สนทรียทางดนตรี

ชีวติ กบั สุนทรียะ

(Life and Aesthetics)

โดย. อาจารย์ณณฐ วิโย

สุนทรียศาสตร์

(Aesthetics)

บิดาแห่งวชิ าสุนทรียศาสตร์สมยั ใหม่

อเลก็ ซานเดอร์ กอตตรีบ โบมการ์เต้น
(Alexander Gottlieb Baumgarten)

(ค.ศ.1714 - 1762)
นักปรัชญาชาวเยอรมนั

Aesthetics

มาจากรากศัพท์ภาษากรีก คาว่า

Aisthetikos

Aisthetikos หมายถงึ

“รู้ได้ด้วยผัสสะ หรือความรู้สึก
ทางการรับรู้ หรือการรับรู้ตาม
ความรู้สึก (Sense Perception)”

สุนทรียศาสตร์ เป็ นศาสตร์แขนงหนึ่งของ

“ปรัชญา” (Philosophy) ในส่วนท่เี กยี่ วข้อง
กบั การแสวงหาคุณค่า (Axiology)

เดมิ เป็ นทรี่ ู้จกั กนั ในช่ือวชิ า
“ทฤษฎแี ห่งความงาม” (Theory of Beauty)

หรือ “ปรัชญาแห่งรสนิยม”
(Philosophy of Taste)

ปรัชญา (Philosophy)

อภิปรัชญา (Metaphysics) คณุ วิทยา (Axiology) ญาณวทิ ยา (Epistemology)

ตรรกวิทยา (Logic) จริยศาสตร์ (Ethic) สุนทรียศาสตร์ (Aesthetics)

ทศั นศิลป์ (Visual Art) โสตศิลป์ (Audio Art) ศิลปะผสม (Mixed Art)

จิตรกรรม (Painting) วรรณศิลป์ (Literature) การละคร (Drama)
ประตมิ ากรรม (Sculpture) ดุริยางคศิลป์ (Musical Art) ลลี าศ-เต้นรา (Dance)
สถาปัตยกรรม (Architecture) ภาพยนตร์ (Cinema)

สุนทรียศาสตร์ คือ วชิ าทว่ี ่า

ด้วยการศึกษาเร่ืองมาตรฐาน
ความงามในเชิงทฤษฎี

อนั เกยี่ วกบั ประสบการณ์ทาง
สุนทรียภาพ กฎเกณฑ์ทางศิลปะ

ความหมายของสุนทรียศาสตร์

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕
ได้ให้ความหมายไว้ดงั นี้

สุนทรียะ ว. หมายถึง เก่ียวกับความ
นิยมความงาม

ศาสตร์ น. หมายถงึ ระบบวชิ าความรู้

 สุนทรียศาสตร์ หมายถึง วชิ าว่าด้วย
ความนิยมความงาม

 สุนทรียศาสตร์ หมายถึง ระบบ
วิชาความรู้ที่ว่าด้วยความดี ความงาม
ความไพเราะ

 สุนทรียศาสตร์ หมายถึง ปรัชญา
สาขาหนึ่งว่าด้วยความงาม และส่ิงท่ีงาม
ในธรรมชาติหรืองานศิลปะ
 สุ นทรียศาสตร์ หมายถึง วิชาที่
เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ความงาม ลักษณะ
ต่าง ๆ ของความงาม คุณค่าต่าง ๆ ของ
ความงาม และรสนยิ ม

ความหมายของสุนทรียภาพ

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕
ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้

สุ นทรี ยภาพ หมายถึง ความงามใน

ธรรมชาติหรืองานศิลปะ ท่แี ต่ละบุคคลสามารถ
เข้าใจและรู้สึกได้, ความเข้าใจและความรู้สึก
ของแต่ละบุคคลที่มีต่อความงามในธรรมชาติ
และงานศิลปะ

MUSIC

MUSIC

มาจากรากศัพท์ภาษากรีก คาว่า

MUSE

MUSE มีความหมาย ดงั นี้

 เทพเจ้าเก้าองค์ซึ่งเป็ นลูกสาวของเทพเจ้าซีอุส
เทพธิดาท้ังเก้ าองค์ นี้จะคอยปกป้ องและสร้ างสรรค์
บทกวี ดนตรี เต้นรา ประวัติศาสตร์ และสาขาอื่น ๆ
ทเี่ กย่ี วข้องกบั ศิลปะและการเรียนรู้

