Praktis Topikal SPM Kimia Ting 4

ENERBIT ILMU BAKTI SDN. BH

Bab 1 Pengenalan kepada Kimia 1 – 3 Introduction to Chemistry Bab 2 Jirim dan Struktur Atom 4 – 12 Matter and the Atomic Structure Bab 3 Konsep Mol, Formula dan Persamaan 13 – 21 Kimia fi e Mole Concept, Chemical Formula and Equation Bab 4 Jadual Berkala Unsur 22 – 31 fi e Periodic Table of Elements Bab 5 Ikatan Kimia 32 – 42 Chemical Bond Bab 6 Asid, Bes dan Garam 43 – 54 Acid, Base and Salt Bab 7 Kadar Tindak Balas 55 – 67 Rate of Reaction Bab 8 Bahan Buatan dalam Industri Manufactured Substances in Industry 68 – 77 Peperiksaan Akhir Sesi Akademik 78 – 96 Jawapan J1 – J15 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 E-mel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2025 Pertama kali diterbitkan 2025 ISBN 978-629-473-737-2 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Nur Ain Iftitah Mohamad Razali Pereka kulit buku: Mohd Tajul Askat Pereka letak: Vimala Sirinivasan Teks diset dalam Utopia Std 10 poin Dicetak di Malaysia oleh Commercial Book Binders Sdn. Bhd. Kandungan • Jawapan Peperiksaan Akhir Sesi Akademik Imbas dan Muat Turun PT Kimia(D)KSSM Tg4_Kand_vim3p(2025).indd 2 10/2/2025 3:57:04 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

1 1.1 Perkembangan Bidang Kimia dan Kepentingan dalam Kehidupan Development in Chemistry Field and Its Importance in Daily Life 1 Apakah maksud kimia? What is the defi nition of chemistry? A Kajian tentang astronomi Th e study of astronomy B Kajian tentang struktur Bumi Th e study of the structure of the Earth C Kajian tentang tumbuhan dan haiwan Th e study of plants and animals D Kajian tentang jirim dan tindak balasnya Th e study of matter and its reaction TP 1 BT ms.4 2 Antara pasangan berikut, yang manakah betul tentang bahan kimia yang lazim digunakan dengan fungsinya? Which of the following pairs is correct about the commonly used chemical and its function? Bahan kimia Chemical Fungsi Function A Pengawet Preservative Sebagai baja As fertiliser B Antibiotik Antibiotic Memberi warna kepada makanan Gives colour to food C Pengantioksida Antioxidant Mengawet makanan Preserves food D Herbisid Herbicide Merawat jangkitan bakteria Treats bacterial infection TP1 BT ms.5–6 1.2 Penyiasatan Saintifi k dalam Kimia Scientifi c Investigation in Chemistry 3 Apakah langkah pertama dalam kaedah saintifi k? What is the fi rst step in the scientifi c method? A Mengumpul data Collecting data B Menyatakan hipotesis Stating a hypothesis C Membuat pemerhatian Making observations D Menjalankan eksperimen Conducting an experiment TP 1 BT ms.9 4 Alat yang manakah digunakan untuk mengukur suhu dalam eksperimen kimia? Which instrument is used to measure temperature in chemistry experiments? A B C TP 1 BT ms.9-10 Tema 1: Kepentingan Kimia BAB 1 Pengenalan kepada Kimia Introduction to Chemistry Kertas 1 / Paper 1 D Aras R Aras R Aras R Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_01(1-3)vim2p(2025).indd 1 6/2/2025 3:28:49 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

2 5 Apakah tujuan menulis hipotesis dalam kaedah saintifik? What is the purpose of writing a hypothesis in the scientific method? A Untuk mengumpul bukti To collect evidence B Untuk mengesahkan teori To confirm a theory C Untuk menyiasat fenomena alam To investigate natural phenomena D Untuk meramal keputusan eksperimen To predict the results of an experiment TP 2 BT ms.4 1.3 Penggunaan, Pengurusan dan Pengendalian Radas serta Bahan Kimia Usage, Management and Handling of Apparatus and Materials 6 Rajah 1 menunjukkan satu alat pelindung diri yang digunakan semasa menjalankan eksperimen. Diagram 1 shows a personal protective equipment used when conducting experiments. Rajah 1 /Diagram 1 Apakah fungsi alat ini? What is the function of the equipment? A Mengelakkan debu atau percikan bahan kimia daripada terkena mata Prevents dust or chemical splashes from entering the eyes B Melindungi organ pernafasan daripada bahan kimia dalam bentuk serbuk atau wasap Protects the respiratory organs from chemical substances in powder or vapour form C Melindungi kaki daripada kecederaan akibat tumpahan bahan kimia, terkena objek tajam atau bahan toksik Protects the feet from injuries caused by chemical spills, sharp objects or toxic substances D Digunakan semasa mengendalikan bahan kimia untuk melidungi tangan daripada tercedera, terkena bahan kimia atau jangkitan Used when handling chemicals to protect the hands from injury, exposure to chemicals or infections TP3 BT ms.12 7 Rajah 2 menunjukkan satu peralatan keselamatan di dalam makmal. Diagram 2 shows a safety equipment in the laboratory. Rajah 2 /Diagram 2 Apakah kegunaan peralatan ini? What is the use of this equipment? A Ruang untuk menjalankan eksperimen yang membebaskan wasap beracun, mudah terbakar atau berbau sengit A space for conducting experiments that release toxic, flammable, or pungent fumes B Menyingkirkan bahan kimia, minyak, kotoran dan mikroorganisma pada tangan Eliminates chemicals, oil, dirt, and microorganisms from the hands C Membasuh dan membersihkan mata apabila terkena bahan kimia Wash and clean the eyes when exposed to chemicals D Memadamkan api apabila kebakaran berlaku di makmal Extinguishes fire when a fire breaks out in the laboratory TP3 BT ms.13 8 Apakah kaedah yang paling sesuai digunakan untuk menyimpan logam reaktif seperti kalium dan natrium di dalam makmal? What is the most suitable method to be used to store reactive metals such as potassium and sodium in the laboratory? A Simpan di dalam bekas khas Store in special containers B Simpan di dalam botol gelap Store in dark bottles C Simpan di dalam minyak parafin Store in paraffin oil D Simpan di kabinet penyimpanan khas Store in special storage cabinets TP3 BT ms.15 Aras S Aras R Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_01(1-3)vim2p(2025).indd 2 6/2/2025 3:28:49 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

3 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 1.2 Penyiasatan Saintifi k dalam Kimia/Scientifi c Investigation in Chemistry 1 Jadual 1 menunjukkan data yang dikumpul oleh seorang murid untuk menentukan hubungan antara kepekatan asid hidroklorik dengan nilai pH. 250 cm3 larutan piawai asid hidroklorik 0.1 mol dm–3 telah disediakan. Larutan asid itu kemudian dicairkan untuk mendapatkan empat larutan yang berbeza kepekatan. Nilai pH diukur dengan menggunakan meter pH. BT ms.8–10 Table 1 shows the data collected by a student to determine the relationship between the concentration of hydrochloric acid and the pH value. 250 cm3 of standard solution of 1.0 mol dm–3 hydrochloric acid is prepared. Th e acid solution is then diluted to produce four solutions with diff erent concentrations. Th e pH value is measured by using a pH meter. Kepekatan (mol dm-3) Concentration (mol dm-3) Nilai pH pH value 1.0 0 0.1 1 0.01 2 0.001 3 Jadual 1/ Table 1 (a) Nyatakan pemboleh ubah bagi eksperimen ini. TP 2 Aras R State the variables of this experiment. (i) Pemboleh ubah dimanipulasikan/ Manipulated variable: (ii) Pemboleh ubah bergerak balas/ Responding variable: (iii) Pemboleh ubah dimalarkan/ Fixed variable: [3 markah/ marks] (b) Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini. TP 4 Aras S State the hypothesis of this experiment. [1 markah/ mark] (c) Ramalkan nilai pH bagi asid hidroklorik 0.0001 mol dm-3. TP 4 Aras S Predict the pH value of 0.0001 mol dm–3 hydrochloric acid. [1 markah/ mark] PT Kimia(D)KSSM Tg4_01(1-3)vim2p(2025).indd 3 6/2/2025 3:28:50 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

4 2.1 Konsep Asas Jirim Basic Concepts of Matter 1 Antara yang berikut, yang manakah merupakan contoh bagi jirim? Which of the following is an example of matter? A Air C Haba Water Heat B Api D Cahaya Fire Light TP 1 BT ms.17 2 Antara bahan berikut, yang manakah terdiri daripada satu jenis atom sahaja? Which of the following substances is made up of only one type of atoms? A Air Water B Kuprum Copper C Naftalena Naphthalene D Natrium klorida Sodium chloride TP 1 BT ms.26 3 Rajah 1 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk menentukan takat lebur naftalena dengan memanaskan pepejal naftalena sehingga lebur. Takat lebur naftalena ialah 80 °C.  Diagram 1 shows the set-up of apparatus used to determine the melting point of naphthalene by heating solid naphthalene until it melts. Th e melting point of naphthalene is 80 °C. Air/ Water Termometer/ Thermometer Tabung didih/ Boiling tube Naftalena/ Naphthalene Haba Heat Rajah 1/ Diagram 1 Aras S Antara yang berikut, yang manakah susunan zarah naftalena pada suhu 30 °C? Which of the following is the particle arrangement of naphthalene at the temperature of 30 °C? A C B TP 3 BT ms.26-28 4 Maklumat berikut menghuraikan andaianandaian bagi zarah menurut teori X. Th e following information describes the assumptions of particles according to theory X. • Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang halus dan diskrit yang sentiasa bergerak. Matter consists of tiny and discrete particles which are constantly moving. • Zarah-zarah bergerak secara rawak dan saling berlanggar antara satu sama lain. Particles move in random motion and collide with each other. • Pergerakan zarah dipengaruhi oleh haba. Movement of particles is aff ected by heat. Berdasarkan huraian di atas, yang manakah teori X? Based on the description above, which is theory X? A Teori Triad Triad Th eory B Teori Lewis Lewis Th eory C Teori Kinetik Jirim Kinetic Th eory of Matter D Teori Ikatan Valens Valence Bond Th eory TP 1 BT ms.24-25 Aras R Tema 2: Asas Kimia BAB 2 Jirim dan Struktur Atom Matter and the Atomic Structure Kertas 1 / Paper 1 Aras R Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 4 6/2/2025 3:29:43 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

5 5 Rajah 2 menunjukkan lengkung penyejukan bagi bahan J. Diagram 2 shows the cooling curve of substance J. Suhu (o C) Temperature (o C) Masa (s) Time (s) A 80.2 Suhu bilik Room temperature B C D Rajah 2 /Diagram 2 Antara pernyataan berikut, yang manakah betul tentang sifat bahan J? Which of the following statements is correct about the properties of substance J? A Takat beku bahan J ialah 80.2 °C The freezing point of substance J is 80.2 °C B Semua zarah berada dalam keadaan cecair dari bahagian B ke bahagian C All particles are in the liquid state from region B to C C Dari bahagian A ke bahagian B, zarahzarah menyerap tenaga haba dan bergetar dengan lebih cepat From region A to B, the particles absorb heat energy and vibrate faster D Dari bahagian B ke bahagian C, tenaga haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah From region B to C, the heat energy absorbed is used to overcome the attraction forces between the particles TP 4 BT ms.28 2.2 Perkembangan Model Atom The Development of the Atomic Model 6 Zarah subatom yang manakah bercas positif? Which subatomic particles is(are) positivelycharged? A Proton Proton B Neutron Neutron C Elektron dan proton Electron and proton D Elektron dan neutron Electron and neutron TP 1 BT ms.29 7 Apakah zarah subatom yang ditemui oleh Ernest Rutherford? Which subatomic particle was discovered by Ernest Rutherford? A Nukleus C Elektron Nucleus Electron B Proton D Neutron Proton Neutron TP 1 BT ms.30-31 8 Maklumat berikut menerangkan sumbangan seorang ahli sains dalam perkembangan model struktur atom. The following information describes the contribution of a scientist in the development of the atomic structure model. • Menemui zarah bercas negatif yang disebut sebagai elektron Discovered negatively-charged particles called electrons • Atom ialah sfera yang bercas positif dengan beberapa elektron di dalamnya Atom is a positively-charged sphere with several electrons in it Siapakah ahli sains tersebut? Who is the scientist? A Niels Bohr C James Chadwick B J.J. Thomson D Ernest Rutherford TP 1 BT ms.30-31 2.3 Struktur Atom Atomic Structure 9 Rajah 3 menunjukkan simbol atom bagi unsur X. Diagram 3 shows the atomic symbol of element X. 23 11X Rajah 3/ Diagram 3 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang atom bagi unsur X? Which of the following are true about the atom of element X? Bilangan neutron Number of neutrons Susunan elektron Electron arrangement A 11 2.8.1 B 23 2.8.1 C 20 2.8.8.2 D 12 2.8.1 TP 3 BT ms.30-31 Aras R Aras R Aras R Aras R Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 5 6/2/2025 3:29:43 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

6 10 Rajah 4 menunjukkan susunan elektron bagi unsur Z. Diagram 4 shows the electron arrangement of element Z. Z 11 proton + 12 neutron 11 protons + 12 neutrons Rajah 4/ Diagram 4 Apakah perwakilan piawai bagi atom unsur Z? What is the standard representation of the atom of element Z? A C B D TP 2 BT ms.34 11 Atom Q mengandungi 13 proton, 14 neutron dan 13 elektron. Apakah nombor nukleon bagi atom Q? Atom Q contains 13 protons, 14 neutrons and 13 electrons. What is the nucleon number of atom Q? A 14 C 27 B 26 D 40 TP 1 BT ms.34-35 12 Rajah 5 menunjukkan perwakilan piawai bagi atom karbon. Diagram 5 shows the standard representation of carbon atom. 12 6C Rajah 5/ Diagram 5 Susunan elektron yang manakah betul bagi karbon? Which is the correct electron arrangement for carbon? A 2.4 C 2.8.2 B 2.6 D 2.8.8 TP 2 BT ms.35 13 Jadual 1 menunjukkan nombor proton bagi unsur P, Q, R dan S. Table 1 shows the proton number of elements P, Q, R and S. Unsur Element P Q R S Nombor proton Proton number 6 8 14 18 Jadual 1/Table 1 Pasangan zarah yang manakah mempunyai bilangan elektron valens yang sama? Which pair of particles has the same number of valence electrons? A P dan Q/P and Q B P dan R/P and R C Q dan S/Q and S D R dan S/ R and S TP 4 BT ms.35 14 Rajah 6 menunjukkan susunan elektron bagi atom R. Diagram 6 shows the electron arrangement of atom R. Rajah 6/ Diagram 6 Antara yang berikut, yang manakah perwakilan piawai atom bagi unsur R? Which of the following is the standard representation of atom of element R? A 48 24R B 48 12R C 24 12R D 12 12R TP 4 BT ms.34 2.4 Isotop dan Penggunaannya Isotopes and Its Uses 15 Deuterium, karbon-14 dan uranium-235 ialah beberapa contoh isotop. Antara pernyataan berikut, yang manakah menerangkan isotop dengan betul? Deuterium, carbon-14 and uranium-235 are some examples of isotopes. Which of the following statements correctly describes isotopes? A Sifat fizik yang sama Same physical properties B Sifat kimia yang berbeza Different chemical properties C Bilangan proton yang berbeza Different number of protons D Bilangan neutron yang berbeza Different number of neutrons TP 2 BT ms.37 Aras R 12 11Z 11 12Z 23 11Z 23 12Z Aras R Aras R Aras S Aras S Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 6 6/2/2025 3:29:43 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

