ภูมินามของสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ศิลปกรรมท้องถิ่น ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น และประติมากรรมรูปเคารพ ในอำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก

รปู แกง่ เสอื

รูปแก่งทราย

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 095-4644138

1. นายสยมพล อบุ ลบณั ฑิต อายุ 51 ปี

หนา้ 43

10 ตาบลทา่ สะแก

แกง่ หาดออ้ ย

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ส่งิ แวดลอ้ มธรรมชาติ 17.185528 , 100.677349

ทตี่ งั้

หมู่ที่ 2 บ้านขอนสองสลึง ตาบลท่าสะแก อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพิษณุโลก

ภมู นิ าม ชื่อ “แกง่ หาดอ้อย” มาจากบริเวณนีม้ ดี งอ้อยป่า ขนึ้ อยู่กลางเกาะกลางของแก่ง

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

แก่งหาดอ้อย ต้ังอยู่บริเวณ หมู่ที่ 2 บ้านขอนสองสลึง เท่ียวได้ เป็นการท่องเที่ยวแบบธรรมชาติ เล่นน้า พักผ่อน
ตาบลท่าสะแก อาเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก ปัจจุบัน โดยส่วนใหญ่จะนิยมเข้าไปเล่นน้าในช่วงเดือนเมษายนเพราะ
มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยต้นไม้ ปลาหลายสายพันธ์ุ หอย อากาศจะร้อน ชาวบ้านจะไปเล่นน้า หาหอย หากุ้ง หาปลา
และกุง้ ซ่ึงชาวบา้ นได้หามารบั ประทานในครวั เรอื นและบริเวณ มารบั ประทาน
เกาะกลางน้าจะมีต้นไม้ขึ้นอยู่ และนักท่องเที่ยวสามารถเข้าไป

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 081-8889930
เบอรโ์ ทรศัพท์ 094-6074445
1. นายทวีทรัพย์ ตาฉมิ มา อายุ 47 ปี เบอร์โทรศัพท์ 087-3071206
2. นายสนี วล สไี พร อายุ 60 ปี
3. นายสวสั ดิ์ ศรีสวสั ดิ์ อายุ 59 ปี

หนา้ 44

รปู แกง่ หาดอ้อย

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 095-4644138

1. นายสยมพล อบุ ลบณั ฑติ อายุ 51 ปี

หนา้ 45

11 ตาบลทา่ สะแก

เขาหลกั วา่ ว

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สง่ิ แวดลอ้ มธรรมชาติ -

ทตี่ งั้

หม่ทู ี่ 1 บา้ นหนองน้าปอ ตาบลท่าสะแก อาเภอชาติตระการ จังหวัดพษิ ณุโลก

ภูมนิ าม ชื่อ “เขาหลักว่าว” มาจากเร่ืองเล่าด้านประวัติศาสตร์ ตามคาบอกเล่าของผู้เฒ่า ผู้แก่ เขาหลัก
ว่าวเป็นช่ือท่ีชาวบ้านเรียกกันมานาน โดยเรียกตามเหตุการณ์ในครั้งหนึ่งพ่อขุนบางกลางหาว
ได้ทรงมาพักทัพอยู่ในเขาลูกหน่ึง ท่ีมีภูมิศาสตร์อยู่บนที่สูง มีลมพัดตลอด พระองค์จึงได้ทาว่าว
ข้ึนมาเล่นในเวลาว่างเพ่ือแก้เหงา และด้วยลมท่ีแรงมาก ว่าวจะชักขึ้นอย่างรวดเร็ว ท่านจึงได้จึง
ผูกเชือกว่าวไว้กับหลักชัยบนเขาแห่งนี้ แต่เล่นอยู่ได้ไม่นานด้วยลมที่แรงได้พัดกระตุกเชือกขาด
ว่าวจึงไดพ้ ดั ไปตามสายลม ชาวบา้ นจงึ เรยี กเขาลกู น้วี ่าเขาหลกั วา่ ว

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

เขาหลักว่าว มีลักษณะคล้ายหลัก สูงชัน ต้องเดินเท้าขึ้น นอกจากนี้เขาหลักว่าวนับว่าเป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วย
โดยใช้เวลาประมาณ 2-3 ช่ัวโมง กว่าจะถึงยอดเขา บริเวณเขาหลัก สัตว์ป่าหลากหลายชนิด เช่น เก้ง ลิง กระแต กระรอก เป็นต้น
ว่าจะมีถ้าโกน มีลักษณะเป็นโพลง ภาษาท้องถ่ินจะเรียกว่า เป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีหน่อไม้ท่ีชาวบ้านใช้หาเพื่อ
โกน มีความสูงชันไม่มีทางข้ึน ชาวบ้านต้องทาบันไดข้ึนกันเอง เล้ียงจุนเจือในครอบครัวและขายเพ่ือเสริมรายได้ให้กับ
และผากาปั้น เป็นก้อนหินท่ีมีลักษณะคล้ายกาป้ันของคน ครอบครวั

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศัพท์ 081-8889930
เบอร์โทรศพั ท์ 094-6074445
1. นายทวีทรัพย์ ตาฉิมมา อายุ 47 ปี เบอรโ์ ทรศพั ท์ 087-2971764
2. นายสนี วล สไี พร อายุ 60 ปี
3. นายเสวยี น จันทะกาว อายุ 51 ปี

หนา้ 46

รูปเขาหลักวา่ ว เป็นเขาสงู ชัน ลกั ษณะคลา้ ยหลกั

รปู ผากาปน้ั กอ้ นหนิ มีลกั ษณะคลา้ ยกาปั้นของคน

รปู ถา้ โกน ถ้าเปน็ โพลงด้านในชาวบ้านจงึ เรียกวา่ ถา้ โกน

รูปทางขน้ึ ถา้ โกนเนอ่ื งจากมคี วามสงู ชนั และไมม่ ีทางขน้ึ

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 095-4644138

1. นายสยมพล อุบลบัณฑิต อายุ 51 ปี

หนา้ 47

12 ตาบลทา่ สะแก

ประเพณีแหต่ น้ ดอกไม้

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประเพณี ภมู ิปญํ ญา -

ทต่ี งั้

หมู่ที่ 4 บ้านทา่ สะแก ตาบลทา่ สะแก อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณโุ ลก

ภมู นิ าม ชือ่ แหต่ น้ ดอกไม้ เปน็ ช่อื ทมี่ าจาก การนาดอกไมม้ าผกู ตดิ กับไมท้ ที าขึน้ คล้ายๆทรงปราสาท

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ประเพณีแห่ต้นดอกไม้ ในวันสงกรานต์ มีความสาคัญและเป็นประเพณสี ืบทอดมาตั้งแต่สมยั โบราณ ปู่ ยา ตา ยาย สืบทอด
กนั มา จนถึงปัจจุบนั การแห่ต้นดอกไม้ในวนั สงกรานต์ เพือ่ เปน็ การบชู าต่อส่งิ ศักดิส์ ิทธิท์ งั้ หลายและแสดงถงึ ความสามัคคีของคน
ในแตล่ ะหมู่บา้ น

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศัพท์ 081-8889930
เบอรโ์ ทรศัพท์ 089-5689920
1. นายทวที รพั ย์ ตาฉิมมา อายุ 47 ปี
2. นางสาวยพุ า ดวงจันทร์ดี อายุ 40 ปี

หนา้ 48

รูปขบวนแหต่ ้นดอกไม้

รปู การประกอบพิธแี ห่ตน้ ดอกไม้

รูปขบวนแห่ต้นดอกไม้

รปู ภำพ รูปการตกแต่งตน้ ดอกไม้

1. นางสาวยพุ า ดวงจันทร์ดี อายุ 40 ปี เบอร์โทรศพั ท์ 089-5689920

หนา้ 49



ภมู นิ ำม

ตาบล

บ่อภำค

ภมู นิ ำมกบั สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมทอ้ งถิน่ ประเพณี ภูมิปญั ญำ และ ประตมิ ำกรรมรปู เคำรพ

ศลิ ปกรรมทอ้ งถ่ิน สงิ่ แวดลอ้ มธรรมชาติ

1. ศาลา 100 ปี วัดโพธิ์ไชย 2. แกง่ ชานาญจยุ้
3. ดอกสรอ้ ยสยาม
4. ถาชยั มงคล
5. นาตกตาดจวง
6. นาตกตาดปลากงั
7. บ่อเกลือพันปี
8. หอยหนาม

ประตมิ ากรรมรูปเคารพ

9. อนสุ รณผ์ กู้ ล้าชานาญจุ้ย

หนา้ 51

01 ศาลา 100 ปี ตาบลบอ่ ภาค
(วดั ศรโี พธไิ์ ชย บา้ นบอ่ ภาค)

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ศิลปกรรมท้องถ่นิ 17.545539, 100.823375

ทต่ี งั้

หมู่ที่ 4 บ้านบ่อภาค ตาบลบอ่ ภาค อาเภอชาติตระการ จังหวดั พิษณโุ ลก

ภมู นิ าม ช่ือ “ศาลา 100 ปี วัดศรีโพธ์ิไชย บ้านบ่อภาค” สันนิษฐานว่า เป็นการต้ังชื่อตามลักษณะ
ภูมิศาสตร์ทางธรรมชาติท่ีอยู่บริเวณน้ัน คือต้นโพธ์ิขนาดใหญ่หลังศาลาวัด และความหมาย
ทางด้านศาสนา เน่ืองจาก “ศรี” หมายถึง พราหมณ์ “โพธ์ิ” หมายถึง พระพุทธเจ้า และ
“ไชย” หมายถึง ความเจรญิ รวมกนั เปน็ “ศรโี พธิ์ไชย”

