WHAT TO EXPECT WHEN YOU’RE EXPECTING (5th EDITION)
Copyright © 1984, 1988, 1991,1996, 2002, 2008, 2016 by What to Expect LLC
What to Expect is a registered trademark of What to Expect LLC
Credit:
Interior illustrations: Karen Kuchar
HÀNH TRÌNH NUÔI CON: MANG THAI
Bản quyền tiếng Việt © Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam, 2021
Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam xuất bản, bìa cứng, 2021
Sách được xuất bản bởi MEDINSIGHTS - Thương hiệu Sách & Tri thức Y học hiện đại thuộc Công ty Cổ phần Sách Alpha
MEDINSIGHTS là Thương hiệu Xuất bản Sách và Tri thức Y học thuộc Alpha Books, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái Y tế toàn
diện dựa trên nền tảng tri thức khoa học hiện đại, uy tín, hữu ích cho cộng đồng; với các sản phẩm đa dạng về y học thường thức, y học
chuyên ngành, sách giáo trình, các khóa học, ứng dụng Y tế và các dạng thức sản phẩm khác trong lĩnh vực Y - Dược.
MEDINSIGHTS - Tri Thức Vì Sức Khỏe
Không phần nào trong xuất bản phẩm này được phép sao chép hay phát hành dưới bất kỳ hình thức hoặc phương tiện nào mà không có
sự cho phép trước bằng văn bản của Công ty Cổ phần Sách Alpha. Chúng tôi luôn mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp của
quý vị độc giả để sách ngày càng hoàn thiện hơn.
Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam
Murkoff, Heidi
Hành trình nuôi con: Mang thai = What to expect when you’re expecting : Cẩm nang thai sản đầy đủ nhất / Heidi Murkoff ;
Nhóm Biên dịch Viện Y học Ứng dụng Việt Nam dịch. - H. : Dân trí ; Công ty Omega Việt Nam, 2021. - 644tr. ; 27cm
1. Thai sản 2. Chăm sóc sức khỏe 3. Cẩm nang
618.24 - dc23
DTM0377p-CIP
Góp ý về sách, liên hệ về bản thảo và bản dịch: [email protected]
Liên hệ hợp tác về nội dung số: [email protected]
Liên hệ hợp tác xuất bản & truyền thông trên sách: [email protected]
Liên hệ dịch vụ tư vấn, đại diện & giao dịch bản quyền: [email protected]
BAN CỐ VẤN
GS TS Lê Thị Hương, GS TS Nguyễn Thị Kim Lan, TS BS Phạm Đức Phúc, TS BS Phạm Nguyên Quý,
TS BS Trương Hồng Sơn
ĐỘI NGŨ TRIỂN KHAI MEDINSIGHTS
Phụ trách xuất bản: Trần Hoài Phương
Phụ trách nội dung: Ngô Tuấn
Điều phối viên: Hải Minh
Thiết kế bìa: Phạm Ngọc Điệp
Trình bày: Vũ Lê Thư
Thư ký xuất bản: Cao Hồng Ngọc
ĐỐI TÁC CHUYÊN MÔN
VIỆN Y HỌC MẠNG LƯỚI MỘT SỨC KHỎE VIỆN SỨC KHỎE MÔI TRƯỜNG Y HỌC CỘNG ĐỒNG
ỨNG DỤNG VIỆT NAM CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
(VOHUN) (IEHSD)
Mục lục
Lời giới thiệu (cho Ấn bản tiếng Việt)........................................................................................... 7
Cảm ơn và cảm ơn thật nhiều.................................................................................................... 11
Lời nói đầu dành cho ấn bản lần thứ năm................................................................................. 13
Lời giới thiệu dành cho ấn bản lần thứ năm.............................................................................. 14
16 PHẦN 1. NHỮNG ĐIỀU ĐẦU TIÊN
Chương 1: Có phải bạn đã mang thai?................................................................. 17
Chương 2: Hồ sơ sinh nở...................................................................................... 33
Chương 3: Lối sống khi mang thai......................................................................... 80
Chương 4: Chín tháng ăn uống tốt...................................................................... 103
142 PHẦN 2. CHÍN THÁNG & NHỮNG ĐIỀU SẮP TỚI:
TỪ THỤ THAI TỚI SINH NỞ
Chương 5: Tháng đầu tiên................................................................................... 143
Chương 6: Tháng thứ hai..................................................................................... 182
Chương 7: Tháng thứ ba..................................................................................... 212
Chương 8: Tháng thứ tư...................................................................................... 245
Chương 9: Tháng thứ năm.................................................................................. 281
Chương 10: Tháng thứ sáu.................................................................................. 319
Chương 11: Tháng thứ bảy.................................................................................. 346
Chương 12: Tháng thứ tám................................................................................. 374
Chương 13: Tháng thứ chín................................................................................. 404
Chương 14: Chuyển dạ và sinh nở...................................................................... 424
Chương 15: Chào đón nhiều em bé.................................................................... 465
486 PHẦN 3. SAU KHI EM BÉ CHÀO ĐỜI
Chương 16: Giai đoạn hậu sản............................................................................ 487
Chương 17: Chăm sóc sau sinh.......................................................................... 515
551 PHẦN 4. GIỮ BẢN THÂN KHỎE MẠNH KHI ĐANG MANG THAI
Chương 18: Nếu bạn bị ốm................................................................................. 552
573 PHẦN 5. NHỮNG BIẾN CHỨNG TRONG THAI KỲ
Chương 19: Kiểm soát thai nghén nguy cơ cao.................................................. 574
Chương 20: Sảy thai............................................................................................ 610
Mục từ tra cứu.......................................................................................................................... 635
Lời giới thiệu
(cho ấn bản tiếng Việt)
Mang thai là quãng thời gian đặc biệt Tại sao cuốn sách này lại có sự cuốn hút như
và đem lại nhiều trải nghiệm mới mẻ vậy? Bởi độc giả có thể tìm thấy mọi chủ đề quan
cho cuộc đời người phụ nữ. Nếu mang trọng cũng như các vấn đề sức khỏe có thể gặp
thai lần đầu, tất cả những gì bạn đã, đang và sắp phải trong suốt chín tháng mang thai và trong quá
trải qua sẽ đều là những trải nghiệm mới, và bạn trình sinh nở cũng như sau sinh. Bạn sẽ tìm thấy
cần phải chuẩn bị tinh thần sẵn sàng cho những các thông tin từ việc thụ thai như thế nào cho đến
thử thách sắp tới. Nếu mang thai lần thứ hai hoặc sự phát triển của em bé theo từng tháng, những
thậm chí là lần thứ ba, có thể bạn sẽ có những trải việc nên và không nên làm khi mang thai cho đến
nghiệm bất ngờ, khác với lần mang thai đầu, và chế độ ăn trong thai kỳ. Thông tin về các loại xét
bạn cũng cần được trang bị thêm những kiến thức nghiệm, kiểm tra sức khỏe cần làm trong từng
và kỹ năng mới. tháng cũng sẽ được mô tả đầy đủ.
Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin trân trọng Cuốn sách không chỉ phù hợp với các bà mẹ,
giới thiệu tới quý độc giả cuốn sách: Hành trình mà các ông bố cũng có thể tham khảo những
nuôi con – Mang thai. Đây là tập đầu tiên trong hướng dẫn trong đó để có thể hỗ trợ cho vợ và kết
bộ sách Hành trình nuôi con, với sự hợp tác giữa nối với con. Chúng tôi hy vọng những thông tin
được trình bày một cách khoa học và dễ hiểu trong
Medinsights và Viện Y học ứng dụng Việt Nam cuốn sách này không chỉ hữu ích cho thai kỳ sắp
tới của bạn, mà còn có thể đồng hành cùng bạn và
trong biên dịch và hiệu chỉnh bản tiếng Việt. Bản người thân trong gia đình ở những lần mang thai
tiếng Anh mang tên What to expect when you’re tiếp theo.
expecting được Nhà xuất bản Workman ấn hành
TS. BS. TRƯƠNG HỒNG SƠN
lần đầu vào năm 1984 và sau bốn lần cập nhật đã Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam
có hàng chục triệu bản in đến tay người đọc. Cuốn
sách liên tục đứng đầu danh sách bán chạy và là
một trong “25 cuốn sách có ảnh hưởng nhất trong
25 năm qua” theo bình chọn của USA Today. Năm
2012, hãng điện ảnh Lionsgate đã phát hành một
bộ phim cùng tên được truyền cảm hứng từ cuốn
sách này.