7 16 Jadual 2 menunjukkan nombor proton dan nombor nukleon bagi atom K, L, M dan N. Table 2 shows the proton number and nucleon number of atoms K, L, M and N. Atom Atom Nombor proton Proton number Nombor nukleon Nucleon number K 24 52 L 11 24 M 12 24 N 11 23 Jadual 2/ Table 2 Antara pasangan atom berikut, yang manakah ialah isotop? Which of the following pairs of atoms are isotopes? A K dan L/ K and L B L dan M/ L and M C L dan N/ L and N D M dan N/ M and N TP 4 BT ms.37 17 Rajah 7 menunjukkan perwakilan piawai bagi dua isotop sulfur. Diagram 7 shows the standard representation of two isotopes of sulphur. 32S16 33S16 Rajah 7/ Diagram 7 Antara pernyataan berikut, yang manakah boleh dideduksikan daripada maklumat dalam Rajah 8? Which of the following statements can be deduced from the information in Diagram 8? A Sulfur-33 mempunyai 17 proton dan 16 neutron Sulphur-33 has 17 protons and 16 neutrons B Sulfur-33 mempunyai 16 proton dan 17 neutron Sulphur-33 has 16 protons and 17 neutrons C Sulfur-33 mempunyai 16 proton dan 17 elektron Sulphur-33 has 16 protons and 17 electrons D Sulfur-32 mempunyai bilangan neutron yang sama dengan sulfur-33 Sulphur-32 has the same number of neutrons as sulphur-33 TP 4 BT ms.37 18 Antara isotop berikut, yang manakah digunakan untuk mengesan kebocoran paip bawah tanah? Which of the following isotopes is used to detect the leakage of underground pipes? A Iodin-131 Iodine-131 B Kobalt-60 Cobalt-60 C Karbon-14 Carbon-14 D Natrium-24 Sodium-24 TP 3 BT ms.38 19 Jadual 3 menunjukkan beberapa isotop dan kegunaannya. Table 3 shows several isotopes and their uses. Isotop Isotope Kegunaan Uses I Karbon-12 Carbon-12 Untuk menganggar usia fosil To estimate the age of fossils II Natrium-24 Sodium-24 Untuk membunuh sel kanser To kill cancer cells III Fosforus-32 Phosphorus-32 Untuk mengukur kadar penyerapan baja oleh tumbuhan To measure the rate of absorption of fertilisers by plants IV Karbon-14 Carbon-14 Untuk menganggar usia fosil To estimate the age of fossils Jadual 3/ Table 3 Antara yang berikut, yang manakah dipadankan dengan betul? Which of the following are matched correctly? A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV TP 3 BT ms.37 Aras S Aras S Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 7 6/2/2025 3:29:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

8 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 2.1 Konsep Asas Jirim/ Basic Concepts of Matter 2.3 Struktur Atom/ Atomic Structure 2.4 Isotop dan Penggunaannya/ Isotopes and Its Uses 1 (a) Rajah 1 menunjukkan struktur atom bagi unsur X. Diagram 1 shows the atomic structure of element X. Berdasarkan Rajah 1, jawab soalan berikut. Based on Diagram 1, answer the following questions. (i) Atom X mempunyai 6 neutron. Tentukan bilangan proton dan nombor nukleon bagi atom X. Atom X has 6 neutrons. TP 3 BT ms.32-34 Aras R Determine the number of protons and the nucleon number of atom X. [2 markah/ marks] (ii) Atom X mempunyai isotop dengan 8 neutron. Nyatakan maksud isotop. Kemudian, tulis perwakilan piawai bagi atom X dan isotopnya. Atom X has an isotope with. 8 neutrons. State the meaning of isotope. Th en, write the standard representation of atom X and its isotope. TP 2 BT ms.32-34, 37 Aras S [2 markah/ marks] (b) Sebatian Z ialah suatu bahan yang mempunyai takat lebur 71 °C dan takat didih 305 °C. BT ms.24-28 Compound Z is a substance that has a melting point of 71 °C and a boiling point of 305 °C. (i) Beri defi nisi takat lebur dan takat didih. TP 1 Aras R Give the defi nition of melting point and boiling point. [2 markah/ marks] (ii) Lakar graf suhu melawan masa apabila sebatian Z dipanaskan daripada suhu 30 °C hingga 100 °C. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi Sketch the graph of temperature against time when compound Z is heated from 30 °C to 100 °C. [2 markah/ marks] X Rajah 1 / Diagram 1 PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 8 6/2/2025 3:29:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

9 (iii) Pada graf yang dilakar di 1(b)(ii), labelkan keadaan fizikal bagi sebatian Z pada setiap fasa yang terhasil. TP 3 Aras S On the graph sketched in 1(b)(ii), label the physical states of Z in each resulting phase. [2 markah/ marks] 2.1 Konsep Asas Jirim/ Basic Concepts of Matter 2.4 Isotop dan Penggunaannya/ Isotopes and Its Uses 2 Rajah 2 menunjukkan perwakilan piawai atom bagi unsur R, S, T dan U. Diagram 2 shows the standard representation of atom for elements R, S, T and U. R 23 11 S 12 6 T 39 19 14 6 U Rajah 2/ Diagram 2 (a) (i) Nyatakan bilangan elektron dalam atom T. TP 3 BT ms.32-33 Aras R State the number of electrons in atom T. [1 markah/ mark] (ii) Apakah nombor nukleon bagi atom T? TP 1 Aras R What is the nucleon number for atom T? [1 markah/ mark] (b) (i) Pasangan atom yang manakah merupakan isotop? TP 2 BT ms.37-38 Aras R Which pair of atoms are isotopes? [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan satu kegunaan isotop di 2(b)(i). TP 3 Aras S State one use of the isotopes in 2(b)(i). [1 markah/ mark] (iii) Nyatakan satu perbezaan antara sifat fizik isotop di 2(b)(i). Beri sebab. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis State one difference between the physical properties of the isotopes in 2(b)(i). Give a reason. [2 markah/ marks] (c) Lukis susunan elektron bagi atom R. TP 3 BT ms.35 Aras R KBAT Mengaplikasi Draw the electron arrangement of atom R. [1 markah/ mark] PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 9 6/2/2025 3:29:44 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

10 (d) Bilangan elektron bagi atom Z ialah 13 dan nombor nukleonnya ialah 27. BT ms.37-38 The number of electrons of atom Z is 13 and its nucleon number is 27. (i) Nyatakan nombor atom bagi atom Z. TP 2 Aras R State the atomic number of atom Z. [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan bilangan neutron bagi atom Z. TP 2 Aras R State the number of neutrons of atom Z. [1 markah/ mark] (iii) Unsur Z bertindak balas dengan oksigen untuk membentuk sebatian oksida. Apakah zarah subatom yang terlibat dalam tindak balas kimia tersebut? TP 2 Aras R Element Z reacts with oxygen to form an oxide compound. What is the subatomic particle involved in the chemical reaction? [1 markah/ mark] Bahagian B / Section B 2.1 Konsep Asas Jirim/ Basic Concepts of Matter 2.3 Struktur Atom/ Atomic Structure 2.4 Isotop dan Penggunaannya/ Isotopes and Its Uses 3 (a) Jadual 1 menunjukkan bilangan proton, neutron dan elektron dalam atom P, Q, R, S, T dan U. Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar bagi atom-atom tersebut. BT ms.32-39 Table 1 shows the number of protons, neutrons and electrons present in atoms P, Q, R, S, T and U. The letters used are not the actual symbols of the atoms. Atom Atom P Q R S T U Bilangan proton Number of protons 11 9 6 d 20 6 Bilangan neutron Number of neutrons 12 b 6 7 e 8 Bilangan elektron Number of electrons 11 9 c 7 20 6 Nombor nukleon Nucleon number a 19 12 14 40 14 Jadual 1/ Table 1 Berdasarkan Jadual 1/ Based on Table 1, (i) nyatakan a, b, c, d dan e. TP 3 Aras R state a, b, c, d and e. [5 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 10 6/2/2025 3:29:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

11 (ii) tulis perwakilan piawai bagi atom Q dan atom T. TP 1 Aras R write the standard representation of atoms Q and T. [2 markah/ marks] (iii) pilih isotop bagi atom R dan tulis perwakilan piawai baginya. TP 3 Aras S choose an isotope of atom R and write its standard representation. [1 markah/ mark] (iv) lukis susunan elektron bagi kedua-dua isotop yang dinyatakan di 3(a)(iii). TP3 Aras S KBAT Mengaplikasi draw the electron arrangement for both isotopes stated in 3(a)(iii). [4 markah/ marks] (b) Rajah 3 menunjukkan lengkung penyejukan bagi naftalena. Perubahan keadaan fizikal bagi naftalena pada setiap fasa dilabelkan sebagai A, B, C dan D. BT ms.24-28 Diagram 3 shows the cooling curve of naphthalene. The changes in the physical state of naphthalene for every phase are labelled as A, B, C and D. Suhu (o C) Temperature (o C) Masa (minit) Time (minute) A 80.2 Suhu bilik Room temperature B C D Rajah 3/ Diagram 3 Tulis keadaan fizikal naftalena dari A ke B, B ke C dan C ke D. Kemudian, terangkan perubahan yang berlaku dalam setiap fasa. TP4 Aras T KBAT Menganalisis Write the physical states of naphthalene from A to B, B to C and C to D. Then, explain the changes that occur in every phase. [8 markah/ marks] 4 (a) Jirim boleh wujud dalam tiga keadaan, iaitu pepejal, cecair dan gas. Lukis rajah susunan zarah dalam tiga keadaan itu dan bandingkan sifat jirim dari segi: TP4 BT ms.24 Aras T KBAT Menganalisis Matter can exist in three states which are solid, liquid and gas. Draw the diagram of the arrangement of particles in the three states and compare their properties in terms of: • Rajah susunan zarah Diagram of the arrangement of particles • Susunan zarah Arrangement of particles • Pergerakan zarah Particle movement • Daya tarikan antara zarah Force of attraction between particles • Kandungan tenaga zarah Energy content of the particles [10 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 11 6/2/2025 3:29:45 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

12 (b) Jadual 2 menunjukkan takat lebur dan takat didih bagi bahan X dan Y. Table 2 shows the melting point and boiling point of substances X and Y. Bahan Substance X Y Takat lebur (°C) Melting point (°C) –30 78 Takat didih (°C) Boiling point (°C) –2 210 Jadual 2/ Table 2 Lukis susunan zarah dalam bahan X dan Y pada suhu bilik. TP 3 BT ms.26 Aras R KBAT Mengaplikasi Draw the particle arrangement of substances X and Y at room temperature. [2 markah/ marks] (c) Rajah 4.1 menunjukkan lengkung pemanasan bagi naftalena. Perubahan keadaan fizikal naftalena pada setiap fasa dilabelkan sebagai A, B, C dan D. BT ms.26-28 Diagram 4.1 shows the heating curve of naphthalene. The changes in the physical states of naphthalene for every phase are labelled as A, B, C and D. Rajah 4.1/ Diagram 4.1 Tulis keadaan fizikal naftalena dari A ke B, B ke C dan C ke D. Kemudian, terangkan perubahan yang berlaku pada setiap fasa. TP4 Aras S KBAT Menganalisis Write the physical state of naphthalene from A to B, B to C and C to D. Then, explain the changes that occur in every phase. [6 markah/ marks] (d) Rajah 4.2 menunjukkan perwakilan piawai bagi atom nitrogen. BT ms.32-36 Diagram 4.2 shows the standard representation of nitrogen atom. 14 7N Rajah 4.2/ Diagram 4.2 Berdasarkan Rajah 4.2, huraikan atom nitrogen dan lukis susunan elektronnya. TP3 Aras S KBAT Mengaplikasi Based on Diagram 4.2, describe the nitrogen atom and draw its electron arrangement. [2 markah/ marks] Suhu (o C) Temperature (o C) Masa (minit) Time (minute) A B C D 80.2 – PT Kimia(D)KSSM Tg4_02(4-12)_vim2p(2025).indd 12 6/2/2025 3:29:46 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

13 3.1 Jisim Atom Relatif dan Jisim Molekul Relatif Relative Atomic Mass and Relative Molecular Mass 1 Jisim molekul relatif bagi ammonia, NH3 ialah 17. Th e relative molecular mass of ammonia, NH3 is 17. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang maklumat di atas? Which of the following statements is true about the information above? A Jisim molekul relatif ammonia ialah 17 kali lebih berat daripada jisim satu atom karbon-12 Th e relative molecular mass of ammonia is 17 times heavier than the mass of one carbon-12 atom B Jisim satu atom karbon-12 ialah 17 kali lebih berat daripada satu molekul ammonia Th e mass of a carbon-12 atom is 17 times heavier than one molecule of ammonia C Jisim molar bagi ammonia sama dengan jisim molar bagi karbon-12 Th e molar mass of ammonia is the same as the molar mass of carbon-12 D Jisim bagi 1 mol ammonia ialah 17 g Th e mass of 1 mole of ammonia is 17 g TP 2 BT ms.44-45 2 Berapakah jisim oksigen dalam 92 g nitrogen dioksida? [Jisim atom relatif: N = 14, O = 16] What is the mass of oxygen in 92 g of nitrogen dioxide? [Relative atomic mass: N = 14, O = 16] A 16 g C 46 g B 32 g D 64 g TP 3 BT ms.47 3 Berapakah jisim formula relatif bagi kuprum(II) sulfat terhidrat, CuSO4 .5H2 O? [Jisim atom relatif: Cu = 64, S = 32, O = 16, H = 1] What is the relative formula mass of copper(II) suphate pentahydrate, CuSO4 .5H2 O? [Relative atomic mass : Cu = 64, S = 32, O = 16, H = 1] A 250 C 150 B 200 D 100 TP 3 BT ms.47 3.2 Konsep Mol/Mole Concept 4 Jisim molar bagi gas hidrogen dan gas metana masing-masing ialah 2 g mol–1 dan 16 g mol–1. Berapakah nisbah isi padu gas hidrogen kepada gas metana pada suhu dan tekanan bilik? [Isi padu molar gas pada keadaan bilik = 24 dm3 mol–1] KBAT Mengaplikasi Th e molar mass of hydrogen gas and methane gas are 2 g mol–1 and 16 g mol–1 respectively. What is the ratio of the volume of hydrogen gas to methane gas at room temperature and pressure? [Molar volume of gas at room conditions = 24 dm3 mol–1] A 1:1 B 1:8 C 8:1 D 1:2 TP 3 BT ms.52-53 5 Berapakah jumlah bilangan ion yang terkandung dalam 2 mol magnesium klorida, MgCl2 ? [Pemalar Avogadro = 6.02 × 1023 mol–1] What is the total number of ions in 2 moles of magnesium chloride, MgCl2 ? [Avogadro constant = 6.02 × 1023 mol–1] A 1.204 × 1024 ion/ ions B 1.806 × 1024 ion/ ions C 3.010 × 1024 ion/ ions D 3.612 × 1024 ion/ ions TP 3 BT ms.50-51 6 Berapakah bilangan molekul yang terkandung dalam 1 g serbuk glukosa, C6 H12O6 ? [Jisim atom relatif: C = 12, O = 16, H = 1; Pemalar Avogadro = 6.02 × 1023 mol–1] What is the number of molecules contained in 1 g of glucose powder, C6 H12O6 ? [Relative atomic mass: C = 12, O = 16, H = 1; Avogadro constant = 6.02 × 1023 mol–1] A 5.556 × 1021 molekul/ molecules B 3.347 × 1021 molekul/ molecules C 6.020 × 1023 molekul/ molecules D 1.201 × 1024 molekul/ molecules TP 3 BT ms.50-51 Tema 2: Asas Kimia BAB 3 Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia The Mole Concept, Chemical Formula and Equation Kertas 1 / Paper 1 Aras R Aras S Aras S Aras R Aras R Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 13 6/2/2025 3:30:34 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