ประวตั ิ รูปแรกของหมู่บ้าน และร่วมกันสร้างศาลาเพื่อเป็นสานักสงฆ์
ขึ้นมา 1 หลัง โดยท้าวบัวคา บุบผาวัน ช่างฝีมือจากตาบลแสงภา
ความเป็ นมา อาเภอนาแห้ว จังหวัดเลย มาออกแบบและร่วมกันสร้างกับ
ชาวบ้าน ศาลาแห่งนี้มีลักษณะพเิ ศษคือเสายองวางบนหนิ โดยมี
เดิมน้ันบา้ นบอ่ ภาคแห่งน้เี ป็นผืนป่าไม่มีบ้านเรือน ซึ่งถือว่า ความเชอ่ื ว่าเพอ่ื ปอ้ งกนั ปลวก หลวงพอ่ บุญละ จงึ เป็นเจ้าอาวาส
เป็นป่าท่ีอุดมสมบูรณ์ สัตว์ป่ามากมาย โดยเฉพาะบริเวณโป่ง รูปแรกของวัดศรีโพธ์ิชัย วัดน้ีไม่มีพระจาวัด ชาวบ้านได้ไป
เกลือบ่อน้อย โป่งเกลือดังกล่าวทาให้ดินบริเวณนี้มีความเค็ม นิมนต์พระวัดอ่ืนมาจาวัด ก็ไม่มีพระรูปใดมาอยู่ เน่ืองจากพวก
ทาให้เกิดผลึกเกลอื บนพน้ื ดนิ และโขดหนิ เปน็ สีขาวท่ัวทั้งบริเวณ คอมมิวนิสต์ไม่ต้องการให้มีการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา
พ้ืนดินบริเวณนี้สัตว์ป่าได้มากินดินเป็นอาหาร ซ่ึงห่างจาก ในวันท่ี 29 พฤษภาคม พ.ศ.2520 กาลังของ (ทปท) (ทหาร
บริเวณบ่อเกลือบ่อภาค ประมาณ 1 กิโลเมตร ในอดีตมีพรานป่า ปลดแอกแห่งประเทศไทย) ได้ทาการโจมตีฐานปฏิบัติการ
2 คนช่ือว่านายเพียเผ้า (พ่ีชาย) และนายเพียภาค (น้องชาย) ชุดเฝ้าตรวจตระเวนชายแดนท่ี 510 บ่านบ่อภาค เป็นเหตุให้
สองพี่น้องชาวลาวได้ไล่ล่าสัตว์มาจากประเทศลาว จนมาพบ เจ้าหน้าท่ีเสียชีวิต 7 นาย บาดเจ็บสาหัส 4 นาย จากการสู้รบ
พื้นที่บ้านบ่อภาคพบว่ามีความอุดมสมบูรณ์ดี เหมาะแก่การ กันอยู่นาน ทางการก็สามารถเอาชนะพวกคอมมิวนิสต์ได้ ใน
ตั้งถิ่นฐาน จึงได้กลับไปชักชวนให้ญาติพ่ีน้อง และภรรยา คือ ปี พ.ศ.2527 ชาวบ้านจึงได้รวมตัวกันสร้างวัดบ่อภาคใหม่
นางเจียงเงิน (ภรรยาพี่ชาย) กับนางเจียงคา (ภรรยาน้องชาย) ปี พ.ศ. 2531 วดั เดมิ จึงถกู ปลอ่ ยใหร้ ้างมาจนถึงปัจจุบนั
มาตั้งถ่ินฐานอยู่บริเวณริมแม่น้าภาค ใกล้ ๆ บ่อเกลือ และได้
ดาเนินการต้ังเป็นหมู่บ้าน เม่ือปี พ.ศ. 2347 หลังจากน้ัน
ประมาณ 20 ปี หลานชายของนายเพียเผ้า คือนายบุญละ
ได้เตบิ โตอายุถึงวยั ท่บี วชแล้ว จงึ ไดท้ าพธิ อี ปุ สมบทเป็นพระสงฆ์

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 089-8487381
เบอรโ์ ทรศพั ท์ 061-2304061
1. นายคารณ วเิ ศษวงษา อายุ 70 ปี
2. นายผ่อง คาผิวภา อายุ 61 ปี

หนา้ 52

รูปภาพศาลาวัดวดั ศรีโพธิ์ไชย

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศัพท์ 087-6919355

1. นางสาวธญั ญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 53

02 แกง่ ชานาญจยุ้ ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สิ่งแวดลอ้ มธรรมชาติ 17.637940, 100.893873

ทต่ี งั้

ศนู ยอ์ านวยการประสานงานโครงการพัฒนาเพอื่ ความม่นั คงพน้ื ที่ ภขู ดั ภเู มย่ี ง ภสู อยดาว อันเน่อื งมาจาก
พระราชดาริ ตาบลบ่อภาค อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพษิ ณโุ ลก

ภมู นิ าม ชื่อ “แก่งชานาญจุ้ย” มาจากนามสกุลของ ร.อ.สุรพล ชานาญจุ้ย แก่งชานาญจุ้ยอยู่บริเวณด้านหลัง
ศูนย์อานวยการประสานงานโครงการพัฒนาเพื่อความม่ันคงพื้นท่ี ภูขัด ภูเมี่ยง ภูสอยดาว อนั เน่ืองมาจาก
พระราชดาริ ในครั้งท่ี ร.อ.สุรพล ชานาญจยุ้ ได้ตั้งฐานทัพบริเวณน้ีและได้ใช้น้าในแก่งน้ีในการอปุ โภค
บริโภค หลังจากฐานทัพของ ร.อ.สุรพล ชานาญจุ้ย ได้ถูกกองกาลังพลทหารประเทศลาวเข้าโจมตีฐานฯ
และระดมยิงด้วยอาวุธยิงสนับสนุนอย่างหนัก ทาใหป้ ฏิบัติการคร้ังนี้ได้มีผู้เสียสละชีวิตเพ่อื ปกป้องอธิปไตย
ของชาติ จานวน 24 นาย ท่ีได้ปกป้องอธิปไตยในสมรภูมิบ้านร่มเกล้า เพื่อเชิดชูความเสียสละของ
ทหารกล้าที่สละชีวิต จึงได้สร้างอนุสรณ์ผู้กล้าชานาญจุ้ยขึ้น พร้อมทั้งผลักดันให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว
ทางประวัตศิ าสตร์

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ร.อ.สุรพล ชานาญจุ้ย ผู้บังคับกองร้อยทหารม้าที่ 3182 ฐานปฏิบัติการละมาด จึงร้องขอการยิงสนับสนุนจากปืนใหญ่
ฐานปฏิบัติการละมาด ได้ถูกกองกาลังพลทหารประเทศลาว โดยใช้กระสุนแตกอากาศเหนือ ฐานปฏิบัติการเพ่ือต้องการ
เข้าโจมตีฐานฯ และระดมยิงด้วยอาวุธยิงสนับสนุนอย่างหนัก ให้ฝ่ายตรงข้ามได้รับความสูญเสียอย่างหนัก ถึงแม้จะรู้ว่าการ
ซึ่ง ร.อ.สุรพล ได้ยิงโต้ตอบเพ่ือยึดรักษาฐานปฏิบัติการละมาด กระทาดังกล่าวจะเปน็ อนั ตรายถงึ ชีวิตของตนเองกต็ าม จากการ
ไว้อย่างกล้าหาญ และสุดความสามารถ แต่เน่ืองจากกาลังฝ่าย ปฏิบัติการรบคร้ังน้ันทาให้ ร.อ.สุรพล และกาลังพล ของกองพัน
ตรงข้ามเข้าโจมตีอย่างหนักและมีกาลังมากกว่าหลายเท่า ทหารม้าที่ 18 กองพลทหารม้าท่ี 1 ได้เสียสละชีวิตเพือ่ ปกป้อง
จนกระท่ังสถานการณ์คับขันเห็นว่าไม่สามารถรักษาฐาน อธิปไตยของชาติ จานวน 24 นาย
ดังกล่าวไว้ได้ ด้วยความกล้าหาญของ ร.อ.สุรพล และกาลังพล

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 083-3705984

1.จ.ส.อ.ราชนั มากมา อายุ 50 ปี

หนา้ 54

รูปแก่งชานาญจ้ยุ

รปู ภำพ เบอร์โทรศัพท์ 063-6649055

1.นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 55

03 ดอกสรอ้ ยสยาม ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ส่งิ แวดล้อมธรรมชาติ 17.633126, 100.908133

ทตี่ งั้

สวนพฤกษศาสตรบ์ ้านรม่ เกลา้ พษิ ณโุ ลก ในพระราชดาริ

ภมู นิ าม ช่อื “ดอกสรอ้ ยสยาม” ถกู พบคร้งั แรกในประเทศไทยเม่ือปี พ.ศ.2544 ในเขตเทือกเขาของจงั หวัด
พิษณุโลก โดยนายธวัชชัย วงศ์ประเสริฐ ช่ือดอกสร้อยสยามเป็นการตั้งช่ือเพ่ือเป็นเกียรติแก่
ประเทศไทย นอกจากนีด้ อกสร้อยสยามยงั มอี กี 2 ช่อื คอื ชงโคสยาม และเส้ียวแดง

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ดอกสร้อยสยาม พรรณไม้หนึ่งเดียวในโลก เป็นพรรณไม้เฉพาะ นา้ ตาลแดง หใู บรูปทรงกลมถึงรูปไข่กลับ ใบเป็นรูปไข่ ปลายใบ
ถิ่นเดียวท่ีสวนพฤกษศาสตร์บ้านร่มเกล้า อาเภอชาติตระการ แยกเป็น 2 แฉกลึกคล้ายใบต้นชงโคท่ัวไป ดอกเป็นดอกช่อดอกย่อย
จังหวัดพิษณุโลก ในพระราชดาริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ สีชมพูออกดอกช่วงหน้าหนาว นิยมนามาปลูกเป็นไม้ประดับ
พระบรมราชนิ นี าถ แมห่ ลวงของปวงชนชาวไทย โดยมีพระราช- เล้ือยแต่งร้ัวหรือซุ้ม พบครั้งแรกในประเทศไทย เม่ือปี 2544
ประสงค์จะอนุรักษ์และพัฒนาพ้ืนท่ีป่าต้นน้า โดยปัจจุบันที่สวน ในเขตเทือกเขาของจงั หวัดพิษณุโลก โดยนักท่องเที่ยวนอกจาก
พฤกษศาสตร์บา้ นร่มเกล้า มีอุณหภูมิประมาณ 15 องศา ส่งผลให้ จะได้ชมดอกสร้อยสยามท่ีสวนสวนพฤกษศาสตร์บ้านร่มเกล้า
ดอกสร้อยสยามออกดอกสีชมพูเป็นช่อระย้าไปทั่วบริเวณสีสัน แล้วยังสามารถชมดอกไม้พันธุ์หายากหลากหลายชนิดท่ีทาง
สวยงามเปน็ ทช่ี ่ืนชอบของนักท่องเที่ยว สวนพฤกษศาสตร์บ้านร่มเกล้าปลูกเอาไว้ให้นักท่องเท่ียวได้ชม
และเท่ียวสัมผสั กบั สภาพอากาศท่ีหนาวเย็น
ดอกสร้อยสยาม มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์เป็นไม้เลื้อย
เน้ือแข็ง สามารถเล้ือยได้ไกลกว่า 5-8 เมตร ก่ิงอ่อนมีขนสี

