J4 J5 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan F3 Permukaan kasar [1 m] F4 Mineral utama ialah felsdpar/ piroksin/ olivin [1 m] Granit F1 Berwarna cerah [1 m] F2 Terdiri daripada lava asid [1 m] F3 Permukaan kasar [1 m] F4 Mineral utama ialah feldspar/ kuartza/ mika [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Proses pemendapan dan mampatan berlaku apabila kelodak dan lempung dimendapkan oleh air sungai [1 m] F2 Kelodak dan lempung dimampatkan oleh tekanan yang tinggi sehingga padat [1 m] F3 Dalam jangka masa panjang, batuan enapan akan terbentuk secara berlapis-lapis [1 m] F4 Proses penyimenan berlaku apabila tekanan lapisan atas batuan [1 m] F5 Air dikeluarkan daripada celah-celah bahan enapan dalam batuan [1 m] F6 Kehilangan air menyebabkan mineral mengalami penghabluran [1 m] F7 Akhirnya, mineral dalam batuan akan menyimen bahan enapan [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) Batuan berjalur F1 Struktur yang berhablur [1 m] F2 Mempunyai susunan mineral yang selari di dalam setiap lapisan batuan [1 m] C2 Contoh batuan ialah syis/gneis [1 m] Batuan tidak berjalur F1 Struktur yang berhablur [1 m] F2 Mempunyai susunan mineral yang tidak teratur [1 m] C2 Contoh batuan ialah marmar/kuartzit [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) Batuan permata F1 Dijadikan sebagai barang kemas [1 m] F2 Dijadikan barang perhiasan wanita [1 m] F3 Dijadikan mata pengisar [1 m] F4 Dijadikan pemotong kaca [1 m] F5 Dijadikan mata gerudi perlombongan/ cari gali petroleum di permukaan bumi/ dasar laut [1 m] Batuan marmar F1 Pembinaan bangunan [1 m] F2 Pembinaan rumah [1 m] F3 Membuat lantai jubin [1 m] F4 Dinding jubin [1 m] F5 Kabinet dapur/meja [1 m] [Maksimum: 6 markah] 2 (a) F1 Batuan enapan mengandungi fosil tumbuhan dan haiwan [1 m] F2 Batuan jenis ini kelihatan berlapis-lapis [1 m] F3 Setiap lapisan mempunyai ketebalan yang berbeza [1 m] F4 Terbentuk hasil proses pemendapan, mampatan dan penyimenan [1 m] F5 Batuan yang terhasil daripada proses ini ialah batu kapur dan batu konglomerat [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Batuan kimia [1 m] H1 Batuan yang mengandungi mineral yang mudah dilarutkan [1 m] C1 Contoh batuan yang terbentuk ialah batu pasir dan batu garam [1 m] F2 Batuan klastik [1 m] H2 Serpihan batu yang pecah dari batuan asal [1 m] C2 Contoh batuan yang terbentuk ialah gipsum, konglomerat dan syal [1 m] F3 Batuan organik [1 m] H3 Mengandungi fosil tumbuhan dan haiwan [1 m] C3 Contoh batuan yang terbentuk ialah batu kapur dan batu arang [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Tekanan lapisan atas batuan menyebabkan air keluar daripada celah-celah bahan enapan dalam batuan [1 m] F2 Kehilangan air menyebabkan mineral mengalami penghabluran [1 m] F3 Mineral dalam batuan akan menyimen bahan enapan [1 m] F4 Bahan enapan terdiri daripada pasir, batu tongkol dan lain-lain [1 m] F5 Batu yng terbentuk daripada proses ini ialah batu konglomerat [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Kelodak dan lempung dimendapkan oleh air sungai [1 m] F2 Selepas itu, kelodak dan lempung dimampatkan [1 m] F3 Proses ini akan melibatkan tekanan yang tinggi sehingga kelodak dan lempung padat [1 m] F4 Dalam jangka masa panjang, batuan enapan akan terbentu [1 m] F5 Batuan yang terbentuk adalah berlapis-lapis [1 m] F6 Batuan yang terhasil ialah batu kapur [1 m] [Maksimum: 6 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) (i) Rejahan (ii) Terobosan (b) (i) Klastik (ii) Kimia (iii) Organik (c) Metamorfosis 2 (a) (i) Kelodak dan lempung dimendapkan oleh air sungai dan dimampatkan oleh tekanan yang tinggi sehingga padat (ii) Dalam jangka masa panjang, batuan enapan akan terbentuk secara berlapis seperti batu kapur (b) (i) Tekanan lapisan atas batuan menyebabkan air dikeluarkan daripada celah-celah bahan enapan dalam batuan (ii) Kehilangan air menyebabkan mineral mengalami penghabluran. Mineral dalam batuan akan menyimen bahan enapan seperti pasir, batu tongkol dan lain-lain menbentuk batu konglomerat 3 A Hulu Kinta - Metamorfosis B Gunung Benom - Metamorfosis C Segamat - Igneus D Kuantan - Igneus E Mersing - Enapan F Mukah - Enapan G Telupid - Igneus H Silimpopon - Enapan 4 (a) Bahan asas dalam pembinaan landasan kereta api, jalan raya serta penebat haba, bunyi dan api (b) Bahan untuk membina jalan raya bangunan, jambatan, empagan dan perkakasan dapur (c) Bahan asas untuk membuat kaca dan binaan bangunan (d) Bahan utama pembuatan simen dan kapur, meneutralkan keasidan tanah dan gua batu kapur yang terbentuk menggalakkan aktiviti pelancongan (e) Dijadikan barang kemas dan perhiasan, mata pengisar, pemotong kaca dan mata gerudi (f) Digunakan secara meluas dalam pembinaan bangunan seperti lantai, kabinet dapur dan meja BAB 7 Proses dan Kesan Luluh Hawa KERTAS 1 1 A 2 B 3 A 4 A 5 D 6 A 7 D 8 D 9 B 10 C KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Proses pemecahan dan penguraian batuan akibat tindakan tumbuhan, haiwan, mikroorganisma dan manusia sama ada secara fizikal atau kimia [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) R Perubahan suhu ekstrem [1 m] S Pemecahan bongkah/ penyepaian berbutir/ basah kering batuan/ penghabluran garam/ pelepasan tekanan [1 m] T Penghidratan [1 m] U Pengkarbonan/ pengoksidanan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) (i) Batuan [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J6 J7 (ii) Biotik/ iklim/ masa [1 m] [Maksimum: 2 markah] (d) (i) Stalagtit [1 m] (ii) Stalagmit/ tiang kalsit [1 m] [Maksimum: 2 markah] (e) Aktiviti kuari/ pembinaan jalan raya/ pembinaan terowong/ peneresan bukit untuk pertanian [1 m] [Maksimum: 1 markah] BAHAGIAN C 1 (a) (i) Gua Sam Poh Tong [1 m] (ii) Gua Gomantong [1 m] (iii) Batu Caves [1 m] (iv) Gua Niah/ Gua Mulu [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) Wajar [1 m] F1 Membentuk pandang darat karst yang sesuai untuk aktiviti ekopelancongan dan rekreasi [1 m] F2 Mewujudkan peluang pekerjaan dan meningkatkan pendapatan penduduk tempatan [1 m] F3 Penyelidikan dan pembangunan (R&D) tentang kepelbagaian biologi masa depan [1 m] F4 Sumber bahan mentah untuk industri makanan dan perindustrian [1 m] F5 Meningkatkan pendapatan negara melalui tukaran wang asing daripada sektor pelancongan [1 m] Tidak wajar [1 m] F1 Pembuangan sampah daripada pelancong tempatan dan asing [1 m] F2 Habitat flora terjejas disebabkan aktiviti memungut tahi kelawar [1 m] F3 Habitat fauna terjejas penerokaan dan aktiviti manusia [1 m] F4 Pencemaran udara berpunca daripada akibat aktiviti pengkuarian [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Aktiviti pengkuarian [1 m] H1 Bahan letupan yang digunakan untuk meletupkan batu kapur [1 m] F2 Pembinaan jalan raya [1 m] H2 Kawasan padang darat karst digondol dan diratakan untuk membina jalan raya [1 m] F3 Pembinaan bangunan/ petempatan [1 m] H3 Kawasan gua batu kapur dirobohkan atau diratakan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Mewartakan taman negara [1 m] F2 Pendidikan alam sekitar di sekolah dan universiti [1 m] F3 Mengadakan kempen