วิชาการบัญชีชั้นกลาง 1

ข้ันท่ี 4. คำนวณดอกเบ้ยี รบั /ดอกเบีย้ จา่ ย
ดอกเบย้ี รบั = 100,016.67 – 100,000 บาท
ดอกเบีย้ รับ = 16.67 บาท
การบันทกึ บญั ชีการนำตั๋วเงนิ รบั ไปขายลด มีดังนี้

การบนั ทกึ บัญชีเมือ่ ตั๋วเงนิ รับครบกำหนด เมือ่ ตัว๋ เงินรบั ครบกำหนดและผู้ออกตัว๋ สามารถจา่ ยเงนิ ใหแ้ ก่
ธนาคารได้ กจิ การจะบนั ทกึ ยกเลิกตว๋ั เงนิ รับ ดงั นี้

การบนั ทึกบัญชเี มื่อต๋ัวเงินรับครบกำหนดและผอู้ อกต๋ัวไมส่ ามารถจ่ายเงินใหแ้ กธ่ นาคารได้ กจิ การจะต้อง
ชดใชเ้ งนิ แทนผ้อู อกตัว๋ ดังนี้

การแสดงรายการตัว๋ เงินรบั ในงบการเงิน
ตว๋ั เงนิ รับระยะสั้นเป็นสนิ ทรัพย์อยู่ในประเภทสินทรัพย์หมุนเวยี น นอกจากน้หี ากตวั๋ เงินรับกรณีนำไป

ขายลดใหแ้ ก่สถาบันการเงินจะเปิดเผยในหมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ ตั๋วเงินรับครบกำหนด หรอื ตวั๋ เงินรับ
ขาดความเช่ือถือจะแสดงอยู่ในหมวดสนิ ทรพั ย์หมนุ เวียนด้วยเช่นกนั การแสดงต๋ัวเงนิ รบั ในงบดลุ จะเปน็ ดงั นี้

ตวั๋ เงนิ รับเปน็ หนังสอื แสดงสิทธขิ องกิจการท่ีจะได้รับชำระเงินตามจำนวนเงนิ เวลา และสถานทจ่ี าก
บคุ คลหรือกจิ การทร่ี ะบุไว้หน้าต๋วั ต๋วั เงนิ รบั แบง่ ตามลักษณะของการระบุดอกเบีย้ ได้ 2 ชนดิ คือต๋วั เงินรบั ชนิด
ระบอุ ัตราดอกเบย้ี ไว้หน้าต๋ัวและต๋วั เงินรบั ชนิดไม่ระบอุ ัตราดอกเบีย้ ไว้หนา้ ตั๋ว ต๋ัวเงนิ รบั มีหลักปฏบิ ัติทางบญั ชี
จะข้นึ อยู่กับการใชป้ ระโยชนจ์ ากตัว๋ เงนิ รบั ของแตล่ ะกรณี หลักการปฏิบตั ทิ างการบัญชจี ะมีขน้ั ตอนเรมิ่ จากการ
คำนวณหาวนั ครบกำหนด คำนวณ จำนวนเงินหน้าตัว๋ เมือ่ ครบกำหนด หากตวั๋ มดี อกเบี้ยจะต้องคำนึงถึง
รายการปรบั ปรุงเม่ือสิ้นปี พร้อมทง้ั มกี ารบันทกึ บัญชเี ก่ยี วกับตั๋วเมื่อกิจการได้รับ และบนั ทกึ ตว๋ั เมื่อครบกำหนด
และหากส้นิ ปีจะมกี ารปรบั ปรุงดอกเบ้ียของตวั๋ เงินรับและต๋ัวเงินรับสามารถนำไปหาผลประโยชนจ์ ากตัว๋ โดย
นำไปขายลดให้แก่ธนาคาร ตั๋วเงินรบั เป็นสนิ ทรัพย์ประเภทหมุนเวียนมีอายุไม่เกิน 1 ปี แสดงในงบดลุ

แบบฝึกหัดทา้ ยหน่วยที่ 5
ตอ่ ไปนเี้ ป็นขอ้ มูลเกี่ยวกบั ตัว๋ เงินรับของกจิ การแหง่ หนงึ่

25x1 ม.ค. 1 ขายสนิ คา้ ให้นายเอก 20,000 บาท โดยนายเอกออกตัว๋ สัญญาใชเ้ งินอายุ 3
เดือน อตั ราดอกเบยี้ 9% ต่อปี

ก.พ. 1 นายโทรับรองตว๋ั เงนิ ใหเ้ ปน็ ค่าซื้อสินคา้ มูลคา่ 18,000 บาท อายุตั๋ว 60 วนั
อตั รา ดอกเบ้ยี 6% ต่อปี

มี.ค. 1 นายตรีลูกหน้ขี องกจิ การออกต๋ัวสัญญาใชเ้ งนิ ให้จำนวน 15,000 บาท อายุ
ต๋ัว 90 วนั

เม.ย. 10 รับชำระหนตี้ ามต๋ัวจากนายเอก
เม.ย. 12 นายโทไม่สามารถชำระเงนิ ตามตว๋ั ได้
พ.ค. 30 นายตรีนำเงนิ มาชำระตามต๋วั
ใหท้ ำ บันทึกรายการในสมุดรายวนั ทั่วไปของกจิ การ

หนว่ ยท่ี 6 การบัญชเี กย่ี วกบั สินค้าคงเหลอื
ความหมายของสนิ คา้ คงเหลือและประเภทของสินค้าคงเหลอื
1.ความหมายของสนิ คา้ คงเหลอื

คำว่า สนิ คา้ คงเหลือ ตามท่ีกำหนดในมาตรฐานการบัญชี ฉบบั ท่ี 31 โดยสมาคม นักบญั ชีและผสู้ อบ
บญั ชรี ับอนญุ าตแหง่ ประเทศไทย มถิ ุนายน 2546 ได้ใหค้ ำนิยามดงั นี้
สินคา้ คงเหลือ (Inventory) หมายถึงทรัพย์สิน ซึง่
(ก) กิจการมีไว้เพ่ือขายตามลักษณะการประกอบธรุ กจิ โดยปกติ
(ข) อยู่ในระหวา่ งกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็นสนิ คา้ สำเรจ็ รปู
(ค) มีไว้เพื่อใช้ในการผลติ สินค้าหรือบรกิ าร

จากความหมายขา้ งตน้ สรุปได้วา่ สินคา้ คงเหลอื มีสว่ นประกอบอนั สำคญั ได้แก่ สนิ ค้าสำเร็จรปู งาน
ระหว่างทำหรือสนิ คา้ ระหว่างผลติ ซึ่งรวมไปด้วย วตั ถุดิบ วสั ดุทีใ่ ช้ในการผลติ สนิ คา้ คงเหลอื เปน็ สินทรพั ย์
ประเภทหมุนเวียนของกิจการ ทม่ี ไี ว้เพื่อขายในการประกอบธรุ กจิ ตามปกติและมีไวเ้ พื่อใชใ้ นการผลติ สินค้า
หรอื บริการเพือ่ ขายต่อไป ดังน้นั จึงมีการแบ่งประเภทของสินคา้ คงเหลือดังจะกล่าวตอ่ ไป
2.ประเภทของสนิ ค้าคงเหลือ

สนิ คา้ คงเหลอื เปน็ สินทรัพยช์ นิดหนง่ึ ซงึ่ อยู่ในประเภทสินทรัพยห์ มนุ เวยี นของกิจการท่ีมีไว้เพ่อื ขาย
หรือใช้ในการผลติ สินคา้ คงเหลอื สามารถแบ่งตามประเภทของธรุ กจิ ได้ 3 ประเภท คือ

• ธรุ กจิ พาณชิ ยกรรมหรอื ธรุ กจิ ท่ีซือ้ สินค้ามาขาย สนิ คา้ คงเหลือ หมายถงึ สนิ ค้าสำเรจ็ รูปซ่ึงกิจการซ้ือมา
ขายไปโดยมรี าคาทุนเทา่ กบั ราคาซ้ือบวกคา่ ใช้จา่ ยต่าง ๆ ที่เกีย่ วกับการจดั ซื้อรวมท้ังภาษีและการ
ขนส่งสนิ ค้าเขา้ มาเพือ่ ให้สนิ ค้านั้นอยูใ่ นสภาพพร้อมที่จะขายได้

• ธรุ กจิ อุตสาหกรรมหรือธุรกิจทผ่ี ลิตสนิ คา้ เพ่ือขาย สนิ ค้าคงเหลือ หมายถงึ สินค้าสำเรจ็ รูป งาน
ระหวา่ งทำ หรอื สินค้าระหว่างผลติ วตั ถดุ บิ และวสั ดุใชใ้ นการผลิต โดยมตี ้นทุนผลิตสนิ ค้า
ประกอบด้วยต้นทนุ วตั ถดุ ิบทางตรงที่ใชใ้ นการผลติ และคา่ ใชจ้ า่ ยอืน่ ๆ ที่เกีย่ วกับการผลิตสินค้านน้ั

• ธรุ กจิ ประเภทใหบ้ รกิ าร สินคา้ คงเหลอื หมายถงึ งานให้บริการโดยมตี ้นทนุ งานใหบ้ รกิ ารประกอบดว้ ย
คา่ แรงงานและค่าใช้จ่ายอน่ื ท่ีเกย่ี วข้องกบั การใหบ้ ริการ

สรปุ สนิ คา้ คงเหลือเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนประกอบดว้ ยสินค้าทซ่ี ื้อถือไว้เพือ่ ขาย สินคา้ สำเร็จรูป และต้นทุน
งานใหบ้ รกิ าร สินคา้ สำเรจ็ รูปจะรวมท้ังงานระหวา่ งทำ วตั ถุดิบทใี่ ช้ในการผลติ ดว้ ย สินคา้ คงเหลอื ควรเปน็
สนิ คา้ ทกี่ รรมสิทธใิ์ นสนิ ค้าเป็นของกิจการเทา่ น้ัน ไม่เฉพาะสินค้าท่ีคงเหลืออยู่ในกิจการและยังไม่ได้ขายออกไป
นอกจากนยี้ ังรวมถึงสนิ คา้ ระหวา่ งทาง สินค้าฝากขายและสินคา้ ท่ีขายตามสัญญาผ่อนชำระ ในกิจการจำหนา่ ย
สนิ ค้า สนิ ค้าคงเหลือหมายถึง สนิ ค้าสำเร็จรูปหรือส่ิงของท่ีกจิ การมีไว้เพ่ือขายและหากำไรตอ่ ไป สว่ นในกจิ การ

ผลติ สินคา้ คงเหลอื ประกอบด้วย สนิ คา้ สำเร็จรูป สินคา้ ระหว่างผลิต วตั ถดุ ิบ และวสั ดโุ รงงาน งานระหว่างทำ
เปน็ ตน้
การบันทึกบัญชเี กี่ยวกับสนิ ค้าคงเหลอื แบ่งออกเปน็ 2 วิธี

1. วธิ ีบันทึกเมื่อสิน้ งวด (Periodic Inventory Method) วธิ นี ี้จะมกี ารบันทึกบัญชเี กี่ยวกับการซื้อ
สนิ ค้า การส่งคืนสินค้า การรับคืนสินคา้ สว่ นลด และคา่ ขนส่งสินค้าเมื่อซอ้ื ไวใ้ นแต่ละบัญชี เชน่ เมือ่ มกี ารซ้ือ
สนิ คา้ กิจการบันทกึ บัญชีซ้ือสินค้าและเม่ือกิจการมีรายการส่งคนื สินค้าจะบนั ทึกบญั ชีสง่ คืนสนิ ค้าเป็นต้น สินค้า
แสดงยอดคงเหลือตน้ งวดและในระหวา่ งงวดบญั ชสี นิ ค้าจะไม่มคี วามเคล่ือนไหว เม่ือสน้ิ งวดกิจการจะทำการ
ตรวจนบั สินค้าคงเหลอื ท่ีมีอยู่จริง จะรู้จำนวนสินคา้ คงเหลือกต็ ่อเม่ือได้ทำการตรวจนับในวนั ส้นิ งวดบญั ชี วธิ นี ี้
จะไม่มกี ารตรวจรายละเอยี ดของสินค้าท่ซี ื้อได้ ดังนัน้ เม่ือขายจะมีรายการขายเท่านน้ั ไม่ทราบยอดคงเหลอื ของ
สินค้า จึงต้องใชว้ ธิ กี ารตรวจนับสนิ คา้ และตรี าคาเพอ่ื บันทึกสนิ ค้าปลายปี วิธีนเ้ี หมาะกบั กิจการธรุ กจิ ท่มี ี
ปรมิ าณสินคา้ จำนวนไม่มากสามารถตรวจนับได้

2.วิธีบันทกึ แบบต่อเนือ่ ง (Perpetual Inventory Method) วิธีน้ีจะบันทกึ บญั ชสี ินค้า
คงเหลอื ทุกคร้ังที่มีการเปลีย่ นแปลงในจำนวนและตน้ ทุนของสนิ คา้ เช่นเม่ือซ้ือสินคา้ กจิ การบนั ทึกบัญชสี ินคา้
เม่ือมีการส่งคืนสินคา้ จะบันทึกบญั ชสี ินคา้ และเมื่อขายกจิ การจะบันทึกบญั ชีตน้ ทนุ สินค้าทข่ี ายทุกคร้ังโดย
โอนบญั ชตี ้นทุนสินคา้ จากบัญชีสินคา้ คงเหลือไปยงั บญั ชีตน้ ทุนขาย บญั ชีต้นทนุ ขายจะแสดงยอดต้นทนุ ของ
สนิ ค้าที่ขายไประหว่างงวด และบัญชีสินคา้ คงเหลือจะแสดงราคาทนุ ของสนิ คา้ คงเหลือที่เหลืออยู่ ณ วนั ใดวนั
หนง่ึ วธิ นี ใ้ี นระหวา่ งงวดบญั ชีสินค้าจะเคลื่อนไหวตลอดเวลาในวนั สน้ิ งวดบญั ชี จงึ สามารถทราบราคาสินคา้
คงเหลอื ปลายงวดในราคาทุนไดท้ นั ทีวิธนี ีเ้ หมาะสำหรบั กจิ การทมี่ ีจำนวนสินค้าในปรมิ าณมาก