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 084-6878510
เบอรโ์ ทรศัพท์ 089-8564572
1. นายจรญั มากนอ้ ย อายุ 50 ปี
2. นางสาวธชยา บวั ทอง อายุ 28 ปี

หนา้ 56

รปู ดอกสรอ้ ยสยาม

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 063-6649055

1.นางสาวธญั ญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หน้า 57

04 ถา้ ชยั มงคล ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ส่ิงแวดล้อมธรรมชาติ ตาบลบ่อภาค อาเภอชาติตระการ จงั หวดั พิษณุโลก

ทต่ี ง้ั

หมู่ท่ี 1 บา้ นนาตอน ตาบลบ่อภาค อาเภอชาตติ ระการ จังหวัดพิษณโุ ลก

ภมู นิ าม ชื่อ “ถ้าชัยมงคล” มาจากการตั้งชื่อของหลวงพ่หี นุ่ม ซ่ึงเป็นพระธุดงค์ที่ได้เข้ามาปฏิบัติธรรมในถ้า
แห่งนี้ เมอื่ ประมาณปี พ.ศ. 2556 เพอ่ื ความเปน็ สิริมงคลของถสานท่ี แต่เดมิ ชาวบ้านเรียกถา้ แหง่ น้ี
วา่ “ถา้ เกยี ” หรอื “ถา้ คา้ งคาว” เพราะภาษาถิ่นพนื้ บ้านจะเรียก คา้ งคาว ว่า “เกยี ” หรือ “อีเกีย”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

โดยมีประวัติว่าคนท่ีพบถ้าแห่งนี้คือนายพรานท่านหน่ึง เข้าออกตลอดเวลา และมีลาน้าไหลผ่าน ภายในถ้ามีหนิ งอก หนิ ย้อย
ได้เข้าป่าล่าสัตว์ และได้ยิงสัตว์ตกลงไปในถ้า จึงตามลงไปเอา ที่สวยงาม และมีค้างคาวอาศัยอยู่ภายในถ้าเป็นจานวนมาก
สัตว์ตัวนั้น แล้วพบว่าภายในถ้ามีค้างคาวอยู่เป็นจานวนมาก จุดเด่นของถ้าชัยมงคล คือ เสาหิน ซึ่งเป็นเสาท่ีคอยค้าเพดาน
จากน้ันเป็นต้นมาก็ได้มาตีค้างคาว และนาค้างคาวมากินเป็น ถ้าไว้ มีรูปร่างเหมือนเสา มีลักษณะสวยงาม จากการบอกเล่า
อาหาร และคาดว่าถ้าแห่งนี้ถูกค้นพบข้ึน พร้อมกับการตั้ง ของชาวบ้านว่าถา้ แหง่ น้มี ีเรื่องเล่าท่ีน่าสนใจคือ หินงอกหนิ ย้อย
หมู่บ้านนาตอน ซ่ึงมีอายุราว 200 กว่าปีมาแล้ว ถ้าชัยมงคล ภายในถ้ามีความสวยงาม มีผู้คนนาหินสวยงามเหล่านี้ออกไป
มีความยาวประมาณ 600-700 เมตร ลักษณะเป็นเหมือนถ้า จากถา้ แลว้ เกดิ เหตุเภทภยั ท่ไี มด่ ี จึงได้บอกเลา่ วา่ อย่านาส่ิงใดๆ
2 ช้ัน และมีถ้าเล็กถ้าน้อยอยู่ภายในถ้าอีกหลายถ้า มีลมโกรก ออกจากถ้าแหง่ นี้

ผูใ้ หข้ อ้ มูล

1. นายวินยั ราชเพียแก้ว อายุ 55 ปี เบอร์โทรศพั ท์ 098-8262349
เบอรโ์ ทรศัพท์ 080-1282844
2. นายเวยี ง ราชเพยี แก้ว อายุ 48 ปี เบอร์โทรศัพท์ 082-1774746
เบอรโ์ ทรศพั ท์ 086-2173814
3. นายบุญเรื่อง ราชเพยี แก้ว อายุ 43 ปี เบอร์โทรศพั ท์ 090-4506065
เบอร์โทรศัพท์ 095-6403895
4. นายสมาน เสมมา อายุ 53 ปี

5. นายลาดวน โพธ์ิทอง อายุ 53 ปี

6. นายวรรณชาติ ราชเพียแกว้ อายุ 60 ปี

หนา้ 58

รปู ภายในถาชยั มงคล

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศัพท์ 063-6649055

1.นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หน้า 59

05 นา้ ตกตาดจวง ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สง่ิ แวดล้อมธรรมชาติ 17.367561, 100.628434

ทต่ี ง้ั

ตาบลบ่อภาค อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณุโลก

ภมู นิ าม ช่ือ “น้าตกตาดจวง” มาจากคา 3 คา ได้แก่ ตาด คือ หุบเขา หรือที่ที่มีน้าตก จวง คือ ช่ือพรรณไม้
กล่ินหอมชนิดหนึ่ง ช่ือ จวงหอม น้าตกตาดจวงจึงเป็นน้าตกขนาดใหญ่ในหุบเขา ที่มีพันธุ์ไม้กลิ่น
หอมชนิดหน่งึ ช่อื จวงหอม อยูบ่ ริเวณนา้ ตก

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

นาตกตาดจวง เป็นน้าตกขนาดใหญ่กลางป่า มีจานวน 3 ช้ัน ตัวน้าตกสูง 15 เมตร เม่ือน้าตกลงมาจะมีละอองน้ากระจาย
แต่ละช้ันสูง 10 เมตร ช้ันบนสุดเป็นแอ่งน้าขนาดใหญ่เหมาะ เป็นวงกว้าง ทาให้บริเวณโดยรอบมีความขึ้นสูง มีพนั ธุ์ไม้นานา
สาหรับการเล่นน้า อยู่ห่างจากสานักงานเขตฯ 6.5 กิโลเมตร ชนิดเหมาะแก่การศึกษาธรรมชาติ น้าตกหินลับพร้ามี 3 ชั้น
ใช้เวลาเดินเท้า 3-4 ชั่วโมง น้าตกตาดลม เป็นน้าตกลาน้า ลดหลั่นกันลงมาเป็นสายยาวแต่ละช้ันสูง 10-15 เมตร มีแอ่ง
สายเดียวกับน้าตกตาดจวง แต่อยู่สูงขึ้นไปอีก 1.5 กิโลเมตร เหมาะสาหรับเล่นนา้ อยู่ห่างจากนา้ ตกตาดจวงข้ึนไป 400 เมตร

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 088-2814077 -

1. นายสพุ จน์ ดวงอุปะ อายุ 28 ปี

หนา้ 60

รปู นาตกตาดจวง

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 063-6649055

1.นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 61

06 นา้ ตกตาดปลากง้ั ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สง่ิ แวดล้อมธรรมชาติ 17.448477, 100.621567

ทต่ี ง้ั

หมู่ท่ี 16 บ้านน้าจวง ตาบลบอ่ ภาคอาเภอชาติตระการ จงั หวดั พิษณโุ ลก

ภมู นิ าม ช่ือ “น้าตกตาดปลากั้ง” มาจากภาษาถิ่นหลายคารวมกัน ดังนี้ “ตาด” คือ น้าตกจากหินที่เรียงตัวกัน
คล้ายแผ่นกระดาน เป็นฉาก “ก้ัง” เป็นภาษาถ่ินความหมายเหมือน ก้าง หรือ กระดูกปลา จะเรียก
ปลาที่มลี ักษณะแบบนวี้ ่า ปลาขี้ก้ัง หรือ ปลาขี้ก้าง แต่ชาวบ้านจะเรียกส้ัน ๆ ให้ถนัดปากคนพื้นถิ่น
คอื ปลาก้ัง และเนอื่ งจากน้าตกแห่งนีม้ ีปลาชนิดน้ีอาศัยอย่จู านวนมาก ซึ่งนับได้ว่าเป็นแหล่งอาหาร
ให้กับชาวบ้านในพื้นที่ จึงเป็นทมี่ าของการเรยี กน้าตกแหง่ นวี้ า่ “น้าตกตาดปลากั้ง”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

