49 (ii) Terangkan kesan kaedah yang digunakan di 2(d)(i) terhadap komuniti di ladang kelapa sawit. Explain the impact of the control method used in 2(d)(i) on the oil palm community. [2 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 9.1 Komuniti dan Ekosistem / Community and Ecosystem 9.2 Ekologi Populasi / Population Ecology 3 (a) Rajah 2.1 menunjukkan sejenis interaksi. Kedua-dua organisma memainkan peranan yang berbeza dalam interaksi ini. Diagram 2.1 shows a type of interaction. Both organisms play di erent roles in this interaction. Terangkan peranan organisma tersebut dalam interaksi ini. Explain the roles of the organisms in this interaction. BT ms.182 [2 markah/marks] (b) Rajah 2.2 menunjukkan kadar pertumbuhan pokok jagung dan pokok padi yang ditanam di dua plot yang berbeza, manakala Rajah 2.3 menunjukkan kadar pertumbuhan pokok jagung dan pokok padi yang ditanam di dua plot yang sama. BT ms.183 Diagram 2.2 shows the growth rate of maize and paddy plants in two di erent plots, while Diagram 2.3 shows the growth rate of maize and paddy plants in the same plot. Ketinggian pokok (cm) Height of plants (cm) Pokok jagung Maize plants Pokok padi Paddy plants Masa (hari) Time (day) Ketinggian pokok (cm) Height of plants (cm) Pokok jagung Maize plants Pokok padi Paddy plants Masa (hari) Time (day) Rajah 2.2 / Diagram 2.2 Rajah 2.3 / Diagram 2.3 (i) Huraikan jenis interaksi yang ditunjukkan oleh pokok-pokok dalam Rajah 2.2 dan Rajah 2.3. Describe the types of interaction shown by the plants in Diagram 2.2 and Diagram 2.3. KBAT Menganalisis [4 markah/marks] (ii) Pokok-pokok tersebut diberikan jumlah nutrien dan air yang sama. Terangkan mengapa kadar pertumbuhan pokok padi menunjukkan perbezaan yang ketara berbanding dengan kadar pertumbuhan pokok jagung dalam Rajah 2.3. e plants are given the same amount of nutrients and water. Explain why the growth rate of paddy shows signi cant di erence compared to the growth rate of maize plants in Diagram 2.3. [4 markah/marks] (c) Rajah 2.4 menunjukkan dua persampelan kuadrat, P dan Q. Kajian ini dijalankan untuk menganggarkan taburan populasi Protococcus sp., iaitu alga hijau yang terdapat pada sebatang pokok. Kawasan kuadrat P menerima kurang cahaya matahari berbanding dengan kawasan kuadrat Q. Rajah 2.1 / Diagram 2.1 Lebah Bee Bunga Flower PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 49 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
50 Diagram 2.4 shows two quadrat samplings, P and Q. is study has been carried out to estimate the population distribution of Protococcus sp., which is a green alga on a tree trunk. e area of quadrat P receives less sunlight compared to the area of quadrat Q. Tentukan taburan populasi Protococcus sp. di kuadrat P dan kuadrat Q. BT ms.190–191 Terangkan faktor-faktor yang mempengaruhi populasi Protococcus sp. di kuadrat P dan kuadrat Q. Determine the population distribution of Protococcus sp. in quadrat P and quadrat Q. Explain the factors that a ect the population of Protococcus sp. in quadrat P and quadrat Q. [10 markah/marks] 4 (a) Rajah 3 menunjukkan satu pro l paya bakau. / Diagram 3 shows the pro le of a mangrove swamp. Rajah 3 / Diagram 3 Air pasang High tide Air surut Low tide Pneumatofor Pneumatophore Akar jangkang Prop roots Akar banir Buttress roots Zon I/Zone I Zon II/Zone II Zon III/Zone III (i) Huraikan proses sesaran di zon I dan zon II. KBAT Menganalisis BT ms.188 Describe the succession processes in zone I and zone II. [5 markah/marks] (ii) Pokok paya bakau boleh didapati di sepanjang pesisiran pantai berlumpur yang terlindung daripada angin, ombak kuat dan arus air. Mangrove trees are found along muddy coastal areas, which are sheltered from wind, strong waves and water currents. Terangkan masalah-masalah yang dihadapi oleh pokok paya bakau dan bagaimana tumbuhan ini mengatasi masalah tersebut. BT ms.187 Explain the problems faced by mangrove trees and how they overcome these problems. [10 markah/marks] (b) Pernyataan berikut diucapkan oleh seorang pencinta alam sekitar. e following statement was made by an environmentalist. “Sebagai sebahagian daripada projek pemulihan bakau, pertubuhan REDD+ yang berasaskan komuniti telah menanam lebih daripada 10,000 anak pokok bakau dan membangunkan rancangan pengurusan pokok bakau dalam komuniti. Ini memastikan penebangan kayu bakau hanya di daerah terkawal, meningkatkan penyemaian benih pokok bakau dan penanaman semula” kata Encik Atah. “As part of the community-based REDD+ mangrove restoration project, the community has planted over 10,000 mangrove seedlings and developed a community mangrove management plan. is allows the cutting of mangrove wood only in controlled areas, raising seedlings and replanting” said Mr Atah. Berdasarkan pernyataan di atas, cadangkan bagaimana paya bakau membantu mengekalkan keseimbangan ekosistem. KBAT Menganalisis BT ms.187 Based on the above statement, suggest how mangrove swamps help to sustain a balanced ecosystem. [5 markah/marks] Rajah 2.4 / Diagram 2.4 Kuadrat Q Quadrat Q Kuadrat P Quadrat P Utara North Timur East Barat West Selatan South PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 50 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
51 10.1 Ancaman Alam Sekitar Threats to the Environment 1 Antara yang berikut, yang manakah akibat daripada kesan rumah hijau? Which of the following is a consequence of the greenhouse e ect? A Merendahkan suhu Bumi Lowers the temperature of the Earth B Meningkatkan paras air laut Increases the sea level C Meningkatkan kes denggi Increases the cases of dengue D Meningkatkan kepekatan oksigen terlarut di dalam air Increases the concentration of dissolved oxygen in water BT ms.203 2 Rajah 1 menunjukkan satu fenomena alam sekitar. Diagram 1 shows an environmental phenomenon. Matahari Sun Atmosfera Atmosphere Haba dari cahaya matahari dipantulkan oleh Bumi Heat from sunlight re ected by Earth Rajah 1 / Diagram 1 Apakah fenomena ini? What is this phenomenon? A Penipisan lapisan ozon inning of the ozone layer B Kesan rumah hijau Greenhouse e ect C Pencemaran udara Air pollution D Eutro kasi Eutrophication BT ms.203 3 Antara yang berikut, yang manakah kesan hujan asid? Which of the following is the e ect of acid rain? A Meningkatkan bilangan organisma akuatik di dalam sungai Increases the number of aquatic organisms in the river B Mempercepat pertumbuhan alga di dalam kolam Accelerates the growth of algae in the pond C Meningkatkan suhu air sungai dan air laut Increases the temperatures of river water and sea water D Menghalang penetasan telur ikan Prevents the hatching of sh eggs BT ms.209 4 Rajah 2 menunjukkan graf kepekatan oksigen terlarut di kawasan berlainan, A, B, C dan D, di sebatang sungai. Diagram 2 shows the graph of concentration of dissolved oxygen in di erent areas, A, B, C and D, in a river. Kepekatan oksigen terlarut Concentration of dissolved oxygen Kawasan A B C D Area Rajah 2 / Diagram 2 Kawasan yang manakah, A, B, C atau D, mempunyai nilai keperluan oksigen biokimia (BOD) yang paling tinggi? Which area, A, B, C or D, has the highest value of biochemical oxygen demand (BOD)? BT ms.206 5 Apakah kesan pencemaran bunyi? What is the e ect of sound pollution? A Hakisan tanah / Soil erosion B Pertumbuhan alga yang cepat Rapid growth of alga Tema 2: Ekosistem dan Kelestarian Alam Sekitar Kelestarian Alam Sekitar Environmental Sustainability BAB 10 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 51 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
52 C Penipisan lapisan ozon Depletion of the ozone layer D Masalah kesihatan berkaitan dengan tekanan / Health problems related to stress BT ms.210 10.2 Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem Preservation, Conservation and Restoration of Ecosystem 6 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang kepentingan pemeliharaan dan pemuliharaan ekosistem? Which of the following is true about the importance of preservation and conservation of an ecosystem? A Untuk mengurangkan jumlah pemangsa To reduce the number of predators B Untuk mencegah ekopelancongan To prevent ecotourism C Untuk mencegah kehilangan ora dan fauna To prevent the loss of ora and fauna D Untuk menggunakan sumber-sumber pada kadar yang maksimum To utilise resources at the maximum rate BT ms.212 7 Antara yang berikut, yang manakah merupakan contoh pemuliharaan in situ? Which of the following are the examples of in situ conservation? I Taman Negeri Endau-Rompin Endau-Rompin State Park II Taman negara / National park III Taman Botani Penang Penang Botanical Garden IV Bank gen / Gene bank A I dan II / I and II B I dan III / I and III C II dan IV / II and IV D III dan IV / III and IV BT ms.212 10.3 Amalan dalam Melestarikan Alam Sekitar Practices in Environmental Sustainability 8 Bagaimanakah perubahan iklim mempengaruhi sekuriti makanan pada masa hadapan? How does climate change a ect future food security? A Memberi kesan negatif kepada kebanyakan negara membangun kerana meningkatkan kekerapan kemarau, taufan dan banjir It will give negative impacts in most developing countries because of the increased frequency of droughts, storms and oods B Memberi kesan positif kerana cuaca kering akan mengurangkan habitat nyamuk malaria, maka kurang pekerja yang sakit ketika musim tuaian e impact will be positive because drier weather causes less habitat for malaria mosquitoes, so fewer workers will be sick during harvest time C Memberi kesan positif kerana banyak karbon dioksida yang tersedia untuk tumbuhan menjalankan fotosintesis e impact will be positive because there will be more carbon dioxide available for plants to carry out photosynthesis D Memberi kesan negatif kerana lebih ramai manusia mati kesan daripada perubahan iklim It will give negative impacts as more people will die due to climate change BT ms.217 9 Amalan yang manakah dapat menyumbang kepada kelestarian alam sekitar? Which practice can contribute towards environmental sustainability? A Mengurangkan penggunaan racun haiwan perosak melalui kawalan biologi Reducing the use of pesticides through biological control B Menggunakan sumber tenaga yang tidak diperbaharui untuk menjana tenaga Using non-renewable energy sources to generate energy C Meneroka sumber laut untuk meningkatkan peluang pasaran makanan laut Exploring marine resources to increase seafood market opportunities D Menggunakan teknologi moden untuk meningkatkan hasil pengeluaran Using modern technology to increase production BT ms.214–215 10.4 Teknologi Hijau / Green Technology 10 Apakah fungsi ekoenzim yang dihasilkan daripada sisa buah-buahan dan mikroorganisma? What is the function of eco-enzymes produced from fruit waste and microorganisms? A Menghalang penyakit dengan merencatkan pertumbuhan bakteria patogen Prevent diseases by inhibiting the growth of pathogenic bacteria PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 52 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
53 B Menghasilkan biogas untuk bahan bakar Produce biogas for fuel C Mereputkan sisa makanan untuk menghasilkan baja organik Decompose food waste to produce organic fertiliser D Bertindak sebagai agen pembersih Act as cleaning agents BT ms.221 11 Apakah kegunaan biogas? What is the use of biogas? A Sebagai bahan api untuk kenderaan As a vehicle fuel B Menyumbang kepada pembakaran yang tidak mesra alam Contributes to environmentally unfriendly combustion Bahagian A / Section A 10.1 Ancaman Alam Sekitar / Threats to the Environment 1 Rajah 1 menunjukkan fenomena Y yang disebabkan oleh gas Q. BT ms.203–204 Diagram 1 shows phenomenon Y that is caused by gas Q. (a) (i) Namakan gas Q. Name gas Q. [1 markah/mark] (ii) Beri dua aktiviti manusia yang menyebabkan peningkatan gas Q di atmosfera. Give two human activities that cause the increasing of gas Q in the atmosphere. [2 markah/marks] (b) (i) Namakan fenomena Y. Name phenomenon Y. [1 markah/mark] (ii) Terangkan bagaimana fenomena Y berlaku. Explain how phenomenon Y happens. [3 markah/marks] C Mengurangkan tempoh memasak makanan Reduces the cooking time of food D Mengurangkan kebakaran rumah yang berpunca daripada kebocoran gas asli Reduces the house re caused by natural gas leaks BT ms.221 12 Antara yang berikut, yang manakah bukan tonggak Dasar Teknologi Hijau Negara? Which of the following is not the pillars of National Green Technology Policy? A Teknologi / Technology B Ekonomi / Economy C Tenaga / Energy D Sosial / Social BT ms.219 Cahaya matahari Sunlight Atmosfera Atmosphere Bumi Earth Rajah 1 / Diagram 1 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 53 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
54 Rajah 2 / Diagram 2 (c) Fenomena Y boleh menyebabkan masalah yang lebih serius, iaitu fenomena Z. Phenomenon Y can lead to a more serious problem, which is phenomenon Z. (i) Namakan fenomena Z. Name phenomenon Z. [1 markah/mark] (ii) Terangkan satu kesan fenomena Z. Explain one e ect of phenomenon Z. [1 markah/mark] Bahagian B dan C / Section B and C 10.1 Ancaman Alam Sekitar / Threats to the Environment 2 (a) Rajah 2 menunjukkan satu fenomena dalam ekosistem yang disebabkan oleh pembangunan yang tidak terancang. Diagram 2 shows one phenomenon in the ecosystem due to an unplanned development. (i) Namakan dua gas yang menyebabkan fenomena dalam Rajah 2. BT ms.208–209 Name two gases that cause the phenomenon in Diagram 2. [2 markah/marks] (ii) Berdasarkan Rajah 2, namakan fenomena itu dan terangkan bagaimana ia berlaku. BT ms.208–209 Based on Diagram 2, name the phenomenon and explain how it occurs. [4 markah/marks] (iii) Huraikan kesan fenomena itu ke atas pertanian dan ekosistem akuatik. Describe the e ects of the phenomenon on agriculture and aquatic ecosystems. KBAT Menganalisis BT ms.208–209 [4 markah/marks] (b) Sekumpulan peladang merancang membangunkan ladang pertanian berhampiran sebuah tasik. Selain mendapatkan hasil pertanian, mereka bercadang untuk membangunkan satu pusat eko-perlancongan. Butiran perancangan mereka adalah seperti di bawah. A group of farmers planned to develop an agriculture farm nearby a lake. Besides obtaining a high agriculture yield, they suggested that the area can also be made into an eco-tourism centre. Details of their planning are listed below. Jenis tanaman Type of plants Sayur-sayuran dan pokok lavender Vegetables and lavender plant Lokasi Location Berhampiran tasik semula jadi Near a natural lake Jenis baja yang digunakan Type of fertiliser used Baja nitrat dan fosfat Nitrate and phosphate fertilisers Berdasarkan maklumat di atas, terangkan kesan ke atas tasik itu jika perancangan mereka tidak diuruskan secara terancang. BT ms.205–206 Based on the above information, explain the e ects on the lake if their planning is not managed properly. [10 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 54 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
55 10.1 Ancaman Alam Sekitar / Threats to the Environment 10.2 Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem Preservation, Conservation and Restoration of Ecosystem 10.4 Teknologi Hijau / Green Technology 3 (a) Rajah 3.1 menunjukkan pencuci longkang yang mengandungi sejenis enzim daripada sisa buahbuahan. Diagram 3.1 shows a drain cleaner that contains an enzyme from fruit waste. (i) Bincangkan kelebihan penggunaan sisa buahbuahan itu sebagai aplikasi teknologi hijau dalam pengurusan kelestarian. Discuss the advantages of using fruit waste as an application of green technology in sustainability management. KBAT Mengaplikasi BT ms.221 [7 markah/marks] (ii) Semasa gotong-royong, anda mendapati longkang-longkang di sekolah terdapat enapan cemar. Anda dan rakan-rakan bercadang untuk menghasilkan sendiri ekoenzim sebagai agen pembersih longkang dengan menggunakan kulit oren, yis, gula perang dan air suam. Bincangkan langkah-langkah untuk menghasilkan ekoenzim itu. During the ‘gotong-royong’, you nd that the drains in the school have dirty sediment. You and your friends plan to produce your own eco-enzymes as a drain cleaning agent using orange peel, yeast, brown sugar and warm water. Discuss the steps to produce that eco-enzyme. KBAT Mengaplikasi BT ms.222 [5 markah/marks] (b) Rajah 3.2 menunjukkan graf litupan hutan dunia. Diagram 3.2 shows the graph of world's forest coverage. Liputan hutan Forest coverage Tahun pre-1700 1700–1849 1850–1919 1920–1949 1950–1979 1980–1995 Year Rajah 3.2 / Diagram 3.2 (i) Berdasarkan Rajah 3.2, bincangkan kesan pengurangan liputan hutan dunia tersebut. Based on Diagram 3.2, discuss the e ects of reducing the world's forest coverage. KBAT Mengaplikasi [5 markah/marks] (ii) Cadangkan cara-cara yang perlu diambil untuk mengurangkan kesan yang anda nyatakan di 3(b)(i) melalui pemeliharaan, pemuliharaan dan pemulihan. Suggest ways that should be taken to reduce the e ects you mentioned in 3(b)(i) through conservation, preservation and restoration. KBAT Menganalisis BT ms.212 [3 markah/marks] Rajah 3.1 / Diagram 3.1 Sisa buah-buahan Fruit waste PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 55 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
