ภูมินามของสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ศิลปกรรมท้องถิ่น ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น และประติมากรรมรูปเคารพ ในอำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก

รปู ประเพณปี ระจาปี ณ เจดยี ์ทรงระฆัง รูปเจดยี ์ทรงระฆัง (วัดบา้ นนา-ธนทู อง)
(วดั บา้ นนา-ธนูทอง)

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 088-6545648

1. พระวิโรจน์ กนฺตวโี ร/จันทอง อายุ 28 ปี

หนา้ 93

02 ตาบลป่ าแดง

เจา้ พ่อป่ ูทดิ นอ้ ย

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประตมิ ากรรมรปู เคารพ 17.262506, 100.614192

ทต่ี ง้ั

ตาบลปา่ แดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวดั พษิ ณโุ ลก

ภมู นิ าม ช่ือ “เจ้าพอ่ ปู่ทิดน้อย” ชาวบ้านเรียกกันง่าย ๆ ตรงตัวคือ “เจ้าพอ่ ” คือ เทพารักษ์ผู้คุ้มครองถิ่นน้ันๆ
ผู้เปน็ ใหญห่ รือมีอทิ ธิพลในถ่ินนั้น “ปู่” คือ ญาติผู้ชาย หรือชายที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกับปู่ “ทิด
เป็นคาเรียกชื่อผู้ท่ีสึกจากพระ เพ้ียนมากจากคาว่า “บัณฑิต” ซึ่งหมายถึง ผู้มีความรู้ ผ่านการ
อบรมสั่งสอนมาแล้ว เพราะสมัยก่อนการบวชเป็นการศึกษาวิชาความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม
“น้อย” คอื ช่ือของผูช้ ายคนหน่งึ เมอื่ นามารวมกันจึงเปน็ “เจา้ พอ่ ปู่ทิดน้อย”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

พอ่ ป่ทู ิดนอ้ ย จากคาบอกเล่าต่อๆ กันมาของคนเฒา่ คนแก่ ตามความเชื่อของคนในพน้ื ท่ีน้ัน ในวันขึ้น 12 ค่า เดือน 6 ของ
ในพื้นท่ีมีเพียงสั้นๆ ว่า เจา้ พอ่ ปู่ทิดน้อยมีภรรยา ช่ือ "มุมเมือง" ทุกปี ชาวบ้านในพ้ืนท่ีจะจัดพิธีทาบุญ และทาพิธีบวงสรวง
มีบุตรชายช่ือ "เซียงชัย" พาหนะที่เจ้าพ่อปู่ทิดน้อยได้เดินทาง ทรงเจ้าพ่อปู่ทิดน้อยที่บริเวณศาลเจ้าพ่อปู่ทิดน้อย หากปีไหน
เปน็ ประจาคือพญาเสอื โคร่ง ชอื่ "มณีกาบ" เวลาท่านจะเดินทาง วันขึ้น 12 ค่าเดือน 6 ตรงกับวันพุธ หรือวันพระ ก็จะเลื่อนไป
ไปไหนต่อไหนก็ต้องเรียกเจ้ามณีกาบมาแล้วข้ึนข่ีเจ้ามณีกาบ จัดในวันถัดไป เชื่อว่าพลังอานุภาพของเจ้าพ่อปู่ทิดน้อยจะ
โดยที่พญาเสือโคร่งมณีกาบก็หมอบและให้ข่ีตามคาสั่ง และ สามารถปกปอ้ งค้มุ ภัยชาวบา้ นให้ พน้ เคราะหต์ ่างๆ ไดอ้ ีก ทัง้ ยัง
จะต้องคอยนั่งอยู่ไม่ห่างกายเจ้าพ่อปู่ทิดน้อย หากนับอายุ แสดงอิทธฤิ ทธป์ิ กปักรกั ษาคมุ้ ครองชาวบา้ นจนเปน็ ทปี่ ระจักษ์
เจา้ พ่อปทู่ ดิ น้อยมาจนถงึ ปจั จุบันกจ็ ะมีอายุ 1,200 ปลี ่วงมาแล้ว

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย มว่ งทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 94

รปู เจา้ พอ่ ป่ทู ดิ น้อย
รูปศาลเจ้าพ่อปทู่ ดิ นอ้ ย)