นาตกตาดปลากัง เป็นน้าตกขนาดใหญ่ท่ีเป็นช้ันหิน สะดวกสบายเพราะกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและการท่องเที่ยว
ลดหย่อนกันลงมาเป็นชั้นๆ มีน้าตลอดท้ังปี ตั้งอยู่ท่ามกลาง เชิงนิเวศบ้านน้าจวงได้จัดทาไว้เพ่ืออานวยความสะดวก
หมู่แมกไม้ในหุบเขาที่เต็มไปด้วยธรรมชาติแบบเดิมๆ มีความ การเดินทางเร่ิมจากต้นจังหวัดพิษณุโลกออกจากตัวเมืองไป
สวยงามอย่างย่ิง การเดินทางเข้าสู่น้าตกนั้นต้องเดินทางด้วย ประมาณ 140 กิโลเมตร โดยเดินทางมุ่งหน้าสู่อาเภอชาติ
รถยนตป์ ิกอพั ยกสูง โดยขบั ออกจากหมู่บ้านน้าจวงใช้เวลาเพียง ตระการ จากนน้ั ใชเ้ ส้นทางหลวงหมายเลข 1237 มงุ่ หนา้ ไปทาง
5 นาที กจ็ ะถงึ ทท่ี าการของเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า ภูเม่ียง-ภูทอง อุทยานแหง่ ชาติภูสอยดาวประมาณ 20 กิโลเมตร จากน้ันเลี้ยว
จากน้ันก็เดินเท้าเข้าไปอีกประมาณ 15 นาที เส้นทาง ตามปา้ ยบอกทางขนึ้ ไปบา้ นนา้ คับ-บา้ นนา้ จวง อีก 21 กิโลเมตร

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศัพท์ 088-2814077

1.นายสพุ จน์ ดวงอปุ ะ อายุ 28 ปี

หนา้ 62

รูปภาพน้าตกตาดปลากั้ง สายนา้ ทไ่ี หลเป็นม่านนา้ ผา่ นช้นั หินต่าง ๆ เป็นข้ันบันได
รูปภาพน้าตกตาดปลาก้งั สายน้าสขี าวไหลผ่าน ชั้นหินเปน็ มา่ นนา้ ทส่ี วยงาม

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 088-2814077

1.นายสุพจน์ ดวงอุปะ อายุ 28 ปี

หนา้ 63

07 บอ่ เกลือพนั ปี ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สง่ิ แวดล้อมธรรมชาติ 17.545539, 100.823375

ทต่ี งั้

หม่ทู ี่ 4 บา้ นบอ่ ภาคใต้ ตาบลบอ่ ภาค อาเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณโุ ลก

ภมู นิ าม ชื่อ “บ่อเกลือพันปี” บ้านบ่อภาคใต้เป็นบ่อเกลือสินเธาว์ สาเหตุที่ชาวบ้านตาบลบ่อภาคเรียก
บ่อเกลอื พันปีนน้ั สันนษิ ฐานจากการค้นพบเคร่ืองป้ันดินเผาอยู่เต็มภูเขาบริเวณโดยรอบบ่อเกลือ
ซ่ึงอาจใช้เครื่องป้ันดินเผาในการบรรจุเกลือสินเธาว์ เพื่อส่งไปเป็นเคร่ืองบรรณาการที่เมืองสุโขทัย
บ่งบอกไดว้ ่าเรม่ิ มีต้มเกลอื มาตงั้ แตส่ มัยสโุ ขทยั ชาวบ้านจึงเรียก “บ่อเกลอื พันปี”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

บ่อเกลือบ้านบ่อภาค สันนิษฐานว่ามีท่ีมาจากลาน้าภาค ไหลซึมและเอ่อล้นจนเต็มบ่อ ท่ีขุดลอกไว้ การผลิตเกลือจะ
เป็นแม่น้าสาขาของแม่น้าแควน้อยไหลลงสู่แม่น้าน่าน ใน เร่ิมขึ้น เม็ดเกลือ หรือ ผลึกเกลือมีขนาดเล็ก ต้ังแต่ 0.05-0.1
วันแรม 3 ค่า เดือน 3 ของทุกปี เป็นวันท่ีมีการขุดลอกบ่อหรือ เซนติเมตร ละเอียดมาก รูปร่างสี่เหลี่ยม สีขาวนวล ซึ่งสี
ชาวบ้านเรียกประเพณีการจกบ่อ โดยมีผู้นาทางจิตวิญญาณ จะขึ้นอยู่กับน้าในแต่ละปี หากปีไหนน้ามากจะมีสีเหลืองหรือ
เรียก กวนจา กวนจา้ หรอื ขวัญจา้ เป็นผู้นาทางพธิ กี รรมนี้ เชื่อว่า สีน้าตาล หากปีไหนแล้งน้าน้อยจะมีสีขาว มีรสชาติ เค็มมัน
ต้องทาการต้มเกลือภายใน 24 ช่ัวโมงหลังขุดลอกบ่อเกลือ ไมม่ กี ล่ิน
มิเช่นน้ันจะกลายเป็นบ่อร้างต้องทาพิธีเบิกบ่อใหม่ เมื่อน้าเค็ม

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 083-3705984

1.จ.ส.อ.ราชัน มากมา อายุ 50 ปี

หนา้ 64

รูปภาพบอ่ เกลอื กอ่ นทาการขดุ ลอก รูปภาพบอ่ เกลือหลงั จากขุดลอกเรยี บรอ้ ยแล้ว

รปู ภำพ เบอร์โทรศัพท์ 087-6919355
เบอรโ์ ทรศัพท์ 098-8262349
1. นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี
2. นายวินยั ราชเพียแกว้ อายุ 55 ปี

หน้า 65

08 หอยหนาม ตาบลบอ่ ภาค

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สิ่งแวดลอ้ มธรรมชาติ ตาบลบ่อภาค อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณุโลก

ทตี่ งั้

ตาบลบ่อภาค อาเภอชาติตระการ จงั หวดั พิษณโุ ลก

ภมู นิ าม ช่ือ “หอยหนาม” สาเหตุท่ีชาวบ้านตาบลบ่อภาคเรียกหอยหนามน้ัน เรียกตามคนรุ่นสมัยเก่า
หอยหนาม มีลักษณะ บางลูกก็มีผิวขรุขระ บางลูกก็ผิวเรียบ บางลูกก็เป็นตะปุ่มตะปั่ม ตรงตูด
เป็นหนามแหลมๆ จะอยู่ตามโขดหินในลาน้าภาค ที่ไหลผ่านหมู่บ้าน ทาให้มีกินตลอดท้ังปี
ชาวบา้ นจงึ เรยี ก“หอยหนาม”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

หอยหนาม ใช้วัตถุดิบพื้นบ้านที่ชาวบ้านในพื้นท่ีรู้จกั กันดี จะไปตามโขดหินลาน้าภาคท่ีทอดสายยาวไปบรรจบกับลาน้า
ก็คือหอยหนาม เป็นหอยน้าจืด ลักษณะคล้ายๆ กับหอยขม แต่ แควน้อย ตลอดลาน้าจะมีหอยชนิดน้ีอยู่ โดยเฉพาะที่บ้าน
บริเวณผวิ จะมหี นามโผล่ออกมาแบบตะปุ่มตะป่ัม และเรียวยาว บ่อภาคใต้มีกินทั้งปี ยกเว้นช่วงฤดูน้าหลาก เพราะกระแสน้า
และที่สาคัญตัวหอยหนามจะเล็กกว่าหอยขมท่ัวไปมาก มีขนาด จะพดั หอยหนามไหลตามไปด้วย หอยหนามจะตั้งท้องช่วง ต.ค.
ความยาวประมาณ 1-1.5 เซนติเมตรเท่าน้ัน ชาวบ้านจะออก จะเป็นช่วงที่หอยตัวเล็กหน่อย แต่ช่วงท่ีหอยหนามจะอร่อย
หาเก็บได้ท่ีโขดหินในลาน้าภาค ที่ไหลผ่านตัวหมู่บ้าน ทาให้มี ท่ีสุด ก็คือช่วงเดือน ม.ค.-มี.ค.เพราะเป็นช่วงท่ีหอยหนามไม่มี
กินตลอดปี แตไ่ มม่ ขี าย เพราะชาวบ้านท่ีนี่รู้ดีกว่า ถ้าอยากกินก็ ลกู ในทอ้ งจะทาให้ตวั หอยหนามมขี นาดตัวทโ่ี ตกวา่ ชว่ งตั้งท้อง

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 062-4073593

1. นางชุมแพ พรมมา อายุ 40 ปี

หนา้ 66

รปู ภาพหอยหนาม

รปู ภาพหอยหนามหลงั เก็บเสร็จแล้ว

รปู ภำพ อายุ 40 ปี เบอร์โทรศัพท์ 062-4073593

1. นางชมุ แพ พรมมา

หนา้ 67

อนุสรณ์09 ตาบลบอ่ ภาค
ผกู้ ลา้ ชานาญจยุ้

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ประติมากรรมรูปเคารพ 17.637940, 100.893873

ทต่ี งั้

ศูนย์อานวยการประสานงานโครงการพัฒนาเพ่ือความมั่นคงพน้ื ที่ ภขู ัด ภูเมยี่ ง ภสู อยดาว
อันเนื่องมาจากพระราชดาริ ตาบลบอ่ ภาค อาเภอชาตติ ระการ จงั หวดั พิษณุโลก

ภูมนิ าม ชื่อ “อนุสรณ์ผู้กล้าชานาญจุ้ย” มาจากนามสกุลของ ร.อ.สุรพล ชานาญจุ้ย ซึ่งเป็นผู้บังคับ
กองร้อยทหารม้าท่ี 3182 ฐานปฏิบัติการละมาด ต่อมาได้ถูกกองกาลังพลทหารประเทศลาว
เข้าโจมตีฐานฯ และระดมยิงด้วยอาวุธยิงสนับสนุนอย่างหนัก ซ่ึง ร.อ.สุรพล ได้ยิงโต้ตอบเพื่อ
รักษาฐานปฏิบัติการละมาดไว้อย่างกล้าหาญ และเต็มความสามารถ แต่เนื่องจากกาลังฝ่ายตรงข้าม
เขา้ โจมตอี ยา่ งหนกั และมีกาลงั มากกว่าหลายเท่า จนสถานการณ์คับขันเห็นว่า ไม่สามารถรักษา
ฐานดังกล่าวไว้ได้ แต่ด้วยความกล้าหาญของ ร.อ.สุรพล และกาลังพล ฐานปฏิบัติการละมาด
จึงรอ้ งขอการยงิ สนบั สนุนจากปืนใหญ่โดยใช้กระสุนแตกอากาศเหนือ ฐานปฏิบัติการละมาดเพ่อื
ต้องการให้ฝ่ายตรงข้ามได้รับความสูญเสียอย่างหนัก ถึงแม้จะรู้ว่าการกระทาดังกล่าวจะเป็น
อนั ตรายถึงชีวิตของตนเองก็ตาม จากการปฏิบัติการรบคร้ังนั้น ทาให้ ร.อ.สุรพล และกาลังพลของ
กองพันทหารม้าที่ 18 กองพลทหารม้าที่ 1 ได้เสียสละชีวิตเพือ่ ปกป้องอธิปไตยของชาติ จานวน
24 นาย ในการนี้เพื่อเป็นการสดุดีความดีของท่าน จึงได้ใช้นามสกุลของ ร.อ.สุรพล ต้ังเป็นชื่อ
อนสุ รณส์ านว่า “อนุสรณผ์ ้กู ล้าชานาญจ้ยุ ”