56 4 (a) Rajah 4.1 menunjukkan taman vertikal di satu pusat membeli-belah. Diagram 4.1 shows a vertical garden in a mall. Rajah 4.1 / Diagram 4.1 Encik Karthik tinggal di kawasan yang terhad dengan ruang tanah dan bercadang untuk membina taman vertikal seperti dalam Rajah 4.1. Cadangkan kebaikan konsep taman vertikal itu. Mr. Karthik lives in an area with limited land space and intends to build a vertical garden as shown in Diagram 4.1. Suggest the advantages of the vertical garden concept. KBAT Menganalisis [10 markah/marks] (b) Rajah 4.2 menunjukkan satu daripada pembangunan teknologi yang digunakan untuk membantu mengekalkan keseimbangan ekosistem. Diagram 4.2 shows one of the technology developments used to help maintaining a balanced ecosystem. Kereta hidbrid Hybrid car Rajah 4.2 / Diagram 4.2 Terangkan bagaimana teknologi ini mengekalkan ekosistem yang seimbang. Explain how this technology maintains the balanced ecosystem. [10 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 56 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
57 11.1 Pewarisan Monohibrid Monohybrid Inheritance 1 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang Hukum Mendel I? Which of the following is true about Mendel’s First Law? A Beliau menjalankan kajian mengenai satu ciri He carried out a study of one characteristic B Beliau mengira bilangan anak pokok walnut He counted the number of o spring of a walnut plant C Setiap ciri organisma ditentukan oleh satu alel tunggal Each characteristic of an organism is determined by a single allele D Alel terpisah semasa mitosis dan hanya satu hadir dalam gamet tunggal Alleles segregate during mitosis and only one present in a single gamete BT ms.237 2 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada fenotip seseorang individu? Which of the following refers to the phenotype of an individual? A Rupa zikal Physical appearance B Alel dominan Dominant allele C Komposisi genetik Genetic composition D Homozigot resesif Homozygous recessive BT ms.232 3 Apakah unit asas pewarisan? What is the basic unit of inheritance? A Trait / Trait B DNA / DNA C Gen / Gene D Alel / Allele BT ms.232 4 Seekor rama-rama bermata merah yang heterozigot dikacukkan dengan seekor ramarama bermata putih. Mata merah adalah dominan terhadap mata putih. Apakah nisbah fenotip dalam generasi F1 ? A heterozygous butter y with red eyes is crossed with a white eyed butter y. Red eye is dominant over white eye. What is the phenotype ratio in F1 generation? A Semua bermata putih All white eyes B Semua bermata merah All red eyes C 1 bermata merah : 1 bermata putih 1 red eyes : 1 white eyes D 1 bermata merah : 3 bermata putih 1 red eyes : 3 white eyes BT ms.235 5 Pernyataan yang manakah paling tepat menerangkan maksud ‘pewarisan’? Which statement best describes the term ‘inheritance’? A Prinsip asas dalam genetik yang menerangkan bagaimana ciri dipindahkan daripada satu generasi ke generasi lain A basic principle of genetics that explains how characteristics are passed from one generation to the next generation B Berlaku disebabkan bahan genetik dalam bentuk RNA yang dipindahkan dari induk ke anak Occurs due to genetic material in the form of RNA being passed from parents to their o spring C Boleh dipindahkan melalui induk tunggal atau kedua-dua induk Can be passed through single parent or both parents D Prinsip asas dalam genetik yang menerangkan bagaimana alel dipindahkan dari satu generasi ke generasi lain A basic principle of genetics that explains how allele are passed from one generation to the next generation BT ms.230 Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik Pewarisan Inheritance BAB 11 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 57 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
58 6 Alel bagi bunga ros merah adalah dominan terhadap ros kuning. Dua pokok ros yang heterozigot dikacukkan. Apakah peratusan anak yang dihasilkan berwarna kuning? e allele for red rose is dominant over yellow rose. Two heterozygous roses are cross-breed. What is the percentage of an o spring with yellow colour? A 0% C 50% B 25% D 75% BT ms.231 7 Ciri yang manakah digunakan dalam eksperimen Mendel? Which characteristic was used in Mendel’s experiment? A Warna daun / Colour of leaf B Bilangan biji benih / Number of seed C Saiz buah / Size of fruit D Ketinggian pokok / Height of plant BT ms.230 11.2 Pewarisan Dihibrid / Dihybrid Inheritance 8 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada pewarisan dihibrid? Which of the following refers to dihybrid inheritance? A Semasa pembentukan gamet, setiap ahli daripada sepasang alel boleh bergabung secara rawak dengan ahli daripada pasangan alel yang lain During gamete formation, each member from a pair of alleles may combine randomly with a member from another pair of alleles B Semasa pembentukan gamet, setiap alel daripada kromosom homolog yang sama boleh bergabung antara satu sama lain During gamete formation, each allele from the same homologous chromosome can combine with each other C Nisbah genotip yang terhasil daripada generasi lial kedua ialah 9:3:1:1 e ratio produced from the second lial generation is 9:3:1:1 D Melibatkan satu trait sahaja Involves one trait only BT ms.239 9 Biji benih bulat berwarna kuning yang homozigot dikacukkan dengan biji benih berkedut berwarna hijau. Bentuk bulat dan warna kuning adalah trait dominan. Anak daripada generasi pertama (F1 ) dikacukkan dengan pokok lain yang homozigot resesif bagi kedua-dua trait. Apakah nisbah fenotip untuk generasi kedua (F2 )? A round and yellow homozygous seed is crossed with a constricted and green seed. Round shape and yellow are dominant traits. A progeny from the rst generation (F1 ) is crossed with another plant which is homozygous recessive for both traits. What is the phenotypic ratio of the second generation (F2 )? A Semua biji benih bulat berwarna kuning All seeds are round and yellow B 1 biji benih bulat berwarna kuning : 1 biji benih bulat berwarna hijau : 1 biji benih berkedut berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 1 round and yellow seed : 1 round and green seed : 1 constricted and yellow seed : 1 constricted and green seed C 3 biji benih bulat berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 3 round and yellow seeds : 1 constricted and green seed D 9 biji benih bulat berwarna kuning : 3 biji benih bulat berwarna hijau : 3 biji benih berkedut berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 9 round and yellow seeds : 3 round and green seeds : 3 constricted and yellow seeds : 1 constricted and green seed BT ms.238–239 11.3 Gen dan Alel / Genes and Alleles 10 X merupakan lokasi spesi k suatu gen pada kromosom. Apakah X? X is a speci c location of a gene in a chromosome. What is X? A Gen Gene B Alel Allele C Lokus Locus D Kromosom homolog Homologous chromosome BT ms.240 11 Antara yang berikut, yang manakah mewakili alel homozigot dominan? Which of the following represents homozygous dominance allele? A AaBb B AaBBD C aabb D AABB BT ms.240 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 58 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
59 11.4 Pewarisan Manusia Inheritance in Humans 12 Antara yang berikut, yang manakah terdapat dalam sperma lelaki yang normal? Which of the following is found in a normal male sperm? A 23 autosom sahaja 23 autosomes only B 22 autosom dan satu kromosom Y 22 autosomes and one Y chromosome C 23 autosom dan satu kromosom X 23 autosomes and one X chromosome D 22 autosom dan kromosom XY 22 autosomes and XY chromosomes BT ms.242 13 Rajah 1 menunjukkan kariotip seorang individu dengan ketidaknormalan genetik. Diagram 1 shows a karyotype of an individual with a genetic abnormality. 6 7 8 9 10 11 12 13 19 20 21 22 X O 14 15 16 17 18 1 2 3 4 5 Rajah 1 / Diagram 1 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang individu tersebut? Which of the following is true about the individual? A Lelaki dengan sindrom Down Male with Down syndrome B Lelaki dengan buta warna Male with colour blindness C Lelaki dengan sindrom Klinefelter Male with Klinefelter syndrome D Perempuan dengan sindrom Turner Female with Turner syndrome BT ms.244 14 Apakah genotip yang mungkin daripada kacukan genetik antara homozigot dominan, BB dan homozigot resesif, bb? What will be the genotypes of the o springs resulting from a genetic cross between homozygous dominant, BB, with homozygous recessive, bb? A 100% ialah BB 100% are BB B 100% ialah bb 100% are bb C 100% ialah Bb 100% are Bb D 75% ialah Bb dan 25% adalah bb 75% are Bb and 25% are bb BT ms.235 15 Salasilah genetik menunjukkan sesetengah penyakit hanya memberi kesan kepada lelaki. Penyakit yang manakah dikaitkan dengan pewarisan ini? A genetic pedigree shows that some disorders only a ect male. Which disease is related to this inheritance? A Sindrom Down / Down syndrome B Sistik brosis / Cystic brosis C Buta warna / Colour blindness D Leukemia / Leukaemia BT ms.248 16 Maklumat berikut menunjukkan beberapa alel untuk trait tertentu dalam manusia. e following information shows some alleles for certain traits in humans. E – Cuping telinga bebas (dominan) Free earlobes (dominant) e – Cuping telinga melekap (resesif) Attached earlobes (recessive) T – Boleh gulung lidah (dominan) Able to roll tongue (dominant) t – Tidak boleh gulung lidah (resesif) Cannot roll tongue (recessive) Apakah kebarangkalian satu pasangan mendapat anak dengan genotip EeTt sekiranya kedua-dua suami dan isteri ialah heterozigot? What is the probability of a couple getting a child with genotype of EeTt if the husband and wife are heterozygous? A 0% C 50% B 25% D 75% BT ms.249 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 59 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
60 Bahagian A / Section A 11.2 Pewarisan Dihibrid / Dihybrid Inheritance 1 Rajah 1 menunjukkan Drosophila melanogaster jantan bermata merah dan bersayap panjang yang homozigot dominan dikacukkan dengan Drosophila melanogaster betina bermata putih dan bersayap pendek yang homozigot resesif. Mata merah (R) adalah dominan terhadap mata putih (r), manakala sayap panjang (L) adalah dominan terhadap sayap pendek (l). Diagram 1 shows a homozygous dominant male Drosophila melanogaster with red eyes and long wings is crossed with homozygous recessive female Drosophila melanogaster with white eyes and short wings. Red eye (R) is dominant over white eye (r) while long wing (L) is dominant over short wing (l). BT ms.238–239 Rajah 1 / Diagram 1 (a) Nyatakan genotip bagi: State the genotype for: (i) Drosophila melanogaster jantan Male Drosophila melanogaster: (ii) Drosophila melanogaster betina Female Drosophila melanogaster: [2 markah/marks] (b) (i) Berdasarkan Rajah 1, lengkapkan maklumat di bawah. Based on Diagram 1, complete the information below. Jantan Male Betina Female Fenotip induk Parental phenotype Bermata merah dan bersayap panjang Red eyes and long wings Bermata putih dan bersayap pendek White eyes and short wings Genotip induk Parental genotype Genotip gamet Gamete genotype Genotip F1 F1 genotype Nisbah fenotip F1 Ratio of F1 phenotype [3 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 60 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
61 (ii) Generasi lial pertama (F1 ) dikacukkan antara satu sama lain secara persenyawaan rawak. Lengkapkan segi empat Punnett di bawah. e rst lial generation (F1 ) was cross-bred through random fertilisation. Complete the Punnett square below. Gamet jantan Male gamete Gamet betina Female gamete RL Rl rL rl RL Rl rL rl [2 markah/marks] (iii) Nyatakan fenotip dan nisbah anak yang dihasilkan daripada kacukan di (b)(ii). State the phenotype and ratio of o spring produced based on the cross-breed in 1(b)(ii). Fenotip / Phenotype: Nisbah / Ratio: [2 markah/marks] 11.4 Pewarisan Manusia / Inheritance in Humans 2 Rajah 2 menunjukkan kariotip bagi dua individu. BT ms.242–244 Diagram 2 shows the karyotypes of two individuals. X Y X X 1 2 3 4 5 6 7 8 13 14 15 19 20 21 22 16 17 18 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 13 14 15 19 20 21 22 16 17 18 9 10 11 12 Kromosom seks Sex chromosome Kromosom seks Sex chromosome Rajah 2 / Diagram 2 (a) Nyatakan dua jenis kromosom manusia. State two types of human chromosomes. [2 markah/marks] (b) Bagaimanakah menentukan identiti jantina berdasarkan Rajah 2? How to determine the sex identity based on Diagram 2? [1 markah/mark] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 61 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
62 (c) (i) Terangkan bagaimana perubahan pada bilangan kromosom boleh berlaku semasa pembahagian sel. Explain how changes in the number of chromosomes can occur during cell division. [2 markah/marks] (ii) Bincangkan kesan perubahan bilangan kromosom dalam gamet manusia. Discuss the e ect of changes in the number of chromosomes in human gametes. KBAT Mengaplikasi [3 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 11.1 Pewarisan Monohibrid / Monohybrid Inheritance 11.4 Pewarisan Manusia / Inheritance in Humans 3 (a) (i) Dalam tumbuhan, warna bunga merupakan satu contoh pewarisan monohibrid, manakala warna dan bentuk biji benih merupakan pewarisan dihibrid. In plants, ower colour is an example of monohybrid inheritance while seed colour and shape are referred as dihybrid inheritance. Bandingkan pewarisan monohibrid dan pewarisan dihibrid. Compare monohybrid and dihybrid inheritances. KBAT Menganalisis BT ms.230–231, 238–239 [3 markah/marks] (ii) Cuping telinga bebas (F) adalah dominan terhadap cuping telinga melekap (f). Seorang lelaki yang homozigot dominan (FF) berkahwin dengan seorang wanita yang homozigot resesif ( ). Anak mereka dirujuk sebagai generasi pertama. Terangkan kebarangkalian anak pada generasi kedua untuk mewarisi jenis cuping telinga jika anak daripada generasi pertama berkahwin dengan individu yang homozigot resesif. BT ms.231 Free earlobe (F) is dominant over attached earlobe (f). A man who is homozygous dominant (FF) married a woman with homozygous recessive ( ). eir children are referred as rst generation. Explain the probability of the children in the second generation to inherit type of earlobe if the child from the rst generation married a homozygous recessive individual. [8 markah/marks] (b) Penentuan jantina dalam manusia dikawal oleh kromosom seks nombor 23. Huraikan bagaimana jantina dapat ditentukan. KBAT Menganalisis BT ms.242 Sex determination in humans is controlled by sex chromosome number 23. Explain how gender can be determined. [5 markah/marks] (c) Satu pasangan suami isteri masing-masing memiliki kumpulan darah A dan B. Akan tetapi, anak mereka mempunyai kumpulan darah O. Buktikan bahawa anak itu merupakan anak kandung pasangan suami isteri itu. BT ms.244–245 A married couple have A and B blood groups respectively. However, their child has O blood group. Prove that the child is the biological child of the couple. [4 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 62 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