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 099-1395222

1. นางสาวจติ ตรี จันทรแ์ ย้มสงค์ อายุ 44 ปี

หนา้ 95

03 ตาบลป่ าแดง

สานกั ปฏิบตั ธิ รรมพุทธภาวนาวรคณุ

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ประตมิ ากรรมรูปเคารพ 17.267285, 100.492445

ทตี่ งั้

ตาบลป่าแดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพิษณโุ ลก

ภูมนิ าม ชือ่ “สานักปฏิบัติธรรมพทุ ธภาวนาวรคุณ” หรือเรียกช่ืออีกอย่างว่า “วัดพระธาตุเกตุวดีย์
ศรีชาตติ ระการ” (ปูน่ าค)

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

พระบรมธาตุเกตุวดีย์ศรีชาติตระการ ประจาสานักปฏิบัติ จิตใจให้คิดถึงคาพูดของโยมตา เม่ือปี 2537 ก็เลยคิดว่าอาตมา
ธรรมพุทธภาวนาวรคุณเป็นพระธาตุ ที่มีความงดงามทรงระฆัง นา่ จะลองไปดทู ี่ไร่ เผ่อื มีบญุ สัมพันธ์กับสถานที่จะลองไปธุดงค์ดู
คว่ายอด พระบรมธาตุได้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของ เรม่ิ แรกทสี่ านักสงฆ์ไม่มีอะไรเลยและแต่เดิมมีแม่ชีท่ีเป็นน้าของ
พระพุทธเจา้ ทั้ง 28 พระองค์ มีขนาดกว้าง 13 x 13 เมตร สูง อาตมาอยู่ก่อน แม่ชีท่านก็บอกว่า "มาปฏิบัติธรรมในท่ีแหง่ น้ีได้
29 เมตร และใช้เวลาสร้างกว่า 8 ปี พระอาจารย์จรัญ เล่าถึง 6 ปี แล้ว ตอ่ ไปกเ็ ปน็ หน้าที่พระแล้วนะ ที่จะดาเนินการอย่างไร
การสร้างพระธาตุฯ วา่ ต่อไป"

เดิมสานักปฏิบัติธรรมพุทธภาวนาวรคุณ แห่งน้ีเป็นที่ดิน ตอนน้ันอาตมาไม่คิดว่าจะอยู่ได้นาน เพราะที่มาท่ีนี่คิดแค่
ของโยมตาเป็นไร่เป็นดง เม่ือบวชตอนปี 2537ได้มาหาโยมตา มาปักกลดแต่ไหนก็มาถึงแล้วอาตมาก็อธิษฐานว่า "ถ้าที่แห่งน้ี
ตั้งใจเอาอาหารแห้งมาให้ โยมตาบอกว่า "ไม่นานพระจะพา เคยเป็นวัดเป็นวา เป็นบ้านเป็นเมืองมาในอดีต อย่างที่โยมตา
คณะมาสร้างวัดทน่ี ่ี” เคยบอกไว้ ก็ขอให้ลูกหลานของสถานที่แห่งนี้ ตลอดถึงญาติ
โยมมาร่วมสร้างบารมี ณ ท่ีแห่งน้ี อาตมาจะอยู่พรรษาท่ีนี่แค่
อาตมามองภูมิประเทศก็ท้อแล้ว เพราะการเดินทาง การ พรรษาน้ี ถ้าพรรษานี้ไม่มีญาติโยมมาช่วยสร้าง มาสนับสนุนก็
ขนส่งเป็นเร่ืองยากลาบาก และในขณะน้ัน เราก็ไม่คิดว่าจะทา ถือวา่ ไม่มบี ุญได้สรา้ งสถานทีแ่ หง่ น้ี"
ได้ แต่พอปี 2548 ขณะกาลังนั่งสงบ ๆ อยู่ก็มีบางส่ิงมากระทบ

