1 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Inkuiri dalam Sains 1 Kemahiran Saintifik Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. S.P 1.1.1 – 1.1.12 TP 1 TP 2 1 Lengkapkan peta alir di bawah dengan kemahiran proses sains. (a) Memerhati Menggunakan deria untuk mengumpulkan maklumat. (d) Membuat inferens Penerangan yang munasabah berdasarkan pemerhatian. (g) Menggunakan perhubungan ruang dan masa Memerihalkan perubahan pemboleh ubah dimanipulasikan dengan masa. (i) Mengawal pemboleh ubah Menentukan faktor yang mempengaruhi keputusan penyiasatan. (c) Mengukur dan menggunakan nombor Membuat pemerhatian secara kuantitatif. (f) Berkomunikasi Menunjukkan pemerhatian dalam bentuk grafik seperti jadual atau carta palang. (h) Mendefinisi secara operasi Membuat tafsiran tentang sesuatu parameter yang diuji. Mengeksperimen Merancang dan menjalankan penyiasatan mengikut langkah-langkah kemahiran saintifik. (b) Mengelas Mengasingkan objek berdasarkan ciri sepunya. (e) Meramal Membuat jangkaan berdasarkan pemerhatian. Mentafsir data Menerangkan keputusan yang diperoleh secara rasional. (j) Membuat hipotesis Membuat pernyataan umum yang boleh diuji. 1.1 Kemahiran Proses Sains BT: m.s. 2 – 9 Prɑktis PBD 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 1 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 2 TP 1 2 3 4 5 6 2 Satu penyiasatan dijalankan tentang hubungan antara jenis permukaan dengan kelajuan kereta mainan. Kayu Kereta mainan Kaca Berdasarkan pernyataan di bawah, nyatakan kemahiran proses sains yang diamalkan. Pernyataan Kemahiran proses sains (a) Kereta mainan bergerak paling laju di atas permukaan kaca. Memerhati (b) Kereta mainan bergerak paling laju di atas permukaan kaca kerana daya geseran antara tayar dengan permukaan adalah paling rendah. Membuat inferens (c) Jika permukaan karpet digunakan, kereta mainan akan bergerak dengan lebih perlahan. Meramal (d) Saya dapati, semakin kasar permukaan, semakin lambat kereta mainan bergerak di atasnya. Membuat hipotesis (e) Kita mesti tetapkan jisim kereta mainan yang digunakan sebelum menjalankan penyiasatan ini. Mengawal pemboleh ubah (f) Kereta mainan bergerak sejauh 100 cm di atas permukaan kaca dalam masa 8 saat dan bergerak sejauh 100 cm di atas permukaan kayu dalam masa 15 saat. Mengukur dan menggunakan nombor 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 2 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 3 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Suraya dan Safuan ingin menyiasat keperluan air bagi tumbuhan untuk tumbuh dengan subur. Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan dalam penyiasatan ini dan pemerhatian yang dibuat selepas 14 hari. S.P 1.1.1, 1.1.4, 1.1.10 TP 3 TP 4 Pokok Q Pokok Q Pokok P Pokok P Selepas 14 hari (a) Padankan pemboleh ubah dalam eksperimen ini. Pemboleh ubah dimanipulasikan Jenis pokok, kehadiran cahaya, kehadiran nutrien, kehadiran udara Pemboleh ubah bergerak balas Air Pemboleh ubah dimalarkan Keadaan pokok (b) Nyatakan cara untuk mengawal pemboleh ubah dimanipulasikan dalam penyiasatan ini. Satu pokok disiram dengan air , satu pokok lagi tidak disiram dengan air . (c) Apakah inferens yang dapat dibuat berdasarkan pemerhatian di atas? Pokok Q tumbuh dengan subur kerana mendapat keperluan asas yang cukup . 1.1 Kemahiran Proses Sains BT: m.s. 2 – 9 Prɑktis PBD 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 3 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 4 TP 1 2 3 4 5 6 2 Kelaskan bahan buangan di bawah kepada jenisnya. S.P 1.1.2 TP 3 Kaca Gelas Cermin Plastik Botol plastik Pembungkus makanan Sisa makanan Kulit nanas Tulang ikan Logam Tin aluminium Paku besi Kertas Tisu Surat khabar Tisu, gelas, kulit nanas, tin aluminium, tulang ikan, surat khabar, paku besi, botol plastik, pembungkus makanan, cermin 3 Sekumpulan murid menyiasat faktor yang mempengaruhi kestabilan model binaan dengan menggunakan susunan radas dalam rajah di bawah. S.P 1.1.1, 1.1.4, 1.1.7 TP 3 TP 4 A B C Kipas Kadbod Straw (a) Tandakan () pada pemerhatian yang betul apabila suis kipas dihidupkan. (i) Model A tumbang paling cepat. ✓ (ii) Model B tumbang paling lambat. ✓ (iii) Model C tumbang paling lambat. (b) Apakah definisi secara operasi bagi objek yang stabil dalam penyiasatan ini? Objek yang stabil ialah objek yang mengambil masa yang lama untuk tumbang . (c) Apakah hubungan antara ketinggian dengan kestabilan objek? Semakin tinggi objek , semakin stabil objek tersebut . 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 4 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 5 TP 1 2 3 4 5 6 4 Rajah di bawah menunjukkan kereta belon yang dibina untuk menyiasat faktor saiz belon terhadap jarak pergerakan kereta belon. S.P 1.1.1, 1.1.4, 1.1.5, 1.1.6, 1.1.7, 1.1.10, 1.1.11 TP 3 TP 4 Kereta belon Permukaan Jadual di bawah menunjukkan data yang diperoleh. Saiz belon Besar Sederhana Kecil Jarak pergerakan kereta belon (cm) 30 22 (a) Padankan pemboleh ubah dalam penyiasatan ini. Pemboleh ubah dimanipulasikan Jarak pergerakan kereta belon Pemboleh ubah bergerak balas Saiz belon Pemboleh ubah dimalarkan Berat kereta belon (b) Apakah hipotesis bagi penyiasatan ini? Semakin besar saiz belon , semakin jauh jarak pergerakan kereta belon . (c) Ramalkan jarak pergerakan kereta belon apabila belon bersaiz kecil disambungkan kepada kereta belon. Sebarang nilai yang kurang daripada 22 cm (d) Lukis carta palang dalam ruang di bawah berdasarkan data yang diperoleh. KBAT Mengaplikasi Saiz belon 30 20 10 Jarak pergerakan kereta belon (cm) Besar Sederhana Kecil 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 5 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 6 TP 1 2 3 4 5 6 Jalankan penyiasatan dan lengkapkan laporan di bawah. S.P 1.1.12 TP 6 Eksperimen 1.1 Tajuk: Jisim mempengaruhi jarak pergerakan kereta belon. Tujuan: Menyiasat hubungan antara jisim kereta belon dengan jarak pergerakan kereta belon . Pernyataan masalah: Bagaimanakah jisim kereta belon mempengaruhi pergerakan kereta belon? Hipotesis: Semakin bertambah jisim kereta belon, semakin berkurang jarak yang dilalui oleh kereta belon. Pemboleh ubah: (a) Dimanipulasikan: Jisim kereta belon (b) Bergerak balas: Jarak yang dilalui oleh kereta belon (c) Dimalarkan: Saiz belon, jenis kereta belon Alat dan bahan: Botol plastik, empat keping penutup botol plastik, dua batang lidi, pita pelekat, gunting, penyedut minuman yang boleh dibengkokkan, belon, empat pemberat 5 g Kereta belon Pemberat Langkah-langkah: 1 Ukur dan gunting penyedut minuman sepanjang 12 cm. 2 Lekatkan penyedut minuman pada tepi botol plastik. 