Tặng Erik, người là tất cả của em
Tặng con của mẹ, Emma và Wyatt
Và cháu Lennox của bà
Tặng Arlene, người đồng hành đầu tiên và cũng là quan trọng nhất
với tôi trong dự án What to Expect.
Sự quan tâm, lòng trắc ẩn và sự chính trực của cậu sẽ vẫn sống mãi;
Cậu sẽ mãi được yêu thương và luôn được nhớ đến.
Tặng những người mẹ, người cha và cả những em bé ở mọi nơi,
và cả những người vẫn luôn quan tâm và chăm sóc cho họ
Cảm ơn
và cảm ơn thật nhiều
Vậy là chúng ta lại đón chào một sự ra đời Peter Workman, người sáng lập Nhà xuất bản
nữa. Và nếu việc hoàn thiện và cho ra đời Workman Publishing, nơi những cuốn sách của tôi
một cuốn sách cũng tương tự như một được chào đời. Thành quả của ông sẽ mãi hiện hữu
em bé – mà thực sự là vậy (khi bạn cũng phải nuôi trong những cuốn sách.
dưỡng từng chút một, căng thẳng tột độ, hít thở
thật sâu và cuối cùng là dồn hết sức để “rặn”) – tôi Tất cả những nhân viên tại Workman đã
cần phải gửi lời cảm ơn đến rất nhiều người hỗ trợ đóng góp công sức cho đứa con tinh thần này:
cho quá trình “sinh nở” này: Jenny Mandel, Emily Krasner, Suzie Bolotin, Dan
Reynolds, Page Edmunds, Selina Meere, Jessica
Đầu tiên luôn luôn là Erik, cha của Hành trình Wiener, và Sarah Brady.
nuôi con – người đã cho tôi được làm mẹ của Emma
và Wyatt, cho ra đời Hành trình nuôi con, và trở Matt Beard là người đã mang đến cho chúng
thành người phụ nữ hạnh phúc nhất trên thế gian tôi trang bìa tuyệt đẹp với hình ảnh trước đây và
này, Người đồng hành với tôi như hình với bóng hiện tại của Lennox1. Cảm ơn Karen Kuchar về
trong cuộc sống, tình yêu, công việc, trong vai trò những bức tranh minh họa vô cùng sinh động về
phụ huynh, và (cũng là điều tuyệt vời nhất) trong những bà mẹ và em bé. Cảm ơn Lisa Hollander và
vai trò một người bà. Vaughn Andrews vì đã sắp xếp những hình ảnh
đó một cách thật nghệ thuật. Beth Levy, Claire
Suzanne Rafer, người bạn, đồng thời là biên McKean, Barbara Peragine và Julie Primavera đã
tập của cuốn sách này, Người đã đồng hành và đóng góp thật nhiều trong khâu sản xuất và quản
giúp tôi cho ra mắt sách về trẻ em nhiều hơn tôi lý để mọi việc diễn ra thật trôi chảy.
có thể tưởng tượng, và cũng luôn đồng hành cùng
tôi khi ý tưởng về Hành trình nuôi con mới bắt đầu Bác sĩ Charles Lockwood (người sắm vai bác
được thai nghén (đồng thời là người đặt tên cho sĩ sản khoa trong tái bản lần thứ tư và thứ năm
đứa con đầu lòng của chúng tôi). Người đã không của Hành trình nuôi con: Mang thai!), người cố vấn
ngần ngại hướng dẫn, động viên, và nỗ lực kiểm y khoa quả cảm luôn sẵn sàng giải đáp mọi thắc
soát thú chơi chữ của tôi (dù không được thành mắc của các bà bầu (dù chỉ là những chuyện bên
công – nhưng đó cũng là lý do bút xóa tồn tại, lề), người đã vận dụng vốn kiến thức uyên thâm
phải không nào).
1. Chỉ ấn bản tiếng Anh. (BT)
12 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I Cảm ơn những người đồng hành của chúng
tôi từ Special Delivery, USO, cũng như những
và kinh nghiệm dày dạn, cũng như sự quan tâm người mẹ đồng thời đang là những người lính trên
và đồng cảm của mình để giúp cuốn sách mới đây thế giới mà tôi đã vinh dự được nhận những cái
nhất được ra đời một cách trọn vẹn. Cảm ơn bác sĩ ôm và cả những người tôi chưa được ôm.
Stephanie Romeo vì những đóng góp vô cùng sâu
sắc, và bác sĩ Howie Mandel vì sự quan tâm chăm Cảm ơn nhóm WhatToExpect.com tuyệt vời
sóc dành cho Lennox. của chúng tôi, được dẫn dắt bởi Michael Rose,
Diance Otter, và Kyle Humphries cho nguồn năng
Xin cảm ơn Hội Sản Phụ Khoa Hoa Kỳ lượng luôn dồi dào, lòng nhiệt thành, sự đổi mới,
(ACOG) vì đã luôn là tiếng nói cho những bà mẹ tính sáng tạo, chính trực, niềm tin cũng như niềm
và em bé ở mọi nơi, và cảm ơn các bác sĩ, nữ hộ đam mê của họ cùng những mục tiêu chung của
sinh, điều dưỡng, chuyên viên tư vấn giáo dục tiền chúng ta.
sản, y tá và những người tư vấn nuôi con bằng
sữa mẹ trên toàn thế giới đã luôn ở bên hỗ trợ Cảm ơn vì đã mang đến nguồn cảm hứng và
chúng tôi, giúp cho các em bé, tương lai của chúng tình yêu cho chúng tôi, những em bé của chúng tôi:
ta, được chào đời một cách khỏe mạnh nhất. Các Wyatt, Emma, Russell, và tất nhiên là cả Lennox.
chuyên gia và những người ủng hộ ở CDC – tổ Howard Eisenberg, Abby và Norm Murkoff, Victor
chức đã luôn cống hiến vì sức khỏe và phúc lợi Shargai, và Craig Pascal.
của toàn thế giới, đặc biệt là những cộng đồng dễ
bị tổn thương – cảm ơn vì sứ mệnh và những cam
kết của các bạn, vì đã là một đối tác quý giá cùng
chúng tôi truyền đi các thông điệp quan trọng về
sức khỏe (cũng như cách phòng tránh sự lây lan
của bệnh tật!)
Những người đồng nghiệp trong lĩnh vực sức
khỏe bà mẹ và trẻ em và #BumpDay: International
Medical Corps (internationalmedicalcorps.org),
những nhà hoạt động nhân đạo, nhân viên phản
ứng nhanh và tập huấn viên y tế (như người nữ
hộ sinh anh hùng từ Nam Sudan, Tindilo Grace
Losio, hay còn được gọi là Amazing Grace). Cảm
ơn dự án 1.000 Days™, vì đã luôn tin rằng một
tương lai tươi sáng sẽ phụ thuộc vào những em
bé khỏe mạnh (và được ăn uống đầy đủ). Cảm
ơn Chương trình Tiếp cận Phổ cập của Liên Hợp
Quốc vì sự ủng hộ nhiệt tình của họ dành cho phụ
nữ và trẻ em, cùng với quyền sinh sản, sức khỏe và
phúc lợi của họ.