หลักการตีราคาสนิ คา้ คงเหลือ (Inventory Valuation)
การตีราคาสนิ ค้าคงเหลือ วธิ กี ารตรี าคาสนิ ค้าคงเหลอื จรัญ ตนั มา (2548 : 127) กล่าวถึงวธิ ีการตี

ราคาสินคา้ เพ่อื กำหนดราคาสินค้าคงเหลือปลายงวดมี 3 วิธคี ือ
1. การตีราคาสินค้าคงเหลือด้วยราคาทนุ (Cost Method)
2. การตีราคาสินค้าคงเหลือด้วยราคาทุนหรอื ตลาดแล้วแตอ่ ย่างใดจะต่ำกวา่ (The Lower of Cost of

Market Inventory Method)
3.การตีราคาสนิ ค้าคงเหลือด้วยวิธกี ารประมาณราคา (Estimated Inventory Method)
ตามทีก่ ำหนดในมาตรฐานการบญั ชีฉบับท่ี 31 เรือ่ งสินค้าคงเหลอื โดยสมาคมนักบัญชแี ละผู้สอบบญั ชีรับ
อนญุ าตแห่งประเทศไทย มถิ ุนายน 2546 มีดังนี้ “สนิ ค้าคงเหลอื ควรตตี ามราคาทนุ หรือมูลคา่ สุทธิที่จะไดร้ ับ
แล้วแตอ่ ย่างใดจะตำ่ กว่า”
สรุป การตีราคาสินคา้ คงเหลือปลายงวดมีการตีราคาหลายวิธี โดยเลือกวธิ ีทเ่ี หมาะสมกบั กิจการ การตรี าคา
สนิ ค้าคงเหลือดว้ ยวธิ แี ตกตา่ งกันจะทำให้ราคาแตกตา่ งกันไปด้วย ทำใหม้ ีผลกระทบต่อการคำนวณตน้ ทุนขาย
กำไรขน้ั ต้น และกำไรสุทธขิ องกจิ การ รวมท้งั มผี ลทำใหแ้ สดงรายการในงบการเงินดว้ ยมูลค่าท่แี ตกต่างกัน
อยา่ งไรก็ตามมาตรฐานการบัญชไี ด้เปิดโอกาสใหก้ ิจการเลอื กปฏิบัติได้ อาจคำนวณดว้ ยวิธใี ดก็ได้แลว้ แต่ความ
เหมาะสมของธรุ กจิ ของตน การตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื มีหลักการตีราคาหลายวธิ ดี ังรายละเอยี ดตอ่ ไปน้ี
การตรี าคาสินคา้ คงเหลือด้วยวิธีราคาทนุ (Inventory Costs Method)

การตรี าคาสินค้าคงเหลือด้วยราคาทุน พยอม สงิ หเ์ สนห่ ์ (2540 : 7-40) กล่าวถึงราคาทุนของสนิ ค้า
(Inventory Costs) สำหรบั กจิ การที่ซ้ือสนิ คา้ มาขาย ราคาทนุ ของสินค้านน้ั จะได้แก่ ราคาสินค้านั้น รวม
ค่าใชจ้ า่ ยทง้ั ทางตรงและทางออ้ มเก่ยี วกับการซื้อและการขนสง่ จนสินคา้ นน้ั เขา้ มาอยู่ในร้านพร้อมท่ีจะขายได้
ในกิจการทีผ่ ลติ สนิ คา้ ขน้ึ เองเพื่อจำหน่าย ราคาทุนของสินค้าทผี่ ลติ ประกอบดว้ ยวัตถุดบิ ท่ีใช้ในการผลิต
คา่ แรงงานโดยตรงในการผลติ และคา่ ใชจ้ า่ ยอนื่ ๆ อนั เกยี่ วกับการผลติ สินค้านั้น หรืออกี นัยหน่ึง คอื ตน้ ทนุ ผลิต
สินค้า ( Cost of Goods Manufactured) นนั่ เอง

คำว่า ต้นทุนสินค้าคงเหลอื ตามทก่ี ำหนดในมาตรฐานการบญั ชีโดยสมาคมนกั บญั ชีและผ้สู อบบญั ชีรบั
อนุญาตแหง่ ประเทศไทย มิถุนายน 2546 มดี ังน้ี ตน้ ทุนสินค้าคงเหลือประกอบด้วยตน้ ทุนทัง้ หมดในการซ้ือ ใน
การแปลงสภาพ และค่าใช้จา่ ยอ่นื ๆ ทีเ่ กิดขึ้นเพอื่ ให้สินคา้ คงเหลอื น้ันอยูใ่ นสภาพที่เปน็ อยปู่ ัจจบุ ัน ตน้ ทนุ ใน
การซื้อประกอบดว้ ย ราคาซอื้ อากรขาเขา้ และภาษอี น่ื รวมทงั้ คา่ ขนสง่ ค่าขนถา่ ย และคา่ ใชจ้ ่ายอน่ื ซึง่
เกี่ยวขอ้ งโดยตรงกบั การซอื้ สินคา้ สำเร็จรูป วัตถุดิบและบริการ
สรุป ราคาทุน (Cost) หมายถึง ราคาสนิ คา้ บวกด้วยค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่เก่ียวข้องกับการซื้อสนิ ค้านน่ั เอง การตี
ราคาสินค้าคงเหลอื ดว้ ยวิธรี าคาทุนแบ่งออกเปน็
1. การตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื วธิ ีราคาทุนทแี่ ทจ้ ริง (Specific Identification Method) วิธนี ้ใี ชร้ าคาทนุ ท่ี
แท้จริงของสินคา้ ท่คี งเหลืออยู่เปน็ ราคาท่คี ำนวณปกติ วธิ ีนี้จะเหมาะกบั กจิ การประเภทที่มสี ินคา้ ราคาสูงและมี
จำนวนคงเหลอื ไมม่ าก เชน่ รถยนต์ เคร่ืองจกั รเปน็ ตน้ ซึ่งสามารถชี้เฉพาะได้ว่าได้มาดว้ ยราคาทนุ เทา่ ใด
ตวั อย่าง กจิ การมีรถยนต์คงเหลือในวันสิ้นงวดจำนวน 5 คันราคาตามใบกำกบั สนิ ค้าที่ซื้อ มดี งั น้ี 3 คนั ราคา
ทนุ คันละ 650,000 บาท และอกี 2 คันราคาทนุ คนั ละ 680,000 บาท

การคำนวณ สินค้าคงเหลือมีราคา = (650,000 x 3) + (680,000 x 2)
= 1,950,000 + 1,360,000
ราคาสนิ ค้าคงเหลอื = 3,130,000 บาท
2.การตรี าคาสินค้าคงเหลือวธิ ถี วั เฉล่ียแบบง่าย (Simple Average Method)
วิธีนใ้ี ชไ้ ดก้ บั การบนั ทึกสินค้าแบบ Periodic Inventory Method คือใช้ราคาทุนต่อหนง่ึ หนว่ ยของสินค้า
คงเหลือตน้ งวดบวกกับราคาทุนต่อหนง่ึ หน่วยของการซื้อแต่ละครง้ั ในงวดบัญชนี ัน้ แล้วนำมาถัวเฉล่ียกันเป็น
ราคาทนุ ถวั เฉลีย่ ของสินค้าคงเหลือปลายงวด
ตวั อยา่ ง 1 รายการสนิ ค้าคงเหลอื เมอื่ 1 มกราคม 25×1 และรายการซ้ือสินค้าระหว่างเดอื นมกราคม 25×1 มี
ดงั นี้
25×1 ม.ค. 1 สนิ คา้ คงเหลือยกมา 30 หนว่ ย @ 10.- บาท
5 ขาย 10 “ 16.- บาท
8 ซื้อ 30 “ 11.- บาท
10 ซอ้ื 20 “ 12.- บาท
15 ขาย 20 “ 18.- บาท
20 ซอื้ 10 “ 11.- บาท
25 ขาย 20 “ 18.- บาท
การคำนวณ
สินคา้ คงเหลอื 31 ม.ค. 25×1 = (30+30+20+10) – (10+20+20)
= 90 – 50
= 40 หนว่ ย

3.การตีราคาสินค้าคงเหลอื วธิ ีถวั เฉลย่ี ถว่ งน้ำหนกั (Weighted Average Method)
การตรี าคาวธิ นี ใี้ ช้ได้กับการบันทกึ สนิ ค้าคงเหลือแบบ (Periodic Inventory) โดยคำนวณหาราคาทนุ ถัวเฉล่ยี
ตอ่ หนว่ ยดังนี้

4.การตีราคาสนิ ค้าคงเหลือด้วยราคาทนุ เฉล่ยี เคลือ่ นท่ี (Moving Average Method)
วิธนี กี้ จิ การบันทึกบัญชีสนิ ค้าแบบ Perpetual Inventory Method ไดว้ ธิ ีเดียวและการคำนวณหาราคาทุน
ของสินค้าตอ่ หนว่ ยทุกครง้ั ทีม่ ีการซือ้ เกิดข้ึนโดยวธิ ีถวั เฉลีย่ ระหวา่ งราคาทนุ ทีม่ ีอยู่ก่อนกบั ราคาทนุ ท่ีซื้อมาใหม่

ราคาสนิ ค้าคงเหลอื = 40 x 11 = 440 บาท
ต้นทนุ สนิ คา้ ท่ีขาย = 980 – 440 = 540 บาท
5.การตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื ดว้ ยวธิ ีซือ้ ก่อนขายก่อน (First-In , First – Out) Or FIFO วธิ ีน้ใี ช้ไดก้ ับการ
บนั ทึกสนิ คา้ ท้ังแบบ Periodic Inventory Method และ Perpetual Inventory Method โดยถอื ว่าจำนวน
สินค้าท่ซี ื้อมาก่อนนำออกขายกอ่ น จำนวนทีซ่ ื้อมาครั้งหลงั นำออกขายในครง้ั ต่อ ๆ ไป สินค้าคงเหลือเป็นสนิ คา้
ทซี่ ือ้ มาในคร้งั หลังสดุ

ตวั อยา่ งท่ี 2
25×1 ธ.ค. 1 สนิ ค้าคงเหลือยกมา 200 หน่วย @ 20.- บาท
4 ขายสินคา้ 150 “ 26.- บาท
7 ซื้อสนิ คา้ 300 “ 24.- บาท
9 ขายสนิ คา้ 200 “ 30.- บาท
15 ซ้อื สนิ คา้ 150 “ 22.- บาท
20 ขายสินค้า 200 “ 24.- บาท
30 ซ้ือสนิ คา้ 250 “ 32.- บาท

• กรณีกิจการบันทึกสนิ คา้ แบบ (Periodic Inventory Method)
สินค้ามีอยู่ท้ังสิน้ = 200 + 300 +150 + 200 = 850 หน่วย
สินค้าทข่ี ายไปท้ังสิ้น = 150 + 200 + 250 = 600 หน่วย
สนิ คา้ คงเหลอื = 850 − 650 = 250 หน่วย
สินคา้ คงเหลอื 250 หนว่ ย มรี าคาดงั นี้
200 หน่วย @ 24.- เป็นราคา 4,800.- บาท
50 หน่วย @ 22.- เป็นราคา 1,100.- บาท
ราคาสินค้าคงเหลือ = 5,900.- บาท

• กจิ การบนั ทึกสินค้าแบบ (Perpetual Inventory Method)

ราคาสินค้าคงเหลอื = 5,900.- บาท
6.การตีราคาสนิ คา้ คงเหลอื ด้วยวธิ ซี ือ้ หลงั ขายก่อน (Last-In , First – Out) Or LIFO

วิธนี ้ีใชไ้ ด้กบั การบันทึกสินคา้ ทัง้ แบบสิน้ งวดและแบบต่อเนื่อง โดยถอื วา่ จำนวนสนิ ค้าท่ซี ้ือมากอ่ นนำ

ออกขายทหี ลังและ จำนวนท่ีซอ้ื มาครัง้ หลงั นำออกขายก่อนสนิ คา้ คงเหลอื เปน็ สนิ คา้ ท่ซี ้ือมาในครั้งแรกสดุ
ปจั จุบันวธิ ีLifoนไ้ี มน่ ยิ มใช้

• กรณีกจิ การบันทึกสินคา้ แบบ (Periodic Inventory Method) สินค้าคงเหลอื 250 หน่วย มรี าคา
ดงั น้ี
200 หนว่ ย @ 20.- เป็นราคา 4,000.- บาท
50 หน่วย @ 24.- เปน็ ราคา 1,200.- บาท
ราคาสนิ คา้ คงเหลอื = 5,200.- บาท

• กรณกี ิจการบันทึกสินคา้ แบบ (Perpetual Inventory Method)

ราคาสินคา้ คงเหลือ = 5,600.-
การตีราคาสนิ คา้ คงเหลอื ด้วยวธิ รี าคาทนุ หรอื มลู คา่ สุทธิทจ่ี ะไดร้ บั ทีต่ ำ่ กว่า (Lower Of Cost Or Market
Inventory Method)

คำว่า มูลคา่ สุทธทิ ีจ่ ะไดร้ ับ ตามที่กำหนดในมาตรฐานการบัญชฉี บับที่ 31 โดยสมาคมนกั บัญชีและ
ผสู้ อบบัญชีรับอนญุ าตแห่งประเทศไทย มิถุนายน 2546 มดี ังนี้ มลู คา่ สทุ ธิทจี่ ะได้รับหมายถงึ ราคาที่คาดว่าจะ
ขายไดต้ ามปกติของธรุ กิจหกั ดว้ ยต้นทุนสว่ นเพ่มิ ทจี่ ะผลิตเสรจ็ (สำหรบั สนิ ค้าทอี่ ยรู่ ะหว่างการผลิต) และ
คา่ ใชจ้ า่ ยอ่นื ๆ ที่จำเป็นต้องจ่ายเพอื่ ใหข้ ายสนิ ค้านนั้ ได้
มูลคา่ สทุ ธทิ ี่จะไดร้ ับของสินค้าคงเหลืออาจลดต่ำลงกวา่ ราคาตน้ ทนุ ของสนิ ค้าคงเหลืออันเน่ืองมาจากความ
เสยี หาย ล้าสมยั หรอื ราคาขายลดลง หรือจำเป็นต้องเพมิ่ ต้นทนุ การผลิต หรือตน้ ทนุ อ่นื เพื่อให้สินค้าคงเหลือ
ขายได้