63 4 (a) Hemo lia merupakan satu contoh penyakit genetik manusia. Bincangkan penyakit ini. BT ms.249 Haemophilia is an example of a human genetic disease. Discuss this disease [4 markah/marks] (b) Encik Azman mempunyai penglihatan normal (XBY) manakala isterinya mempunyai penglihatan normal (XBXb ) yang juga merupakan pembawa gen buta warna. Menggunakan rajah skema, terangkan kemungkinan kombinasi genetik dalam anak-anak mereka. Mr. Azman has normal vision (XBY) while his wife has normal vision (XBXb ) who is also a color blind gene carrier. Using a schematic diagram, explain the possible genetic combinations in their children. BT ms.248 [10 markah/marks] (c) Kebolehan menggulung lidah merupakan trait dominan, manakala tidak boleh menggulung lidah merupakan trait resesif. e ability to roll the tongue is a dominant trait while the inability to roll the tongue is a recessive trait. (i) Terangkan mengapa seorang lelaki yang tidak boleh menggulung lidah apabila berkahwin dengan perempuan yang tidak boleh menggulung lidah tidak akan mendapat anak yang boleh menggulung lidah. BT ms.249 Explain why a man who cannot roll his tongue when married to a woman who cannot roll her tongue will not have children who can roll the tongue. [2 markah/marks] (ii) Dengan melukis rajah skema, terangkan bagaimana pasangan suami isteri yang kedua-duanya boleh menggulung lidah boleh mendapat anak yang tidak boleh menggulung lidah. By drawing a schematic diagram, explain how a married couple who can roll their tongues can have a child who cannot roll the tongue. BT ms.249 [4 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 63 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
64 11.1 Jenis dan Faktor Variasi Types and Factors of Variation 1 Antara yang berikut, yang manakah contoh variasi tak selanjar dalam manusia? Which of the following is an example of discontinuous variation in humans? A Ketinggian / Height B Berat badan / Body weight C Warna kulit / Skin colour D Kumpulan darah / Blood group BT ms.258–259 2 Rajah 1 menunjukkan kupu-kupu Biston cerah dan kupu-kupu Biston gelap di atas kayu. Diagram 1 shows the light and dark Biston moths on a tree bark. Rajah 1 / Diagram 1 Apakah kepentingan variasi itu kepada kemandiriannya? What is the importance of the variation to its survival? A Boleh menarik perhatian jantina berbeza untuk pembiakan Can attract the opposite sex for breeding B Boleh beradaptasi lebih baik dengan persekitaran yang tercemar Can adapt better to polluted environment C Boleh hidup dalam pelbagai habitat yang ekstrim Can live in di erent extreme habitat D Boleh melindungi diri mereka daripada pemangsa yang berbahaya Can protect themselves from dangerous predators BT ms.256 3 Antara yang berikut, yang manakah contoh bagi variasi selanjar? Which of the following is an example of continuous variation? A Bentuk cuping telinga / Shape of ear lobe B Kumpulan darah / Blood group C Warna mata / Eye colour D Berat badan / Body weight BT ms.258–259 4 A f dan Akif ialah kembar seiras. Mereka mempunyai saiz badan yang berbeza. Apakah faktor yang menyebabkan situasi itu? A f and Akif are identical twins. ey have di erent body sizes. What factors caused the situation? A Mutasi gen Gene mutation B Persaingan Competition C Genotip yang berbeza Di erent genotypes D Persekitaran yang berbeza di mana mereka dibesarkan Di erences in the environment they are raised in BT ms.265 5 Rajah 2 menunjukkan satu graf kumpulan darah bagi beberapa orang murid. Diagram 2 shows a graph of blood group for several students. 40 30 20 10 Bilangan murid Number of students Kumpulan darah A B AB O Blood group Rajah 2 / Diagram 2 Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik Variasi Variation BAB 12 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 64 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
65 Antara ciri berikut, yang manakah ditunjukkan dalam jenis variasi ini? Which of the following chacteristics is shown in this type of variation? A Menunjukkan kategori yang jelas Shows distinct categories B Dipengaruhi oleh persekitaran In uenced by environment C Menunjukkan perantaraan Shows intermediates D Kuantitatif Quantitative BT ms.259 12.2 Variasi dalam Manusia Variation in Humans 6 Antara yang berikut, yang manakah merupakan trait dominan? Which of the following is a dominant trait? A Kidal / Left-handed B Rambut keriting / Curly hair C Tiada lesung pipit / No dimple D Ketinggian rendah / Short height BT ms.266 7 Rajah 3 menunjukkan cuping telinga melekap. Diagram 3 shows an attached earlobe. Rajah 3 / Diagram 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang trait ini? Which of the following statements is true about this trait? A Trait ini dipamerkan apabila satu alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif is trait is shown when a dominant allele is paired with a recessive allele B Trait ini dipamerkan apabila dua alel dominan berpasangan is trait is shown when both dominant alleles are paired C Trait ini dipamerkan apabila dua alel resesif berpasangan is trait is shown when both recessive alleles are paired D Trait ini dipamerkan apabila dua alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif is trait is shown when two dominant alleles are paired with one recessive allele BT ms.266 12.3 Mutasi / Mutation 8 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada mutasi kromosom? Which of the following refers to chromosomal mutation? A Perubahan struktur gen Changes in gene structure B Perubahan bilangan kromosom Changes in the number of chromosomes C Perubahan pada fenotip Changes in phenotype D Perubahan dalam kedua-dua genotip dan fenotip Changes in both genotype and phenotype BT ms.271 9 Antara mutasi berikut, yang manakah melibatkan pertukaran satu nukleotida dengan yang lain? Which of the following mutations involves the replacement of one nucleotide with another? A Penyisipan nukleotida Nucleotide insertion B Pelenyapan nukleotida Nucleotide deletion C Penggantian nukleotida Nucleotide substitution D Penyongsangan nukleotida Nucleotide inversion BT ms.269–270 10 Antara yang berikut, yang manakah penyebab sindrom Down? Which of the following is the cause of Down syndrome? A Sinapsis semasa profasa I meiosis Synapsis during prophase I of meiosis B Pindah silang semasa profasa I meiosis Crossing over during prophase I of meiosis C Pelenyapan bes pada kromosom nombor 5 Base deletion in the chromosome number 5 D Pertambahan satu kromosom pada pasangan kromosom ke-21 Extra one chromosome on the chromosome pair number 21 BT ms.273 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 65 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
66 Bahagian A / Section A 12.1 Jenis dan Faktor Variasi / Types and Factors of Variation 1 Rajah 1 menunjukkan jenis cap jari dan ketinggian sekumpulan kanak-kanak. BT ms.258–260 Diagram 1 shows the ngerprint pattern and the height of a group of children. P Q Rajah 1 / Diagram 1 (a) (i) Nyatakan jenis variasi yang ditunjukkan dalam Rajah 1. State the type of variation shown in the Diagram 1. P: Q: [2 markah/marks] (ii) Beri dua perbezaan antara kedua-dua variasi. Give two di erences between both types of variations. [2 markah/marks] (b) Mutasi merupakan proses spontan yang boleh menyebabkan perubahan terhadap fenotip. Nyatakan tiga jenis mutagen yang menyebabkan perubahan itu dengan contoh yang sesuai. Mutation is a spontaneous process that can cause changes in phenotypes. State three types of mutagen that cause the changes with suitable examples. [3 markah/marks] 11 Bagaimanakah mutasi gen berlaku? How does gene mutation occur? A Terdapat perubahan dalam jujukan nukleotida sesuatu gen / ere are changes in the nucleotide sequence of a gene B Terdapat penambahan bilangan kromosom ere is an increase in the number of chromosomes C Terdapat pengurangan bilangan kromosom ere is a reduction in the number of chromosomes D Sepasang kromosom homolog gagal terpisah semasa meiosis / A pair of homologous chromosomes fails to separate during meiosis 12 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang mutasi sel soma? Which of the following statements is true regarding somatic cell mutation? A Boleh diwarisi Can be inherited B Tidak boleh diwarisi Cannot be inherited C Melibatkan sel germa Involved germ cell D Contoh penyakit ialah talasemia Example of disease is thalassemia PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 66 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
67 12.3 Mutasi / Mutation 2 Rajah 2.1 menunjukkan tiga jenis mutasi X. BT ms.269–270 Diagram 2.1 shows three types of mutation X. Urutan asal: Original sequence Urutan termutasi: Mutated sequence Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ P: Q: R: Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ Original sequence Urutan asal Mutated sequence Urutan termutasi : : T G G C A G T G G T A G T G G T A T C A G T G G G T G G C A G T G G C A G P: ___________ Q: ___________ R: ___________ Rajah 2.1 / Diagram 2.1 (a) (i) Nyatakan jenis-jenis mutasi X pada Rajah 2.1. State the types of mutation X in Diagram 2.1. [3 markah/marks] (ii) Berdasarkan jawapan anda di 2(a)(i), apakah mutasi X? Bulatkan jawapan yang betul. Based on your answer in 2(a)(i), what is mutation X? Circle the correct answer. Mutasi kromosom Chromosomal mutation Mutasi gen Gene mutation [1 markah/mark] (b) Terangkan maksud mutasi yang anda bulatkan di 2(a)(ii). Explain the meaning of mutation that you circled in 2(a)(ii). [2 markah/marks] (c) Rajah 2.2 menunjukkan satu situasi yang menyebabkan mutasi. Diagram 2.2 shows a situation that causes a mutation. 3’ 5’ C T T 5’ 3’ G A A 5’ 3’ G U A 3’ 5’ C A T Glu Val DNA hemoglobin normal Normal haemoglobin DNA Hemoglobin normal Normal haemoglobin DNA hemoglobin mutan Mutant haemoglobin DNA Hemoglobin sel sabit Sickle-cell haemoglobin mRNA mRNA Rajah 2.2 / Diagram 2.2 (i) Berdasarkan Rajah 2.2, terangkan bagaimana mutasi tersebut boleh berlaku dan kesan terhadap penghidap penyakit itu. Based on Diagram 2.2, explain how the mutation occurs and the e ect on the patient who su ered from this disease. [3 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 67 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
68 (ii) Namakan satu penyakit lain yang disebabkan oleh jenis mutasi yang sama dan bagaimana penyakit itu boleh memberikan kesan kepada kesihatan seseorang. Name another type of disease caused by the same type of mutation and how it a ects the individual health. [2 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 12.1 Jenis dan Faktor Variasi / Types and Factors of Variation 3 (a) Petikan berikut diucapkan oleh Charles Darwin. e following quote is by Charles Darwin. Terjemahan: Bukanlah spesies yang paling kuat atau paling pintar yang mampu meneruskan hidup, tetapi mereka yang paling mampu beradaptasi terhadap perubahan, yang hidup dengan cara yang ada dan bekerjasama menentang ancaman. It is not the strongest of the species that survives, nor the most intelligent that survives. It is the one that is the most adaptable to change, that lives within the means available and works co-operatively against common threats. – Charles Darwin Terangkan hubungan petikan ini dengan variasi dalam kalangan organisma. BT ms.256–257 Explain the relationship of this quote with variation among organisms. [6 markah/marks] (b) Terangkan jenis variasi yang disebabkan oleh kedua-dua faktor genetik dan faktor persekitaran. Beri satu contoh variasi itu. BT ms.258 Explain the type of variation that are caused by both genetic and environmental factors. Give one example of the variation. [4 markah/marks] (c) Rajah 3 menunjukkan sepasang kembar seiras. Kedua-dua mereka terpisah selepas dilahirkan. Diagram 3 shows an identical twin. Both were separated after birth. Rajah 3 / Diagram 3 Terangkan mengapa rupa zikal mereka nampak berbeza. BT ms.264–265 Explain why their physical appearance looks di erent. [10 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 68 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
69 4 (a) Rajah 4 menunjukkan dua kaedah pembiakan pokok jagung, iaitu kultur tisu dan semaian biji benih. Ladang A ditanam dengan pokok jagung yang dibiak secara kultur tisu dan ladang B ditanam dengan pokok jagung yang disemai melalui biji benih. Diagram 4 shows two methods of the reproduction of maize plants, i.e. tissue culture and seed nursery. Farm A is planted with maize plants that are propagated by tissue culture and farm B is planted with maize plants sown through seeds. Kultur tisu Tissue culture Sel Cell Biji benih Seeds Rajah 4 / Diagram 4 (i) Bincangkan perbezaan dua kaedah ini dari aspek variasi anak pokok dengan pokok induk. Discuss the di erences between these two methods in terms of variation of seedlings with parent plant. KBAT Mengaplikasi BT ms.261–263 [8 markah/marks] (ii) Seorang petani ingin menanam pokok jagung di ladang C. Andaikan anda ialah seorang pegawai pertanian, cadangkan kaedah yang disyorkan kepada petani itu. Terangkan kelebihan kaedah itu terutama dari aspek ketahanan tumbuhan melawan penyakit dan haiwan perosak. A farmer wants to grow maize plants in farm C. Assuming you are an agricultural o cer, suggest the method recommended to the farmer. Explain the advantages of this method especially from the aspect of plant resistance against diseases and pests. BT ms.261–263 [5 markah/marks] (b) Mutasi boleh menyumbang kepada variasi dalam kalangan organisma. Bincangkan bagaimana mutasi boleh mempengaruhi variasi. KBAT Mengaplikasi BT ms.263 Mutation could contribute to variation among organisms. Discuss how mutation a ects the variation. [7 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 69 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
70 13.1 Kejuruteraan Genetik / Genetic Engineering 1 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada kejuruteraan genetik? Which of the following refers to genetic engineering? A Proses manipulasi bahan genetik sesuatu organisma untuk membentuk kombinasi gen yang baharu A process that manipulates the genetic materials of an organism to form a new combination of genes B Kebolehan untuk menghasilkan ciri yang sama seperti induk dan dipindahkan ke generasi yang seterusnya e ability to produce the same characteristics as parent and are transferred to the next generation C Proses untuk membiakkan klon A process to breed clones D Proses yang akan menambahkan bilangan tanaman yang sama A process that will increase the number of same crops BT ms.280 2 Antara yang berikut, yang manakah kebaikan kejuruteraan genetik? Which of the following is an advantage of genetic engineering? A Menghasilkan patogen berbahaya Produces harmful pathogens B Menyebabkan kemusnahan ekologi Causes ecological destruction C Menyelesaikan masalah kekurangan makanan Solves the problem of food shortage D Menghasilkan serangga perosak yang tahan pestisid Produces pesticide-resistant pests BT ms.281 3 Antara yang berikut, yang manakah contoh organisma terubah suai genetik (GMO)? Which of the following is an example of genetically modi ed organism (GMO)? A Gajah / Elephant B Ikan paus / Whale C Pokok soya / Soya plant D Pokok kayu balak / Timber tree BT ms.280 4 Antara yang berikut, yang manakah ialah tujuan penghasilan organisma terubah suai genetik? Which of the followings are the purposes of production of genetically modi ed organisms? I Penghasilan tumbuhan yang berdaya tahan terhadap penyakit Production of plants with resistance to diseases II Penghasilan bakteria yang berdaya tahan tinggi terhadap antibiotik Production of bacteria with high resistance to antibiotic III Penghasilan hormon manusia dengan cepat Production of human hormone rapidly IV Sebagai vektor pengklonan As a cloning vector A I dan II / I and II B I dan III / I and III C II dan IV / II and IV D III dan IV / III and IV BT ms.280 5 Organisma terubah suai genetik ialah ... Genetically modi ed organism is ... A organisma yang mempunyai ciri yang sama seperti induknya. an organism that has the same characteristic as the parents. B organisma yang DNA-nya telah diubah suai di makmal untuk menghasilkan trait yang diinginkan. an organism whose DNA has been modi ed in the laboratory in order to produce desired traits. C organisma yang mempunyai kecacatan. an organism that has defect characteristics. D organisma baka tulen. a pure breed organism. BT ms.280 Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik Teknologi Genetik Genetic Technology BAB 13 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 70 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