3 Tebuk 4 lubang pada botol plastik bertentangan dengan kedudukan penyedut minuman. 4 Masukkan sebatang lidi sepanjang 10 cm ke dalam penyedut minuman dan masukkan pada setiap dua lubang. 5 Cucuk satu keping penutup botol pada setiap hujung lidi. 6 Letakkan kereta belon A pada garisan permulaan. 7 Masukkan muncung belon yang telah ditiup pada penyedut minuman. 8 Rekodkan jarak yang dilalui oleh kereta belon A. 9 Langkah 6 hingga 8 diulang dengan memasukkan pemberat 5 g ke dalam botol seperti berikut: (a) Kereta belon B: Dua pemberat 5 g (b) Kereta belon C: Empat pemberat 5 g 1.1 Kemahiran Proses Sains BT: m.s. 8 Prɑktis PBD PAK-21 PdPc 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 6 8/30/23 11:02 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 7 TP 1 2 3 4 5 6 Data: Kereta belon A B C Jisim pemberat (g) 0 10 20 Jarak yang dilalui (cm) 25 10 5 Jawapan murid Perbincangan: 1 Lengkapkan jadual di atas dengan keputusan yang kamu peroleh. 2 Apakah corak perubahan jarak yang dilalui oleh kereta belon A, B dan C? Berkurang 3 Kereta belon yang manakah bergerak (a) paling jauh? Kereta belon A (b) paling dekat? Kereta belon C 4 Nyatakan inferens bagi jawapan kamu di 2. (a) Kereta belon A mempunyai jisim paling rendah . (b) Kereta belon C mempunyai jisim paling tinggi . Kesimpulan: Semakin bertambah jisim kereta belon , semakin berkurang jarak yang dilalui oleh kereta belon . Hipotesis ( diterima / ditolak ). PdPc Aktiviti PAK-21 Eksperimen Gunakan kereta belon yang kamu bina dalam Eksperimen 1.1 untuk menjalankan eksperimen ini. Rancang satu eksperimen untuk menyiasat faktor jenis permukaan berbeza terhadap daya geseran. Hasilkan satu laporan lengkap bagi penyiasatan ini. Praktis Ekstra Imbas kod QR atau layari https://www. youtube.com/watch?v=jr3BOE_EpOk untuk menonton langkah-langkah pembinaan kereta belon. Untuk tujuan pembelajaran PdPc Video Aktiviti Interaktif Ekstra Praktis PdPc PAK-21 PdPc Video PdPc Interaktif Aktiviti PdPc 01 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 1_1-7_Final.indd 7 8/30/23 11:02 AM
8 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Sains Hayat Tema:2 Manusia Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. 1 Labelkan organ pembiakan lelaki dan perempuan di bawah dengan betul. S.P 2.1.1 TP 1 (b) Testis (a) Zakar (c) Tiub Fallopio (d) Ovari (e) Uterus (f) Faraj 2.1 Pembiakan Manusia BT: m.s. 14 – 15 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 8 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 9 TP 1 2 3 4 5 6 2 Isi tempat kosong dengan fungsi organ pembiakan lelaki dan perempuan. S.P 2.1.1 TP 3 Lelaki Testis Menghasilkan sperma . Zakar Menyalurkan sperma kepada faraj. Perempuan Ovari Menghasilkan ovum . Tiub Fallopio Tempat berlakunya proses persenyawaan antara ovum dengan sperma. Faraj Menerima sperma daripada zakar. Uterus Tempat embrio membesar. Aktiviti Interaktif Interaktif Aktiviti PdPc 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 9 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 10 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Isi tempat kosong dengan perkataan yang sesuai bagi melengkapkan langkah-langkah dalam proses persenyawaan sehingga bayi dilahirkan. S.P 2.1.2 TP 3 Sperma Ovum Ovari Faraj Tiub Fallopio Uterus Langkah 1 Zakar lelaki menyalurkan sperma ke dalam faraj perempuan. Langkah 2 Sperma bergerak ke tiub Fallopio menggunakan ekornya. Proses persenyawaan berlaku di sini apabila satu sperma bercantum dengan satu ovum. Langkah 3 Persenyawaan antara ovum dan sperma menghasilkan zigot . Proses pembahagian sel berlaku berulang kali untuk menghasilkan embrio . Langkah 5 Fetus akan dilahirkan sebagai bayi melalui faraj ibu. Langkah 4 Embrio akan terus berkembang di dalam uterus ibunya dan dikenali sebagai fetus . Fetus mengambil masa kurang lebih sembilan bulan untuk berkembang sehingga mempunyai organ yang lengkap. 2.1 Pembiakan Manusia BT: m.s. 16 – 17 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 10 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 11 TP 1 2 3 4 5 6 2.1 Pembiakan Manusia BT: m.s. 16 – 19 Prɑktis PBD Jawab soalan berikut berdasarkan petikan di bawah. S.P 2.1.3, 2.1.4 TP 4 Lina merupakan seorang pelajar universiti. Selepas dia menamatkan pengajian dan mula bekerja, dia telah melangsungkan perkahwinan bersama Eddy. Mereka dikurniakan tiga orang anak. Selepas 30 tahun berkahwin, mereka dikurniakan seramai 6 orang cucu. 1 Berdasarkan petikan di atas, apakah proses hidup manusia yang telah dijalankan? Proses pembiakan manusia 2 Apakah kepentingan pembiakan kepada manusia? Kepentingan pembiakan kepada manusia (a) Menambah bilangan zuriat (b) Memastikan kemandirian spesies manusia 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 11 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 12 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Labelkan sistem saraf manusia dalam rajah di bawah. S.P 2.2.1 TP 2 Sistem saraf periferi Sistem saraf pusat Saraf tunjang Otak Rangkaian saraf (a) (d) (b) (e) (c) 2 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. S.P 2.2.1 TP 2 (a) Fungsi sistem saraf ialah mengawal dan mengkoordinasi organ dan bahagian badan supaya dapat menjalankan proses hidup dan aktiviti harian. (b) Sistem saraf manusia terbahagi kepada dua bahagian. Sistam saraf manusia sistem saraf pusat sistem saraf periferi (c) Sistem saraf pusat terdiri daripada otak dan saraf tunjang . (d) Sistem saraf periferi terdiri daripada rangkaian saraf yang ada di seluruh badan. 2.2 Sistem Saraf Manusia BT: m.s. 20 – 22 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 12 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 13 TP 1 2 3 4 5 6 3 Lengkapkan peta pokok di bawah mengenai fungsi sistem saraf manusia. S.P 2.2.2 TP 2 Fungsi utama Terdiri daripada Fungsi Fungsi Fungsi (c) Mengkoordinasi tindakan terkawal dan tindakan luar kawal . (d) Laluan maklumat antara otak dengan sistem saraf periferi . (e) Mengawal sebahagian daripada tindakan refleks . (f) Bertanggungjawab menghantar isyarat dari bahagian badan ke sistem saraf pusat atau menghantar isyarat gerak balas dari sistem saraf pusat ke seluruh bahagian badan . Fungsi utama Terdiri daripada Sistem saraf manusia Sistem saraf pusat Sistem saraf periferi Otak Saraf tunjang Rangkaian saraf (a) Merupakan pusat kawalan badan. (b) Menghubungkan sistem saraf pusat kepada organ deria . 