วิชาการบัญชีชั้นกลาง 1

เปรียบเทยี บ)
– จำนวนของสนิ ทรพั ย์ทเี่ พิ่มขึ้น
– จำนวนของสนิ ทรัพย์ทจ่ี ำหน่าย
– จำนวนท่ไี ด้มาจากการควบกิจการ
– การเพิม่ ขนึ้ หรอื ลดลงระหวา่ งงวดซ่ึงเปน็ ผลมาจากการตีราคาใหมแ่ ละจากการรับรู้หรอื กลับบญั ชี รายการ
ขาดทนุ จากการด้อยคา่ โดยตรงไปยงั ส่วนของเจา้ ของ ตามท่ีกำหนดไว้ในมาตรฐานการบญั ชี ฉบับที่ 36 เรือ่ ง
การด้อยคา่ ของสนิ ทรัพย์
– รายการขาดทนุ จากการดอ้ ยค่าของสินทรัพย์ทร่ี บั รู้ในงบกำไรขาดทุนระหวา่ งงวดตามทกี่ ำหนดไว้ใน
มาตรฐานการบัญชฉี บบั ท่ี 36 เร่อื ง การด้อยคา่ ของสินทรัพย์
– รายการขาดทุนจากการด้อยคา่ ของสินทรัพย์ทก่ี ลับบัญชีในงบกำไรขาดทนุ ระหวา่ งงวดตามทก่ี ำหนดไว้ ใน
มาตรฐานการบญั ชฉี บบั ท่ี 36 เรือ่ ง การด้อยค่าของสนิ ทรพั ย์
– ค่าเส่ือมราคา
– ผลต่างจากอัตราแลกเปลย่ี นสุทธทิ ี่เกดิ จากการแปลงค่างบการเงินของหนว่ ยงานในต่างประเทศ
– การเปล่ยี นแปลงอ่ืน
นอกจากนีก้ ิจการตอ้ งเปิดเผยรายการต่อไปนีใ้ นงบการเงิน
– จำนวนและขอ้ จำกัดในกรรมสิทธข์ิ องท่ดี ิน อาคารและอุปกรณ์ ท่ใี ช้เปน็ หลักประกนั หนสี้ นิ
– นโยบายการบัญชที ี่ใช้สำหรบั ประมาณการรายจ่ายในการบูรณะสถานทห่ี ลงั เลิกใชท้ ่ดี ิน อาคารหรืออปุ กรณ์
– จำนวนรายจา่ ยทงั้ สน้ิ ทเี่ กดิ ขึน้ ในการสร้างอาคารและอุปกรณ์
– จำนวนภาระผกู พันทต่ี กลงไว้เพ่อื ให้ได้มาซ่ึงทีด่ ิน อาคารและอปุ กรณ์ หากที่ดนิ อาคารและอปุ กรณแ์ สดง
ด้วยราคาท่ตี ีใหม่ ให้กจิ การเปิดเผยรายการต่อไปน้ี
– เกณฑ์ทใ่ี ช้ในการตรี าคาสินทรัพย์
– วนั ท่มี กี ารตรี าคาสินทรัพย์ใหม่
– การตีราคาใหม่ทำโดยผปู้ ระเมินราคาอสิ ระหรือไม่
– ลกั ษณะของดชั นที ีใ่ ช้กำหนดราคาเปลย่ี นแทน
– ราคาตามบญั ชขี องทีด่ นิ อาคารและอุปกรณ์แต่ละประเภทซ่ึงควรแสดงในงบการเงินหากกิจการเลือกแสดง
สินทรัพยด์ ว้ ยราคาทนุ ตามแนวทางทกี่ ำหนดใหถ้ ือปฏบิ ตั ิท่รี ะบไุ ว้ในหวั ข้อ “การวดั มลู คา่ ภายหลงั การรบั รู้
มูลค่าเรม่ิ แรก”
– สว่ นเกนิ ทุนจากการตีราคาสนิ ทรัพย์ ซึง่ กิจการต้องแสดงใหเ้ ห็นถึงการเปล่ยี นแปลงของสว่ นเกินทนุ ดังกลา่ ว
ในระหวา่ งงวดและข้อจำกดั ในการแบ่งปนั สว่ นเกินทุนนัน้ ใหก้ ับเจ้าของ

การได้มาของ ทด่ี นิ อาคาร และอปุ กรณ์
1. ราคาทนุ ของทด่ี นิ อาคาร และอปุ กรณ์ ประกอบด้วยราคาซ้ือรวมท้งั ค่าใชจ้ ่าย ต่าง ๆ เกยี่ วกบั การซ้ือเพอื่ ให้
ไดม้ าซ่ึงทรัพยส์ ินทอี่ ยู่ในสภาพพร้อมท่จี ะใช้การได้ตามตอ้ งการ สำหรับส่วนลดการคา้ จะต้องนำมาหักออกเพ่ือ
จะได้ราคาท่ีแท้จรงิ สำหรับค่าใช้จา่ ยท่คี วรจะ นำมารวมเป็นราคาทนุ นน้ั ได้แก่ ค่าใชจ้ ่ายในการตดิ ตัง้ คา่ ขนส่ง
คา่ ควบคุม คา่ ธรรมเนยี ม เป็นต้น สำหรับค่าใชจ้ า่ ยในการบรหิ ารและค่าใช้จา่ ยอน่ื ๆ ไม่ถือเปน็ ส่วนหนง่ึ ของ
ราคาทนุ ของ ท่ดี ิน อาคาร และอปุ กรณ์
2.การได้มาซ่งึ ที่ดนิ อาคาร และอปุ กรณ์ มหี ลายวธิ ีดังน้ี

• การซ้อื ดว้ ยเงินสด (Acquisition by cash) จะบนั ทึกด้วยราคาทุนของสนิ ทรัพย์ในราคาที่ตกลงบวก
กบั ค่าใชจ้ ่ายต่าง ๆทเ่ี กิดขึน้

ตัวอย่าง 1 25×1 ,ม.ค. 1 กจิ การสัง่ ซือ้ เครื่องจักรราคา 800,000 บาทเสียค่าขนสง่ 2,000 บาท คา่ ตดิ ต้ัง
เคร่ืองจักร 10,000 บาท
โดยกิจการจ่ายเชค็ ให้

• การซอ้ื ดว้ ยเงนิ เช่ือ (Credit Purchase) กรณไี ดม้ าโดยวธิ ีการเครดิตราคาทุ
จะเปน็ ราคาทีเ่ สมอื นจ่ายซื้อด้วยเงนิ สดคือราคาสุทธหิ กั ด้วยส่วนลดเงินสด หากกจิ การไม่สามารถ
ชำระค่าสินทรัพยภ์ ายในกำหนดระยะเวลาที่ไดร้ บั สว่ นลดใหบ้ ันทกึ ส่วนลดทไ่ี ม่ไดร้ บั เปน็ ดอกเบ้ยี จา่ ย
ถอื เป็นคา่ ใชจ้ ่ายประจำงวด
1. การซอ้ื เงนิ เชอ่ื กรณีจ่ายชำระหนต้ี ามกำหนดเวลาท่ีไดร้ บั ส่วนลดตัวอย่างที่ 1. 25×1 ม.ี ค. 1
ซือ้ อุปกรณ์สำนักงาน 300,000 บาทเง่อื นไข 2/10, n/30 มี.ค.10 จ่ายชำระหน้ที ัง้ หมด

2. การซอื้ เงินเชื่อกรณจี ่ายชำระหนภ้ี ายหลงั ระยะเวลาท่ีได้รับส่วนลด ตัวอยา่ งที่ 2. 25×1 ม.ี ค.
1 ซอ้ื เครื่องตกแตง่ 200,000 บาท เงอ่ื นไข 2/10 ,n/30 ม.ี ค.20 จา่ ยชำระหนี้ท้ังหมด

3. การซ้ือหลายชนิดรวมกัน (Lump-Sum Purchase) การซื้อชนดิ น้ีจะต้องแบง่ ราคาสินทรัพย์
แตล่ ะชนิดออกมา เพราะสนิ ทรัพยบ์ างชนิดมีอายกุ ารใช้งานตา่ งกันและการคิดค่าเสื่อมราคา
ตา่ งกัน วิธกี ารแบ่งจะใช้เกณฑก์ ารแบ่งราคาทุน
ตวั อย่างที่ 3. 25×1 ก.ค. 1 ซ้ือสนิ ทรพั ย์ในราคารวม 5,000,000 บาทประกอบด้วยที่ดนิ
อาคาร และอปุ กรณ์
ผู้ชำนาญการไดป้ ระเมนิ ราคาไว้ดังน้ี ทด่ี นิ 3,000,000 บาท อาคาร 1,800,000 บาท
อุปกรณส์ ำนักงาน
1,200,000 บาท