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-9227251 และ 095-4633934

1. พระอาจารย์จรัญ ถิรโว อายุ 54 ปี

หนา้ 96

เร่ิมสร้างพระบรมธาตุเกตุวดีย์ศรีชาติตระการ ด้วยศรัทธา พระอาจารย์ จรัญ ถิรวโร ได้สานต่อและได้เริ่มก่อสร้าง
และแรงอธิษฐาน หลังจากมาจาพรรษาได้ไม่นานพระอาจารย์ ศาลาการเปรียญรวมถึงพระบรมธาตุเกตุวดีย์ศรีชาติตระการ
พร้อ ม พ ระ ลู ก ศิ ษ ย์ ใน ส า นั ก ป ฏิ บั ติ ธ ร รม พุท ธ ภ า ว น า ว รคุ ณ ประจาสานกั ปฏิบตั ธิ รรมพทุ ธภาวนาวรคณุ ซ่งึ ไดแ้ บบมาจากวัด
รวมทั้งญาติโยมก็ค่อยๆ ระดมกาลังทรัพย์และแรงกาย ค่อยๆ เกตุมดีย์ศรีวราราม จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งเป็นวัดท่ีพระ
สร้างพระธาตุ โดยยึดแบบพระธาตุเจดีย์วัดเกตุมดีย์ศรีวราราม อาจารย์จรัญ ถิรวโร ได้บวชและจาพรรษาอยู่ในพรรษแรก ท้ังได้
จังหวัดสมทุ รสาคร ตามที่พระอาจารย์จรัญได้เคยอธิษฐานจิตไว้ อธิษฐานจิตขอนามอดีตเจ้าอาวาสวัดเกตุมดีย์ศรีวราราม คือ
หลังจากน้ันก็ค่อย ๆ เร่ิมสร้างทีละเล็กละน้อย เริ่มแรกได้สร้าง หลวงพ่อพระครูภาวนาวรคุณ (พยนต์ เขมเทโว) มาเป็นนาม
ศาลาการเปรียญนี้ก่อน และสร้างพระธาตุพร้อมกันไปด้วย ของสานกั ปฏิบัตธิ รรมฯ จวบจนทุกวนั น้ี
ตอนแรกไม่คิดหรอกว่าพระธาตุจะสร้างเสร็จก็ในช่วงอายุของ
อาตมา แต่เราเอาจติ บชู าพระพุทธเจา้ ถา้ สรา้ งไมเ่ สรจ็ ก็ไม่เป็นไร พระบรมธาตุเกตุวดีย์ศรีชาติตระการ ใช้เวลาสร้างนานกว่า
รุ่นต่อไปก็มาสร้างต่อให้เสร็จ เราเริ่มสร้างปี 2544 เร่ิมจากชุด 8 ปี จึงสร้างเสร็จด้วยหยาดเหงื่อ แรงกายแรงใจของ
หลุมพระธาตุก่อนเพราะเคยฟังหลวงพ่อภาวนาท่านบอกว่า พระอาจารย์จรัญ ถิรวโร และพลังศรัทธาของลูกศิษย์ที่เคารพ
ถ้าจะไปสร้างสานักสงฆ์ หรือวัดอะไรก็แล้วแต่ให้สร้างพระธาตุ ในตัวพระอาจารย์ เม่ือถึงกาลอันสมควรทางคณะผู้ร่วมสร้าง
ก่อน เพื่อเป็นประตู พระแม่ธรณีแล้วทุกอย่างจะราบช่ืนแล้ว พระบรมธาตุจึงได้จัดงานฉลองสมโภช พระบรมธาตุ พร้อม
กส็ าเร็จทกุ อย่าง อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธทั้ง 28 พระองค์ ข้ึนสู่
บุษบกในวนั ท่ี 12 - 14 ธนั วาคม 2565

การจดั เครอ่ื งไหว้หน้าพระบรมธาตเุ กตุวดีย์ศรีชาติตระการ พระบรมธาตุเกตวุ ดยี ศ์ รีชาติตระการ

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 065-9270010

1. นายวษิ ณุ พรมภาพ อายุ 47 ปี

หนา้ 97

04 ตาบลป่ าแดง

บุญขา้ วเปลอื ก หรือบุญขา้ วเปียก

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประเพณี ภมู ิปญั ญา -

ทตี่ งั้

ตาบลปา่ แดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวัดพิษณุโลก

ภูมนิ าม ช่ือ “บุญข้าวเปลือก” หรือ “บุญข้าวเปียก” คือ พิธีการทาบุญทั่ว ๆ ไป ของพุทธศาสนิกชน
ในการนาข้าวใหม่หลังจากฤดูเก็บเกี่ยวมาทาพิธีเพื่อระลึกคุณของข้าว ตามประเพณี ความเชื่อ
และความศรทั ธาที่ผูค้ นมีต่อขา้ ว ผืนนา และเทพผู้ปกปกั รักษาเพือ่ ความเป็นสิริมงคล