kesedaran alam sekitar [1 m] F4 Menjalankan penyelidikan dan pembangunan (R&D) [1 m] F5 Kuat kuasa undang-undang terhadap penjenayah alam sekitar [1 m] F6 Tidak membina bangunan di sekitar gua batu kapur [1 m] [Maksimum: 6 markah] 2 (a) F1 Proses pemecahan dan penyepaian batuan besar kepada serpihan-serpihan kecil [1 m] F2 Tidak mengubah kandungan kimia batuan [1 m] F3 Dominen di kawasan gurun [1 m] F4 Dominen juga di kawasan tropika lembap [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Batuan [1 m] H1 Batuan keras mempunyai ketahanan tinggi terhadap luluh hawa fizikal [1 m] F2 Iklim [1 m] H2 Perubahan suhu yang ketara di kawasan gurun menyebabkan batuan giat mengalami proses kembang kecut [1 m] F3 Biotik [1 m] H3 Kegiatan haiwan pengorek tanah memudahkan air memasuki rekahan batuan [1 m] F4 Masa [1 m] H4 Semakin lama batuan terdedah kepada proses luluh hawa fizikal, semakin jelas kesan pada batuan [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Pengelupasan [1 m] H1 Proses kembang kecut menyebabkan lapisan luar batuan retak dan pecah [1 m] F2 Pemecahan bongkah [1 m] H2 Proses kembang kecut akibat perubahan suhu pada rekahan batuan bersegi empat [1 m] F3 Penyepaian berbutir [1 m] H3 Proses kembang kecut batuan yang berulang mengakibatkan batuan pecah secara berbutir [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Pemecahan batuan di sepanjang pantai [1 m] H1 Proses kembang kecut batuan berlaku akibat air pasang dan air surut [1 m] F2 Batuan syal menjadi peroi [1 m] H2 Kejadian pasang surut mengakibatkan proses basah kering batuan secara berulang-ulang [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Luluh hawa fizikal (b) Luluh hawa biologi (c) Luluh hawa kimia 2 (a) (i) Struktur batuan mengalami banyak rekahan lebih cepat mengalami luluh hawa (ii) Batuan yang mengandungi mineral mudah mengalami luluh hawa kimia (b) (i) luluh hawa fizikal sangat dominan di kawasan gurun kerana julat suhu harian yang tinggi (ii) Tindakan fros/ibun sangat berkesan semasa musim sejuk (c) (i) luluh hawa biologi berlaku akibat tindakan akar tumbuhan memasuki rekahan tumbuhan (ii) Tindakan bakteria yang mengeluarkan cecair asid menguraikan batuan dan menyebabkan luluh hawa biologi (d) (i) Batuan keras mengambil masa yang lebih lama untuk terluluh hawa berbanding batuan lembut (ii) Semakin lama batuan terdedah kepada proses luluh hawa semakin jelas kesan pada batuan tersebut. 3 (a) Rekahan menyebabkan air masuk (b) Air membeku dalam rekahan (c) Isu padu ais mengembang (d) Batuan pecah selepas ais mencair 4 (a) Aktiviti perlombongan, pembinaan, pertanian dan pengkuarian akan menyebabkan batuan merekah dan pecah (b) Akar tumbuhan yang menjalar masuk ke dalam rekahan dan semakin membesar menyebabkan rekahan semakin melebar (c) Tindakan haiwan mengorek tanah mempercepatkan proses luluh hawa batuan (d) Mikroorganisma di permukaan batuan akan mengeluarkan asid organik semasa menyerap zat-zat galian dari batuan 5 Gurun (a) suhu ekstrem (b) talus (c) pengkarbonan (d) torn (e) bornhard (f) tumbuhan Tropika lembap (a) pengembangan dan pengecutan (b) batu syal (c) ferum (d) kaolin (e) kalsium karbonat (f) serpihan kecil (g) akar tumbuhan (h) retakan BAB 8 Proses dan Kesan Gerakan Jisim KERTAS 1 1 D 2 C 3 C 4 C 5 B 6 B 7 D 8 C 9 A 10 A KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Tanah runtuh/ gelongsoran tanah [1 m] [Maksimum: 1 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J6 J7 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan (b) (i) Pembalakan [1 m] (ii) Cerun curam [1 m] (iii) Aktiviti pertanian, pembinaan dan perlombongan di lereng bukit [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Memusnahkan infrastruktur awam [1 m] F2 Menjejaskan habitat flora dan fauna [1 m] F3 Sistem jaringan pengangkutan terjejas [1 m] F4 Perubahan landskap semula jadi [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Tanaman tutup bumi di cerun bukit untuk menstabilkan cerun [1 m] F2 Gabion dibina untuk menghalang tanah runtuh memasuki jalan raya [1 m] F3 Penyimenan cerun untuk menghalang susupan air ke dalam tanah [1 m] F4 Kurangkan kecuraman cerun dengan membina teres [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) Teres bukit [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) F1 Mengurangkan proses gerakan jisim [1 m] F2 Mengelakkan kejadian tanah runtuh, hakisan tanah dan aliran lumpur [1 m] F3 Memudahkan proses menuai hasil tanaman [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) (i) Tanaman tutup bumi [1 m] (ii) Membina benteng [1 m] (iii) Pasang sangkar dawai [1 m] (iv) Simen cerun/ mengurangkan kecuraman cerun [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) Wajar [1 m] F1 Memajukan negara seperti membina petempatan/ pertanian/ jalan raya [1 m] F2 Mengambil langkah untuk mengelakkan kejadian tanah runtuh [1 m] Tidak wajar [1 m] F1 Menyebabkan kejadian tanah runtuh/ aliran lumpur [1 m] F2 Kerosakan harta benda/ kehilangan nyawa [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Gelongsoran tanah/ tanah runtuh [1 m] F2 Berlaku di kawasan bercerun curam, tebing sungai dan kawasan pemotongan cerun [1 m] F3 Tanah bergerak menuruni cerun dengan cepat akibat tarikan graviti [1 m] F4 Pemotongan cerun untuk pembinaan jalan raya, pertanian, petempatan dan perlombongan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Ketinggian cerun [1 m] H1 Cerun yang bercerun curam sering mengalami gerakan jisim [1 m] F2 Kekurangan litupan tumbuhan [1 m] H2 Ketiadaan tumbuhan di lereng bukit menyebabkan akar pokok tidak dapat mencengkam tanah [1 m] F3 Hujan lebat [1 m] H3 Jumlah hujan tahunan yang melebihi 2 600 mm menyebabkan air hujan meresap dalam tanih [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Mengorbankan nyawa apabila mangsa tertimbus dalam tanah runtuh [1 m] F2 Kemusnahan infrastruktur seperti jalan raya dan lebuh raya [1 m] F3 Menjejaskan aktiviti manusia/ tidak boleh bekerja/ bergerak ke tempat lain [1 m] F4 Kesesakan lalu lintas/ tanah runtuh menghalang laluan trafik [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Tanaman tutup bumi di cerun bukit untuk menstabilkan cerun [1 m] F2 Membina gabion untuk menghalang tanah runtuh memasuki jalan [1 m] F3 Membina sistem perparitan dapat mengatasi masalah air bertakung [1 m] F4 Membuat teres bukit berupaya mengurangkan proses gerakan jisim [1 m] F5 Meletak sungkupan plastik untuk menggelakkan air hujan menyusup masuk ke dalam tanah [1 m] F6 Penyimenan cerun bukit mengurangkan gerakan jisim [1 m] [Maksimum: 6 markah] 2 (a) F1 Gerakan jisim merujuk pergerakan bahan/ regolit [1 m] C1 Contohnya, tanih, batuan dan lumpur menuruni cerun bukit akibat tarikan graviti bumi [1 m] F2 Gerakan jisim berlaku melalui dua cara, iaitu pergerakan perlahan dan pergerakan cepat [1 m] F3 Pergerakan perlahan melibatkan kejadian kesotan tanih dan gelangsar tanah [1 m] F4 Pergerakan cepat melibatkan kejadian gelongsoran tanah/ tanah runtuh dan aliran lumpur/ banjir lumpur [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Jumlah hujan tahunan yang tinggi melebihi 2 600 mm mengalakkan