4. การซอ้ื ตามสญั ญาผ่อนชำระ (Deferred Payment Contract) ผูซ้ ้ือจะต้องจา่ ยชำระเป็น
งวด ๆ งวดละเทา่ ๆ กนั โดยทว่ั ไปผ้ซู ้อื บันทึกบัญชีสินทรัพยต์ ามราคาทตี่ กลงซื้อขายกัน
ถึงแม้จะยงั ไมไ่ ด้รับโอนกรรมสิทธใ์ิ นสินทรพั ย์กต็ าม เม่ือครบกำหนดจ่ายเงนิ งวดผซู้ ้ือชำระ
เงนิ งวดซึง่ รวมดอกเบ้ยี ไวแ้ ล้ว
ตวั อย่าง 25×1 ก.ค. 1 ซื้อเครื่องจักรราคา 400,000 บาทด้วยวธิ ีผอ่ นชำระ5 ปี จา่ ยชำระ

เงนิ งวดปลี ะคร้ัง ๆ ละ 80,000 บาท
เร่ิมชำระงวดแรก วันท่ี 31 ธนั วาคม 25X2เคร่ืองจักรนี้ ถา้ ซือ้ เงนิ สดจะได้ราคา 350,000
บาท
การคำนวณดอกเบีย้

5. ซ้อื โดยการออกหลกั ทรัพยแ์ ลกเปลยี่ น (Securities Issued In Exchange) หลกั เกณฑใ์ นการ
พิจารณาราคาทนุ ของหลักทรัพยจ์ ะใชร้ าคาตลาดหรอื ราคาประเมนิ ก็ได้แล้วแต่กรณี
ตัวอยา่ ง 25X1 ม.ค. 1 กจิ การนำหลักทรัพยเ์ พอื่ คา้ ไปแลกเครอ่ื งคอมพวิ เตอร์โดยหลักทรัพย์
มรี าคาตลาด
100,000.- บาท

6. สนิ ทรพั ยไ์ ดจ้ ากการบรจิ าค ราคาทีจ่ ะบันทกึ อาจใชร้ าคาตลาดหรอื ราคาประเมนิ และถือว่า
สินทรพั ยน์ ั้นเป็นการเพ่มิ ทุนใหแ้ กก่ ิจการ
ตวั อย่าง 25X1 ส.ค. 7 กจิ การไดร้ ับบรจิ าคท่ีดินจำนวน 10 ไร่ ราคาตลาดท่ีดนิ แปลงน้ีคือ

3,000,000 บาท

7. สินทรพั ยท์ ่ีได้จากการสร้างข้ึน (Self Constructed Assets) ตน้ ทุนดา้ น การสร้าง
ประกอบดว้ ยต้นทุนโดยตรง และตน้ ทนุ ที่เก่ยี วขอ้ ง สำหรบั ดอกเบี้ยที่เกดิ จากการกู้ยมื เพ่ือ
สร้างหรือผลติ จะรวมเป็นต้นทนุ ของสนิ ทรพั ย์น้นั ดว้ ย โดยเร่มิ คำนวณตงั้ แตเ่ ร่มิ สร้างหรือ
ผลิตจนกระทั่งสนิ ทรัพย์อยใู่ นสภาพทใ่ี ชก้ ารได้
ตัวอยา่ ง 25×1 ส.ค. 1 กิจการสรา้ งเคร่ืองจักรขึน้ ใช้เอง ตน้ ทนุ เกย่ี วกับการก่อสรา้ งมีดังน้ี :-
วตั ถุดบิ ท่ีใชใ้ นการสรา้ ง 100,000 บาท
คา่ แรงทางตรง 50,000 บาท
ค่าใช้จา่ ยในการผลติ 70,000 บาท
คา่ ทดรองเคร่ืองจักร 10,000 บาท

สรปุ การบนั ทกึ บัญชีเก่ยี วกับ ทดี่ ิน อาคารและอปุ กรณ์
ทด่ี นิ อาคาร และอปุ กรณ์ หมายถงึ สนิ ทรัพย์ที่มีตัวตนซึ่งกิจการมไี วเ้ พอ่ื ใชป้ ระโยชน์ในการผลิต

จำหนา่ ยสินคา้ หรือใหบ้ ริการ เพอ่ื ให้ผู้อ่นื เช่า หรอื เพ่ือใช้ในการบรหิ ารงาน และกิจการคาดวา่ จะใชป้ ระโยชน์
มากกว่าหน่ึงรอบปีบญั ชี ราคาทนุ ของท่ีดิน อาคาร และอุปกรณ์ ประกอบดว้ ยราคาซื้อรวม ภาษีนำเข้า ภาษี
อน่ื สำหรับสว่ นลดการค้าและส่วนลดเงนิ สดต้องนำมาหักออกจากราคาสนิ ทรัพย์ให้คงเหลอื ราคาซ้ือทแ่ี ท้จรงิ
เมอ่ื กิจการใช้งานสินทรัพย์แล้วสนิ ทรพั ย์ย่อมเส่ือมสภาพลง วธิ กี ารคดิ คา่ เส่อื มราคาทนี่ ิยม มี 4 วิธคี อื วิธี
เสน้ ตรง วิธยี อดลดลงทวคี ูณ วธิ ผี ลรวมจำนวนปี และวธิ จี ำนวนผลผลิต การแสดงรายการสนิ ทรัพยป์ ระเภท
ที่ดนิ อาคารและอปุ กรณก์ จิ การจะแสดงภายใต้หัวข้อสนิ ทรัพยป์ ระเภททด่ี นิ อาคารและอุปกรณ์ในราคาทนุ
และหกั ดว้ ยราคาคา่ เส่ือมราคาสะสม หรอื ราคาทนุ บวกดว้ ยประมาณตรี าคาเพิ่มขน้ึ หักด้วยค่าเส่อื มราคาสะสม
สว่ นเดิมและสว่ นเพ่ิมขึน้ สำหรบั ส่วนเกนิ ทนุ จากการตีราคาสนิ ทรพั ยเ์ พิ่มขึ้นจะแสดงในส่วนของผถู้ ือห้นุ และ
แสดงในงบดุล สำหรับทรพั ยากรธรรมชาตจิ ะแสดงด้วยราคาทุนหกั ด้วยมูลคา่ เส่ือมสนิ้ สะสม แสดงในงบดลุ
ดว้ ยเช่นกนั
การเปดิ เผยข้อมลู ทดี่ ินอาคารและอปุ กรณ์ในงบดลุ
การแสดงรายการสินทรัพย์ประเภททีด่ ิน อาคารและอุปกรณ์ ในกรณีทีก่ ิจการเลอื กปฏิบัตติ ามแนวทางทีอ่ าจ
เลือกปฏบิ ัติได้คือแสดงรายการท่ดี ิน อาคารและอุปกรณด์ ว้ ยราคาทต่ี ใี หมน่ ั้น มาตรฐานการบัญชีฉบับท่ี 32 ได้
กำหนดให้กิจการต้องเปิดเผยรายการตอ่ ไปน้ใี นงบการเงนิ

• เกณฑ์ท่ีใชใ้ นการตรี าคาสินทรัพย์
• วันที่มีการตรี าคาสนิ ทรัพย์ใหม่
• การตีราคาใหม่ทำโดยผู้ประเมินราคาอิสระหรอื ไม่
• ลักษณะของดัชนที ี่ใชก้ ำหนดราคาเปลีย่ นแทน
• ราคาตามบัญชีของท่ดี ิน อาคารและอปุ กรณ์แต่ละประเภทซง่ึ ควรแสดงการเงนิ หากกจิ การเลอื กแสดง

สินทรัพยด์ ว้ ยราคาทุนตามแนวทางที่กำหนดให้ถือปฏิบัติ
• สว่ นเกนิ ทุนจากการตีราคาสินทรัพยซ์ ่งึ กจิ การต้องแสดงให้เหน็ ถึงการเปลยี่ นแปลงของสว่ นเกนิ ทุน