14 7 Berapakah jisim 0.5 mol magnesium klorida yang terhasil daripada tindak balas antara magnesium dengan asid hidroklorik? [Jisim atom relatif: Mg = 24, Cl = 35.5] What is the mass of 0.5 mole of magnesium chloride produced from the reaction between magnesium and hydrochloric acid? KBAT Mengaplikasi [Relative atomic mass: Mg = 24, Cl = 35.5] A 95.0 g C 47.5 g B 59.5 g D 40.5 g TP 3 BT ms.50-51 8 Dalam satu eksperimen, 0.003 mol gas hidrogen terbebas apabila magnesium bertindak balas dengan asid nitrik. Persamaan di bawah menunjukkan tindak balas yang berlaku. In an experiment, 0.003 mole of hydrogen gas is released when magnesium reacts with nitric acid. The equation below shows the reaction that occurs. Mg + 2HNO3 → Mg(NO3 )2 + H2 Berapakah jumlah isi padu gas yang disukat pada keadaan bilik? [Isi padu molar gas = 24 dm3 mol–1 pada keadaan bilik] What is the total volume of the gas measured at room conditions? [Molar volume of gas at room conditions = 24 dm3 mol–1] A 0.006 cm3 C 72 cm3 B 0.072 cm3 D 6 cm3 TP 3 BT ms.52-53 9 Berapakah bilangan mol bagi 3 360 cm3 gas nitrogen dioksida pada STP? [Isi padu molar gas pada STP = 22.4 dm3 mol–1] What is the number of moles of 3 360 cm3 of nitrogen dioxide gas at STP? [Molar volume of gas at STP = 22.4 dm3 mol–1] A 3.36 mol C 0.15 mol B 75.3 mol D 150 mol TP 3 BT ms.54-55 3.3 Formula Kimia Chemical Formula 10 Boraks, dengan formula Nax B4 O7 .10H2 O merupakan bahan yang digunakan dalam kosmetik dan bahan pencuci. Jika jisim formula relatif bagi sebatian itu ialah 382 g mol–1, apakah nilai x? KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Na = 23, B = 11, O = 16, H = 1] Borax, with the formula Nax B4 O7 .10H2 O is an ingredient used in cosmetics and detergents. If the relative formula mass of the compound is 382 g mol–1, what is the value of x? [Relative atomic mass: Na = 23, B = 11, O = 16, H = 1] A 1 C 3 B 2 D 4 TP 3 BT ms.54-55 11 Jadual 1 menunjukkan data yang diperoleh daripada suatu eksperimen untuk menentukan formula empirik bagi suatu oksida Y. [Jisim atom relatif: Y = 24, O = 16] Table 1 shows the data obtained from an experiment to determine the empirical formula of an oxide of Y. [Relative atomic mass: Y = 24, O = 16] Penerangan Description Jisim (g) Mass (g) Jisim mangkuk pijar + penutup Mass of crucible + lid 17.50 Jisim mangkuk pijar + penutup + pita Y Mass of crucible + lid + ribbon Y 18.37 Jisim mangkuk pijar + penutup + oksida Y Mass of crucible + lid + oxide Y 18.95 Jadual 1/ Table 1 Apakah formula empirik bagi oksida Y? What is the empirical formula of oxide Y? A Y2 O3 C Y2 O B YO3 D YO TP 4 BT ms.61 12 Asid laktik merupakan sebatian organik yang digunakan dalam produk penjagaan kulit dan rawatan kulit profesional. Rajah 1 menunjukkan peratusan mengikut jisim bagi unsur-unsur dalam asid laktik. Lactic acid is an organic compound used in skin care products and professional skin treatments. Diagram 1 shows the percentage by mass of elements in lactic acid. Asid laktik Lactic acid C = 40.0% H = 6.71% O = 53.29% Asid laktik Lactic acid Rajah 1/ Diagram 1 Apakah formula molekul bagi asid laktik, jika jisim molarnya ialah 90 g mol–1? [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12, O = 16] What is the molecular formula for lactic acid if its molar mass is 90 g mol–1? [Relative atomic mass: H = 1, C = 12, O = 16] A CHO C C3 H6 O3 B CH2 O D C9 H18O9 TP 3 BT ms.65 Aras S Aras S Aras S Aras S Aras T Aras T PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 14 6/2/2025 3:30:35 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

15 13 Pembakaran sebatian hidrokarbon akan menghasilkan nyalaan yang lebih berjelaga sekiranya peratus kandungan karbon mengikut jisim lebih tinggi. Antara sebatian hidrokarbon berikut, yang manakah menghasilkan nyalaan yang paling berjelaga? KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: C = 12, H = 1] Combustion of hydrocarbon compounds will produce more sooty flame if the percentage of carbon content by mass is higher. Which of the following hydrocarbon compounds produces the most sooty flame? [Relative atomic mass: C = 12, H = 1] A C5 H12 C C3 H8 B C4 H10 D C3 H6 TP 3 BT ms.65 3.4 Persamaan Kimia Chemical Equation 14 Antara yang berikut, yang manakah memberikan nisbah bilangan mol 4 : 3 apabila bertindak balas? Which of the following gives the ratio of number of moles of 4 : 3 when reacted? A Fe O2 B Zn HCl C CH4 O2 D AgNO3 NaCl TP 3 BT ms.70 15 Etena terbakar dengan tidak lengkap dalam bekalan oksigen yang terhad untuk membentuk karbon monoksida dan air. Antara persamaan kimia seimbang berikut, yang manakah mewakili tindak balas ini? Ethene burns incompletely in limited supply of oxygen to form carbon monoxide and water. Which of the following balanced chemical equations represents the reaction? A C2 H4 + 2O2 → 2CO2 + 2H2 O B C2 H4 + 3O2 → 2CO + 2H2 O C C2 H4 + 3O2 → 2CO2 + 2H2 O D C2 H4 + 2O2 → 2CO + 2H2 O TP 3 BT ms.70 16 Persamaan kimia di bawah menunjukkan penguraian bagi aluminium karbonat, Al2 (CO3 )3 . The following chemical equation shows the decomposition of aluminium carbonate, Al2 (CO3 )3 . 2Al2 (CO3 )3 → 2Al2 O3 + 6CO2 Aras S Berapakah jisim aluminium karbonat yang diperlukan untuk menghasilkan 1 440 cm3 gas karbon dioksida pada keadaan bilik? [Jisim atom relatif: Al = 27, C = 12, O = 16; Isi padu molar gas pada keadaan bilik = 24 dm3 mol–1] What is the mass of aluminium carbonate needed to produce 1 440 cm3 of carbon dioxide gas at room conditions? KBAT Mengaplikasi [Relative atomic mass: Al = 27, C = 12, O = 16; Molar volume of gas at room conditions = 24 dm3 mol–1] A 4.68 g B 9.36 g C 28.08 g D 14.04 g TP 3 BT ms.71-74 17 Berapakah jisim plumbum(II) sulfat yang diperoleh apabila 3.31 g plumbum(II) nitrat bertindak balas dengan barium sulfat? [Jisim atom relatif: Pb = 207, S = 32, O = 16, N = 14, H = 1] What is the mass of lead(II) sulphate obtained when 3.31 g of lead(II) nitrate reacts with barium sulphate? [Relative atomic mass: Pb = 207, S = 32, O = 16, N = 14, H = 1] A 3.31 g B 3.03 g C 2.01 g D 1.52 g TP 3 BT ms.72-74 18 Persamaan berikut mewakili tindak balas antara magnesium dengan asid hidroklorik. The following equation represents the reaction between magnesium and hydrochloric acid. Mg + 2HCl → MgCl2 + H2 Berapakah isi padu gas hidrogen yang terhasil apabila 5.5 g magnesium bertindak balas dengan asid hidroklorik pada keadaan bilik? KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Mg = 24, H = 1; Isi padu molar gas pada keadaan bilik = 24 dm3 mol–1] What is the volume of hydrogen gas produced when 5.5 g of magnesium reacts with hydrochloric acid at room conditions? [Relative atomic mass: Mg = 24, H = 1; Molar volume of gas at room conditions = 24 dm3 mol–1] A 0.23 dm3 B 0.46 dm3 C 5.52 dm3 D 11.04 dm3 TP 3 BT ms.72-74 Aras S Aras S Aras T Aras S Aras S KBAT Mengaplikasi PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 15 6/2/2025 3:30:35 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

16 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 3.2 Konsep Mol/Mole Concept 3.4 Persamaan Kimia/Chemical Equation 1 (a) Dalam suatu eksperimen, sebanyak 4.8 g magnesium sulfat dilarutkan di dalam 1 liter air suling untuk menghasilkan larutan magnesium sulfat. BT ms.48-58, 69-75 In an experiment, 4.8 g of magnesium sulphate is dissolved in 1 litre of water to produce magnesium sulphate solution. Hitung, Calculate, (i) bilangan mol magnesium sulfat yang terlarut. TP 3 Aras R [Jisim atom relatif: Mg = 24, S = 32, O = 16] the number of moles of magnesium sulphate dissolved. [Relative atomic mass: Mg = 24, S = 32, O = 16] [1 markah/ mark] (ii) bilangan zarah yang terdapat di dalam larutan magnesium sulfat. TP 3 Aras R the number of particles present in the magnesium sulphate solution. [1 markah/ mark] (iii) jisim magnesium sulfat yang digunakan, jika 500 m air suling digunakan untuk menghasilkan larutan magnesium sulfat tersebut. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi the mass of magnesium sulphate used, if 500 m of water is used to produce the magnesium sulphate solution. [2 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 16 6/2/2025 3:30:35 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

17 (b) Magnesium sulfat heptahidrat, MgSO4 .7H2 O yang juga dikenali sebagai garam Epsom, mempunyai pelbagai kegunaan seperti melegakan kesakitan otot, sebagai garam mandian dan mengurangkan tekanan darah sistolik. Magnesium sulphate heptahydrate, MgSO4 .7H2 O which is also known as Epsom salt has various uses including reduces muscle pain, as bath salts and reduces the systolic blood pressure. Berapakah peratus komposisi jisim bagi unsur magnesium dalam sebatian magnesium sulfat heptahidrat, MgSO4 .7H2 O? TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Mg = 24, S = 32, O = 16, H = 1] What is the percentage composition by mass of magnesium element in the magnesium sulphate heptahydrate, MgSO4 .7H2 O compound? [Relative atomic mass: Mg = 24, S = 32, O = 16, H = 1] [2 markah/ marks] (c) 1.2 g magnesium bertindak balas dengan asid hidroklorik cair berlebihan dan membebaskan gas hidrogen. 1.2 g of magnesium reacts with diluted hydrochloric acid in excess and releases hydrogen gas. (i) Tulis persamaan kimia yang seimbang bagi tindak balas ini. TP 3 Aras S Write the balanced chemical equation for this reaction. [2 markah/ marks] (ii) Hitung isi padu gas yang terhasil (dalam cm3 ) pada keadaan bilik. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Mg = 24, H = 1; Isi padu molar gas pada keadaan bilik = 24 dm3 mol-1] Calculate the volume of gas produced (in cm3 ) at room conditions. [Relative atomic mass: Mg = 24, H = 1; Molar volume of gas at room conditions = 24 dm3 mol–1] [2 markah/ marks] 3.2 Konsep Mol/Mole Concept 2 Jadual 1 menunjukkan formula empirik dan formula molekul bagi tiga sebatian. BT ms.60-68 Table 1 shows the empirical formula and the molecular formula of three compounds. Sebatian Compound Formula empirik Empirical formula Formula molekul Molecular formula X C6 H12O6 Y C3 H8 O Z Zn(NO3 )2 Zn(NO3 )2 Jadual 1 / Table 1 PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 17 6/2/2025 3:30:35 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

18 (a) (i) Nyatakan maksud formula empirik. TP 1 Aras R State the meaning of empirical formula. [1 markah/mark] (ii) Jisim molekul relatif bagi sebatian Y ialah 120. Tentukan formula molekul bagi sebatian Y. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: H = 1, C = 12, O = 16] Relative molecular mass of compound Y is 120. Determine the molecular formula of compound Y. [Relative atomic mass: H = 1, C = 12, O = 16] [3 markah/marks] (b) Tulis formula empirik bagi sebatian X. TP 2 Aras R Write the empirical formula of compound X. [1 markah/mark] (c) Rajah 1 menunjukkkan beberapa jenis cangkerang siput. BT ms.60-68 Diagram 1 shows several types of snail shells. Rajah 1/ Diagram 1 Cangkerang mengandungi sebatian K, iaitu sebatian ion semula jadi. Shells contain compound K which is a natural ionic compound. (i) Nyatakan jenis zarah dalam sebatian K. TP 1 Aras R State the type of particles in compound K. [1 markah/mark] (ii) Sebatian K mengandungi 40% kalsium, 12% karbon dan 48% oksigen. Tentukan formula empirik bagi sebatian K. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Ca = 40, C = 12, O = 16] Compound K contains 40% calcium, 12% carbon and 48% oxygen. Determine the empirical formula of compound K. [Relative atomic mass: Ca = 40, C = 12, O = 16] [4 markah/marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 18 6/2/2025 3:30:35 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