71 6 Antara yang berikut, yang manakah tidak dihasilkan melalui teknologi DNA rekombinan? Which of the following is not produced through recombinant DNA technology? A Faktor pembekuan darah Blood clotting factor B Hormon pertumbuhan / Growth hormone C Plasma darah / Blood plasma D Insulin / Insulin BT ms.280 7 Antara yang berikut, yang manakah tidak terlibat dalam kejuruteraan genetik? Which of the following is not involved in genetic engineering? A Haiwan transgenik / Transgenic animal B Tumbuhan transgenik / Transgenic plant C Terapi gen / Gene therapy D Pengklonan / Cloning BT ms.280–283 8 Apakah yang dipindahkan daripada satu organisma kepada organisma yang lain dalam proses kejuruteraan genetik? What is being transferred from one organism to another in the process of genetic engineering? A Protein / Protein B Lemak / Fat C DNA / DNA D Enzim / Enzymes BT ms.283 9 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang kejuruteraan genetik? Which of the following is correct about genetic engineering? A Mengurangkan hasil tanaman Reduces the crop yields B Meningkatkan kos untuk makanan Increases the costs for food C Mengurangkan keperluan pestisid Reduces the need for pesticides D Merendahkan kandungan nutrien dan kualiti makanan Lower the nutrient contents and food quality BT ms.281 13.2 Bioteknologi / Biotechnology 10 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang pempro lan DNA? Which of the following is true about DNA pro ling? A Berbeza daripada cap jari DNA Di erent from DNA ngerprinting B Menggunakan teknologi DNA rekombinan Uses DNA recombinant technology C Digunakan oleh polis untuk siasatan jenayah Used by police for criminal investigation D Mengambil masa yang sangat lama untuk mendapatkan keputusan Takes a very long time to get the results BT ms.286 11 Berikut merupakan langkah-langkah yang terlibat dalam penghasilan jagung terubah suai genetik. e following are the steps involved in the production of genetically modi ed corn. P – DNA yang mengandungi gen Bt diekstrak daripada Bacillus thuringiensis. DNA containing the Bt gene is extracted from Bacillus thuringiensis. Q – Bakteria memindahkan DNA yang mengandungi gen Bt ke dalam kromosom jagung. e bacterium transfers DNA containing the Bt gene into the corn chromosome. R – Plasmid rekombinan dimasukkan ke dalam bakteria. e recombinant plasmid is introduced into a bacterium. S – Gen Bt yang diekstrak diselitkan ke dalam plasmid bakteria. e extracted Bt gene is inserted into a bacterial plasmid. Urutan yang manakah betul? Which sequence is correct? A S, P, Q, R B S, R, P, Q C P, S, Q, R D P, S, R, Q BT ms.287 12 Pempro lan DNA boleh digunakan ... DNA pro ling can be practised ... A untuk menyembuhkan penyakit genetik. to cure genetic diseases. B untuk ujian penentuan keturunan. for paternal test. C untuk meningkatkan kualiti sesetengah produk. to increase the quality of certain products. D untuk menyelesaikan masalah alam sekitar. to solve environmental problems. BT ms.286 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 71 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
72 Bahagian A / Section A 13.1 Kejuruteraan Genetik / Genetic Engineering 1 Rajah 1 menunjukkan teknologi yang disebut kejuruteraan genetik yang digunakan untuk menghasilkan insulin. BT ms.280–283 Diagram 1 shows the technology called genetic engineering, which is practised to produce insulin. Gen X Gene X Plasmid Plasmid Plasmid rekombinan Recombinant plasmid Rajah 1 / Diagram 1 (a) Terangkan maksud kejuruteraan genetik. Explain the meaning of genetic engineering. [1 markah/mark] (b) Namakan organ yang mengandungi gen X. Name the organ that contains gene X. [1 markah/mark] (c) Nyatakan satu penyakit yang dirawat menggunakan insulin. State one disease that is treated using insulin. [1 markah/mark] (d) Sebelum kejuruteraan genetik ditemui, nyatakan dua sumber insulin ini diperoleh. Before genetic engineering was discovered, state two sources where insulin is obtained. [2 markah/marks] (e) Gen X daripada manusia disisipkan ke dalam plasmid bakteria. Bakteria ini kemudiannya akan dikultur dengan banyak untuk menghasilkan insulin. Gene X from humans is inserted into a bacterial plasmid. is bacterium will then be cultured extensively to produce insulin. Berdasarkan pernyataan di atas, mengapakah bakteria sesuai digunakan dalam teknik kejuruteraan genetik? Based on the above statement, why is bacteria suitable to be used in genetic engineering techniques? [2 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 72 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
73 Bahagian B dan C / Section B and C 13.1 Kejuruteraan Genetik / Genetic Engineering 13.2 Bioteknologi / Biotechnology 2 (a) ‘Super salmon’ merupakan satu contoh organisma terubah suai genetik (GMO). Rajah 2.1 menunjukkan perbezaan antara ‘super salmon’ dengan ikan salmon biasa yang mempunyai usia yang sama. Super salmon is an example of genetically modi ed organism (GMO). Diagram 2.1 shows the di erences between super salmon and a normal salmon of the same age. Super salmon Ikan salmon biasa Normal salmon Rajah 2.1 / Diagram 2.1 (i) Apakah perbezaan antara ‘super salmon’ dengan ikan salmon biasa? BT ms.282 What are the di erences between super salmon and normal salmon? [3 markah/marks] (ii) Beri takrifan organisma terubah suai genetik (GMO). BT ms.280 De ne the meaning of genetically modi ed organism. [2 markah/marks] (iii) Makanan yang terubah suai genetik (GMF) dihasilkan daripada organisma terubah suai genetik (GMO) melalui teknologi DNA rekombinan. Teknologi ini berjaya menghasilkan tanaman dengan ciri yang diingini. Huraikan kebaikan dan keburukan makanan yang terubah suai genetik (GMF). KBAT Menganalisis BT ms.281 Genetically modi ed food (GMF) is derived from genetically modi ed organism (GMO) through recombinant DNA technology. is technology successfully produces crops with the desired characteristics. Describe the advantages and disadvantages of genetically modi ed food (GMF). [2 markah/marks] (b) Rajah 2.2 merupakan satu aplikasi dalam bioteknologi. Diagram 2.2 is an application in biotechnology. Rajah 2.2 / Diagram 2.2 PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 73 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
74 (i) Namakan aplikasi yang ditunjukkan dalam Rajah 2.2. BT ms.285 Name the application shown in Diagram 2.2. [1 markah/mark] (ii) Nyatakan dua penyakit yang boleh dirawat melalui aplikasi yang dinyatakan di 2(b)(i). State two diseases that can be treated through the application stated in 2(b)(i). BT ms.285 [2 markah/marks] (iii) Berdasarkan Rajah 2.2, terangkan bagaimana aplikasi ini boleh merawat penyakit. Based on Diagram 2.2, explain how this application can treat disease. BT ms.285 [2 markah/marks] (c) Beri empat contoh aplikasi bioteknologi dan huraikan bagaimana setiap aplikasi itu memberi kebaikan dalam bidang pertanian, perubatan, forensik dan alam sekitar. BT ms.280–287 Give four examples of biotechnology applications and describe how each application bene ts the elds of agriculture, medicine, forensic and the environment. [8 markah/marks] 13.2 Bioteknologi / Biotechnology 3 (a) Pempro lan DNA sangat penting dalam siasatan di lokasi jenayah. Rajah 3 menunjukkan pro l DNA yang dijumpai di lokasi jenayah dan pro l DNA bagi tiga orang suspek. DNA pro ling has become very important in crime scene investigation. Diagram 3 shows the DNA pro le found at the crime scene and the DNA pro le of three suspects. Lokasi jenayah Crime scene Suspek 1 Suspect 1 Suspek 2 Suspect 2 Suspek 3 Suspect 3 Rajah 3 / Diagram 3 (i) Terangkan apa yang dimaksudkan sebagai pempro lan DNA. BT ms.286 Explain what is meant by DNA pro ling. [2 markah/marks] (ii) Berdasarkan Rajah 3, siapakah penjenayah sebenar? Bincangkan jawapan anda. Based on Diagram 3, who is the real criminal? Discuss your answers. KBAT Mengaplikasi BT ms.286–287 [4 markah/marks] (b) Nyatakan kegunaan pempro lan DNA. BT ms.286 State the applications of DNA pro ling. [4 markah/marks] (c) Terangkan secara ringkas langkah-langkah yang terlibat dalam pempro lan DNA. BT ms.287 Explain brie y the steps involved in DNA pro ling. [10 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-Bab 9-13.indd 74 01/03/2023 2:29 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
75 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 Kertas 1 / Paper 1 [40 markah/marks] Masa: 1 jam 15 minit Arahan: Jawab semua soalan. Setiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan sahaja. Instructions: Answer all questions. Each question is followed by four alternative answers, A, B, C and D. Choose only one answer. 1 Komponen yang manakah terletak paling hampir dengan jalinan endoplasma kasar? Which component is closest to the rough endoplasmic reticulum? A Lisosom C Mitokondrion Lysosome Mitochondrion B Ribosom D Jasad Golgi Ribosome Golgi apparatus 2 Carta palang dalam Rajah 1 menunjukkan kepadatan komponen X di dalam sel meso l palisad dan sel meso l berspan. e bar chart in Diagram 1 shows the density of component X in palisade mesophyll and spongy mesophyll cells. Kepadatan komponen X Density of component X Meso l palisad Palisade mesophyll Meso l berspan Spongy mesophyll Jenis sel Type of cell Rajah 1 / Diagram 1 Apakah fungsi komponen X? What is the function of component X? A Menjana tenaga dalam bentuk ATP Generates energy in the form of ATP B Membentuk gentian gelendong semasa pembahagian sel Forms spindle bre during cell division C Bertindak sebagai medium bagi tindak balas biokimia Acts as a medium for biochemical reactions D Menyerap tenaga daripada cahaya matahari dan menukarkannya kepada tenaga kimia semasa fotosintesis Absorbs the energy from sunlight and converts it to chemical energy during photosynthesis 3 Rajah 2 menunjukkan pergerakan molekulmolekul merentasi membran plasma. Diagram 2 shows the movement of molecules across a plasma membrane. Rajah 2 / Diagram 2 Apakah jenis pergerakan itu? What is the type of the movement? A Osmosis B Pengangkutan aktif Active transport C Resapan ringkas Simple di usion D Resapan berbantu Facilitated di usion 4 Jadual 1 menunjukkan unsur-unsur yang terdapat dalam dua kelas makanan, X dan Y. Table 1 shows the elements that are found in two classes of food, X and Y. Kelas makanan Class of food Unsur Elements X C, H, O, N Y C, H, O Jadual 1 / Table 1 Apakah kelas makanan X dan Y? What classes of food are X and Y? X Y A Karbohidrat Carbohydrate Lipid Lipid B Lipid Lipid Protein Protein C Karbohidrat Carbohydrate Protein Protein D Protein Protein Karbohidrat Carbohydrate KERTAS MODEL SPM Molekul Molecule ATP → ADP + P 100 Skor PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 75 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 76 5 Rajah 3 menunjukkan satu fasa semasa pembahagian sel. Diagram 3 shows a phase during cell division. Rajah 3 / Diagram 3 Berapakah bilangan kromosom di dalam setiap sel anak yang dihasilkan? What is the number of chromosome in each daughter cell produced? A 2 C 6 B 4 D 8 6 Antara graf berikut, yang manakah mewakili kesan pH ke atas kadar tindak balas enzim di dalam perut? Which of the following graphs represents the e ect of pH on the rate of enzyme reaction in the stomach? A Kadar tindak balas Rate of reaction 0 7 14 pH C Kadar tindak balas Rate of reaction 0 7 14 pH B Kadar tindak balas Rate of reaction 0 7 14 pH D Kadar tindak balas Rate of reaction 0 7 14 pH 7 Persamaan perkataan yang manakah mewakili proses fermentasi yang dijalankan oleh pokok padi di kawasan berair? Which word equation represents the fermentation process carried out by paddy plants in waterlogged areas? A Glukosa → Etanol + Karbon dioksida + Tenaga Glucose → Ethanol + Carbon dioxide + Energy B Glukosa + Air → Etanol + Oksigen + Tenaga Glucose + Water → Ethanol + Oxygen + Energy C Karbon dioksida + Air → Glukosa + Oksigen + Tenaga Carbon dioxide + Water → Glucose + Oxygen + Energy D Glukosa + Oksigen → Etanol + Karbon dioksida + Air Glucose + Oxygen → Ethanol + Carbon dioxide + Water 8 Rajah 4 menunjukkan sistem trakea dalam seekor belalang. Diagram 4 shows the tracheal system in a grasshopper. Rajah 4 / Diagram 4 Apakah adaptasi sistem trakea yang membolehkan pertukaran gas berlaku dengan cekap? What are the adaptations of the tracheal system that allow e cient gaseous exchange? I Luas permukaan respirasi yang besar A large respiratory surface area II Struktur respirasi yang tebal e respiratory structure is thick III Permukaan respirasi yang sentiasa lembap e respiratory surface is always moist IV Permukaan respirasi yang kaya dengan kapilari darah e respiratory surface is rich in blood capillaries A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV 9 Rajah 5 menunjukkan perbandingan struktur alveolus normal dengan alveolus pesakit em sema. Diagram 5 shows the comparison between the structures of the normal alveoli and the alveoli of an emphysema patient. Rajah 5 / Diagram 5 Mengapakah pertukaran gas menjadi kurang cekap bagi pesakit em sema? Why does the gaseous exchange become less e cient for an emphysema patient? A Mukus yang berlebihan dihasilkan di dalam alveolus Excessive amount of mucus is produced inside the alveoli B Jumlah luas permukaan alveolus berkurang e surface area of the alveoli is reduced C Dinding alveolus kurang lembap e walls of the alveoli are less moist D Dinding alveolus menjadi bengkak dan tebal e walls of the alveoli become swollen and thick Alveolus membesar Enlarged alveoli Alveolus normal Normal alveoli Alveolus pesakit em sema Alveoli of emphysema patient PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 76 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
77 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 10 Pernyataan berikut menerangkan tabiat pemakanan bagi seorang individu. e following statement describes the eating habit of an individual. Makan dengan banyak dalam masa yang singkat diikuti oleh pemuntahan semula selepas makan. Overeating in a short period of time followed by throwing up intentionally after eating. Apakah penyakit yang dialami oleh individu itu? What eating disorder does the individual have? A Gastritis C Anoreksia nervosa Gastritis Anorexia nervosa B Bulima nervosa D Dismor a otot Bulimia nervosa Muscle dysmorphia 11 Rajah 6 menunjukkan eksperimen yang dijalankan untuk menguji kehadiran sejenis kelas makanan di dalam putih telur. Campuran di dalam tabung didih berubah daripada keruh kepada jernih selepas 10 minit. Diagram 6 shows an experiment carried out to test the presence of a type of food class in egg white. e mixture in the boiling tube turns from cloudy to clear after 10 minutes. Kukus air pada 37o C Water bath at 37o C 4 cm3 putih telur + 2 cm3 pepsin + 6 titik 0.1 M asid hidroklorik 4 cm3 egg white + 2 cm3 pepsin + 6 drops 0.1 M hydrochloric acid Rajah 6 / Diagram 6 Antara yang berikut, yang manakah penjelasan terbaik bagi pemerhatian itu? Which of the following is the best explanation for the observation? A Lipid dihidrolisis kepada asid lemak dan gliserol Lipid is hydrolysed into fatty acid and glycerol B Karbohidrat dihidrolisis kepada maltosa Carbohydrate is hydrolysed into maltose C Protein dihidrolisis kepada asid amino Protein is hydrolysed into amino acids D Kanji dihidrolisis kepada glukosa Starch is hydrolysed into glucose 12 Rajah 7 menunjukkan keratan rentas jantung manusia yang terdiri daripada empat ruang. Diagram 7 shows the cross section of the human heart which consists of four chambers. Rajah 7 / Diagram 7 Ruang yang manakah, A, B, C atau D, mempunyai dinding yang paling tebal? Which chamber, A, B, C or D, has the thickest wall? 13 Rajah 8 menunjukkan bahagian-bahagian pada jantung manusia. Diagram 8 shows the parts of the human heart. Rajah 8 / Diagram 8 Bahagian yang manakah, A, B, C atau D, menyebabkan penginfarkan miokardium jika tersumbat sepenuhnya? Which part, A, B, C or D, causes myocardial infarction if completely clogged? 