สรปุ ราคาสนิ คา้ คงเหลือดว้ ยวธิ รี าคาทุนมูลคา่ สทุ ธิท่ีจะได้รับทตี่ ำ่ กวา่ คือ ราคาทคี่ าดว่าขายได้ตามปกตขิ อง
ธรุ กจิ หักดว้ ยตน้ ทุนส่วนเพิม่ ที่ผลติ ใหเ้ สร็จหรือคา่ ใช้จา่ ยอ่ืน ๆ ท่จี ำเป็นตอ้ งจ่าย เพื่อให้ขายสินค้านน้ั ได้ มลู ค่า
สุทธทิ ่ีได้รับของสินคา้ คงเหลือ อาจลดลงตำ่ กวา่ ราคาต้นทุน การลดราคาสินค้าคงเหลอื ลงให้ต่ำกว่าราคาตน้ ทนุ
การเปรียบเทยี บราคาทนุ กบั มูลค่าสทุ ธทิ ่ีจะไดร้ ับ แล้วแต่ราคาใดจะตำ่ กว่า สามารถเปรยี บเทียบได้ 2 วธิ ีคือ
ตวั อย่างที่ 3 กจิ การแหง่ หนึ่งมขี ้อมูลเกยี่ วกับสินค้าคงเหลือ ในวนั ที่ 31 ธนั วาคม 25×1ดังน้ี
ชนดิ สนิ คา้ ราคาทุน ราคาทคี่ าดว่าจะขายได้ ตน้ ทนุ ทำตอ่ จนเสร็จ
A 500 550.- 60.-
B 400 415.- 10.-
C 700 720.- 25.-
D 350 375.- 18.-
E 600 630.- 20.-
1.การเปรยี บเทียบราคาทุนกับมลู ค่าสุทธิที่จะไดร้ ับแตล่ ะรายการ (Item by – Item Method)

สินคา้ คงเหลอื ตามวิธีเปรยี บเทียบแต่ละรายการมรี าคา = 2,535.- บาท
การบนั ทึกบัญชีกรณีเปรยี บเทียบแตล่ ะรายการ
เดบิต ผลขาดทุนจากการตีราคาสินคา้ ลดลง ( 2,550 − 2,535) 15.-
เครดติ ค่าเผือ่ มลู ค่าสินค้าลดลง 15.-
2.การเปรยี บเทียบราคาทนุ กับมลู ค่าสทุ ธทิ จ่ี ะได้รบั ดว้ ยยอดรวม (Total Method)

สนิ ค้าคงเหลือตามวิธีเปรยี บเทียบรวมมีราคา 2,550.- บาท
การบันทกึ บัญชกี รณีเปรียบเทียบด้วยยอดรวม ราคาทุนคอื ราคาท่ีตำ่ กว่าจงึ ไมต่ อ้ งบันทึกบัญชบี ัญชผี ลขาดทนุ
จากการตีราคาสินค้าลดลง จะเปน็ คา่ ใชจ้ ่าย แสดงในงบกำไรขาดทุนสว่ นบัญชีค่าเผือ่ มูลคา่ สนิ ค้าลดลงแสดง
เปน็ รายการหกั บญั ชีสนิ คา้ ในงบดุล
การตีราคาสนิ คา้ คงเหลือด้วยวิธปี ระมาณ

การตรี าคาสินค้าคงเหลือดว้ ยวิธปี ระมาณ มหี ลายวธิ แี ตใ่ นทีน่ ้ีขอยกตัวอย่างเพยี ง 2 วิธีเทา่ นัน้ วิธกี าร
ตีราคาสนิ ค้าคงเหลอื ด้วยวิธปี ระมาณสามารถคำนวณราคาได้โดยประมาณจากยอดอตั รากำไรขัน้ ตน้ และยอด
ราคาขายปลีก ดังรายละเอยี ดต่อไป
1.การตรี าคาสินค้าคงเหลือตามวิธอี ตั รากำไรขนั้ ตน้ (Gross Profit Method)
วธิ อี ัตรากำไรขัน้ ต้นเปน็ วิธีประมาณราคาสนิ คา้ คงเหลอื โดยใช้อัตรากำไรขน้ั ตน้ เปน็ เกณฑ์คำนวณ วธิ ีน้จี ะไมใ่ ช้
ในการตีราคาสินค้าคงเหลือปลายงวดเพ่ือบนั ทกึ ในงบการเงนิ เน่ืองจากเป็นวิธที ป่ี ระมาณการเทา่ น้นั ยังต้องมี
การนบั สนิ คา้ ท่ีมอี ยู่จรงิ เปรยี บเทียบกับเอกสารที่บันทึกไว้ กิจการจะใชร้ าคาในการตีราคาสินค้าคงเหลอื กรณี
ตอ่ ไปนี้

• ไม่มีรายละเอยี ดเกยี่ วกบั สนิ ค้าหรือสินค้าสญู หาย ไฟใหม้
• เม่ือต้องการทราบราคาสนิ คา้ คงเหลือ ณ วันใดวนั หนง่ึ
• เมื่อต้องการทดสอบราคาสินค้าคงเหลือท่ีคำนวณได้
ข้ันตอนการคำนวณ
ขนั้ ท่ี 1 หาอัตรากำไรขัน้ ต้นถัวเฉล่ียจากการดำเนนิ งานปกี ่อน ๆ
ขั้นที่ 2 นำอตั รากำไรขน้ั ตน้ ไปคำนวณกำไรขน้ั ต้น
ขั้นที่ 3 นำกำไรขั้นตน้ ไปหักจากยอดขายจะไดต้ น้ ทุนขาย
ขน้ั ท่ี 4 นำตน้ ทุนขายไปหักออกจากราคาทุนของสนิ ค้าที่มีไว้เพ่อื ขายทั้งสิ้นจะไดร้ าคาทุนของสินค้าคงเหลือ
โดยประมาณ
การคำนวณจะใชอ้ ัตรากำไรขั้นต้น แบ่งออกเปน็ 2 กรณี คือ
กรณีท่ี 1. กำหนดอตั รากำไรข้ันต้นเป็นรอ้ ยละของยอดขาย
กรณที ่ี 2. กำหนดอตั รากำไรขั้นต้นเปน็ ร้อยละของยอดตน้ ทุนขาย
ตัวอยา่ งกรณที ่ี 1. กำหนดอัตรากำไรขนั้ ต้นเปน็ รอ้ ยละของยอดขาย
บรษิ ัทธนพร จำกัดตรวจนบั สนิ ค้าคงเหลือทกุ วันที่ 31 ธนั วาคมของทุกปีกิจการมีขอ้ มูลทางบญั ชดี ังตอ่ ไปน้ี
ขาย 30,800.-
รับคืนและส่วนลดจ่าย 1,750.-
สนิ ค้าคงเหลือต้นงวด 3,600.-

ซ้อื 18,300.-
ส่งคืนสินค้า 560.-
คา่ ขนสง่ เข้า 200.-
ใหท้ ำ คำนวณหาราคาสินคา้ คงเหลอื ในกรณี
กรณีอัตรากำไรขั้นตน้ 40% ของคา่ ขายสทุ ธิ
กรณีอัตรากำไรขน้ั ตน้ 60% ของต้นทุนขาย
การคำนวณกรณที ี่ 1. อัตรากำไรขน้ั ตน้ 40% ของคา่ ขายสทุ ธิ

2.การตีราคาสินค้าคงเหลือตามวธิ ีราคาขายปลีก ( Retail Inventory Method)
การตีราคาสินค้าคงเหลือตามวธิ ีราคาขายปลีกนี้ กิจการค้ามกั จะตั้งราคาขายปลกี สินค้า โดยท่วั ไป บวกกำไร
เขา้ ไปในราคาทุนหรือท่เี รยี กว่า Markup เปน็ อัตราร้อยละของราคาขาย และเม่อื กจิ การต้องการลดราคา
อาจจะลดเป็นอตั ราร้อยละของราคาขายตามที่ห้างสรรพสินค้า สว่ นใหญ่มกั ประกาศลดราคาป้าย สำหรับการ
คำนวณราคาสนิ ค้าคงเหลือโดยใชร้ าคาขายปลกี น้ี
กจิ การสามารถใช้วธิ ีราคาขายปลีกประมาณราคาทุนของสินคา้ คงเหลือในกรณีต่อไปน

• ใชค้ ำนวณสินค้า ณ วันใดวันหน่งึ โดยไม่ต้องทำการตรวจนับสินคา้ คงเหลอื ท่ีมีอยจู่ รงิ เพียงแต่ทราบ
ราคาขายของสนิ ค้าท่มี ีอยเู่ พอ่ื ขาย แลว้ นำยอดขายไปหักจะไดส้ ินคา้ คงเหลือในราคาขายโดยคำนวณ
จากอัตราร้อยละของสว่ นเพิ่มราคา

• เมื่อมีการตรวจนบั สนิ คา้ ไม่จำเป็นไม่จำเป็นต้องค้นหาราคาทนุ ในใบกำกับสินคา้ เพยี งแคจ่ ดราคาจาก
ปา้ ยราคาสินคา้ ก็จะไดร้ าคาขายของสินคา้ คงเหลือ

• ราคาทนุ ของสนิ ค้าคงเหลือตามวธิ ีราคาขายปลีก อาจใช้เปรียบเทียบกบั จำนวนสนิ ค้าคงเหลอื ทีต่ รวจ
นับได้จรงิ เพื่อใหท้ ราบวา่ มสี ินค้าขาดหายหรือไม่

ข้นั ตอนการคำนวณ
ขน้ั ที่ 1 คำนวณหาอตั ราสว่ นราคาทนุ ต่อราคาขายของสนิ ค้าที่มีไว้เพ่ือขาย
ข้ันท่ี 2 คำนวณหาราคาสินคา้ คงเหลือปลายงวดตามราคาขาย
ขน้ั ท่ี 3 ปรับราคาสินค้าคงเหลอื ปลายงวดตามราคาขายมาเปน็ ราคาทุน

ตวั อย่าง หา้ งสรรพสินคา้ แห่งหนึง่ มีรายละเอียดทางบญั ชใี นวนั สนิ้ งวดดังตอ่ ไปน้ี
ราคาทุน ราคาขาย
สินค้าคงเหลอื ต้นงวด 12,000 18,000
ซอ้ื 114,000 186,500
ค่าขนสง่ เข้า 7,000 –
ส่งคนื และส่วนลดรับ 3,000 4,500
ขาย – 190,000
รับคืนและส่วนลดจ่าย – 3,000
ขัน้ ตอนการคำนวณ

การตีราคาสำหรับงานก่อสร้าง (Estimating Inventory)
งานกอ่ สร้างตามสญั ญา หมายถงึ งานก่อสรา้ งทรัพย์สิน หรืองานก่อสรา้ ง ส่วนประกอบต่าง ๆ ที่

รวมกนั เขา้ เป็นหนว่ ยของทรัพยส์ นิ เช่น การสร้างสะพาน เข่ือน อาคาร หรอื อปุ กรณ์ที่ซบั ซ้อน ซงึ่ มรี ะยะเวลา
การก่อสร้างตามสัญญาคาบเกี่ยวระหว่างรอบระยะเวลาบัญชี
วิธปี ฏบิ ตั ิทางบญั ชีสำหรับงานก่อสร้างตามสัญญา มี 2 วิธี คือ

1.วิธบี นั ทึกรายได้เม่ืองานเสร็จตามสญั ญา (Completed Contract Method) วธิ ีน้ีรบั รูร้ ายไดเ้ มื่อ
งานก่อสร้างเสรจ็ หรือข้ันตอนสดุ ท้าย อนั สำคัญของงานก่อสร้างได้กระทำเสร็จแลว้ คา่ ใชจ้ า่ ยและรายได้ท่ี
เกิดข้นึ ตลอดระยะเวลาการก่อสร้างจะบันทึกสะสมไว้ โดยยงั ไม่รับร้เู ป็นรายไดจ้ นกวา่ งานกอ่ สร้างแล้วเสรจ็
หรอื เกือบจะ เสรจ็ สมบูรณ์เท่านัน้
ตวั อย่างที่ 4 บริษัทพสิ ิษฐก์ ่อสรา้ ง จำกดั รบั เหมาก่อสร้างสะพานแห่งหน่งึ ราคา 15,000,00 บาท กำหนดแลว้
เสรจ็ ภายใน 2 ปี รายการเกี่ยวกับการก่อสร้างมดี ังนี้
25×1 ม.ค. 1 บรษิ ทั ทำสญั ญาพร้อมรับเงนิ งวดแรก 20% ของราคาตามสัญญา
บรษิ ทั จา่ ยคา่ ใชจ้ ่ายในการกอ่ สร้างเป็นคา่ วตั ถดุ ิบ 2,000,000 บาท
คา่ แรงงาน 1,000,000 บาท
พ.ค. 15 ส่งบิลเรียกเกบ็ เงินงวดที่ 2 = 25%
ม.ิ ย. 1 บริษัทฯ รับเงนิ ตามสัญญา งวดที่ 2
ธ.ค. 31 บรษิ ัทจ่ายค่าใชจ้ า่ ยในการก่อสร้างดงั น้ี
ค่าวสั ดกุ ่อสร้าง 3,000,000 บาท ค่าแรงงาน 1,800,000 บาท
25×2 ม.ิ ย. 1 ส่งบลิ ขอเกบ็ เงินงวดที่ 3 25 %
ก.ค. 31 ไดร้ บั เงินงวดที่ 3 ตามบลิ ทีส่ ง่ ไปเรยี กเกบ็
ส.ค. 31 บรษิ ัท ฯ จา่ ยค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง ดงั น้ี
ค่าวตั ถุดิบ 2,500,000 บาท คา่ แรงงาน 1,700,000 บาท
ก.ย. 30 งานกอ่ สรา้ งแลว้ เสรจ็
ต.ค. 15 บรษิ ัทสง่ มอบงานพร้อมรบั เงนิ งวดสดุ ทา้ ย
การคำนวณกำไรจากการก่อสรา้ ง
ราคาตามสัญญา 15,000,000.- บาท
หัก ต้นทนุ การก่อสรา้ ง :-
ค่าวัสดุ,วตั ถดุ ิบ 7,500,000.-
ค่าแรงงาน 4,500,000.- 12,000,000.- บาท
กำไรจากการกอ่ สรา้ ง 3 ,000,000.- บาท