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

บุญข้าวเปลือก หรือ บุญข้าวเปียก จัดขึ้นในช่วงเดือน 3 นาเงินมาจับจ่าย ส่วนทาบุญก็คือการถวายวัด พระสงฆ์จะทา
หลังจากหมดฤดูเก็บเก่ียวแล้วจะทาพิธีระลึกคุณของพระแม่ พิธีเจริญพุทธมนต์ สวดมงคูณเอาบุญคุณข้าวและมีพิธีบายศรี
โพสพที่ทาให้ชาวบ้านมีอยู่มีกิน โดยชาวนาจะนาข้าวเปลือกท่ี สู่ขวัญข้าว เมื่อเสร็จพิธีชาวบ้านจะไม่นาข้าวเปลือกกลับบ้าน
เพิ่งเก็บเก่ียวใส่ในกระบุงแล้วนามารวมกันที่ลานวัดครอบครัว แตจ่ ะร่วมบริจาคให้กบั ทางวัด ในเรอ่ื งของความเช่อื บชู าพระแม่
ละ 20 กิโลกรัม ร่วมกันก่อเป็นกองเจดีย์เพ่ือทาบุญถวายใหก้ ับ โพสพทาให้ได้บุญมาก และเกิดสิริมงคลต่อการดาเนินชีวิตของ
วัด ตามธรรมเนียมที่ว่าชาวนาจะปลูกข้าวเพื่อไว้ ทากิน ทาบุญ ชาวบ้าน ซ่ึงคนท่ีดาเนินการจัดกิจกรรมจะเป็นชาวบ้านใน
และทาทาน ทากินก็คือการปลูกกิน เหลือกินก็นาไปขายเพ่ือ หม่บู า้ นเป็นสว่ นใหญ่

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย ม่วงทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 98

รปู ประเพณีก่อเจดยี ์ข้าวเปลือก

รปู ประเพณีกอ่ เจดียข์ า้ วเปลือก

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย มว่ งทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 99

05 ตาบลป่ าแดง

บุญขา้ วสาก หรอื บุญขา้ วประดบั ดนิ

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประเพณี ภูมปิ ญั ญา -

ทต่ี งั้

ตาบลป่าแดง อาเภอชาตติ ระการ จังหวัดพษิ ณโุ ลก

ภูมนิ าม ชื่อ “บุญข้าวสาก” หรือ “บุญข้าวประดับดิน” เป็นประเพณีการทาบุญท่ีจดั ขึ้นเพอื่ อุทิศส่วนกุศล
ใหก้ ับผ้ทู ่ลี ว่ งลับไปแล้ว และเพอ่ื อทุ ศิ สว่ นกุศลใหก้ บั สตั ว์นรกหรอื เปรต สัมภเวสี อสูรกายท่ีไร้ญาติ
ไม่มีผู้อุทิศส่วนกุศลให้ โดยจะนาไปวางตามโคนต้นไม้ หรือกาแพงวัด ตั้งแต่เช้าตรู่ ก่อนจะข้ึน
ศาลาวัดเพ่ือใส่บาตรฟังเทศน์ ซ่ึง “ข้าวสาก” เป็นภาษาท้องถ่ินเป็นคาเรียกสั้น ๆ ของชาวบ้าน
ท่ีย่อมาจากกระยาสารท ซงึ่ กระยาสารทกท็ ามาจากข้าว จงึ เรยี กว่า “บญุ ข้าวสาก”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ทาบุญตักบาตรเทโว ข้าวสารอาหารแห้งและในช่วงแรม ใหแ้ กส่ งฆ์ส่วนหนึ่ง และแจกใหแ้ ก่เปรตพวกหนงึ่ เชอ่ื วา่ เปน็ การ
15 ค่าเดือน 10 ถึงข้ึน 15 ค่าเดือน 12 จะมีประเพณีทอดกฐิน ตอบแทนบญุ คุณใหแ้ ก่ ปู่ ย่า ตา ยาย หรือญาติท่ีล่วงลับไปแล้ว
มีการเผาข้าวหลามทั้งหมู่บ้านเพ่ือถวายพระและเล้ียงแขก จะได้ให้ดวงวิญญาณเปน็ สขุ นวรัตน์ก็จะได้รับคาอวยพรจากดวง
วนั เพญ็ เดือน 10 เป็นวนั ทพี่ วกเปรตออกเยี่ยมญาติรวมทั้งเปรต วิญญาณอกี ด้วยและเพ่ือเป็นสิริมงคลแก่ท่ีสวน ไร่ และนา ด้วย
ท่ีไม่มีญาติก็มาด้วย จึงมีการทาบุญให้พระสงฆ์ อีกส่วนหน่ึง ประเพณีบุข้าวสากหรือบุญข้าวประดับดิน ได้รับอิทธิพลจาก
ให้แก่เปรต เพ่ืออุทิศส่วนกุศลซึ่งตนนาสิ่งของต่าง ๆ ไปทาน ประเพณีของลาวท่มี าพรอ้ มกบั ผ้อู พยพชาวลาว