14 Pernyataan di bawah menerangkan tentang sejenis keimunan. e statement below describes a type of immunity. Sel darah putih menghasilkan antibodi sebagai gerak balas terhadap antigen yang dikesan di dalam salur darah. White blood cells produce antibodies in response to antigens detected in blood vessels. Bagaimanakah seseorang memperoleh jenis keimunan ini? How can a person obtain this type of immunity? I Apabila orang itu sembuh daripada suatu jangkitan When a person recovers from an infection II Apabila orang itu mendapat suntikan vaksin When a person is injected with vaccine III Melalui penyusuan ibu rough breastfeeding IV Apabila orang itu mendapat suntikan antiserum When a person is injected with antiserum A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV A B C D A B C D PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 77 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 78 15 Rajah 9 menunjukkan satu arka re eks yang melibatkan penghantaran impuls saraf. Diagram 9 shows a re ex arc which involves the transmission of nerve impulses. Rajah 9 / Diagram 9 Susun urutan penghantaran impuls dalam Rajah 9. Arrange the sequence of the transmission of impulses in Diagram 9. A X → Y → Z C Y → Z → X B X → Z → Y D Z → Y → X 16 Rajah 10 menunjukkan kesan ketidakseimbangan hormon terhadap dua individu. Diagram 10 shows the e ects of hormonal imbalance in two individuals. Apakah hormon yang terlibat? What is the hormone involved? A Tiroksina yroxine B Hormon antidiuresis Antidiuretic hormone (ADH) C Aldosteron Aldosterone D Hormon pertumbuhan Growth hormone 17 Kaji maklumat di bawah. Study the information below. Kehadiran insulin dan glukagon mengawal atur aras gula di dalam darah supaya berada pada julat yang normal. e presence of insulin and glucagon regulates blood sugar level so that it is within the normal range. Apakah kesan insulin dan glukagon ke atas kepekatan glukosa dalam darah? What are the e ects of insulin and glucagon on the concentration of blood glucose? Insulin Insulin Glukagon Glucagon A Meningkatkan kepekatan glukosa dalam darah Increases blood glucose concentration Meningkatkan kepekatan glukosa dalam darah Increases blood glucose concentration B Meningkatkan kepekatan glukosa dalam darah Increases blood glucose concentration Menurunkan kepekatan glukosa dalam darah Decreases blood glucose concentration C Menurunkan kepekatan glukosa dalam darah Decreases blood glucose concentration Menurunkan kepekatan glukosa dalam darah Decreases blood glucose concentration D Menurunkan kepekatan glukosa dalam darah Decreases blood glucose concentration Meningkatkan kepekatan glukosa dalam darah Increases blood glucose concentration 18 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang pengawalaturan suhu badan pada cuaca sejuk? Which of the following are correct about the regulation of body temperature in cold weather? I Arteriol di dalam kulit mencerut Arterioles in the skin constrict II Otot erektor mengendur Erector muscles relax III Kelenjar adrenal merembeskan lebih banyak hormon adrenalina Adrenal glands secrete more adrenaline IV Kelenjar peluh mengeluarkan lebih banyak peluh Sweat glands produce more sweat A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV 19 Rajah 11 menunjukkan struktur satu vertebra lumbar pada manusia. Diagram 11 shows the structure of a human lumbar vertebra. Apakah struktur X dan fungsinya? What is structure X and its function? Struktur X Structure X Fungsi Function A Cuaran spina Spinous process Menyokong berat bahagian bawah belakang badan Bears weight of the lower back of the body X Rajah 13 Diagram 13 Y Z X Jarum Needle Rajah 10 Diagram 10 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 78 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
79 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 B Sentrum Centrum Menyokong berat bahagian bawah belakang badan / Bears weight of the lower back of the body C Sentrum Centrum Tempat pelekatan otot dan ligamen / Attachment site for muscles and ligaments D Cuaran spina Spinous process Tempat pelekatan otot dan ligamen Attachment site for muscles and ligaments 20 Rajah 12 menunjukkan struktur P di dalam sistem pembiakan perempuan. Diagram 12 shows structure P in a female reproductive system. P Rajah 12 / Diagram 12 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang struktur P? Which of the following is correct about structure P? A Tempat di mana persenyawaan ovum dan sperma berlaku dan merembeskan hormon seks perempuan e place where fertilisation of ovum and sperm occurs and it secretes female sex hormones B Menghasilkan ovum dan merembeskan hormon seks perempuan Produces ovum and secretes female sex hormones C Tempat di mana persenyawaan ovum dan sperma berlaku / e place where fertilisation of ovum and sperm occurs D Menghasilkan ovum sahaja Produces only ovum 21 Rajah 13 menunjukkan lengkung pertumbuhan sejenis tumbuhan yang hidup di kawasam beriklim sederhana. Diagram 13 shows the growth curve of a plant which grows in a temperate climate. Jisim kering (g)/Dry mass (g) 120 100 80 60 40 20 Masa (minggu) Time (weeks) 5 10 15 20 25 30 Rajah 13 / Diagram 13 Apakah jenis tumbuhan tersebut? What is the type of plant? A Tumbuhan semusim Annual plant B Tumbuhan dwimusim Biennial plant C Tumbuhan saka Perennial plant D Tumbuhan berbunga Angiosperm plant 22 Sekumpulan murid Tingkatan 5 menjalankan satu aktiviti untuk mengkaji taburan stoma pada daun pokok keembung. Pengilat kuku disapu pada bahagian epidermis yang berbeza pada daun tersebut. Jadual 2 menunjukkan keputusan aktiviti tersebut. A group of Form 5 students carry out an activity to study the distribution of stomata on balsam leaves. Nail polish is applied on the di erent parts of the epidermis of the leaves. Table 2 shows the results of the activity. Bahagian disapu pengilat kuku Part applied with nail polish Anggaran kehilangan jisim (%) Estimated loss mass (%) Epidermis bawah dan atas Lower and upper epidermis 15 Epidermis bawah Lower epidermis 30 Epidermis atas Upper epidermis 43 Jadual 2 / Table 2 Berdasarkan keputusan dalam Jadual 2, apakah kesimpulan yang boleh dibuat tentang taburan stoma pada daun pokok keembung? Based on the results in Table 2, what conclusion can be made about the distribution of stomata on the balsam leaves? A Lebih banyak stoma hadir di epidermis bawah More stomata are present in the lower epidermis B Lebih banyak stoma hadir di epidermis atas More stomata are present in the upper epidermis C Taburan stoma pada epidermis bawah dan atas adalah sama e distribution of stomata is equal in the lower and upper epidermis D Tidak terdapat stoma pada epidermis bawah dan atas daun pokok keembung ere are no stomata in the lower and upper epidermis of the balsam leaves PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 79 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 80 23 Rajah 14 menunjukkan satu pokok orkid, Bulbopyllum sp., yang hidup pada tumbuhan lain dan mempunyai batang yang bengkak. Diagram 14 shows an orchid plant, Bulbophyllum sp., which lives on other plant and has swollen stems. Rajah 14 / Diagram 14 Apakah penyesuaian nutrisi bagi tumbuhan orkid itu? What is the nutritional adaptation of the orchid plant? A Parasit C Karnivor Parasitic Carnivorous B Epi t D Herbivor Epiphytic Herbivorous 24 Dinding salur xilem dalam tumbuhan mempunyai penebalan lignin yang tidak sekata. Apakah kepentingan penebalan lignin itu? e walls of the xylem vessel in plants have uneven lignin thickening. What is the importance of the lignin thickening? A Untuk mengangkut air dan garam mineral To transport water and mineral salts B Untuk membentuk satu tiub yang berterusan dalam salur xilem To form a continuous tube in the xylem vessel C Untuk mengangkut sebatian organik ke semua bahagian dalam tumbuhan To transport organic compounds to all parts of the plant D Untuk membenarkan xilem bertahan daripada perubahan tekanan apabila air bergerak melaluinya To allow xylem to withstand pressure changes as water moves through it 25 Rajah 15 menunjukkan proses kehilangan air melalui transpirasi (a) dan gutasi (b) yang berlaku di dalam satu tumbuhan. Diagram 15 shows the processes of water loss through transpiration (a) and guttation (b) that occur in a plant. Rajah 15 / Diagram 15 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang perbezaan transpirasi dan gutasi? Which of the following is correct about the di erence between transpiration and guttation? Transpirasi Transpiration Gutasi Guttation A Berlaku pada waktu malam dan awal pagi Happens at night and early morning Berlaku pada hari yang panas dan berangin Happens on hot and windy day B Membebaskan air yang kaya dengan mineral Releases water that is rich in minerals Membebaskan molekul air yang tulen Releases pure water molecules C Hanya berlaku dalam tumbuhan herba Only happens in herbaceous plants Berlaku dalam semua tumbuhan Happens in all plants D Air terbebas dalam bentuk wap air Water is released as water vapour Air terbebas dalam bentuk titisan air Water is released in the form of water droplets 26 Sara mendapati bunga tulip kembang apabila suhu persekitaran meningkat pada musim bunga dan menguncup apabila suhu menurun pada musim luruh. Apakah jenis gerak balas nasti yang ditunjukkan oleh bunga tulip? Sara discovered that tulips open when the surrounding temperature is warm in spring and started to close when the temperature drops in autumn. What is the type of nastic response shown by tulips? A Fotonasti C Niktinasti Photonasty Nyctinasty B Seismonasti D Termonasti Seismonasty ermonasty 27 Puan Wong mempunyai buah mangga muda dan buah pisang masak. Beliau mahu mangga tersebut masak dengan cepat supaya boleh menikmati kedua-duanya serentak. Antara yang berikut, yang manakah keadaan terbaik untuk membolehkan mangga tersebut masak lebih cepat? Puan Wong has an unripe mango and a ripe banana. She wants her mango to ripe fast to enjoy both fruits together. Which of the following is the best condition to enable the mango to ripe the fastest? (a) (b) PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 80 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
81 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 Tempat Place Keadaan Condition A Peti sejuk Fridge Kedua-dua buah tersebut diletakkan di dalam bekas bertutup yang sama Both fruits are placed in the same closed container B Peti sejuk Fridge Setiap buah diletakkan di dalam bekas bertutup yang berasingan Each fruit is placed in a di erent closed container C Dapur Kitchen Kedua-dua buah tersebut diletakkan di dalam bekas bertutup yang sama Both fruits are placed in the same closed container D Dapur Kitchen Setiap buah diletakkan di dalam bekas bertutup yang berasingan Each fruit is placed in a di erent closed container 28 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang pengelasan tumbuhan berdasarkan habitatnya? Which of the following is the correct classi cation of plants based on its habitat? Tumbuhan Plant Pengelasan Classi cation A Pokok bakau Mangrove tree Halo t Halophytes B Pokok kaktus Cactus Meso t Mesophytes C Pokok bunga raya Hibiscus plant Hidro t Hydrophytes D Teratai Lotus Xero t Xerophytes 29 Rajah 16 menunjukkan struktur sekuntum bunga. Diagram 16 shows the structure of a ower. Rajah 16 / Diagram 16 Bahagian yang manakah, A, B, C atau D, merupakan tempat pendebungaan berlaku? Which part, A, B, C or D, is the site where pollination occurs? 30 Rajah 17 menunjukkan pembentukan butir debunga. Diagram 17 shows the development of pollen grains. Rajah 17 / Diagram 17 Apakah proses Z? What is process Z? A Meiosis diikuti oleh mitosis Meiosis followed by mitosis B Mitosis diikuti oleh meiosis Mitosis followed by meiosis C Persenyawaan ganda dua Double fertilisation D Pendebungaan Pollination 31 Jadual 3 menunjukkan hierarki taksonomi bagi beruang panda. Table 3 shows the taxonomy hierarchy for panda bear. Peringkat / Level Takson / Taxon Alam / Kingdom Animalia Filum / Phylum Chordata Kelas / Class Mamalia Order / Order Carnivora Famili / Family Ursidae Genus / Genus Ailuropoda Spesies / Species melanoleuca Jadual 3 / Table 3 Berdasarkan Jadual 3, apakah nama sainti k bagi beruang panda? Based on the information in Table 3, what is the scienti c name for panda bear? A Ursidae Ailuropoda B Ailuropoda melanoleuca C Ailuropoda D Carnivora Ursidae 32 Kaji maklumat di bawah tentang diversiti. Study the information below about diversity. Terumbu Karang Besar di Australia ialah terumbu karang terbesar di dunia dengan 400 spesies batu karang, 1 500 spesies ikan, 4 000 spesies moluska dan 6 spesies penyu. e Great Barrier Reef of Australia is the world’s largest coral reef with 400 species of coral, 1 500 species of sh, 4 000 species of molluscs and 6 species of turtles. Pundi debunga Pollen sac Sel induk mikrospora Microspore mother cell Z Nukleus tiub Tube nucleus Nukleus penjana Generative nucleus A B C D PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 81 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 82 Apakah jenis diversiti yang diterangkan di atas? Which type of diversity is described above? A Diversiti genetik C Diversiti ekosistem Genetic diversity Ecosystem diversity B Diversiti spesies D Diversiti komuniti Species diversity Community diversity 33 Rajah 18 menunjukkan sebahagian daripada kitar nitrogen. Diagram 18 shows part of the nitrogen cycle. Nitrogen di atmosfera Nitrogen in the atmosphere Haiwan Animals Nitrat Nitrate Nitrit Nitrite Sebatian ammonia Ammonium compound Nitrogen di dalam tumbuhan Nitrogen in plants A D C B Rajah 18 / Diagram 18 Peringkat manakah, A, B, C atau D, melibatkan tindakan bakteria Nitrobacter sp.? Which stage, A, B, C or D, involves the action of the bacteria Nitrobacter sp.? 34 Rajah 19 menunjukkan satu siratan makanan di satu kawasan hutan. Diagram 19 shows a food web in a forest. Helang Eagle Tumbuhan dandelion Dandelion plant Rumput Grass Arnab Rabbit Musang Fox Siput Snail Katak Frog Rajah 19 / Diagram 19 Pernyataan yang manakah betul tentang siratan makanan itu? Which statement is correct about the food web? A Kedua-dua musang dan helang ialah pengguna primer e fox and the eagle are both primary consumers B Katak ialah pengguna tertier e frog is the tertiary consumer C Kedua-dua rumput dan tumbuhan dandelion ialah pengeluar Grass and dandelion plants are both producers D Kedua-dua arnab dan siput ialah pengguna sekunder e rabbit and the snail are both secondary consumers 35 Pernyataan di bawah menerangkan peranan gas rumah hijau dalam mengawal iklim di Bumi. e statement below describes the role of greenhouse gases in controlling the Earth’s climate. Gas rumah hijau ialah molekul tertentu di udara yang mempunyai keupayaan untuk memerangkap haba di atmosfera Bumi. Sekiranya gas-gas ini tidak wujud, Bumi akan menjadi tempat yang lebih sejuk. Greenhouse gases are certain molecules in the air that have the ability to trap heat in the Earth's atmosphere. If the gases do not exist, the Earth would be a much colder place. Antara yang berikut, yang manakah gas rumah hijau? Which of the following are greenhouse gases? I Nitrogen / Nitrogen II Gas metana / Methane III Karbon monoksida / Carbon monoxide IV Nitrogen oksida / Nitrogen oxide A I dan II / I and II B I dan III / I and III C II dan IV / II and IV D III dan IV / III and IV 36 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang faktor yang menyebabkan eutro kasi? Which of the following is correct about the factors which cause eutrophication? Baja Fertiliser Racun serangga Insecticide Air kumbahan Sewage A Ya Yes Ya Yes Tidak No B Ya Yes Ya Yes Tidak No C Tidak No Ya Yes Ya Yes D Ya Yes Tidak No Ya Yes 37 Istilah yang manakah merujuk kepada sifat alel yang boleh menutup kesan alel resesif apabila kedua-dua alel ini berpasangan? Which term refers to the characteristic of an allele that can suppress the e ect of a recessive allele when these two alleles are paired? A Dominan C Homozigot Dominant Homozygous B Codominan D Heterozigot Codominant Heterozygous PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 82 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