Lời nói đầu dành cho
ấn bản lần thứ năm
Bởi Bác sĩ Charles J. Lockwood
Giáo sư chuyên ngành Sản Phụ khoa và Y tế Công cộng
Hiệu trưởng, Trường Y Morsani, Đại học South California
Tiếp nối những ấn bản trước, ấn bản thứ 5 cho những ông bố tương lai được xen giữa những
của Hành trình nuôi con: Mang thai tiếp chương sách, nhấn mạnh rằng các ông bố cũng là
tục mang đến cho các bà mẹ tương lai (và một phần vô cùng quan trọng trong suốt quá trình
cả bạn đời của họ) những thông tin chính xác và mang thai.
cập nhật nhất, cùng những lời khuyến nghị y học
thực tế và đúng đắn, với sự kết hợp tuyệt vời của Tóm lại, cuốn sách này là một ấn phẩm chứa
tình yêu thương và tính thực tế. Tôi đã giới thiệu đựng những tiến bộ mới nhất về y học, di truyền,
cuốn sách này cho rất nhiều người, và cũng hoàn và sản khoa. Tất cả đều được truyền tải một cách
toàn có lý do chính đáng để làm điều đó. Đây là rõ ràng, thú vị, và rất dễ hiểu. Là một bác sĩ sản
một cuốn sách toàn diện, mang đến những thông khoa từng đỡ đẻ cho hàng ngàn em bé, cả những ca
tin bạn mong đợi nhận được từ bác sĩ hay nhân sinh nở mang nguy cơ cao, và cả những trường hợp
viên chăm sóc sức khỏe – một người thông thái sản khoa phức tạp, tôi hiểu rõ rằng một bệnh nhân
mà vui vẻ, tỉ mỉ và thực tế, đầy kinh nghiệm lại hiểu biết đầy đủ những thông tin cần thiết là nền
nhiệt tình, chỉn chu nhưng đầy cảm thông. Tất cả tảng cho một ca mang thai và sinh nở thành công.
những vấn đề quan trọng mà các bậc cha mẹ quan Và cuốn sách này đã làm rất tốt trong việc cung cấp
tâm cũng đều được đề cập đến trong cuốn sách những thông tin đó. Không phải ngẫu nhiên mà
với mức độ chi tiết vừa phải. Những lời khuyên về Hành trình nuôi con trở thành tiêu chuẩn để đánh
dinh dưỡng và chế độ ăn, chế độ tập luyện cũng giá nhiều cuốn sách về sinh sản khác. Giờ thì hãy
như sức khỏe tâm lý được nhắc đến trong cuốn thả lỏng và cùng thưởng thức cuốn sách này nhé.
sách vô cùng hữu ích, và cả những phần nói về Xin dành tất cả những lời chúc tốt đẹp nhất đến
chuyển dạ và sinh nở cũng được chăm chút và đầu với những người mẹ tương lai cùng thai kỳ của họ.
tư tỉ mẩn, điều mà tôi vẫn luôn mong đợi từ Heidi.
Một trong những điều mới mẻ và thú vị của lần
tái bản này chính là những lời khuyên dành riêng
Lời giới thiệu dành cho
ấn bản lần thứ năm
Có thể bạn đã biết câu chuyện về việc Hành tiếng trước khi tôi chuyển dạ sinh Emma, đứa trẻ
trình nuôi con: Mang thai ra đời như thế đã mang đến nguồn cảm hứng cho cuốn sách này.
nào (tôi đã kể về nó rất nhiều lần). Hay
nói thực là việc cuốn sách được “thụ thai” như thế Và tất cả những gì sau đó đều là quá khứ, trừ
nào, vì đó chính là những gì đã xảy ra. Tôi có thai việc quá khứ không thể được viết lại (hay ít nhất là
một em bé, và sau đó là cuốn sách này. Và tôi đều không nên), nhưng những cuốn sách về mang thai
không hề chuẩn bị trước cho cả hai. thì có (hay nên được, và thường xuyên). Lý do là
vì có nhiều thứ về quá trình mang thai không bao
Đầu tiên là về em bé. Đó là lần mang thai giờ thay đổi (vẫn kéo dài khoảng chín tháng, và
ngoài kế hoạch của chúng tôi. Tôi và Erik mới chỉ bạn vẫn sẽ cảm thấy chướng bụng, buồn nôn và
cưới nhau được ba tháng và rồi thật bất ngờ... tôi táo bón). Có rất nhiều thay đổi đã xảy ra.
có thai. Có thai và hoàn toàn không có sự chuẩn
bị. Tôi không hề biết tôi đã có thai như thế nào Với những thay đổi đó – cùng nguồn tư liệu
(trừ phần cơ bản về sinh học – tôi hiểu điều đó quý giá chính là những lời góp ý tôi nhận được
nhưng tôi đã khá chắc chắn tôi không thể thụ thai từ trên mạng cũng như khi tôi được gặp trực tiếp
ở thời điểm đó) và đã không biết phải làm gì. Tôi những ông bố bà mẹ ở khắp mọi nơi – tôi đã lại
đã tìm hiểu trong các loại sách vở (cách duy nhất cho ra đời cuốn sách... lần thứ năm.
chúng tôi có thể tìm kiếm thông tin trước khi có
những công cụ tìm kiếm) để trả lời cho rất nhiều Vậy lần tái bản thứ năm này có gì mới? Rất
những câu hỏi mà tôi có, để tìm sự trấn an cho nhiều, từ trang đầu tiên cho tới cuối cùng (cả chính
những nỗi lo lắng của tôi, tìm một bàn tay để tôi những trang bìa cũng có sự thay đổi). Bạn cũng sẽ
có thể nắm lấy, một bờ vai tôi có thể dựa vào và thấy những khung thông tin “Dành cho những ông
khóc, một giọng nói có thể an ủi cũng như động bố” xuyên suốt cuốn sách. Những phần thông tin
viên tôi trong suốt khoảng thời gian mang thai vừa đó góp phần nói lên suy nghĩ cũng như phân vân
thú vị nhưng cũng đầy hoang mang mà tôi và Erik của những ông bố tương lai trong quá trình mang
cùng trải qua. Tôi đọc rồi lại đọc nhưng vẫn không thai và sinh nở của người bạn đời cũng như trong
thể tìm được những gì cả tôi và Erik đều tha thiết việc làm bố (và cũng là dành cho những người bạn
muốn biết: những điều sẽ xảy ra khi bạn mang đời không phải là bố mà là một người mẹ thứ hai).
thai. Vì vậy tôi viết cuốn sách này – và gửi đi bản Tất cả những cơ sở y khoa, những thông tin y tế
thảo của Hành trình nuôi con: Mang thai chỉ hai mới nhất đều được đề cập, bao gồm: Những tiến bộ
trong khám và chẩn đoán tiền sản, sử dụng thuốc an
L ờ i g i ớ i t h i ệ u d à n h c h o ấ n b ả n l ầ n t h ứ n ă m 15
toàn trong quá trình mang thai (bao gồm cả thuốc Cuốn sách này đơn giản là một kho thông
chống trầm cảm), những lựa chọn về việc lưu trữ tin cho tất cả những ai đang mang thai: những
máu cuống rốn, những liệu pháp bổ sung và thay lời khuyên cho những người mang đa thai, mang
thế, và cuối cùng là một phần hoàn toàn mới về thai liên tiếp (bao gồm cả việc cho con bú khi
việc tránh thai sau sinh. Ấn bản này cũng có những đang mang thai). Mang thai qua thụ tinh trong
cải biên về chủ đề lối sống: từ việc tiết lộ giới tính ống nghiệm (IVF) hay mang thai sau phẫu thuật
cho đến những món quà, từ việc chìm đắm trong giảm cân cũng được đề cập trong cuốn sách này.