pergerakan jisim [1 m] F2 Pembinaan petempatan di lereng bukit mengakibatkan struktur tanah menjadi tidak stabil [1 m] F3 Aktiviti pemotongan cerun untuk membina lebuh raya menyebabkan cerun semakin curam [1 m] F4 Tanah tinggi yang bercerun curam sering berisiko mengalami kejadian tanah runtuh [1 m] F5 Kekurangan litupan tumbuhan di cerun mengakibatkan akar pokok tidak dapat mencengkam tanah [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Mengorban nyawa apabila mangsa tertimbus tanah runtuh [1 m] F2 Kemusnahan hasil tanaman akibat ditimbus tanah [1 m] F3 Menjejaskan aktiviti manusia seperti pembinaan, pertanian, perlombongan dan lain-lain [1 m] F4 Memusnahkan harta benda seperti rumah dan kenderaan [1 m] F5 Memusnahkan infrastruktur seperti jalan raya, bekalan air dan elektrik [1 m] F6 Kesesakan lalu lintas disebabkan timbuhan tanah di atas jalan raya telah menghalang laluan trafik [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Tanaman tutup bumi [1 m] F2 Membina gabion [1 m] F3 Membina sistem perparitan [1 m] F4 Membuat teres bukit [1 m] F5 Meletak sungkupan plastik [1 m] F6 Penyimenan cerun bukit [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 Pergerakan bahan atau regolit seperti tanih, batuan dan lumpur menuruni cerun akibat tarikan graviti bumi 2 (a) Kawasan tanah tinggi yang bercerun curam sering mengalami pergerakan jisim (b) Jumlah hujan tahunan yang tinggi, kira-kira 2 600 mm menggalakkan pergerakan jisim (c) Kekurangan tumbuhan semula jadi di lereng bukit menyebabkan akar pokok tidak dapat mencengkam tanah (d) Pemotongan cerun untuk pembinaan jalan raya menyebabkan cerun semakin curam (e) Gempa bumi dan letusan gunung berapi menghasilkan gegaran yang kuat menyebabkan struktur tanah di kawasan cerun menjadi longgar dan tidak stabil 3 (a) Kandungan air dalam tanah menyebabkan tanah berganjak daripada kedudukan asal menuruni cerun landai secara perlahan akibat tarikan graviti (b) Lapisan tanih yang longgar dipermukaan cerun bercampur dengan air hujan dan menjadi lumpur 4 (a) (i) Mengancam nyawa dan mengorbankan nyawa manusia (ii) Berlaku apabila mangsa tertimbus semasa aliran lumpur dan tanah runtuh (b) (i) Kawasan yang terlibat dengan aliran lumpur dan tanah runtuh mengalami kemusnahan tanaman (ii) Hasil pertanian musnah petani menanggung kerugian PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J8 J9 (c) (i) Kawasan yang dilanda aliran lumpur dan tanah runtuh menjejaskan aktiviti manusia seperti pembinaan, perlombongan pertanian (ii) Proses baik pulih melibatkan kos yang amat tinggi (d) (i) Kemusnahan harta benda persendirian dan infrastruktur awam (ii) Menyukarkan aktiviti harian (e) (i) Aliran lumpur dan tanah runtuh di jalan raya atau lebuh raya menyebabkan kesesakan trafik (ii) Aliran lumpur dan tanah runtuh menhalang aliran trafik 5 (a) Tanaman tutup bumi (b) Membina gabion (c) Membina sistem perparitan (d) Kempen kesedaran alam sekitar (e) Teres bukit (f) Sungkupan plastik (g) Penyimenan cerun (h) Penguatkuasaan undang-undang BAB 9 Pembentukan dan Kelestarian Sungai KERTAS 1 1 B 2 B 3 C 4 D 5 B 6 A 7 B 8 D 9 D 10 C 11 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) (i) Air terjun [1 m] (ii) Jeram [1 m] (iii) Lubang periuk/Lurah berbentuk ‘V’ [1 m] [Maksimum: 3 markah] (b) Hakisan [1 m] [Maksimum: 1 markah] (c) (i) Larutan [1 m] (ii) Lagaan [1 m] (iii) Geseran/Tindakan hidraul [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) F1 Keadaan tanah pamah yang rata memudahkan penanaman padi [1 m] F2 Tanih aluvium sangat subur [1 m] F3 Bekalan air sungai dapat mengairi kawasan penanaman [1 m] [Maksimum: 3 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Air hujan [1 m] H1 Mengalir ke permukaan bumi sebagai air larian permukaan [1 m] F2 Glasier [1 m] H2 Glasier yang mencair pada musim panas akan membentuk sungai [1 m] F3 Air bawah tanah [1 m] H3 Tekanan menyebabkan air bawah tanah keluar sebagai air mata air lalu membentuk alur-alur dan mengalir sebagai air sungai [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Sektor pertanian [1 m] H1 Penggunaan racun serangga dan baja kimia [1 m] F2 Aktiviti penternakan [1 m] H2 Membuang sisa ternakan seperti tinja terus ke dalam longkang [1 m] F3 Perlombongan [1 m] H3 Air sungai menjadi keruh/tercemar dengan bahan kimia [1 m] F4 Sektor Perindustrian [1 m] H4 Membuang sisa industri/ bahan kimia/ sisa toksik ke dalam sungai [1 m] F5 Urbanisasi [1 m] H5 Petempatan setinggan tidak [1 m] mempunyai sistem kumbahan yang sistematik [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Habitat fauna/ hidupan akuatik [1 m] F2 Potensi jana kuasa hidroelektrik di hilir peringkat sungai [1 m] F3 Kawasan ekopelancongan/ rekreasi [1 m] F4 Menyederhanakan suhu setempat dengan terdapatnya badan air [1 m] F5 Sumber protein yang utama/ murah penduduk setempat [1 m] F6 Menyediakan peluang pekerjaan berkaitan penyelenggaraab sumber air dan akuakultur [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Rawatan sumber air sungai [1 m] H1 Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS) / Indah Water Konsortium (IWK) [1 m] F2 Perangkap sampah [1 m] H2 Memerangkap sisa domestik di dalam sungai [1 m] F3 Pendidikan alam sekitar [1 m] H3 Diterapkan dalam sistem pendidikan sejak peringkat sekolah/ universiti [1 m] F4 Penguatkuasaan undang-undang [1 m] H4 Dilaksanakan Jabatan Alam Sekitar melalui Akta Kualiti Alam Sekitar 1974 [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) F1 Penyejatan [1 m] F2 Pemeluwapan [1 m] F3 Sejatpeluhan tumbuh-tumbuhan [1 m] F4 Larian air permukaan/ aliran air bawah tanah [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Lurah berbentuk ‘V’ [1 m] H1 Hakisan menegak terhadap alur sungai membentuk lurah ‘V’ yang sempit dan curam [1 m] F2 Jeram [1 m] H2 Pergerakan air kelihatan bertingkat-tingkat disebabkan hakisan terhadap batuan lembut [1 m] F3 Lubang periuk [1 m] H3 Aliran air sungai yang deras dan berpusar bertindak menghakis dan memperdalamkan rekahan menjadi lubang periuk [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Kawasan ekopelancongan/ rekreasi [1 m] F2 Kegunaan domestik seperti membasuh baju, minuman dan memasak [1 m] F3 Peluang pekerjaan dalam agensi berkaitan saliran dan penternakan akuatik [1 m] F4 Sumber protein utama bagi penduduk di sekitar sungai [1 m] F5 Habitat flora dan fauna/ hidupan akuatik [1 m] F6 Menyederhanakan suhu setempat dengan terdapatnya badan air [1 m] F7 Membekalkan oksigen/ menyerap karbon dioksida [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Memasang perangkap sampah di kawasan padat penduduk [1 m] F2 Rawatan sumber air sungai dengan segera [1 m] F3 Penanaman semula pokok di kawasan tadahan air hujan yang telah diteroka [1 m] F4 Penggunaan baja organik dan racun mengikut sukatan [1 m] F5 Pendidikan alam sekitar dalam sistem pendidikan di sekolah rendah/ universiti [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 K Penyejatan L Pemeluwapan M Air larian permukaan N Aliran air bawah tanah 2 (a) Hakisan melebar (b) Hakisan mengundur (c) Hakisan menegak 3 Peringkat I (a) Peringkat