ประวตั ิ แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ อนุสรณ์ผู้กล้าชานาญจุ้ย
เปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ให้อนุชนรุ่นหลัง
ความเป็ นมา ทราบถึงวีรชนผู้กล้า ท่ีได้สละชีวิตปกป้องอธิปไตยในสมรภูมิ
อนุสรณ์ผู้กล้าชานาญจุ้ย ก่อสร้างเม่ือวันท่ี 10 เมษายน บ้านร่มเกล้าคร้ังนี้ เป็นการนาประวัติศาสตร์ของวีรกรรม
พ.ศ. 2563 โดยความร่วมมือของกองทัพภาคที่ 3 และกองพล คนกล้าที่เสียสละชีวิตตนเองใน ยุทธภูมิร่มเกล้า ซ่ึงเกิดข้ึน เม่ือ
ทหารม้าท่ี 1 ซ่ึงตั้งอยู่ท่ีศูนย์อานวยการประสานงานโครงการ วันท่ี 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2531 ในพื้นที่ ตาบลบ่อภาค อาเภอ
พัฒนาเพ่ือความมั่นคงพื้นที่ ภูขัด ภูเมี่ยง ภูสอยดาว อันเน่ือง ชาตติ ระการ จงั หวดั พษิ ณุโลก
มาจากพระราชดาริ ตาบลบ่อภาค อาเภอชาติตระการ จังหวัด
พิษณุโลก เพื่อเชิดชูความเสียสละของทหารกล้าที่สละชีวิต
ปกป้องอธิปไตยในสมรภูมิบ้านร่มเกล้า พร้อมทั้งผลักดันให้เป็น

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศพั ท์ 083-3705984

1.จ.ส.อ.ราชนั มากมา อายุ 50 ปี

หนา้ 68

รปู ภาพอนสุ รณ์ผ้กู ล้าชานาญจุ้ย

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศัพท์ 087-6919355

1. นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 69



ภมู นิ ำม

ตาบล

บำ้ นดง

ภมู ินำมกับสิง่ แวดลอ้ มศิลปกรรมท้องถิน่ ประเพณี ภมู ปิ ญั ญำ และ ประตมิ ำกรรมรปู เคำรพ

ศิลปกรรมทอ้ งถิ่น

1. โบสถ์เกา่ วัดบา้ นดง

ประตมิ ากรรมรูปเคารพ สง่ิ แวดลอ้ มธรรมชาติ

8. หลวงพอ่ เรอื ง 2. ต้นไม้องคภ์ าฯ
9. ศาลเจ้าปธู่ นูทอง 3. นาตกห้วยทราย
4. บ่อเกลือ
5. บงึ นาหลม่
6. ห้วยนาอุ่น
7. เขาธนทู อง

หน้า 71

โบสถเ์ กา่01 ตาบลบา้ นดง
วดั บา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ศิลปกรรมทอ้ งถิ่น 17.380459466054816, 100.48754153892699

ทตี่ งั้

วดั บา้ นดง ตาบลบ้านดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวดั พษิ ณุโลก

ภมู นิ าม ชื่อ “โบสถ์เก่าวัดบ้านดง” ต้ังช่ือตามช่ือหมู่บ้าน มีที่มาจากหลวงพ่อเรืองได้ชวนชาวบ้านร่วม
ก่อสร้างวัดขึ้นเม่ือปี พ.ศ.2419 และได้ร่วมกันก่อสร้างโบสถ์ข้ึนอกี แล้วเสร็จเม่ือปี พ.ศ.2429
ไดข้ อพระราชทาน วสิ งุ คามสีมา (ตดั ลกู นิมิต) เมอ่ื พ.ศ.2430

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ตามคาบอกเล่าของคุณยายแดง กล่ินเกสร และคุณยายลอย มีบ้านเรือนของชาวบ้านพักอาศัยรายล้อมอยู่ บริเวณป่าดงดิบ
มีกัญหา ได้เล่าใหล้ ูกหลานฟงั และเล่าต่อๆกันมาว่า วัดบ้านดง แห่งนี้ หลวงพ่อเรืองจึงตั้งปักกลดธุดงให้ธรรมะแก่ชาวบ้าน
ตาบลบ้านดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวัดพิษณุโลก เป็นวัดเก่าแก่ เกิดพลังความศรัทธาเล่ือมใส ต่อมาหลวงพ่อเรืองได้ชวน
เมื่อประมาณ พ.ศ.2382 ก่อต้ังหมู่บ้าน ในคร้ังกรุงศรีอยุธยาถูก ชาวบ้านร่วมก่อสร้างวัดขึ้นเม่ือปี พ.ศ.2419 และ ได้ร่วมกัน
ตีแตก ได้มีราษฎร นาโดย นายสวน ได้อพยพมาจากนครเวียงจนั ทร์ ก่อสร้างโบสถ์ข้ึนอีก แล้วเสร็จเมื่อปี พ .ศ.2429 ได้ขอ
มาต้ังรกรากท่ีบ้านดง มีแนวเขตติดต่อกับประเทศลาว มีพ้ืนที่ พระราชทาน วิสูงครามสีมา (ตัดลูกนิมิต) เม่ือ พ.ศ.2430
อุดมสมบูรณ์ลักษณะเป็นป่าดงดิบ ต่อมามีราษฎรอพยพมา ตามใบรับรองสถานภาพวัด ของกรมการศาสนา ในสมัยนั้น
จากอาเภอพิชยั จังหวัดอุตรดิตถ์ มาอยู่รวมกันจานวนครัวเรือน ตาบลบ้านดงขึ้นอยู่กับอาเภอนครไทย ความเล่ือมใสศรัทธา
เพ่ิมมากข้ึน ในขณะน้ันหลวงพ่อเรืองได้เดินธุดงค์มาจาก ของชาวบ้านที่มีต่อหลวงพ่อเรือง จึงได้ช่วยกันบูรณะปรับปรุง
จังหวัดพิจิตร มาอยู่ในพื้นท่ีบ้านดงเห็นว่ามีความร่มร่ืน และ ศาสนสมบตั มิ าจนถึงปัจจุบัน

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศพั ท์ 093-2133749

1.นายสมบูรณ์ สงั ข์เครืออยู่ อายุ 70 ปี

หนา้ 72

วดั บา้ นดง

รูปโบสถ์หลังเกา่ รปู โบสถห์ ลงั ใหม่

รปู ภำพ หนา้ 73

องค์การบริหารสว่ นตาบลบา้ นดง อาเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณโุ ลก

02 ตน้ ไมอ้ งคภ์ าฯ ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สง่ิ แวดลอ้ มธรรมชาติ 662070, 1924870

ทตี่ ง้ั

หมู่ท่ี 10 ตาบลบ้านดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพิษณุโลก

ภูมนิ าม ชื่อ “ต้นไม้องค์ภาฯ” มีชื่อมาจาก สมเด็จพระเจา้ ลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี
กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เสด็จทรงปลูก ต้นประดู่ จึงเรียกชื่อแบบย่อว่า
ต้นไมอ้ งค์ภาฯ

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

การดาเนินงานด้านการจัดการทรัพยากรป่าไม้ การอนุรักษ์ป่า ป่าชมุ ชน เพอื่ เป็นปา่ ไมใ้ ชส้ อย เพ่อื เป็นพ้ืนทเ่ี ลยี้ งสตั วข์ องหมบู่ า้ น
และส่ิงแวดล้อมของตาบลบ้านดง เมื่อ พ.ศ. 2525 คณะกรรมการ ชาวบ้านเข้าใจและได้รับที่ดินบริจาคจากชาวบ้าน เพ่ือกันเป็น
หมู่บ้านได้มีการปรึกษาหารือกัน เรื่องการดูแลรักษาป่าไม้ไม่ให้ ปา่ ชมุ ชนของหมู่บ้าน
หมดไปจากชุมชน เนื่องจากเกิดการบุกรุกป่าของราษฎรมี
จานวนมาก มีการซ้ือขายท่ีดินมือเปล่าออกใบเสียค่าดอกหญ้า บ้านดงไดม้ ีการริเรมิ่ โครงการอนุรักษ์ปา่ ในชุมชนโดยได้รว่ ม
ให้ทากินได้ ไม่ว่าจะเป็นป่าสงวนหรือไม่ต่อมาทางราชการ โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว
ทราบจึงได้กันเขตป่าทากินกับป่าอนุรักษ์ เม่ือชาวบ้านเห็นว่า เนื่องในวโรกาสทรงครองราชย์ปีท่ี 50 ซึ่งได้ดาเนินมาตั้งแต่
ป่าไม้กันเขตเข้ามาในพื้นท่ีทากิน จงึ ขอกันพนื้ ท่ีสาหรับใช้เป็นท่ี ปี 2538 จนถึงปัจจุบัน ซ่ึงได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงาน
ทากินบ้าง ทางป่าไม้อนุญาตให้ทากินได้ช่ัวคราวขณะน้ัน ของรัฐ เอกชน ประชาชนในเขตปลูกปา่ ได้มีจติ สานกึ รักษป์ า่
นายพริ้ม นวลอยู่ เป็นผู้ใหญ่บ้าน นายสมบูรณ์ สังข์เครืออยู่
เป็นผู้นา อช. หมู่ 1 จึงได้พูดคุยเสนอแนวความคิดกับบุคคล โครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ 1,000,000 ไร่ ตาบลบ้านดง
หลายๆ ฝ่าย เรื่องพื้นที่ป่าชุมชน ซึ่งขณะนั้นยังเป็นพื้นที่ของ เข้าร่วมจานวน 7,5000 ไร่ ในปี 2542 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ
ชาวบ้านและไดพ้ ดู คยุ กับชาวบา้ นเรือ่ งการอนรุ ักษป์ ่าไม้ การจดั ต้งั เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี เสร็จทรงปลูกต้นประดู่ ในเขต
พืน้ ทห่ี น่วยพทิ ักษ์ป่าบา้ นดง เขตรักษาพันธ์สุ ตั วป์ า่ ภเู ม่ียง ภูทอง