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย มว่ งทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 100

รูปประเพณบี ญุ ขา้ วสาก
หรอื ข้าวประดับดิน

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย มว่ งทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 101

06 บุญสงกรานต์ ตาบลป่ าแดง

(แหต่ น้ ดอกไม้ แหป่ ราสาทผ้งึ แหธ่ ง)

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ประเพณี ภูมปิ ัญญา ตาบลป่าแดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพิษณโุ ลก

ทตี่ ง้ั

ตาบลป่าแดง อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณุโลก

ภูมนิ าม ชื่อ “บุญสงกรานต์” (แห่ต้นดอกไม้ แห่ปราสาทผึ้ง แห่ธง) เป็นประเพณีที่จัดข้ึนระหว่าง
วันท่ี 13-16 เมษายนติดต่อกันมาทุกปี ซ่ึงตรงกับเทศกาลสงกรานต์ โดยมีกิจกรรมแห่ต้นดอกไม้
แห่ปราสาทผง้ึ แห่ธง จงึ เรยี กประเพณีนี้วา่ “บญุ สงกรานต์ (แหต่ ้นดอกไม้ แห่ปราสาทผึง้ แห่ธง)”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ประเพณีแห่ต้นดอกไม้ แห่ปราสาทผ้ึง แห่ธง การแห่เร่ิม ในวันท่ี 16 เมษายน จะแห่ปราสาทผึ้งไปท่ีวัด และมีการ
ตั้งแต่วันท่ี 13-15 เมษายนติดต่อกัน แห่ในตอนกลางคืน ต้ังแต่ ประดิษฐ์ธงและแห่ในประเพณีแห่ปราสาทผึ้งด้วย ซ่ึงผู้เข้าร่วม
1 ทุ่ม แหจ่ ากบ้านไปวัดและหลังแหต่ ้นดอกไม้เสร็จ ชาวบ้านร่วมกัน ประกอบพิธีส่วนใหญ่จะเป็นชาวบ้านในหมู่บา้ นรว่ มกบั วดั
ทาต้นปราสาทผึ้ง โดยไปรวมตัวกันทาต้นผึ้งที่บ้านผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศัพท์ 089-8589927

1. นายอานวย ม่วงทิม อายุ 60 ปี

หนา้ 102

รูปประเพณบี ุญสงกรานต์
(แหต่ น้ ดอกไม้ แหป่ ราสาทผึง แหธ่ ง)

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย ม่วงทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 103

07 ตาบลป่ าแดง

บุญผะเหวด หรอื บุญพระเวสสนั ดรชาดก

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

ประเพณี ภมู ิปัญญา ตาบลปา่ แดง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวดั พษิ ณุโลก