những ly cà phê cho đến việc nhấm nháp những ly Ngoài ra, cuốn sách cũng đưa ra nhiều lựa chọn
rượu vang, hay việc hút thuốc lá điện tử cũng như khi sinh như: sinh con dưới nước và sinh con tại
ăn những đồ có chứa chất kích thích, những lời nhà, trì hoãn kẹp dây rốn, sinh thường sau sinh mổ
khuyên về việc chia sẻ quá nhiều trên mạng xã hội, (VBAC), quá trình sinh mổ, quá trình chuyển dạ
và còn nhiều hơn thế. Những chế độ ăn dành cho cũng như những tư thế rặn đẻ.
người mang thai cũng được mở rộng hơn, bao gồm
cả chế độ Paleo, việc làm nước ép, lựa chọn thực Tất cả nói về những gì mà tôi không hề nghĩ
phẩm hữu cơ, và những loại thực phẩm tốt cho sức tới khi tôi mang thai – và hơn cả những gì tôi có
khỏe, thực phẩm biến đổi gen (GMO) – thậm chí thể mong đợi... thậm chí là mơ đến.
còn đề cập đến việc vì sao ăn lạc và những loại hạt
khác lại góp phần giúp em bé sau này không bị dị Mong cho tất cả những kỳ vọng lớn nhất của
ứng với các loại hạt. Lối sống xanh trong khi mang các bạn đều trở thành hiện thực!
thai cũng được nhắc đến trong ấn bản này, bao gồm
cách để tránh nhựa BPA và phthalates. Bên cạnh đó, Thân ái,
những mẹo và hướng dẫn cách dưỡng da, chăm sóc
tóc, những lưu ý về mỹ phẩm, các thủ thuật thẩm
mỹ và cả những hướng dẫn khi đi spa dành riêng
cho người mang thai.
VỀ QUỸ WHAT TO EXPECT
Mỗi người mẹ đều có quyền được có một thai điều cơ bản về trẻ sơ sinh (Baby Basics), tiệc
kì khỏe mạnh, một quá trình sinh đẻ an toàn, trước sinh đặc biệt dành cho những bà mẹ đang
và một em bé kháu khỉnh, mạnh khỏe. Đó phục vụ tại ngũ (kết hợp với USO), và chương
chính là lý do chúng tôi thành lập quỹ What to trình tập huấn nữ hộ sinh toàn cầu (kết hợp với
Expect, một tổ chức phi lợi nhuận với sứ mệnh Quân đoàn Y tế quốc tế). Để tìm hiểu thêm về
biến điều đó thành hiện thực cho tất cả những Quỹ cũng như các cách bạn có thể đóng góp,
bà mẹ và trẻ em trên toàn thế giới. Quỹ của hãy truy cập trang web whattoexpect.org.
chúng tôi có những chương trình như Những
16 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Phần 1
NHỮNG ĐIỀU
ĐẦU TIÊN
CHƯƠNG 1 1
Có phải bạn đã mang thai?
Kỳ kinh của bạn mới chỉ chậm vài ngày, hay đã tận ba tuần? Cũng có thể bạn chưa thực sự đến ngày
kinh, nhưng vẫn thấy xáo trộn trong lòng (theo đúng nghĩa đen) – như thể một sinh linh bé bỏng
đang hình thành nơi đó. Có thể bạn đã chuẩn bị cho điều này từ sáu tháng trước, hay thậm chí
lâu hơn. Cũng có thể đó là kết quả của lần thử không dùng các biện pháp tránh thai hai tuần trước. Hoặc
thậm chí bạn chẳng cần cố gắng nhưng lại vẫn ra kết quả. Thôi thì ít nhất, bạn đã thành công. Bất kể hoàn
cảnh đã đưa bạn đến với cuốn sách này là gì, chắc chắn trong đầu bạn đang trăn trở một câu hỏi: Có phải
mình đã có thai hay không? Hãy đọc tiếp để tìm hiểu nhé.
Những điều bạn đang phân vân
Những dấu hiệu đầu tiên Căng tức ở bầu ngực và núm vú: Bạn còn
nhớ cảm giác căng tức, đau nhức ở ngực trước khi
“Vẫn chưa đến ngày kinh nhưng tôi đã cảm đến ngày kinh nguyệt chứ? Cảm giác đó không
thấy như mình đang mang thai. Liệu chuyện đó là gì so với sự căng tức bạn cảm thấy sau khi thụ
có thể xảy ra không?” thai. Ngực khó chịu, căng tức, sưng, nhạy cảm và
thậm chí có cảm giác đau khi chạm vào là một
Thứ duy nhất có thể khẳng định bạn đang trong những dấu hiệu đầu tiên mà nhiều phụ nữ
mang thai hay không – ít nhất khi mọi thứ (nhưng không phải tất cả) cảm thấy sau khi trứng
còn quá sớm – là kết quả dương tính trên que được thụ tinh. Sự nhạy cảm này có thể xuất hiện
thử thai. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cơ vài ngày sau khi thụ thai (dù thường không quá rõ
thể sẽ không phát ra những tín hiệu cho biết bạn ràng trong vài tuần đầu), và dần trở nên rõ ràng
đang mang thai. Trên thực tế, cơ thể chúng ta cùng với sự phát triển của thai nhi. Làm thế nào
có thể phát ra rất nhiều tín hiệu về điều đó. Tuy để phân biệt đau ngực trước kỳ kinh nguyệt và sau
nhiên, nhiều phụ nữ không hề cảm thấy bất kỳ khi mang thai? Thường thì bạn không thể phân
dấu hiệu nào trong giai đoạn sớm (hoặc chỉ sau biệt ra ngay được.
vài tuần mang thai), trong khi một số khác lại
thấy rất nhiều gợi ý rằng một hài nhi đang dần Quầng vú sẫm màu. Không những ngực trở
hình thành trong cơ thể mình. Vì vậy, bạn có thể nên căng tức hơn, quầng vú của bạn có thể cũng
dùng que thử thai nếu cảm thấy bất kỳ dấu hiệu sẫm màu hơn bình thường, điều thường không
nào dưới đây: xảy ra trước kỳ kinh nguyệt. Thậm chí, kích thước
18 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
khu vực này còn có thể đang dần tăng lên. Sự thay – có thể xuất hiện ở phụ nữ rất sớm sau khi trứng
đổi màu ở khu vực này, cũng như các vùng da khác được thụ tinh, dù thường chúng sẽ xuất hiện bắt
trên cơ thể, là do các hormone thai kỳ trong cơ thể đầu từ tuần thứ sáu của thai kỳ. Xem Chương 5 để
đã bắt đầu được sản xuất (và sẽ tiếp tục tăng lên biết thêm về các nguyên nhân của triệu chứng này.
trong những tháng tới đây). Khứu giác nhạy cảm. Đây là một trong những
Nốt sần trên quầng vú. Có lẽ bạn chẳng mấy thay đổi đầu tiên ở một số phụ nữ mới mang thai.
khi để ý đến những nốt sần nhỏ trên quầng vú, Việc mang thai có thể khiến mũi của bạn trở nên
nhưng khi số lượng và kích thước của chúng dần nhạy cảm và dễ khó chịu hơn.
tăng lên (điều thường xảy ra khi mang thai), sẽ Chướng bụng. Bạn có cảm thấy cơ thể mình
không dễ để bạn bỏ qua chúng. Những nốt này căng lên như một chiếc phao? Cảm giác chướng
còn được gọi là tuyến Montgomery, là nơi tiết ra bụng có thể xuất hiện (và mất đi) từ rất sớm trong
dầu để bôi trơn và bảo vệ đầu và quầng vú khi trẻ thai kỳ, mặc dù có thể không dễ để phân biệt giữa
bắt đầu bú mẹ. Đây cũng là một trong những dấu tình trạng chướng bụng trước kỳ kinh và chướng
hiệu đầu tiên về sự chuẩn bị – dù còn rất sớm – cơ bụng khi mang thai. Và cũng còn quá sớm để nói
thể mẹ thực hiện cho những chuyện sắp. rằng tình trạng này là do sự phát triển của thai nhi,
nhưng bạn có thể tin rằng đây vẫn là kết quả của
Máu báo thai. Có đến 30% phụ nữ lần đầu
mang thai sẽ có hiện tượng máu báo thai khi phôi sự thay đổi về hormone.