2.วิธรี ับรู้รายไดต้ ามส่วนของงานที่ทำเสรจ็ (Percentage of Completion Method)

ตัวอย่างที่ 5 บรษิ ัทชลวิทยก์ ่อสรา้ ง รบั เหมาก่อสรา้ งบา้ นพกั ข้าราชการ ระยะเวลา
การก่อสรา้ ง 4 ปนี ับแตว่ นั ท่ี 1 มกราคม 25×1 โดยมีราคาตามสัญญา 15,000,000 บาท บรษิ ทั คาดว่าจะใช้
ต้นทุนในการกอ่ สร้างท้งั สนิ้ ประมาณ 12,000,000 บาท รายการเกีย่ วกบั การก่อสรา้ งมีดังน้ี













การแสดงรายการสนิ ค้าคงเหลือในงบการเงนิ
การแสดงรายการสินค้าคงเหลอื ในงบดุล สินคา้ คงเหลือจะแสดงในงบดุลภายใตห้ วั ข้อสินทรพั ย์

หมนุ เวยี น ตามจำนวนทต่ี ีราคาไดแ้ ล้วแต่จะตีราคาคงเหลอื ตามราคาทนุ หรือตรี าคาสนิ ค้าคงเหลอื ดว้ ยวิธพี ิเศษ
ราคาตามบญั ชีของสนิ คา้ คงเหลือจะเปน็ ประโยชน์ตอ่ ผูใ้ ชง้ บการเงินโดยทว่ั ไปสินค้าคงเหลือจะถูกจัดประเภท
เป็นสินค้าสำเร็จรปู สินค้าระหวา่ งทำ วตั ถุดิบและวัสดุการผลติ สนิ ค้าคงเหลือของกจิ การทใี่ ห้บรกิ ารเพือ่ ความ
สะดวกอาจแสดงเป็นงานระหว่างทำก็ได้ กรณีกิจการกำหนดตน้ ทนุ สินคา้ คงเหลือด้วยวิธมี ลู ค่าตามราคาทนุ
อาจใช้วิธีเขา้ ก่อนออกกอ่ น หรอื ถัวเฉลี่ยถว่ งน้ำหนักหรือมลู ค่าสุทธทิ จี่ ะไดร้ บั แล้วแต่มลู ค่าใดจะตำ่ กวา่ หรอื
มูลค่าตามราคาตน้ ทนุ ปจั จุบนั ณ วนั ท่ีงบดุลหรือมูลค่าสุทธิที่จะไดร้ บั แลว้ แต่มูลคา่ ใดจะต่ำกวา่ ซ่งึ รายการ
เหล่าน้คี วรเปดิ เผยในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ภายใต้ หัวขอ้ นโยบายการบัญชีเก่ียวกบั วธิ ีการตราคา
สินค้าคงเหลือและวิธีทใ่ี ชค้ ำนวณราคาทนุ เปน็ ตน้
การเปดิ เผยข้อมลู เกี่ยวกบั สินคา้ คงเหลือในงบการเงนิ กรณีกิจการบนั ทึกบญั ชกี รณี
เปรยี บเทียบไมว่ า่ จะเปรยี บเทียบดว้ ยวธิ ีใด กจิ การจะต้องนำมาเปดิ เผยในงบการเงนิ ดว้ ยดังเชน่ ตวั อย่างต่อไปน้ี

และบัญชีผลขาดทนุ จากการตีราคาสินคา้ ลดลง จะเป็นค่าใช้จ่าย แสดงในงบกำไรขาดทนุ สว่ นบัญชคี า่ เผื่อมูลค่า
สินคา้ ลดลงแสดงเป็นรายการหกั บญั ชสี นิ ค้าในงบดลุ ในที่นี้จะยกตัวอย่างงบดลุ 2 ประเภท
1.ตวั อย่างการแสดงรายการสนิ คา้ คงเหลอื ในงบดุลของกิจการที่ซอ้ื สนิ คา้ มาจำหนา่ ย
สินคา้ คงเหลือจะแสดงภายใต้หัวข้อสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น ตามจำนวนที่ตีราคาไดด้ ังตัวอยา่ งเช่น

ตวั อยา่ งการแสดงรายการสินคา้ คงเหลือในงบดลุ ของกจิ การอุตสาหกรรม
สนิ ค้าคงเหลอื อาจแสดงด้วยยอดรวมในงบดุลหรือแสดงรายละเอียดไว้ใน

นอกจากนี้มาตรฐานการบัญชีฉบบั ท่ี 31 เรื่องสนิ ค้าคงเหลอื ไดร้ ะบุให้กจิ การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกบั สนิ คา้
คงเหลอื ต่อไปนี้ในงบการเงิน
– นโยบายการบัญชีเกี่ยวกับวิธกี ารตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื และวธิ ที ใ่ี ชค้ ำนวณราคาทนุ
– ราคาตามบัญชีของสินค้าคงเหลือแต่ละประเภทจำแนกตามความเหมาะสมของแตล่ ะกิจการและราคาตาม
บญั ชรี วม
– ราคาตามบัญชรี วมของสนิ ค้าคงเหลอื ที่แสดงในราคามลู ค่าสทุ ธิทจ่ี ะได้รบั
– มูลคา่ สนิ ค้าทปี่ รบั เพิม่ ขึ้นจากราคาท่เี คยลดลง

– เหตกุ ารณห์ รือสถานการณ์ที่ทำใหร้ าคาสนิ คา้ เคยลดลงกลับเพ่มิ ข้นึ
– ราคาตามบัญชีของสนิ ค้าคงเหลือทใ่ี ช้เปน็ หลกั ประกนั หน้ีสิน
3.ตวั อยา่ งการแสดงรายการสินคา้ คงเหลือในงบดลุ กรณีตีราคาสินคา้ คงเหลือวธิ กี ารเปรยี บเทียบราคาทนุ
กับมลู ค่าสทุ ธิท่ีจะได้รับแต่ละรายการ จากโจทย์ท่ี 3

4.ตัวอย่างการเปดิ เผยข้อมลู ในหมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ อาจแสดงได้ดงั น้ี

5.ตัวอย่างการแสดงรายการสินคา้ คงเหลอื ในงบดุลกรณงี านก่อสร้าง

2.งานกอ่ สรา้ งระยะยาว
บริษทั รับรรู้ ายได้และกำไรจากงานก่อสร้างตามสว่ นงานทที่ ำเสรจ็ ซ่ึงคำนวณตามอัตราส่วนของตน้ ทนุ

ของงานก่อสร้างทเี่ กิดขึน้ จริงในแตล่ ะปเี ทียบกบั ตน้ ทุนงานกอ่ สรา้ งทั้งส้ินที่ประมาณไว้
สรปุ การบัญชเี ก่ียวกับสินค้าคงเหลอื

สินคา้ คงเหลอื เป็นสนิ ทรัพย์หมุนเวียน ซ่ึงกจิ การมีไว้เพื่อขายหรอื ใชใ้ นการผลิตหรือบริการเพื่อขาย
ราคาทนุ ของสินค้าจะประกอบดว้ ยราคาซอื้ และค่าใชจ้ า่ ยทุกอย่างเพื่อทำให้สินคอ้ ยู่ในสภาพที่จะขายได้ วิธกี าร
บนั ทึกบญั ชีแบ่งออกเป็น 2 วิธคี ือ วธิ ีแบบสิน้ งวด (Periodic Inventory Method) และวิธีแบบต่อเนือ่ ง
(Perpetual Inventory Method) การตรี าคาสนิ ค้าเหลือมีหลายวธิ โี ดยเลอื กวิธีท่ีเหมาะสมกับกจิ การ การตี
ราคาด้วยวิธที แี่ ตกต่างกันจะทำใหร้ าคาทุนต่อหน่วยแตกตา่ งกัน และมูลค่าสนิ ค้าจะตา่ งกนั ไปดว้ ย ซงึ่ มี
ผลกระทบต่อการคำนวณตน้ ทนุ ขาย กำไรข้นั ตน้ และกำไรสุทธขิ องกจิ การ รวมทง้ั มีผลทำใหก้ ารแสดงรายการ
สนิ คา้ คงเหลอื ในงบดลุ มีมูลค่าต่างกัน การตีราคาสนิ คา้ คงเหลอื กระทำได้หลายวธิ ีเชน่ วธิ ีราคาทุน วธิ ีพิเศษ
และวธิ ปี ระมาณราคา การแสดงรายการสนิ ค้าคงเหลอื ในงบการเงินจะแสดงในงบดลุ ภายใต้รายการสนิ ทรัพย์
หมนุ เวียน ตามจำนวนทต่ี รี าคาได้ หักด้วยคา่ เผ่ือมูลค่าสนิ ค้าลดลง หรอื หากเป็นงานระหว่างการก่อสรา้ ง ควร

มีหมายเหตปุ ระกอบงบการเงิน เพอ่ื จะได้บอกนโยบายบริษัทรับรู้รายได้และกำไรจากงานกอ่ สร้างตามสว่ นงาน
ทีท่ ำเสร็จหรอื ตามเปอรเ์ ซ็นต์ของงานท่ที ำสำเร็จ

แบบฝึกหดั ทา้ ยหนว่ ยท่ี 6
จงอธิบายมาพอสงั เขป
1. สนิ คา้ คงเหลอื ของกิจการค้าแต่ละประเภทมีลักษณะแตกตา่ งกนั อยา่ งไร
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
2. การบันทึกบัญชีสนิ คา้ คงเหลอื แบง่ ออกเป็นกี่วิธีแตล่ ะวิธีตา่ งกนั อย่างไร
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
3. การตีราสนิ ค้าคงเหลือ Fifo และ Lifo มีลักษณะต่างกันอยา่ งไรและสามารถบันทึกบัญชไี ดก้ ีว่ ธิ ี
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
4. กจิ การทม่ี ีขนาดใหญ่จะใช้หลกั การบันทึกบญั ชีเกี่ยวกบั สนิ ค้าคงเหลือแบบใดท่ีง่ายรวดเร็วและถกู ต้องท่สี ดุ
...................................................................................................................................................................... ........
........................................................................................................................... ...................................................
............................................................................................................................. .................................................
5. ราคาทนุ หมายถึงอะไร
..................................................................................................................................... .........................................
.......................................................................................... ....................................................................................
............................................................................................................................. .................................................

หนว่ ยที่ 7 เงนิ ลงทุนระยะยาว
ความหมายของเงินลงทุนระยะยาว

เงนิ ลงทุนระยะยาว (Long Term Investment) ตามมาตรฐานการบญั ชี ฉบับท่ี 40 เร่ือง การ
บญั ชีสำหรบั เงินลงทุนในตราสารหนี้ และตราสารทุน หมายถึง เงินลงทนุ ท่ีกิจการต้ังใจจะถือไว้เกนิ 1 ปี เงนิ
ลงทุนระยะยาวรวมถงึ

• ตราสารทนุ ท่จี ดั ประเภทเป็นหลักทรพั ยเ์ ผ่ือขาย
• เงนิ ลงทุนท่ัวไป
• ตราสารหนท้ี ีจ่ ดั ประเภทเป็นหลักทรัพย์เผื่อขาย
• ตราสารหนีท้ ีจ่ ะถือจนครบกำหนด
เยาวลักษณ์ สขุ วิบูลย์ (2544 : 6-1) กลา่ วสรปุ ความหมายของเงินลงทนุ ระยะยาวหมายถึง

เงินลงทนุ ระยะยาว หมายถงึ หลกั ทรัพยห์ รือสนิ ทรัพย์ทีก่ จิ การซอ้ื ไว้ โดยมวี ตั ถปุ ระสงค์เพือ่ หา
ผลประโยชนจ์ ากการลงทุนนั้น และไม่มีความตั้งใจท่ีจะขายเม่ือต้องการใช้เงินสด ซ่ึงเป็นเงนิ ลงทนุ ในลกั ษณะท่ี
ไมใ่ ชเ่ งินลงทุนช่วั คราว หรอื สินทรัพยห์ มนุ เวียน แต่เปน็ เงนิ ลงทนุ ประเภทที่จดั อยใู่ นสนิ ทรัพย์ไม่หมุนเวียนอนั
ได้แก่

• เงินลงทุนซือ้ หุ้นทนุ ในบรษิ ัทอ่ืน
• เงินลงทุนซอื้ พนั ธบัตรหรือหนุ้ กู้
• เงนิ กองทุนท่ีตั้งไว้เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะเช่น เงินกองทุนเพื่อไถถ่ อนหุ้นกู้ หรือ

หนุ้ บุรมิ สิทธิ
• เงนิ ลงทุนซื้อทดี่ ิน หรอื สนิ ทรัพยอ์ น่ื ท่ีมิไดน้ ำมาใช้ประโยชนใ์ นการดำเนินงานของกิจการในปัจจุบนั
• เงินลงทุนในรปู แบบอ่นื ๆ เชน่ เงนิ ลว่ งหนา้ ให้บริษัทย่อยหรอื บรษิ ทั ในเครือ มูลค่าเวนคืนกรมธรรม์

ประกนั ชวี ิต เงนิ ลงทนุ ในหา้ งหนุ้ ส่วน และในกิจการร่วมค้า
จากความหมายข้างต้นสามารถสรปุ ได้ดังนี้ เงนิ ลงทนุ หมายถงึ เงนิ ลงทนุ ที่กจิ การต้ังใจถือไวเ้ กนิ 1 ปี รวมถงึ
ตราสารทุนท่จี ดั ประเภทเป็นหลกั ทรพั ย์เผื่อขาย เงนิ ลงทนุ ทั่วไป ตราสารหนีท้ จ่ี ดั ประเภทเปน็ หลกั ทรัพย์เผอื่
ขาย และตราสารหนีท้ จ่ี ะถือจนครบกำหนด
ประเภทของเงนิ ลงทุนระยะยาว
มาตรฐานการบัญชีฉบบั ท่ี 40 แบง่ ตามวัตถุประสงค์ได้ 3 ประเภท