83 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 38 Dalam pewarisan kumpulan darah ABO, satu pasangan ibu dan bapa mempunyai genotip IAIB dan IOI O. Apakah kebarangkalian anak mereka mempunyai kumpulan darah berikut? In the inheritance of ABO blood groups, two parents have the genotypes of IAIB and IOIO. What is the probability of their o spring having the following blood group? Kumpulan darah / Blood group A B AB O A 25% 25% 25% 25% B 25% 25% 50% 0% C 50% 50% 0% 0% D 0% 0% 50% 50% 39 Ciri yang manakah tidak mungkin dipengaruhi oleh faktor persekitaran? Which characteristic is unlikely to be a ected by the environmental factors? A Berat badan / Body weight B Ketinggian / Height C Warna kulit / Skin colour D Warna mata / Eye colour 40 Pernyataan di bawah adalah mengenai makanan terubah suai genetik (GMF). e statement below is about genetically modi ed food (GMF). Makanan terubah suai genetik (GMF) dihasilkan daripada organisma yang telah diubah gennya untuk menghasilkan ciri-ciri yang diingini. Genetically modi ed food (GMF) is produced from organisms that have had their genes altered to produce the desirable characteristics. Apakah ciri-ciri GMF yang diingini itu? What are the desirable characteristics of GMF? I Rintang terhadap serangga perosak Resistance towards pest II Toleransi terhadap logam berat Tolerance to heavy metals III Rintang terhadap perubahan iklim Resistance to climate changes IV Rintang terhadap manusia Resistance to human A I dan II / I and II B I dan III / I and III C II dan IV / II and IV D III dan IV / III and IV Kertas 2 / Paper 2 Masa: 2 jam 30 minit Bahagian A/Section A [60 markah/marks] Arahan: Jawab semua soalan dalam bahagian ini. Instruction: Answer all questions in this section. 1 Rajah 1 menunjukkan salur alimentari bagi sistem pencernaan manusia. Diagram 1 shows the alimentary canal of the human digestive system. (a) Namakan struktur L dan M. Name structure L and M. L : M : [2 markah/marks] (b) Nyatakan satu fungsi M yang berkaitan dengan pencernaan makanan. State one function of M in relation to digestion of food. [1 markah/mark] L M Rajah 1 Diagram 1 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 83 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2022 84 Sistem saraf/Nervous system (i) Sistem saraf nervous system (ii) Sistem saraf nervous system (c) Permukaan dalam dinding perut dilapisi oleh sel epitelium yang mengalami pengubahsuaian struktur dan fungsi untuk membentuk kelenjar gaster. Namakan dua jenis sel pada kelenjar gaster dan nyatakan fungsi setiap jenis sel tersebut. e surface of the stomach wall is lined with epithelial cells that have undergone adaptations in structure and function to form gastric glands. Name two types of cells in the gastric glands and state the functions of each type of the cells. [2 markah/marks] (d) Enzim di dalam perut bertindak secara optimum dalam keadaan berasid. Bagaimanakah keadaan berasid dapat dikekalkan di dalam perut? e enzyme in the stomach can work optimally in an acidic environment. How is the acidic environment maintained in the stomach? [1 markah/mark] 2 (a) Sistem saraf di dalam tubuh manusia mengkoordinasikan tingkah laku dan menghantar isyarat dalam bentuk impuls saraf antara kawasan tubuh yang berbeza. Rajah 2.1 menunjukkan subsistem utama bagi sistem saraf. e nervous system in the human body coordinates behaviour and transmits signals in the form of nerve impulses between di erent areas of the body. Diagram 2.1 shows the main subsystems of the nervous system. Rajah 2.1 / Diagram 2.1 Lengkapkan Rajah 2.1. / Complete Diagram 2.1. [2 markah/marks] (b) Rajah 2.2 menunjukkan penghantaran impuls merentasi satu sinaps. Bagaimanakah impuls saraf di bonggol sinaps dihantar melalui sinaps ke neuron penerima? Diagram 2.2 shows the transmission of an impulse across a synapse. How is nerve impulse in the synaptic knob transmitted through the synapse to the receiving neurone? [2 markah/marks] (c) Ramalkan apa yang akan berlaku kepada penghantaran impuls melalui sinaps sekiranya dadah penenang digunakan. Terangkan jawapan anda. Predict what would happen to the transmission of impulses through the synapse if sedative drugs are used. Explain your answer. [2 markah/marks] Bonggol sinaps Synaptic knob Neuron penerima Receiving neurone Sinaps Synapse Rajah 2.2 Diagram 2.2 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 84 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
85 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 3 Rajah 3.1 menunjukkan kadar fotosintesis adalah sama dengan kadar respirasi pada titik P. Diagram 3.1 shows that the rate of photosynthesis is the same as the rate of respiration at point P. 10 20 30 40 50 60 P 8 6 4 2 0 –2 Keamatan cahaya Pembebasan bersih CO Light intensity 2 Net CO2 release Pengambilan bersih CO2 Net CO2 uptake Rajah 3.1 Diagram 3.1 (a) Namakan titik P dan berikan de nisinya. Name point P and give its de nition. [2 markah/marks] (b) Pada titik P, At point P, (i) nyatakan kesan terhadap penghasilan glukosa oleh tumbuhan. state the e ect on the production of glucose by plants. [1 markah/mark] (ii) nyatakan kesan terhadap pembebasan oksigen ke atmosfera. state the e ect on the release of oxygen into the atmosphere. [1 markah/mark] (c) Rajah 3.2 menunjukkan keratan memanjang oem yang mengangkut hasil fotosintesis dari daun ke bahagian lain tumbuhan. Diagram 3.2 shows the longitudinal section of phloem which transports photosynthetic products from the leaves to other parts of the plant. Banding dan nyatakan kesan perbezaan kepekatan sukrosa di dalam sel daun dengan tiub tapis. KBAT Menilai Compare and state the e ect of di erences in the concentration of sucrose in the leaf cells and sieve tubes. [3 markah/marks] Plat tapis Sieve plate Tiub tapis Sieve tube Sel rakan Companion cell Rajah 3.2 / Diagram 3.2 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 85 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2022 86 4 Rajah 4 menunjukkan satu sel meso l palisad dalam sehelai daun. Diagram 4 shows a palisade mesophyll cell in a leaf. (a) (i) Namakan struktur berlabel A dan C. Name the structures labelled A and C. A : C : [2 markah/marks] (ii) Nyatakan fungsi struktur A. State the function of structure A. [1 markah/mark] (b) Sel meso l palisad dalam Rajah 4 padat dengan struktur B. Terangkan bagaimana struktur B membantu proses fotosintesis yang dijalankan oleh daun. KBAT Menganalisis e palisade mesophyll cell in Diagram 4 is densely packed with structure B. Explain how structure B helps the process of photosynthesis carried out by leaves. [2 markah/marks] (c) Selain daripada sel meso l palisad, sel meso l berspan juga dijumpai di dalam daun untuk membantu proses fotosintesis. Besides palisade mesophyll cells, spongy mesophyll cells are also found in the leaf to help in the process of photosynthesis. Nyatakan dua perbezaan antara sel meso l palisad dan sel meso l berspan. State two di erences between palisade mesophyll cells and spongy mesophyll cells. [2 markah/marks] 5 (a) Rajah 5 menunjukkan mekanisme tindakan maltase. Diagram 5 shows the mechanism of action of maltase. A B Rajah 5 Diagram 5 (i) Kenal pasti molekul berlabel A dan B./Identify the molecules labelled A and B. A : B : [2 markah/marks] Rajah 4 Diagram 4 A B C PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 86 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
87 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 (ii) Apakah hipotesis yang boleh digunakan untuk menjelaskan mekanisme tindakan maltase? Dalam hipotesis ini, apakah yang mewakili molekul A? What is the hypothesis that can be used to explain the mechanism of action of maltase? In this hypothesis, what does molecule A represent? [2 markah/marks] (b) (i) Sekiranya anda merupakan seorang pengusaha minuman, cadangkan satu enzim yang boleh digunakan dalam penghasilan jus buah. Nyatakan fungsi enzim tersebut. If you were a beverage entrepreneur, suggest one enzyme that can be used in fruit juice production. State the function of the enzyme. [2 markah/marks] (ii) Terangkan teknologi yang digunakan dalam penghasilan enzim di 5(b)(i). Explain the technology used in the production of enzyme in 5(b)(i). [2 markah/marks] 6 (a) Rajah 6.1 menunjukkan satu siratan makanan. Diagram 6.1 shows a food web. Ular Snake Helang Eagle Burung Bird Siput Snail Rumput Grass Belalang Grasshopper Cicak Lizard Rajah 6.1 Diagram 6.1 Apakah peranan anak panah dalam Rajah 6.1? What is the role of the arrows in Diagram 6.1? [1 markah/mark] (b) Namakan pengeluar dan bina satu rantai makanan bermula dengan pengeluar yang anda telah namakan itu. Name the producer and construct one food chain starting with the producer you have named. [2 markah/marks] PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 87 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2022 88 (c) Suatu kajian tentang persaingan antara pokok jagung dan pokok padi telah dijalankan oleh sekumpulan murid. Rajah 6.2(a) menunjukkan kadar pertumbuhan pokok jagung dan pokok padi yang ditanam di dua kotak semaian yang berbeza. Rajah 6.2(b) menunjukkan kadar pertumbuhan pokok jagung dan pokok padi yang ditanam di satu kotak semaian yang sama. Pokok-pokok tersebut diberikan nutrien, keamatan cahaya dan air dalam kuantiti yang sama. A study on the competition between maize and paddy plants was conducted by a group of students. Diagram 6.2(a) shows the growth rate of maize and paddy plants planted in two di erent seedling trays. Diagram 6.2(b) shows the growth rate of maize and paddy plants planted in the same seedling tray. e plants are given the same amount of nutrients, light intensity and water. Ketinggian pokok (cm) Height of plants (cm) Pokok jagung Maize plant Pokok padi Paddy plant Masa (hari) Time (day) Ketinggian pokok (cm) Height of plants (cm) Pokok jagung Maize plant Pokok padi Paddy plant Masa (hari) Time (day) Rajah 6.2(a) Diagram 6.2(a) Rajah 6.2(b) Diagram 6.2(b) (i) Huraikan jenis persaingan yang ditunjukkan oleh pokok-pokok berdasarkan Rajah 6.2(a) dan Rajah 6.2(b). Describe the types of competition shown by the plants based on Diagram 6.2(a) and Diagram 6.2(b). [2 markah/marks] (ii) Berdasarkan Rajah 6.2(b), terangkan mengapa kadar pertumbuhan pokok padi menunjukkan perbezaan yang ketara berbanding dengan kadar pertumbuhan pokok jagung. Based on Diagram 6.2(b), explain why the growth rate of paddy plants shows signi cant di erence compared to the growth rate of maize plants. [3 markah/marks] 7 Rajah 7 menunjukkan yogurt pelbagai perisa yang dijual di pasar raya. Diagram 7 shows di erent yoghurt of di erent avours sold at the supermarket. (a) (i) Mikroorganisma A menjalankan proses Y untuk menghasilkan yogurt. Namakan mikroorganisma A dan proses Y. Microorganism A carries out process Y to produce yoghurt. Name microorganism A and process Y. Mikroorganisma A/Microorganism A: Proses Y/Process Y: [2 markah/marks] (ii) Tulis satu persamaan perkataan bagi proses Y. Write a word equation for process Y. [1 markah/mark] Rajah 7 Diagram 7 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 88 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
89 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 (b) Kaji maklumat di bawah. Study the information below. Respirasi aerob ialah proses respirasi sel yang berlaku dengan kehadiran gas oksigen untuk menghasilkan tenaga daripada makanan. Jenis respirasi ini biasanya terjadi pada kebanyakan tumbuhan, haiwan dan manusia. Dalam proses ini, air dan karbon dioksida dihasilkan sebagai produk akhir. Aerobic respiration is a process of cellular respiration that takes place in the presence of oxygen to produce energy from food. is type of respiration is common in most of the plants, animals and humans. In this process, water and carbon dioxide are produced as end products. Nyatakan tiga perbezaan antara respirasi aerob dan proses Y seperti yang dinyatakan di 7(a)(i). State three di erences between aerobic respiration and process Y as stated in 7(a)(i). [3 markah/marks] (c) Seorang atlet menjalani proses Y semasa melakukan larian pecut dan mengalami kekejangan otot. Terangkan mengapa kekejangan otot boleh berlaku. KBAT Menganalisis An athlete undergoes process Y while doing a sprint and then experiences muscle cramps. Explain why muscle cramps can happen. [3 markah/marks] 8 (a) Rajah 8.1 menunjukkan empat peringkat, P, Q, R dan S, dalam lengkung pertumbuhan tumbuhan semusim. Diagram 8.1 shows four stages, P, Q, R and S, in the growth curve of annual plants. (i) Terangkan apa yang berlaku pada peringkat P. Explain what happens at stage P. [2 markah/marks] (ii) Lengkung dalam Rajah 8.1 meningkat pada peringkat Q. Terangkan mengapa. e curve in Diagram 8.1 increases at stage Q. Explain why. KBAT Menganalisis [2 markah/marks] Jisim kering/Dry mass Masa/Time P Q R S Rajah 8.1 / Diagram 8.1 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 89 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2022 90 (b) Rajah 8.2 menunjukkan lengkung pertumbuhan tumbuhan dwimusim. Diagram 8.2 shows the growth curve of biennial plants. Nyatakan dua perbezaan antara lengkung pertumbuhan dalam Rajah 8.1 dan Rajah 8.2. State two di erences between the growth curves in Diagram 8.1 and Diagram 8.2. [2 markah/marks] (c) Pertumbuhan tumbuhan boleh diukur dengan menggunakan parameter seperti jisim segar dan ketinggian. Namun, parameter tersebut bukan parameter yang tepat untuk mengukur pertumbuhan. Plant growth can be measured using parameters such as dry mass and height. However, these parameters are not the accurate parameters for measuring growth. Terangkan parameter yang paling sesuai digunakan untuk mengukur pertumbuhan tumbuhan. Explain a parameter that is most suitable to be used to measure the growth of plants. KBAT Menilai [3 markah/marks] Bahagian B/Section B [20 markah/marks] Arahan: Jawab mana-mana satu soalan daripada bahagian ini. Instruction: Answer any one question from this section. 9 (a) Rajah 9 menunjukkan kariotip seorang individu. Diagram 9 shows a karyotype of an individual. Rajah 9 Diagram 9 (i) Namakan penyakit genetik yang dihidapi oleh individu tersebut dan nyatakan satu ciri penyakit tersebut. Name the genetic disorder that the individual is su ering from and state one characteristic of the disease. [2 markah/marks] 1 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 X Y 2 3 4 5 6 Jisim kering Dry mass Masa/Time Rajah 8.2 / Diagram 8.2 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 90 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
91 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 (ii) Terangkan bagaimana penyakit genetik yang dinyatakan di 9(a)(i) berlaku semasa pembahagian sel. Explain how the genetic disorder stated in 9(a)(i) occurs during cell divison. [3 markah/marks] (b) (i) Konsep mitosis telah digunakan dalam penyelidikan untuk menghasilkan produk pertanian yang lebih berkualiti dalam kuantiti yang banyak. e concept of mitosis has been used in researches to produce a better quality and higher quantity of agricultural products. Sekumpulan penyelidik berminat untuk membiakkan satu spesies orkid liar yang jarang dijumpai bagi tujuan komersial. Berdasarkan maklumat di atas, huraikan satu teknik yang boleh digunakan bagi tujuan itu. A group of researchers are keen in breeding a rare species of wild orchid for commercial purposes. Based on the above information, describe one technique that can be used for that purpose. [5 markah/marks] (ii) Bincangkan kelebihan dan kekurangan teknik yang dihuraikan di 9(b)(i). KBAT Menilai Discuss the advantages and disadvantages of the technique described in 9(b)(i). [10 markah/marks] 10 (a) Rajah 10.1 menunjukkan Ra esia sp., (Bunga pakma) yang boleh ditemui di ekosistem hutan hujan tropika. Diagram 10.1 shows Ra esia sp., which can be found in a tropical rainforest ecosystem. (i) Terangkan penyesuaian nutrisi bagi Ra esia sp. Explain the nutritional adaptations for Ra esia sp. [5 markah/marks] (ii) Bandingkan penyesuaian nutrisi tumbuhan parasit dengan tumbuhan epi t. Compare the nutritional adaptations of parasitic plants with epiphytic plants. [2 markah/marks] (b) Pokok periuk kera, pokok dedalu dan paku pakis langsuyar diambil dari habitat mereka dan ditanam di dalam pasu berbeza yang berisi tanah. Pokok-pokok itu dibekalkan dengan cahaya, air dan baja yang mencukupi. Antara ketiga-tiga pokok tersebut, yang manakah dapat beradaptasi dengan baik pada perubahan habitat? Terangkan. KBAT Menganalisis Pitcher plant, Indian willow plant and bird's nest fern were taken from their habitats and planted in di erent pots containing soil. e plants are provided with enough light, water and fertiliser. Which of the three plants can adapt well to habitat change? Explain. [5 markah/marks] (c) Rajah 10.2 menunjukkan ekosistem paya bakau. Diagram 10.2 shows the mangrove ecosystem. Pokok bakau ialah komponen biosis utama di ekosistem paya bakau. Terangkan komponen abiosis yang terdapat di ekosistem ini dan bagaimana pokok bakau dapat menyesuaikan diri terhadap komponen abiosis tersebut. Mangrove trees are the main biotic component in the mangrove ecosystem. Explain the abiotic components that are found in this ecosystem and how mangrove trees can adapt to the abiotic components. [8 markah/marks] Rajah 10.1 Diagram 10.1 Rajah 10.2 Diagram 10.2 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 91 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2022 92 Bahagian C/Section C [20 markah/marks] Arahan: Jawab soalan dalam bahagian ini. Instruction: Answer the question in this section. 