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 13 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 14 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. S.P 2.2.3 TP 2 1 Rajah di bawah menunjukkan dua aktiviti yang dilakukan oleh Dhuha. Padankan aktiviti di bawah dengan jenis tindakan yang betul. Bernafas Berlari Tindakan refleks Tindakan terkawal Tindakan luar kawal 2 Isi tempat kosong dengan jawapan yang diberikan. Tindakan terkawal Tindakan refleks Tindakan luar kawal (a) Tindakan terkawal ialah tindakan yang disedari dan berlaku mengikut kehendak dan kawalan seseorang. (b) Tindakan refleks ialah tindakan yang berlaku dengan pantas dan tanpa disedari. (c) Tindakan luar kawal ialah tindakan yang berlaku tanpa disedari atau tanpa kawalan seseorang. 3 Lengkapkan urutan aliran isyarat apabila seseorang tersentuh objek panas dalam peta alir di bawah. Rangsangan (a) Dikesan oleh organ deria (b) Isyarat dihantar kepada saraf tunjang (c) Gerak balas dihasilkan 2.2 Sistem Saraf Manusia BT: m.s. 22 – 23 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 14 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 15 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. S.P 2.2.4 TP 5 Fungsi sistem saraf manusia (a) Mengesan rangsangan . (b) Menghantar maklumat dalam bentuk isyarat . (c) Mentafsir isyarat yang diterima daripada organ deria. (d) Menghasilkan gerak balas yang sesuai. 2 Isi tempat kosong dengan jawapan yang diberi. S.P 2.2.4 TP 5 keseimbangan muka saraf tunjang rasa kebas otak herot (a) Kegagalan fungsi sistem saraf periferi menyebabkan gangguan isyarat dari otak dan saraf tunjang ke bahagian tubuh. (b) Kerosakan saraf periferi pada bahagian kaki boleh menyebabkan badan kita kehilangan keseimbangan ketika berjalan. (c) Sindrom Bell’s palsy berlaku apabila saraf periferi di bahagian otot muka rosak yang menyebabkan sebahagian muka menjadi herot . (d) Sindrom carpal tunnel disebabkan oleh kerosakan saraf periferi di bahagian otot pada pergelangan tangan dan menyebabkan rasa kebas . 2.2 Sistem Saraf Manusia BT: m.s. 22 – 25 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 15 8/30/23 11:18 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 16 TP 1 2 3 4 5 6 3 Maklumat berikut adalah tentang sistem saraf periferi. S.P 2.2.4 TP 5 Sistem saraf merupakan sistem yang mengkoordinasi tubuh badan. Sistem saraf periferi menghubungkan otak dan organ deria. Sistem saraf periferi bertanggungjawab dalam aktiviti badan. (a) Tandakan (✓) bagi contoh tindakan luar kawal yang dikawal oleh sistem saraf periferi. Bersin ✓ Bercakap Berjalan Kerdipan mata ✓ (b) Mengapakah aktiviti yang ditandakan di 3(a) ialah tindakan luar kawal? KBAT Menilai Kerana aktiviti tersebut tidak memerlukan rangsangan untuk berlaku. (c) Lengkapkan peta alir di bawah dengan urutan aliran isyarat semasa rangsangan berlaku. (i) Organ deria menerima rangsangan . (iv) Otot melakukan gerak balas . (ii) Isyarat dihantar oleh saraf periferi ke otak untuk ditafsir. (iii) Otak memberi arahan untuk gerak balas. (d) Apakah yang akan berlaku sekiranya sistem saraf periferi gagal berfungsi? Lumpuh/Kegagalan fungsi anggota badan Imbas kod QR atau layari https://www. youtube.com/watch?v=28QavtVZa-o untuk menonton video tentang simptom dan tanda-tanda kerosakan saraf. Untuk tujuan pembelajaran PdPc Video Praktis Ekstra PdPcVideo PdPc Praktis Ekstra 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final Upd.indd 16 9/18/23 9:57 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 17 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. S.P 2.2.5 TP 5 Pernyataan di bawah menerangkan mengenai cara menjaga sistem saraf manusia. Isi tempat kosong dengan jawapan yang diberi untuk melengkapkan pernyataan di bawah. vitamin minuman beralkohol isyarat motosikal postur otak berat tulang belakang perlahan tidur seimbang topi keledar 1 Apabila menunggang motosikal , kita hendaklah memakai topi keledar untuk mengelakkan kecederaan pada otak jika berlaku kemalangan. 2 Penjagaan postur yang betul ketika mengangkat objek yang berat boleh mengelakkan kecederaan pada tulang belakang dan sistem saraf. 3 Pengambilan makanan seimbang yang mengandungi vitamin , mineral semula jadi dan serat adalah penting untuk menjaga sistem saraf kita. 4 Kita hendaklah mendapatkan tidur yang cukup, iaitu antara tujuh hingga lapan jam sehari untuk menjaga rangkaian sistem saraf kita. 5 Elakkan tabiat minum minuman beralkohol . Minuman beralkohol menyebabkan gangguan penghantaran isyarat melalui sistem saraf dalam tubuh kita. Maka, gerak balas terhadap rangsangan akan menjadi perlahan . 2.2 Sistem Saraf Manusia BT: m.s. 26 – 27 Prɑktis PBD 02 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 2_8-17_Final.indd 17 8/30/23 11:18 AM
18 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Sains Hayat 3 Mikroorganisma Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. 1 Tulis jenis mikroorganisma yang betul berdasarkan contoh yang diberi dalam peta pokok di bawah. S.P 3.1.1 TP 1 Mikroorganisma (a) Fungi (c) Alga (e) Virus Chlamydomonas Volvox Amoeba Paramesium Bakteriofaj Virus Influenza Yis Rhizopus Escherichia coli Streptococcus (b) Bakteria (d) Protozoa 2 Padankan jenis mikroorganisma di bawah dengan cirinya yang betul. S.P 3.1.1 TP 1 Jenis mikroorganisma Ciri Virus Boleh membuat makanannya sendiri kerana mempunyai klorofil. Bakteria Kebanyakannya hidup dalam habitat air seperti tasik dan sungai. Alga Mendapat nutrien daripada benda yang mereput dan mengurai. Protozoa Memerlukan perumah untuk bertumbuh. Fungi Terdapat dalam pelbagai bentuk seperti sfera, rod, koma atau lingkaran. 3.1 Proses Hidup dan Kesan Tindakan Mikroorganisma BT: m.s. 34 – 35 Prɑktis PBD 03 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 3_18-22_Final.indd 18 8/30/23 11:22 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 19 TP 1 2 3 4 5 6 3 Langkah-langkah berikut dijalankan untuk memerhati bakteria yang terdapat dalam satu sampel air longkang. S.P 3.1.2 Langkah-langkah: 1 Mengambil sampel air longkang. 