1. หลักทรพั ย์เผื่อขาย หมายถึง เงินลงทนุ ในตราสารหน้ีทุกชนดิ หรือตราสารทุนในความต้องการของ
ตลาดซึง่ ไม่ถือเป็นหลกั ทรัพยเ์ พ่อื คา้ และในขณะเดียวกนั ไม่ถือเปน็ ตราสารหน้ีทีจ่ ะถือจนครบกำหนด
หรอื เงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบรษิ ัทรว่ ม

2. เงนิ ลงทุนทว่ั ไป หมายถงึ เงนิ ลงทนุ ในตราสารทนุ ทไ่ี ม่ได้อยู่ในความตอ้ งการของตลาดทำให้ไม่สามารถ

จัดประเภทเปน็ หลกั ทรัพย์เพื่อค้า หรือหลักทรัพยเ์ ผอ่ื ขายได้

3. ตราสารท่ีจะถือไวจ้ นครบกำหนด หมายถึงเงนิ ลงทุนในหลักทรัพยป์ ระเภทตราสารหน้ีทก่ี ิจการมีความ

ตัง้ ใจแนว่ แน่ และมีความสามารถท่ีจะถือไวจ้ นครบกำหนดไถถ่ อน

สรุป หลกั ทรัพยเ์ ผื่อขาย เปน็ หลกั ทรพั ย์ที่กิจการได้มาโดยไม่มีวตั ถปุ ระสงค์ที่แน่นอน และไม่มวี ตั ถปุ ระสงคท์ ่ี

จะค้าหลักทรัพยน์ ้นั แตจ่ ะขายหลกั ทรัพย์ดังกล่าวทันทีทโ่ี อกาสอำนวย ถ้ากิจการตั้งใจถือไว้เกนิ 1 ปใี หถ้ ือเปน็

เงนิ ลงทนุ ระยะยาว แสดงเป็นสินทรพั ยป์ ระเภทเงนิ ลงทุนระยะยาว ส่วนตราสารหนีท้ ่จี ะถือจนครบกำหนด ถือ

เปน็ เงินลงทนุ ระยะยาว ซงึ่ กิจการมคี วามตง้ั ใจวา่ จะถอื ไปจนครบกำหนด โดยทจี่ ะไม่ขายหรอื โอนเปลีย่ นสภาพ

เว้นแตจ่ ะเกดิ สถานการณ์ และเงินลงทุนทว่ั ไปเป็นตราสารทีไ่ ม่อยใู่ นความตอ้ งการของตลาด กิจการจัด

ประเภทของเงนิ ลงทุนนี้เปน็ เงินลงทนุ ทว่ั ไประยะยาวแสดงเป็นสนิ ทรัพยป์ ระเภทเงนิ ลงทุนระยะยาว

การจัดประเภทเงินลงทนุ ระยะยาวในหนุ้ ทนุ สามารถจัดประเภทเงนิ ลงทุนระยะยาวในหุน้ ทนุ ไดด้ งั นี้

1. ตราสารทุนในความต้องการของตลาด ซ่ึงจดั เปน็ หลักทรัพย์ เผื่อขาย

2. ตราสารทนุ ทไี่ มอ่ ยู่ในความต้องการของตลาด ไดแ้ ก่เงินลงทุนทั่วไป

ตน้ ทนุ ของเงนิ ลงทนุ

ต้นทุนของเงินลงทนุ ระยะยาวคือรายจา่ ยท้ังหมดท่จี ่ายไปเพื่อใหไ้ ด้เงนิ ลงทุนนั้นมา ซ่ึงได้แก่

- ราคาจ่ายซอื้ เงนิ ลงทุน

- คา่ นายหน้า

- คา่ ธรรมเนียมและคา่ ภาษี

- ตน้ ทนุ ทางการเงิน

- ตน้ ทนุ ในการบรหิ าร

- ตน้ ทนุ ในการจัดทำรายการ ฯลฯ

การบนั ทกึ บัญชเี ก่ียวกับเงนิ ลงทนุ ระยะยาวของห้นุ ทุน

การบนั ทกึ บัญชีเงนิ ลงทุนระยะยาวจะบนั ทึกต้นทนุ ของเงินลงทนุ ในราคาที่รวมรายจา่ ยทั้งสนิ้ ท่กี ิจการ

จ่ายเพือ่ ใหไ้ ด้มา ซ่งึ เงินลงทนุ น้ัน ๆ เช่น คา่ นายหนา้ ค่าธรรมเนียม เปน็ ตน้

การบันทกึ บญั ชีเกี่ยวกับเงนิ ลงทนุ ระยะยาวหุน้ ทนุ แบง่ ออกเปน็

1.การซอื้ หุ้นทุนด้วยเงนิ สด การซ้ือหุ้นสามัญหรือห้นุ บรุ มิ สิทธิอืน่ เปน็ เงนิ ลงทนุ ระยะยาว กจิ การจะ

บันทกึ ดว้ ยราคาทุน บวกด้วยค่านายหน้าและค่าใช้จา่ ยอื่น ๆ เงินลงทุนหุ้นทุนให้ระบปุ ระเภท หลักทรัพย์เผอื่

ขายหรือเงินลงทุนทัว่ ไปเชน่

Dr. หลกั ทรพั ย์เผ่อื ขาย- หุ้นสามัญ XX

Cr. เงนิ สด XX

ตวั อยา่ งที่ 1 บรษิ ทั เอก ลงทุนซอ้ื หุ้นสามัญในบรษิ ัทโทจำนวน 1,000 หุ้นราคามลู ค่าหุ้นละ 100 บาท ในราคา

หุ้นละ 101 บาทเสียคา่ นายหนา้ จำนวน 1,000 บาทโดยกจิ การต้ังใจถือไว้เผอ่ื ขาย

การบนั ทกึ บัญชี

เดบติ หลักทรพั ย์เผ่ือขาย- หุ้นสามญั บรษิ ัทโท 102,000

เครดติ เงนิ สด (1,000×101+1,000) 102,000

บริษทั เอก ลงทนุ ซ้ือหุน้ สามัญในบรษิ ทั โท

2.การซื้อด้วยการจา่ ยเงินสดเพียงบางส่วน

ตวั อยา่ งท่ี 2 จากตัวอย่างท่ี 1 หากบรษิ ัทเอก จา่ ยเงินสดไปจำนวน 50,000 บาท

การบันทกึ บัญชี

เดบติ หลกั ทรพั ย์เผื่อขาย- หุ้นสามญั บรษิ ทั โท 102,000

เครดิต เงนิ สด 50,000

เจ้าหน้ี 52,000

บรษิ ัทเอก ลงทุนซื้อหนุ้ สามญั ในบริษทั โทและจ่ายเงนิ เพยี งบางส่วน

3.การซ้ือหุน้ ดว้ ยสนิ ทรัพยอ์ น่ื ทไี่ มใ่ ชเ่ งินสด

ตวั อยา่ งที่ 3 กจิ การลงทุนซ้ือหนุ้ บุรมิ สิทธิ์ 9 %ของบริษทั วาย เปน็ เงนิ ลงทนุ ท่ัวไปจำนวน 1,000 หุ้น มลู คา่

หุ้นละ 100 บาทราคาตลาดหุ้นละ 90 บาทโดยนำท่ีดินราคาทุน 65,000 บาทและมมี ูลค่ายตุ ิธรรม 100,000

บาทไปแลกเปลย่ี น

การบันทึกบัญชี

เดบติ เงินลงทุนทว่ั ไป-หุ้นบรุ ิมสทิ ธิ์ 9% บริษทั วาย 100,000

เครดิต ทด่ี ิน 65,000

รายการกำไรจากการแลกเปล่ียน 35,000 กิจการลงทนุ ซ้ือหนุ้ บุริมสทิ ธ์ิ 9 %ของบริษทั วาย เปน็ เงินลงทุนทั่วไป

4.การซอื้ หุน้ ด้วยสนิ ทรัพย์ทีม่ ีค่าเสอ่ื มราคาสะสม

ตวั อย่างท่ี 4 กิจการซ้ือหนุ้ สามญั ของบริษัทเก้า ไวเ้ ป็นหลกั ทรพั ยเ์ ผ่ือขายจำนวน10,000 ห้นุ มูลคา่ ห้นุ ละ 10

บาทมลู คา่ ยตุ ธิ รรมหุ้นละ 15 บาท โดยนำเคร่ืองตกแต่งราคาทนุ 280,000 บาทคา่ เส่ือมราคาสะสม 140,000

บาทไปแลกเปลย่ี น

การบนั ทึกบัญชี

เดบติ หลกั ทรพั ย์เผื่อขาย-หนุ้ สามัญบริษัทเกา้ 150,000

คา่ เส่ือมราคาสะสม- เคร่ืองตกแตง่ 140,000

เครดติ เครือ่ งตกแต่ง 280,000

กำไรจากการแลกเปลี่ยน 10,000 กจิ การซื้อหนุ้ สามัญโดยการนำเคร่ืองตกแตง่ ไปแลกเปล่ยี น

5.การซื้อหุน้ ระหว่างมีการประกาศจ่ายเงนิ ปันผล
ตวั อย่างท่ี 5 กจิ การลงทนุ ซ้ือหนุ้ สามัญ9 %ของบริษทั หนึ่งเปน็ หลกั ทรพั ย์เผื่อขายจำนวน 100 ห้นุ มลู ค่าห้นุ ละ
100 บาทในราคาหุ้นละ 140 บาท ซึ่งเปน็ ราคาทีร่ วมเงนิ ปันผลครึง่ ปีไวแ้ ลว้

6. การซ้ือหุ้นมากกวา่ 1 ชนิด
ตัวอยา่ งท่ี 6 กจิ การซ้อื เงนิ ลงทุนท่ัวไปจากบริษัทสอง จำนวน 100 หน่วยๆละ 450 บาท หนุ้ 1 หน่วย
ประกอบด้วยหุ้นสามญั จำนวน 2 ห้นุ ราคาหุน้ ละ 200 บาทและหนุ้ บุริมสทิ ธิ 1 หุน้ ราคาหนุ้ ละ 100 บาท ราคา
ตลาดหนุ้ สามญั หุ้นละ 180 บาทและหุ้นบรุ ิมสิทธิ ห้นุ ละ 110 บาท

ตัวอย่างท่ี 7 จากตวั อย่างท่ี 6 ราคาตลาดของหุ้นสามญั หุน้ ละ 200 บาท

การบันทึกบัญชี

เดบิต เงินลงทนุ ทัว่ ไป-หุ้นสามัญ(200 ×200) 40,000

เงินลงทนุ ทัว่ ไป-หุ้นบุรมิ สทิ ธิ 5,000

เครดติ เงินสด 45,000

กิจการซ้ือเงนิ ลงทนุ ท่วั ไปของบรษิ ทั สองและทราบราคาตลาดเพยี งชนดิ เดียว

ตัวอย่างท่ี 8 จากตวั อย่างที่ 6

การบันทกึ บัญชี

เดบิต เงนิ ลงทุนทว่ั ไป-หุ้นสามัญและเงนิ ลงทุนท่วั ไป-ห้นุ บุริมสทิ ธิ 45,000

เครดิต เงนิ สด 45,000

กจิ การบันทึกซื้อเหมาดว้ ยวิธที ่ไี ม่ทราบราคาตลาดของหุน้ ท้งั สองประเภท

7.การรับเงนิ ปันผลด้วยเงนิ สดมีขั้นตอนการรบั เงินปนั ผล ณ วันประกาศจ่ายและรับเงินปันผลดังน้ี

วนั ประกาศจ่ายเงินปนั ผล

การบนั ทกึ บัญชี

เดบิต เงนิ ปนั ผลคา้ งรบั xxx

เครดติ รายได้เงนิ ปันผล xxx

วนั รับเงินปนั ผล

การบันทึกบัญชี

เดบิต เงินสด xxx

เครดิต เงินปันผลคา้ งรบั xxx

ตัวอยา่ งที่ 9 กิจการลงทนุ ในหุ้นสามัญ10% ของบรษิ ัทสามซ่งึ เปน็ หลกั ทรัพย์เผือ่ ขายจำนวน 100 หุ้นมูลค่า

หนุ้ ละ 100 บาท บริษัทประกาศจ่ายเงินปันผลงวด 1 ปีกิจการจะบันทึกวันประกาศจา่ ยเงินปนั ผลและรบั เงนิ

ปันผลดังน้ี

การบนั ทกึ บัญชี

เดบติ เงินปนั ผลคา้ งรบั 1,000

เครดิต รายได้เงินปนั ผล 1,000

บริษัทสามประกาศจา่ ยเงนิ ปันผล

กิจการได้รบั เงินปนั ผลโดย

การบันทึกบัญชี

เดบติ เงนิ สด 1,000

เครดิต เงินปนั ผลค้างรบั 1,000

ไดร้ บั เงินปันผลท่บี ริษัทสามประกาศจา่ ยเปน็ เงินสด

หากกิจการไม่สามารถจ่ายเงินปนั ผลกจิ การอาจจ่ายหนุ้ ปันผลได้ดังเช่น

8.การจา่ ยหนุ้ ปนั ผล แบ่งออกเป็น

-ห้นุ ปนั ผลชนิดเดียวกนั กรณีนีใ้ หบ้ ันทกึ ความทรงจำได้โดยไมต่ ้องบนั ทึกบัญชี

ตัวอย่างท่ี 10 กิจการซื้อหลกั ทรพั ยเ์ ผอื่ ขาย-หุน้ สามัญในบริษทั หลกั ทรัพย์ มีรายการดังตอ่ ไปนี้