ทต่ี งั้

ตาบลปา่ แดง อาเภอชาติตระการ จงั หวัดพษิ ณุโลก

ภมู นิ าม "บุญผะเหวด" จัดอยู่ในฮีตท่ี 4 หรือ บุญเดือนส่ี คาว่า "ผะเหวด" เป็นภาษาอีสาน มีที่มาจากงาน
ประเพณีพระเวสสันดรชาดกในภาษาภาคกลาง หรืองานบุญมหาชาติ ที่เป็นพระนามขององค์
สัมมาสัมพระพุทธเจ้าในชาติสุดท้ายก่อนท่ีพระองค์จะประสูติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะและตรัสรู้ด้วย
พระองคเ์ อง เปน็ ศาสดาของศาสนาพทุ ธ

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

ประเพณีบุญผะเหวด หรือ บุญพระเวสสันดรชาดก หรือ เป็นระยะเวลายาวนาน จนถึงปัจจุบัน โดยในแต่ละวันมี
เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าบุญมหาชาติ ส่วนมากนิยมจัดงานใน กจิ กรรมท่ีสาคัญดังน้ี จัดเตรียมสถานที่ตกแต่งศาลาการเปรียญ
เดือนส่ี โดยมีการจัดหาอาหารการกิน เช่น ขนม ข้าวต้ม และ วัดป่าแดง พธิ ีเบิกน้าอุปคุต ณ ลาน้าภาค หมู่ที่ 4 ตาบลท่าสะแก
อาหารคาวต่างๆ สาหรับถวายพระภิกษุ สามเณร หัวหน้าหรือ ชมมหรสพและตลาดสินค้า ณ บริเวณลานวัดป่าแดง สาหรับ
ผูจ้ ดั งานในหมู่บา้ นทเ่ี ปน็ เจา้ ของงานจะบอกบญุ ชาวบา้ นของตน ในวันน้ีจะจัดกิจกรรมขบวนแก่กัณฑ์เทศน์ 13 กัณฑ์ของ
ให้รับเป็นเจ้าของกัณฑ์เทศน์กัณฑ์ใดกัณฑ์หน่ึงจนทั่วถึงกัน ประชาชนชาวอาเภอชาติตระการ ซ่ึงมาพร้อมกันยังสถานที่
ทางวัดจะแบ่งเทศน์เป็นกัณฑ์ๆ เพื่อให้ชาวบ้านได้รับกัณฑ์ จัดงานมีการแสดงของกลุ่มแม่บ้าน การแสดงของเด็กนักเรียน
โดยท่ัวถึงกัน รวมท้ังส้ิน 13 กัณฑ์ เพ่ือเป็นการรักษา และมีเทศน์มหาชาติในภาคค่า หลังจากที่ขบวนแห่พระเวสสันดร
ขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามท่ีได้สืบทอดต่อๆ กันมา ถงึ วัดปา่ แดง

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศัพท์ 089-8589927

1. นายอานวย ม่วงทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 104

รูปกิจกรรมภายในงานบุญผะเหวด

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 089-8589927

1. นายอานวย ม่วงทมิ อายุ 60 ปี

หนา้ 105



ภูมินำม

ตาบล

สวนเมี่ยง

ภมู นิ ำมกบั ส่งิ แวดลอ้ มศลิ ปกรรมท้องถ่นิ ประเพณี ภูมปิ ัญญำ และ ประตมิ ำกรรมรปู เคำรพ

สงิ่ แวดลอ้ มธรรมชาติ

1. แกง่ บวั คา
2. แกง่ วา่ ว

ศลิ ปกรรมทอ้ งถ่ิน

3. พระธาตดุ นิ แทน

หนา้ 107

01 แกง่ บวั คา ตาบลสวนเม่ียง

ประเภท ตำแหน่งท่ีพบ

สง่ิ แวดล้อมธรรมชาติ 17.128483, 100.588766

ทต่ี ง้ั

ตาบลสวนเมยี่ ง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวดั พษิ ณโุ ลก

ภูมนิ าม ชื่อ “แก่งบัวคา” เรียกตามเหตุการณ์ที่สองพ่อลูกจากเมืองน่าน ที่จะนาดอกบัวเงิน ดอกบัวทองคา
ไปสักการะพระธาตุพนมล่องเรืองมาเร่ือยๆ จนเข้าเขตจังหวัดพิษณุโลก บริเวณบ้านมะขามสูงปาก
แม่น้าแควน้อย และได้เกิดพายุรุนแรงเรือสาเภาล่ม สองพอ่ ลูกเสียชีวิตดอกบัวเงินและดอกบัวทองคา
จมอยใู่ ต้น้า จงึ เรยี กชือ่ ตามเหตุการณ์นว้ี ่า “แก่งบวั คา”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