 จิตวิญญาณของกวีที่เป็ นแรงบันดาลใจให้กวี
สร้างสรรค์ผลงานขนึ้ มา

ดนตรี

เป็ นคาเก่าท่มี ีรากศัพท์มาจาก
ภาษาสันสกฤต คาว่า

“ตันตริน” (ตนฺตฺรินฺ)

มคี วามหมายแปลว่า สาย หรือ เครื่องสาย

ความหมายของคาว่า “ดนตรี”

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕
ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้

ดนตรี น. หมายถงึ เสียงทป่ี ระกอบกนั เป็ น
ทานอง , เคร่ืองบรรเลงซึ่งมีเสียงดังทาให้รู้สึก
เพลดิ เพลนิ หรือเกดิ อารมณ์รัก โศก หรือร่ืนเริง
เป็ นต้น ได้ตามทานองเพลง

ความหมายและคาจากดั ความของคาว่า “ดนตรี”

ดนตรี หมายถึง ศิลปะและศาสตร์ ของการ
ร้อยกรองเสียงหรือเสียงเคร่ืองดนตรีเข้าเป็ นทานอง
เสียงประสาน จังหวะ ลีลา และกระแสเสียง เพื่อให้
บทเพลงมีโครงสร้ างท่ีสมบูรณ์ และก่อให้เกิดความ
สะเทือนอารมณ์

ดนตรี หมายถึง เสียงต่าง ๆ ท่ีเกิดจากธรรมชาติ
และมนุษย์ได้นามาปรุงแต่งให้มีจังหวะ ทานอง และ
เนื้อหาสาระ

พระเจนดุริยางค์ (พ.ศ.๒๔๒๖ - ๒๕๑๑)

ได้อธิบายคาว่า “ดนตรี” ไว้ว่า “... ดนตรี คือ เสียง
บริ สุ ทธ์ิหลายเสี ยงที่ถูกนามาร้ อยกรองให้ เกิดการ
ผสมผสานกันขึ้นเป็ นบทเพลงท่ีไพเราะน่ าฟัง
ดนตรีเป็ นศิลปะแห่งเสียงเพลงท่ีสามารถใช้เสียง
บริ สุ ทธ์ิน้ันสร้ างความสะเทือนอารมณ์ บันดาลให้
ผู้ฟังนึกเห็นภาพในจนิ ตนาการได้ ...”

ดนตรี เป็ นภาษาสากลของ
มนุษยชาติ ที่เกิดขึ้นจากธรรมชาติและ
มนุษย์ได้นามาดดั แปลงแก้ไขให้ประณตี
งดงามไพเราะ เมื่อได้ฟังดนตรีแล้วทา
ให้เกดิ ความรู้สึกนึกคดิ ต่าง ๆ ...

อย่ างไรก็ตาม การท่ีผู้ฟังจะเข้ าใจใน
ภาษาสากลของดนตรีนี้ได้อย่างลึกซึ้งเพียงใด
ย่ อ ม ขึ้น อ ยู่ กับ ค ว า ม แ ต ก ต่ า ง ร ะ ห ว่ า ง บุ ค ค ล
พื้นฐานการศึกษา ความรู้เกี่ยวกับดนตรี และ
ประสบการณ์ทางดนตรีของผู้ฟัง ตลอดจน
ความซาบซึ้ง (Appreciation) ในสุนทรียภาพ
โดยส่วนตวั ของแต่ละบุคคล

กล่าวโดยสรุป ดนตรี เป็ นเสียงท่ีได้ลาดับ

ไว้แล้วอย่างไพเราะ มีเคร่ืองมือ (Tools) ไว้เป็ น
ส่ือความคิด (Idea) ความนึกฝัน (Imagination)
และความรู้สึก (Emotion) ซึ่งถ่ายทอดออกมาใน
รูปของเสียง (Sound) โดยผ่านตัวแทนและ
กระบวนการทางดนตรี เพ่ือให้ตัวเอง และผู้อ่ืน
ได้ช่ืนชม