ครงั้ ที่ 1 จำนวน 200 หุ้น ราคาหนุ้ ละ 105 บาท เป็นเงนิ 21,000 บาท

ครัง้ ที่ 2 จำนวน 100 ห้นุ ราคาหุ้นละ 110 บาท เปน็ เงนิ 11,000 บาท

รวม 300 หุ้น ราคา 32,000 บาท

ตอ่ มาไดร้ ับปนั ผลเป็นห้นุ สามัญในอัตรา 10 % ของห้นุ ท่ีถืออยู่

บนั ทกึ บญั ชี บนั ทึกความทรงจำ ได้รบั หนุ้ สามัญปันผลในอัตรา 10% ของหุ้นที่ถืออยู่ 300 หุ้น เปน็ จำนวน 30

หุ้น รวมห้นุ ทงั้ หมด 330 หุ้น ราคาทุน 32,000 บาท

ราคาทนุ ถัวเฉลี่ยต่อหุ้น = 96.97 บาท

ราคาทุนถัวเฉลีย่ ต่อหนุ้ = 32,000/300 = 96.97 บาท

ตามมาตรฐานการบญั ชีฉบับท่ี 40 กำหนดให้กจิ กานต้องใช้วิธีถวั เฉลี่ยถ่วงนำ้ หนกั เพียงวธิ เี ดียวในการ

คำนวณต้นทุนของเงินลงทนุ ชนดิ เดยี วกนั ที่กิจการจำหน่ายเพียงบางส่วน หุน้ สามัญปันผลนไ้ี ม่ถือเปน็ รายได้

ของผถู้ ือหนุ้ เนือ่ งจากเป็นเพียงการโอนส่วน ไดเ้ สยี ในกำไรไปเปน็ สว่ นไดใ้ นทนุ ทำให้ส่วนไดเ้ สียของผู้ถือหนุ้ ไม่

มีการเปลย่ี นแปลงในเร่ืองจำนวนเงนิ แต่อย่างใด

ตวั อยา่ งที่ 11 หากต่อมากจิ การได้ขายหนุ้ สามัญไปจำนวน 200 หนุ้ ในราคาหุ้นละ 102 บาทจะบันทึก

เดบติ เงินสด (200×102) 20,400

เครดติ หลักทรัพยเ์ ผ่อื ขาย-ห้นุ สามัญ (200×96.97) 19,394

กำไรจากการจำหน่ายหลักทรัพย์เผอื่ ขาย 1,006

ขายหลกั ทรัพยเ์ ผอื่ ขายไปบางสว่ น

ห้นุ ตา่ งชนดิ กับหนุ้ ท่ีกจิ การถืออยู่

– กรณีน้จี ะบนั ทึกแบ่งราคาทุนของหุ้นเดิมเป็นราคาทนุ ของห้นุ ปันผลตามอตั ราส่วนของราคาขายของหุน้ แต่

ละชนิดแลว้ โอนราคาทนุ ของหุ้นเดมิ ออกจากบัญชีเพื่อบันทึกเป็นราคาขายหุน้ ใหมต่ ามทค่ี ำนวณได้

ตัวอย่างที่ 12 บริษัทฟ้ามเี งินลงทนุ ให้ห้นุ สามัญของบริษทั ดาวจำนวน 1,000 หุ้นมูลคา่ ห้นุ ละ12 บาทในราคา
ทุน 50,000 บาทโดยต้ังใจถือไว้เผอ่ื ขายต่อมาไดร้ ับหุ้นบรุ ิมสิทธปิ ันผลมลู ค่าหนุ้ ละ 100 บาทจากบริษัทดาวใน
อัตรา 1 หุน้ ต่อ 5 หุ้นสามัญท่ีถืออยู่ราคาตลาดหุ้นสามัญหนุ้ ละ 76 บาทและหนุ้ บรุ มิ สทิ ธิหุ้นละ 120 บาท
การคำนวณราคาทุนของเงินลงทนุ หนุ้ บุริมสทิ ธิ

การบนั ทึกบัญชี

เดบิต หลกั ทรัพยเ์ ผ่ือขาย-หุ้นบรุ ิมสทิ ธ์ิบริษัทดาว 12,000

เครดิต หลักทรัพย์เผ่อื ขาย – หุน้ สามัญ 12,000

กิจการได้รับหนุ้ บรุ ิมสิทธิปันผลจากบริษทั ดาว

9.สทิ ธใิ นการซ้อื หุ้นทอ่ี อกใหม่ (Stock rights ) ตามปกติผู้ถือหุ้นเดมิ มสี ิทธซิ ้ือหนุ้

ใหม่ในบรษิ ัทได้ก่อนบุคคลอื่น ในทางปฏิบัติบริษทั จะออกใบแสดงสิทธใิ ห้แก่ผู้ถือหนุ้ เดิมเพอื่ นำไปแลกซอื้ หนุ้ ที่

ออกใหมป่ กติจะใหใ้ บแสดงสิทธิ 1 ฉบับตอ่ 1 หนุ้ เดิม แต่การซ้ือห้นุ ท่ีออกใหม่นนั้ จะต้องใช้สิทธิจำนวนเท่าใด

ย่อมแลว้ แต่บริษทั เป็นผกู้ ำหนดไว้ ในการเสนอใหส้ ิทธิบริษัทจะแจ้งรายละเอยี ดเกย่ี วกับสิทธิเช่น จำนวนสิทธิท่ี

ตอ้ งใชเ้ พือ่ ซ้ือหุน้ ท่ีออกใหม่ 1 ห้นุ ราคาหุ้นทีก่ ำหนดใหผ้ ู้ที่ใช้สิทธติ ้องจ่ายและวันลงทะเบียนและวันส้นิ อายกุ าร

ใชส้ ทิ ธิ

ตัวอย่างที่ 13 บริษัทสาวซอื้ เงนิ ลงทุนหุ้นสามญั ในบริษทั สวยจำนวน 500 หนุ้ มลู ค่าหุ้นละ 100 บาทในราคา

หุ้นละ 120 บาทต่อมาบริษัทสวยได้ประกาศใหส้ ทิ ธิแก่ผ้ถู อื หุน้ โดยให้ใบแสดงสทิ ธิ 1 ใบต่อ 1 ห้นุ ทถ่ี ืออยผู่ ู้ถอื

หุ้นจะตอ้ งใชส้ ทิ ธิ 5 สทิ ธใิ นการซอ้ื หนุ้ สามารถนำไปแลกซื้อหุ้นใหม่ไดจ้ ำนวน 100 หุน้ หากราคาตลาดของหุ้น

สามัญไมร่ วมสิทธิในวนั น้หี ุ้นละ 140 บาทและราคาตลาดของสทิ ธิหนว่ ยละ 4 บาท การแบง่ ราคาทุนหนุ้ สามญั

ให้เปน็ ราคาของสิทธซิ ื้อห้นุ ใหม่คำนวณไดด้ งั นี้

เดบิต สิทธซิ ้ือหุน้ ใหม่ในบริษัทสวยจำกัด 1,667

เครดิต หลกั ทรัพย์เผ่ือขาย-หุน้ สามญั ในบรษิ ัทสวย 1,667

ไดร้ ับสิทธซิ ือ้ หุน้ ใหมจ่ ากหุ้นที่ถืออยู่

กรณีนำสิทธไิ ปซื้อหุ้นใหม่จากตวั อย่างที่ 13 นำสิทธไิ ปซ้ือหุ้นใหม่จำนวน 100 หุน้ ในราคาหุ้นละ100 บาทการ

บนั ทึกจะเป็นดงั นี้

เดบติ หลกั ทรัพย์เผื่อขาย-หนุ้ สามญั ในบริษทั สวย 11,667

เครดติ สทิ ธิซอื้ หุ้นสามัญในบริษทั สวย 1,667

เงินสด (100×100) 10,000

ใชส้ ิทธิซ้อื หนุ้ จำนวน 100 ห้นุ

หากกจิ การนำสิทธนิ ี้ไปขาย สมมตินำสิทธไิ ปขายไดใ้ นราคา 2,000 บาทจะบันทึก

เดบิต เงนิ สด 2,000

เครดิต สทิ ธิซอื้ หุ้นสามัญในบริษทั สวย 1,667

กำไรจากการขายสิทธิ 333

กจิ การนำสทิ ธิไปขาย

หากกิจการเพิกเฉยการใชส้ ิทธิ จะบันทกึ

เดบติ ขาดทุนจากการไม่ใช้สิทธิซอ้ื หุ้น 1,667

เครดิต สทิ ธซิ อ้ื หุน้ สามัญในบรษิ ทั สวย 1,667

10.การไถ่ถอนห้นุ ทนุ สมมติกิจการไดซ้ ื้อหนุ้ สามญั ไว้เผือ่ ขายจำนวน 1,000 หนุ้ ราคามลู ค่าหุน้ ละ100

บาทในราคาหุ้นละ 110 บาท ต่อมากิจการไดไ้ ถถ่ อนหนุ้ สามญั คนื จำนวนทั้งหมดในอัตราหุ้นละ 112 บาท

กิจการจะบนั ทึก

เดบติ เงนิ สด (1,000 ×112) 112,000

เครดติ หลกั ทรัพยเ์ ผ่อื ขาย- ห้นุ สามญั (1,000×110) 110,000

กำไรจากการไถถ่ อนหนุ้ สามัญ 2,000

11.การแปลงสภาพหุ้น หลักการบนั ทึกบัญชีจะบันทกึ หนุ้ ใหม่และเครดติ หุน้ เดมิ ออกเชน่ สมมตกิ จิ การ

แปลงสภาพจากห้นุ สามัญท่ีซ้ือไว้เผือ่ ขายราคาทนุ จำนวน 100,000 บาทมาเป็นเงินลงทุนทั่วไปซ่ึงมรี าคา

ยตุ ิธรรมเท่ากัน 120,000 บาทจะบันทึก

เดบิต เงนิ ลงทุนทั่วไป 120,000

เครดิตหลกั ทรัพยเ์ ผ่อื ขายหุ้นสามญั 100,000

กำไรจากการแปลงสภาพหนุ้ 20,000

การบนั ทกึ บัญชเี ก่ียวกับเงนิ ลงทุนระยะยาวของห้นุ กู้

หลกั การบนั ทึกบญั ชเี กี่ยวกบั เงินลงทุนระยะยาวของหุ้นกมู้ ีหลกั ปฏบิ ัตดิ งั นี้

1.ซอ้ื หนุ้ ก้ใู นวันทจ่ี ่ายดอกเบ้ีย

ตัวอย่าง กิจการซ้ือหุน้ กู้ 10 %ในวนั ที่ 1 มกราคม 25×1 จำนวน 1,000 หนุ้ มลู ค่าหุน้ ละ 100 บาทในราคาห้นุ

ละ 105 บาทกำหนดจา่ ยดอกเบี้ยปีละครัง้ คอื ทกุ วนั ท่ี 1 มกราคม ของทุกปี จะบนั ทึกโดย

เดบิต หลักทรพั ย์เผ่ือขาย-ห้นุ กู้ 105,000

เครดิต เงนิ สด 105,000

2.ซื้อหุ้นกู้ในระหวา่ งงวดการจา่ ยดอกเบ้ีย

ตัวอยา่ ง กจิ การซื้อห้นุ กู้ 10 % ในวันที่ 1 มนี าคม 25×1 จำนวน 1,000 บาทราคา

มูลค่าหุ้นละ 100 บาท ในราคาหนุ้ ละ 102 บาทกำหนดจ่ายดอกเบยี้ ทุกวนั ที่ 31 ธันวาคมของทกุ ปี กิจการจะ

บนั ทึก

เดบติ หลักทรพั ย์เผ่ือขาย-หนุ้ กู้ 102,000

ดอกเบ้ยี รบั (ดอกเบย้ี ค้างรบั ) 1,667

เครดิต เงนิ สด 103,667

หากตอ่ มากิจการได้รบั ดอกเบ้ียจะบันทึก

เดบิต เงนิ สด 10,000

เครดิต ดอกเบย้ี รบั 10,000

หรือ

เดบิต เงินสด 10,000

เครดิต ดอกเบ้ียคา้ งรับ 1,667

ดอกเบี้ยรับ 8,333

การบนั ทกึ บัญชีการปรบั มลู ค่าของเงินลงทนุ ระยะยาวในวนั สิน้ งวด

เงินลงทุนระยะยาวไม่วา่ จะเป็นคราสารหนแ้ี ละตราสารทนุ ที่อยู่ในความตอ้ งการของตลาดหรือเงิน

ลงทุนทัว่ ไปมูลค่าของเงินลงทุนอาจเปล่ียนไปตามสภาวะตลาดทนุ กจิ การต้องรับรู้มูลค่าท่ีเปลย่ี นแปลงไปเช่น

เงินลงทุนในตราสารหนต้ี ้องแสดงดว้ ยราคายุตธิ รรมกิจการจะต้องตัดส่วนต่ำหรือสว่ นเกินทนุ จากการ

เปลี่ยนแปลงมูลค่าเพือ่ ให้ราคาห้นุ กเู้ ปน็ ราคาปัจจบุ ันโดยจะใชว้ ิธีตัดจำหนา่ ยตามวิธอี ัตราดอกเบี้ยแท้จรงิ

3.ในวนั ส้ินงวดบัญชีต่อมาหากเงินลงทุน-หุ้นกู้มรี าคาลดลง หรือเพม่ิ ขน้ึ มูลค่ายุตธิ รรมต่ำกวา่ ราคาตาม

บญั ชจี ะบันทึกโดย

เดบิต รายการขาดทนุ ที่ยังไมเ่ กดิ ขึน้ xxx

เครดติ หลักทรัพยเ์ ผ่อื ขาย-หุ้นกู้ xxx

หากราคายุติธรรมสงู กว่าราคาตามบญั ชจี ะบันทึกโดย

เดบิต หลกั ทรพั ยเ์ ผื่อขาย- หุ้นกู้ xxx

เครดติ รายการกำไรท่ยี งั ไมเ่ กิดข้ึน xxx

4. ในวนั สิน้ งวดต่อมา หากขายเงินลงทุนจะบันทกึ โดย

เดบติ เงนิ สด xxx

เครดติ หลักทรัพย์เผ่อื ขาย-หุ้นกู้ xxx

รายการกำไรทย่ี งั ไม่เกิดขน้ึ xxx

รายการกำไรทเ่ี กดิ ขึ้นจากการจำหนา่ ยเงนิ ลงทนุ xxx

5.การโอนเปล่ียนประเภทเงินลงทุน (หนุ้ ก้เู ปลี่ยนเป็นหลักทรัพยเ์ พื่อคา้ )จะบนั ทกึ