มีเรือสาเภาลาหนึ่งล่องมาตามแม่น้าน่านโดยมีจุดหมาย เห็นแม่น้าหันไปทางอีสานระหว่างล่องเรือเกิดพายุรุนแรง
ปลายทางคือ จังหวัดนครพนม เพ่ือสักการะพระบรมธาตุ เรือสาเภาล่ม สองพ่อลูกเสียชีวิตดอกบัวเงินและดอกบัวทองคา
ภายในเรือสาเภาน้ันมีสองพ่อลูก บ่าวไพร่ หญิงชายและลูกเรือ จมอยู่ใต้น้า ภายหลังจึงเรียกชื่อตามสภาพพื้นที่ที่เป็นแก่งกลาง
หลายคน ลูกสาวมีความปรารถนาเป็นอย่างย่ิงที่ ท้ังสองพ่อลูก แม่นา้ วา่ บา้ นแก่งบวั คา
มีความคิดว่าแม่น้าแควน่าจะเป็นทางลัดไปนครพนมเพราะ

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอรโ์ ทรศัพท์ 089-6383896
เบอร์โทรศัพท์ 065-7298894
1. นางทองหลอ่ สิงสอน อายุ 46 ปี
2. นางสาวดุษฎี กงเกตุ อายุ 26 ปี

หนา้ 108

รปู แกง่ บวั คา

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศัพท์ 063-6649055

1.นางสาวธญั ญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 109

02 แกง่ วา่ ว ตาบลสวนเมีย่ ง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

สิ่งแวดล้อมธรรมชาติ 17.123682, 100.566270

ทตี่ งั้

หมทู่ ่ี 6 ตาบลสวนเมย่ี ง อาเภอชาตติ ระการ จงั หวัดพษิ ณุโลก

ภมู นิ าม ชอ่ื “แก่งวา่ ว” มาจากเรื่องเล่าที่เล่าผา่ นปากตอ่ ปากของชาวบ้านในตาบลสวนเม่ียงวา่ คร้งั ทพ่ี อ่ ขนุ บาง
กลางหาวไดท้ รงวา่ วอยู่บนเทือกเขาได้มีลมพัดมาทาให้สายว่าวขาด ว่าวท่ีลอยอยู่เมื่อสายขาดจึงทาให้
ว่าวลอยไปตกท่ีบริเวณหน่ึงของแม่น้า ภายหลังบริเวณดังกล่าวได้เกิดเป็นแก่งขึ้นชาวบ้านจงึ เรียกแก่ง
ดังกล่าววา่ แก่งวา่ ว

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

คร้ังพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ท่านทรงว่าวอยู่บนเทือกเขา น้าไหลมาบริเวณแก่งจึงทาให้มีพ้ืนท่ีในการไหลของน้าน้อยลง
เขาแหง่ หนง่ึ ได้มีกระแสลมพดั แรงฉุดกระชากว่าวปลิวลอยออกไป ซ่ึงเป็นการเคลื่อนที่และการเปลี่ยนแปลงทางธรณีสัณฐานของ
ตกที่แก่งนา้ แหง่ หนึ่งจงึ เรยี กแก่งน้านัน้ ว่า “แกง่ ว่าว” แม่น้า จึงทาให้เกิดแก่งว่าวในปัจจุบัน แก่งว่าวจึงถือว่าเป็น
แหล่งท่องเท่ียวทางธรรมชาติท่ีสาคัญอีกท่ีหน่ึงของชุมชน
แก่งว่าวสันนิษฐานว่ามีที่มาจากลาน้าภาค แม่น้าน้ีเป็น ในอาเภอชาตติ ระการ
สาขาของแมน่ า้ แควน้อยไหลลงสู่แม่น้าน่าน บริเวณแม่น้าสายนี้
เกิดการ ผุกร่อนและกัดเซาะของชั้นดินชั้นหินท่ีอยู่ใต้น้า เมื่อมี

ผูใ้ หข้ อ้ มูล อายุ 51 ปี เบอร์โทรศพั ท์ 091-6211018
อายุ 26 ปี เบอรโ์ ทรศพั ท์ 065-7298894
1. นายขาน ทองอินทร์
2. นางสาวดษุ ฎี กงเกตุ