ดังกล่าวในระหว่างงวดและข้อจำกดั ในการแบ่งปนั สว่ นเกนิ ทนุ นัน้ ให้กับเจา้ ของ
การแสดงรายการเกี่ยวกับการตรี าคาทดี่ ิน อาคารและอปุ กรณ์เพม่ิ ข้ึนในงบดุล
เม่อื กิจการตรี าคาเพ่ิมขน้ึ มลู ค่าของสนิ ทรัพยใ์ นราคาทุนเดิมและส่วนท่ตี รี าคาเพิม่ ข้ึน ตลอดจนคา่ เส่อื มราคา
สะสมเพ่ิมขึ้นดว้ ย ดงั นัน้ การแสดงราคาที่ดิน อาคารและอปุ กรณส์ ว่ นทเ่ี พ่ิมจะแสดงในงบดลุ ภายใต้หัวข้อท่ีดิน
อาคารและอุปกรณ์เชน่ เดิม ส่วนบญั ชีสว่ นเกนิ จากการตีราคาสินทรพั ย์นนั้ จะแสดงไว้ในสว่ นของผู้ถือหุ้นภายใต้
หัวข้อส่วนเกนิ ทุนจากการตรี าคาสินทรัพย์ ดงั ตวั อยา่ งต่อไปน้ี

การแสดงรายการทรัพยากรธรรมชาตใิ นงบการเงิน สำหรับสนิ ทรพั ยป์ ระเภททรพั ยากรธรรมชาติได้แก่เหมือง
แร่ บอ่ นำ้ มัน ป่าไม้ สามารถแสดงในงบการเงนิ ได้ดังตวั อยา่ งต่อไปน้ี

การบันทึกบญั ชีเกี่ยวกับการตดั จำหนา่ ยสินทรัพย์
การตดั จำหนา่ ยสนิ ทรัพย์ หมายถึง การขายสินทรัพย์ การเลกิ ใช้สินทรพั ย์ เชน่ หมดอายุ เสือ่ มสภาพ

เกา่ ลา้ สมยั ทำให้ไม่ค้มุ กบั คา่ ใชจ้ า่ ยที่ต้องจ่าย
ลกั ษณะของการตัดจำหนา่ ยสินทรพั ย์ แบง่ ออกเปน็ ดงั นี้
1) การขายท่ีดิน อาคาร และ อุปกรณ์
2) การเลิกใชท้ ีด่ นิ อาคาร และ อุปกรณ์
3) สนิ ทรพั ย์เสยี หายจากอบุ ตั ิภัยต่าง ๆ
4) การแลกเปลีย่ นทดี่ นิ อาคาร และ อุปกรณ์
1. การขายสนิ ทรัพยกรณีการขายวธิ ีนถี้ ้าสินทรัพย์ไมม่ รี าคาซาก การขายจะ ก่อให้เกดิ กำไร แตถ่ า้ มีราคาซาก
เงินสดท่ไี ด้รบั สงู กวา่ มลู ค่าซากยอ่ มเกดิ ผลกำไรแต่ถา้ เงนิ ได้รบั ตำ่ กข็ าดทุน
ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กจิ การซ้ือเครื่องถ่ายเอกสารราคา 60,000 บาท เคร่อื งถา่ ย
เอกสารมรี าคาซาก 4,000 บาท อายุการใช้งาน 4 ปี คดิ
ค่าเสอื่ มราคาวธิ ีเสน้ ตรง
25×4 ม.ค. 1 ขายเคร่ืองถ่ายเอกสาร ราคา 22,000 บาท
ให้ทำ บันทกึ บัญชใี นวนั ขาย

2.การเลกิ ใช้ท่ีดิน อาคาร และ อปุ กรณ์ กรณีน้ีเปน็ การเลกิ ใช้งานเนื่องจากหมดอายุและมิได้ขายจึงไม่การ
คำนวณกำไรหรอื ขาดทนุ ยกเว้นสนิ ทรพั ยท์ ่มี ีราคาซากคงอยู่ให้ บนั ทกึ ขาดทุนจากการเลิกใช้
ตวั อยา่ ง 25×6 ม.ค. 20 กจิ การเลกิ ใช้เคร่ืองโรเนียวราคาทุน 80,000 บาทราคาซาก 5,000 บาทคดิ ค่าเสือ่ ม
ราคาแบบเส้นตรงอายุการใช้งาน 5 ปี กิจการใช้ เคร่ืองโรเนียวจนครบอายุจึงทำการตัดบัญชี

หากตอ่ มา 25×6 ก.ค.1 กิจการขายราคาซากของเครอื่ งโรเนยี วได้ 5,000.-บาท

3.สนิ ทรัพยเ์ สียหายจากอบุ ตั ิภัยตา่ ง ๆ เมือ่ เกิด ไฟไหม้ น้ำท่วม โจรกรรม กจิ การต้องบนั ทกึ ตดั จำหน่าย
สินทรัพยท์ เี่ สยี หายออกจากบัญชีทำใหเ้ กดิ ผลขาดทนุ ขนึ้ ส่วนราคาซากอาจนำไปขายเพื่อชดเชยผลขาดทนุ ได้
ตวั อยา่ ง 25×6 ม.ค. 1 อาคารราคาทุน 600,000 บาท ราคาซาก 50,000 บาท คาดอายุการใชง้ าน 20 ปี คิด
คา่ เส่อื มวธิ ีเส้นตรง ใชง้ านได้ 5 ปี เกิดไฟไหม้อาคารขายเศษซากได้ 20,000 บาท

4.การนำสินทรัพย์เก่าไปแลกเปล่ยี น (Assets Acquired by Exchange) ราคาทนุ ของสนิ ทรัพย์ใหม่ ควร
บันทึก ด้วยราคาตลาดของสนิ ทรัพยท์ ่ีนำไปแลกเปล่ียน หรือ ราคาตลาดของสินทรัพย์ใหม่ แล้วแต่ราคาใดจะ
เปน็ ราคาทีม่ ีหลักฐานเปน็ ที่ทราบแนน่ อน ถ้าหากไมท่ ราบราคาตลาดทัง้ 2 กรณี ให้ใชร้ าคาตามบญั ชขี อง
สนิ ทรพั ยท์ ่ีนำไปแลก เป็นราคาทุนของสนิ ทรพั ย์ใหม่ เม่ือมีการแลกเปล่ยี นเกดิ ข้ึน ต้องโอนบญั ชสี นิ ทรพั ยเ์ ดิม
พรอ้ มคา่ เสื่อมราคาสะสมจนถึงวนั แลกเปล่ียน และบนั ทึกการจา่ ยเงนิ สดเพ่ิมเตมิ ตามทีต่ กลงกนั รวมทง้ั กำไร
ขาดทนุ จากการแลกเปลยี่ น ส่วนราคาของสนิ ทรัพยใ์ หม่จะบันทึกราคาดังน้ี

• บนั ทกึ สินทรัพย์ใหม่ในราคาตลาดของสนิ ทรัพย์เดิมบวกเงนิ สดท่ีต้องจา่ ย วิธนี ้ีเป็นวิธีท่ที ำให้ราคาทุน
ของสินทรัพย์ใหม่ใกลเ้ คียงกบั ราคาซ้อื ด้วยเงนิ สดตัวอย่าง กิจการนำเครื่องจักรเกา่ ไปแลกเครือ่ ง
คอมพิวเตอร์ใหมซ่ ึง่ เครือ่ งจักรเกา่ มรี าคาทนุ 50,000 บาท ค่าเสื่อมสะสมจนถงึ วนั แลกมีจำนวน
30,000 บาท ราคาตลาดเคร่ืองจกั ร ขณะนั้น 18,000 บาท เครอื่ งคอมพิวเตอร์ใหมม่ ีราคา 38,000
บาทผู้ขายตรี าคาเคร่ืองจักรเก่าให้ 19,000 บาท
คำนวณราคาทนุ ของเครื่องคอมพวิ เตอร์

• บนั ทกึ สนิ ทรัพยใ์ หม่ด้วยราคาตลาดของสนิ ทรพั ย์ใหม่ ในกรณี ท่ีไม่ทราบราคาตลาดของสินทรพั ยเ์ ดิม
ให้บนั ทกึ ราคาทุนของสนิ ทรัพยใ์ หมด่ ้วยราคาตลาด หรือ ราคาที่จะซ้ือสินทรัพยใ์ หม่ด้วยเงินสด
ตวั อยา่ ง กิจการนำรถยนตเ์ ก่าไปแลกเคร่อื งจักรใหมซ่ ึ่งรถยนตม์ ีราคาทุน 800,000 บาทค่าเส่อื มสะสม
จนถงึ วนั แลกมจี ำนวน 300,000 บาท เครื่องจกั รมี ราคาตลาด 900,000 บาท ผขู้ ายรบั แลกเปลย่ี น
ตกลงให้จ่ายเงนิ เพิม่ อีก 320,000 บาท