เดบิต หลักทรัพยเ์ พ่ือคา้ xx

เครดติ หลักทรัพย์เผ่ือขาย-หนุ้ กู้ xx

รายการกำไรที่ยังไม่เกิดขน้ึ xx

ตัวอยา่ งที่ 1 ต่อไปน้ีเปน็ รายการเกย่ี วกับเงินลงทุนระยะยาวของบริษัทวิสฐิ จำกดั

25×1 ม.ค 1 ซ้อื หุน้ กใู้ นบริษัทกลุ วลี จำกดั ซึง่ จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ จำนวน 10,000 หุน้ ราคามูลค่า

หุ้นละ 100 บาท อัตราดอกเบ้ยี 12% ต่อปี อายุ 5 ปี จ่ายดอกเบ้ียทุกสนิ้ ปี โดยมคี วามต้ังใจท่ีจะถอื ไว้เผือ่ ขาย

และซือ้ มาใน ราคา 1,075,815 บาท ทำให้อตั ราดอกเบ้ยี ท่ีแท้จริงเป็น 10% ธ.ค.31 หุ้นของบริษทั กุลวลี มี

ราคาตลาดเปน็ 1,050,000 บาท 25×2 ก.ค. 1 ขายหุ้นบริษัทกุลวลีไปทั้งหมดในราคา 1,100,000 บาท

ใหท้ ำ 1. ตารางแสดงการตัดจำหนา่ ยสว่ นเกนิ มลู คา่ ตามวิธีทแ่ี ท้จรงิ

2. บันทึกรายการในสมุดรายวันทั่วไป

ตวั อยา่ งท่ี 2 (จากตวั อย่างท่ี 1) หากถือจนครบกำหนดจะบนั ทึกดงั น้ี

การดอ้ ยคา่ ของเงินลงทนุ
ตามมาตรฐานการบญั ชีฉบบั ที่ 40 กำหนดเรือ่ ง การด้อยค่าของตราสารหน้ีท่ีจะถอื จนครบกำหนดไว้

ดงั นี้
1.ตราสารหนี้ทจ่ี ะถือจนครบกำหนดจะด้อยค่า เมื่อเปน็ ไปไดค้ ่อนขา้ งแน่ที่กิจการจะไม่สามารถเรยี ก

เก็บเงนิ ตน้ และดอกเบยี้ ทั้งหมดหรอื บางสว่ นตามทร่ี ะบุไว้ในสัญญาได้ รายการขาดทนุ จากการด้อยคา่ ของตรา

สารหนีด้ งั กลา่ ว คอื ผลต่างระหว่างราคาตามบัญชีกับมลู ค่าปจั จบุ นั ของกระแสเงนิ สดที่คาดว่าจะได้รบั จากตรา
สารหนน้ี ้นั ซ่งึ คดิ ลดดว้ ยอตั ราดอกเบยี้ ท่ีแทจ้ ริงตามสัญญาเดิม

2.กจิ การต้องบันทึกรายการขาดทนุ จากการด้อยคา่ ของตราสารหน้ีท่จี ะถือจนครบกำหนดในงบกำไร
ขาดทุนทนั ทที เ่ี งินลงทุนเกิดจากการด้อยคา่ และต้องรบั รู้รายไดด้ อกเบ้ียในเวลาต่อมาดว้ ยอตั ราคดิ ลดทใี่ ชใ้ น
การคำนวณมูลค่าปัจจุบันของตราสารหนี้นนั้
สรุปเงนิ ลงทุนระยะยาว

เงินลงทนุ ระยะยาว (Long Term Investment) หมายถงึ เงนิ ลงทนุ ท่กี ิจการตง้ั ใจถือไว้เกนิ 1 ปี
รวมถงึ ตราสารทุนทีจ่ ัดประเภทเป็นหลักทรัพยเ์ ผ่ือขาย เงินลงทนุ ทวั่ ไป ตราสารหนี้ท่ีจดั ประเภทเป็น
หลักทรัพย์เผ่ือขาย และตราสารหนที้ ่ีจะถือจนครบกำหนด การบนั ทกึ บัญชเี งนิ ลงทนุ ระยะยาวจะบันทึกต้นทนุ
ของเงนิ ลงทนุ ในราคาทร่ี วมรายจ่ายทั้งสนิ้ ท่ีกิจการจ่ายเพื่อใหไ้ ดม้ า หลักทรัพยเ์ ผื่อขายทุกๆ สิ้นปีจะวัดมูลคา่
ด้วยราคายุติธรรม เงนิ ลงทนุ ระยะยาวนมี้ ีหลักการปฏบิ ัติในการบนั ทึกบัญชีต้งั แตซ่ ื้อจนถึงรายการปรับปรงุ เมอื่
สนิ้ ปีจะตีใชร้ าคายุตธิ รรมและเมือ่ ขายไปกจิ การจะมีผลทั้งกำไรหรือขาดทุน แล้วแต่ราคาตามท้องตลาดที่และ
สามารถแปลงสภาพเป็นหลักทรัพยเ์ พอ่ื ค้าได้แตต่ ้องใช้ราคายุตธิ รรมเปน็ เกณฑ์ หลกั ทรัพย์เผอื่ ขายทเี่ ปน็ ตรา
สารหนจ้ี ะไดร้ ับผลตอบแทนอย่ใู นรูปของดอกเบีย้ หากเปน็ ตราสารทุนจะไดร้ ับเงินปันผล เงินลงทนุ ระยะยาวนี้
จะแสดงรายการในงบดุลภายใตห้ วั ข้อสนิ ทรัพย์ประเภทเงินลงทุนระยะยาว
การเปดิ เผยข้อมูลเงนิ ลงทุนระยะยาวในงบดุล
การแสดงข้อมลู เก่ยี วกบั เงนิ ลงทุนระยะยาวในงบดลุ จะมีวิธกี ารจัดทำดงั น้ี :-

แบบฝึกหดั ทา้ ยหนว่ ยท่ี 7
จงอธบิ ายมาพอสังเขป
1.ใหน้ กั ศกึ ษาอธิบายความหมายของเงนิ ลงทุนระยะยาวมาพอสังเขป
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
2.เงนิ ลงทุนระยะยาวตาม มาตรฐานการเงนิ บญั ชฉี บับท่ี 40 แบ่งเป็นกี่ประเภทอะไรบ้าง
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
3.ต้นทนุ ของเงนิ ลงทนุ ประกอบด้วยรายจ่ายประเภทใด ยกตวั อยา่ งมาพอเข้าใจ
......................................................................................... .....................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
4.ตามมาตรฐานการบัญชฉี บับท่ี 40 กำหนดเร่ือง การดอ้ ยคา่ ของตราสารหนท้ี จี่ ะถือจนครบ กำหนดไว้อยา่ งไร
บ้างอธิบายมาพอเข้าใจ
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................................................... .....
............................................................................................................................. .................................................

หน่วยท่ี 8 ท่ีดิน อาคาร อุปกรณ์
ลักษณะของทด่ี ิน อาคาร และอปุ กรณ์
1.ความหมายของท่ดี ิน อาคารและอุปกรณ์

มาตรฐานการบญั ชฉี บับที่ 32 เร่อื งที่ดนิ อาคาร และอปุ กรณข์ องสมาคมนักบญั ชแี ละผสู้ อบบัญชรี ับ
อนุญาตแห่งประเทศไทย ได้ให้ความหมายของคำว่า “ทด่ี นิ อาคาร และอปุ กรณ์” ไวด้ งั นี้
ท่ดี นิ อาคารและอปุ กรณ์ หมายถงึ สินทรัพย์ที่มตี ัวตนซ่ึงเข้าเงอ่ื นไขทุกข้อต่อไปนี้
ก) กจิ การมีไวเ้ พื่อใช้ประโยชนใ์ นการผลิต เพื่อใชใ้ นการจำหนา่ ยสินค้าหรือบรกิ าร เพ่ือใหเ้ ชา่ หรอื เพอ่ื ใช้ใน
การดำเนินงาน
ข) กิจการคาดว่าจะใช้ประโยชนม์ ากกวา่ หนึง่ รอบปบี ัญชี
สรปุ ที่ดนิ อาคารและอปุ กรณ์คือสนิ ทรัพยท์ ีม่ ีตวั ตนซงึ่ กจิ การมไี ว้เพ่ือใชป้ ระโยชนใ์ นการดำเนนิ งานซึ่งมีอายุ
เกนิ มากกวา่ 1 ปขี ึน้ ไป
2.ลักษณะของท่ดี ิน อาคารและอุปกรณ์

เยาวรักษ์ สุขวิบูลย.์ (2544 : 9-1) กล่าวว่า ลกั ษณะของที่ดิน อาคารและอปุ กรณ์คอื สินทรพั ยถ์ าวร มี
ลกั ษณะ
1) เปน็ สนิ ทรพั ย์ที่มีตวั ตนจบั ตอ้ งได้ หรือมองเห็นได้ และมีสภาพคงทนถาวร
2) เป็นสินทรพั ย์ที่มกั จะมีอายุการใช้งานเกิน 1 ปี โดยท่ัวไปจะมปี ระโยชน์ ในระยะยาว
3) เปน็ สินทรัพย์ทม่ี ีไวเ้ พื่อใชป้ ระโยชนใ์ นการดำเนนิ งาน โดยไมม่ เี จตนา ท่ีจะขาย
3.ประเภทของที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ทดี่ ิน อาคารและอปุ กรณ์ แบ่งตามลักษณะอายุการใชง้ านได้ 2 ประเภทคือ
1) ท่ดี ิน อาคารและอปุ กรณท์ ่ีมอี ายุการใช้งานจำกัด เชน่ อาคาร อุปกรณ์ เครื่องจักร เครอื่ งตกแตง่ โรงงาน
เป็นต้น สนิ ทรัพย์ประเภทนี้มีการคิดค่าเสื่อม (Depreciation) เน่ืองจากมีลักษณะเสื่อมสภาพจากการใช้งาน
หรอื ตามระยะเวลาทีผ่ า่ นไป
2) ทด่ี นิ อาคารและอปุ กรณท์ ่ีมอี ายุการใช้งานไมจ่ ำกัด ไดแ้ ก่ ทด่ี นิ ซึง่ จะไม่มีการคิดคา่ เสื่อมราคา เพราะโดย
ปกตมิ ักจะไม่เส่อื มสภาพ ยกเว้นท่ีดนิ ทีต่ ดิ แม่น้ำ หรือทดี่ ินท่ีใชเ้ พาะปลกู ท่ีเสื่อมสภาพผลผลิตตำ่ ไม่อุดม
สมบูรณ์ไม่สามารถปลูกพชื ต่อไปได้
4.การรบั ร้ทู ด่ี ิน อาคารและอุปกรณ์

มาตรฐานการบญั ชฉี บบั ท่ี 32 เรื่องที่ดนิ อาคาร และอุปกรณข์ องสมาคมนกั บัญชแี ละผู้สอบบญั ชรี บั
อนุญาตแหง่ ประเทศไทย ได้ระบุวา่ รายการทีเ่ ป็นทดี่ ิน อาคารและอปุ กรณ์ ต้องรับรเู้ ป็นสินทรพั ย์เม่ือเป็นไป
ตามเงือ่ นไขทกุ ข้อ ดังตอ่ ไปนี้

1) มคี วามเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ทร่ี ายการนน้ั จะใหป้ ระโยชน์เชิงเศรษฐกิจต่อกจิ การในอนาคต กจิ การสามารถ
กำหนดราคาทุนของรายการนนั้ ไดอ้ ย่างสมเหตสุ มผล
2) การวัดมูลค่าเร่ิมแรกของท่ีดิน อาคารและอุปกรณ์ กจิ การต้องบนั ทึกมูลค่าเรมิ่ แรกของทด่ี ิน อาคารและ
อุปกรณ์ท่ีเข้าเกณฑก์ าร รับรูเ้ ปน็ สินทรพั ยโ์ ดยใช้ราคาทุน
5.วดั มูลคา่ เริ่มแรกของทดี่ ิน อาคารและอุปกรณ์

มาตรฐานการบัญชีฉบบั ท่ี 32 เร่อื งที่ดนิ อาคาร และอุปกรณ์ของสมาคมนักบัญชแี ละผสู้ อบบญั ชรี บั
อนุญาตแห่งประเทศไทย กำหนดให้กจิ การต้องบันทึกมูลค่าเริ่มแรกของที่ดิน อาคารและอปุ กรณ์ที่เขา้ เกณฑ์
การรบั รเู้ ปน็ สินทรพั ยโ์ ดยใชร้ าคาทนุ สว่ นประกอบของราคาทนุ เช่น ราคาซ้ือรวมภาษีน้ำเข้า ภาษซี ือ้ ทเ่ี รยี กคืน
ไม่ได้ และตน้ ทุนทางตรงอื่น ๆ เป็นต้น
6.การแลกเปลีย่ นสนิ ทรัพย์