ความสาคญั ของ
ดนตรีกบั มนุษย์

ความสาคญั ของดนตรีกบั มนุษย์

ดนตรีเป็ นส่ วนหนึ่งของวัฒนธรรมเผ่าพันธ์ุ
มนุษย์ มนุษย์ทุกกลุ่มต้ังแต่สังคมชาวเผ่าจนถึง
สังคมเมืองจะมีดนตรีที่เกี่ยวพันกับการดาเนินชีวิต
โดยมนุษย์มีวตั ถุประสงค์ในการสร้างสรรค์ผลงานทาง
ดนตรีขนึ้ มา ๒ อย่าง คือ

๑. เพื่อใช้ในพธิ ีกรรม
๒. เพื่อใช้ในการแสดง , ความบันเทงิ

ความสาคัญของดนตรีท่ีเกย่ี วข้องและ
สัมพนั ธ์กบั มนุษย์น้ัน มดี ้วยกนั ดงั นี้

๑. ดนตรีเกี่ยวข้องกับชีวิต ในการดาเนิน
ชีวิตประจาวันของมนุษย์ จะต้ องมีความ
สัมพนั ธ์กับดนตรีตลอด ต้ังแต่เกิดจนตายดนตรี
จะต้องเข้ามามีบทบาทหรือส่ วนเก่ียวข้องกับ
มนุษย์ท้งั ทางตรงและทางอ้อม

๒. ดนตรีเกี่ยวข้องกับจิต ดนตรีเป็ นสื่อท่ีจะนา
จิตไปสู่สภาวะใดสภาวะหนึ่ง โดยเมื่อมนุษย์ฟังดนตรี
หย า บก็จ ะท า ให้ จิ ตห ย า บ และ เ มื่ อ ฟั ง ด น ต รี
ละเอยี ดอ่อนกท็ าให้จิตละเอยี ดอ่อนตามไปด้วย

ท้งั นี้ มกี ารศึกษาพบว่า เม่ือเราฟังดนตรี ร่างกาย
จะสบาย ผ่อนคลาย มีความสงบเกิดขึ้นในจิตใจ
ซึ่งเสี ยงดนตรีน้ันจะส่ งผลดีต่ อการทางานของสมอง
ส่วนอารมณ์ทเี่ รียกว่า นีโอคอร์เท็กซ์

โ ด ย ส ม อ ง ส่ ว น นี โ อ ค อ ร์ เ ท็ ก ซ์ นี้

เป็ นสมองส่ วนท่ีทาให้มนุษย์มีความแตกต่าง
จากสัตว์อ่ืน คือ ทาหน้าที่เกี่ยวกับความฉลาด,
ความคิดสร้างสรรค์, การเรียนรู้, ความรู้สึก
เห็นอกเห็นใจผู้อื่น รวมท้ังการพัฒนาการทาง
อารมณ์ (EQ) ก็เกีย่ วข้องกบั สมองส่วนนีด้ ้วย
เช่นกนั

จอร์จี โลซานอฟ (Georgi Lozanov) แห่ง

มหาวิทยาลัยโซฟี สหรัฐอเมริกา ผู้บุกเบิกการศึกษา
เรื่องดนตรีกับคล่ืนสมอง ได้ข้อสรุปในการศึกษาว่า
ขณะท่ีเราฟั งหรื อเล่ นดนตรี ร่ างกายจะคลาย
ความเครียดลง และสมองเริ่มปลดปล่อยคลื่นแอลฟา
ออกมา ซ่ึงแสดงถึงสภาพร่างกายและจิตใจกาลังเกิด
ความสบาย ต่ืนตัว มีสมาธิจดจ่อ และมีความพร้อม
ต่อการเรียนรู้

๓. ดนตรีเกยี่ วข้องกับศาสนาและพธิ ีกรรม
นักการศาสนานาเอาดนตรีไปเป็ นอุปกรณ์การ
สอนที่จะช่ วยให้มนุษย์เข้าใจศาสนาง่ายขึ้น
โดยจะออกมาในรูปของเพลงสวด, บทเพลง
หรื อดนตรี ที่ใช้ ในการอบรมส่ั งสอนเก่ียวกับ
ธรรมะ นอกจากนี้ยังรวมไปถึงดนตรีที่ใช้
บรรเลงประกอบพธิ ีกรรมทางศาสนาด้วย