hulu (muda) (b) Air terjun dan jeram (c) Lurah berbentuk ‘V’ (d) Lubang periuk Peringkat II (a) Peringkat tengah (dewasa) (b) Lurah bentuk ‘U’ (c) Likuan sungai (d) Susuh bukit berpanca Peringkat III (a) Peringkat hilir (tua) (b) Likuan terpenggal dan tasik ladam PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J8 J9 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan (c) Dataran banjir dan tetambak (d) Delta 4 (a) Jeram (b) Susuh bukit berpanca (c) Likuan terpenggal/tasik ladam (d) Air terjun (e) Pemendapan (f) Delta 5 (a) Pertanian – penggunaan racun serangga dan baja kimia tanpa kawalan (b) Perindustrian – sisa industri daripada kilang dibuang secara terus ke dalam sungai (c) Penternakan – kegiatan membuang sisa ternakan ke dalam sungai tanpa dirawat (d) Perlombongan – aktiviti melombong emas, bauksit dan tembaga menyebabkan sungai berkelodak, berlumpur dan mengubah warna air sungai (e) Urbanisasi – pertambahan penduduk di kawasan bandar meningkatkan pembuangan sisa domestik ke dalam sungai (f) Pembangunan tanah – pembukaan hutan secara besarbesaran menyebabkan sumber air bersih tercemar 6 (a) Dilaksanakan oleh Jabatan Alam Sekitar (JAS) di bawah Akta Kualiti Alam Sekitar 1974 (b) Diletakkan di sungai membolehkan sampah di dalam sungai dikumpul secara teratur dan dibuang secara sistematik (c) Air sungai yang telah tercemar perlu dirawat dengan segera (d) Kempen dilaksanakan untuk memberi kesedaran kepada masyarakat tentang kepentingan sungai (e) Pendidikan tentang penjagaan alam sekitar telah diterapkan dalam sistem pendidikan sekolah di Malaysia BAB 10 Tindakan Ombak di Pinggir Pantai KERTAS 1 1 C 2 A 3 C 4 A 5 A 6 B 7 B 8 D 9 C 10 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) P Teluk [1 m] Q Tanjung [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) (i) Larutan [1 m] (ii) Lagaan/ kikisan dan lelasan/ tindakan hidraul [1 m] [Maksimum: 2 markah] (c) (i) Cenuram dan teres hakisan ombak [1 m] (ii) Geo (anak teluk)/ gua/ gerbang laut/ batu tunggul/ tunggul sisa [1 m] [Maksimum: 2 markah] (d) F1 Kuat kuasa undang-undang alam sekitar [1 m] F2 Kempen kesedaran alam sekitar oleh Jabatan Alam Sekitar [1 m] F3 Penanaman pokok bakau [1 m] F4 Pembinaan benteng pemecah ombak [1 m] F5 Tembok konkrit/ guni pasir disusun di pantai [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) Tombolo [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) Pemendapan [1 m] [Maksimum: 1 markah] (c) (i) Jenis ombak [1 m] (ii) Beban sedimen [1 m] (iii) Keadaan pesisir pantai/ tenaga ombak [1 m] [Maksimum: 3 markah] (d) Wajar [1 m] F1 Meningkatkan pendapatan negara/ penduduk [1 m] F2 Membuka peluang pekerjaan [1 m] F3 Meningkatkan taraf hidup [1 m] Tidak wajar [1 m] F1 Kemusnahan habitat flora dan fauna [1 m] F2 Pencemaran air [1 m] F3 Hakisan pinggir pantai [1 m] [Maksimum: 5 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Pantai berpasir/ putih bersih [1 m] F2 Panorama indah/ menakjubkan/ pelbagai ciri fizikal unik [1 m] F3 Laut cetek/ air sejuk/ segar [1 m] F4 Pantai berombak [1 m] F5 Pantai berteluk/tanjung [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Pembuangan sampah sarap ke dalam sistem saliran menyebabkan pencemaran darat, air dan bau [1 m] F2 Pembuangan sisa kilang atau sisa toksik [1 m] F3 Perlombongan petroleum menyebabkan pinggir pantai tercemar dengan tumpahan minyak [1 m] F4 Tumpahan minyak menyebabkan pencemaran air laut [1 m] F5 Tebus guna pinggir laut memusnahkan habitat hidupan marin [1 m] F6 Penebangan hutan paya bakau memusnahkan zon penampan [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Penguatkuasaan undang-undang [1 m] H1 Lesen diperlukan untuk mendapatkan hasil hutan dari Hutan Simpanan Kekal/ tanah Kerajaan [1 m] F2 Pendidikan alam sekitar [1 m] H2 Diberi kepada murid dalam subjek geografi [1 m] F3 Kempen kesedaran alam sekitar [1 m] H3 Peranan Jabatan Alam Sekitar/ badan-badan bukan kerajaan (NGO) [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Penanaman semula pokok bakau [1 m] H1 Mengurangkan hakisan ombak di pinggir pantai [1 m] F2 Benteng pemecah ombak [1 m] H2 Ombak pembinasa akan pecah apabila terkena benteng [1 m] F3 Membina tembok [1 m] H3 Dibina di bahagian tebing pantai daripada simen dan konkrit [1 m] F4 Guni pasir [1 m] H4 Kaedah bersifat sementara bagi mengurangkan hakisan [1 m] [Maksimum: 6 markah] 2 (a) P Pulau Langkawi [1 m] Q Pulau Perhentian [1 m] R Pulau Pangkor [1 m] S Pulau Sipadan [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Pembuangan sampah sarap [1 m] H1 Pengunjung yang berkelahan di pantai membawa sampah sarap [1 m] F2 Pembuangan air kumbahan [1 m] H2 Hotel membuang sisa kumbahan cecair atau sisa pepejal ke laut [1 m] F3 Pembuangan sisa toksik [1 m] H3 Melalui aktivit perkilangan atau perindustrian yang berhampiran pantai atau sungai [1 m] F4 Tumpahan minyak dan pembuangan sisa minyak ke laut [1 m] H4 Air laut menjadi kotor dan berbau serta berlaku pemcemaran air laut [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Zon penampan ombak [1 m] F2 Mengurangkan kelajuan ombak [1 m] F3 Habitat flora dan fauna [1 m] F4 Pembiakan flora dan fauna [1 m] F5 Membekalkan oksigen [1 m] F6 Melalui proses fotosintesis yang menyerap karbon dioksida dan membebaskan oksigen [1 m] F7 Mengelak hakisan pantai [1 m] F8 Akar mencengkam tanah dan menguatkan struktur tanah [1 m] (d) F1 Tanam semula pokok bakau yang telah di tebang [1 m] F2 Kuat kuasakan undang-undang yang lebih tegas terhadap penjenayah alam sekitar [1 m] F3 Pendidikan alam sekitar daripada sekolah rendah sehingga institusi pendidikan tinggi [1 m] F4 Mewartakan hutan paya bakau sebagai hutan simpan untuk mengelakkan penerokaan [1 m] [Maksimum: 4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J10 J11 PRAKTIS PENGUKUHAN 1 Ombak pembina (a) Damparan ombak yang kuat tetapi basuhan balik yang lemah (b) Selang kejadian 8 hingga 10 saat dan kadar kekerapan 6 hingga 10 kali seminit (c) Memendapkan bahan yang dibawa ke pantai (d) Wujud ketika laut tenang dengan tiupan angin lazim yang lemah Ombak pembinasa (a) Damparan ombak yang perlahan tetapi basuhan balik yang kuat (b) Selang kejadian 4 hingga 5 saat dan kadar kekerapan 12 hingga 15 kali seminit (c) Lebih banyak menghakis daripada memendapkan 2 (a) (i) Tindakan hidraul (ii) Tindakan kikisan dan lelasan (iii) Tindakan lagaan (iv) Tindakan larutan (b) (i) Hanyutan pesisir pantai (ii) Golekan (iii) Apungan (iv) Lompatan (c) (i) Jenis ombak (ii) Beban sedimen (iii) Keadaan garis pesisir (iv) Tenaga ombak 3 (a) Hakisan ombak di pinggir pantai (b) (i) Gua (ii) Gerbang laut (iii) Batu tunggul (iv) Tunggul sisa (c) Proses hakisan yang berterusan menyebabkan bumbung gerbang laut runtuh membentuk bentuk muka bumi batu tunggul. Batu tunggul yang mengalami hakisan ombak secara berterusan akan membentuk tunggul sisa 4 (a) Pantai – mendapan pasir yang terletak antara aras air pasang dan air surut di kawasan pinggir pantai (b) Lagun – kawasan air masin yang terpisah dari laut oleh beting pasir (c) Beting pasir – permatang yang terdiri daripada timbunan pasir dan kerikil (d) Tombolo – menghubungkan daratan dengan pulau (e) Anak tanjung – permatang yang bersambung dengan pantai dan hujungnya menganjur masuk ke laut 5 Sebab (a) Pembinaan infrastruktur di pinggir pantai (b) Penambakan laut dan projek akuakultur (c) Tumpahan dan pembuangan sisa minyak di laut (d) Pembangunan di kawasan pesisir pantai Akibat (a) Melonggarkan struktur batuan (b) Kemusnahan zon penampan (c) Menjejaskan hidupan marin (d) Mengganggu rantaian makanan 6 Pemeliharaan (a) Dilakukan untuk memelihara kawasan pinggir pantai (b) Diberikan menerusi mata pelajaran yang diajar di sekolah (c) Kempen kesedaran alam sekitar dilaksanakan oleh jabatan alam sekitar dan badan bukan kerajaan (NGO) Pemuliharaan (a) Akar pokok bakau berperanan menahan kawasan pinggir pantai daripada hakisan ombak semasa damparan ombak (b) Dibina beberapa meter daripada pesisir pantai untuk memecahkan ombak yang menghempaskan pinggir pantai (c) Dibina di bahagian tebing sungai menggunakan simen dan konkrit serta timbunan batu (d) Bersifat sementara bagi mengurangkan hakisan BAB 11 Taburan Penduduk Dunia KERTAS 1 1 A 2 B 3 B 4 D 5 D 6 A 7 A 8 D 9 B 10 A 11 C KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) P Sederhana padat [1 m] R Jarang [1 m] S Padat [1 m] T Jarang [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) R Iklim panas dan kering, tanah tidak subur dan berpasir tidak sesuai untuk aktiviti pertanian [1 m] S Iklim Monsun Tropika menggalakkan pertanian. Terdapat sumber pengairan daripada sungai Ganges untuk penanaman padi [1 m] T Iklim Tundra, iaitu iklim sejuk yang melampau. Tanih podzol tidak sesuai untuk pertanian [1 m] [Maksimum: 6 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Taburan penduduk bermaksud sebaran penduduk di dalam sesuatu ruang atau kawasan [1 m] F2 Sebaran penduduk meliputi kawasan di permukaan bumi [1 m] F3 Terbahagi kepada tiga iaitu penduduk jarang, penduduk sederhana dan penduduk padat [1 m] F4 Taburan penduduk di dunia adalah tidak sekata [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Taburan penduduk jarang merujuk kawasan yang mempunyai penduduk kurang 50 orang sekilometer persegi [1 m] F2 Kawasan penduduk jarang meliputi kawasan kutub, pergunungan, gurun panas dan pedalaman/ hutan [1 m] F3 Taburan penduduk sederhana merujuk kawasan yang mempunyai penduduk 50 hingga 200 orang sekilometer persegi [1 m] F4 Kawasan penduduk sederhana meliputi kawasan pertanian, penternakan dan pembalakan [1 m] F5 Taburan penduduk padat merujuk kawasan yang mempunyai penduduk melebihi 200 orang sekilometer persegi [1 m] F6 Kawasan penduduk padat boleh didapati di kawasan perindustrian, pertanian komersial dan bandarbandar utama [1 m] [Maksimum:6 markah] (c) F1 Ekonomi [1 m] H1 Kawasan perindustrian mempunyai penduduk padat [1 m] C1 Contohnya, Ruhr (Jerman), Damodar (India) dan Kuzbas (Rusia) [1 m] F2 Sosial [1 m] H2 Kemudahan sosial memudahkan urusan harian penduduk [1 m] C2 Contohnya, di bandar Metropolitan seperti New York dan Paris [1 m] F3 Governan [1 m] H3 Perubahan dasar kependudukan mempengaruhi kepadatan penduduk [1 m] C3 Contohnya, pelaksanaan transmigrasi untuk mengurangkan atau meningkatkan jumlah penduduk di sesuatu kawasan [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Taburan penduduk dengan kepadatan penduduk saling berkaitan [1 m] F2 Jika jumlah penduduk ramai dan keluasan sesuatu kawasan kecil, maka nilai kepadatan penduduk tinggi [1 m] F3 Tumpuan atau kepadatan penduduk dipengaruhi faktor fizikal dan manusia [1 m] F4 Kepadatan penduduk dapat dikira dengan membahagikan jumlah penduduk (orang) dengan luas kawasan (km2) [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) F1 Kawasan perindustrian [1 m] H1 Kawasan berpenduduk padat/ peluang pekerjaan banyak [1 m] F2 Kawasan pertanian [1 m] H2 Aktiviti pertanian berskala besar [1 m] F3 Kawasan bandar utama [1 m] H3 Tumpuan pelbagai aktiviti ekonomi dan sosial [1 m] [Maksimum: 4 markah] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J10 J11 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan (b) F1 Kawasan kutub [1 m] H1 Mengalami iklim sejuk yang ekstrem di bawah takat beku 0° [1 m] F2 Kawasan pergunungan [1 m] H2 Bercerun curam sukar untuk membina petempatan dan jaringan pengangkutan [1 m] F3 Kawasan gurun panas [1 m] H3 Panas ekstrem menyebabkan kegiatan ekonomi terbatas [1 m] F4 Kawasan hutan tebal [1 m] H4 Hutan hujan khatulistiwa [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Masalah persaingan guna tanah [1 m] H1 Persaingan guna tanah seperti petempatan, perindustrian, pengangkutan dan perniagaan [1 m] F2 Masalah kemiskinan [1 m] H2 Berlaku masalah pengangguran, kemiskinan bandar dan taraf hidup yang rendah [1 m] F3 Masalah pencemaran sumber alam [1 m] H3 Kawasan penduduk padat akan mengalami masalah pencemaran alam [1 m] F4 Masalah kemerosotan kualiti hidup [1 m] H4 Kawasan setinggan yang sesak dan padat menyebabkan pelbagai penyakit mudah merebak [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Kerajaan mewujudkan peluang pekerjaan yang banyak [1 m] F2 Membina lebih banyak rumah kos rendah serta pemberian tanah pertanian untuk dibangunkan [1 m] F3 Menggalakkan penduduk merancang keluarga dengan kawal kadar kelahiran baharu [1 m] F4 Menebus guna tanah yang tidak ekonomik untuk dijadikan kawasan kediaman [1 m] F5 Program transmigrasi dengan memindahkan penduduk di kawasan padat penduduk ke kawasan jarang penduduk [1 m] [Maksimum: 4 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) melebihi 200 orang sekilometer persegi (b) 50 hingga 200 orang sekilometer persegi (c) kurang daripada 50 orang sekilometer persegi 2 (a) (i) New York (Amerika Syarikat) (ii) Yokohama (Jepun) (iii) Jakarta (Indonesia) (iv) Hong Kong (b) (i) Dataran Tinggi Korat (Thailand) (ii) Mount Popa (Myanmar) (iii) Steppe (Rusia) (iv) Praire (Kanada) (c) (i) Kawasan tundra (Greenland) (ii) Gurun Sahara (iii) Banjaran Himalaya/Rocky (iv) Amazon (Amerika Selatan) 3 (a) (i) Kawasan tanah pamah dan rata mempunyai taburan penduduk padat (ii) Kawasan tanah tinggi, berpaya dan berhutan tebal mempunyai taburan penduduk yang jarang (iii) Contoh kawasan tanah pamah di Lembangan Hwang Ho di China (b) (i) Kawasan yang beriklim panas dan lembap menjadi tumpuan penduduk (ii) Jumlah hujan tahunan, suhu dan kelembapan udara yang tinggi menggalakkan aktiviti pertanian (iii) Keadaan iklim sejuk yang melampau di kawasan tundra berpenduduk jarang (c) (i) Tanih yang subur seperti chernozem, laterit, aluvium dan lanar mempunyai penduduk padat (ii) Kawasan sejuk yang bertanih podzol mengalami kurang penduduk (iii) Contoh tanih lava bes yang subur di Pulau Jawa menjadikan kawasan ini padat penduduk (d) (i) Kawasan yang mempunyai saliran yang baik menjadi tumpuan penduduk (ii) Kawasan gersang mempunyai taburan penduduk jarang (iii) Contoh taburan penduduk padat di tebing sungai Chao Phraya 4 (a) Pembinaan dan pembukaan bandar baharu (b) Pembinaan kawasan perindustrian dan kilang (c) Melaksanakan program transmigrasi untuk mengurangkan atau meningkatkan penduduk di sesuatu kawasan 5 (a) Persaingan guna