2 Membuat pemerhatian menggunakan alat X. 3 Membuat kesimpulan. Rajah di bawah menunjukkan alat X. (a) Apakah alat X? TP 1 [Apa] Mikroskop (b) Jika alat X tiada, adakah kamu dapat melihat bakteria tersebut dengan mata kasar? Beri alasan kamu. TP 2 KBAT Menilai Tidak, [Mengapa] kerana saiz bakteria adalah sangat kecil. (c) Namakan dua contoh mikroorganisma yang mungkin didapati dalam sampel air longkang. [Apa 1] Escherichia coli dan [Apa 2] Salmonella 4 Susun perkataan-perkataan di bawah bagi menerangkan maksud mikroorganisma. TP 2 seni yang Mikroorganisma mata kasar dengan tidak ialah dilihat dapat hidupan Mikroorganisma ialah hidupan seni yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar. TP 1 Video Tutorial Praktis Ekstra Tutorial Video PdPc Ekstra Praktis PdPc 03 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 3_18-22_Final.indd 19 8/30/23 11:22 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 20 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut berdasarkan aktiviti yang telah dijalankan. S.P 3.1.3 TP 2 1 Langkah-langkah: 1 200 ml air suam, dua sudu gula dan satu sudu kecil yis dimasukkan ke dalam botol. 2 Muncung belon dipasangkan pada mulut botol. 3 Ukur lilit belon diperhatikan. Aktiviti 1 Pemerhatian Ukur lilit belon bertambah . Inferens Belon mengembang kerana yis membebaskan gas semasa bernafas . Kesimpulan Mikroorganisma bernafas dan membebaskan gas . 2 Langkah-langkah: 1 Tiga titik air kolam dititiskan di atas slaid kaca dan ditutup dengan sisip kaca. 2 Mikroorganisma diperhatikan di bawah mikroskop. Aktiviti 2 Pemerhatian Kedudukan mikroorganisma yang diperhatikan berubah-ubah . Inferens Mikroorganisma bergerak . Kesimpulan Mikroorganisma bergerak . 3 Langkah-langkah: 1 Sekeping roti disemburkan dengan air. 2 Roti tersebut dibungkus di dalam beg plastik dan disimpan di dalam almari gelap. 3 Permukaan roti diperhatikan selepas tiga hari. Aktiviti 3 Pemerhatian Kulapuk roti diperhatikan pada permukaan roti. Inferens Mikroorganisma telah tumbuh pada permukaan roti. Kesimpulan Mikroorganisma tumbuh . 3.1 Proses Hidup dan Kesan Tindakan Mikroorganisma BT: m.s. 36 – 39 Prɑktis PBD 03 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 3_18-22_Final.indd 20 8/30/23 11:22 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 21 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. S.P 3.1.4 1 Lengkapkan peta buih di bawah dengan faktor-faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma. TP 2 Suhu yang sesuai (d) (a) (c) (b) Kehadiran air Keasidan yang sesuai Kehadiran nutrien Kehadiran udara 2 Rashid membeli dua botol susu segar. Botol A disimpan di dalam peti sejuk, manakala botol B diletakkan di atas meja pada suhu bilik. Botol A Botol B Susu dalam botol yang manakah akan menjadi rosak selepas tiga hari? Mengapa? TP 5 KBAT Menilai [Apa] Botol B. [Mengapa] Kerana suhu bilik sesuai untuk pertumbuhan mikroorganisma. 3.1 Proses Hidup dan Kesan Tindakan Mikroorganisma BT: m.s. 36 – 39 Prɑktis PBD 03 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 3_18-22_Final.indd 21 8/30/23 11:22 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 22 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. S.P 3.1.5 1 Tulis kesan-kesan buruk mikroorganisma berdasarkan rajah di bawah. TP 3 (a) (c) (b) (d) Merosakkan makanan Penyakit berjangkit Pereputan gigi Keracunan makanan 2 Isi tempat kosong dengan jawapan yang diberikan. TP 4 bakteria virus roti baja organik tempe tapai (a) Mikroorganisma seperti virus digunakan dalam penghasilan vaksin. (b) Yis digunakan dalam teknologi pembuatan roti dan tapai . (c) Penghasilan baja organik merupakan salah satu kegunaan mikroorganisma dalam bidang pertanian. (d) Pembuatan makanan seperti yogurt merupakan contoh kegunaan bakteria . (e) Fungi ditambahkan kepada kacang soya untuk membuat tempe . 3.1 Proses Hidup dan Kesan Tindakan Mikroorganisma BT: m.s. 45 – 46 Prɑktis PBD 03 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 3_18-22_Final.indd 22 8/30/23 11:22 AM
23 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Sains Hayat Tema:4 Interaksi antara Hidupan Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul mengenai maksud interaksi antara hidupan. S.P 4.1.1 TP 1 Interaksi antara hidupan ialah (a) hubungan antara hidupan yang (b) saling bergantung antara satu sama lain untuk mendapatkan (c) keperluan asas bagi meneruskan hidup. 2 Nyatakan jenis interaksi antara haiwan yang ditunjukkan dalam rajah di bawah. S.P 4.1.1 TP 1 (a) Mangsa-pemangsa (b) Persaingan (c) Simbiosis 3 Persaingan antara haiwan boleh berlaku dalam dua keadaan, iaitu intraspesies dan interspesies. Lengkapkan maksud intraspesies dan interspesies dalam peta pokok di bawah. S.P 4.1.1 TP 1 Persaingan yang berlaku antara haiwan yang sama spesies untuk mendapatkan keperluan asas yang sama. Persaingan yang berlaku antara haiwan yang berlainan spesies untuk mendapatkan keperluan asas yang sama. Interspesies Intraspesies 4.1 Interaksi antara Haiwan BT: m.s. 52 – 53 Prɑktis PBD 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 23 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 24 TP 1 2 3 4 5 6 4 Padankan jenis simbiosis antara haiwan berikut dengan penerangan yang betul. S.P 4.1.1 TP 1 Jenis simbiosis Penerangan Mutualisme Interaksi yang memberi manfaat kepada satu organisma tetapi tidak merugikan atau memberi manfaat kepada organisma lain. Komensalisme Interaksi yang memberi manfaat kepada kedua-dua organisma. Parasitisme Interaksi yang memberi manfaat kepada satu organisma dan merugikan organisma yang lain. 4.1 Interaksi antara Haiwan BT: m.s. 54 – 55 Prɑktis PBD Jawab soalan berikut. 