• บันทึกสนิ ทรัพย์ใหม่ในราคาแลกเปลย่ี นบวกเงินสดทีต่ ้องจา่ ยเพิม่ วธิ ีนี้ เปน็ วธิ ที ไ่ี ม่ทราบราคาตลาด
ของสินทรัพยเ์ ดมิ หรือราคาตลาดของสนิ ทรัพยใ์ หม่ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กิจการนำรถยนตเ์ กา่ ราคา
ทนุ 900,000 บาท

ค่าเส่อื มสะสมจนถึงวนั แลกมีจำนวน 600,000 บาท ไปแลกรถยนต์ใหม่ซ่งึ ผ้ขู ายตรี าคารถเกา่ ให้
250,000 บาท กจิ การต้องจา่ ยเงนิ สดเพม่ิ 670,000 บาท

• บนั ทึกสนิ ทรัพยใ์ หมร่ าคาตามบัญชีของสนิ ทรัพย์เดิมบวกจำนวนเงนิ สดทจ่ี า่ ยเพม่ิ
ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กิจการนำเครอื่ งจักรเก่าราคาทุน 500,000 บาทค่าเส่อื มสะสมจนถึงวนั แลก
จำนวน 350,000 บาท ไปแลกเครอ่ื งจักรใหมโ่ ดยจา่ ยเงินสดเพม่ิ 450,000 บาท

การคำนวณและการบนั ทึกบัญชเี กยี่ วกับมูลคา่ เส่อื มส้ิน
สนิ ทรัพยป์ ระเภททรัพยากรธรรมชาติ (Natural Resources) ได้แก่ ปา่ ไมบ้ ่อน้ำมัน เหมืองแร่ ฯลฯ

เป็นสนิ ทรพั ยป์ ระเภทท่ดี นิ อาคาร และ อุปกรณ์ ทก่ี ิจการไดร้ ับ สิทธสิ ัมปทานหรอื อนุญาตใหด้ ำเนนิ การได้
ควรบนั ทึกไว้ในราคาทุน และจะหมดเปลอื งสิ้นไป ตามการใช้ ซงึ่ มลู คา่ สนิ ทรัพย์ทล่ี ดลงนเ้ี รียกวา่ ค่าหมดเปลือง
หรือมูลคา่ เส่ือมส้นิ (Depletion) การคิดมูลคา่ เสอื่ มสน้ิ ของทรัพยากรธรรมชาติในแตล่ ะงวดบัญชี สว่ นใหญจ่ ะ
คิดตามผลผลติ ทีไ่ ด้รบั โดยการหามูลคา่ เสอ่ื มสนิ้ ต่อหน่วย คำนวณโดย

ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กิจการสมั ปทานเหมืองแร่ ราคา 20,000,000 บาทโดยคาดว่าจะขดุ แรไ่ ด้ 1,000,000
ตนั จะขายเหมืองร้างได้ 200,000 บาทสนิ้ ปี 2543 ขดุ แร่ได้ 20,000 ตนั
ให้ทำ แสดงการคำนวณค่าเส่ือมสิน้ และบนั ทึกบญั ชีปี 25×1

การคำนวณและการบันทกึ บัญชเี ก่ียวกับค่าเสอ่ื มราคา
1.คา่ เสอ่ื มราคา (Depreciation) หมายถงึ การปนั สว่ นมลู ค่าเส่ือมสภาพของ
สินทรัพย์ อย่างมีระบบตลอดอายกุ ารใช้งานทไี่ ด้ประมาณไว้ การคิดคา่ เสื่อมราคาก็คือการนำตน้ ทุนของ
สินทรพั ยน์ ั้นมาจดั สรรเฉลี่ยเป็นคา่ ใช้จา่ ยตามอายุการใชง้ าน หรอื ประโยชน์ทจี่ ะไดร้ บั นั่นเอง สินทรัพย์ทค่ี ดิ คา่
เสอ่ื มราคา ได้แก่ อาคาร เคร่ืองจักร เครื่องตกแตง่ อปุ กรณ์สำนักงาน และ รถยนต์ ยกเวน้ ทดี่ นิ เพราะท่ดี นิ มี
อายุการใช้งานไม่จำกดั
2.วธิ ีการคำนวณค่าเสอ่ื มราคา ปัจจยั สำคญั ทีเ่ กี่ยวข้องกับการคำนวณคา่ เสื่อมราคา คอื
1) ราคาทุนของสินทรัพย์
2) อายุการใชง้ าน
3) ราคาซาก
3.วิธกี ารคำนวณคา่ เสือ่ มราคามดี งั น้ี

1. วิธีเส้นตรง (Straight-Line Method)
เปน็ วธิ ีท่งี า่ ยและสะดวกทสี่ ดุ เพราะจะแบง่ ราคาทนุ หลงั จากหักราคาซากของสนิ ทรัพย์น้นั เปน็ ค่า
เสอ่ื มราคาประจำทุกปี ในจำนวนท่เี ทา่ ๆ กัน ตลอดอายุการ ใช้งาน โดยใช้สูตรดงั นี้

ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กจิ การซื้อรถยนต์ราคา 400,000 บาท ประมาณอายกุ ารใชง้ านได้ 5 ปี จะมีราคาซาก
50,000 บาท
ใหท้ ำ แสดงการคำนวณและบันทกึ บัญชเี กย่ี วกับคา่ เสื่อมสน้ิ ปี 25×1

2. วิธชี ั่วโมงการทำงาน (Working-Hours Method วิธีน้ีจะเฉลย่ี ตามชว่ั โมงการทำงาน ดงั น้ันคา่ เสือ่ มจะ
ข้นึ
อย่กู ับช่ัวโมงการทำงานในแต่ละปวี า่ ใช้ช่ัวโมงการทำงานมากหรอื น้อยโดยใชส้ ตู รดังน้ี

ตวั อยา่ ง 25×1 ม.ค.1 กจิ การซ้อื เครื่องจักรมาราคา 500,000.- บาทประมาณอายุ
การใช้งานได้ 100,000 ช่ัวโมงจะมรี าคาซาก 50,000 บาท
สิ้นปีเคร่อื งจักรทำงานได้ 20,000 ชัว่ โมง
ใหท้ ำ แสดงการคำนวณและบันทึกบญั ชีเกยี่ วกับค่าเสื่อมปี 25×1

3. คำนวณตามผลผลิต (Productive-output Method) วิธีนจ้ี ะคำนวณราคาตามหนว่ ยของผลผลติ
ดังนี้

ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค.1 กิจการซื้อเครื่องจักรมาราคา 400,000.- บาทคาดวา่ จะ
ผลิตสินค้าได้ 200,000 หนว่ ยมีราคาซาก 40,000 บาท
สนิ้ ปเี ครื่องจักรผลติ ได้ 60,000 หน่วย
ให้ทำ แสดงการคำนวณและบันทึกบัญชีเกีย่ วกับค่าเสื่อมป ี2544

4. วธิ ีลดลงทุกปี (Reducing-Charge Method) การคิดค่าเสื่อมราคาวิธีนีก้ ารคำนวณราคาในอตั ราเรง่
คือปีแรก
กิจการจะได้รบั ผลประโยชน์มากกวา่ ปหี ลงั ๆ ทำให้คา่ เส่ือมราคาในปีแรก ๆ สงู กว่าปีหลงั วิธีนี้
1) วธิ ลี ดลงตามลำดับ (Double Declining Balance Method)
เป็นการคิดค่าเส่ือมราคาจากยอดคงเหลือในบัญชี สนิ ทรัพยค์ อื ราคาตามบัญชี การคำนวณจะไม่นำ
ราคาซากมาเกย่ี วขอ้ ง
ตวั อยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 เครอ่ื งจกั รราคา 200,000 บาท ประมาณวา่ จะใช้งาน 5
จะขายเป็นเศษเหลก็ ได้ 5,000 บาท
ให้ทำ แสดงการคำนวณและบันทกึ บัญชเี กีย่ วกับคา่ เส่ือม