làm tổ trên thành tử cung. Hiện tượng xuất huyết Tăng thân nhiệt. Nếu thường xuyên theo dõi
này thường đến sớm hơn kỳ kinh nguyệt bình thân nhiệt khi mới thức dậy bằng nhiệt kế, bạn có
thường (khoảng 6 đến 12 ngày sau khi thụ thai) và thể thấy nhiệt độ cơ thể tăng khoảng 1oC sau khi
có màu hồng từ nhạt đến đậm (hiếm khi đỏ như thụ thai và trong suốt thai kỳ. Dù không phải một
trong kỳ kinh nguyệt). dấu hiệu chắc chắn (có rất nhiều nguyên nhân dẫn
đến việc tăng thân nhiệt), đây vẫn là một trong
Mệt mỏi. Mệt mỏi, kiệt sức, thiếu năng lượng,
trì trệ. Dù cảm giác của bạn là gì thì nó cũng rất những thứ có thể mách bảo bạn về niềm vui to lớn
tệ, và sẽ chẳng hề cải thiện trong những tháng tiếp – dẫu vẫn còn bé bỏng – sắp đến.
theo. Xem Chương 5 để biết lý do tại sao. Chậm kinh. Một dấu hiệu quá mức hiển
Tần suất đi tiểu. Gần đây nhà vệ sinh trở nhiên – nếu kinh nguyệt của bạn đến chậm (nhất
thành điểm đến thường xuyên của bạn? Ngay sau là với những người có chu kỳ đều đặn), bạn hoàn
khi mang thai (thông thường khoảng hai đến ba toàn có thể nghĩ đến việc bản thân đang mang thai
tuần sau khi thụ thai), tần suất cần đi tiểu sẽ tăng ngay cả trước khi que thử thai xác nhận điều đó.
một cách bất thường. Bạn có thể xem Chương 5 để
biết rõ hơn về các nguyên nhân của hiện tượng này. Xác nhận việc mang thai
Buồn nôn. Thêm một lý do khiến bạn phải “Làm thế nào để tôi biết chắc liệu mình có
bám trụ trong nhà vệ sinh, ít nhất là cho đến khi mang thai hay không?”
kết thúc ba tháng đầu của thai kỳ. Buồn nôn và
nôn khi mang thai – hay còn được gọi là ốm nghén Ngoài trực giác của phụ nữ – công cụ chẩn
đoán tuyệt vời nhất thế giới này (một số
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 19 1
người có thể cảm nhận được bản thân có thai chỉ trong nước tiểu, một loại hormone do nhau thai
trong vòng vài ngày – thậm chí là vài giây – sau khi sản xuất. HCG sẽ đi vào máu và nước tiểu gần như
sự thụ tinh diễn ra), y học vẫn là nơi mang đến câu ngay lập tức sau khi phôi bắt đầu làm tổ trong tử
trả lời chính xác nhất cho câu hỏi liệu bạn có thai cung, khoảng từ sáu đến 12 ngày sau khi thụ tinh.
hay chưa. Và cũng thật may mắn khi có không ít Ngay khi HCG có thể được phát hiện trong nước
phương pháp để phát hiện ra liệu bạn đang có em tiểu, về mặt lý thuyết, bạn có thể nhận được kết
bé hay không: quả dương tính. Tuy nhiên, các biện pháp thử thai
tại nhà cũng có giới hạn nhất định về thời điểm sử
Thử thai tại nhà. Dễ dàng như việc đi vệ sinh, dụng: Chúng rất nhạy, nhưng không phải có thể
bạn hoàn toàn có thể thực hiện trong sự riêng tư và sử dụng bất cứ lúc nào. Một tuần sau khi thụ thai,
thoải mái của phòng tắm nhà bạn. Không chỉ cho HCG sẽ bắt đầu xuất hiện trong nước tiểu, nhưng
kết quả nhanh chóng và tương đối chính xác, bạn vẫn chưa đủ để được ghi nhận bởi các biện pháp
có thể sử dụng các biện pháp này trước cả khi có thử thai tại nhà, điều này có nghĩa là nếu thử thai
dấu hiệu chậm kinh (dù độ chính xác sẽ tăng lên vào thời điểm này, bạn vẫn có thể nhận kết quả âm
khi sử dụng gần ngày dự kiến có kinh). tính giả ngay cả khi đã có thai.
Tất cả các biện pháp thử thai tại nhà đều đo
lượng HCG (human chorionic gonadotropin)
THỬ THAI THÔNG MINH
Thử thai tại nhà có lẽ là xét nghiệm đơn giản cũng sẽ khuyên bạn điều tương tự khi lấy
nhất mà bạn từng làm. Bạn không cần mẫu xét nghiệm nước tiểu hằng tháng, bạn
phải nghiên cứu từng chữ trên bao bì, nhưng có thể nên thành thạo kỹ thuật này ngay từ
vẫn nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi bây giờ nếu chưa từng thực hiện trước đó:
dùng (kể cả khi đã từng thử thai tại nhà trước Bắt đầu tiểu trong một hoặc hai giây, nhịn
đây, vì các thương hiệu khác nhau có thể có các tiểu, sau đó đặt que thử hoặc cốc vào vị trí
hướng dẫn khác nhau). Một số việc bạn nên để hứng phần nước tiểu còn lại (hoặc nhiều
lưu ý: nhất có thể).
• Bạn không cần sử dụng nước tiểu khi mới • Một kết quả dương tính, dù có mờ nhạt,
ngủ dậy vào buổi sáng. Nước tiểu vào bất cứ cũng vẫn là một kết quả dương tính. Xin
lúc nào trong ngày cũng được. chúc mừng! Nhưng nếu kết quả là âm tính,
và kỳ kinh nguyệt của bạn vẫn chưa đến,
• Hầu hết các xét nghiệm khuyến khích bạn hãy cân nhắc chờ vài ngày rồi thử lại. Vẫn
sử dụng nước tiểu giữa dòng. Và các bác sĩ còn quá sớm để chắc chắn điều gì.
20 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Nếu quá háo hức mong chờ biết được kết quả, số này chỉ là “ước tính”, vì vậy không nên sử dụng
bạn có thể thử thai khoảng bốn đến năm ngày trước kết quả này để tính ngày dự sinh chính thức. Đừng
ngày kinh nguyệt dự kiến, độ chính xác có thể đạt vội vàng chạy theo những quảng cáo về que thử với
60% đến 75%. Còn nếu muốn sự chắc chắn, hãy ứng dụng trên điện thoại thông minh hay có khả
cố đợi đến ngày kinh nguyệt dự kiến, độ chính năng tự phân hủy!
xác của kết quả có thể lên tới 99% (tùy thuộc vào Cho dù phương pháp thử thai tại nhà bạn
mỗi nhãn hiệu). Nhưng bất kể thời điểm thử thai sử dụng là loại nào (từ loại bình dân cho đến cao
của bạn là khi nào, tin tốt là khả năng cho kết quả cấp), bạn sẽ có được chẩn đoán tương đối chính
dương tính giả thấp hơn nhiều so với âm tính giả xác từ rất sớm về việc mình có mang thai hay
– hay nói cách khác, nếu kết quả thử thai của bạn không – điều đó cho phép bạn chuẩn bị từ rất
là dương tính, rất có khả năng đó là sự thật. (Trừ sớm. Tuy vậy, bạn vẫn nên kiểm tra y tế sau khi
khi bạn đang điều trị hiếm muộn; xem thêm trang có kết quả thử thai. Vì vậy, nếu nhận được kết
bên cạnh). quả dương tính, đã đến lúc gọi cho bác sĩ và đặt
lịch hẹn khám.