1 Rajah di bawah menunjukkan interaksi antara dubuk di suatu habitat. S.P 4.1.2 (a) Berdasarkan rajah di atas, namakan jenis persaingan dan nyatakan faktor yang menyebabkan berlakunya persaingan ini. TP 1 Persaingan intraspesies dan faktornya ialah makanan yang terhad. (b) Selain faktor yang dinyatakan di 1(a), nyatakan tiga faktor lain berlakunya persaingan antara dubuk. TP 2 Air, tempat tinggal/kawasan dan pasangan 2 Rajah di bawah menunjukkan interaksi antara dua spesies haiwan. S.P 4.1.2 TP 1 Tandakan (✓) bagi faktor persaingan antara haiwan di atas. (a) Makanan ✓ (c) Kawasan ✓ (b) Udara (d) Pasangan 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 24 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 25 TP 1 2 3 4 5 6 3 Tulis faktor persaingan yang terlibat bagi interaksi antara haiwan dalam rajah di bawah. S.P 4.1.2 TP 2 (a) Air (b) Makanan (c) Pasangan 4 Tulis faktor-faktor persaingan bagi interaksi interspesies dan intraspesies dalam peta buih berganda di bawah. S.P 4.1.2 TP 2 (c) (d) (a) (b) Makanan Pasangan Air Tempat tinggal atau kawasan 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 25 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 26 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Rajah di bawah menunjukkan satu jenis interaksi antara haiwan. S.P 4.1.3 (a) Apakah yang terjadi kepada kucing tersebut? TP 4 Kucing mengalami kegatalan pada badannya akibat gigitan sengkenit. (b) Apakah jenis interaksi yang ditunjukkan dalam gambar di atas? TP 1 Simbiosis (c) Tandakan (✓) bagi jenis interaksi yang ditunjukkan di atas. TP 1 Komensalisme Parasitisme ✓ Mutualisme (d) Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 4 Dalam interaksi antara kucing dengan sengkenit, kucing ialah (i) perumah , manakala sengkenit ialah (ii) parasit . Kucing mengalami kerugian , manakala sengkenit mendapat faedah . (e) Beri dua contoh haiwan lain yang berinteraksi sama seperti haiwan-haiwan dalam rajah di atas. TP 4 Kutu dan anjing/Cacing pita dan lembu 4.1 Interaksi antara Haiwan BT: m.s. 56 – 57 Prɑktis PBD 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 26 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 27 TP 1 2 3 4 5 6 2 Simbiosis ialah interaksi antara dua spesies organisma. Lengkapkan jadual di bawah tentang interaksi simbiosis antara haiwan A dan haiwan B. S.P 4.1.3 TP 4 Jenis interaksi simbiosis Situasi Maksud Mutualisme Haiwan A: Mendapat faedah Haiwan B: Mendapat faedah Interaksi yang berlaku memberi faedah kepada kedua-dua haiwan . Komensalisme Haiwan A: Mendapat faedah Haiwan B: Tidak terkesan Interaksi yang berlaku memberi faedah kepada satu organisma sahaja tanpa menjejaskan organisma yang lain . Parasitisme Haiwan A: Mendapat faedah Haiwan B: Mengalami kerugian Interaksi yang berlaku memberi faedah kepada satu organisma sahaja , manakala satu organisma lagi mengalami kerugian . 3 Tulis dua contoh bagi setiap jenis interaksi simbiosis dalam peta pokok di bawah. S.P 4.1.3 TP 4 (a) (b) (c) (d) (e) (f) Simbiosis Mutualisme Komensalisme Parasitisme Buran laut dan umang-umang Burung dan buaya Ikan remora dan jerung Ketam dan teritip Kutu dan anjing Cacing pita dalam tubuh 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 27 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 28 TP 1 2 3 4 5 6 Lengkapkan penyiasatan di bawah dengan jawapan yang betul. S.P 4.2.1 TP 3 Eksperimen 4.1 Tajuk: Tumbuhan bersaing untuk mendapatkan cahaya. Pernyataan masalah: Apakah faktor yang mempengaruhi persaingan antara tumbuhan? Tujuan: Menyiasat hubungan antara pertumbuhan anak pokok dengan kehadiran cahaya . Hipotesis: Anak pokok bertumbuh lebih tinggi ke arah cahaya kerana tumbuhan bersaing untuk mendapatkan cahaya . Pemboleh ubah: (a) Dimanipulasikan : Lubang untuk cahaya (b) Bergerak balas : Ketinggian anak pokok (c) Dimalarkan : Jenis anak pokok, jarak antara anak pokok Alat dan bahan: 10 biji benih cili, kotak, pasu, tanah kebun, air, tiub plastik Langkah-langkah: Lubang A B 4.2 Interaksi antara Tumbuhan BT: m.s. 59 – 61 Prɑktis PBD PAK-21 PdPc 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 28 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 29 TP 1 2 3 4 5 6 Susun langkah-langkah berikut dengan menulis nombor dalam kotak yang disediakan. Pemerhatian dibuat selepas 2 minggu. 6 10 biji benih cili disemai dalam dua pasu yang berisi tanah kebun. 1 Pasu A dibiarkan terdedah kepada cahaya matahari. Manakala, anak-anak pokok cili dalam pasu B ditutup dengan kotak tadi. 4 Anak pokok disiram setiap hari dengan menggunakan tiub plastik yang dimasukkan ke dalam lubang. 5 Lubang kecil ditebuk di bahagian atas sebuah kotak. 3 Anak-anak pokok dibiarkan tumbuh selama seminggu. 2 Perbincangan: 1 Apakah pemerhatian bagi pasu B dalam penyiasatan ini? KBAT Menganalisis [Apa] Semua anak pokok bertumbuh lebih tinggi ke arah lubang cahaya. 2 Beri satu inferens berdasarkan pemerhatian yang dinyatakan di 1. [Mengapa] Tumbuhan bersaing untuk mendapatkan cahaya. 3 Tulis faktor-faktor persaingan antara tumbuhan dalam peta bulatan di bawah. Guru sains Buku teks Cahaya Air Nutrien Ruang (a) (c) (d) (b) Kesimpulan: Anak pokok tumbuh lebih tinggi ke arah cahaya kerana tumbuhan bersaing untuk mendapatkan cahaya . PAK-21 PdPc 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 29 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 30 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Tulis faktor persaingan bagi tumbuhan dalam situasi di bawah. S.P 4.2.1 TP 3 TP 5 (a) A B Tumbuhan dalam bekas B bersaing untuk mendapatkan air . (b) Lubang Tumbuhan bersaing untuk mendapatkan cahaya matahari . (c) Baja A B Tumbuhan bersaing untuk mendapatkan nutrien . (d) A B Anak benih dalam bekas A bersaing untuk mendapatkan ruang . Kesimpulannya, tumbuhan bersaing untuk mendapatkan air , cahaya matahari , nutrien dan ruang untuk tumbuh dengan sihat. 4.2 Interaksi antara Tumbuhan BT: m.s. 59 – 61 Prɑktis PBD 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 30 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 31 TP 1 2 3 4 5 6 2 Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk menyiasat salah satu faktor yang mempengaruhi persaingan antara tumbuhan. Kedua-dua tumbuhan diletakkan di tempat yang sama dan disiram dengan kuantiti air yang sama. S.P 4.2.1 TP 3 Pasu A Pasu B (a) Apakah pemboleh ubah dalam penyiasatan di atas? (i) Pemboleh ubah dimanipulasikan : Bilangan anak pokok (ii) Pemboleh ubah bergerak balas : Ketinggian anak pokok (iii) Pemboleh ubah dimalarkan : Jenis anak pokok, saiz pasu, jenis tanah (b) Apakah yang boleh diperhatikan selepas sebulan? KBAT Menganalisis [Apa] Tumbuhan dalam pasu A lebih tinggi daripada tumbuhan dalam pasu B. (c) Apakah inferens bagi pemerhatian yang dinyatakan di 2(b)? KBAT Menganalisis [Mengapa] Tumbuhan dalam pasu B bersaing dalam ruang yang kecil untuk mendapatkan keperluan asas seperti nutrien dan air yang terhad. (d) Cadangkan satu cara supaya tumbuhan dalam pasu B dapat bertumbuh dengan lebih baik. KBAT Mencipta [Bagaimana] Pindahkan tumbuhan ke pasu yang lebih besar dengan tanah yang lebih banyak. (e) Jika pasu A tidak disiram sepanjang penyiasatan ini, adakah penyiasatan ini adil? KBAT Menilai Tidak adil, [Mengapa] kerana pokok dalam pasu A tidak mendapat keperluan asas iaitu air. 