2) วธิ ผี ลบวกของลำดับปีท่ีใชง้ าน (Sum of year Digit Method) วธิ นี ้ใี ช้ตน้ ทนุ สินทรพั ยห์ กั ราคาซากแล้วคณู
ด้วยเศษสว่ นของอายุการใช้งาน
ขนั้ ตอนการคำนวณ
1. หาผลบวกของจำนวนอายุการใช้งาน คือ 1+2+3+4+5 = 15 ผลรวมนี้จะเป็นตวั สว่ น
2. หาอายุการใชง้ านทเ่ี หลือเพ่ือเปน็ ตัวเศษ
ตวั อยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 ซ้ือเครอื่ งจกั รมาราคา 100,000 บาท ประมาณอายุ
การใชง้ าน 5 ปี จะขายเศษซากได้ 10,000 บาท
ใหท้ ำ แสดงการคำนวณและบันทกึ บัญชีเกยี่ วกับค่าเส่ือม

แบบฝกึ หดั ทา้ ยหนว่ ยท่ี 8
จงอธิบายมาพอสงั เขป
1.ใหน้ ักศึกษาอธบิ ายความหมายของทด่ี นิ อาคาร และอปุ กรณ์ มาพอสังเขป
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
2.ท่ดี ิน อาคารและอุปกรณ์ แบ่งเป็นกี่ประเภทอะไรบ้าง
............................................................................................................................. .................................................
................................................................................................................................................. .............................
...................................................................................................... ........................................................................
3.การได้มาซง่ึ ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ มีหลายวิธี อะไรบ้าง
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
.............................................................................................................................................................. ................
4.การเปิดเผยข้อมูลทด่ี นิ อาคารและอุปกรณใ์ นงบดุลจะต้องเปิดเผยขอ้ มลู ส่วนใดบา้ ง
................................................................................................................................................................... ...........
........................................................................................................................ ......................................................
............................................................................................................................. .................................................

หนว่ ยท่ี 9 สนิ ทรัพย์ไม่มตี ัวตนและสนิ ทรพั ยอ์ น่ื

ความหมายและการบนั ทึกบัญชเี ก่ียวกับสินทรัพย์อื่น

สนิ ทรัพยอ์ ื่น (Other Assets) หมายถงึ สนิ ทรัพย์ทีไ่ มอ่ าจเข้าหมวดหม่ใู ด ๆ ได้แก่ ค่าใช้จ่ายรอการ

ตัดบญั ชี คา่ ใช้จ่ายในการจดั ตั้งบริษัทซง่ึ เปน็ รายจ่ายที่ไมถ่ ือเป็นค่าใชจ้ า่ ยในงวดท่เี กิดรายจา่ ยขึ้นแตจ่ ะบันทึก

เป็นสินทรพั ยแ์ ละถูกตดั บัญชีเปน็ คา่ ใช้จ่ายตาระยะเวลาท่ีให้ประโยชนต์ ่อกจิ การ

บันทกึ บัญชเี ก่ยี วกบั สนิ ทรัพย์อื่น การบนั ทึกสนิ ทรัพยอ์ ื่นน้ีมหี ลายลักษณะดงั ต่อไปนี้

1.ค่าใชจ้ า่ ยรอตัดบัญชี คือค่าใชจ้ ่ายที่กจิ การจา่ ยและได้รับประโยชน์แล้วแตร่ ะยะเวลาท่ีได้รบั ประโยชน์นน้ั ยงั มี

ผลต่อไปอกี หลายงวดบัญชี เชน่ คา่ โฆษณาสำหรับแนะนำผลติ ภณั ฑ์ใหม่ เปน็ ต้น

การบนั ทึกบัญชเี มื่อเกดิ ค่าใช้จา่ ย จะเป็นดงั นี้

เดบิต คา่ โฆษณารอตัดบัญชี xx

เครดิต เงินสด xx

การบนั ทกึ ตัดบัญชเี ปน็ ค่าใช้จ่ายประจำงวด จะบันทกึ รายการโดย

เดบิต ค่าตัดบญั ชี-ค่าโฆษณารอตดั บญั ชี xx

เครดิตค่าโฆษณารอตัดบัญชี xx

2.ค่าใช้จ่ายในการจดั ตั้งบรษิ ัท ได้แก่ ค่าใช้จา่ ยเกีย่ วกบั ค่าทนายความ คา่ จดทะเบียน ค่าธรรมเนียม และ

ค่าใชจ้ ่ายอนื่ ๆ ที่เกดิ ขนึ้ กอ่ นการจดทะเบยี นจดั ตงั้ บริษทั

การบนั ทึกบัญชี เมือ่ เกดิ คา่ ใชจ้ ่าย จะเปน็ ดงั น้ี

เดบติ ค่าใช้จา่ ยในการจัดตง้ั บริษทั รอตดั บัญชี xx

ครดิต เงินสด xx

การบันทกึ ตัดบัญชีเปน็ คา่ ใชจ้ า่ ยประจำงวด จะบนั ทกึ รายการโดย

เดบติ ค่าตดั บัญชี-คา่ ใชจ้ า่ ยในการจดั ตั้งบรษิ ัท xx

เครดติ ค่าใชจ้ ่ายในการจดั ต้ังบรษิ ทั รอตัดบัญชี xx

ความหมายของสนิ ทรัพยไ์ ม่มตี วั ตน

สนิ ทรพั ย์ไมม่ ตี วั ตน (Intangible Assets) หมายถงึ สนิ ทรัพยท์ ีไ่ ม่มีรูปรา่ งไมส่ ามารถมองเหน็ สมั ผัส

ไมไ่ ด้ แตส่ ามารถตีราคาใหม้ มี ูลคา่ เปน็ ตวั เงินได้ เมื่อได้รับสินทรพั ย์ ไม่มีตวั ตนจะใช้ราคาทนุ และจะต้องตัด

บัญชีใหห้ มดไปภายในระยะเวลาทไ่ี ด้รับประโยชน์จาก สินทรพั ย์นนั้ ได้แก่ สทิ ธบิ ตั ร ลิขสทิ ธ์ิ สัมปทาน สิทธิ

การเชา่ เปน็ ต้น สินทรพั ย์ไม่มีตัวตนทไี่ ม่ต้องทำการตัดบัญชี ไดแ้ ก่ เครื่องหมายการค้า คา่ ความนิยม เปน็ ตน้

สมาคมนักบญั ชีและผู้สอบบัญชีรับอนญุ าตแหง่ ประเทศไทย มาตรฐานการบญั ชีเร่ืองสนิ ทรัพย์ไม่มีตวั ตน

(กรงุ เทพมหานคร: 2547) หนา้ 13 ได้ระบไุ วว้ า่ สนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตนตอ้ งมีคณุ สมบตั คิ รบท้ังสามประการ คือ

1.สามารถระบุได้ หมายถงึ สินทรัพยไ์ มม่ ีตัวตนจะตอ้ งสามารถระบุแยกจากคา่ ความนยิ มได้อยา่ งชดั เจน
สินทรัพยน์ น้ั จะต้องมีความเป็นเอกเทศ กลา่ วคือกิจการสามารถนำประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตที่
เฉพาะเจาะจงของสินทรัพย์น้ันไปใหเ้ ชา่ ขายหรือแลกเปลีย่ นได้
2.อย่ภู ายในการควบคุมกจิ การ หมายถึง กิจการมอี ำนาจในการใชส้ ินทรพั ยแ์ ละสามารถจำกดั ไมใ่ หผ้ ู้อ่ืนเข้ามา
ใชป้ ระโยชนเ์ ชงิ เศรษฐกจิ จากสินทรัพยน์ น้ั ในอนาคต
3.กอ่ ใหเ้ กิดประโยชน์เชิงเศรษฐกจิ ในอนาคต หมายถงึ รายไดท้ ี่จะเกิดขน้ึ จากการขายผลติ ภณั ฑ์หรือการ
ใหบ้ ริการ ตน้ ทุนที่ประหยัดได้หรือประโยชนอ์ ื่นที่เกดิ ข้ึนจากการใชส้ ินทรัพย์ไมม่ ีตวั ตนน้ัน เช่น สินทรพั ยท์ าง
ปัญญาที่นำมาใชใ้ นกระบวนการผลิตอาจทำใหต้ ้นทุนการผลิตในอนาคตลดลง
สนิ ทรัพยไ์ มม่ ตี วั ตน มกั เกย่ี วข้องกบั
1) ความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์
2) ความรทู้ างเทคนิค
3) การออกแบบ การนำระบบหรือขน้ั ตอนใหม่มาใช้
4) สทิ ธติ ามใบอนุญาต
5) สนิ ทรพั ย์ทางปัญญา
6) ความรทู้ างดา้ นการตลาด และเคร่ืองหมายการค้า