๔. ดนตรีเกี่ยวข้องกับการศึกษา ดนตรีมี
ความสาคัญต่อกระบวนการศึกษาของชีวิต ดนตรี
ช่วยขัดเกลาจติ ใจคนในสังคมให้สามารถอยู่ร่วมกนั
ได้อย่างมคี วามสุข

ในซีกโลกตะวันตก พบว่า พลาโต้ (Plato)
ได้ให้ความสาคัญต่อวิชาดนตรีในฐานะที่เป็ นวิชา
ที่ช่ วยขัดเกลาจิตใจให้ ผ่ องใสและเบิกบาน
โดยกาหนดให้วชิ าดนตรีเป็ นวชิ าบังคบั ท่ตี ้องศึกษา

ในประเทศอินเดีย หรื อชมพูทวีป
เมื่อคร้ังอดีต เจ้าชายสิทธัตถะ ก่อนที่
พระองค์จะเสด็จออกผนวชจนตรัสรู้เป็ น
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์
กท็ รงเคยศึกษาวชิ าดนตรีจากสานักตักศิลา
ในฐานะท่เี ป็ นวชิ าบงั คบั เช่นกนั

นอกจากนี้ในประเทศจีนสมัยก่อนท่ี
ขงจื้อจะเกิด วิชาดนตรีก็ถูกบรรจุให้เป็ น
วิชาบังคับหนึ่งในหกวิชา ที่บรรดาบุตร
ขุนนางทุกคนต้องศึกษา ดังมีข้อความ
ปรากฏในคากล่าวของขงจือ้ ทว่ี ่า

“...ในดนตรีนักปราชญ์ ได้ พบความ
เพลิดเพลิน และมองเห็นว่า ดนตรีสามารถทา
ให้จิตใจของมนุษย์ให้ดีขึ้นมาได้ ท้ังนี้เพราะ
อิทธิพลอันลึกซึ้งท่ีดนตรีมีต่อมนุษย์ และ
เพราะการเปล่ียนแปลงแนวท่ีดนตรีก่อให้เกิด
ขึ้นในกิริยาท่าทาง บุรพกษัตริย์จึงทรงส่ังให้
ดนตรีเป็ นวชิ าทจ่ี ะต้องสอนวชิ าหนึ่ง... ”

ดนตรีพฒั นาสมองได้อย่างไร

เวลาท่ีเราฟังดนตรี สมองท้ังซีกซ้ ายและ
ซีกขวาจะทางานพร้อมกัน เพราะดนตรีมีท้ังความ
ไพเราะ ให้ความรู้สึกสบาย ช่วยกระตุ้นการทางาน
ของสมองซีกขวา ส่ วนตัวโน้ตและจังหวะเคาะท่ี
คล้ายกับการอ่านหนังสื อแต่ละตัว ช่ วยกระตุ้น
การทางานของสมองซีกซ้ ายซ่ึงเกี่ยวกับเหตุผล
และภาษา

ดั ง น้ั น ธ ร ร ม ช า ติ ข อ ง ด น ต รี จึ ง มี
การจัดระบบในตัวเองคล้ายกับภาษา เมื่อเรา
เรียนดนตรีหรือทาความรู้จักคุ้นเคยกับดนตรี
ต้ังแต่วัยเยาว์ ก็เหมือนกับเราเรียนรู้ภาษาแล้ว
เกดิ การสะสมความรู้ทางภาษา การฟังและเรียน
ดนตรีต้ังแต่ เด็กจึงกระตุ้นการพัฒนาการ
ด้านภาษาทด่ี มี าก

ดนตรีเกย่ี วกบั คณติ ศาสตร์

และเพมิ่ ความสามารถทางภาษา

โรเจอร์ สเปอร์รี่ (Roger Sperry) ค้นพบว่า สมอง
ซีกซ้ ายทาหน้ าท่ีโดยส่ วนใหญ่ เก่ียวข้ องกับความสามารถ
หลายด้านท้ังคณิตศาสตร์ ภาษา และความคิดท่ีมีรูปแบบ
ซับซ้ อน เช่ น การแก้ปัญหา ในขณะที่สมองซีกขวา
ส่ วนใหญ่จะเก่ียวข้องกับความสามารถด้านดนตรีและ
งานศิลปะ โดยท่ัวไปการทางานของสมองทุกส่ วนจะ
ทางานร่วมกนั และมีปฏกิ ริ ิยาต่อกนั