19 3.3 Formula Kimia/ Chemical Formula 3 (a) Rajah 2.1 dan Rajah 2.2 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk menentukan formula empirik bagi oksida logam J dan oksida logam K. Formula empirik bagi oksida logam J ditentukan melalui Kaedah A, manakala formula empirik bagi oksida logam K ditentukan melalui Kaedah B. BT ms.59-65 Diagram 2.1 and Diagram 2.2 show the apparatus set-up used to determine the empirical formula of oxide of metal J and oxide of metal K. The empirical formula for oxide of metal J is determined by Method A, whereas the empirical formula of oxide of metal K is determined by Method B. Panaskan Heat Logam J Metal J Mangkuk pijar dan penutup Crucible and lid Etanol Ethanol Bongkah kayu Wooden block Y X Oksida logam K Oxide of metal K Air Water Kaedah A/ Method A Rajah 2.1/ Diagram 2.1 Kaedah B/ Method B Rajah 2.2/ Diagram 2.2 Berdasarkan Rajah 2.1 dan Rajah 2.2, Based on Diagram 2.1 and Diagram 2.2, (i) cadangkan contoh oksida logam J dan oksida logam K. TP 2 Aras R suggest an example of oxide of metals J and K. Oksida logam J/ Oxide of metal J: Oksida logam K/ Oxide of metal K: [2 markah/ marks] (ii) namakan bahan X dan Y. TP 2 Aras R name substances X and Y. [2 markah/ marks] (iii) Bolehkah formula empirik bagi oksida logam J ditentukan melalui Kaedah B? Wajarkan jawapan anda. TP 5 Aras T KBAT Menilai Can the empirical formula for oxide of metal J be determined using Method B? Justify your answer. [2 markah/ marks] (b) Satu eksperimen telah dijalankan untuk menentukan formula empirik bagi oksida logam Q. Jadual 2 menunjukkan data yang diperoleh daripada eksperimen tersebut. An experiment was carried out to determine the empirical formula of oxide of metal Q. Table 2 shows the data obtained from the experiment. Penerangan/ Description Jisim (g)/ Mass (g) Tiub pembakaran + piring porselin Combustion tube + porcelain dish 23.50 Tiub pembakaran + piring porselin + oksida logam Q Combustion tube + porcelain dish + oxide of metal Q 25.90 Tiub pembakaran + piring porselin + logam Q Combustion tube + porcelain dish + metal Q 25.42 Jadual 2 / Table 2 PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 19 6/2/2025 3:30:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

20 Berdasarkan Jadual 2, tentukan formula empirik bagi oksida logam Q. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis [Jisim atom relatif: Q = 64, O = 16] Based on Table 2, determine the empirical formula for the oxide of metal Q. [Relative atomic mass: Q = 64, O = 16] Formula empirik ialah/ The empirical formula is [3 markah/ marks] Bahagian B dan C / Section B and C 3.3 Formula Kimia/ Chemical Formula 3.4 Persamaan Kimia/Chemical Equation 4 (a) Rajah 3 menunjukkan susunan radas bagi eksperimen penapaian glukosa, C6 H12O6 . Proses penapaian tersebut menghasilkan etanol, C2 H5 OH dan gas karbon dioksida. BT ms.59-75 Diagram 3 shows the apparatus set-up of an experiment for the fermentation of glucose, C6 H12O6 . The fermentation process produces ethanol, C2 H5 OH and carbon dioxide gas. Air kapur Lime water Glukosa + yis Glucose + yeast Salur penghantar Delivery tube Rajah 3/ Diagram 3 (i) Nyatakan satu pemerhatian dalam eksperimen ini. Tulis persamaan kimia yang seimbang untuk tindak balas penapaian tersebut. TP 3 Aras S State one observation in this experiment. Write the balanced chemical equation for the fermentation process. [3 markah/ marks] (ii) Dalam proses penapaian itu, sebanyak 192.8 g etanol terhasil. Hitung jisim glukosa yang digunakan. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: O = 16, C = 12, H = 1] In the fermentation process, 192.8 g of ethanol is formed. Calculate the mass of glucose used. [Relative atomic mass: O = 16, C = 12, H = 1] [3 markah/ marks] (b) Satu eksperimen dijalankan untuk menentukan formula empirik suatu oksida kuprum. Jadual 3.1 menunjukkan data yang diperoleh daripada eksperimen tersebut. An experiment is carried out to determine the empirical formula of the oxide of copper. Table 3.1 shows the data obtained from the experiment. Penerangan/ Description Jisim (g)/ Mass (g) Salur kaca/ Glass tube 68.00 Salur kaca + oksida kuprum/ Glass tube + oxide of copper 72.00 Salur kaca + kuprum/ Glass tube + copper 71.20 Jadual 3.1/ Table 3.1 PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 20 6/2/2025 3:30:37 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

21 (i) Berdasarkan Jadual 3.1, tentukan formula empirik bagi oksida kuprum. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis [Jisim atom relatif: Cu = 64, O = 16] Based on Table 3.1, determine the empirical formula of the oxide of copper. [Relative atomic mass: Cu = 64, O = 16] [3 markah/ marks] (ii) Lukis susunan radas bagi eksperimen ini. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi Draw the apparatus set-up for this experiment. [3 markah/ marks] (c) Jadual 3.2 menunjukkan formula molekul dan formula empirik bagi beberapa sebatian. Table 3.2 shows the molecular and empirical formulae of several compounds. Sebatian Compound Formula molekul Molecular formula Formula empirik Empirical formula Kalium nitrat Potassium nitrate KNO3 KNO3 Ammonium sulfat Ammonium sulphate (NH4 )2 SO4 (NH4 )2 SO4 Karbon dioksida Carbon dioxide CO2 CO2 Benzena Benzene x CH Glukosa Glucose y CH2 O Heksena Hexene z CH2 Jadual 3.2/ Table 3.2 Berdasarkan Jadual 3.2, Based on Table 3.2, (i) nyatakan definisi bagi formula molekul dan formula empirik. TP 1 Aras R state the definition of molecular formula and empirical formula. [2 markah/ marks] (ii) lengkapkan formula molekul bagi x, y dan z jika nilai integer, n bagi formula empirik sebatiansebatian tersebut ialah 6. TP 3 Aras S complete the molecular formula for x, y and z if the integer, n for the empirical formula of the compounds is 6. [3 markah/ marks] (iii) hitung peratus komposisi mengikut jisim bagi unsur nitrogen dalam sebatian kalium nitrat dan ammonium sulfat. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: K = 39, N = 14, O = 16, S = 32, H = 1] calculate the composition percentage by mass for nitrogen element in potassium nitrate and ammonium sulphate compounds. [Relative atomic mass: K = 39, N = 14, O = 16, S = 32, H = 1] [2 markah/ marks] (iv) tulis persamaan kimia seimbang apabila heksena terbakar dengan lengkap dalam oksigen yang berlebihan untuk menghasilkan karbon dioksida dan air. TP 3 Aras S write the balanced chemical equation when hexene burns completely in excess oxygen to produce carbon dioxide and water. [2 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_03(13-21)_vim2p(2025).indd 21 6/2/2025 3:30:37 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

22 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur The Development of the Periodic Table of Elements 1 Antara ahli sains berikut, yang manakah dipadankan dengan sumbangannya dalam perkembangan Jadual Berkala Unsur dengan betul? Which of the following scientists is correctly paired with his contribution in the development of the Periodic Table of Elements? Ahli sains Scientist Sumbangan Contribution A John Newlands Menyusun unsur-unsur mengikut sifat logam, bukan logam, gas dan tanah Arranged elements according to the properties of metals, non-metals, gases and earth B Henry Moseley Menyusun unsur-unsur mengikut nombor proton menaik Arranged elements according to increasing proton number C Dmitri Mendeleev Memperkenalkan Hukum Oktaf Introduced the Law of Octaves D Lothar Meyer Memperkenalkan Hukum Triad Introduced the Triad Law TP 1 BT ms.80-81 2 Pernyataan berikut merujuk kepada sumbangan seorang ahli sains dalam pembangunan Jadual Berkala Unsur. Th e following statement refers to the contribution of a scientist in the development of the Periodic Table of Elements. Beliau mengelaskan unsur mengikut kumpulan tertentu seperti gas, bukan logam, logam dan logam oksida. He classifi ed the elements according to certain groups such as gases, non-metals, metals and metal oxides. Siapakah ahli sains itu? Who was the scientist? A Lothar Meyer B Antoine Lavoisier C Dmitri Mendeleev D Johann W. Dobereiner 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden The Arrangement in the Periodic Table of Elements 3 Jadual 1 menunjukkan nombor proton bagi unsur J, K, L dan M. Table 1 shows the proton number of elements J, K, L and M. Unsur Element J K L M Nombor proton Proton number 7 9 12 13 Jadual 1/ Table 1 Susunan yang manakah menunjukkan saiz atom unsur dalam tertib menurun? Which arrangement shows the atomic size of the elements in descending order? A J, K, L, M C L, M, J, K B K, J, L, M D M, L, K, J TP 3 BT ms.82-83 4 Rajah 1 menunjukkan susunan elektron bagi suatu ion. Diagram 1 shows the electron arrangement of an ion. Rajah 1/ Diagram 1 Di manakah kedudukan unsur X dalam Jadual Berkala Unsur? Where is the position of element X in the Periodic Table of Elements? TP 1 BT ms.80-81 X 2+ Tema 2: Asas Kimia BAB 4 Jadual Berkala Unsur The Periodic Table of Elements Kertas 1 / Paper 1 Aras R Aras R Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 22 6/2/2025 3:32:04 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

23 A Kumpulan 2, Kala 2/ Group 2, Period 2 B Kumpulan 2, Kala 3/ Group 2, Period 3 C Kumpulan 1, Kala 2/ Group 1, Period 2 D Kumpulan 1, Kala 3/ Group 1, Period 3 TP1 BT ms.97-99 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18 Elements in Group 18 5 Rajah 2 menunjukkan kedudukan unsur Z dalam Jadual Berkala Unsur. Diagram 2 shows the position of element Z in the Periodic Table of Elements. Z Rajah 2/ Diagram 2 Antara yang berikut, yang manakah merupakan ciri bagi unsur Z? Which of the following is the characteristic of element Z? A Larut di dalam air Soluble in water B Takat didih dan takat lebur tinggi High melting and boiling points C Mempunyai lebih daripada satu nombor pengoksidaan Has more than one oxidation number D Tidak dapat mengkonduksikan elektrik dalam semua keadaan Cannot conduct electricity in all conditions TP 2 BT ms.84-85 6 Jadual 2 menunjukkan nombor nukleon dan bilangan neutron bagi atom J, K, L dan M. Table 2 shows the nucleon number and number of neutrons for atoms J, K, L and M. Atom Atom Nombor nukleon Nucleon number Bilangan neutron Number of neutrons J 4 2 K 7 3 L 16 8 M 23 11 Jadual 2 / Table 2 Bahan yang manakah sesuai digunakan untuk mengisi belon cuaca? Which substance is suitable to fill a weather balloon? A J C L B K D M TP 3 BT ms.86 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1 Elements in Group 1 7 Rajah 3 menunjukkan satu eksperimen bagi tindak balas antara kalium dengan air. Diagram 3 shows an experiment of the reaction between potassium and water. Kalium Potassium Air Water Rajah 3/ Diagram 3 Gas yang terbebas diuji. Antara pemerhatian berikut, yang manakah betul? The gas released is tested. Which of the following observations is correct? A Kayu uji menyala terpadam Lighted wooden splinter extinguished B Kayu uji berbara menyala semula Glowing wooden splinter relighted C Air kapur menjadi keruh Lime water became cloudy D Kayu uji menyala terpadam dan menghasilkan bunyi ‘pop’ Lighted wooden splinter extinguished and produced a ‘pop’ sound 8 Logam Z bertindak balas dengan oksigen untuk membentuk oksida logam Z. Oksida logam Z larut di dalam air untuk menghasilkan larutan beralkali. Apakah susunan elektron bagi logam Z? Metal Z reacts with oxygen to form metal oxide Z. The metal oxide Z dissolves in water to produce alkaline solution. What is the electron arrangement of metal Z? A 2.8.1 C 2.8.3 B 2.8.2 D 2.8.7 TP 3 BT ms.90 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17 Elements in Group 17 9 Mengapakah takat didih bromin lebih tinggi daripada klorin? Why is the boiling point of bromine higher than chlorine? A Saiz atom klorin lebih kecil The atomic size of chlorine is smaller B Ikatan kovalen antara atom klorin lebih lemah Covalent bond between chlorine atoms is weaker C Daya tarikan antara molekul bromin lebih kuat The attraction force between bromine molecules is stronger D Bilangan petala yang mengandungi elektron dalam atom bromin lebih banyak Number of shells occupied with electrons in bromine atom is greater Aras R Aras S Aras T Aras S Aras T TP 4 BT ms.90 TP 4 BT ms.92-96 PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 23 6/2/2025 3:32:05 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

24 10 Rajah 4 menunjukkan graf kereaktifan unsur melawan nombor proton bagi tiga unsur dalam kumpulan yang sama. Diagram 4 shows a graph of the reactivity of elements against proton number for three elements in the same group. Kereaktifan Reactivity Nombor proton Proton number Rajah 4/ Diagram 4 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang unsur-unsur tersebut? Which of the following is correct about the elements? A Bertindak balas dengan air untuk membentuk larutan beralkali React with water to form alkaline solution B Bertindak balas dengan wul besi panas untuk membentuk pepejal hijau React with hot iron wool to form a green solid C Bertindak balas dengan asid sulfurik untuk membentuk mendakan putih React with sulphuric acid to form a white precipitate D Bertindak balas dengan larutan natrium hidroksida untuk membentuk natrium halida React with sodium hydroxide solution to form sodium halide 11 Jadual 3 menunjukkan susunan elektron bagi unsur W, X, Y dan Z. Table 3 shows the electron arrangement for elements W, X, Y and Z. Unsur Element W X Y Z Susunan elektron Electron arrangement 2.8.1 2.8.2 2.8.3 2.8.7 Jadual 3/ Table 3 Unsur yang manakah merupakan halogen? Which element is a halogen? A W C Y B X D Z TP 2 BT ms.92-94 12 Rajah 5 menunjukkan perwakilan piawai bagi unsur W. Diagram 5 shows the standard representation of element W. Rajah 5/ Diagram 5 W 35 17 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang W? Which of the following is true about W? A Atom W mempunyai 18 neutron Atom W has 18 neutrons B Susunan elektron bagi atom W ialah 2.7 The electron arrangement of atom W is 2.7 C W wujud dalam keadaan pepejal pada suhu bilik W exists as solid at room temperature D W berada dalam Kumpulan 7 dan Kala 3 dalam Jadual Berkala Unsur W is in Group 7 and Period 3 in the Periodic Table of Elements TP 2 BT ms.92-93 13 Jadual 4 menunjukkan nombor proton bagi unsur V dan W. Table 4 shows the proton number of elements V and W. Unsur Element Nombor proton Proton number V 9 W 17 Jadual 4/ Table 4 Unsur V dan W terletak dalam Kumpulan 17 dalam Jadual Berkala Unsur. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar mengenai unsur V dan unsur W? Elements V and W are located in Group 17 of the Periodic Table of Elements. Which of the following statements is true about elements V and W? A W lebih elektronegatif daripada V W is more electronegative than V B Kedua-dua unsur V dan W boleh mengalirkan elektrik Both elements V and W can conduct electricity C Bilangan elektron valens dalam atom W lebih banyak daripada atom V The number of valence electrons in atom W is more than atom V D Daya tarikan antara molekul unsur W lebih kuat daripada unsur V The attraction force between the molecules of element W is stronger than element V TP 2 BT ms.92-96 4.6 Unsur dalam Kala 3 Elements in Period 3 14 Rajah 6 menunjukkan satu siri unsur dalam satu kala. Diagram 6 shows a series of elements in a period. 23 Na 11 24 Mg 12 27 Al 13 28 Si 14 31 P 15 32 S 16 35 Cl 17 40 Ar 18 Rajah 6/ Diagram 6 TP 4 BT ms.93-95 Aras T Aras R Aras R Aras R Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 24 6/2/2025 3:32:05 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