tanah (b) Masalah kemiskinan (c) Pencemaran sumber alam (d) Kemerosotan kualiti hidup (e) Pasaran barangan domestik luas 6 Sebab (a) Memelihara sumber alam (b) Tenaga kerja dan saiz pasaran kecil (c) Mengehadkan pembangunan infrastruktur Akibat (a) Sumber alam di negara tersebut tidak dibangunkan sepenuhnya (b) Perkembangan ekonomi perlahan (c) Kekurangan tenaga kerja untuk membangunkan infrastruktur BAB 12 Pertumbuhan Penduduk Dunia KERTAS 1 1 D 2 D 3 A 4 A 5 D 6 B 7 A 8 C 9 A KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) (i) Kadar kelahiran [1 m] (ii) Kadar kematian [1 m] (iii) Migrasi masuk [1 m] (iv) Migrasi keluar [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) Kadar pertumbuhan penduduk pesat (i) Perkahwinan pada usia muda [1 m] (ii) Tahap kesihatan penduduk semakin meningkat [1 m] (iii) Taraf pendidikan rendah [1 m] Kadar pertumbuhan penduduk berkurang (i) Wanita berkahwin pada usia lewat [1 m] (ii) Tahap kesihatan rendah [1 m] (iii) Taraf pendidikan tinggi [1 m] [Maksimum: 6 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Kahwin lewat [1 m] H1 Tahap kesuburan rendah [1 m] F2 Kadar kesuburan rendah [1 m] H2 Kadar kelahiran penduduk menurun/sedikit [1 m] F3 Taraf pendidikan tinggi [1 m] H3 Berpeluang melanjutkan pelajaran [1 m] F4 Taraf hidup meningkat/moden [1 m] H4 Trend berkeluarga kecil [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Menggunakan jentera [1 m] F2 Import tenaga buruh dari Bangladesh, Myanmar dan Indonesia [1 m] F3 Tingkatkan kemahiran/kursus dalam kerja [1 m] F4 Meluaskan pasaran barangan antarabangsa [1 m] F5 Tingkatkan kadar kelahiran (galak kahwin awal / pengecualian cukai / insentif bonus / kos perubatan percuma / cuti) [1 m] F6 Pindah operasi industry, pertanian dan perlombongan di negara lain [1 m] [Maksimum: 4 markah] (c) F1 Struktur umur [1 m] H1 Golongan muda, dewasa dan tua seimbang [1 m] F2 Jangka hayat [1 m] H2 Kadar kelahiran dan kadar kematian rendah, jangka hayat penduduk melebihi 85 tahun [1 m] F3 Nisbah jantina [1 m] H3 Bilangan penduduk lelaki dan perempuan hampir sama [1 m] [Maksimum: 4 markah] (d) F1 Pendapatan negara dapat ditingkatkan [1 m] F2 Lebih daripada separuh penduduk berada dalam lingkungan umur bekerja [1 m] F3 Penduduk menikmati taraf hidup lebih tinggi [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J12 J13 F4 Pelbagai kemudahan sosial disediakan oleh kerajaan [1 m] F5 Kerajaan mampu meningkatkan ekonomi [1 m] F6 Negara mempunyai pasaran yang luas [1 m] F7 Ekonomi termaju dan bertaraf global [1 m] F8 Terutama dalam bidang industri/ perkhidmatan [1 m] [Maksimum: 6 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 Perubahan bilangan penduduk yang sedang berlaku di kawasan tertentu, sama ada di kawasan setempat, di dalam negeri atau secara global 2 (a) Kadar kelahiran (b) Kadar kematian (c) Migrasi 3 (a) 19.4 1 000 × 100 = 1.94% (b) 6.7 1 000 × 100 = 0.67% (c) 1.94 – 0.67 = 1.27% 4 (a) 1.94% (b) 0.67% (c) 1.27% 5 (a) Perkahwinan (b) Taraf kesihatan (c) Taraf pendidikan (d) Kestabilan politik (e) Amalan adat dan status quo (f) Dasar governan (g) Bencana alam dan peperangan (h) Migrasi 6 Piramid Progresif (a) (i) Golongan muda paling ramai (ii) Peratus golongan tua dan dewasa rendah (b) Rendah (c) Lelaki dan perempuan seimbang (d) (i) Banyak tenaga pekerja (ii) Pasaran luas (iii) Kemudahan asas perlu diperbanyakkan (iv) Peluang pekerjaan perlu ditambah Piramid Regresif (a) (i) Golongan dewasa lebih ramai daripada muda (ii) Kadar kelahiran rendah (b) Tinggi (c) Jumlah perempuan melebihi lelaki (d) (i) Penduduk bekerja ramai (ii) Banyak sumber untuk memajukan negara (iii) Kemudahan untuk warga tua perlu disediakan (iv) Kekuranagn pekerja pada masa akan datang Piramid Stabil (a) (i) Seimbang golongan muda, dewasa dan tua (ii) Kadar kelahiran rendah (b) Tinggi (c) Lelaki dan perempuan seimbang (d) (i) Penduduk bekerja ramai (ii) Taraf hidup dapat dipertingkatkan (iii) Pasaran luas (iv) Kemajuan R&D/ Ekonomi negara maju Piramid Terganggu (a) (i) Struktur umur tidak seimbang (ii) Golongan dewasa terlalu sedikit (b) Rendah (c) Bilangan perempuan melebihi lelaki (d) (i) Penduduk dewasa berkurang menyebabkan sumber ekonomi negara tidak dapat diuasahakan (ii) Kekurangan tenaga buruh/ pekerja (iii) Negara mengimport tenaga kerja daripada luar BAB 13 Migrasi Penduduk KERTAS 1 1 B 2 D 3 C 4 C 5 D 6 D 7 A 8 D 9 A KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Faktor tolakan F1 Peluang pekerjaan terhad kerana penggunaan jentera dalam pertanian [1 m] F2 Kadar upah rendah kerana taraf hidup rendah [1 m] F3 Kekurangan peluang pendidikan [1 m] F4 Kekurangan kemudahan perkhidmatan seperti bank/ insuran/ perniagaan [1 m] Faktor tarikan F1 Peluang pekerjaan dalam sektor perindustrian/ perniagaan/ perkhidmatan [1 m] F2 Kadar upah tinggi dapat meningkatkan taraf hidup [1 m] F3 Peluang pendidikan tinggi seperti Universiti Malaya [1 m] F4 Kemudahan perkhidmatan seperti perdagangan/ perniagaan/ insuran [1 m] [Maksimum: 6 markah] (b) Kawasan luar bandar F1 Kekurangan tenaga pekerja di sektor pertanian seperti sawah padi [1 m] F2 Tanah terbiar seperti kebun getah/ kelapa sawit [1 m] Kawasan bandar F1 Wujud kawasan setinggan kerana sewa rumah tinggi [1 m] F2 Kesesakan lalu lintas terutama di waktu puncak (pergi/ balik kerja) [1 m] F3 Pencemaran air pembuangan sisa toksik dari kilang [1 m] [Maksimum: 4 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Pencen/ bersara [1 m] F2 Mendapatkan udara nyaman/ tenang [1 m] F3 Melanjutkan pelajaran kerana banyak pusat pengajian tinggi diadakan di luar bandar [1 m] F4 Berpindah mengikut keluarga yang pencen [1 m] F5 Banyak peluang pekerjaan telah ada seperti kilang [1 m] F6 Dasar kerajaan memajukan kawasan luar bandar [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Membangunkan kawasan luar bandar [1 m] F2 Meningkatkan pasaran barangan [1 m] F3 Meningkatkan taraf hidup penduduk kerana banyak peluang pekerjaan [1 m] F4 Kemudahan perkhidmatan bertambah seperti klinik/ komunikasi [1 m] F5 Nilai tanah semakin meningkat [1 m] F6 Pelbagai jenis kegiatan ekonomi dapat dimajukan [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Banyak peluang pekerjaan dalam sektor perindustrian [1 m] F2 Peluang melanjutkan pelajaran ke pusat pengajian tinggi [1 m] F3 Pelbagai kemudahan awam disediakan [1 m] F4 Banyak kemudahan asas [1 m] F5 Taraf hidup telah meningkat [1 m] F6 Nilai hartanah masih rendah [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Migrasi bandar ke bandar [1 m] F2 Migrasi luar bandar ke luar bandar [1 m] [Maksimum: 2 markah] 2 (a) Migrasi antarabangsa [1 m] [Maksimum: 2 markah] (b) Faktor tolakan F1 Kurang peluang pekerjaan kerana lebihan tenaga pekerja seperti dalam bidang pertanian [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J12 J13 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan F2 Kadar upah yang rendah menyebabkan taraf hidup rendah [1 m] F3 Politik tidak stabil seperti berlakunya peperangan [1 m] F4 Bencana alam seperti tsunami di Acheh, Indonesia [1 m] F5 Dasar kerajaan yang menggalakkan migrasi