ดั งน้ั น จึงไม่ น่ าแ ป ล ก ใจ ที่เ รา จะเห็ นคนที่ มี
ความสามารถด้านคณิตศาสตร์ และคานวณหลายคนมี
ความสามารถด้านดนตรีด้วย เช่น ไอน์สไตน์, โมสาร์ท

โดย ไอน์สไตน์ ได้กล่าวไว้ว่า ดนตรีมีส่วนช่วยขยาย
กระบวนการความคิดของเขา ทาให้เขามีความลุ่มลึกใน
การช่วยแก้ปัญหาที่พลิกแพลงต่าง ๆ เมื่อเขาจนปัญญาคิด
แก้ปัญหาอะไรไม่ได้ เขาจะไปเล่นดนตรี (ไอน์สไตน์ชอบ
เล่นไวโอลนิ ) จากน้ันจะเริ่มแก้ปัญหาทย่ี ่งุ ยากซับซ้อนได้

นอกจากนี้ เออร์วงิ เฮอร์วติ ซ์ (Irving Hurwitz)
และทีมนักวิจัยจากศูนย์โรงพยาบาลเด็กในบอสตัน
สหรัฐอเมริกา ได้ทาการศึกษาเรื่อง ดนตรีกบั การเรียน
ของเด็กระดับประถมต้น พบว่า เดก็ ท่ีได้ฝึ กฝนดนตรี
จะมีคะแนนการอ่านสูงกว่าเด็กท่ีไม่ได้รับการฝึ กฝน
โดยอธิบายไว้ ว่ า สมองที่รั บการกระตุ้ นด้ วย
เสียงดนตรีน้ัน จะไปกระตุ้นส่ วนอ่ืน ๆ ที่ทาหน้าท่ี
เกย่ี วข้องกบั การอ่านด้วย

ดังน้ัน จึงพอสรุปได้ว่า ดนตรีมีส่ วนใน
การช่ วยพัฒนาศั กยภาพประสาทของมนุ ษย์
โดยไปช่ วยสร้ างสะพานและเส้ นทางสู่ ความคิด
การเรียนรู้ในสมองของมนุษย์ อีกท้ังยังช่วย
พัฒนาอารมณ์ ความรู้ สึ กของมนุษย์ ให้ มี
แนวโน้ มที่ดี รวมถึงช่ วยให้ เกิดความสงบ
ภายในจิตใจได้อกี ด้วย

๕. ดนตรีเก่ียวข้องกับธุรกิจ ธุรกิจมี
ส่ วนกระตุ้นให้ มนุษย์เรียนรู้ดนตรีท้ัง
ทางบวกและทางลบ นอกจากนี้ก็มีส่วนทา
ให้คุณภาพของดนตรีเปลยี่ นไป

๖. ดนตรีเก่ียวข้องกับการเมือง ในรูปแบบ
ข อ ง เ พ ล ง ป ลุ ก ใ จ ที่จ ะ ท า ใ ห้ เ กิด ค ว า ม ส มั ค ร
สมานสามัคคีของคนในชาติ เช่ น เพลงชาติ
เพลงเกียรติยศต่าง ๆ เป็ นต้น โดยเพลงเหล่านี้
เป็ นการนาดนตรีเข้ามาเก่ียวข้องกับการเมือง
และกจิ กรรมทางการเมืองท้งั สิ้น

๗. ดนตรีเก่ียวข้องกับการสาธารณสุข
ก า ร น า ด น ต รี ม า ใ ช้ ป ร ะ โ ย ช น์ ท า ง ก า ร
สาธารณสุขนี้ คือ ดนตรีบาบัด เป็ นกระบวนการ
รักษาโรคด้วยดนตรี ซึ่งผู้ให้การรักษาหรือ
นักดนตรีบาบัดจะต้ องมีความรู้ แตกฉาน
ทางด้านดนตรี สามารถนาดนตรีมาวิเคราะห์
และวางแผนเพ่ือรักษาโรค

นอกจากนี้นักดนตรีบาบัดจาเป็ นต้องมี
ความรู้ด้านอื่น ๆ ท่ีเก่ียวข้องกับการบาบัดโรค
ด้วย คือ การวิเคราะห์เชิงวิจัย สรีรวิทยาหรือ
กายวิภาค จิตวิทยา สังคมวิทยา มานุษยวิทยา
งานฟื้ นฟูสมรรถภาพ งานพยาบาล ฯลฯ