25 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang sifat unsur-unsur dari kiri ke kanan? Which of the following is true regarding the properties of the elements from left to right? A Jejari atom berkurang The atomic radius decreases B Kereaktifan terhadap oksigen bertambah The reactivity towards oxygen increases C Bilangan neutron bertambah sebanyak satu unit The number of neutrons increases by one unit D Daya tarikan nukleus terhadap elektron berkurang The nuclear attraction force towards the electrons decreases TP 2 BT ms.88-91 15 Sebatian yang manakah ialah oksida amfoterik? Which substance is an amphoteric oxide? A Sulfur dioksida/ Sulphur dioxide B Natrium oksida/ Sodium oxide C Silikon(IV) oksida/ Silicon(IV) oxide D Aluminium oksida/ Aluminium oxide TP 3 BT ms.97-99 16 Jadual 5 menunjukkan susunan elektron bagi unsur P, Q, R dan S. Table 5 shows the electron arrangement of elements P, Q, R and S. Unsur Element P Q R S Susunan elektron Electron arrangement 2.8.2 2.8.3 2.8.4 2.8.5 Jadual 5/ Table 5 Antara yang berikut, yang manakah susunan secara menurun saiz atom bagi unsur P, Q, R dan S? Which of the following is the descending order of atomic size for elements P, Q, R and S? A P, Q, R, S C Q, P, R, S B S, R, Q, P D R, S, Q, P TP 3 BT ms.97 17 Rajah 7 menunjukkan kedudukan unsur P, Q, R dan S dalam Jadual Berkala Unsur. Diagram 7 shows the position of elements P, Q, R and S in the Periodic Table of Elements. P Q R S Rajah 7/ Diagram 7 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang unsur-unsur tersebut? Which of the following statements is correct regarding the elements? A Jejari atom R lebih besar daripada P The atomic radius of R is greater than P B Sifat kimia bagi P, Q, R dan S adalah sama The chemical properties of P, Q, R and S are the same C Jisim atom relatif bagi Q lebih besar daripada S The relative atomic mass of Q is greater than S D Daya tarikan antara nukleus dengan elektron valens menjadi lebih kuat dari P ke S The attraction force between nucleus and valence electrons becomes stronger from P to S TP 4 BT ms.96-100 4.7 Unsur Peralihan Transition Elements 18 Antara yang berikut, yang manakah ialah ciri-ciri istimewa bagi logam peralihan? Which of the following are the special characteristics of transition metals? I Membentuk ion tidak berwarna Form colourless ions II Membentuk ion kompleks Form complex ions III Mempunyai takat lebur yang rendah Have low melting point IV Mempunyai lebih daripada satu nombor pengoksidaan Have more than one oxidation number A I dan II/ I and II B I dan III/ I and III C II dan IV/ II and IV D III dan IV/ III and IV TP 1 BT ms.101-103 19 Unsur T terletak dalam kala yang sama dengan mangan, Mn dalam Jadual Berkala Unsur. Element T is located in the same period as manganese, Mn in the Periodic Table of Elements. Antara yang berikut, yang manakah ciri istimewa bagi unsur T? Which of the following is the special characteristic of element T? A Takat lebur rendah Low melting point B Membentuk ion berwarna Forms coloured ions C Konduktor haba yang lemah Poor heat conductor D Perlu disimpan di dalam minyak parafin Has to be stored in paraffin oil TP 2 BT ms.101-103 Aras R Aras S Aras S Aras R Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 25 6/2/2025 3:32:06 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

26 20 Unsur yang manakah boleh membentuk sebatian dengan nombor pengoksidaan lebih daripada satu? Which elements can form compounds with more than one oxidation number? I Kobalt/ Cobalt II Ferum/ Iron III Silikon/ Silicon IV Magnesium/ Magnesium A I dan II/ I and II B I dan III/ I and III C II dan IV/ II and IV D III dan IV/III and IV TP 3 BT ms.101 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden/ The Arrangement in the Periodic Table of Elements 4.7 Unsur Peralihan/ Transition Elements 1 Rajah 1 menunjukkan sebahagian daripada Jadual Berkala Unsur. BT ms.80-83, 101-105 Diagram 1 shows part of the Periodic Table of Elements. 1 18 H 2 13 14 15 16 17 O 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Ca Cu Rajah 1/ Diagram 1 (a) Nyatakan bagaimana unsur-unsur dalam Jadual Berkala Unsur disusun. TP 1 Aras R State how the elements in the Periodic Table of Elements are arranged. [1 markah/ mark] (b) Tandakan ‘X’ dalam petak bagi unsur yang paling reaktif dalam Kumpulan 17. TP 2 Aras R Mark ‘X’ in the box for the most reactive element in Group 17. [1 markah/ mark] (c) (i) Berdasarkan Rajah 1, unsur yang manakah ialah unsur peralihan? TP 1 Aras R Based on Diagram 1, which element is a transition element? [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan dua ciri unsur peralihan. TP 2 Aras R State two characteristics of transition elements. [2 markah/ marks] Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 26 6/2/2025 3:32:06 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

27 (d) (i) Atom kalsium, Ca bertindak balas dengan molekul oksigen untuk membentuk sebatian logam oksida. Apakah sifat logam oksida yang terbentuk? TP 3 Aras S Calcium, Ca atom reacts with oxygen molecule to form a metal oxide compound. What is the property of the metal oxide formed? [1 markah/ mark] (ii) Mengapakah atom aluminium, Al bersifat amfoterik? TP 3 Aras S Why is aluminium, Al atom an amphoteric? [1 markah/ mark] 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur Moden/ The Arrangement in the Periodic Table of Elements 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1/ Elements in Group 1 2 Rajah 2 menunjukkan tiga unsur dalam Jadual Berkala Unsur. BT ms.82-83, 87-91 Diagram 2 shows three elements in the Periodic Table of Elements. Li 7 3 Na 23 11 K 39 19 Rajah 2/ Diagram 2 (a) Li, Na dan K terletak dalam kumpulan yang sama dalam Jadual Berkala Unsur. Li, Na and K are located in the same group in the Periodic Table of Elements. (i) Nyatakan kumpulan bagi unsur-unsur tersebut. TP 2 Aras R State the group of the elements. [1 markah/ mark] (ii) Beri satu sebab bagi jawapan anda. TP 3 Aras S Give one reason for your answer. [1 markah/ mark] (b) Litium, Li bertindak balas dengan gas oksigen untuk membentuk logam oksida. Lithium, Li reacts with oxygen gas to form metal oxide. (i) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas antara litium dengan oksigen. TP 3 Aras S Write the chemical equation for the reaction between lithium and oxygen. [2 markah/ marks] (ii) Antara unsur litium, Li dan natrium, Na, yang manakah lebih reaktif apabila bertindak balas dengan gas oksigen? TP 5 Aras T Which of the elements, lithium, Li or sodium, Na, is more reactive when reacting with oxygen gas? [1 markah/ mark] PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 27 6/2/2025 3:32:07 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

28 (iii) Jelaskan jawapan anda di 2(b)(ii). TP 5 Aras T KBAT Menilai Explain your answer in 2(b)(ii). [4 markah/ marks] (iv) 0.5 mol litium, Li bertindak balas dengan oksigen berlebihan. Hitung jisim logam oksida yang terhasil. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi 0.5 mol Li reacts with excess oxygen gas. Calculate the mass of the metal oxide formed. [JAR / RAM: Li = 7, O = 16] [2 markah/ marks] 4.6 Unsur dalam Kala 3/ Elements in Period 3 3 (a) Jadual 1 menunjukkan hasil bagi tindak balas antara oksida Kala 3 dengan larutan asid dan alkali. BT ms.96-100 Table 1 shows the results for the reaction between oxides of Period 3 with acidic and alkaline solutions. Oksida Oxide Tindak balas dengan larutan asid hidroklorik Reaction with hydrochloric acid solution Tindak balas dengan larutan natrium hidroksida Reaction with sodium hydroxide solution Oksida P Oxide of P Tindak balas berlaku/ Reaction occurs Tiada tindak balas / No reaction Oksida Q Oxide of Q Tiada tindak balas / No reaction Tindak balas berlaku/ Reaction occurs Oksida R Oxide of R Tindak balas berlaku/ Reaction occurs Tindak balas berlaku/ Reaction occurs Jadual 1/ Table 1 (i) Namakan logam bagi oksida R. TP 4 Aras S Name the metal for oxide of R. [1 markah/ mark] (ii) Apakah sifat yang membolehkan oksida R bertindak balas dengan larutan asid dan alkali? TP 2 Aras R What is the property that enables oxide of R to react with both acidic and alkaline solutions? [1 markah/ mark] (iii) Tulis persamaan kimia seimbang untuk tindak balas antara oksida R dengan asid hidroklorik. TP 3 Aras S Write the balanced chemical equation for the reaction between oxide of R and hydrochloric acid. [1 markah/ mark] PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 28 6/2/2025 3:32:07 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

29 Rajah 3/ Diagram 3 (b) Rajah 3 menunjukkan komponen mikrocip dalam sebuah komputer riba. Mikrocip elektronik digunakan dalam alat seperti komputer riba, tablet dan telefon mudah alih. BT ms.96-100 Diagram 3 shows the microchip components in a laptop. Electronic microchips are used in gadgets such as laptops, tablets and mobile phones. (i) Apakah jenis unsur yang digunakan dalam pembuatan mikrocip elektronik? TP 3 Aras S What is the type of element used in the making of electronic microchips? [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan sifat unsur yang dinyatakan di 3(b)(i) yang menjadikannya sesuai digunakan dalam pembuatan mikrocip. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi State the property of the element stated in 3(b)(i) that makes it suitable to be used in the manufacturing of microchips. [1 markah/ mark] Bahagian B dan C / Section B and C 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1/ Elements in Group 1 4 (a) Rajah 4.1 menunjukkan satu daripada unsur di dalam Jadual Berkala Unsur. Diagram 4.1 shows one of the elements in the Periodic Table of Elements. Ca 40 20 Rajah 4.1/ Diagram 4.1 Terangkan cara untuk menentukan kedudukan unsur kalsium dalam Jadual Berkala Unsur. TP 3 Aras S Explain how to determine the position of element calcium in the Periodic Table of Elements. [5 markah / marks] (b) Jadual 2 menunjukkan nombor proton bagi unsur A, B, C dan D. Table 2 shows the proton number for elements A, B, C and D. Unsur/ Element A B C D Nombor proton/ Proton number 11 12 16 17 Jadual 2/ Table 2 Nyatakan susunan unsur A, B, C dan D dalam tertib pertambahan jejari atom. Terangkan jawapan anda. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis State the arrangement of elements A, B, C and D in the order of increasing atomic radius. Explain your answer. [5 markah / marks] (c) Rajah 4.2 menunjukkan dua unsur dalam Kumpulan 17 dalam Jadual Berkala Unsur. Diagram 4.2 shows two elements in Group 17 of the Periodic Table of Elements. F 19 9 Cl 35 17 Rajah 4.2/ Diagram 4.2 (i) Bandingkan takat didih fluorin dan klorin. Terangkan perbezaan itu. TP 5 Aras T KBAT Menilai Compare the boiling points of fluorine and chlorine. Explain the difference. [5 markah / marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 29 6/2/2025 3:32:07 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

30 (ii) 720 cm3 gas klorin bertindak balas dengan wul besi panas. Hitung jisim hasil yang terbentuk. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [JAR: Cl = 35.5, Fe = 56; Isi padu molar gas pada keadaan bilik: 24 dm3 mol–1] 720 cm3 of chlorine gas is reacted with hot iron wool. Calculate the mass of the product produced. [RAM: Cl = 35.5, Fe = 56; Molar volume of gas at room conditions: 24 dm3 mol–1] [5 markah / marks] 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1/ Elements in Group 1 4.6 Unsur dalam Kala 3/ Elements in Period 3 5 (a) Rajah 5.1 menunjukkan perwakilan piawai atom bagi unsur P, Q, R, S dan T. BT ms.87-91, 96-100 Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar unsur-unsur tersebut. Diagram 5.1 shows the standard representation of atom of elements P, Q, R, S and T. The letters used are not the actual symbols of the elements. R 16 8 S 27 13 T 35.5 17 P 39 19 Q 23 11 Rajah 5.1/ Diagram 5.1 (i) Bandingkan keelektronegatifan antara unsur Q dengan unsur T. Terangkan jawapan anda. TP 5 Aras T KBAT Menilai Compare the electronegativity between elements Q and T. Explain your answer. [5 markah/ marks] (ii) Takrifkan oksida bes, oksida asid, dan oksida amfoterik. TP 1 Aras R Define basic oxides, acidic oxides and amphoteric oxides. [3 markah/ marks] (iii) Daripada lima unsur tersebut, oksida unsur yang manakah menunjukkan sifat amfoterik? Nyatakan pemerhatian apabila oksida amfoterik tersebut dilarutkan di dalam larutan natrium hidroksida dan asid nitrik cair. Kemudian, tulis persamaan kimia bagi tindak balas di dalam kedua-dua larutan tersebut. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis Out of the five elements, which oxide of element shows the amphoteric property? State the observations for when the amphoteric oxide is dissolved in sodium hydroxide solution and dilute nitric acid. Then, write the chemical equation for the reaction in both solutions. [5 markah/ marks] (b) Rajah 5.2 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji kereaktifan unsur P dan Q dengan gas klorin. Diagram 5.2 shows the apparatus set-up to study the reactivity of elements P and Q with chlorine gas. Gas klorin Chlorine gas Logam Q Metal Q Rajah 5.2/ Diagram 5.2 PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 30 6/2/2025 3:32:08 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

31 Nyatakan pemerhatian bagi eksperimen ini. Bandingkan kereaktifan antara unsur P dengan Q. Terangkan jawapan anda. TP 5 Aras T KBAT Menilai State the observations for this experiment. Compare the reactivity between elements P and Q. Explain your answer. [7 markah/ marks] 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1/ Elements in Group 1 4.6 Unsur dalam Kala 3/ Elements in Period 3 4.7 Unsur Peralihan/ Transition Elements 6 Rajah 6 menunjukkan sebahagian daripada Jadual Berkala Unsur. Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar unsur. BT ms.87-91, 96-105 Diagram 6 shows part of the Periodic Table of Elements. The letters used are not the actual symbols of the elements. J K L M N O P Q R Rajah 6/ Diagram 6 (a) Susun unsur-unsur dalam Kala 3 mengikut tertib menaik berdasarkan saiz atom. Terangkan jawapan anda. TP 3 Aras S Arrange the elements in Period 3 in ascending order based on the atomic size. Explain your answer. [4 markah/ marks] (b) Nyatakan dua ciri istimewa unsur R yang tidak dimiliki oleh unsur J. TP 1 Aras R State two special characteristics of element R that are not possessed by element J. [2 markah/ marks] (c) Kaji pernyataan di bawah. Study the statement below. Apabila menuruni kumpulan, sifat kereaktifan bagi unsur-unsur Kumpulan 1 meningkat, manakala sifat kereaktifan bagi unsur-unsur Kumpulan 17 menurun. Going down the group, the reactivity property of elements in Group 1 increases, while the reactivity property of elements in Group 17 decreases. Berdasarkan pernyataan di atas, beri penerangan anda. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis Based on the above statement, give your explanation. [8 markah/ marks] (d) Kalium bertindak balas dengan oksigen untuk membentuk suatu sebatian pepejal yang berwarna putih. Tulis persamaan kimia bagi tindak balas ini. Apakah yang dapat anda perhatikan apabila pepejal putih ini ditambahkan kepada larutan natrium hidroksida dan asid nitrik? Ramalkan nilai pH bagi larutan yang terhasil dan nyatakan sifat oksida sebatian tersebut. TP 5 Aras T Potassium reacts with oxygen to form a white solid compound. Write the chemical equation for this reaction. What can you observe when this white solid is added to sodium hydroxide solution and nitric acid? Predict the pH value of the solution produced and state the property of the oxide of the compound. [6 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_04(22-31)_vim2p(2025).indd 31 6/2/2025 3:32:08 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