ตัวอย่างของสินทรัพยไ์ มม่ ีตวั ตน ไดแ้ ก่ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ (Computer software) สทิ ธิบัตร
(Patents) ลิขสทิ ธิ์ (Copyrights) ฟลิ ม์ ภาพยนตร์ (Motion picture films) รายชอ่ื ลกู คา้ (Customer lists)
สิทธิในการใหบ้ ริการสินเช่ือเพอื่ ท่อี ยู่อาศัย (Mortgage servicing rights) ใบอนุญาตเพ่ือประกอบอาชีพ
(Licenses) โควตานำเขา้ สินค้า (Import quotas) สิทธิที่จะใช้ช่อื และดำเนนิ ธรุ กิจ (Franchises)
ความสัมพันธก์ ับลกู คา้ หรือผูข้ ายสินคา้ (Customer and supplier relationships) และสทิ ธทิ างการตลาด
(Marketing rights)
การได้มาของสนิ ทรัพย์ไม่มตี ัวตน
การรับร้มู ลู ค่าของสินทรัพย์ไม่มีตวั ตนกิจการมีการรบั รู้หลายประเภทคือ
1.สนิ ทรัพย์ไม่มีตัวตนท่ีได้มาจากการซ้ือ (separate purchase)มักจะสามารถระบุราคาทนุ ได้อย่างชัดเจน
โดยเฉพาะเมอื่ ซ้ือโดยใชเ้ งินสด หรือสนิ ทรัพยท์ ่ีเป็นตัวเงนิ อื่นๆ
2.สนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตนท่ีไดม้ าพร้อมกบั การรวมธุรกิจ (as part of a business combination) จะรับรรู้ าคาทุน
โดยใช้เกณฑ์มูลค่ายตุ ธิ รรม ณ วันท่ีซอื้ ธรุ กจิ
3.สนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตนที่ได้มาจากการอุดหนุนของรัฐบาล(by a government grant) กิจการอาจไดส้ ินทรพั ย์
ไม่มตี วั ตนมาโดยไม่ต้องจา่ ยส่ิงตอบแทนใดๆ หรือจา่ ยแตใ่ นนามตามจำนวนที่ระบไุ ว้ เชน่ สิทธใิ นการนำ
เคร่ืองบินลงจอด (Airport landing rights) สิทธิในการดำเนนิ การสถานีวทิ ยหุ รือโทรทัศน์ (License to

operate radio or television stations) ใบอนุญาตนำเขา้ (Import licenses) เป็นต้น กิจการจะต้องรบั รู้
ราคาทุนจากมูลค่ายตุ ธิ รรม หรอื จำนวนท่ีจา่ ยแต่ในนามบวกกบั รายจา่ ยโดยตรงทเ่ี กิดขน้ึ ในการจดั เตรียม
สินทรพั ย์ให้พร้อมจะใช้ประโยชน์
4.สนิ ทรัพยไ์ ม่มีตวั ตนที่ได้มาจากการแลกเปลย่ี น(by exchange of assets) เปน็ การแลกเปลยี่ นดว้ ยสินทรพั ย์
ท่ไี มเ่ หมอื นกันโดยกิจการต้องใช้ มูลค่ายุตธิ รรม ของสนิ ทรัพย์ทไ่ี ด้มา ซึง่ มีมลู คา่ เทยี บเท่ากับมลู ค่ายุติธรรมของ
สนิ ทรัพย์ทน่ี ำไปแลกปรบั ปรุงด้วยจำนวนเงนิ สดหรือเทียบเทา่ เงนิ สดท่ีกจิ การต้องโอนหรือรบั โอนอัน
เนื่องมาจากการแลกเปลย่ี นน้ัน
5.สินทรัพยไ์ ม่มีตัวตนทเี่ กดิ ข้ึนภายใน (by self-creation)คอื เกดิ จากขั้นตอนการวจิ ยั และพฒั นาขน้ั ตอนการ
วิจยั ของโครงการมกั ไม่สามารถแสดงใหเ้ ห็นว่าสินทรัพยไ์ ม่มีตัวตนได้เกิดขึ้นและจะก่อให้เกดิ ประโยชนใ์ นเชิง
เศรษฐกจิ ในอนาคตแก่กิจการ ดังนน้ั คา่ ใชจ้ ่ายในขน้ั การวจิ ยั จะตอ้ งรบั รู้เป็นค่าใชจ้ า่ ยทนั ที จะไมร่ ับรเู้ ป็น
สนิ ทรัพย์ไมม่ ตี ัวตนข้นั ตอนการพัฒนา ค่าใช้จา่ ยทเ่ี กิดในขนั้ น้จี ะสามารถรับรูเ้ ป็นสินทรัพย์ไมม่ ีตวั ตนไดก้ ็
ตอ่ เม่ือเขา้ เง่อื นไขทง้ั ส้นิ 6 ประการ เช่น สามารถแสดงให้เห็นว่ามคี วามเป็นไปไดท้ จ่ี ะสามารถพัฒนาใหเ้ สร็จ
สมบูรณเ์ พ่ือนำมาใชป้ ระโยชนใ์ นอนาคตได้ เปน็ ต้น
หลักการบัญชสี ำหรับสนิ ทรพั ย์ไม่มตี ัวตน

หลักบัญชสี ำหรับสนิ ทรพั ย์ไม่มีตวั ตนตามมาตรฐานการบญั ชีฉบบั ท่ี 51 จะเหมือนกับหลักการบญั ชีที่
ใชส้ ำหรับทด่ี ิน อาคารและอุปกรณ์ กจิ การสามารถนำมาปฏิบัตกิ บั สินทรพั ย์ไม่มีตวั ตนท่ีได้มาจากภายนอกและ
สนิ ทรพั ยไ์ ม่มตี ัวตนทีเ่ กดิ ข้นึ ภายใน คือ
ใชห้ ลกั ราคาทุนบนั ทึกสนิ ทรัพยไ์ ม่มตี ัวตน ณ วันทไี่ ด้สินทรัพยน์ นั้ มา เม่ือเปน็ ไปตามเง่ือนไขทุกข้อน้ี

• มคี วามเป็นไปได้คอ่ นขา้ งแน่ที่กจิ การจะได้รับประโยชนเ์ ชงิ เศรษฐกจิ ในอนาคตจากการใชส้ นิ ทรพั ย์นั้น
• ตน้ ทุนของสนิ ทรพั ยส์ ามารถวัดมูลค่าได้อย่างน่าเชือ่ ถือ
ใช้หลักการจับคใู่ นระหวา่ งงวดทใี่ ชป้ ระโยชน์จากสนิ ทรัพย์
ณ วนั ทจี่ ำหน่ายสินทรพั ย์ ใช้หลกั การรับรรู้ ายได้และบันทึกกำไรหรอื ขาดทุนเท่ากบั ผลต่างระหว่างเงินท่ีไดร้ บั
และราคาตามบัญชขี องสินทรัพย์วิธีการบันทกึ บัญชีของกิจการมีหลักการบันทึกบัญชตี ่าง ๆ ดงั ต่อไปน้ี
1.การบนั ทกึ เก่ียวกับสินทรัพยไ์ มม่ ีตวั ตน การไดร้ ับสนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตน และ การบนั ทึกบัญชีเกย่ี วกับสนิ ทรัพย์
ไม่มีตัวตนแบ่ง
ออกเป็น 4 กรณีดงั สรปุ ได้ต่อไปน้ี
กรณที ่ี 1 กรณกี จิ การได้จ่ายเงนิ สดเพอ่ื ซ้อื หรือ เปน็ คา่ ธรรมเนยี มค่าใช้จ่ายดา้ นคดีความเพ่ือปกปักรักษา
สนิ ทรัพย์หรอื คา่ ใช้จ่ายทีเ่ กี่ยวขอ้ งกับการซ้ือจะบันทึกสินทรัพยไ์ ม่มตี วั ตนตามจำนวนทจ่ี ่ายไป
ตัวอย่าง เมื่อวนั ที่ 10 เมษายน 25xx กจิ การได้จ่ายเงนิ สดเพอ่ื ซื้อสิทธบิ ตั รสำหรบั ผลิตภัณฑอ์ ย่างหน่งึ เปน็ เงิน
สด 50,000 บาท การบันทึกบัญชีเปน็ ดังน้ี

