu tanaman kepala sawit [1 m] F3 Dasar kerajaan [1 m] H3 Kerajaan menjalankan usaha sama dengan pihak swasta/ pelabur asing [1 m] F4 Tenaga buruh [1 m] H4 Ramai tenaga buruh diperlukan untuk bekerja di ladang-ladang kelapa sawit [1 m] [Maksimum: 4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.