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 093-2133749

1.นายสมบรู ณ์ สังขเ์ ครืออยู่ อายุ 70 ปี

หน้า 74

รูปต้นไมอ้ งคภ์ าฯ

รูปบรเิ วณรอบตน้ ไมอ้ งคภ์ าฯ

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 095-6439132

1. นายบรรยวัสด์ เชื้อเมอื งพาน อายุ 47 ปี

หนา้ 75

03 นา้ ตกหว้ ยทราย ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สิ่งแวดลอ้ มธรรมชาติ 663300, 1926500

ทตี่ งั้

หน่วยพทิ กั ษ์ปา่ บา้ นดง หมูท่ ่ี 10 ตาบลบา้ นดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพษิ ณุโลก

ภูมนิ าม ชื่อ “น้าตกห้วยทราย” ต้ังซื่อตามคลองห้วยทราย ตามลักษณะภูมิศาสตร์ของสายน้าที่มีน้าจาก
ห้วยตา่ งๆ ไหลมารวมกนั ในคลอง ชาวบ้านจงึ เรียก “น้าตกห้วยทราย”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

นาตกห้วยทราย ตั้งอยู่ในเขตพ้ืนที่หน่วยพิทักษ์ป่าบ้านดง ใช้เวลาเดินทางเท้าจากหน่วยพิทักษ์ป่าบ้านดง เลาะลาน้าห้วยทราย
ถงึ บริเวณนา้ ตกหว้ ยทราย ระยะทางประมาณ 1.5 กิโลเมตร มีลกั ษณะเปน็ สายน้าทไ่ี หลลงตามหนา้ ผาผ่านโขดหินเปน็ ช้ันสวยงาม

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 093-2133749

1.นายสมบรู ณ์ สังข์เครืออยู่ อายุ 70 ปี

หนา้ 76

รูปพชื มอสที่เกิดขนึ
บรเิ วณโขดหินนาตกหว้ ยทราย

นาตกหว้ ยทราย เป็นสายนาทไี่ หลลงตามหนา้ ผาสูง

นาตกห้วยทราย
เปน็ ถ่ินกาเนิดของดอกสร้อยสยาม

ดอกดนิ พชื ดอกท่หี ายาก
เกดิ บรเิ วณนาตกหว้ ยทราย

รปู ภำพ เบอร์โทรศัพท์ 063-9926888
เบอร์โทรศัพท์ 095-6439132
1.นายบุญเลิศ โทจาปา อายุ 44 ปี
2.นายบรรยวัสด์ เช้อื เมอื งพาน อายุ 47 ปี

หนา้ 77

04 บอ่ เกลอื ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สง่ิ แวดลอ้ มธรรมชาติ 17.3808029, 100.4486659

ทต่ี งั้

หม่ทู ่ี 4 ตาบลบ้านดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพษิ ณุโลก

ภูมนิ าม ชอ่ื “บอ่ เกลอื ” มีท่ีมาจาก บ่อนา้ ซ่งึ เปน็ ดินโปง่ ท่ีมีความเค็มและเกิดการตกผลกึ เป็นแผน่ ขาวๆ
จึงเรียกว่า บ่อเกลือ

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

เกลือเป็นยุทธปัจจัยอย่างหน่ึงในสมัยโบราณ ต้ังแต่กรีกและโรมันมีการส่งบรรณาการด้วยเกลือให้แก่รัฐท่ีมีอานาจเหนือกว่า
ชาวบ้านพบบ่อเกลือแห่งน้ี และลองชิมดูจงึ รู้ว่าน้า มีรสชาติเค็ม จากน้ันเป็นต้นมาจงึ นาน้าไปต้มเป็นเกลือแล้วเก็บไว้กินและนาไป
จาหน่าย แต่ปัจจุบันถูกทิ้งเป็นบ่อร้าง คงสภาพเป็นบ่อที่ชาวบ้านในอดีตได้ขุดไว้ ซ่ึงบริเวณรอบๆเป็นดินโป่งและมีน้าเค็มในบริเวณ
น้ัน ในฤดรู ้อนบริเวณบอ่ เกลือจะเกดิ การตกผลกึ เป็นแผน่ ขาวๆ กวา่ 1 ไร่

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศพั ท์ 095-6408237

1.นายสมพงษ์ มะลวิ งษ์ อายุ 42 ปี

หนา้ 78

รปู การเกิดตกผลกึ เป็นคราบเกลือ

รูปนาบรเิ วณบอ่ เกลือทีม่ คี วามเคม็

รปู การเกดิ ตกผลกึ เป็นคราบเกลือ
บรเิ วณโขดหิน

รูปนาเคม็ บรเิ วณบ่อเกลือ

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 095-6408237

1.นายสมพงษ์ มะลิวงษ์ อายุ 42 ปี

หนา้ 79

05 บงึ นาหลม่ ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สิง่ แวดลอ้ มธรรมชาติ 17.37127387014113, 100.45598213456317

ทต่ี งั้

หมู่ที่ 4 ตาบลบา้ นดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพษิ ณโุ ลก

ภมู นิ าม ช่ือ “บึงนาหล่ม” มีที่มาจาก เกิดเหตุการณ์ฝนตกหนักทาให้ดินยุบตัวหมู่บ้านล่มสลายกลายเป็นบึง
จงึ เรียกว่าบงึ รม่ ตอ่ มามกี ารเปลย่ี นช่อื เปน็ บึงนาหลม่ มาจนถึงปจั จบุ ัน

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ชาวบ้านมีความเชื่อจากการบอกเล่าต่อกันมาของบรรพ ในดินกลายเป็นบึงขนาดใหญ่ จึงทาให้ชาวบ้านมีความเชื่อว่า
บุรุษว่า บริเวณนี้เป็นหมู่บ้านขนาดเล็กที่ล้อมรอบด้วยภูเขาที่มี หมู่บ้านไหนกิน เก้งเผือกจะเกิดอาเพศ ปัจจุบันบึงนาหล่ม
ความอุดมสมบูรณ์ อยู่มาวันหน่ึงมีฝนตกหนักแล้วเก้งเผือก มีพ้ืนที่รวม จานวน 319 ไร่ ซ่ึงความเชื่อเช่นนี้มีในทุกภาคของ
ว่ิงมาในหม่บู า้ น ชาวบ้านจงึ พากันฆ่าเก้งเผือกตัวน้ัน แล้วแบ่งกัน ประเทศไทยท่ีเก่ียวกบั ห้วย หนอง คลอง บึง
กินทั้งหมู่บ้าน แล้วเกิดเหตุการณ์ดินยุบตัว หมู่บ้านจงึ จมลงไป

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 093-2133749
เบอร์โทรศพั ท์ 095-6408237
1.นายสมบรู ณ์ สังข์เครืออยู่ อายุ 70 ปี
2.นายสมพงษ์ มะลิวงษ์ อายุ 42 ปี

หนา้ 80

รูปล่องแพและพกั ผอ่ นทบ่ี งึ นาหล่ม
ยามเย็นชมพระอาทิตยต์ กท่ีสวยงาม

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศัพท์ 063-9926888

1.นายบญุ เลศิ โทจาปา อายุ 44 ปี

หนา้ 81

07 หว้ ยนา้ อุน่ ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สิง่ แวดลอ้ มธรรมชาติ 17.418337912632698, 100.52048835449469

ทต่ี ง้ั

บา้ นหว้ ยน้าอุ่น ตาบลบา้ นดง อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณุโลก

ภูมนิ าม ชือ่ “หว้ ยนา้ อ่นุ ” มที ่มี าตามลักษณะของลานา้ ทมี่ คี วามอนุ่ ตลอดทงั้ ปี

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ห้วยนาอนุ่ ต้นน้าเปน็ ผาสูงตัง้ ฉาก บริเวณหนา้ ผามบี อ่ นา้ ทไ่ี หลอยู่ตลอดท้งั ปแี ละมีอณุ หภมู ิทีอ่ ุ่น ลานา้ ไหลมาบรรจบกับแมน่ ้า
ทองใหญ่ยาวประมาณ 1 กโิ ลเมตร

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 063-1351196

1.นายพงศธร สอนปนั อายุ 43 ปี

หนา้ 82

รูปลานาหว้ ยนาอนุ่ ท่มี คี วามอุ่นตลอดทงั ปี

รูปนาผุดจากธรรมชาติ สามารถด่มื ได้

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 063-1351196

1.นายพงศธร สอนปัน อายุ 43 ปี

หนา้ 83

07 เขาธนูทอง ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สง่ิ แวดลอ้ มธรรมชาติ -

ทตี่ ง้ั

ตาบลบ้านดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพิษณโุ ลก

ภูมนิ าม ช่อื “ยอดเขาธนูทอง” เรียกช่อื ตามช่ือเจา้ พ่อธนูทองท่ีชาวตาบา้ นดงท่นี ับมาตังแต่อดตี จนปัจจบุ นั