2.สินทรพั ย์อื่น
มลู คา่ สินทรัพย์ไม่มีตวั ตนให้ถือตามมลู คา่ ยตุ ิธรรม (Fair Value) ของหนุ้ หรอื สินทรัพย์อื่นนำไป

แลกเปลี่ยนหรืออาจบันทึกบัญชโี ดยใชม้ ูลค่ายตุ ิธรรมของสินทรัพยถ์ าวรไมม่ ีตวั ตนนั้น แล้วแต่มลู คา่ ใดจะมี
หลักฐานน่าเช่อื ถือกวา่ กนั และปรบั ด้วยเงนิ สดหรอื คา่ ใช้จา่ ยทตี่ ้องจ่ายไปเพอื่ โอนหรือแลกเปลย่ี นสินทรพั ย์นัน้
ตวั อยา่ ง เม่ือวันที่ 20 เมษายน 25xx บรษิ ัทสกลการพมิ พ์ จำกดั ได้ซื้อลขิ สทิ ธงิ์ านจากผู้ประพันธ์รายหนง่ึ โดย
ชำระเปน็ ห้นุ สามญั จำนวน 100 หนุ้ ราคาทต่ี ราไวห้ ้นุ ละ 200 บาท มลู คา่ ยุตธิ รรมในขณะนั้นหนุ้ ละ 220 บาท
การบนั ทึกบัญชเี ปน็ ดงั นี้

กรณีท่ี 3 ถ้ากิจการซื้อสนิ ทรัพยถ์ าวรไมม่ ีตวั ตนหลายประเภทรวมกนั ควรจดั สรรเป็นราคาทุนของสินทรัพยแ์ ต่
ละประเภทตามมลู คา่ ยุติธรรมของสินทรัพยแ์ ต่ละประเภทดังกลา่ ว
ตัวอยา่ ง เม่ือวนั ท่ี 22 มกราคม 25xx บริษทั กอหญา้ จำกัด ไดร้ ับสมั ปทานการผลติ สนิ ค้าอย่างหน่ึงโดยบรษิ ัท
ไดโ้ อนอาคารให้เป็นการแลกเปลีย่ นกับสมั ปทาน อาคารดังกลา่ วมีราคาทุน 2 ลา้ นบาท และปจั จุบนั มรี าคา
ตามบญั ชี คือ 1,500,000 มูลค่ายุตธิ รรมของอาคารหลังนีเ้ ท่ากับ 1,800,000 บาท การบนั ทึกบญั ชเี ป็นดงั นี้

กรณีท่ี 4 การดอ้ ยคา่ ของสนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตนการด้อยค่าของสินทรพั ย์ไม่มตี ัวตน
อาจเกดิ จากสาเหตุต่าง ๆ เชน่ ภาวการณแ์ ขง่ ขัน การเปลีย่ นแปลงเทคโนโลยี เป็นตนั ซงึ่ ควรบนั ทึกการดอ้ ยค่า
ดงั กลา่ วเปน็ ค่าใช้จ่ายในงวดบญั ชีท่เี กดิ การดอ้ ยค่าน้นั
ตัวอยา่ ง บริษัท ศรีสยาม มสี ิทธบิ ัตรในการสกัดน้ำมนั จากผลไมช้ นดิ หนงึ่ ตอ่ มาราคาน้ำมันในตลาดโลกลดลง
ทำใหก้ ารใช้เทคโนโลยีในการสกดั นำ้ มันจากผลไมช้ นิดนี้มีต้นทุนที่สงู เม่ือเทยี บกับยอดขาย ซึ่งหากสกดั โดยวิธี
นี้จะทำให้กำไรลดลงโดยประมาณวา่ กระแสเงนิ สดสุทธทิ ่ีคาดว่าจะได้รับจากสิทธิบตั รในอนาคตเป็นเงิน 4 ล้าน
บาท ในขณะทร่ี าคาตามบัญชีของสิทธบิ ัตรคอื 5 ล้านบาท จึงเกิดการด้อยค่าของสทิ ธบิ ตั รขนึ้ และเมื่อคิดลด
กระแสเงินสดสทุ ธิดังกล่าวด้วยอตั ราดอกเบีย้ ที่เหมาะสมมูลคา่ ปจั จบุ ันของกระแสเงนิ สดสุทธซิ ึ่งก็คือมลู ค่าท่ี
คาดวา่ จะได้รับคืนของสิทธบิ ัตรเทา่ กบั 3.8 ลา้ นบาท
ราคาตามบัญชีของสิทธิบตั ร 5,000,000 บาท
ราคายตุ ธิ รรมของสิทธิบัตร 3,800,000 บาท
ขาดทนุ จากการด้อยค่าของสิทธบิ ัตร 1,200,000 บาท

การตดั จำหนา่ ยสินทรัพย์ไม่มีตวั ตน
การตดั จำหน่ายสินทรัพยไ์ มม่ ีตวั ตนซึง่ ไดบ้ นั ทึกไว้ในราคาทุนออกเป็นคา่ ใชจ้ ่ายในแต่ละงวดบัญชสี ามารถตดั ได้
หลายวธิ ี เชน่ วิธเี สน้ ตรง วธิ ีอตั ราเรง่ หรอื วธิ ีอัตราลดลง เป็นตน้ ท้ังนี้มาตรฐานการบัญชีฉบับท่ี 43 เรอื่ งการ
รวมกิจการ ของสมาคมนักบัญชแี ละผสู้ อบบัญชรี ับอนุญาตแหง่ ประเทศไทยไดใ้ หแ้ นวทางในการตดั จำหน่ายค่า
ความนยิ ม โดยให้ใช้วิธเี ส้นตรงเวน้ แตจ่ ะมหี ลักฐานทนี่ ่าเชื่อถอื วา่ การตัดจำหนา่ ยวธิ อี น่ื จะเหมาะสมกวา่ ภายใต้
สถานการณ์ทีเ่ ปน็ อยู่ สำหรบั สูตรในการคำนวณค่าตดั จำหนา่ ยแสดงไดด้ ังนี้

การตัดจำหน่ายสนิ ทรัพย์ไมม่ ีตวั ตนอาจเครดติ บัญชีค่าตดั จำหน่ายสะสมหรืออาจจะเครดิตบัญชีสนิ ทรพั ย์ถาวร
ไม่มีตวั ตนโดยตรงกไ็ ด้ แตก่ ารเครดติ บัญชคี า่ ตดั จำหนา่ ยสะสมจะทำให้ทราบถงึ ราคาทุนเดิมท่ีได้บันทกึ ไว้
รวมทงั้ จำนวนท่ีได้ตัดจำหนา่ ยไป
ตวั อย่าง เม่ือวนั ที่ 1 มกราคม 25xx บริษัทภมู ิ จำกัดได้รับสัมปทานในการเดินเรอื เพื่อรับผโู้ ดยสารขา้ มทา่ เปน็
เวลา 5 ปี จำนวนเงนิ จา่ ยคร้งั เดียวรวม 500,000 บาท ดงั น้ันจึงต้องตดั บัญชปี ีละ 100,000 บาท

3.การขายสนิ ทรัพยไ์ มม่ ีตวั ตน
ในการขายสินทรัพย์ไมม่ ีตัวตนน้นั จะพจิ ารณาเปน็ 2 กรณีคอื การขายสนิ ทรัพยไ์ มม่ ตี วั ตนท่ีระบุได้กบั