32 5.1 Asas Pembentukan Sebatian Basics of Compound Formation 1 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang pembentukan sebatian? Which of the following are true about the formation of compounds? I Unsur-unsur yang terlibat belum lagi mencapai susunan elektron oktet yang stabil Th e elements involved have not yet achieved the stable octet electron arrangement II Unsur-unsur adalah reaktif secara kimia Th e elements are chemically reactive III Unsur-unsur adalah stabil secara kimia Th e elements are chemically stable IV Unsur-unsur yang terlibat menjadi kurang stabil selepas sebatian terbentuk Th e elements involved become less stable after the compound is formed A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV 2 Antara sebatian berikut, yang manakah terbentuk melalui perkongsian elektron? Which of the following compounds is formed through the sharing of electrons? A Kalsium karbonat/ Calcium carbonate B Natrium fl uorida/ Sodium fl uoride C Gas argon/ Argon gas D Glukosa/ Glucose TP 2 BT ms.110-111 5.2 Ikatan Ion Ionic Bond 3 Rajah 1 menunjukkan perwakilan piawai bagi atom P, Q, R dan S. Diagram 1 shows the standard representation of atoms P, Q, R and S. R 32 16 S 40 20 P 4 2 Q 27 13 Rajah 1/ Diagram 1 Susunan elektron bagi atom K ialah 2.8.2. Unsur yang manakah boleh membentuk ikatan ion dengan atom K? Th e electron arrangement of atom K is 2.8.2. Which element can form ionic bond with atom K? A P C R B Q D S TP 3 BT ms.113 5.3 Ikatan Kovalen Covalent Bond 4 Struktur Lewis yang manakah mewakili molekul ammonia? [Nombor proton: N = 7, H = 1] Which Lewis structure represents the ammonia molecule? [Proton number: N = 7, H = 1] A C B D TP 2 BT ms.114-116 5 Susunan elektron bagi atom Y ialah 2.4 dan bagi atom K ialah 2.6. Antara yang berikut, yang manakah susunan elektron bagi sebatian Y dan K yang terbentuk? Th e electron arrangement of atom Y is 2.4 and atom K is 2.6. Which of the following is the electron arrangement of the compound formed from Y and K? A B C N •• H ווH N •• H ווH H ו H ••N H•• N •• •×•H TP 2 BT ms.82-83 K Y K 2− K 4+ Y 2− K 2+ K 2− Y 2+ K K Y Y Y Y K Y K 2− K 4+ Y 2− K 2+ K 2− Y 2+ K K Y Y Y Y K Y K 2− K 4+ Y 2− K 2+ K 2− Y 2+ K K Y Y Y Y Tema 2: Asas Kimia BAB 5 Ikatan Kimia Chemical Bond Kertas 1 / Paper 1 Aras R Aras R Aras S Aras R Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 32 6/2/2025 3:32:56 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

33 D 6 Rajah 2 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian yang terbentuk daripada atom R dan atom S. Diagram 2 shows the electron arrangement of a compound formed from atoms R and S. − S 2+ R − S Rajah 2 /Diagram 2 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang pembentukan sebatian di atas? Which of the following are true about the formation of the compound above? I Satu atom R berkongsi sepasang elektron dengan dua atom S untuk membentuk sebatian itu One atom R shares a pair of electrons with two atoms S to form the compound II Atom S mencapai susunan elektron yang stabil dengan menerima satu elektron untuk membentuk ion S - Atom S achieves the stable electron arrangement by receiving one electron to form ion SIII Sebatian ini digunakan sebagai pelarut organik This compound is used as organic solvent IV Takat lebur dan takat didih sebatian ini adalah tinggi disebabkan oleh daya tarikan elektrostatik yang kuat The melting and boiling points of this compound are high due to the strong electrostatic attraction forces A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV TP 2 BT ms.114-115 5.4 Ikatan Hidrogen Hydrogen Bond 7 Rajah 3 menunjukkan salah satu contoh peranan ikatan kimia Z dalam kehidupan seharian. Diagram 3 shows an example of the role of chemical bond Z in daily life. H H H H H H Rambut Hair Molekul protein Protein molecules Ikatan kimia Z Chemical bond Z Rajah 3 /Diagram 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang ikatan kimia Z? Which of the following statements is true about chemical bond Z? A Takat lebur dan takat didih bagi bahan yang mempunyai ikatan Z adalah lebih tinggi berbanding dengan molekul ringkas sebatian kovalen yang lain The melting and boiling points of a substance with bond Z are higher than other simple molecules of covalent compound B Ikatan Z terbentuk melalui perkongsian pasangan elektron yang berasal daripada satu atom sahaja Bond Z is formed through sharing of a pair of electrons originated from only one atom C Sedikit tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah dengan ikatan Z Small amount of heat energy is required to overcome the attraction forces between particles and bond Z D Bahan yang mempunyai ikatan Z tidak larut di dalam air Substances with bond Z do not dissolve in water 8 Bahan K dan bahan L ialah sebatian kovalen. Bahan L larut di dalam air, tetapi bahan K tidak larut di dalam air. Antara yang berikut, yang manakah mewakili bahan K dan bahan L? Substances K and L are covalent compounds. Substance L dissolves in water but substance K does not. Which of the following represent substances K and L? K L A Etanol/ Ethanol Etana/ Ethane B Heksana/ Hexane Etana/ Ethane C Etana/ Ethane Etanol/ Ethanol D Etana/ Ethane Heksana/ Hexane TP 3 BT ms.118 TP 3 BT ms.119 TP 3 BT ms.114-115 2+ K 2− Y 2+ K K Y Y Y Y Aras R Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 33 6/2/2025 3:32:56 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

34 5.5 Ikatan Datif Dative Bond 9 Rajah 4 menunjukkan ikatan kimia yang terbentuk dalam sebatian Y. Diagram 4 shows a chemical bond formed in compound Y. H •• ו •× O H H •• •• ו •× H O + H •• + → [ ]+ H Rajah 4/ Diagram 4 Apakah Y? What is Y? A [NaCl]+ C C2 H4 B H3 O+ D Mg2+ 5.6 Ikatan Logam Metallic Bond 10 Rajah 5 menunjukkan ikatan kimia yang terbentuk antara atom dalam unsur Kumpulan 3. Diagram 5 shows the chemical bond formed between atoms of Group 3 elements. Rajah 5/ Diagram 5 Antara pernyataan berikut, yang manakah paling tepat menerangkan tentang pembentukan ikatan kimia tersebut? Which of the following statements best explains the formation of the chemical bond? A Perkongsian elektron antara atom logam Sharing of electrons between metal atoms B Daya elektrostatik antara ion logam dengan elektron dinyahsetempatkan Electrostatic forces between metal ions and delocalised electrons C Daya elektrostatik yang terhasil daripada pendermaan dan penerimaan elektron Electrostatic forces resulted from donating and receiving of electrons D Perkongsian sepasang elektron yang berasal daripada satu atom logam sahaja Sharing of a pair of electrons which originated from only one metal atom TP 2 BT ms.121 11 Ferum tulen dan larutan ferum(II) klorida boleh mengkonduksikan elektrik. Pernyataan yang manakah betul untuk menerangkan kekonduksian elektrik ferum tulen dan larutan ferum(II) klorida? Pure iron and iron(II) chloride solution can conduct electricity. Which statement is correct to explain the electrical conductivity of pure iron and iron(II) chloride solution? A Ferum tulen mempunyai atom-atom yang bergerak bebas Pure iron has atoms that move freely B Ferum tulen mempunyai ion-ion Fe2+ yang bergerak bebas Pure iron has Fe2+ ions that move freely C Larutan ferum(II) klorida mempunyai ionion yang bergerak bebas dan membawa cas Iron(II) chloride solution has ions which move freely and carry charges D Elektron valens dalam larutan ferum(II) klorida dinyahsetempatkan untuk membentuk lautan elektron The valence electrons in iron(II) chloride solution are delocalised to form sea of electrons TP 3 BT ms.121 12 Rajah 6 menunjukkan simbol atom bagi Z. Diagram 6 shows the atomic symbol of Z. Z 27 13 Rajah 6/ Diagram 6 Atom Z boleh terikat dengan atom Z yang lain untuk membentuk sejenis ikatan. Rajah yang manakah mewakili jenis ikatan ini? Atom Z can bond with another atom Z to form a type of bond. Which diagram represents this type of bonding? A C B D 5.7 Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen Properties of Ionic Compounds and Covalent Compounds 13 Rajah 7 menunjukkan perwakilan piawai bagi atom K, L, M dan N. Diagram 7 shows the standard representation of atoms K, L, M and N. M 32 16 N 35.5 17 K 1 1 L 31 15 Rajah 7/ Diagram 7 Bahan yang manakah digunakan sebagai peluntur? Which substance is used as bleach? A K2 C M2 B L2 D N2 TP 3 BT ms.122 TP 3 BT ms.120 TP 1 BT ms.121 Aras S Aras R Aras S Aras R Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 34 6/2/2025 3:32:57 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

35 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 5.1 Asas Pembentukan Sebatian/ Basics of Compound Formation 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 1 Rajah 1 menunjukkan rajah susunan elektron bagi atom natrium dan atom fl uorin. BT ms.111-113 Diagram 1 shows the diagram of electron arrangement of sodium atom and fl uorine atom. Na F Rajah 1/ Diagram 1 Berdasarkan Rajah 1/ Based on Diagram 1, (a) Tulis susunan elektron bagi ion natrium dan ion fl uorida. TP 1 Aras R Write the electron arrangement of sodium ion and fl uoride ion. [2 markah/ marks] (b) Ion natrium bertindak balas dengan ion fl uorida untuk membentuk suatu sebatian. Sodium ion reacts with fl uoride ion to form a compound. (i) Apakah jenis sebatian yang terbentuk? TP 1 Aras R What is the type of compound formed? [1 markah/ mark] (ii) Tulis persamaan kimia yang seimbang bagi tindak balas ini. TP 3 Aras S Write the balanced chemical equation for the reaction. [1 markah/ mark] (iii) Nyatakan satu sifat fi zik bagi sebatian yang terbentuk. TP 2 Aras R State one physical property of the compound formed. [1 markah/ mark] (c) 0.69 g natrium bertindak balas dengan gas fl uorin. Hitung jisim maksimum natrium fl uorida yang terhasil daripada tindak balas ini. [Jisim atom relatif, Na = 23, F = 19] TP 3 Aras T 0.69 g of sodium reacted with fl uorine gas. Calculate the maximum mass of sodium fl uoride produced from the reaction. [Relative atomic mass: Na = 23, F = 19] [4 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 35 6/2/2025 3:32:57 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

36 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 5.3 Ikatan Kovalen/ Covalent Bond 5.6 Ikatan Logam/ Metallic Bond 2 Rajah 2 menunjukkan perwakilan piawai atom bagi unsur P, Q, R dan S. Huruf-huruf yang digunakan bukan simbol sebenar unsur-unsur tersebut. BT ms.111-116, 121 Diagram 2 shows the standard representation of atom of elements P, Q, R and S. The letters used are not the actual symbols of the elements. P 24 12 Q 16 8 R 39 19 S 40 18 Rajah 2/ Diagram 2 (a) Berdasarkan Rajah 2, unsur yang manakah tidak menerima, menderma atau berkongsi elektron dengan unsur-unsur lain? TP 2 Aras R Based on Diagram 2, which element does not receive, donate or share electrons with other elements? [1 markah/ mark] (b) Unsur P bertindak balas dengan unsur Q untuk membentuk suatu sebatian. Element P reacts with element Q to form a compound. (i) Apakah formula bagi sebatian yang terbentuk? TP 2 Aras R What is the formula of the compound formed? [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan jenis zarah yang terdapat di dalam sebatian yang dinyatakan di 2(b)(i). TP 2 Aras R State the type of particles found in the compound stated in 2(b)(i). [1 markah/ mark] (iii) Lukis susunan elektron bagi sebatian yang terbentuk di 2(b)(i). TP 3 Aras R KBAT Mengaplikasi Draw the electron arrangement of the compound formed in 2(b)(i). [2 markah/ marks] (c) Unsur Q boleh membentuk sebatian dengan unsur Q yang lain. Element Q can form a compound with another element Q. (i) Nyatakan jenis ikatan bagi sebatian yang terbentuk. TP 2 Aras R State the type of bond of the compound formed. [1 markah/ mark] (ii) Lukis susunan elektron bagi sebatian tersebut. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi Draw the electron arrangement of the compound. [2 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 36 6/2/2025 3:32:57 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

37 (d) Selain unsur Q, unsur R juga boleh membentuk sebatian dengan unsur R yang lain. Other than element Q, element R can also form a compound with another element R. (i) Nyatakan jenis ikatan bagi sebatian yang terbentuk. TP 2 Aras R State the type of bond of the compound formed. [1 markah/ mark] (ii) Terangkan bagaimana ikatan tersebut terbentuk. TP 4 Aras S Explain how the bond is formed. [2 markah/ marks] Bahagian B dan C / Section B and C 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 3 (a) Jadual 1.1 menunjukkan kekonduksian elektrik bagi bahan X dan bahan Y. BT ms.122-125 Table 1.1 shows the electrical conductivity of substances X and Y. Bahan Substance Kekonduksian elektrik dalam keadaan Electrical conductivity in the state of Pepejal Solid Leburan Molten Akueus Aqueous X Tidak No Ya Yes Ya Yes Y Tidak No Tidak No Tidak No Jadual 1.1/ Table 1.1 (i) Terangkan mengapa kekonduksian elektrik bagi bahan X dan bahan Y adalah berbeza. Explain why electrical conductivity of substances X and Y are different. TP 5 Aras R KBAT Menilai [4 markah/ marks] (ii) Huraikan satu eksperimen untuk mengkaji perbezaan takat lebur dan takat didih antara bahan X dan bahan Y. TP 6 Aras T KBAT Mencipta Describe an experiment to study the difference in melting and boiling points between substances X and Y. [6 markah/ marks] (b) Rajah 3 menunjukkan susunan radas dan pemerhatian bagi sifat kekonduksian elektrik sebatian K dan sebatian L. BT ms.122-125 Diagram 3 shows the apparatus set-up and observations for the electrical conductivity of compound K and compound L. Rajah 3/Diagram 3 Elektrod karbon Carbon electrodes A 0 1 2 3 4 A 0 1 2 3 4 Elektrod karbon Carbon electrodes Sebatian L Compound L Sebatian K Compound K PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 37 6/2/2025 3:32:58 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