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ยอดเขาธนูทอง เป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในจังหวัดพิษณุโลก และเป็นอีกหนึ่งสถานท่ีท่ีสาคัญของอาเภอชาติตระการ จากการ
สอบถามชาวบ้าน พบวา่ ภายในถ้าทเี่ ขาธนทู องจะพบเคร่ืองมือของกลุ่มคอมมิวนิสต์ เช่น เครื่องป้ันดินเผา อุปกรณ์เคร่ืองใช้ๆ ต่างๆ
และเม่ือมีการถ่ายภาพโทรศัพท์หน้าจอจะแตก ส่วนบางคนโทรศัพท์หน้าจอจะดับแต่ไม่แตก และเป็นภูเขาที่มีความอุดมสมบูรณ์
เปน็ ทอ่ี ยูข่ องสตั วป์ า่ นาๆ ชนิด ระยะทางในการเดินไปทเี่ ขาธนทู องค่อยขา้ งไกลจะใชเ้ วลาประมาณ 1-2 วัน

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 093-2133749

1.นายสมบูรณ์ สงั ข์เครอื อยู่ อายุ 70 ปี

หนา้ 84

ทวิ ทศั น์เขาธนทู องตอนพระอาทิตยข์ ึน

ทวิ ทัศนเ์ ขาธนูทองตอนพระอาทติ ย์ตก

รปู ภำพ

องค์การบรหิ ารส่วนตาบลบ้านดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัด พษิ ณุโลก

หนา้ 85

08 หลวงพ่อเรอื ง ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ประตมิ ากรรมรปู เคารพ 17.380459466054816, 100.48754153892699

ทต่ี ง้ั

ตาบลบา้ นดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพิษณโุ ลก

ภมู นิ าม “หลวงพ่อเรอื ง” เป็นผู้นาทางศาสนาของชาวบ้านตาบลบ้านดง บุคลิกลักษณะของหลวงพอ่ เรือง
จากข้อมูลบอกเล่าว่า ท่านเป็นคนรูปร่างใหญ่ เสียงดัง มีใบหูใหญ่ ติ่งหูยาว และต่ิงหูข้างหนึ่ง
ของท่านถูกหนามไผ่เกี่ยวและได้เจาะติ่งหูเป็นรูใหญ่ คนท่ีเคยเหน็ ท่านเล่าว่าเวลาท่านสูบบุหรี่
ใบตอง มกั จะพกั บุหรเ่ี สยี บไว้ทตี่ ิง่ หขู ้างนนั้

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

จากข้อมูลบอกเล่าของคนผู้สูงอายุในหมู่บ้านที่อยู่รอบวัด ขนาดหลายแบบ โดยเฉพาะท่ีเลื่องลือและม่ันใจในอานุภาพ

บ้านดง และจากข้อมูลทะเบียนวัดของสานักงานพระพุทธศาสนา ความศักด์ิสิทธิ์ คือ ตะกรุดราวนม (ความยาวของตะกรุดวัดได้

หลวงพ่อเรืองท่านได้พาลูกหลาน ญาติพนี่ ้อง มาจากอาเภอนครไทย คือเทียบจากหัวนมผู้ชายท้ังสองข้างยาวเท่ากันพอดี) ที่ผู้ใช้มี

มาบุกป่าถางดงสองฟากฝ่ังลาน้าคลึง ด้านหลังภูเขาธนูทอง โดย ประสบการณ์การคุ้มครองผู้ท่ีถูกยิงถูกแทง ถูกระเบิด ไม่เป็น

สันนิษฐานว่าชุมชนบ้านดง ได้ต้ังบ้านเรือนและสร้างวัดต้ังแต่ อะไร อาทิ เช่นกรณีของอดีตกานันคนดังของตาบลบ้านดงที่

ก่อนปี พ.ศ.2400 (ในช่วงรัชกาลที่ 3 – 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) ถูกคนปองร้ายชีวิตถูกลอบยิงตามยิง และวางระเบิดเคโมท่ี

โดยวัดบ้านดง มีหลักฐานการได้รบั พระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ บ้าน ตะกรุดท่านเสมือนเป็นตะกรุดคู่ชวี ิต

ปี พ.ศ.2400 มีการสร้างโบสถ์มหาอุด (มีประตูทางเข้าทางเดียว) ตะกรุดของหลวงพ่อเรืองเขียนจารด้วยยันต์พระพุทธเจ้า

พระพุทธรูปปูนป้ันพระประธานในโบสถ์ และภาพเขียนสีเกี่ยวกับ ห้ามอาวุธ (อะสิสัตติฯ) ซ่ึงเป็นมหายันต์โบราณในตาราพิชัย

พระสวุ รรณสามชาดกในทศชาตขิ องพระพุทธเจ้าเล่ากันว่ายุคน้ัน สงคราม ยันต์น้ีครูบาอาจารย์ในสายหลวงพ่อโพธิ์ วัดวังหมาเน่า

ในพ้ืนท่ีหาปูนมาสร้างโบสถ์ไม่ได้ ท่านต้องชวนญาติโยมข่ีล้อข่ี (วัดโพธ์ิศรี ที่ตาบลบางคลาน) หลวงพ่อเงินวัดบางคลาน มักจะ

เกวียนไปสกัดเผาเอาปูนที่ภูเขาแถบอาเภอทองแสนขันท่ีมีพ้ืนที่ ใช้ในการจารตะกรุด ดังน้ันจึงเช่ือกันว่าหลวงพ่อเรืองซึ่งมีอายุ

เขตแดนติดตอ่ กบั ทางบ้านดง ซ่ึงต้องใช้เวลาความวิริยะอุตสาหะ และพรรษามากกว่าหลวงพอ่ เงินวัดบางคลานเคยไปเป็นศิษย์ใน

และความศรัทธาอย่างมากกว่าจะสร้างโบสถ์ได้สาเร็จ ปัจจุบัน หลวงพ่อโพธิ์วัดวังหมาเน่าที่ตาบลบางคลาน จังหวัดพิจิตร

โบสถ์ทท่ี า่ นสรา้ งยงั อยู่ ตงั้ อยู่ใกลก้ บั ซ้มุ ประตูทางเขา้ วดั ในยุคนั้นด้วยเช่นกัน (หลวงพ่อเงินวัดบางคลาน พ.ศ. 2353 –

ในหมู่ประชาชนท่ีทาวัตถุมงคลเครื่องรางของขลัง เพ่ือที่จะ 2459 (รชั กาลท่ี 2 -6)

มาคุ้มครองชีวิตจากภัยต่างๆ ซ่ึงสมัยก่อนนั้นมีมาก ทุกคนรู้จัก อ่านตอ่

กันเป็นอย่างดีว่าหลวงพ่อเรืองท่านได้ทาตะกรุดแจกให้มีหลาย

หน้า 86

เน่ืองจากวัดบ้านดงอยู่ไม่ไกลจากลาน้าแควน้อยเท่าใดนัก ศักดิ์สิทธิท์ ย่ี ึดเหนี่ยวจติ ใจ

(ทต่ีมาีลบาลนบ้า้าแนคดวนงเ้อปย็นไหพลื้นผท่าี่ตนิดมตา่อบกรับรจตบากบับลลควาันัดนโบ้าชน้า้ง่านอนดาทงเี่วภัดอเวกัดาะโบแสกถ้ว์ ความเป็นผู้นาทางพระพุทธศาสนา นาพาญาติโยมสร้างวัด
ได้ท่ามกลางป่าเขาลาเนาไพร ซึ่งสมัยก่อนน้ันเต็มไปด้วยสัตว์ป่า

อาเภอเมอื งพิษณโุ ลก ซง่ึ หลวงพอ่ แจงเป็นเจ้าอาวาส จากคาบอกเล่า มากมายและความยากลาบากในการเดินทาง หลวงพ่อเรือง

ของท่านเจ้าคุณพระราชรัตนรังษี (ทองปลิว) อดีตเจ้าอาวาส เสมือนเป็นเทพเจ้าส่ิงศักดิ์สิทธ์ิแห่งเทือกเขาธนูทอง เทือกเขา

วัดจอมทองและอดีตเจ้าคณะจังหวัดพิษณุโลก ลูกศิษย์ของ ที่สวยและสูงที่สุดของชาวอาเภอชาติตระการ เป็นขุนเขาที่มี

หลวงพ่อแจงเล่าว่า หลวงพ่อแจงอาจารย์ของท่านได้พบกับ ความอุดมสมบรู ณ์ท้งั สตั วใ์ หญ่เล็ก ไมใ้ หญ่น้อยนานาพันธุ์ ชุมชน

หลวงพ่อเรืองเม่ือคร้ังไปช่วยสร้างสะพานข้ามลาน้าแควน้อยท่ี บ้านดงอยู่ที่ราบเชิงเขาธนูทองได้อาศัย บุญบารมีศักด์ิสิทธ์ิของ

วัดหลวงพ่อโต อาเภอวัดโบสถ์ ท่านเห็นบุคลิกลักษณะของ หลวงพ่อเรืองปกปักษ์รักษาคุ้มครองให้ดารงชีวิตอย่างปกติ

หลวงพ่อแจงแล้วบอกว่าภายหน้าจะมีช่ือเสียงโด่งดังเป็นท่ีรู้จัก ปลอดภัยจากภยันตรายต่างๆ มาต้ังแต่เมื่อครั้งท่านทรงขันธ์

ของผู้คนมากมาย และต่อมาหลวงพอ่ แจงกไ็ ดไ้ ปขอเรยี นวิชาเพม่ิ เติม และภายหลังจากท่านละสังขารแล้วจวบจนปัจจุบัน เมื่อคร้ังงาน

จากหลวงพ่อเรืองด้วย นอกจากน้ันหลวงพ่อเรืองยังมีความ มหาพุทธาภิเษกใหญ่ของเมืองพิษณุโลก ปี 2560 – 2561 ยังมี

ใกล้ชิดสนิทสนมกับเจ้าอาวาสวัดนางพญายุคน้ัน สันนิษฐานว่า หลายคนที่อยู่ในยุคนั้นเล่าว่าได้พบและได้กราบหลวงพ่อเรืองใน

น่าจะเป็นพระครูอนุโยคศาสนกิจ(รอด) เวลาท่านมาธุระหรือมา วดั นางพญา ประกอบกับข้อมูลเกี่ยวกับอายุของท่านในหมู่ลูกศิษย์