THỬ THAI KHI KINH NGUYỆT Xét nghiệm máu. Xác định mang thai bằng xét
KHÔNG ĐỀU nghiệm máu nhạy hơn và có thể cho kết quả với độ
chính xác gần như 100% trong vòng một tuần sau
Vậy nếu chu kỳ của bạn không đều thì khi thụ thai. Phương pháp này cũng có thể giúp xác
sao? Điều này khiến cho việc tính toán định ngày mang thai bằng cách đo chính xác lượng
thời điểm thử thai tại nhà khó khăn hơn rất HCG trong máu, vì giá trị HCG thay đổi trong quá
nhiều. Dù sao thì, làm thế nào bạn có thể trình mang thai (xem Chương 5 để biết thêm về
thử thai vào ngày dự kiến có kinh nguyệt khi nồng độ HCG). Nhiều bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện
còn không biết chắc chắn đó là ngày nào? cả xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu để tăng
Cách tốt nhất trong trường hợp này là chờ số độ chắc chắn của kết quả chẩn đoán.
ngày bằng với chu kỳ dài nhất của bạn trong
sáu tháng qua rồi mới tiến hành thử thai. Khám lâm sàng. Mặc dù các biện pháp kiểm
Nếu kết quả là âm tính mà bạn vẫn chưa có tra lâm sàng như tìm kiếm các dấu hiệu của việc
kinh, hãy thử lại sau một tuần (hoặc sau một mang thai trên cơ thể như sự mở rộng của tử
vài ngày nếu bạn không thể chờ đợi). cung, thay đổi màu sắc trong âm đạo, cổ tử cung
và kết cấu của cổ tử cung, có thể được thực hiện
Một số biện pháp thử thai tại nhà không chỉ để chẩn đoán việc mang thai, ngày nay, các biện
cho bạn biết bạn có đang mang thai hay không, pháp thử thai tại nhà cũng như xét nghiệm máu
mà cả tuổi thai tương đối: bên cạnh kết quả “mang với độ chính xác cao đã khiến cho chúng trở nên
thai” là số tuần ước tính kể từ khi thụ tinh – một gần như không cần thiết. Tuy vậy, việc đi khám
đến hai tuần, hai đến ba tuần, hoặc trên ba tuần và kiểm tra định kỳ vẫn đóng vai trò quan trọng
kể từ khi trứng được thụ tinh. Cần lưu ý rằng con trong đánh giá sức khỏe thai nhi và bà mẹ (xem
Chương 1).
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 21 1
THỬ THAI VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP HỖ TRỢ SINH SẢN
Bất cứ người phụ nữ nào đang mong được Thông thường, nếu xét nghiệm máu đầu
làm mẹ cũng sẽ rất hồi hộp mong chờ được tiên được bác sĩ hỗ trợ sinh sản chỉ định cho kết
dùng các biện pháp thử thai để xác nhận tin quả dương tính, nó sẽ được lặp lại sau hai đến ba
vui. Nhưng nếu bạn mới thực hiện các phương ngày. Tại sao cần phải lặp lại xét nghiệm máu?
pháp hỗ trợ sinh sản, việc chờ đợi kết quả có Bác sĩ không chỉ mong muốn thấy có HCG
thể còn khó khăn hơn, đặc biệt là khi bạn được trong cơ thể của bạn, mà còn đảm bảo nồng độ
yêu cầu không thử thai tại nhà và chờ đến khi HCG tăng ít nhất hai phần ba nữa (dấu hiệu
được thử máu (tùy thuộc vào nơi bạn điều trị, cho thấy rằng mọi chuyện vẫn đang ổn thỏa).
có thể khoảng một đến hai tuần sau khi thụ tinh Nếu nồng độ này đã tăng lên, một xét nghiệm
hoặc chuyển phôi). Nhưng có một lý do vô cùng máu nữa sẽ được thực hiện sau hai đến ba ngày,
chính đáng tại sao hầu hết các chuyên gia sinh khi mức HCG cần tiếp tục tăng thêm hai phần
sản đều yêu cầu như vậy: Xét nghiệm thử thai ba hoặc cao hơn. Những xét nghiệm máu này
tại nhà có thể cung cấp kết quả không chính xác cũng sẽ đo lượng hormone (như estrogen và
cho bệnh nhân đang điều trị hiếm muộn. Đó là progesterone) để đảm bảo chúng ở mức cần
vì HCG, hormone mà các biện pháp thử thai tại thiết để duy trì quá trình mang thai. Nếu cả ba
nhà nhắm tới, thường được sử dụng trong hỗ trợ xét nghiệm máu đều cho kết quả rằng bạn đang
sinh sản để kích thích rụng trứng, có thể vẫn còn mang thai, bác sĩ sẽ lên lịch siêu âm vào khoảng
tồn tại trong cơ thể (và có mặt trong nước tiểu) tuần thai thứ năm đến thứ tám để kiểm tra tim
ngay cả khi không mang thai. thai và túi thai (xem Chương 6).
Vạch mờ có thể liên quan đến độ nhạy của que thử thai mà
bạn đã sử dụng. Để kiểm tra mức độ nhạy của que
“Tôi đã dùng que thử thai tại nhà loại rẻ thay vì thử thai bạn sử dụng, hãy tìm số mIU/L trên bao
loại hiện đại đắt tiền, nhưng kết quả hiện lên một bì: Giá trị càng thấp càng tốt (20 mIU/L sẽ cho bạn
vạch nhạt màu. Liệu tôi có đang mang thai?” biết bạn mang thai sớm hơn so với xét nghiệm có
độ nhạy 50 mIU/L). Cũng không có gì bất ngờ khi
Cách duy nhất để que thử thai tại nhà cho kết các que thử đắt tiền thường có độ nhạy cao hơn.
quả dương tính là có đủ lượng HCG trong
nước tiểu, và điều kiện để việc đó xảy ra (trừ khi Cũng nên nhớ rằng thời gian mang thai càng
bạn đã được điều trị hỗ trợ sinh sản) là bạn phải lâu thì mức HCG càng cao. Nếu bạn thử thai sớm
mang thai. Điều đó có nghĩa là nếu que thử lên (trước thời gian kinh nguyệt dự kiến), lượng HCG
vạch, cho dù có mờ đến đâu, thì bạn cũng vẫn có trong cơ thể bạn có thể vẫn chưa đủ để tạo ra một
thể khẳng định rằng mình đang mang thai. vạch đậm. Hãy đợi một vài ngày rồi kiểm tra lại,
rất có thể bạn sẽ nhận được vạch đậm hơn.
Lý do kết quả cho vạch mờ chứ không rõ ràng
22 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Không còn dương tính Về mặt y học, mang thai hóa học giống một
chu kỳ mà bạn thậm chí còn chưa mang thai, và vì
“Lần thử xét nghiệm thử thai tại nhà đầu tiên thế khó có thể gọi là sảy. Nhưng về mặt cảm xúc,
của tôi là dương tính, nhưng vài ngày sau tôi với những phụ nữ thử thai quá sớm và nhận được
thử lại và nhận kết quả âm tính. Sau đó tôi có kết quả dương tính, đây có thể là một câu chuyện
kinh nguyệt. Vậy chuyện gì đã xảy ra?” rất khác. Dù về lý thuyết đây không phải sự sảy
thai, điều đó cũng không thể làm vơi đi nỗi mất
Thật không may, có vẻ điều bạn vừa trải qua mát và hụt hẫng của bạn cũng như bạn đời của
là hiện tượng còn được gọi là mang thai hóa
học, xảy ra khi trứng được thụ tinh, nhưng vì một mình. Nội dung về những việc nên làm khi sảy
số lý do không thể làm tổ trên thành tử cung. Thay thai trong Chương 20 có thể giúp bạn vượt qua
vì phát triển thành thai nhi, mọi chuyện kết thúc những cảm xúc đó. Và đừng quên rằng sự thụ thai
bằng kỳ kinh như bình thường. Mặc dù không hề đã xảy ra một lần đối với bạn, và rất có khả năng
hiếm gặp, đại đa số phụ nữ trải qua hiện tượng này nó sẽ xảy ra lần nữa với kết quả tốt đẹp hơn: Một
thậm chí còn không nhận ra họ đã thụ thai (hiển thai nhi khỏe mạnh.
nhiên khi còn chưa có các biện pháp thử thai tại
nhà, phụ nữ sẽ chẳng thể biết được mình mang Kết quả âm tính
thai cho đến rất lâu sau). Thông thường, kết quả
thử thai dương tính sớm và kỳ kinh đến muộn (từ “Tôi bị chậm kinh và cảm thấy như mình đang
vài ngày đến một tuần) là dấu hiệu duy nhất của mang thai, nhưng tôi đã thử thai tại nhà ba
mang thai hóa học, vì vậy, nếu việc thử thai sớm có lần và tất cả đều cho kết quả âm tính. Tôi nên
nhược điểm, thì đó chính là điều này. làm gì?”
Nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng và cảm
giác của thai kỳ sớm, dù không thử thai hoặc
THAY ĐỔI KẾT QUẢ đã thử thai – thậm chí đến ba lần, hãy cứ sinh hoạt
như đang thực sự mang thai (uống vitamin tiền
Nếu lần này bạn chưa mang thai, và sản, ăn uống tốt, giảm caffeine, không uống rượu
mong muốn sớm được làm mẹ, hãy hay hút thuốc…) cho đến khi chắc chắn là mình
bắt đầu tận dụng tối đa thời gian trước khi không mang thai. Ngay cả những que thử thai tốt
mang thai bằng cách tham khảo cuốn sách nhất cũng có thể sai sót, tạo ra kết quả âm tính giả,
What to Expect Before You’re Expecting (tạm đặc biệt là khi được sử dụng quá sớm. Bạn có thể
dịch: Hành trình nuôi con: Để thụ thai). biết rõ cơ thể của chính mình hơn một biện pháp
Chuẩn bị thật tốt trước khi bắt đầu thả sẽ thử thai tại nhà. Để kiểm tra xem linh cảm của
giúp đảm bảo kết quả tốt nhất có thể khi bạn có chính xác hơn các xét nghiệm hay không,
trứng và tinh trùng gặp nhau. Thêm vào đó, hãy đợi một tuần và thử lại, có thể thai nhi của
bạn sẽ tìm thấy vô số lời khuyên về cách tăng bạn vẫn còn quá nhỏ để nhận biết. Hoặc đến gặp
cơ hội thụ thai để sớm có em bé. bác sĩ để làm xét nghiệm máu, thứ có độ nhạy cao
hơn trong việc phát hiện HCG so với xét nghiệm
nước tiểu.
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 23 1
Tất nhiên, bạn vẫn có thể trải nghiệm tất cả Nhưng ngay cả khi buổi khám tiền sản chính
các dấu hiệu và triệu chứng sớm của thai kỳ dù thức của bạn phải hoãn lại đến giữa ba tháng đầu,
không mang thai. Không dấu hiệu nào trong số điều đó không có nghĩa bạn nên bỏ qua việc tự
chúng, đơn lẻ hay kể cả khi cùng xảy ra, là dấu hiệu chăm sóc bản thân và em bé. Bất kể đến lúc nào
tuyệt đối của việc mang thai. Nếu các lần thử tiếp bạn mới được gặp bác sĩ, hãy coi mình là thai
tục âm tính nhưng bạn vẫn không có kinh nguyệt, phụ ngay khi thấy thông báo dương tính trên que
hãy nhớ kiểm tra với bác sĩ để loại trừ các nguyên thử thai. Bạn có thể đã biết các kiến thức cơ bản,
nhân sinh lý khác gây ra những triệu chứng đó nhưng đừng ngần ngại gọi cho bác sĩ nếu có các
(như mất cân bằng hormone). Nếu những điều đó câu hỏi cụ thể về những điều cần làm khi mang
cũng được loại trừ, thì có thể các triệu chứng của thai. Bạn thậm chí có thể đăng kí luôn một gói
bạn có thể bắt nguồn từ cảm xúc. Đôi khi, tâm lý chăm sóc thai sản (nhiều nơi cung cấp dịch vụ này,
có thể có ảnh hưởng vô cùng mạnh mẽ đến cơ thể, cung cấp lời khuyên về mọi thứ từ chế độ ăn uống,
thậm chí tạo ra các triệu chứng như khi mang thai các vitamin nên dùng trước khi sinh cho đến danh
dù không phải, xuất phát từ khao khát mạnh mẽ sách các loại thuốc bạn có thể sử dụng an toàn).
(hoặc nỗi sợ) đối với việc này. Đương nhiên, bạn cũng sẽ tìm thấy rất nhiều lời
khuyên khi mang thai trong cuốn sách này.
Đặt hẹn khám lần đầu với bác sĩ
Đối với thai kỳ có nguy cơ thấp, việc khám thai
“Kết quả thử thai tại nhà của tôi cho kết quả lần đầu thật sớm không thực sự cần thiết về mặt
dương tính. Khi nào tôi nên sắp xếp cuộc hẹn y tế, dù có thể bạn sẽ chẳng hề vui vẻ gì khi phải
đầu tiên với bác sĩ?” chờ đợi. Tuy nhiên, nếu bạn quá căng thẳng và lo
lắng, hoặc cảm thấy mình có thể là một trường
Chăm sóc trước sinh là một trong những yếu hợp nguy cơ cao (có thể do bệnh mạn tính hay
tố quan trọng nhất để giúp cho thai nhi khỏe tiền sử sảy thai), hãy trao đổi với cơ sở y tế để xem
mạnh. Vì vậy, đừng chậm trễ. Ngay khi có kết có thể sắp xếp lịch khám sớm hơn không. (Để biết
quả thử thai dương tính, hãy gọi cho bác sĩ sản thêm về những gì được mong đợi trong lần khám
khoa để sắp xếp lịch hẹn, dù thời điểm bạn được thai đầu tiên của bạn, xem Chương 5).
khám còn phụ thuộc vào chính sách và danh sách
chờ tại cơ sở bạn lựa chọn. Một số bác sĩ có thể Ngày dự sinh
rất nhanh sắp xếp được lịch, nhưng trong một
số trường hợp bạn có thể phải chờ vài tuần hoặc “Tôi vừa nhận được kết quả dương tính khi
thậm chí lâu hơn nếu muốn gặp các bác sĩ có quá thử thai. Làm thế nào để tôi tính được ngày
nhiều bệnh nhân. Tại một số cơ sở y tế, một thai dự sinh của mình?”
phụ cần phải đợi đến khi thai được sáu đến tám
tuần mới được khám chính thức lần đầu tiên, dù Khi dần chắc chắn hơn về việc mang thai, đã
một số nơi có cung cấp dịch vụ kiểm tra trước khi đến lúc đi tìm cuốn lịch và đánh dấu ngày
khám để xác nhận việc mang thai khi bạn nghi trọng đại: ngày dự sinh của bạn. Nhưng từ từ đã
ngờ (hoặc đã có kết quả thử thai dương tính để – khi nào mới đến ngày dự sinh? Liệu đó có phải
chứng minh điều đó). chín tháng kể từ hôm nay? Hay từ thời điểm đã
thụ thai? Hay là 40 tuần? Và 40 tuần kể từ khi nào?
24 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Bạn vừa phát hiện ra mình mang thai, và bạn bối tuần của thai kỳ, và tuần thứ tư là lúc bạn phát
rối. Khi nào thì em bé sẽ chào đời? hiện kinh nguyệt của mình đến muộn. Cũng vì
Hít một hơi thật sâu, và chúng ta sẽ bắt đầu thế, khi chạm đến mốc 40 tuần, em bé mới ở trong
với bài học đầu tiên về thai kỳ. Để cho thuận tiện bụng bạn được 38 tuần.