11 (a) Baca cerita di bawah. Read the story below. Azizah telah menamatkan pengajiannya selama 7 tahun di luar negara dan kembali ke kampung halamannya. Azizah sungguh terkejut melihat pembangunan pesat yang berlaku di kampungnya. Azizah berasa sedih apabila melihat keadaan permukaan tasik yang merupakan tempat dia dan rakan-rakannya memancing dahulu telah tercemar kesan daripada tanah pertanian yang terletak berdekatan. Permukaan tasik tersebut kelihatan hijau kerana dilitupi sepenuhnya dengan alga. Azizah has completed her education for 7 years abroad and returned to her hometown. She was really surprised to see the rapid development that took place in her village. Azizah felt sad when she saw the condition of the surface of the lake where she and her friends used to sh has been polluted by a nearby agricultural land. e surface of the lake looks green because it is fully covered with algae. (i) Pada pendapat anda, apakah yang dimaksudkan oleh Azizah tentang keadaan permukaan tasik tersebut? Bincangkan bagaimana tanah pertanian yang tidak diuruskan dengan sempurna menyebabkan keadaan itu. KBAT Menganalisis In your opinion, what does Azizah mean by the condition of the surface of the lake? Discuss how poorly managed agricultural land has caused the condition. [7 markah/marks] (ii) Wajarkan kepentingan mengekalkan tasik tersebut sebagai satu habitat dalam ekosistem. KBAT Menilai Justify the importance of maintaining the lake as a habitat in an ecosystem. [3 markah/marks] (b) Orang utan (genus Pongo) ialah beruk besar asli yang berasal dari Indonesia dan Malaysia. Orang utan ini boleh dijumpai di hutan hujan Borneo dan Sumatera. Orang utan dikelaskan sebagai spesies yang terancam kerana populasinya telah menurun dengan banyak. Orangutans (genus Pongo) are great apes native to Indonesia and Malaysia. ey are found in the rainforests of Borneo and Sumatra. e orangutan is classi ed as an endangered species because its population has decreased greatly. (i) Cadangkan mengapa populasi orang utan telah menurun. KBAT Menganalisis Suggest why the orangutan population has decreased. [4 markah/marks] (ii) Cadangkan langkah-langkah pemeliharaan dan pemuliharaan yang boleh dilakukan untuk mengelakkan kepupusan orang utan. Suggest steps of preservation and conservation that can be carried out to prevent the extinction of the orangutans. [6 markah/marks] Rajah 11 / Diagram 11 PT SPM Bio Tkt 5-KM.indd 92 01/03/2023 2:36 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J1 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 – Jawapan BAB 1 Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan KERTAS 1 1 B 2 C 3 C 4 B 5 B 6 B 7 B 8 D 9 C 10 D 11 B 12 A 13 A KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) P: Tisu epidermis/Epidermal tissue Q: Tisu asas/Ground tissue R: Tisu vaskular/Vascular tissue (b) X: Xilem/Xylem Y: Floem/Phloem (c) (i) Kutikel/Cuticle (ii) Untuk mencegah kehilangan air melalui penyejatan To prevent water loss through evaporation 2 (a) (i) Tumbuhan saka/Perennial plant (ii) Mangga/Durian/Nangka/Manggis Mango/Durian/Jackfruit/Mangosteen (b) (i) 9 tahun/9 years (ii) • Xilem sekunder yang terhasil pada musim bunga adalah lebih besar dan cerah kerana mendapat sumber cahaya matahari dan air yang mencukupi. / e secondary xylem produced in spring is larger and brighter due to su cient source of sunlight and water. • Xilem sekunder yang terbentuk pada musim sejuk adalah lebih kecil dan gelap kerana sumber cahaya dan air yang kurang. Ini menghasilkan corak gelang terang dan gelap berselang-seli. e secondary xylem formed in winter is smaller and darker due to less light and water source. is results in an alternating pattern of light and dark rings. BAHAGIAN B DAN C 3 (a) Proses penambahan saiz dan bilangan sel yang berlaku sepanjang hidup organisma. e process of increasing the size and number of the cells which occurs throughout the life of an organism. (b) Sel di zon I/Cell in zone I Sel di zon II/Cell in zone II (c) • Zon I merupakan peringkat pembahagian sel. Zone I is the stage of cell division. • Bilangan sel tumbuhan bertambah melalui proses mitosis./ e number of plant cells increases through the process of mitosis. • Zon II merupakan peringkat pemanjangan sel. Zone II is the stage of cell elongation. • Sel tumbuhan menyerap air secara osmosis dan membentuk vakuol yang besar. Proses ini dikenali sebagai pemvakuolan. Plant cells absorb water by osmosis and form large vacuoles. is process is known as vacuolation. • Zon III merupakan peringkat pembezaan sel. Zone III is the stage of cell di erentiation. • Sel tumbuhan mengalami perubahan struktur dan berubah menjadi sel khusus yang mempunyai fungsi tertentu untuk membentuk tisu. Plant cells undergo structural changes and transform into specialised cells that have a speci c function to form a tissue. (d) Pertumbuhan primer Primary growth Pertumbuhan sekunder Secondary growth Disebabkan pertumbuhan pada meristem apeks Due to growth of apical meristems Disebabkan pertumbuhan pada meristem lateral Due to growth of lateral meristems Menambahkan panjang batang dan akar Increases the length of stem and roots Menambahkan ukur lilit batang dan akar Increases the girth of stem and roots Berlaku dalam semua jenis tumbuhan Occurs in all types of plants Berlaku dalam tumbuhan berkayu sahaja Occurs only in woody plants Tumbuhan yang hanya mengalami pertumbuhan ini mempunyai jangka hayat yang pendek. Plants that only undergo this growth have short lifespan. Tumbuhan mempunyai jangka hayat yang panjang dan dapat hidup selama bertahun-tahun. Plants have long lifespan and able to live for many years. Kebaikan/Bene ts: • Pertumbuhan sekunder menghasilkan xilem sekunder dan oem sekunder untuk menambahkan kecekapan sistem pengangkutan dalam pokok besar. Secondary growth produces secondary xylem and secondary phloem to increase the e ciency of the transport systems in big trees. • Xilem primer yang termampat membentuk kayu yang teguh dan keras untuk memberi sokongan mekanikal bagi pokok besar. e compressed primary xylem forms wood which is strong and hard to provide mechanical support for big trees. • Kulit pada permukaan batang berkayu mengurangkan kehilangan air daripada batang, dan melindungi daripada diserang oleh serangga dan kulat parasit. Bark on the surface of the woody stem minimises water loses from the stems, and protects against the attacks of insects and parasitic fungi. • Tumbuhan dapat hidup lama dan meningkatkan peluang untuk menghasilkan biji benih dan membiak. e plants can live longer and increase the opportunities to produce seeds and propagate. JAWAPAN PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 1 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J2 • Membolehkan tumbuhan tumbuh lebih tinggi untuk mendapat lebih banyak cahaya matahari untuk menjalankan fotosintesis. Enables plants to grow taller to receive more sunlight to carry out photosynthesis. 4 (a) (i) Jisim kering Dry mass Pertumbuhan pertama First growth Pertumbuhan kedua Second growth Masa/Time • Bagi tumbuhan dwimusim, corak pertumbuhan berulang dalam dua musim. For a biennial plant, the growth pattern repeats itself in the two growing seasons. • Lengkung pertumbuhan terdiri daripada dua lengkung sigmoid bergabung bersama. Its growth curve consists of two sigmoid curves joined together. • Pada musim pertama, tumbuhan bercambah daripada biji benih, kemudian menjadi tidak aktif seketika sebelum bertumbuh semula pada musim kedua./In the rst season, it germinates from seed, then remain dormant for a while before regrow in the second season. • Tumbuhan menghasilkan bunga, biji benih dan buah sebelum mati. Plant produces owers, seeds and fruits before dying. (ii) • Ketinggian tidak menunjukkan kuantiti pertumbuhan dengan tepat kerana hanya satu dimensi sahaja diambil sedangkan dimensi lain diabaikan. Height does not indicate the exact quantity of growth because only one dimension is taken while other dimensions are ignored. • Kadangkala, pertumbuhan berlaku pada kadar berlainan untuk dimensi berlainan. Sometimes, growth occurs at di erent rates for di erent dimensions. • Selain itu, kandungan air di dalam tumbuhan kerap berubah setiap hari./In addition, the water content in plants often changes daily. • Parameter yang sesuai untuk mengukur pertumbuhan tumbuhan adalah dengan mengambil jisim keringnya. A suitable parameter to measure the plant growth is by taken its dry mass. • Jisim kering merujuk kepada penyingkiran air di dalam tumbuhan secara pemanasan. Dry mass refers to the removal of water in a plant by heating. • Proses pemanasan dilakukan berulang kali sehingga jisim sekata diperoleh. e heating process is repeated many times until a constant mass is obtained. • Jisim kering memastikan hanya jirim tumbuhan yang ditimbang. Dry mass assures that only plant matter is weighed. (b) (i) • Di P, anak pokok mula bercambah dan belum menghasilkan daun, iaitu organ yang boleh menghasilkan makanan./At P, the seedling begins to germinate and has not yet produces leaves, which are organs of producing food. • Makanan yang disimpan di dalam kotiledon digunakan untuk bercambah. Food stored in cotyledons is used for germination. • Pengurangan jisim disebabkan oleh pemecahan makanan yang disimpan digunakan untuk membekalkan tenaga bagi pembentukan daun dan akar. e decrease in mass is due to the breakdown of stored food to provide energy for the formation of leaves and roots. (ii) • Tumbuhan menggunakan simpanan makanan untuk membentuk daun dan akar. e plants use the stored food to form leaves and roots. • Setelah daun tumbuh, tumbuhan mula membuat makanan sendiri melalui proses fotosintesis./Once the leaves grow, the plants begin to make their own food through photosynthesis. • Makanan yang disintesis melebihi makanan yang dioksidakan. Synthesised food exceeds the food that is oxidised. • Makanan yang berlebihan disimpan di dalam tumbuhan. Excess food is stored in the plants, • Menyebabkan pertambahan jisim tumbuhan. Cause an increase in mass of the plants. BAB 2 Struktur dan Fungsi Daun KERTAS 1 1 C 2 B 3 C 4 B 5 D 6 A 7 C 8 D 9 B 10 C 11 C 12 C 13 D KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) P: Stoma/Stoma Sel Q/Cell Q: Sel pengawal/Guard cell (b) • Mengawal atur pembukaan dan penutupan stoma Regulating the opening and closing of the stoma • Membolehkan pertukaran gas berlaku Allowing gaseous exchange to occur (c) P (stoma) akan tertutup apabila tumbuhan mengalami kekurangan air untuk mengurangkan kehilangan air daripada tumbuhan. Proses transpirasi akan berkurangan. P (stoma) will be closed when plants experience water de ciency to reduce water loss from plants. e process of transpiration will be reduced. (d) Siang/Day Malam/Night Dalam keadaan segah In turgid condition Dalam keadaan asid In accid condition Ion kalium bergerak masuk ke dalam sel pengawal Potassium ions move into the guard cell Ion kalium bergerak keluar dari sel pengawal Potassium ions move out from the guard cell Kepekatan sukrosa dalam sel pengawal tinggi High concentration of sucrose in guard cell Kepekatan sukrosa dalam sel pengawal rendah Low concentration of sucrose in guard cell PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 2 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J3 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 – Jawapan BAHAGIAN B DAN C 2 (a) • Memberi kesan penyejukan kepada tumbuhan. Penyejatan wap air menyejukkan tumbuhan di bawah terik matahari. Provides cooling e ect to the plant. Evaporation of water vapour cools down the plant in hot sun. • Menyediakan tarikan transpirasi. Apabila tumbuhan kehilangan air melalui transpirasi dari daun, air dan garam mineral diambil dari tanah secara osmosis dan ditarik ke atas melalui batang ke daun dan akhirnya keluar dari tumbuhan melalui stoma./Setting up transpiration pull. When the plant loses water through transpiration from the leaves, water and mineral salts are taken up from the soil by osmosis and pulled upwards through the stem into the leaves and nally exits the plants through the stomata. • Mengekalkan struktur tumbuhan. Tumbuhan muda atau tumbuhan tanpa batang berkayu memerlukan air untuk sokongan struktur. Transpirasi membantu mengekalkan kesegahan dalam tumbuhan. Maintain plant structure. Young plants or plants without woody stems require water for structural support. Transpiration helps maintain the turgidity in the plants. (b) Batang dan bunga Stem and ower (c) • Udara yang tercemar mengandungi zarahzarah pencemar dan keadaan ini akan menutup permukaan daun/stoma pada permukaan daun tertutup. e polluted air contains pollutant particles and these will cover the leaf surface/stomata on leaves are covered. • Penutupan stoma menghalang wap air daripada terbebas ke atmosfera sehingga mengurangkan kadar transpirasi. e closure of stomata prevents water vapour from being released into the atmosphere thus reducing the rate of transpiration. (d) • Faktor persekitaran itu ialah suhu, keamatan cahaya, kelembapan relatif udara dan pergerakan udara. Environmental factors are temperature, light intensity, relative air humidity and air movement. • Pada suhu yang lebih tinggi, molekul air di dalam tumbuhan mendapat lebih banyak tenaga menyebabkannya bergerak ke atas lebih laju ke arah daun./At higher temperature, water molecules inside the plant get more energy cause them to move faster upright towards the leaves. • Molekul air mempunyai tenaga yang cukup untuk terbebas sebagai wap air dari daun ke atmosfera. Water molecules have enough energy to escape as water vapour from the leaves into the atmosphere. • Pada keamatan cahaya yang tinggi, kadar fotosintesis meningkat. Ini menyebabkan glukosa dalam sel pengawal meningkat dan menurunkan keupayaan air di dalam sel pengawal. At high light intensity, the rate of photosynthesis increases. is results in the increase glucose in the guard cells and hence lowers the water potential inside them. • Apabila keupayaan air berkurang, lebih banyak air memasuki sel pengawal menjadikannya lebih segah./As the water potential decreases, more water enters the guard cells making them more turgid. • Tekanan segah pada sel pengawal menyebabkan pembukaan stoma sehingga menyebabkan kadar transpirasi lebih tinggi. e turgor pressure of the guard cells leads to an opening up of stomata resulting in higher rate of transpiration. • Apabila kelembapan relatif udara tinggi, kecerunan keupayaan air antara bahagian dalam stoma dan atmosfera kurang dan kadar transpirasi menjadi rendah./When the relative air humidity is high, the water potential gradient between the inside of the stomata and the atmosphere is shallow and the rate of transpiration will be low. • Namun, jika atmosfera kering, akan berlaku kecerunan kepekatan air yang curam antara ruang di dalam stoma dengan atmosfera dan kadar transpirasi akan cepat. However, if the atmosphere is dry, there will be a steep water concentration gradient between the space inside of the stomata and the atmosphere and the rate of transpiration will therefore be fast. • Apabila air tersejat daripada daun, satu lapisan nipis wap air terbentuk di luar daun. Ini mengurangkan keupayaan air antara daun dan atmosfera di luar. When water is evaporated from the leaf, it forms a thin layer of vapour outside the leaf. is reduces the water potential between the leaf and the atmosphere outside. • Apabila terdapat pergerakan udara, lapisan ini disingkirkan, maka mengekalkan kecerunan keupayaan air di seluruh daun. When there is air movement, this layer is blown away, thus maintaining the water potential gradient across the leaf. 3 (a) (i) • Kelayuan menjadikan sel pengawal asid kerana kekurangan air./Wilting makes the guard cells accid due to lack of water. • Kekurangan air ini mungkin disebabkan oleh suhu persekitaran terlalu tinggi atau pokok dibekalkan dengan baja yang terlalu banyak. is lack of water may be due to the surrounding temperature being too high or the plants being supplied with too much fertiliser. • Suhu persekitaran yang tinggi menyebabkan proses transpirasi menjadi tinggi dan banyak air tersejat keluar ke atmosfera melalui stoma. Kekurangan air menyebabkan sel pengawal hilang kesegahan dan stoma tertutup. High surrounding temperature causes the transpiration to become