ตามมาตรฐานการบัญชฉี บับที่ 32 กลา่ ววา่ กจิ การอาจได้ที่ดนิ อาคารและอุปกรณ์มาจากการ
แลกเปล่ียนกับที่ดนิ อาคารและอุปกรณ์ หรอื สินทรัพย์อน่ื ทีไ่ ม่คล้ายคลงึ กนั กิจการต้องบนั ทึก ราคาทนุ ของ
รายการดังกลา่ วด้วยมูลค่ายุติธรรมของสนิ ทรัพยท์ ี่ได้มา ซ่งึ มมี ูลคา่ เทียบเทา่ กับมูลค่า ยตุ ิธรรมของสนิ ทรัพย์ที่
นำไปแลกนน้ั ปรับปรงุ ดว้ ยจำนวนเงนิ สดหรอื รายการเทียบเทา่ เงนิ สดที่กิจการต้องโอนหรือรับโอน อนั
เนอ่ื งมาจากการแลกเปลี่ยน กิจการอาจไดท้ ่ดี ิน อาคารและอปุ กรณ์มาจากการแลกเปลย่ี นกับสินทรพั ย์ที่
คล้ายคลงึ กันซึ่งมมี ลู คา่ ยตุ ธิ รรมใกลเ้ คยี งกนั และมี ประโยชน์ใชส้ อยแบบเดยี วกนั หรอื อาจขายท่ีดิน อาคาร
และอปุ กรณ์เพอื่ แลกเปล่ยี นกับส่วนได้เสยี ในส่วนทนุ ของสนิ ทรัพย์ท่ี คล้ายคลึงกนั กจิ การต้องไมร่ ับรู้ กำไรหรอื
ขาดทนุ จากรายการบญั ชี ดงั กล่าว แตจ่ ะบันทึกราคาทนุ ของสนิ ทรพั ยท์ ี่ได้รับมา ด้วยราคาตามบญั ชีของ
สินทรัพยท์ ี่โอนไป รายจา่ ยภายหลงั การได้มาซงี่ สนิ ทรัพย์
หลงั จากท่ีกิจการบันทึกรายการท่ดี นิ อาคารและอุปกรณ์เป็นสนิ ทรพั ยแ์ ลว้ กิจการต้องบันทกึ รายจ่ายทีเ่ กิดขนึ้
ในภายหลัง เกี่ยวกบั ทีด่ นิ อาคารและอุปกรณ์ดงั กล่าวเปน็ ส่วนหนึง่ ของราคาตามบญั ชีของสนิ ทรัพย์ท่ีเก่ียวข้อง
หากรายจ่ายนนั้ จะทำให้ กิจการไดร้ บั ประโยชนเ์ ชงิ เศรษฐกิจในอนาคตจากสินทรัพยด์ งั กล่าวเพ่มิ ข้ึนจาก
มาตรฐานการปฏิบัตงิ านเดิมที่เคยประเมินไว้ สว่ นรายจา่ ยประเภทอ่นื ที่เกดิ ข้ึนในภายหลงั ต้องบันทึกเป็น
คา่ ใช้จา่ ยในงวดบญั ชีทเ่ี กิด
ตวั อยา่ งของการปรบั ปรงุ สินทรัพย์ ซง่ึ ทำให้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจท่ีจะไดร้ ับในอนาคตของสินทรพั ยน์ ั้นเพ่ิมขึน้
รวมถึง
– การปรับปรุงสภาพอาคารให้มอี ายุการใช้งานยาวนานขึน้ และมปี ระสิทธิภาพเพิ่มขึน้
– การยกระดับคุณภาพชนิ้ ส่วนของเคร่ืองจักรเพ่ือใหผ้ ลผลิตมีคุณภาพดีขนึ้ อย่างเห็นได้ชัด
– การใชว้ ิธกี ารผลติ ใหมๆ่ ทสี่ ามารถลดต้นทนุ การดำเนินงานที่ประเมนิ ไว้เดมิ อย่างเห็นได้ชดั

7.การวัดมลู คา่ ภายหลังการรับรมู้ ูลคา่ เร่มิ แรก
แนวทางท่ีกำหนดใหถ้ ือปฏิบัติ กจิ การต้องแสดงรายการท่ีเป็นท่ีดิน อาคารและอปุ กรณด์ ว้ ยราคาทนุ

หกั ค่าเสื่อมราคาสะสม และค่าเผือ่ การด้อยค่าของสินทรพั ย์หลงั จากท่ีกิจการไดร้ บั ร้รู ายการดงั กลา่ วเป็น
สนิ ทรพั ยแ์ ลว้ เมื่อเริม่ แรก แนวทางทอี่ าจเลือกปฏบิ ตั ิ รายการทีเ่ ป็นทด่ี ิน อาคารและอปุ กรณ์หลงั จากทรี่ ับรู้
เปน็ สินทรัพย์เมื่อเรมิ่ แรกอาจแสดงด้วยราคาท่ีตีใหม่ราคาที่ตีใหม่หมายถึง มูลค่ายตุ ิธรรม ณ วันท่ีมีการตรี าคา
ใหม่หกั ดว้ ยค่าเสื่อมราคาสะสมท่ีคำนวณจากมลู ค่ายตุ ธิ รรมนนั้ และค่าเผือ่ การด้อยค่าของสนิ ทรัพย(์ ทีเ่ กดิ ข้ึน
หลังจากวันท่ีมีการตีราคาใหม่) การตีราคาใหมต่ ้องทำโดยสม่ำเสมอเพ่ือมใิ ห้ราคาตามบัญชี ณ วันท่ีในงบดุล
แตกตา่ งจากมูลค่ายตุ ิธรรมอย่างมนี ัยสำคญั เม่ือมีการตรี าคาท่ีดิน อาคารและอุปกรณ์ใหม่ ณ วันทีต่ ีราคาใหม่
กิจการต้องปฏบิ ัติตามข้อใดข้อหนึ่ง ดงั ต่อไปน้ี
– ใหป้ รับคา่ เสอื่ มราคาสะสมเปน็ สดั สว่ นกับการเปล่ยี นแปลงของราคาตามบญั ชี (ก่อนหกั ค่าเสอ่ื มราคาสะสม)
เพ่ือให้ราคา ตามบญั ชที ปี่ รับแล้วเทา่ กบั ราคาทตี่ ีใหม่ของสินทรพั ยน์ ้ัน วิธนี ้คี วรใชเ้ มือ่ มีการตรี าคาสนิ ทรัพยใ์ ห้
เป็นราคาเปลีย่ นแทนหัก คา่ เส่ือมราคาสะสม
– ให้นำค่าเสอื่ มราคาสะสมหักจากราคาตามบัญชเี พื่อใหไ้ ด้ราคาตามบัญชสี ทุ ธิ แล้วนำราคาตามบญั ชสี ทุ ธมิ า
ปรบั ใหเ้ ปน็ ราคาท่ตี ีใหม่ วธิ ีน้ีเหมาะสำหรับการตรี าคาอาคารใหเ้ ปน็ ราคาตลาด หากกจิ การเลอื กตรี าคาท่ดี ิน
อาคารและอุปกรณ์รายการใดรายการหนึง่ กจิ การตอ้ งตรี าคาทดี่ นิ อาคารและอุปกรณ์ ทุกรายการทจี่ ัดอยูใ่ น
ประเภทเดียวกบั รายการท่ีเลือกตีราคาใหม่ กจิ การต้องบันทกึ ราคาตามบัญชขี องสินทรัพย์ท่ีเพ่ิมขึ้นจากการตี
ราคาใหม่โดยตรงไปยังส่วนของเจ้าของภายใต้บญั ชี “สว่ นเกินทนุ จากการตี ราคาสินทรัพย”์ อย่างไรกต็ าม
หากสินทรพั ย์นน้ั เคยมีการตีราคาลดลง และกิจการรบั รู้ราคาท่ลี ดลง เป็นค่าใช้จ่ายในงวดก่อนแล้ว ส่วนทเ่ี พิ่ม
จากการตีราคาใหมน่ ี้ต้องรับรู้เปน็ รายได้ไมเ่ กนิ ราคาที่เคยลดลงซ่งึ ไดร้ ับรเู้ ป็น ค่าใช้ จ่ายในงวดกอ่ น กจิ การ
ตอ้ งรับรู้ราคาตามบัญชีของสินทรัพย์ท่ลี ดลงจากการตีราคาใหมเ่ ปน็ คา่ ใชจ้ า่ ยทนั ที อย่างไรก็ตามหากสินทรัพย์
นั้น เคยมีการตีราคาเพม่ิ ขน้ึ และยงั มยี อดค้างอยู่ในส่วนของเจ้าของ สว่ นทลี่ ดลงจากการตีราคาใหมต่ ้องนำไป
หักออกจาก “สว่ น เกนิ ทุนจากการตรี าคาสนิ ทรพั ย์” ได้ไมเ่ กนิ จำนวนซึ่งเคยตรี าคาเพิ่มข้ึนของสนิ ทรัพย์ชนิด
เดียวกนั ส่วนเกนิ ท่เี หลอื ให้รับรู้ เป็นคา่ ใชจ้ ่ายทันที
8.คา่ เส่ือมราคา

มูลค่าเสอ่ื มสภาพของอาคารและอุปกรณ์ต้องปันสว่ นเป็นค่าเสือ่ มราคาอยา่ งมรี ะบบตลอดอายกุ ารใช้
งานของสินทรพั ย์ วธิ กี ารคิดค่า เส่อื มราคาต้องสะท้อนถงึ ประโยชน์เชิงเศรษฐกจิ ท่ีกิจการไดร้ บั จากการใช้
สนิ ทรัพย์ คา่ เสื่อมราคาทเ่ี กดิ ขึ้น แตล่ ะงวดต้องรับรเู้ ปน็ ค่า ใชจ้ ่าย เว้นแตค่ ่าเสือ่ มราคาที่ต้องนำไปรวมเปน็
ราคาตามบัญชีของสินทรัพย์ชนิดอน่ื

9.การทบทวนอายุการใช้งาน
กิจการต้องทบทวนประมาณการอายกุ ารใชง้ านของอาคารและอปุ กรณ์อย่างสมำ่ เสมอ และหากอายุ

การใช้งานของสนิ ทรัพย์นน้ั ตา่ งไป จากท่ีไดป้ ระมาณไว้เดิมอยา่ งเปน็ สาระสำคัญ กิจการต้องคำนวณคา่ เส่อื ม
ราคาตามอายกุ ารใช้งานใหมโ่ ดยใชว้ ธิ ีเปลี่ยนทันทเี ปน็ ต้นไป
10.การทบทวนวธิ กี ารคิดค่าเสอื่ มราคา

กจิ การต้องทบทวนวิธีการคดิ คา่ เสือ่ มราคาของอาคารและอปุ กรณ์อยา่ งสมำ่ เสมอ หากกิจการพบว่า
ลักษณะรูปแบบของประโยชนเ์ ชงิ เศรษฐกจิ ทคี่ าดว่าจะได้รับจากสินทรัพยน์ นั้ เปลี่ยนแปลงไปอยา่ งเปน็
สาระสำคญั กจิ การต้องเปล่ียนวธิ กี ารคดิ คา่ เสอ่ื มราคา เมอื่ กิจการ จำเปน็ ต้องเปล่ยี นวิธีการคิดคา่ เสือ่ มราคา
เพือ่ สะท้อนถงึ ลักษณะรปู แบบของประโยชน์เชิงเศรษฐกจิ ทเี่ ปล่ียนแปลงไป กิจการต้องถือว่า การเปลย่ี นแปลง
น้ันเป็นการเปล่ียนแปลงประมาณการทางบัญชี โดยตอ้ งคำนวณคา่ เสื่อมราคาใหม่ สำหรับงวดบญั ชีปัจจบุ ัน
และ อนาคตโดยใช้วธิ เี ปลี่ยนทันทีเป็นตน้ ไป ข้อกำหนดข้างตน้ ทส่ี อดคล้องกบั มาตรฐานการบัญชีเรื่องกำไรทนุ
สทุ ธสิ ำหรับงวดข้อผิดพลาดที่สำคญั และการเปลี่ยนแปลงการบญั ชี นี้กำหนดว่า หากกจิ การไม่สามารถแยกได้
วา่ การเปลยี่ นแปลงท่ีเกิดขน้ึ เปน็ การเปล่ยี นแปลงนโยบายการบัญชี หรือการเปลี่ยนแปลง ประมาณการให้
กิจการต้องบนั ทึกการ เปลี่ยนแปลงนนั้ เปน็ การเปลยี่ นแปลงประมาณการ
11.การเลิกใชแ้ ละการจำหน่ายสนิ ทรัพย์

กจิ การต้องตดั บัญชรี ายการที่เป็นที่ดนิ อาคารและอุปกรณอ์ อกจากงบดลุ เมื่อกิจการจำหนา่ ยหรอื เลิก
ใชส้ ินทรพั ย์นัน้ อยา่ ง ถาวรหรือเม่ือคาดว่าจะไม่ไดร้ ับประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ ในอนาคตหลังจากท่จี ำหน่าย
สินทรัพย์ไปแล้ว กจิ การต้องรับรผู้ ลต่างระหว่างจำนวนเงนิ สทุ ธทิ ่ีคาดวา่ จะไดร้ บั กบั ราคาตามบัญชีของรายการ
ที่ดนิ อาคารและอปุ กรณ์เปน็ รายไดห้ รอื คา่ ใชจ้ ่ายจากการเลิกใชห้ รอื จำหนา่ ยสินทรัพย์ในงบกำไรขาดทนุ ทันที
ทีเ่ กิด
12.ข้อมูลท่ีควรเปดิ เผย

กจิ การต้องเปิดเผยรายการตอ่ ไปนีใ้ นงบการเงินตามประเภทของทีด่ ิน อาคารและอุปกรณ์
– เกณฑ์การวดั มูลค่าท่ใี ช้กำหนดราคาตามบัญชีก่อนหักค่าเส่อื มราคาสะสมของสนิ ทรัพย์ กจิ การต้องเปดิ เผย
ราคาตามบัญชี ก่อนหักค่าเสื่อมราคาสะสมของสนิ ทรัพย์แต่ละชนิดหากกิจการใชเ้ กณฑ์ การวดั มลู ค่าทต่ี ่างกัน
สำหรับสินทรพั ยแ์ ตล่ ะชนดิ ที่จดั ไว้เปน็ สนิ ทรัพยป์ ระเภทเดียวกนั
– วธิ ีการคิดค่าเสอื่ มราคา
– อายุการใช้งาน หรืออัตราค่าเสอื่ มราคา
– ราคาตามบัญชกี ่อนหกั ค่าเสื่อมราคาสะสม ค่าเสื่อมราคาสะสมและคา่ เผ่ือการด้อยคา่ ของสนิ ทรพั ย์ ณ วันต้น
งวดและสน้ิ งวด
– รายการกระทบยอดของราคาตามบญั ชี ระหว่างตน้ งวดถึงวันสิ้นงวดที่แสดงถงึ (ไม่ต้องแสดงข้อมูล