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 31 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 32 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Padankan rajah berikut kepada jenis interaksi simbiosis yang betul. S.P 4.2.2 TP 4 Orkid liar pada dahan pokok Rafflesia melekat pada batang pokok Dedalu Dedalu pada pokok mangga Paku tanduk rusa Paku tanduk rusa pada pokok kelapa sawit Komensalisme Parasitisme (a) (c) (b) (d) 2 Tulis kepentingan interaksi antara hidupan dalam peta buih di bawah. S.P 4.2.2 TP 5 (a) Mengawal populasi organisma dalam suatu habitat. (c) Memastikan kemandirian sesuatu spesies. (b) Mengekalkan keseimbangan alam. 4.2 Interaksi antara Tumbuhan BT: m.s. 59 – 64 Prɑktis PBD 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final.indd 32 8/30/23 11:27 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 33 TP 1 2 3 4 5 6 4.1 Interaksi antara Haiwan 4.2 Interaksi antara Tumbuhan BT: m.s. 58 – 71 Prɑktis PBD PdPc Aktiviti PAK-21 Permainan Isi tempat kosong dalam pernyataan berikut dengan jawapan yang betul. Kemudian, selesaikan kod rahsia pada petak di bawah dengan menggunakan abjad pertama bagi setiap jawapan. S.P 4.1.4, 4.2.3 TP 5 TP 6 1 I N 2 T 3 E 4 R 5 A 6 K 7 S 8 I KOD RAHSIA 1 Persaingan i n t r a s p e s i e s membuktikan bahawa hidupan saling bergantung antara satu sama lain. 2 Interaksi antara t u m b u h a n berlaku apabila keperluan asas seperti cahaya matahari, air dan ruang adalah terhad. 3 Keseimbangan e k o s i s t e m sangat dipengaruhi oleh interaksi antara haiwan, tumbuhan dan juga manusia. 4 Apabila biji benih disemai secara rapat, anak benih akan bersaing untuk mendapatkan r u a n g . 5 Persaingan interspesies ialah persaingan untuk mendapatkan a i r , makanan, pasangan dan kawasan. 6 Hubungan antara udang dengan timun laut ialah salah satu contoh simbiosis k o m e n s a l i s m e . 7 S i m b i o s i s ialah hubungan rapat antara hidupan yang memberi manfaat kepada sekurang-kurangnya satu organisma. 8 Pencaran biji benih juga merupakan cara tumbuhan mengurangkan persaingan antara anak pokok dengan i n d u k nya. DIDIK HIBUR Imbas kod QR atau layari https:// reviewgamezone.com/mc/candidate/ test/?test_id=34093&title=Interactions%20 Among%20Living%20Things untuk menjawab kuiz dalam talian (Bahasa Inggeris). Untuk tujuan pembelajaran Praktis PdPc Laman Web Ekstra PAK-21 PdPc Laman Web PdPc Ekstra Praktis PdPc 04 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 4_23-33_Final upd.indd 33 9/18/23 9:59 AM
34 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Sains Hayat 5 Pemeliharaan dan Pemuliharaan Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. S.P 5.1.3, 5.1.4 TP 1 TP 2 1 Rajah di bawah menunjukkan haiwan yang terancam dan yang telah pupus. (a) Namakan haiwan-haiwan berikut. Orang utan Mamot Panda Burung Dodo Quagga Gajah Dinosaur Tapir (b) Apakah yang dimaksudkan dengan kepupusan? [Apa] Keadaan apabila spesies haiwan atau tumbuhan telah lenyap dan sudah tiada lagi di Bumi. (c) Kelaskan haiwan-haiwan di atas kepada haiwan yang terancam dan haiwan yang telah pupus. Haiwan yang terancam Haiwan yang telah pupus Orang utan Gajah Tapir Panda Mamot Burung Dodo Dinosaur Quagga 5.1 Pemeliharaan dan Pemuliharaan untuk Keseimbangan Alam BT: m.s. 68 – 71 Prɑktis PBD 05 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 5_34-37_Final.indd 34 8/30/23 11:30 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 35 TP 1 2 3 4 5 6 1 Lengkapkan peta pokok di bawah dengan faktor-faktor yang menyebabkan ancaman kepupusan haiwan dan tumbuhan. S.P 5.1.5 TP 3 (i) Pembalakan (ii) Pemburuan (iii) Pembakaran hutan (iv) Pembinaan lebuh raya (i) Banjir (ii) Gempa bumi (iii) Ribut taufan (i) Tumpahan minyak (ii) Asap kilang (iii) Pencemaran toksik Faktor ancaman kepupusan (a) Aktiviti manusia (b) Bencana alam (c) Pencemaran Contoh Contoh Contoh 5.1 Pemeliharaan dan Pemuliharaan untuk Keseimbangan Alam BT: m.s. 72 – 74 Prɑktis PBD PdPc Aktiviti PAK-21 Three Stray, One Stay 1 Dalam kumpulan berempat, cari maklumat mengenai kesan pemeliharaan dan pemuliharaan terhadap haiwan dan tumbuhan yang diancam kepupusan. 2 Bentangkan hasil dapatan kumpulan kamu dalam bentuk yang kreatif seperti peta i-THINK. TP 6 PAK-21 PdPc 05 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 5_34-37_Final.indd 35 8/30/23 11:30 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 36 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Tulis maksud pemeliharaan dan pemuliharaan. S.P 5.1.1 TP 4 (a) Pemeliharaan ialah mengekalkan keadaan asal haiwan dan tumbuhan daripada termusnah. (b) Pemuliharaan ialah mengembalikan haiwan dan tumbuhan kepada keadaan asal supaya dapat dinikmati oleh generasi akan datang. 2 Lengkapkan peta pokok di bawah dengan cara pemeliharaan dan pemuliharaan haiwan dan tumbuhan. S.P 5.1.2 TP 4 Usaha menjaga keseimbangan alam Pemeliharaan Pemuliharaan (a) Mewartakan hutan simpan dan taman laut (b) Elakkan membeli produk berasaskan bahagian spesies yang terancam (c) Menguatkuasakan undang-undang pemburuan dan penyeludupan haram (d) Menanam semula pokok hutan (e) Mewujudkan pusat pemuliharaan hidupan liar 3 Padankan cara untuk mengatasi ancaman kepupusan haiwan dan tumbuhan di bawah. S.P 5.1.2 TP 4 Tumbuhan atau haiwan Cara mengatasi ancaman kepupusan (a) Penyu (b) Harimau Menanam semula pokok yang ditebang (c) Pokok cengal Memboikot penggunaan kulit harimau sebagai pakaian Membina pusat pemuliharaan penyu 5.1 Pemeliharaan dan Pemuliharaan untuk Keseimbangan Alam BT: m.s. 75 – 79 Prɑktis PBD 05 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 5_34-37_Final.indd 36 8/30/23 11:30 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 37 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. S.P 5.1.6 TP 3 TP 4 TP 5 1 Rajah di bawah menunjukkan aktiviti yang dilakukan oleh Amir dan Thiru. (a) Berdasarkan rajah di atas, apakah aktiviti yang dilakukan? Tandakan (✓) bagi jawapan yang betul. Kitar semula ✓ Guna semula (b) Mengapakah mereka melakukan aktiviti ini? Beri dua sebab. [Mengapa 1] Untuk menjaga alam sekitar [Mengapa 2] Mengurangkan penggunaan sumber bahan semula jadi [Mengapa 3] Mengurangkan eksploitasi terhadap haiwan dan tumbuhan (c) Apakah yang akan berlaku selepas 10 tahun, sekiranya aktiviti di 1(a) tidak dijalankan? [Apa 1] Lebih banyak pokok ditebang/ [Apa 2] Sampah bertambah banyak/ [Apa 3] Meningkatkan pencemaran alam sekitar (d) Pokok merupakan sumber kepada pembuatan kertas. Bagaimanakah pengurangan penggunaan sumber kertas dapat dilakukan? KBAT Menganalisis [Bagaimana 1] Melaksanakan resit dan bil tanpa cetakan [Bagaimana 2] Menggunakan bahan-bahan sumber bacaan atas talian. (e) Apakah kaedah pemuliharaan yang boleh dijalankan terhadap pokok-pokok yang telah ditebang untuk tujuan pembuatan kertas? [Apa] Penanaman semula pokok. 5.1 Pemeliharaan dan Pemuliharaan untuk Keseimbangan Alam BT: m.s. 72 – 81 Prɑktis PBD 05 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 5_34-37_Final.indd 37 8/30/23 11:30 AM