การขายสินทรัพย์ไมม่ ีตัวตนที่ไม่สามารถระบุได้
การขายสนิ ทรัพย์ไม่มตี วั ตนที่ระบไุ ด้ สินทรัพย์ไม่มีตัวตนทรี่ ะบุไดเ้ ปน็ สินทรัพย์ท่สี ามารถขายแยกต่างหากโดย
ไมจ่ ำเปน็ ต้องขายกจิ การ สินทรัพยป์ ระเภทน้ไี ด้แก่ สิทธบิ ัตร ลิขสิทธิ์ เคร่ืองหมายการค้าและสมั ปทาน กจิ การ
จะต้องบันทึกผลต่างระหว่างราคาตามบัญชรี บั ราคาที่ขายได้เปน็ รายการกำหนดหรอื ขาดทุนจากการขาย
สินทรัพย์
ตวั อย่าง บรษิ ัท สหชยั จำกัด ไดจ้ ดทะเบียนสิทธบิ ตั รในการประดษิ ฐ์ชน้ิ สว่ นสำคญั ของเครอ่ื งกรองนำ้ เมื่อวันท่ี
1 มกราคม 25xx ซ่งึ คาดว่าสิทธิบตั รจะให้ประโยชน์ 15 ปี ราคาทนุ ของสทิ ธบิ ัตรเป็นเงนิ 300,000 บาท ต่อมา
ในวันท่ี 1 มกราคม 25×1 ได้ขายสิทธบิ ัตรใหแ้ ก่กิจการอน่ื เป็นเงิน 270,000 บาท
ราคาทนุ ของสทิ ธิบตั ร 300,000 บาท
สทิ ธบิ ัตรทีต่ ดั บญั ชไี ปแล้ว 2 ปี (300,000*2/15) (40,000) บาท
ราคาตามบญั ชีของสิทธบิ ตั ร ณ วันท่ี 1 มกราคม 25×1 260,000 บาท
ราคาทขี่ ายได้ 270,000 บาท
กำไรจากการขายสิทธิบตั ร 10,000 บาท

การขายสินทรัพย์ไม่มีตวั ตนที่ไม่สามารถระบุได้ สนิ ทรพั ย์ประเภทนกี้ ค็ ือค่าความนิยมนนั่ เอง ซงึ่ ไม่
สามารถขายแยกต่างหากจากกจิ การ รายละเอยี ดการบันทึกบญั ชีเกยี่ วกับค่าความนยิ มจะได้ศึกษาต่อไปในการ
บัญชีชั้นสงู ตามมาตรฐานการบัญชฉี บบั ท่ี 43 เร่ืองการรวมกจิ การ
สรุปการบนั ทึกบญั ชเี กีย่ วกับสนิ ทรัพยไ์ ม่มีตวั ตนและสนิ ทรัพย์อื่น

ในการบันทึกบญั ชีเกี่ยวกบั สินทรพั ย์ไมม่ ีตัวตนจะมีความคล้ายคลึงอยา่ งมากกบั การบนั ทึกบญั ชี
เก่ยี วกับท่ีดิน อาคารและอปุ กรณ์ แต่เน่อื งจากความไม่มีตวั ตนของสนิ ทรัพย์ทำให้มีความยุ่งยากและไมช่ ดั เจน
มากกกวา่ ในการพจิ ารณาถงึ อายุการใหป้ ระโยชน์ของสินทรัพยแ์ ละการเพ่ิมหรือลดมูลคา่ ของสินทรัพย์ ดงั นน้ั
มาตรฐานการบญั ชที ี่ 51 เรื่องสินทรพั ยไ์ ม่มีตวั ตนจงึ ได้กำหนดหลกั เกณฑ์โดยท่ัวไปให้กิจการใช้วธิ เี ส้นตรงใน
การตดั จำหนา่ ยสนิ ทรัพย์ และทำให้อายุการใชป้ ระโยชน์ของสินทรพั ย์ไม่มตี ัวตนไมค่ วรเกนิ 20 ปี โดยมีมูลค่า
ซากเท่ากบั ศนู ย์

ในทางปฏบิ ตั ิเก่ยี วกับสนิ ทรพั ย์ไมม่ ีตัวตนทีส่ ำคญั มักจะเกดิ กับสินทรพั ย์ไมม่ ีตวั ตนทีเ่ กิดข้ึนเองภายใน
โดยปญั หาก็คือการพิจารณาว่าเมื่อใดกิจการจะสามารถรบั รู้สนิ ทรพั ย์ไมม่ ตี ัวตนได้ เมอื่ ใดจงึ จะถือวา่ เป็นไปได้
ค่อนข้างแนว่ า่ กิจการจะไดร้ ับประโยชนเ์ ชงิ เศรษฐกจิ จากสินทรัพย์ หรอื กิจการจะสามารถวดั มลู คา่ ของ
สนิ ทรัพย์ได้อยา่ งน่าเชือ่ ถือ ซ่ึงแนวทางในการกำหนดว่าเม่ือใดกิจการจึงจะสามารถรบั รู้สินทรพั ยไ์ มม่ ตี ัวตนให้
ทำได้โดยให้แยกข้ันตอนการวจิ ยั และการพฒั นาสนิ ทรัพยน์ ั้นออกจากกัน ในข้นั ตอนการวิจัยนน้ั จะถอื วา่
สินทรัพย์ยังไมเ่ กดิ ขึ้น เพราะยังไมส่ ามารถเชอื่ ไดว้ า่ เป็นไปได้ค่อนขา้ งแน่วา่ กิจการจะไดร้ ับประโยชนเ์ ชิง
เศรษฐกิจจากการวิจัยนั้น ดงั นน้ั ดังน้ันรายจ่ายที่เกดิ ขน้ึ ในขัน้ ตอนการวจิ ัยนี้จึงตอ้ งถือเป็นคา่ ใช้จ่ายเมื่อเกิดข้ึน
แตเ่ ม่ือการทำงานอยู่ในข้ันของการพัฒนา จะถือวา่ สินทรัพยไ์ ดเ้ กิดข้นึ แลว้ เพราะเป็นไปไดค้ ่อนขา้ งแน่วา่
สินทรัพย์จะก่อให้เกดิ ประโยชน์เชงิ เศรษฐกิจในอนาคตและหากกิจการสามารถวัดมลู ค่าต้นทนุ ของสินทรพั ย์ได้
อย่างนา่ เชอ่ื ถอื รายจ่ายทีเ่ กิดขนึ้ ต้งั แต่ขั้นตอนการพัฒนานี้จะถือเป็นต้นทนุ ของสนิ ทรัพย์ไมม่ ีตัวตนนั้น
สนิ ทรัพยไ์ ม่มตี ัวตนและสินทรัพย์อ่ืน ๆจะแสดงรายการในงบดลุ
การแสดงรายการสนิ ทรพั ย์อื่นในงบดลุ

สนิ ทรัพยอ์ ่ืนแสดงเป็น สนิ ทรัพย์ประเภทสดุ ท้ายในงบดุล โดยอาจแสดงต่อจากสินทรพั ย์ไมม่ ตี ัวตน ด้วยจำนวน
สทุ ธิ หลงั ตดั บญั ชีเปน็ ค่าใชจ้ า่ ยประจำงวดแล้ว พร้อมเปดิ เผยหลกั เกณฑ์ในการตัดบัญชเี ช่นเดยี วกบั สินทรพั ย์
ไมม่ ีตวั ตน

สนิ ทรัพย์ไม่มีตัวตน
……………………
สนิ ทรพั ย์อืน่ (หมายเหต…ุ ………)
คา่ โฆษณารอตัดบัญชี XX
ค่าใช้จ่ายในการจดั ตงั้ รอตัดบัญชี XX XX
ตัวอยา่ ง 25×1 ม.ค. 1 กจิ การคา่ ใชจ้ ่ายในการจัดตั้งบรษิ ทั เป็นเงนิ 800,000 บาทโดยกำหนดระยะเวลาใน
การตัดบญั ชี 4 ปี
ให้ทำ บนั ทึกบัญชีจนถงึ สน้ิ ปี 25×2 แสดงรายการในงบดลุ



แบบฝึกหัดท้ายหนว่ ยที่ 9
จงอธิบายมาพอสังเขป
1.ใหน้ กั ศกึ ษาอธิบายความหมายสนิ ทรัพย์ไม่มตี ัวตนมาพอสังเขป
............................................................................................................................. .................................................
.................................................................................. ............................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
2.การไดม้ าของสินทรพั ย์ไม่มีตวั ตน การรับร้มู ลู ค่ามีอะไรบ้างจงอธิบายมาพอสังเขป
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
3.การบันทึกเกย่ี วกบั สนิ ทรัพยไ์ ม่มีตัวตนแบ่งออกเปน็ กกี่ รณี กรณีอะไรบา้ ง
...................................................................................... ........................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
4.ใหน้ ักศกึ ษาอธิบายความหมายเก่ียวกับสินทรัพยอ์ น่ื
...................................................................................................................................................... ........................
........................................................................................................... ...................................................................
............................................................................................................................. .................................................