ร่วมงานพุทธาภิเษกในเมืองพิษณุโลกท่านมักจะมาพักที่ และคนเก่าๆ ของชุมชนบ้านดงท่านมีอายุยืนยาวกว่าร้อยปี

วัดนางพญาอยู่เสมอๆ วัดนางพญามีเร่ืองเล่าเก่ียวกับความพิเศษ ประมาณ 119 ปี จงึ มีข้อสันนิษฐานเรื่องอายุของท่านว่าช่วงเกิด

ของใบหูท่านท่ีมีติ่งหูยาวว่ามีคนมากราบท่านช่วงค่าท่านน่ังใน จนถึงมรณภาพของท่านน่าจะอยู่ในช่วงปี (2348 – 2467)

โบสถ์วัดนางพญาเห็นแสงเทียนที่จุดหน้าพระประธานส่องลอด ปัจจุบันประติมากรรม รูปเคารพหลวงพ่อเรืองประดิษฐานที่

รูติ่งหูท่าน ซึ่งก็แสดงว่ารูติ่งหูของท่านน่าจะมีรูใหญ่มากบารมี โบสถ์หลวงพ่อเรืองให้ประชาชนไดก้ ราบไหวม้ าโดยตลอด

รปู ภาพถา่ ยหลวงพ่อเรอื ง
ทีช่ าวบา้ นตาบลบ้านดงมีไว้กราบไหว้ทุกบ้าน

รวมทัง รปู หลอ่ หลวงพ่อเรือง
ท่ีชาวบ้านตาบลบา้ นดง กราบไหวส้ ักการะ

ผูใ้ หข้ อ้ มูล รปู ภำพ

1.นายสมบรู ณ์ สงั ข์เครืออยู่ อายุ 70 ปี องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลบ้านดง อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณุโลก
เบอรโ์ ทรศพั ท์ 093-2133749
หนา้ 87

09 ศาลเจา้ ป่ ูธนูทอง ตาบลบา้ นดง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประตมิ ากรรมรูปเคารพ -

ทต่ี ง้ั

ตาบลบ้านดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพษิ ณโุ ลก

ภูมนิ าม ชื่อ “ศาลเจ้าปธู่ นูทอง” มีทม่ี าจากช่อื ของยอดเขาที่สูงที่สดุ ในจังหวดั พษิ ณุโลก คอื ยอดเขาธนูทอง
และเป็นอีกหนึง่ สถานที่ท่ีสาคญั ของอาเภอชาตติ ระการ ชาวบา้ นจงึ ตั้งชื่อวา่ “ศาลเจ้าป่ธู นทู อง”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ศาลเจ้าปู่ธนูทอง ตั้งอยู่ หมู่บ้านนาซาน หมู่ที่ 2 ตาบล และทุกปีจะมีพิธีเลี้ยงปู่ “เจ้าปู่ธนูทอง” ที่ชาวบ้านนับถือ เป็น
บ้านดง อาเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก เป็นสถานท่ี การนาความเชื่อ เพื่อขอให้ท่านปกปักรักษาชาวบ้านและป่าให้
ศักดิ์สิทธ์ิที่ชาวตาบลบ้านดงให้ความเคารพนับถือมายาวนาน อยู่เยน็ เป็นสุขตลอดทง้ั ปี
เป็นความเชื่อว่าสามารถปกปักรักษาคุ้มครองแก่ชาวบ้าน

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศพั ท์ 093-2133749

1.นายสมบรู ณ์ สงั ขเ์ ครอื อยู่ อายุ 70 ปี

หนา้ 88

รปู ศาลเจ้าพอ่ ธนทู อง

รูปของทีช่ าวบา้ นนามากราบไหว้
ขอพรศาลเจา้ พ่อธนทู อง

รูปไหว้ศาลป่ปู ระจาปี

รปู ภำพ

องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลบ้านดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวดั พิษณุโลก

หนา้ 89



ภมู ินำม

ตาบล

ป่ ำแดง

ภมู ินำมกับสิง่ แวดล้อมศลิ ปกรรมทอ้ งถิ่น ประเพณี ภมู ปิ ญั ญำ และ ประติมำกรรมรปู เคำรพ

ศิลปกรรมทอ้ งถิ่น

1. เจดีย์วัดระฆงั (วัดบา้ นนา-ธนทู อง)

ประตมิ ากรรมรูปเคารพ

2. เจ้าพอ่ ปทู่ ดิ น้อย
3. สานกั ปฏิบตั ธิ รรมพทุ ธภาวนาวรคณุ

ประเพณี ภูมปิ ัญญา

4. บญุ ข้าวเปลอื ก หรือ บุญขา้ วเปยี ก
5. บญุ ขา้ วสาก” หรือ “บญุ ข้าวประดับดิน
6. บญุ สงกรานต์
7. บุญผะเหวด

หนา้ 91

01 เจดยี ว์ ดั ระฆงั ตาบลป่ าแดง

(วดั บา้ นนา-ธนูทอง)

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ศลิ ปกรรมท้องถน่ิ ตาบลป่าแดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวดั พิษณุโลก

ทตี่ ง้ั

ตาบลปา่ แดง อาเภอชาติตระการ จงั หวดั พษิ ณโุ ลก

ภมู นิ าม เจดีย์ หมายถึง ปชู นียสถานในพระพุทธศาสนา
เจดีย์ทรงระฆังหรือทรงกลม เป็นเจดีย์ท่ีนิยมสร้างต้ังแต่ช่วงรัชกาลท่ี 4 เจดีย์ทรงระฆังดังกล่าว
ยังคงสืบทอดรูปแบบส่วนใหญ่มาจากอยุธยา และมีดอกบัวเป็นองค์ประกอบตั้งแต่ส่วนฐาน
จนถึงยอด ซึ่งรูปแบบโดยรวมมีบัวเป็นองค์ประกอบท่ีสาคัญ เร่ิมจากส่วนล่างเป็นฐานบัว บัวถลา
มาลยั เถา หรือมาลัยลูกแก้วสามชน้ั บวั ปากระฆงั รองรับองค์ระฆัง บลั ลงั ก์ เสาหาน บัวถลา ปล้องไฉน
ปลี และเม็ดน้าค้างตามลาดับ และมีระเบียบการซ้อนชั้นท่ีค่อนข้างแน่นอน นับว่าเป็นการสร้าง
เจดยี ต์ ามคติเดมิ ทสี่ ืบต่อกันมา แต่จะมีความแตกต่างกันท่สี ่วนประกอบบา้ ง

ประวตั ิ ชาติตระการ จังหวัดพษิ ณุโลกและในวันพฤหสั บดีที่ 1 มีนาคม
2561 (ตรงกับวันขึ้น 15ค่าเดือน 4 ) ปี พ.ศ.2561 ทางวัดและ
ความเป็ นมา คณะกรรมการได้ตดิ ต่อไปท่ชี ่างบุญชู แสงอรุณ เพี่อมารับเหมา
ในราคา 3,500,000 สามล้านห้าแสนบาทถ้วน โดยมีพระครู
ก่อนที่จะได้มีการก่อสร้างเจดีย์น้ี มีความว่า เมื่อปี อนุรักษ์กิตติสาร เป็นประธานการวางศิลาฤกษ์แล้วเสร็จ
พ.ศ.2557 มีพระลูกวัด ชื่อพระจารัส ธมฺมวโร (หลวงตาดวง) ปี พ.ศ.2563 และวันเสาร์ท่ี 31 ตุลาคม 2563 (ตรงกับวันข้ึน
ได้ไปรักษาดวงตาที่โรงพยาบาลสงฆ์ที่กรุงเทพฯ และได้เจอกับ 15 ค่า เดือน 12) ได้ทาพิธีหล่อพระพุทธรูปหน้าตัก 39 นี้ว
หลวงตากิตติ อตฺตทนฺโต (หลวงตากิตติ) ชึ่งท่านได้สังกัดอยู่ท่ี ปรางสมาธิ เป็น พระประธานไว้ เจดีย์ มีชื่อว่า (หลวงพ่อกิตติ
วดั พุทธบูชา แขวงบางมด กรุงเทพฯ ช่ึงท่านก็ได้ไปรักษาดวงตา ศรรี ัตนมงคล สมปรารถนา) โดยมีพระราชรัตนสุธี รศ.ดร.เจ้าคณะ
ทีโ่ รงพยาบาลสงฆ์นีเ้ หมือนกนั และก็ได้ นอนเตียงใกล้กัน พูดคุย จังหวัดพิษณโุ ลก เป็นประธานการหลอ่ และมีพระราชวชิรญาณ
กันถกู คอ รู้จักสนิทชิดเชื้อตามวิสัยของพระสงฆ์ลูกพอ่ เดียวกันคือองค์ เวที (หลวงพอ่ สมบรู ณ์) เปน็ ประธานนั่งปรกอธิษฐานจิต ขณะนี้
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และกาลต่อมา พระจารัส ธมฺมวโร เห็น รอฉลองเจดยี แ์ ละบรรจุพระธาตุ เน่ืองจากว่าในสถานการณ์โควิด
เจดีย์ท่ีวัดพุทธบูชาสวยงาม จึงได้ชักชวนให้ หลวงตากิตติ ยังแพรร่ ะบาด
อตฺตทนฺโต ช่วยหางบประมาณ เพื่อมาสร้างเจดีย์ท่ีวัดบ้านนา
โดยเป็นผา้ ปา่ และกฐินที่ หลวงตากิตติ อตฺตทนฺโต หามาสมทบ
และ ท่านก็รับปากว่าจะมาช่วย ทางคณะกรรมกรรมการวัด
จึงได้ปรึกษาหาฤกษ์ยามดีแล้วจึงให้มีวางศิลาฤกษ์สร้างมีช่ือว่า
พระธาตุเจดีย์ศรีรัตนมงคล ณ วัดบ้านนา ตาบลป่าแดง อาเภอ

ผูใ้ หข้ อ้ มูล

1. พระวโิ รจน์ กนฺตวีโร/จันทอง อายุ 28 ปี เบอร์โทรศพั ท์ 088-6545648

หนา้ 92