untuk melanjutkan pelajaran/ bekerja [1 m] [Maksimum: 6 markah] Faktor tarikan F1 Peluang pekerjaan dalam sektor pembinaan/ perindustrian/ pertanian [1 m] F2 Kadar upah tinggi [1 m] F3 Peluang pendidikan yang banyak seperti universiti/ kolej [1 m] F4 Kestabilan politik menarik pelabur [1 m] F5 Dasar kerajaan mengadakan perjanjian kemasukan buruh asing melalui kerjasama antarabangsa [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) Kesan positif F1 Menyediakan tenaga pekerja mahir/ tidak mahir dalam sektor pembinaan/ pertanian/ perindustrian [1 m] F2 Pemindahan teknologi. Contoh pembuatan kereta dari Jepun [1 m] F3 Taraf hidup imigran meningkat kerana kadar upah tinggi [1 m] F4 Pasaran barangan luas kerana kuasa beli meningkat [1 m] Kesan negatif F1 Pengaliran keluar wang. Contoh ke Indonesia [1 m] F2 Kos perbelanjaan kerajaan meningkat bagi menguruskan tahanan pendatang asing tanpa izin [1 m] [Maksimum: 6 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) perpindahan (b) sempadan (c) dalaman (d) antarabangsa 2 Migrasi dalaman (a) Luar bandar ke bandar (b) Luar bandar ke luar bandar (c) Bandar ke luar bandar (d) Bandar ke bandar Migrasi antarabangsa (a) Emigrasi (b) Imigrasi 3 (a) Perpindahan penduduk dalam sesebuah negara yang merentasi sempadan kampung, daerah, bandar dan antara negeri (b) Perpindahan migran yang merentas sempadan antarabangsa dari sebuah negara ke sebuah negara yang lain 4 Migrasi dalaman (a) Kurang kemudahan perkhidmatan (b) Kurang kemudahan pendidikan (c) Bentuk muka bumi Migrasi antarabangsa (a) Politik tidak stabil (b) Bencana alam (c) Dasar kerajaan Persamaan (a) Kadar upah rendah (b) Peluang pekerjaan terhad 5 (a) Banyak peluang pekerjaan dalam sektor pembinaan, perindustrian dan perladangan (b) Kadar upah yang tinggi meningkatkan taraf hidup pekerja asing (c) Terdapat migran yang berhijrah untuk melanjutkan pelajaran (d) Keadaan politik yang stabil menarik minat pelabur dan pekerja asing berhijrah 6 Migrasi dalaman Ekonomi Kesan Positif Kesan Negatif (a) Memajukan kawasan baharu (b) Taraf hidup meningkat (c) Pasaran barangan meningkat (a) Kekurangan tenaga buruh (b) Kos hidup meningkat Sosial (a) Kemudahan infrastruktur meningkat (a) Masalah perumahan setinggan (b) Kesesakan lalu lintas Migrasi antarabangsa Ekonomi Kesan Positif Kesan Negatif (a) Menyediakan tenaga kerja (b) Pemindahan teknologi (c) Taraf hidup meningkat (a) Pengaliran keluar mata wang (b) Kos perbelanjaan kerajaan meningkat Sosial (a) Kemudahan infrastruktur meningkat (a) Kepadatan penduduk meningkat (b) Masalah sosial (c) Penyakit berjangkit 7 Migrasi dalaman (a) Meningkatkan kemudahan asas di luar bandar seperti kemudahan rekreasi/ kesihatan/ pusat membeli-belah (b) Memodenkan sektor pertanian dengan menggunakan jentera moden/ baja kimia/ benih bermutu (c) Penyelerakan dan penyebaran industri seperti Industri Kecil dan Sederhana (IKS) Migrasi antarabangsa (a) Menyediakan kemudahan intensif seperti asrama pekerja/ kemudahan cuti bersalin/ pemberian bonus (b) Menguatkuasakan undang-undang pengambilan pekerja asing dengan memberi permit yang terhad/ ujian tahap kesihatan (c) Meningkatkan kemahiran pekerja tempatan melalui Kolej Vokasional/ Institut Kemahiran MARA/ PVMA (d) Mengutamakan pekerja tempatan dalam usaha melantik pekerja dalam sektor industri BAB 14 Petempatan KERTAS 1 1 C 2 D 3 B 4 B 5 C 6 B 7 D 8 A 9 B 10 A 11 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) Berjajar [1 m] [Maksimum: 1 markah] (b) Pola petempatan berpusat [1 m] (i) Bentuk muka bumi tanah pamah yang rata mudah pembinaan [1 m] (ii) Dasar kerajaan/ governan membuka bandar baru seperti Putrajaya [1 m] (iii) Tumpuan kegiatan ekonomi seperti perkhidmatan/ perniagaan/ perindustrian [1 m] Pola petempatan berkelompok (i) Bentuk muka bumi tanah pamah/ rata/ beralun [1 m] (ii) Dasar kerajaan/governan merancang pembinaan untuk keselamaatn penduduk [1 m] (iii) Mudahkan pergerakan penduduk ke tempat kerja seperti Jengka/Bandar tenggara [1 m] Pola petempatan berselerak (i) Bentuk muka bumi tanah pamah/ rata/ beralun [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J14 J15 (ii) Tanah milik sendiri [1 m] (iii) Kegiatan ekonomi utama pertanian seperti getah/ kelapa sawit [1 m] [Maksimum: 9 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Petaling Jaya (Selangor) [1 m] F2 Senawang (Negeri Sembilan)/ Newcastle (Australia)/ Gurgaon (India) [1 m] F3 Fungsi untuk mengatasi masalah kesesakan petempatan di bandar utama [1 m] F4 Menampung aktiviti di bandar utama [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) (i) Hawaii [1 m] (ii) North Carolina [1 m] (iii) Paris [1 m] (iv) Shanghai [1 m] (v) Newcastle [1 m] [Maksimum: 5 markah] (c) Berpusat F1 Susun atur rumah padat dan rapat [1 m] F2 Bangunan dibina tinggi [1 m] F3 Kegiatan ekonomi perkhidmatan/ perniagaan/ perindustrian [1 m] F4 Moden/kemudahan sosial lengkap [1 m] Berselerak F1 Susun atur bangunan tidak sekata [1 m] F2 Dibina selerak/tidak teratur jarak agak jauh dan terpencil [1 m] F3 Kegiatan ekonomi pertanian [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Membekalkan bahan makanan seperti ikan/ buahbuahan [1 m] F2 Membekalkan bahan mentah seperti getah/kelapa sawit [1 m] F3 Membekalkan air kerana terdapat empangan [1 m] F4 Membekalkan tenaga pekerja untuk bekerja di kilang [1 m] F5 Kawasan rekreasi/ pelancongan dengan adanya kawasan air terjun [1 m] F6 Menyediakan peluang pekerjaan dengan adanya pertumbuhan kilang [1 m] [Maksimum: 5 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 Luar bandar (a) Kurang daripada 20 000 orang (b) (i) Pertanian (ii) Pembalakan (iii) Perlombongan/ perikanan (c) Minimum/ terhad (d) (i) Bario (Sarawak) (ii) Lahad Datu (Sabah) (iii) Kampung Kubang Palas (Kelantan)/ KampungBelukar (Perlis) Bandar (a) Melebihi 20 000 orang (b) (i) Perniagaan (ii) Perkhidmatan (iii) Kewangan/ insurans (c) Padat/ moden (d) (i) Johor Bahru (Johor) (ii) Kota Kinabalu (Sabah) (iii) Kuching (Sarawak)/ Kuantan (Pahang) 2 (a) Megalopolis (b) Metropolis (c) Bandar raya (d) Bandar (e) Pekan 3 (a) Susun atur rumah adalah padat (b) Susun atur rumah dan bangunan terletak dalam satu barisan atau deretan (c) Susun atur rumah dan bangunan adalah rapat dalam satu kelompok yang terancang dan teratur (d) Susun atur kediaman dan bangunan tidak sekata. Rumah dibina secara berselerak tanpa susunan. Jarak rumah agak jauh antara satu sama lain dan terpencil 4 (a) Bentuk muka bumi tanah pamah memudahkan pembinaan petempatan serta kemudahan infrastruktur (b) Petempatan di sepanjang parit atau sungai yang menjadi jalan pengangkutan dan air sungai digunakan untuk mengairi kawasan pertanian (c) Petempatan dibina secara terancang, tersusun bagi menjamin keselamatan penduduk (d) Petempatan dibina di atas tanah milik persendirian dan berhampiran dengan kawasan pertanian 5 (a) (i) Pusat pengumpulan dan pemprosesan hasil pertanian dan ternakan sebelum dihantar ke bandar (ii) Aktiviti perikanan dilakukan di pinggir pantai dan kuala sungai (b) (i) Kemudahan sosial disediakan seperti rumah ibadat, klinik kesihatan, sekolah dan