หนา้ 110

รปู แก่งวา่ ว

รปู ภำพ เบอร์โทรศพั ท์ 063-6649055

1.นางสาวธญั ญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 111

03 พระธาตุดนิ แทน ตาบลสวนเม่ยี ง

ประเภท ตำแหน่งที่พบ

ศลิ ปกรรมทอ้ งถ่ิน 17.314978, 100.649753

ทต่ี งั้

ตาบลสวนเม่ยี ง อาเภอชาติตระการ จังหวดั พษิ ณโุ ลก

ภูมนิ าม ช่อื “พระธาตุดินแทน” มาจากคาบอกเล่าของผู้เฒา่ ผู้แก่ในหมู่บ้านว่า พระธาตุดินแทนบ้านโคกใหญ่
ได้เรมิ่ ต้นเมื่อปี พ.ศ.2479 ชาวบ้านได้นาดินพระธาตุจากบ้านแสงภา อาเภอนาแห้ว จงั หวัดเลย มาไว้
ที่หมบู่ ้านเพื่อใหค้ นในหมู่บา้ นไดส้ ักการบูชา จงึ เรียกวา่ “พระธาตดุ ินแทน”

ประวตั ิ

ความเป็ นมา

สมัยก่อนการอพยพถ่ินฐานบ้านช่องของประชาชนก็มักจะ ท่านได้สละที่ดินส่วนตัว เพื่อสร้างโรงเรียน สถานีอนามัย
มกี ารนาเอาศิลปะและวัฒนธรรมติดมาด้วย เหมือนกับพระธาตุ และวดั เมือ่ ปี พ.ศ. 2538 หลวงปจู่ งึ ได้ทาการก่อสร้างครอบองค์
ดนิ แทนแหง่ นี้ ท่มี ีเร่อื งเลา่ ว่ามพี น่ี อ้ ง 4 คน ท่ีอพยพมาจากบ้าน พระธาตุที่เป็นดินน้ันไว้ด้วยปูน เหตุท่ีครอบพระธาตุไว้เพื่อ
แสงภา อาเภอนาแหว้ จังหวัดเลย ได้เข้ามาต้ังถิ่นฐานหาที่ทากิน ไม่อยากให้เหมือนที่อื่น ในอาเภอชาติตระการท่ีอพยพมาจาก
และต้ังเป็นหมู่บ้านข้ึนคร้ังเม่ือถึงเวลาประเพณีฉลองพระธาตุที่ แสงภาเหมือนกันและสร้างความเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง
แสงภาก็คิดที่จะกลับไปงานฉลองพระธาตุ แต่เนื่องด้วยใน ชาวบ้านในตาบลสวนเมย่ี ง ก็จะมาบนบานกับพระธาตเุ ปน็ ประจา
ขณะนั้นถนนหนทางยานพาหนะก็ไม่มีจึงได้มีความคิดนาดิน เพราะเป็นพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ประจาตาบล และในอนาคตทาง
พระธาตุมาไว้ท่ีหมู่บ้าน และได้ทาการสร้างวัดขึ้น พระธาตุดินแทน วัดโคกใหญ่จะอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุนามาบรรจุไว้ท่ีบน
ที่วัดโคกใหญ่นี้ต้ังขึ้นต้ังแต่สมัยหลวงพอ่ กุน 1ใน 4 ผู้ก่อต้ังหมู่บ้าน ยอดพระธาตุดินแทนต่อไป

ผูใ้ หข้ อ้ มูล เบอร์โทรศพั ท์ 091-6211018
เบอรโ์ ทรศพั ท์ 087-2055640
1. เจา้ อธิการชณพล อนิ ทาโภ อายุ 35 ปี เบอรโ์ ทรศัพท์ 065-7298894
2. นายขาน ทองอนิ ทร์ อายุ 51 ปี
3. นางสาวดษุ ฎี กงเกตุ อายุ 26 ปี

หนา้ 112

รปู ภำพ เบอรโ์ ทรศพั ท์ 063-6649055

1.นางสาวธัญญพร มาบวบ อายุ 37 ปี

หนา้ 113