ความหมายของ ดนตรีบาบัด

ดนตรีบาบดั คือ การใช้ดนตรีเพื่อจุดประสงค์ใน
การบาบัด ได้แก่ การช่วยซ่อมแซม บารุงรักษา และ
พฒั นาให้สุขภาพจติ และสุขภาพกายดขี นึ้

ดนตรีบาบัด เป็ นการประยุกต์ใช้ดนตรีอย่างมี
ระบบของนักดนตรีบาบัด ในสภาพแวดล้อมที่จัดไว้
เฉพาะเพื่อการบาบัด มุ่งหวงั ให้มกี ารเปลย่ี นแปลงทาง
พฤตกิ รรม

ดนตรีสามารถบาบัดโรคได้ เพราะว่า
คลื่นเสียงของดนตรีมีผลต่อการทางานของ
คลื่นสมอง นอกจากนี้จังหวะของเสียงดนตรี
ท่ีมีระดับความเร็วเหมาะสม หรือเท่ากับการ
เต้นของชีพจร เสียงน้ันจะทาให้เรามีภาวะ
สมดุล รู้สึกสบาย ซึ่งดนตรีดังกล่าวนี้ คือ

“ดนตรีคลาสสิก” (Classical Music)

๘. ดนตรีเกย่ี วข้องกบั การท่องเท่ียว ปัจจุบันมี
การต่ืนตัวเรื่องการท่องเที่ยวมากขึ้น เน่ืองจาก
อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวสามารถสร้ างรายได้
ให้ประเทศในภาพรวมเป็ นอย่างดี

ดังน้ัน แหล่งท่องเท่ียวทั่วประเทศจึงพยายาม
จัดสิ่งที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยว ในกระบวนการน้ันจึง
ได้จัดให้มีการนาเอาการแสดงของแต่ละท้องถิ่นมา
ปรับปรุงรูปแบบให้เหมาะสมกบั การเวลาและสถานที่
ในการแสดง

รู ป แ บ บ ใ น ก า ร จั ด กิจ ก ร ร ม ท า ง ด น ต รี เ พ่ื อ
การท่ องเท่ียวน้ันจะออกมาในรู ปแบบของ
“การท่องเท่ียวเชิงวัฒนธรรม” คือ การจัดการ
แสดงดนตรี หรื อศิ ลปกรรมจะต้ องจัดให้ มีความ
สอดคล้องกบั ท้องถ่ิน มีการสร้างบรรยากาศที่ดีให้
มีความเป็ นพื้นถิ่น โดยผู้ที่จัดและนักแสดง
ตลอดจนมัคคุเทศก์ จะต้ องมีความเข้ าใจใน
วฒั นธรรมน้ันด้วย

ท้ังนีจ้ ะต้องมีการศึกษาข้อมูลเชิงลกึ ท้ังใน
เร่ืองเคร่ืองดนตรี, เพลงร้อง, เพลงบรรเลง,
ท่าฟ้อนรา และเครื่องแต่งกาย เพราะข้อมูล
ต่าง ๆ เหล่านีจ้ ะมปี ระโยชน์สาหรับการบรรยาย
ให้นักท่องเทย่ี วได้รับทราบข้อมูลของการแสดง
พื้ น เ มื อ ง น้ั น ร ว ม ถึ ง เ พ่ื อ ที่ จ ะ ไ ด้ บ ร ร ลุ
วตั ถุประสงค์ท้งั ผู้นาเสนอและผู้รับชมอกี ด้วย

ตวั แทนและขบวนการ
ทางศิลปะดนตรี

(The Agents of Musical Art)

ตวั แทนและขบวนการทางศิลปะดนตรี
(The Agents of Musical Art)

งานศิลปะน้ันเป็ นงานใหญ่ มีขบวนการต่าง ๆ
มากมาย ในเรื่องของตัวแทนและขบวนการทางศิลปะ
การดนตรีน้ันจะเป็ นเร่ืองที่เกีย่ วข้องกับส่ิงสาคัญ ๒
ประการ คือ

๑. ตวั แทนทเ่ี ป็ นมนุษย์ (Human Agents)
๒. ตวั แทนท่ีเป็ นเครื่องกลไก (Mechanical Agents)