pos (ii) Perkhidmatan keselamatan diberi seperti pembinaan pondok polis (c) (i) Ketua kampung menjadi pengantara antara agensi kerajaan dengan penduduk kampung (ii) Balai raya dijadikan pusat kegiatan masyarakat di kawasan luar bandar 6 Bandar Diraja (a) Arau, Perlis (b) Kuala Kangsar, Perak (c) Pekan, Pahang (d) Anak Bukit, Kedah (e) Seri Menanti, Negari Sembilan Bandar Pertahanan (a) Pengkalan Tentera Laut Diraja Malaysia di Lumut, Perak (b) Pusat Latihan Asas Tentera Darat (PUSASDA) di Port Dickson, Negeri Sembilan 7 Petempatan luar bandar (a) Membekalkan makanan kepada penduduk bandar (b) Membekalkan tenaga kerja untuk sektor pembuatan dan pembinaan (c) Membekalkan bahan mentah kepada kilang-kilang (d) Menyediakan kawasan ekopelancongan dan rekreasi Petempatan luar bandar (a) Memperoleh makanan dan bahan mentah untuk industri dan perdagangan (b) Mewujudkan peluang pekerjaan bagi penduduk luar bandar (c) Merupakan tempat memproses barangan siap (d) Menyediakan pelbagai kemudahan seperti perubatan, pengangkutan, hiburan dan rekreasi BAB 15 Urbanisasi KERTAS 1 1 B 2 D 3 D 4 D 5 D 6 D 7 A 8 B 9 B 10 C 11 B KERTAS 2 BAHAGIAN B 1 (a) F1 Migrasi masuk penduduk tempatan/ antarbangsa [1 m] F2 Kadar kelahiran meningkat/ pertambahan penduduk semula jadi [1 m] F3 Rebakan bandar disebabkan penduduk semakin padat [1 m] F4 Peluasan saiz bandar dengan pertambahan bangunan/ ruang perniagaan [1 m] F5 Perubahan cara hidup penduduk dari tradisional kepada gaya hidup bandar yang lebih moden [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) (i) Peningkatan kemudahan infrastruktur seperti elektrik/ air/ telekomunikasi/ pengangkutan/ Pendidikan [1 m] (ii) Kemudahan sistem pengangkutan seperti jaringan lebuh raya/ kereta api [1 m] (iii) Kemudahan institusi pendidikan seperti pusat pengajian tinggi awam/ swasta [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) F1 Mewujudkan Zon Perdagangan Bebas untuk menggalakkan perindustrian [1 m] F2 Membentuk bandar satelit terletak berhampiran bandar raya [1 m] F3 Pembangunan teknologi maklumat melalui pusat urus niaga teknologi tinggi [1 m] [Maksimum: 3 markah] 2 (a) F1 Bangunan tinggi/ pencakar langit dibina [1 m] PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J14 J15 Praktis Topikal SPM: Geografi Tingkatan 4 - Jawapan F2 Jaringan pengangkutan padat [1 m] F3 Wujud kawasan hijau (Hutan simpan), kolam/ badan air [1 m] F4 Susunan bangunan rapat dan lebih banyak permukaan berturap [1 m] [Maksimum: 3 markah] (b) F1 Masalah sosial/jenayah meningkat [1 m] F2 Kemunculan kawasan setinggan/ kekurangan tempat tinggal [1 m] F3 Kesesakan lalu lintas di awal pagi dan lewat petang [1 m] F4 Nilai hartanah meningkat [1 m] [Maksimum: 3 markah] (c) Membina jalan raya bertingkat F1 Pergerakan kenderaan menjadi cepat [1 m] F2 Memendekkan masa perjalanan [1 m] Membina lebih banyak rumah pangsa F1 Mengurangkan masalah setinggan [1 m] F2 Membantu golongan berpendapatan rendah memiliki kediaman [1 m] [Maksimum: 4 markah] BAHAGIAN C 1 (a) F1 Kuala Lumpur [1 m] F2 Johor Bahru [1 m] F3 Kuching [1 m] F4 Kota Kinabalu/ Ipoh/ Butterworth [1 m] [Maksimum: 4 markah] (b) F1 Peluang pekerjaan menarik migrasi masuk [1 m] F2 Kedudukan yang strategik seperti sesuai sebagai tapak pelabuhan [1 m] F3 Menjalankan pelbagai aktiviti perkhidmatan seperti kewangan, insuran dan bank [1 m] F4 Kemudahan infrastruktur yang lengkap seperti elektrik, telekomunikasi, pengangkutan, pendidikan dan kesihatan [1 m] F5 Penubuhan Zon Perdagangan Bebas merancakkan aktiviti perindustrian [1 m] F6 Wujud bandar satelit yang menjadi penyokong kepada bandar raya [1 m] [Maksimum: 6 markah] (c) F1 Oksigen berkurangan dan karbon dioksida bertambah [1 m] F2 Suhu persekitaran meningkat [1 m] F3 Kejadian jerebu mudah berlaku [1 m] F4 Kelajuan angin tersekat/kurang [1 m] F5 Kejadian hujan asid/ kejadian banjir kilat [1 m] F6 Kepupusan flora dan fauna [1 m] F7 Pergerakan jisim dan tanah runtuh [1 m] [Maksimum: 6 markah] (d) F1 Mewujudkan kawasan hijau di bandar [1 m] F2 Memasang alat penapis asap [1 m] F3 Memindahkan kilang ke kawasan luar bandar [1 m] F4 Berkongsi kereta atau menggunakan kenderaan awam [1 m] F5 Merawat air/pasang perangkap sampah [1 m] F6 Baiki sistem perparitan/ smart tunnel [1 m] [Maksimum: 4 markah] 2 (a) F1 Peluang pekerjaan dalam pelbagai sektor perkhidmatan, perniagaan dan pelancongan [1 m] F2 Kaya dengan sumber mineral [1 m] F3 Lengkap dengan kemudahan perhubungan/ pengangkutan [1 m] F4 Kemudahan pendididkan serta pusat pengajian tinggi [1 m] F5 Pertambahan pusat perindustrian dan pusat pentadbiran [1 m] F6 Menaikkan taraf bandar kepada bandar baru [1m] F7 Dasar kerajaan mempengaruhi urbanisasi ke sesebuah kawasan [1 m] [Maksimum: 7 markah] (b) F1 Bangunan tinggi menghalang tiupan angin [1 m] F2 Dinding bangunan konkrit telah menyerap haba [1 m] F3 Asap kilang menyebabkan kejadian hujan asid [1 m] F4 Bangunan rapat telah memerangkap haba [1 m] F5 Pembakaran terbuka menyebabkan jerebu [1 m] F6 Tumbuhan hijau kurang telah meningkatkan gas karbon dioksida [1 m] F7 Permukaan berturap telah menyerap haba [1 m] F8 Penggunaan peti sejuk meningkatkan pelepasan gas CFC [1 m] [Maksimum: 7 markah] (c) F1 Tanam pokok untuk mewujudkan bandar dalam taman [1 m] F2 Mewujudkan badan air [1 m] F3 Loji pelupusan sampah tertutup/ insinerator [1 m] F4 Berkongsi kereta untuk ke tempat kerja [1 m] F5 Memastikan kilang memasang penapis asap [1 m] F6 Menggunakan kenderaan awam seperti bas, teksi dan LRT [1 m] F7 Menerapkan amalan kitar semula dan pendidikan alam sekitar [1 m] F8 Menguatkuasakan undang-undang kepada penjenayah alam sekitar [1 m] [Maksimum: 6 markah] PRAKTIS PENGUKUHAN 1 (a) Pertambahan penduduk (b) Pertumbuhan penduduk semula jadi (c) Perubahan cara hidup (d) Perluasan saiz kawasan (e) Migrasi masuk 2 (a) (i) Kegiatan perlombongan (ii) Peluang pekerjaan (iii) Kedudukan yang strategik (iv) Pelbagai jenis perkhidmatan (v) Keindahan alam semula jadi (b) (i) Kemudakan infrastruktur (ii) Kemudahan sistem pengangkutan (iii) Kemudahan pendidikan (c) (i) Zon Perdagangan bebas (ii) Bandar satelit (iii) Teknologi maklumat 3 (a) Dilihat daripada aspek struktur bangunan, jaringan pengangkutan dan perubahan guna tanah bandar (b) Peluang pekerjaan yang banyak dalam industry makanan dan minuman, elektronik dan automotif (c) Peningkatan penduduk menggalakkan kerajaan menyediakan kemudahan infrastruktur (d) Pendapatan yang tinggi dan kehidupan yang selesa meningkatkan taraf hidup penduduk 4 (a) Membantu golongan yang berpendapatan rendah dan mengatasi masalah setinggan (b) Mengurangkan tumpuan penduduk di pusat bandar (c) Mewujudkan suasana segar serta merendahkan suhu persekitaran (d) Mengurangkan pelepasan asap kenderaan serta mengurangkan kesesakan trafik (e) Membolehkan pergerakan kenderaan menjadi cepat, pantas dan memendekkan masa PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J16 Peta asas diterbitkan dengan kebenaran Pengarah Pemetaan Malaysia. Hakcipta Kerajaan Terpelihara. JUPEN SIRI MY512A LEMBAR AF 42 EDISI 2 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.