38 TP 1 2 3 4 5 6 Tema: Sains Fizikal 6 Daya Unit Nama: Kelas: Tarikh: Jawab soalan berikut. S.P 6.1.1 TP 1 1 Apakah maksud daya? Daya ialah daya tarikan atau daya tolakan yang bertindak ke atas sesuatu objek. 2 Berdasarkan rajah-rajah di bawah, nyatakan jenis daya yang terlibat, sama ada daya tolakan, daya tarikan atau kedua-duanya. Daya tarikan (a) Daya tarikan dan daya tolakan (b) Daya tolakan (c) Daya tolakan (d) Daya tarikan (e) Daya tarikan dan daya tolakan (f) 3 Padankan aktiviti-aktiviti di bawah dengan jenis daya yang terlibat. Aktiviti Menyepak bola Memakai sarung tangan Mendaki gunung Jenis daya Daya tarikan dan daya tolakan Daya tolakan Daya tarikan 6.1 Daya dan Kesannya BT: m.s. 68 – 71 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 38 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 39 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Berdasarkan situasi di bawah, tulis kesan daya yang terlibat. S.P 6.1.2 TP 2 bentuk objek arah objek kelajuan objek menggerakkan pegun menghentikan bergerak 6.1 Daya dan Kesannya BT: m.s. 90 – 92 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final upd.indd 39 19/9/2023 3:04:54 PM
Nama: Kelas: Tarikh: 40 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. S.P 6.2.1 TP 1 Pergerakan objek Daya geseran (a) Daya geseran ialah daya yang terbentuk apabila dua permukaan bersentuhan antara satu sama lain . (b) Arah daya geseran bertentangan dengan arah pergerakan objek. 2 Seorang murid menjalankan aktiviti berikut untuk menyiasat tentang daya geseran. S.P 6.2.1 TP 3 Langkah 1 Langkah 2 Langkah 3 Langkah-langkah: 1 Dekatkan kedua-dua tapak tangan kamu. 2 Gosokkan kedua-dua tapak tangan dengan laju dan berulang-ulang. 3 Letakkan tapak tangan kamu ke pipi. (a) Apakah yang kamu rasa apabila tapak tangan diletakkan pada pipi? [Apa] Rasa suam/panas (b) Apakah daya yang terhasil melalui gerakan tangan dalam aktiviti ini? [Apa] Daya geseran (c) Jelaskan bagaimana daya yang dinyatakan di 2(b) dihasilkan. KBAT Mengaplikasi [Bagaimana] Apabila tangan digosok, kedua-dua permukaan tangan saling bersentuhan antara satu sama lain dan menghasilkan geseran. 6.2 Daya Geseran BT: m.s. 93 – 94 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 40 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 41 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. Kaji rajah di bawah dan nyatakan kesan daya geseran. Kemudian, bulatkan sama ada kesan tersebut ialah kebaikan atau keburukan daya geseran. S.P 6.2.2 TP 3 1 Kesan daya geseran: Sukar menggerakkan objek pegun. Kebaikan Keburukan 2 Kesan daya geseran: Geseran menyebabkan objek menjadi haus . Kebaikan Keburukan 3 Kesan daya geseran: Membolehkan kita memegang objek. Kebaikan Keburukan 4 Kesan daya geseran: Objek kekal pegun . Kebaikan Keburukan 5 Kesan daya geseran: Menghasilkan bunyi bising dan haba . Kebaikan Keburukan 6.2 Daya Geseran BT: m.s. 95 – 96 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 41 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 42 TP 1 2 3 4 5 6 Lengkapkan penyiasatan di bawah dengan jawapan yang betul. S.P 6.2.3 TP 4 Eksperimen 6.1 Tajuk: Faktor-faktor yang mempengaruhi daya geseran. Tujuan : Menyiasat hubungan antara jenis permukaan dengan jarak yang dilalui oleh kereta mainan. Pemboleh ubah: (a) Dimanipulasikan : Jenis permukaan (b) Bergerak balas : Jarak yang dilalui oleh kereta mainan (c) Dimalarkan : Jenis/berat kereta mainan Alat dan bahan: Kereta mainan, blok kayu, papan, kepingan plastik, kepingan kadbod, kepingan permaidani, pita pengukur Langkah-langkah: Kereta mainan Permukaan meja Papan Blok kayu Jarak 1 Radas disediakan seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas. 2 Letakkan kepingan plastik di atas permukaan meja. 3 Kereta mainan dilepaskan dari hujung atas papan. 4 Pergerakan kereta mainan diperhatikan dan titik kereta mainan itu berhenti ditandakan. 5 Jarak yang dilalui oleh kereta mainan diukur dan direkodkan. 6 Langkah 2 hingga 5 diulang dengan menggunakan permukaaan kepingan kadbod dan kepingan permaidani. 6.2 Daya Geseran BT: m.s. 97 – 98 Prɑktis PBD PAK-21 PdPc 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 42 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 43 TP 1 2 3 4 5 6 Pemerhatian: Jenis permukaan Kepingan plastik Kepingan kadbod Kepingan permaidani Jarak yang dilalui (cm) 46 25 18 Perbincangan: 1 Nyatakan satu pemerhatian daripada keputusan penyiasatan ini. KBAT Menganalisis Jarak yang dilalui oleh kereta mainan pada kepingan permaidani adalah paling pendek. 2 Beri inferens terhadap pemerhatian kamu di 1. KBAT Menganalisis Jarak yang dilalui oleh kereta mainan di atas kepingan permaidani paling pendek kerana permukaan tayar kereta dan permukaan permaidani menghasilkan daya geseran yang paling besar. 3 Susun kekuatan daya geseran yang dihasilkan antara kereta mainan dengan ketiga-tiga jenis permukaan dalam urutan menaik. Kepingan plastik Kepingan kadbod Kepingan permaidani 4 Cadangkan satu cara untuk menambahkan jarak yang dilalui oleh kereta mainan dalam penyiasatan di atas tanpa menukar jenis permukaan. KBAT Mencipta Kurangkan jisim kereta mainan. Kesimpulan: Semakin kasar permukaan , semakin dekat jarak yang dilalui oleh kereta mainan. Hipotesis (diterima / ditolak). Imbas kod QR atau layari https://www. youtube.com/watch?v=n2gQs1mcZHA untuk menonton video tentang daya geseran. Untuk tujuan pembelajaran PdPc Video Aktiviti Interaktif Interaktif Aktiviti PdPc PAK-21 PdPc Video PdPc 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final upd_J.indd 43 19/9/2023 3:57:00 PM