high and more water evaporates out into the atmosphere through the stoma. Lack of water causes the guard cells to lose turgidity and the stoma to close. • Baja yang banyak menjadikan keupayaan air di dalam tanah menurun (zat terlarut, iaitu baja tinggi) menyebabkan air dalam tumbuhan keluar melalui sel-sel akar. Kehilangan air pada sel akar akan menarik molekul air daripada bahagian lain tumbuhan./Too much fertiliser causes the water potential in the soil to decrease (solute, i.e. fertiliser is high), causing water in the plant to di use out through the root cells. Loss of water on root cells will attract water molecules from other parts of the plant. (ii) • Kaedah: Menyiram pokok-pokok itu dengan air yang mencukupi Method: By watering the plants with enough water PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 3 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J4 • Tumbuhan memperoleh air dan mineral melalui rambut akar dan akar./Plants get water and minerals from root hairs and root. • S itoplasma bagi sel rambut akar adalah hipertonik kepada air di sekeliling tanah menyebabkan air masuk ke sel-sel secara osmosis./ e cytoplasm of root hair cells is hypertonic to the surrounding soil water causes water to enter the cells through osmosis. • Sel rambut akar sekarang adalah hipotonik kepada sel-sel bersebelahan membuatkan air meresap masuk ke selsel bersebelahan, kemudian dari sel ke sel sehingga sampai di xilem. e root hair cells are now hypotonic to the adjacent cells make water to di use into the adjacent cells, then cells to cells until it reaches xylem. • Pergerakan air naik secara berterusan di dalam salur xilem di batang disebabkan oleh daya lekitan dan daya lekatan molekul air. e continuous upward movement of water through the xylem vessels in the stem is caused by the adhesion and cohesion forces of water molecules. • Sel-sel bersebelahan sel pengawal menerima air menjadikan sel-sel itu hipotonik berbanding sel-sel pengawal. e adjacent cells of the guard cells receive water making them hypotonic compared to the guard cells. • Pergerakan air ke sel-sel pengawal di dalam daun menggantikan air yang hilang sebelum ini dan ini menyebabkan sel-sel pengawal menjadi segah./ e movement of water to the guard cells in the leaves replaced the water loss before and this causes them to become turgid. (b) (i) • Tumbuhan membuat makanan melalui fotosintesis yang melibatkan dua peringkat utama, iaitu tindak balas bersandarkan cahaya dan tindak balas tidak bersandarkan cahaya./Plants make food through photosynthesis which involves two main stages, namely the lightdependent reaction and the light-independent reaction. • Semasa tindak balas bersandarkan cahaya, kloro l menyerap tenaga daripada cahaya matahari dan kemudian menukarkannya kepada tenaga kimia dalam bentuk NADPH dan ATP, yang melibatkan fotolisis air. During light-dependent reaction, chlorophyll absorbs energy from sunlight and then converts it into chemical energy, in the form of NADPH and ATP, which involves photolysis of water. • ATP yang dihasilkan semasa tindak balas bersandarkan cahaya digunakan untuk proses dalam tindak balas tidak bersandarkan cahaya untuk menukar molekul karbon dioksida menjadi molekul gula. ATP produced during the light-dependent reactions is used to drive the process in light-independent reaction to convert carbon dioxide molecules into sugar molecules. (ii) • Penanaman di dalam rumah hijau Planting in a greenhouse • Memasang penjana tenaga solar untuk menjana tenaga elektrik Install a solar power generator to generate electricity • Menggunakan mentol LED yang menjimatkan tenaga elektrik bagi membekalkan tenaga cahaya kepada tumbuhan/Using LED bulbs that save electricity to supply light energy to plants • Memasang sistem pendingin udara semasa musim panas dan sistem pemanas udara semasa musim dingin Install air conditioning system during summer and air heating system during winter • Menggantikan kepingan kaca dengan kepingan plastik lut sinar yang lebih murah Replace glass with cheaper translucent plastic BAB 3 Nutrisi dalam Tumbuhan KERTAS 1 1 B 2 A 3 D 4 A 5 D 6 D 7 C 8 B 9 B 10 B KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) (i) Daun kelihatan kekuningan/Klorosis Leaves appear yellowish/Chlorosis (ii) Magnesium (iii) Nitrogen (iv) Magnesium sulfat/Magnesium sulphate (b) • Bekas kaca hendaklah ditutup dengan kertas hitam e glass container should be covered by black paper • Untuk mengelakkan pertumbuhan alga dalam larutan kultur To prevent algal growth in the culture solution • Alirkan udara atau oksigen ke dalam larutan kultur secara berterusan Constantly bubbling air or oxygen into the culture solution • Untuk membolehkan akar tumbuh dengan normal/To allow the roots to grow normally (c) Humus, mineral/Humus, mineral 2 (a) Rambut akar/Root hair (b) (i) W tumbuh melalui ruang-ruang untuk mengelakkan halangan butir-butir tanah menyebabkan struktur itu tidak dapat terus lurus./W grows through the spaces to avoid obstruction of soil particles, hence cannot keep straight. (ii) W tidak mengalami halangan di dalam air dan dapat tumbuh dengan lurus. W has no obstruction in water and can grows straight. (c) (i) • Air. Digunakan untuk fotosintesis/ penyejukan tumbuhan secara transpirasi Water. Use for photosynthesis/cooling the plant by transpiration • Mineral. Untuk pertumbuhan yang sihat Minerals: For healthy growth of the plant (ii) • Air dari tanah memasuki W secara osmosis. Water from the soil enters W by osmosis. • Ion mineral dibawa ke dalam W secara pengangkutan aktif dan melawan kecerunan kepekatan./Mineral ions are taken into W by active transport, against the concentration gradient. • W diadaptasi untuk mengambil air dan ion mineral melalui luas permukaan yang besar untuk meningkatkan kadar penyerapan. W is adapted for taking up water and mineral ions by having a large surface area to increase the rate of absorption. PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 4 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J5 Praktis Topikal SPM: Biologi Tingkatan 5 – Jawapan (d) Struktur W kelihatan asid./Structure W being accid. BAHAGIAN B DAN C 3 (a) Nutrisi ialah proses organisma memperoleh tenaga dan nutrien daripada makanan untuk tumbesaran, penyelenggaraan dan membaiki tisu mati atau rosak. Nutrition is the process by which organisms obtain energy and nutrients from food for growth, maintenance and repairing of dead or damaged tissue. (b) (i) • Orkid merupakan tumbuhan epi t dan hidup pada tumbuhan lain (perumah) yang lebih tinggi supaya mendapat lebih banyak cahaya matahari./Orchid is epiphytic plant and lives on higher plant (hosts) to get more sunlight. • Mempunyai batang yang bengkak yang dapat menyimpan lebih banyak air. Has swollen stems that can store more water. • Akar dapat menyerap nutrien yang terdapat pada celah-celah batang pokok perumah. e roots can absorb the nutrients found in the interstices of the host trunks. • Mempunyai daun hijau dan dapat mensintesiskan makanannya sendiri. Has green leaves and can synthesise its own food. (ii) • Tidak wajar/Unsuitable • Orkid boleh mendapatkan air dan mineral daripada air hujan. Orchid can get water and minerals from rainwater. • Apabila berada di kedudukan yang lebih rendah, orkid akan bersaing dengan pokok besar untuk memperoleh air di dalam tanah. While at a lower position, orchid will compete with larger tree to obtain water in the soil. • Malah, menyukarkan orkid mendapat cahaya matahari./Hence, make it di cult to get sunlight. • Kekurangan cahaya matahari menyebabkan orkid tidak dapat berfotosintesis./Lack of sunlight makes orchid unable to photosynthesise. (c) Tumbuhan karnivor Carnivorous plant Tumbuhan parasit Parasitic plant Tumbuhan hijau Green plants Tumbuhan hijau atau bukan tumbuhan hijau Can be green or non-green plants Dijumpai di atas tanah di persekitaran yang kurang nutrien, seperti nitrogen. Found on the ground in nutrient poor environments, such as nitrogen. Dijumpai pada tumbuhan lain (perumah) untuk menyerap nutrien. Found on other plant (host) to absorb nutrients. Boleh membuat makanan sendiri melalui fotosintesis. Can make its own food through photosynthesis. Ada yang tidak boleh membuat makanan sendiri (tumbuhan bukan hijau), tetapi ada yang boleh (tumbuhan hijau)./Some cannot make their own food (nongreen plants), but some can (green plants). Perangkap dan mencerna haiwan kecil (mangsa) seperti serangga untuk mendapatkan nitrogen. Trap and digest small animals (prey) such as insects to get nitrogen. Akarnya menyerap makanan/nutrien secara terus dari pokok perumah. Its roots absorb food/ nutrients directly from host. Menyebabkan kematian pada mangsa (haiwan) yang terperangkap Cause damage to the prey (animal) that trapped Menyebabkan kerosakan pada tumbuhan yang ditumpang Cause damage to the plant on which it grows Contoh: Periuk kera Example: Pitcher plant Contoh: Pokok dedalu Example: Mistletoe BAB 4 Pengangkutan dalam Tumbuhan KERTAS 1 1 A 2 D 3 C 4 C 5 D 6 C 7 C 8 B 9 B 10 D 11 C 12 A 13 C KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) (i) P: Floem/Phloem Q: Xilem/Xylem (ii) Turus yang memanjang bersambung dari hujung ke hujung memudahkan pengangkutan air dari akar ke daun secara berterusan, memberi kekuatan kepada struktur xilem dan mengelakkannya daripada ranap A continous tube from end to end facilitates the continuous transport of water from roots to leaves, gives strength to the structure of the xylem and prevent the xylem from collapsing (b) (i) Translokasi/Translocation (ii) Nama/Name: Floem/Phloem Fungsi: Mengangkut bahan organik dari daun ke bahagian-bahagian lain tumbuhan. Function: Transports organic matter from leaves to other parts of the plant. 2 (a) Tumbuhan herba berdaun/Pokok keembung/Pokok bunga raya/Anturium A leafy herbaceous plant/Balsam plant/Hibiscus plant/ Anthurium (b) Mesti diletakkan di tempat yang sejuk dan gelap. It must be placed in a cool and dark place. (c) • Pengaliran keluar air secara perlahan bermula di hujung setiap daun. Slow exudation of water begins at the tip of each leaf. • Titisan air ini beransur-ansur membesar dan mungkin jatuh atau mengalir di sisi daun. ese water drops gradually enlarge and may fall o or run down the side of the leaf. (d) • Keadaan lembap dan sejuk Humid and cool condition • Tanah mesti basah dengan air yang banyak. e soil must be wet with abundant water. • Apabila penyerapan air oleh akar sangat tinggi dan kadar transpirasi sangat rendah. When absorption of water by the roots is very high and the rate of transpiration is very low. PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 5 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
© Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J6 • Tumbuhan mestilah bersifat herba dan rendah. e plant should be herbaceous and low height. BAHAGIAN B DAN C 3 (a) (i) • Ion mineral diambil oleh sel rambut akar secara pengangkutan aktif ke dalam vakuol menjadikan keupayaan air di dalam vakuol lebih rendah berbanding di dalam tanah. Mineral ions are taken up by the root hair cells by active transport into the vacuole, making the water potential in the vacuole lower than in the soil. • Air dari tanah meresap masuk ke dalam sel rambut akar secara osmosis dan meningkatkan keupayaan air di dalamnya berbanding sel-sel korteks. Water from the soil penetrates into the root hair cells by osmosis and increases the water potential in the hair root cells compared to the cortex cells. • Perbezaan keupayaan air menyebabkan air masuk ke dalam sel-sel korteks secara osmosis./Di erence in water potential causes water to enter the cortex cells by osmosis. • Air bergerak dari keupayaan tinggi ke keupayaan rendah merentasi sel-sel di rambut akar, korteks, endodermis, perisikel dan sehinggalah ke salur xilem. Water moves from high potential to low potential across the root hair cells, cortex, endodermis, pericycle and then to the xylem vessels. (ii) • Tiga proses tersebut ialah tarikan transpirasi, tindakan kapilari dan tekanan akar. e three processes are transpirational pull, capillary action and root pressure. • Tarikan transpirasi: Kehilangan air berterusan melalui transpirasi dari daun menyebabkan keupayaan air menjadi rendah di dalam daun. Keupayaan air yang rendah pada daun berfungsi seperti daya ‘sedutan’, untuk menarik air ke atas batang. Transpirational pull: Constant water loss via transpiration from the leaves causes water potential becomes low in the leaves. e lower water potential in the leaves works like a ‘suction’ force, pulling the water up the stem. • Tindakan kapilari: Air bergerak ke atas batang sebagai gerak balas ‘sedutan’ oleh dua daya, iaitu daya lekatan dan daya lekitan. Daya lekitan ialah kecenderungan molekul air melekat bersama dan daya lekatan adalah kecenderungan molekul air melekat pada permukaan lain, seperti bahagian dalam salur xilem. Capillary action: Water moves up the stem in response to the ‘suction’ by two forces: adhesion and cohesion. Cohesion is the tendency for water molecules to stick together and adhesion is the tendency for water molecules to stick to other surfaces, such as the inside of the xylem vessels. • Tekanan akar: Air bergerak ke atas batang melalui daya ‘tolakan’ dari akar. Air sentiasa diserap oleh akar disebabkan keupayaan air yang rendah di sel-sel akar. Pergerakan air ke akar ini menyebabkan keupayaan air di dalam akar menjadi tinggi, menghasilkan daya yang ‘menolak’ air ke atas. Root pressure: Water moved up the stem via a ‘push’ force from the roots. Water is constantly being absorbed by the roots due to the low water potential in the root cells. is movement of water into the roots causes the water potential inside the roots to become high, resulting in a force that ‘pushes’ water up. • Persamaan: Proses-proses ini bersifat pasif dan tidak memerlukan tenaga. Similarity: ese processes are passive and do not require an input of energy. (b) (i) • Fitoremediasi merupakan kaedah rawatan yang menggunakan tumbuhan untuk menyerap logam berat dan nutrien yang terdapat dalam tanah atau air tercemar. Phytoremediation is a method of treatment that uses plants to absorb heavy metals and nutrients found in polluted land or water. • Dapat merawat air sisa dengan menyingkirkan logam berat serta memerangkap nutrien dan mikroorganisma berbahaya. Can treat water by removing heavy metals as well as trapping harmful nutrients and microorganisms. • Pemulihan lombong logam terbengkalai untuk membersihkan logam berat seperti plumbum, tembaga dan kadmium dari tanah./Restoration of abandoned metal mine to clear the heavy metals such as lead, copper and cadmium from soil. (ii) Kelebihan/Advantages: • Tumbuhan mampu mengumpulkan unsur dan sebatian dari persekitaran dan menyahtoksin pelbagai sebatian. Plants able to concentrate elements and compounds from the environment and to detoxify various compounds. • Fitoremediasi dapat digunakan pada tanah yang tercemar atau persekitaran air statik. Phytoremediation may be applied to polluted soil or static water environment. • Kos toremediasi lebih rendah daripada proses tradisional./ e cost of the phytoremediation is lower than that of traditional processes. • Kemungkinan pemulihan dan penggunaan semula logam berharga./ e possibility of the recovery and reuse of valuable metals. • Memelihara tanah di lapisan atas dan mengekalkan kesuburan tanah. It preserves the topsoil, maintaining the fertility of the soil. • Meningkatkan kesuburan tanah, hasil dan tokimia tumbuhan. Increase soil fertility, yield and plant phytochemicals. • Penggunaan tumbuhan juga mengurangkan hakisan dan larut resap logam di dalam tanah./ e use of plants also reduces erosion and metal leaching in the soil. Kelemahan/Disadvantages: • Fitoremediasi terhad kepada luas permukaan dan kedalaman yang dapat dicapai oleh akar. Phytoremediation is limited to the surface area and depth occupied by the roots. • Dengan sistem pemulihan berasaskan tumbuhan, tidak sepenuhnya dapat mencegah bahan cemar daripada melarut resap ke dalam air bawah tanah (tidak menyelesaikan masalah pencemaran). With plant-based systems of remediation, it is not possible to completely prevent the leaching of contaminants into the groundwater (meaning it does not resolve the problem of contamination). PT SPM Bio Tkt 5-Jawapan.indd 6 01/03/2023 4:55 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.