38 Jadual 1.2 menunjukkan maklumat bagi kedudukan unsur P, Q dan R dalam Jadual Berkala Unsur. Table 1.2 shows the information for the positions of elements P, Q and R in the Periodic Table of Elements. Kedudukan Unsur Position Element P Q R Kala Period 2 3 2 Kumpulan Group 14 2 16 Jadual 1.2/Table 1.2 Berdasarkan Rajah 3 dan Jadual 1.2, pilih unsur yang boleh bertindak balas untuk membentuk sebatian K dan sebatian L. Kenal pasti jenis ikatan dalam sebatian K dan sebatian L. Terangkan pembentukan ikatan dalam sebatian K dan tulis formula bagi sebatian K. TP 4 Aras T KBAT Mengaplikasi Based on Diagram 3 and Table 1.2, choose the elements that can react to form compound K and compound L. Identify the types of bond in compound K and compound L. Explain the formation of bond in compound K and write the formula of compound K. [10 markah /marks] 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 5.3 Ikatan Kovalen/ Covalent Bond 5.7 Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen/ Properties of Ionic Compounds and Covalent Compounds 4 Rajah 4.1 menunjukkan susunan radas apabila bahan L dan bahan M dipanaskan dalam kukus air. Bahan L dan bahan M merupakan dua jenis sebatian yang berbeza. BT ms.111-116 Diagram 4.1 shows the apparatus set-up when substances L and M are heated in a water bath. Substances L and M are two different types of compounds. Bahan L Substance L Bahan M Substance M Kukus air Water bath xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Panaskan Heat Rajah 4.1/ Diagram 4.1 Jadual 2 menunjukkan pemerhatian selepas 10 minit. Table 2 shows the observation after 10 minutes. Bahan Substance Pemerhatian Observation L Pepejal putih kekal dalam keadaan pepejal White solid remains in the solid state M Pepejal putih melebur White solid melts Jadual 2/ Table 2 PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 38 6/2/2025 3:32:58 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

39 (a) Berdasarkan pemerhatian dalam Jadual 2, nyatakan jenis sebatian bagi bahan L dan M. Bandingkan takat lebur bahan L dan M. Terangkan jawapan anda. TP 5 Aras T KBAT Menilai Based on the observations in Table 2, state the type of compound for substances L and M. Compare the melting point of substances L and M. Explain your answer. [4 markah/ marks] (b) Hidrogen klorida merupakan suatu sebatian kovalen. Gas hidrogen klorida digunakan dalam pembuatan polimer dan plastik. Gas hidrogen klorida boleh disediakan di dalam makmal melalui tindak balas antara gas klorin dengan gas hidrogen. Hydrogen chloride is a covalent compound. Hydrogen chloride gas is used in the manufacturing of polymers and plastics. Hydrogen chloride gas can be prepared in the laboratory through the reaction between chlorine gas and hydrogen gas. (i) Tulis persamaan kimia bagi penyediaan hidrogen klorida di dalam makmal. TP 3 Aras S Write the chemical equation for the preparation of hydrogen chloride in the laboratory. [2 markah/ marks] (ii) Hitung isi padu maksimum hidrogen klorida yang terhasil, jika 800 cm3 gas klorin ditindakbalaskan dengan gas hidrogen berlebihan pada keadaan bilik. [1 mol gas menempati 24 dm3 pada keadaan bilik] Calculate the maximum volume of hydrogen chloride produced, if 800 cm3 of chlorine gas is reacted with hydrogen gas in excess at room conditions. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [1 mole of gas occupies 24 dm3 at room conditions] [4 markah/ marks] (c) Rajah 4.2 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian A dan sebatian B. Diagram 4.2 shows the electron arrangement for compounds A and B. Sebatian A/ Compound A Sebatian B/ Compound B Rajah 4.2/ Diagram 4.2 Atom K boleh bertindak balas dengan atom J dan satu atom K yang lain untuk membentuk sebatian A dan sebatian B. Dengan merujuk kepada Rajah 4.2, tentukan jenis ikatan yang terdapat dalam sebatian A dan sebatian B. Kemudian, terangkan pembentukan sebatian itu. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis Atom K can react with atom J and another atom K to form compound A and compound B respectively. By referring to Diagram 4.2, determine the type of bond found in compound A and compound B. Then, explain the formation of the compounds. [10 markah/ marks] 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 5.7 Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen/ Properties of Ionic Compounds and Covalent Compounds 5 (a) Rajah 5.1 menunjukkan susunan radas bagi eksperimen untuk mengkaji kekonduksian elektrik bagi sebatian J dan K. Pemerhatian menunjukkan jarum ammeter terpesong bagi sebatian K tetapi tidak terpesong bagi sebatian J. BT ms.111-113, 122-131 Aras S Diagram 5.1 shows the apparatus set-up of an experiment to study the electrical conductivity of compounds J and K. The observation shows that the ammeter needle is deflected for compound K but not deflected for compound J. J K 2+ 2- K K PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 39 6/2/2025 3:32:59 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

40 A Elektrod karbon Carbon electrodes Ammeter Ammeter Sebatian Compound Rajah 5.1/ Diagram 5.1 Dengan memberikan satu contoh bagi setiap sebatian, iaitu J dan K, bandingkan sifat fizik lain bagi kedua-dua sebatian tersebut dari segi: By giving one example each for compounds J and K, compare the other physical properties of the two compounds in terms of: • Takat didih dan takat lebur Boiling point and melting point • Keterlarutan di dalam air dan pelarut organik Solubility in water and organic solvents Nyatakan juga satu contoh kegunaan sebatian J dan K dalam kehidupan harian. TP 5 Aras T KBAT Menilai Also state one example of the use of compounds J and K in daily life. [10 markah/ marks] (b) Rajah 5.2 menunjukkan susunan radas untuk menghasilkan magnesium oksida, iaitu suatu sebatian pepejal yang berwarna putih. BT ms.111-113 Diagam 5.2 shows the apparatus set-up to produce magnesium oxide which is a white coloured solid compound. Panaskan Heat Penutup Lid Pita magnesium Magnesium ribbon Mangkuk pijar Crucible Rajah 5.2/ Diagram 5.2 (i) Lukis susunan elektron bagi magnesium oksida dan huraikan pembentukan sebatian tersebut. [Nombor proton: Mg = 12, O = 8] TP 4 Aras T KBAT Menganalisis Draw the electron arrangement of magnesium oxide and describe the formation of the compound. [Proton number: Mg = 12, O = 8] [6 markah/ marks] (ii) 0.05 g magnesium bertindak balas lengkap dengan gas oksigen berlebihan untuk membentuk sebatian magnesium oksida. Tulis persamaan kimia seimbang bagi tindak balas tersebut dan hitung jisim hasil tindak balas yang terbentuk. TP 3 Aras S KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Mg = 24, O = 16] 0.05 g of magnesium reacts completely with excess oxygen gas to form magnesium oxide. Write the balanced chemical equation and calculate the mass of the product formed. [Relative atomic mass: Mg = 24, O = 16] [4 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 40 6/2/2025 3:33:00 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

41 5.3 Ikatan Kovalen/ Covalent Bond 55 Ikatan Datif/ Dative Bond 6 (a) Kaji teks di bawah. BT ms.114-116 Study the text below. Karbon dioksida dalam keadaan pepejal dikenali sebagai ais kering kerana dalam keadaan normal, pepejal tersebut memejalwap kepada gas karbon dioksida tanpa melalui proses peleburan. Takat beku (atau takat didih) karbon dioksida ialah −78.5 °C. Ais kering terutamanya digunakan sebagai agen penyejuk untuk mencegah makanan daripada rosak. Carbon dioxide in its solid form is known as dry ice because under normal conditions, it sublimates into carbon dioxide gas without going through the melting process. The freezing (or boiling) point of carbon dioxide is −78.5 °C. Dry ice is used primarily as a cooling agent to prevent food from getting spoilt. (i) Dengan melukis susunan elektron bagi karbon dioksida, huraikan bagaimana sebatian tersebut terbentuk dan nyatakan satu sifat fizik karbon dioksida yang membolehkannya digunakan sebagai ais kering dalam kehidupan harian. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis By drawing the electron arrangement of carbon dioxide, describe how the compound is formed and state one physical property of carbon dioxide that allows it to be used as dry ice in daily life. [5 markah/ marks] (ii) Karbon boleh membentuk ikatan kovalen dengan klorin. Lukis susunan elektron bagi sebatian yang terbentuk dan namakan sebatian tersebut. Huraikan pembentukan sebatian tersebut. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis Carbon can form covalent bonds with chlorine. Draw the electron arrangement of the compound formed and name the compound. Describe the formation of the compound. [5 markah/ marks] (b) Rajah 6 menunjukkan susunan elektron bagi ammonia. BT ms.114-116 Diagram 6 shows the electron arrangement of ammonia. H H H N Rajah 6/ Diagram 6 (i) Huraikan bagaimana molekul ammonia terbentuk.TP 4 Aras T KBAT Menganalisis Describe how ammonia molecule is formed. [6 markah/ marks] (ii) Apabila ammonia dilarutkan di dalam air, pengionan berlaku untuk menghasilkan ion ammonium, NH4 + dan ion hidroksida, OH– . Menggunakan rajah, huraikan bagaimana ion ammonium terbentuk. Tulis persamaan kimia seimbang bagi pembentukan ion tersebut. TP 4 Aras T KBAT Menganalisis When ammonia is dissolved in water, ionisation occurs to produce ammonium ions, NH4 + and hydroxide ions, OH– . Using a diagram, describe how ammonium ion is formed. Write the balanced chemical equation for the formation of the ammonium ion. [4 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 41 6/2/2025 3:33:00 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

42 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond 5.7 Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen/ Properties of Ionic Compounds and Covalent Compounds 7 Rajah 7 menunjukkan susunan elektron bagi sebatian dengan formula XY2 . BT ms.111-113, 122-131 Diagram 7 shows the electron arrangement of a compound with the formula XY2 . Y X Y – 2+ – Rajah 7/ Diagram 7 (a) Dengan mencadangkan satu contoh sebatian XY2 , huraikan satu eksperimen makmal untuk menyiasat kekonduksian elektriknya. Sertakan pemerhatian dalam jawapan anda. TP 6 Aras T KBAT Mencipta By suggesting an example of compound XY2 , describe a laboratory experiment to investigate its electrical conductivity. Include the observations in your answer. [10 markah/ marks] (b) Selain membentuk sebatian ion dengan atom Y, atom X juga boleh membentuk ikatan kimia dengan atom X yang lain. Terangkan bagaimana ikatan tersebut terbentuk. Sertakan rajah dalam penerangan anda. Other than forming ionic compound with atom Y, atom X can also form chemical bonds with another atom X. Explain how the bond is formed. Include a diagram in your explanation. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis [5 markah/ marks] (c) Unsur Y boleh bertindak balas dengan karbon untuk membentuk sebatian CY4 . Bandingkan sifat fizik antara sebatian XY2 dengan sebatian CY4 . TP 5 Aras T KBAT Menilai Element Y can react with carbon to form compound CY4 . Compare the physical properties between compounds XY2 and CY4 . [5 markah/ marks] PT Kimia(D)KSSM Tg4_05(32-42)_vim2p(2025).indd 42 6/2/2025 3:33:01 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

43 6.1 Konsep Asas Jirim Basic Concepts of Matter 1 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang asid? Which of the following statements is true about acid? A Asid tidak mengion di dalam air Acid does not ionise in water B Larutan asid tidak boleh mengkonduksikan arus elektrik Acid solution cannot conduct electric current C Kehadiran air membolehkan asid menghasilkan ion hidrogen Th e presence of water allows acid to produce hydrogen ions D Kehadiran air membolehkan asid menghasilkan ion hidroksida Th e presence of water allows acid to produce hydroxide ions TP 1 BT ms.17 2 Antara contoh berikut, yang manakah dipadankan dengan kebesan asid yang betul? Which of the following examples are matched with the correct basicity of acids? Asid monoprotik Monoprotic acid Asid diprotik Diprotic acid A Asid sulfurik Sulphuric acid Asid nitrik Nitric acid B Asid hidroklorik Hydrochloric acid Asid sulfurik Sulphuric acid C Asid etanoik Ethanoic acid Asid nitrik Nitric acid D Asid hidroklorik Hydrochloric acid Asid etanoik Ethanoic acid TP 1 BT ms.26 3 Zarah yang manakah menyebabkan asid sulfurik akueus untuk menunjukkan sifat asidnya? Which particle causes aqueous sulphuric acid to show its acidic property? A H+ C SO4 2– B OH– D H2 SO4 TP 1 BT ms.136-137 6.2 Nilai pH pH Value 4 Apakah nilai pH bagi asid hidroklorik dengan kepekatan ion hidrogen 1.25 mol dm–3? What is the pH value of hydrochloric acid with the concentration of hydrogen ions of 1.25 mol dm–3? A –0.025 C 0.120 B –0.097 D 0.301 TP 3 BT ms.143 5 Larutan yang manakah mengandungi bilangan ion hidrogen yang paling banyak? Which solution contains the greatest number of hydrogen ions? A 0.4 dm3 asid nitrik 2.0 mol dm–3 0.4 dm3 of 2.0 mol dm–3 nitric acid B 0.6 dm3 asid etanoik 2.0 mol dm–3 0.6 dm3 of 2.0 mol dm–3 ethanoic acid C 0.3 dm3 asid sulfurik 2.0 mol dm–3 0.3 dm3 of 2.0 mol dm–3 sulphuric acid D 0.5 dm3 asid hidroklorik 2.0 mol dm–3 0.5 dm3 of 2.0 mol dm–3 hydrochloric acid TP 3 BT ms.143-145 6 Jadual 1 menunjukkan nilai pH bagi empat jenis larutan akueus, P, Q, R dan S. Table 1 shows the pH value of four types of aqueous solutions, P, Q, R and S. Larutan akueus Aqueous solution P Q R S Nilai pH pH value 13 7 3 1 Jadual 1/ Table 1 Antara larutan akueus berikut, yang manakah mempunyai kepekatan ion hidrogen yang paling tinggi? Which of the following aqueous solutions has the highest concentration of hydrogen ions? A P C R B Q D S TP 4 BT ms.144-145 Tema 3: Interaksi antara Jirim BAB 6 Asid, Bes dan Garam Acid, Base and Salt Kertas 1 / Paper 1 Aras R Aras R Aras R Aras S Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 43 6/2/2025 3:33:58 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