Nama: Kelas: Tarikh: 44 TP 1 2 3 4 5 6 Lengkapkan penyiasatan di bawah dengan jawapan yang betul. S.P 6.2.3 TP 4 Eksperimen 6.2 Tajuk: Faktor-faktor yang mempengaruhi daya geseran. Tujuan: Menyiasat hubungan antara jisim dengan jarak yang dilalui oleh kereta mainan. Pemboleh ubah: (a) Dimanipulasikan : Jisim kereta mainan (b) Bergerak balas : Jarak yang dilalui oleh kereta mainan (c) Dimalarkan : Jenis permukaan Alat dan bahan: Kereta mainan berjisim 30 g, 60 g dan 90 g, papan, blok kayu, pita pengukur, meja Langkah-langkah: Kereta mainan Permukaan meja Papan Blok kayu Jarak 1 Susunan radas disediakan seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas. 2 Kereta mainan diletakkan di hujung bawah papan kemudian dilepaskan. 3 Pergerakan kereta mainan diperhatikan dan titik kereta mainan berhenti ditandakan. 4 Jarak yang dilalui oleh kereta mainan diukur dan direkodkan. 5 Langkah 2 hingga 4 diulang dengan menggunakan kereta mainan yang berlainan jisim. Pemerhatian: Jisim kereta mainan (g) 30 60 90 Jarak yang dilalui (cm) 60 45 6.2 Daya Geseran BT: m.s. 97 – 98 Prɑktis PBD PAK-21 PdPc 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 44 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 45 TP 1 2 3 4 5 6 Perbincangan: 1 Ramalkan jarak yang dilalui oleh kereta mainan yang berjisim 90 g. 30 cm (Nilai yang lebih rendah daripada 45 cm) 2 Nyatakan pemerhatian bagi penyiasatan ini. KBAT Menganalisis Jarak yang dilalui oleh kereta mainan yang paling ringan adalah paling jauh berbanding dengan kereta mainan yang lain. 3 Beri inferens berdasarkan pemerhatian kamu di 2. KBAT Menganalisis Jarak yang dilalui oleh kereta mainan yang paling ringan adalah paling jauh kerana jisim yang kecil menghasilkan daya geseran yang kecil. 4 Lengkapkan peta pokok di bawah. (c) Semakin kasar permukaan, semakin bertambah daya geseran. (d) Semakin besar jisim objek, semakin bertambah daya geseran. (a) (b) Faktor yang mempengaruhi daya geseran Jenis permukaan Jisim objek Hipotesis Hipotesis Kesimpulan: Semakin berat objek , semakin pendek jarak yang dilalui oleh objek . Hipotesis (diterima / ditolak). PdPc Aktiviti Pelibatan Ibu Bapa (PIB) Mereka Cipta Model Singki dapur di rumah Maniam tersumbat dan menakung air yang banyak. Berdasarkan pengetahuan sedia ada kamu tentang prinsip tekanan udara, bantu Maniam untuk menyelesaikan masalah ini. Lukis reka bentuk penyelesaian kamu pada sehelai kertas A4. Kemudian, bincangkan bersama ibu bapa atau penjaga. S.P 6.3.4 TP 6 PAK-21 PdPc PIB PdPc 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 45 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 46 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Perhatikan situasi di bawah dan tentukan sama ada perlu menambah atau mengurangkan daya geseran untuk tujuan menambah baik. Kemudian, cadangkan cara untuk mengubah daya geseran tersebut. S.P 6.2.4 TP 5 Situasi Menambah atau mengurangkan daya geseran Cara (a) Sukar membuka penutup botol Menambah daya geseran. Menggunakan kain kasar untuk memegang penutup botol. (b) Permukaan lantai licin Menambah daya geseran. Memakai selipar getah supaya tidak tergelincir. (c) Sukar membuka tingkap yang berkarat Mengurangkan daya geseran. Menyapu gris pada engsel supaya tingkap mudah dibuka. (d) Sukar menolak objek berat Mengurangkan daya geseran. Menggunakan penggolek untuk menggerakkan objek. (e) Pemberat terlepas daripada tangan Menambah daya geseran. Menggunakan serbuk kapur magnesium pada tapak tangan. 6.2 Daya Geseran BT: m.s. 99 – 100 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 46 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 47 TP 1 2 3 4 5 6 Jawab soalan berikut. 1 Rajah di bawah menunjukkan sebiji gelas diisi penuh dengan air. Sekeping kadbod keras diletakkan di atas gelas tersebut dan kemudian gelas diterbalikkan. Kadbod tidak jatuh dan air dalam gelas tidak tumpah ke lantai. S.P 6.3.1 TP 1 Kadbod keras Air Gelas (a) Apakah penerangan yang boleh dibuat daripada pemerhatian di atas? TP 5 KBAT Menganalisis Tekanan udara yang bertindak ke atas kadbod lebih tinggi daripada berat air yang bertindak ke bawah. (b) Berdasarkan aktiviti ini, apakah maksud tekanan udara? TP 1 Tekanan udara ialah tekanan yang dihasilkan oleh perlanggaran antara zarah udara pada permukaan luar dan dalam objek. 2 Tulis keadaan tekanan udara yang betul bagi situasi di bawah menggunakan perkataan yang diberi. S.P 6.3.2 TP 3 Tekanan udara rendah Tekanan udara tinggi Tekanan udara rendah Tekanan udara tinggi Tekanan udara rendah (a) Di puncak gunung (b) Di kaki gunung (c) Di udara 6.3 Tekanan Udara BT: m.s. 101 – 106 Prɑktis PBD 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 47 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 48 TP 1 2 3 4 5 6 3 Rajah di bawah menunjukkan Badrul sedang minum air menggunakan penyedut minuman. S.P 6.3.3 Lubang Penyedut minuman Air (a) Berdasarkan rajah di atas, bolehkah Badrul menyedut air tersebut? TP 2 Boleh Tidak boleh ✓ (b) Beri alasan bagi jawapan kamu di 3(a). TP 2 KBAT Menilai [Mengapa] Udara masuk ke dalam lubang menyebabkan tekanan udara di luar dan di dalam penyedut minuman adalah sama. (c) Apakah yang boleh dilakukan oleh Badrul supaya dia dapat menyedut air menggunakan penyedut minuman tersebut? TP 5 KBAT Mencipta [Bagaimana] Badrul perlu menutup lubang pada penyedut minuman menggunakan jarinya. 4 Tandakan (✓) bagi situasi yang menunjukkan aplikasi tekanan udara dan (✗) bagi bukan aplikasi tekanan udara. S.P 6.3.3 TP 2 (a) Amir tidak dapat menekan pam yang disambungkan ke tayar. ✓ (b) Ah Tang berasa sejuk apabila dia membuka tingkap dan udara masuk ke biliknya. ✗ (c) Belon pecah apabila terkena duri tajam. ✗ (d) Fatin menggunakan penitis untuk menyedut larutan daripada botol. ✓ (e) Singki yang tersumbat dapat dibaiki menggunakan pelocok. ✓ 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 48 8/30/23 11:33 AM
Nama: Kelas: Tarikh: 49 TP 1 2 3 4 5 6 5 Rajah di bawah menunjukkan beberapa aplikasi tekanan udara untuk menyelesaikan masalah dalam kehidupan harian kita. Tulis Tekanan rendah atau Tekanan tinggi dalam petak kosong yang disediakan. S.P 6.3.3 TP 5 (a) Picagari untuk menyedut cecair. Tekanan tinggi Tekanan rendah (b) Sifon untuk mengalirkan air daripada ketinggian berbeza. Tekanan rendah Tekanan tinggi (c) Pelocok untuk menolak kotoran yang tersumbat di dalam paip. Tekanan tinggi Tekanan rendah (d) Penyedut minuman digunakan untuk minum air. Tekanan rendah Tekanan tinggi (e) Botol semburan digunakan untuk menghasilkan titisan cecair yang kecil. Tekanan tinggi Tekanan rendah (f) Pelekat dinding digunakan untuk menggantung objek. Tekanan rendah Tekanan tinggi 06 Kuasai PBD Sains_Thn 6_Unit 6_38-50_Final.indd 49 8/30/23 11:33 AM