44 6.3 Kekuatan Asid dan Alkali Strength of Acids and Alkalis 7 Rajah 1 menunjukkan nilai pH bagi dua larutan yang mempunyai kepekatan yang sama. Diagram 1 shows the pH values of two solutions of the same concentration. Larutan akueus R Larutan akueus S Aqueous solution R Aqueous solution S pH 8 pH 13 Rajah 1/ Diagram 1 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang perbezaan nilai pH tersebut? Which of the following is true about the difference in the pH values? A Kepekatan ion hidroksida dalam R lebih daripada dalam S The concentration of hydroxide ions in R is greater than in S B Bilangan mol ion hidroksida dalam S kurang daripada dalam R The number of moles of hydroxide ions in S is less than in R C R mengion separa di dalam air, manakala S mengion lengkap di dalam air R ionises partially in water, whereas S ionises completely in water D Darjah pengionan R lebih tinggi daripada S The degree of ionisation of R is higher than S 8 Antara asid berikut, yang manakah merupakan asid lemah? Which of the following acids are weak acids? I HCl II H2 SO4 III CHOOH IV CH3 COOH A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV TP 2 BT ms.149-151 TP 4 BT ms.149 6.4 Sifat-sifat Kimia Asid dan Alkali Chemical Properties of Acids and Alkalis 9 Antara hasil tindak balas berikut, yang manakah dihasilkan daripada tindak balas antara asid sulfurik dengan logam zink? Which of the following products are produced from the reaction between sulphuric acid and zinc metal? A Zink oksida dan gas oksigen Zinc oxide and oxygen gas B Zink nitrat dan gas hidrogen Zinc nitrate and hydrogen gas C Zink sulfat dan gas hidrogen Zinc sulphate and hydrogen gas D Zink karbonat dan gas karbon dioksida Zinc carbonate and carbon dioxide gas TP 3 BT ms.157 10 Rajah 2 menunjukkan susunan radas untuk menentukan sifat kimia asid hidroklorik. Diagram 2 shows the apparatus set-up to determine the chemical properties of hydrochloric acid. Asid hidroklorik Hydrochloric acid Magnesium Magnesium Rajah 2/ Diagram 2 Antara gas berikut, yang manakah dibebaskan semasa tindak balas itu? Which of the following gases is released during the reaction? A N2 B O2 C H2 D CO2 TP 3 BT ms.156-157 6.5 Kepekatan Larutan Akueus Concentration of Aqueous Solution 11 Berapakah bilangan mol dalam 0.3 dm3 asid hidroklorik 1.5 mol dm–3? What is the number of moles in 0.3 dm3 of 1.5 mol dm–3 hydrochloric acid? A 4.5 mol B 0.45 mol C 0.045 mol D 0.0045 mol TP 3 BT ms.158-159 Aras S Aras R Aras S Aras S Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 44 6/2/2025 3:33:59 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

45 12 Apakah kepekatan larutan natrium hidroksida 0.5 mol dm–3 dalam unit g dm–3? [Jisim atom relatif: Na = 23, O = 16, H = 1] What is the concentration of 0.5 mol dm–3 sodium hydroxide solution in g dm–3 unit? [Relative atomic mass: Na = 23, O = 16, H = 1] A 0.5 B 2.0 C 20.0 D 40.0 TP 3 BT ms.158-166 13 Persamaan berikut mewakili tindak balas antara magnesium oksida dengan asid sulfurik. The following equation represents the reaction between magnesium oxide and sulphuric acid. MgO + H2 SO4 → MgSO4 + H2 O Magnesium oksida berlebihan ditambahkan kepada 50.00 cm3 asid sulfurik 1.0 mol dm–3. Berapakah jisim garam yang terbentuk? [Jisim atom relatif: Mg = 24, S = 32, O = 16] Excess magnesium oxide is added to 50.00 cm3 of 1.0 mol dm–3 sulphuric acid. What is the mass of the salt formed? [Relative atomic mass: Mg = 24, S = 32, O = 16] A 4.2 g C 6.0 g B 3.0 g D 5.5 g TP 3 BT ms.158-159 6.6 Larutan Piawai Standard Solution 14 Maklumat di bawah menunjukkan langkahlangkah penyediaan suatu larutan piawai melalui kaedah pencairan. The information below shows the steps in the preparation of a standard solution through the dilution method. P – Hitung isi padu larutan yang hendak dicairkan. Calculate the volume of the solution to be diluted. Q – Tambahkan air suling sehingga mencecah tanda senggatan. Add distilled water until it reaches the calibration mark. R – Gunakan pipet untuk mengambil isi padu larutan stok yang diperlukan. Use a pipette to draw up the needed volume of the stock solution. S – Pindahkan larutan ke dalam kelalang volumetrik. Transfer the solution into a volumetric flask. Urutan yang manakah menunjukkan langkah-langkah penyediaan larutan piawai yang betul? Which sequence shows the correct steps in the preparation of a standard solution? A Q, P, R, S C P, R, S, Q B P, R, Q, S D R, S, P, Q TP 3 BT ms.162-163 15 Berapakah jisim natrium nitrat yang perlu dilarutkan di dalam air suling untuk menghasilkan 250 cm3 larutan natrium nitrat 0.1 mol dm-3? KBAT Mengaplikasi [Jisim atom relatif: Na = 23, N = 14, O = 16] What is the mass of sodium nitrate needed to be dissolved in distilled water to produce 250 cm3 of 0.1 mol dm–3 sodium nitrate solution? [Relative atomic mass: Na = 23, N = 14, O = 16] A 0.025 g B 1.325 g C 2.125 g D 2.322 g TP 3 BT ms.164-166 16 Air ditambahkan kepada asid atau bes yang mengakibatkan penurunan kepekatan larutan. Apakah proses ini? Water is added to acid or base which results in the reduction in the concentration of the solution. What is the process? A Pencairan Dilution B Pentitratan Titration C Peneutralan Neutralisation D Tindak balas penguraian ganda dua Double decomposition reaction TP 1 BT ms.163 17 Ali menyediakan larutan piawai asid hidroklorik 1.0 mol dm–3 dalam kelalang volumetrik seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 3. Ali prepared a standard solution of 1.0 mol dm–3 hydrochloric acid in a volumetric flask as shown in Diagram 3. Penyumbat Stopper Rajah 3/ Diagram 3 Aras S Aras S Aras S Aras S Aras R Aras S PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 45 6/2/2025 3:33:59 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

46 Mengapakah Ali mesti menutup kelalang volumetrik dengan penyumbat setelah dia menyediakan larutan piawai tersebut? Why must Ali cover the volumetric flask with a stopper after he prepared the standard solution? A Untuk mengelakkan larutan tertumpah To avoid the solution from spilling B Untuk mengelakkan penyejatan larutan piawai To prevent the evaporation of the standard solution C Untuk memastikan semua sisa kekal dalam kelalang volumetrik To ensure all residue remains in the volumetric flask D Untuk memastikan larutan tidak berubah warna dan teroksida To ensure the solution does not change colour and oxidised TP 4 BT ms.163 6.7 Peneutralan Neutralisation 18 Berapakah isi padu gas ammonia, NH3 yang diperlukan untuk meneutralkan 25.0 cm3 asid hidroklorik 0.5 mol dm-3? KBAT Mengaplikasi [Isi padu molar gas pada STP: 22.4 dm3 mol–1]. What is the volume of ammonia gas, NH3 required to neutralise 25.0 cm3 of 0.5 mol dm–3 hydrochloric acid? [Molar volume of gas at STP: 22.4 dm3 mol–1]. A 70.0 cm3 B 140.0 cm3 C 280.0 cm3 D 560.0 cm3 TP 3 BT ms.172-173 19 Asid sulfurik ditindakbalaskan dengan larutan natrium hidroksida seperti yang ditunjukkan oleh persamaan kimia di bawah. Sulphuric acid is reacted with sodium hydroxide solution as shown by the chemical equation below. H2 SO4 + 2NaOH → Na2 SO4 + 2H2 O Berapakah isi padu larutan natrium hidroksida 1.0 mol dm–3 yang diperlukan untuk meneutralkan 25 cm3 asid sulfurik 0.5 mol dm–3? What is the volume of 1.0 mol dm–3 sodium hydroxide solution required to neutralise 25 cm3 of 0.5 mol dm–3 sulphuric acid? A 6.25 cm3 B 25.00 cm3 C 12.50 cm3 D 50.00 cm3 TP 3 BT ms.172-173 20 Bahan X digunakan untuk merawat sengatan semut. Apakah bahan X? KBAT Mengaplikasi Substance X is used to treat ant bites. What is substance X? A Cuka Vinegar B Kicap Soy sauce C Serbuk penaik Baking soda D Natrium klorida Sodium chloride TP 3 BT ms.169 6.8 Garam, Hablur dan Kegunaan dalam Kehidupan Harian Salts, Crystals and Their Uses in Daily Life 21 Asid dan bes ialah bahan kimia yang banyak digunakan dalam kehidupan harian kita. Antara yang berikut, yang manakah kegunaan natrium hidroksida? Acids and bases are chemicals that are widely used in our daily lives. Which of the following are the uses of sodium hydroxide? I Pembuatan sabun Soap manufacturing II Pembuatan bateri alkali Alkaline battery manufacturing III Industri tekstil Textile industries IV Sebagai antasid As an antacid A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV 6.9 Penyediaan Garam Preparation of Salts 22 Larutan Q ditambahkan kepada larutan plumbum(II) nitrat. Mendakan kuning terbentuk dalam tindak balas ini. Apakah larutan Q? Solution Q is added to lead(II) nitrate solution. A yellow precipitate is formed in this reaction. What is solution Q? A Natrium sulfat Sodium sulphate B Natrium iodida Sodium iodide TP 3 BT ms.177 Aras S Aras S Aras S Aras S Aras R PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 46 6/2/2025 3:33:59 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

47 C Natrium klorida Sodium chloride D Natrium karbonat Sodium carbonate 23 Persamaan berikut mewakili tindak balas penguraian ganda dua. The following equation represents a double decomposition reaction. Ba(NO3 )2 + K2 SO4 → BaSO4 + 2KNO3 Antara yang berikut, yang manakah persamaan ion bagi tindak balas ini? Which of the following is the ionic equation of this reaction? A Ba2+ + SO4 2– → BaSO4 B BaSO4 → Ba2+ + SO4 2– C K+ + NO3 – → KNO3 D KNO3 → K+ + NO3 – 6.10 Tindakan Haba ke atas Garam Effect of Heat on Salts 24 Logam karbonat, XCO3 berwarna hijau. Apabila dipanaskan dengan kuat, pepejal yang tertinggal berwarna hitam. Antara logam berikut, yang manakah mungkin logam X? A metal carbonate, XCO3 is green. When it is heated strongly, the remaining solid is black. Which of the following metals could be metal X? A Zink Zinc B Kuprum Copper C Plumbum Lead D Aluminium Aluminium 25 Rajah 4 menunjukkan langkah-langkah untuk mengenal pasti anion dalam garam Q. Diagram 4 shows the steps to identify the anion in salt Q. Larutan garam Q Salt solution Q Concentrated H2 SO4 pekat FeSO4 (ak/ aq) Dilute H2 SO4 cair Rajah 4/ Diagram 4 Apakah pemerhatian yang akan diperoleh daripada aktiviti ini? What will be the observation of this activity? A Gelembung gas terhasil Gas bubbles are formed B Cincin perang terbentuk Brown ring is formed C Mendakan putih terbentuk White precipitate is formed D Mendakan kuning terbentuk Yellow precipitate is formed TP 4 BT ms.190-193 26 Rajah 5 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji kesan haba ke atas garam W. Selepas beberapa minit, air kapur menjadi keruh. Diagram 5 shows the apparatus set-up to study the effect of heat on salt W. After a few minutes, the lime water turns cloudy. Panaskan Heat Garam W Salt W Air kapur Lime water Rajah 5/ Diagram 5 Antara garam berikut, yang manakah mungkin garam W? Which of the following salts could be salt W? I Zink karbonat/ Zinc carbonate II Plumbum(II) nitrat/ Lead(II) nitrate III Kuprum(II) karbonat/ Copper(II) carbonate IV Kalium karbonat/ Potassium carbonate A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV TP 4 BT ms.190-193 6.11 Analisis Kualitatif Qualitative Analysis 27 Berikut ialah pemerhatian yang diperoleh apabila garam Y dipanaskan. The following are the observations obtained when salt Y is heated. • Gas terbebas mengeruhkan air kapur Gas released turns lime water cloudy • Baki berwarna hitam Residue is black in colour Apakah gas dan baki yang terbentuk daripada pemanasan tersebut? What are the gas and residue formed from the heating? TP 2 BT ms.186-187 TP 2 BT ms.186-187 TP 2 BT ms.190-193 Aras R Aras R Aras S Aras T Aras T PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 47 6/2/2025 3:34:00 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

48 Gas Gas Baki Residue A Karbon dioksida Carbon dioxide Kuprum(II) oksida Copper(II) oxide B Karbon dioksida Carbon dioxide Kuprum(II) karbonat Copper(II) carbonate C Oksigen Oxygen Plumbum(II) oksida Lead(II) oxide D Oksigen Oxygen Zink oksida Zinc oxide TP 4 BT ms.200-201 28 Jadual 2 menunjukkan pemerhatian bagi dua tindak balas. Table 2 shows the observations for two reactions. Tindak balas Reaction Bahan tindak balas Reactants Pemerhatian Observation I CuO dan J CuO and J Larutan biru terhasil Blue solution is produced II BaCl2 dan J BaCl2 and J Mendakan putih terbentuk White precipitate is formed Jadual 2/ Table 2 Apakah J? What is J? A Asid nitrik/ Nitric acid B Asid etanoik/ Ethanoic acid C Asid sulfurik/ Sulphuric acid D Asid hidroklorik/ Hydrochloric acid 29 Jadual 3 menunjukkan pemerhatian bagi dua ujian yang dijalankan ke atas larutan Z. Table 3 shows the observations for the two tests performed on solution Z. Ujian Test Pemerhatian Observation I Tambahkan sedikit larutan natrium hidroksida dan kemudian secara berlebihan Add a little sodium hydroxide solution and then in excess Mendakan putih terbentuk dan larut di dalam larutan natrium hidroksida yang berlebihan White precipitate is formed and soluble in excess sodium hydroxide solution II Tambahkan sedikit larutan ammonia dan kemudian secara berlebihan Add a little ammonia solution and then in excess Mendakan putih terbentuk dan larut di dalam larutan ammonia yang berlebihan White precipitate is formed and soluble in excess ammonia solution Jadual 3/ Table 3 Apakah ion yang hadir dalam larutan Z? What is the ion that present in solution Z? A Pb2+ B Cu2+ C Zn2+ D Fe2+ Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 6.9 Penyediaan Garam/Preparation of Salts 1 Jadual 1 menunjukkan nilai pOH bagi asid hidroklorik dan asid etanoik dengan kepekatan yang sama. Table 1 shows the pOH value of hydrochloric acid and ethanoic acid of the same concentration. Asid Acid Nilai pOH pOH value Kepekatan (mol dm–3) Concentration (mol dm–3) Asid etanoik Ethanoic acid 9 0.1 Asid hidroklorik Hydrochloric acid 13 0.1 Jadual 1/Table 1 TP 4 BT ms.198-199 Aras S Aras T KBAT Menganalisis TP 4 BT ms.205-207 PT Kimia(D)KSSM Tg4_06(43-54)_vim3p(2025).indd 48 6/2/2025 3:34:00 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.