(vì bạn cần mường tượng được khi nào em bé sẽ Bạn vẫn còn bối rối bởi cách tính này? Cũng
được sinh ra) và thống nhất (phục vụ cho việc kiểm chẳng có gì đáng ngạc nhiên, vì chúng thật sự
tra mức độ phát triển cũng như kích thước của không dễ hiểu. Điều tốt là bạn không nhất thiết
thai nhi), một thai kỳ bình thường được tính là phải hiểu mới có thể tính được. Để tìm ra ngày
40 tuần, dù chỉ có khoảng 30% thai kỳ thực sự dự sinh (hay ngày dự kiến sinh, bởi tất cả chỉ dự
kéo dài đúng khoảng thời gian này. Thực tế, một kiến), bạn có thể làm phép tính đơn giản như sau:
thai kỳ đủ tháng có thể kéo dài từ 39 tuần đến 41 Lấy ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt cuối trừ đi
tuần (một em bé sinh ra ở tuần thứ 39 hay 41 cũng ba tháng, sau đó cộng thêm bảy ngày. Ví dụ: Giả
không bị coi là bất thường). sử kỳ kinh cuối của bạn bắt đầu vào ngày 12 tháng
Nhưng đây chính là lúc mà mọi thứ trở nên Tư. Đếm ngược ba tháng, đưa bạn đến ngày 12
khó hiểu hơn. Con số 40 tuần này không được tháng Một, rồi cộng thêm bảy ngày. Ngày dự sinh
tính kể từ ngày em bé được thụ thai. Chúng được của bạn sẽ là ngày 19 tháng Một. Nếu bạn không
tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt cuối. Tại muốn bận tâm tính toán, cũng không sao. Chỉ cần
sao lại bắt đầu tính thời gian mang thai trước khi nhập ngày đầu tiên của chu kỳ kinh cuối của bạn
tinh trùng gặp trứng (và thậm chí trước cả khi vào ứng dụng của What To Expect, ngày dự sinh sẽ
trứng rụng)? Đơn giản là vì ngày đầu tiên của kỳ tự động được tính, bạn cũng sẽ biết hiện tại mình
kinh gần nhất là một mốc thời gian đáng tin cậy. đang đến tuần thứ mấy của thai kỳ, và việc đếm
Ngay cả khi bạn khá chắc chắn về ngày rụng trứng ngược đến ngày dự sinh sẽ được bắt đầu.
và ngày (hoặc những ngày) đã quan hệ tình dục, Cần lưu ý rằng nếu chu kỳ của bạn không đều,
chưa chắc bạn có thể xác định được lúc trứng và việc tính toán ngày dự sinh bằng phương pháp
tinh trùng gặp nhau (hay thời điểm thụ thai). Đó dùng ngày đầu tiên của chu kỳ kinh cuối có thể gặp
là vì tinh trùng có thể rong chơi trong âm đạo từ đôi chút khó khăn. Và ngay cả khi chu kỳ của bạn
ba đến năm ngày để gặp được trứng, và trứng có đều, ngày dự sinh bác sĩ tính ra cũng có thể khác
thể được thụ tinh trong vòng 24 giờ sau khi rụng – với thời gian mà bạn tự tính dựa trên ngày đầu tiên
tạo ra một khoảng thời gian quá dài để có thể xác của chu kỳ kinh cuối hay sử dụng ứng dụng. Đó
định chính xác. là bởi vì cách chính xác nhất để ước tính ngày dự
Vì vậy, thay vì lấy mốc thời gian từ ngày thụ sinh là thông qua siêu âm sớm, thường được thực
thai rất khó xác định, bạn cần sử dụng một thời hiện vào khoảng tuần thứ sáu đến chín của thai kỳ,
điểm chắc chắn hơn: ngày đầu tiên của chu kỳ cho phép tính toán tương đối chính xác kích thước
kinh nguyệt cuối cùng (với một chu kỳ điển hình) của phôi hoặc thai nhi (các đo lường bằng siêu âm
sẽ xảy ra khoảng hai tuần trước khi em bé được sau ba tháng đầu khó chính xác bằng).
thụ thai. Điều đó có nghĩa thời điểm trứng và tinh Mặc dù hầu hết các bác sĩ sẽ dựa vào siêu âm và
trùng gặp nhau xảy ra tại tuần thứ hai trong 40 ngày kinh cuối để tính toán thời gian mang thai của
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 25 1
bạn, vẫn còn những dấu hiệu thực thể khác có thể Nhưng liệu từng đó dấu hiệu có cho ra cùng
được dùng để hỗ trợ, bao gồm kích thước tử cung một ngày hay không? Hãy nhớ rằng, ngày dự sinh
và bề cao tử cung (hay độ cao của đáy tử cung, sẽ dù có đáng tin cậy đến đâu thì vẫn chỉ là ước tính.
được đo ở mỗi lần khám thai sau ba tháng đầu và Chỉ có em bé mới biết chắc chắn khi nào mình ra
chạm đến rốn vào khoảng tuần thứ 20). Thậm chí đời… và hẳn nhiên bé cũng chẳng nói cho bạn
trong tương lai có thể có một xét nghiệm máu cho điều đó.
phép xác định chính xác tuổi thai của em bé.
Những điều bạn nên biết:
Lưu ý khi lựa chọn và làm việc với bác sĩ
Ai cũng biết để thụ thai cần đến hai người. tránh thai…). Một số bác sĩ sản khoa cũng cung cấp
Nhưng để trứng được thụ tinh đến ca sinh an dịch vụ chăm sóc y khoa thông thường, đóng vai trò
toàn và thành công, ngoài cha và mẹ, còn cần cả là bác sĩ chăm sóc chính cho bạn.
sự hỗ trợ của nhân viên y tế. Nếu hai bạn đã hoàn
thành việc thụ thai, công việc tiếp theo cần làm Nếu có một thai kỳ nguy cơ cao, bạn thậm
là lựa chọn thành viên còn lại trong chuyến hành chí có thể muốn tìm đến chuyên gia – một bác sĩ
trình này, và hãy chắc chắn rằng đây là người có chuyên về thai sản nguy cơ cao và có chứng chỉ sản-
thể đồng hành cùng bạn cho đến lúc sinh. nhi. Những bác sĩ này được đào tạo thêm ba năm về
chăm sóc cho những phụ nữ mang thai có nguy cơ
Bác sĩ sản khoa, cao sau thời gian đào tạo nội trú như bình thường.
bác sĩ gia đình hay bà đỡ? Nếu mang thai nhờ sự can thiệp chuyên khoa hiếm
muộn, việc chăm sóc trước sinh của bạn sẽ bắt đầu
Bạn nên bắt đầu tìm kiếm cán bộ y tế phù hợp với bác sĩ thuộc chuyên khoa này, trước khi chuyển
nhất để giúp đỡ và hướng dẫn bạn trong suốt sang một bác sĩ sản khoa bình thường hoặc nữ hộ
thai kỳ ở đâu? Đầu tiên, hãy suy nghĩ ai có thể đáp sinh (thường là vào cuối giai đoạn ba tháng đầu,
ứng tốt nhất nhu cầu của bạn. dù có thể sớm hơn), hoặc một chuyên gia sản-nhi
trong trường hợp thai nghén nguy cơ cao.
Bác sĩ sản khoa. Bạn muốn tìm một bác sĩ được
đào tạo chuyên để xử lý mọi vấn đề có thể xảy ra trong Hơn 90% phụ nữ chọn bác sĩ sản khoa chăm
suốt quá trình mang thai, chuyển dạ, sinh nở và giai sóc cho họ. Nếu bạn đã tìm thấy bác sĩ sản-phụ
đoạn sau sinh – từ những câu hỏi hiển nhiên cho đến khoa mà bạn yêu quý, tôn trọng và cảm thấy thoải
những biến chứng khó hiểu nhất? Vậy hãy cân nhắc mái với việc chăm sóc phụ khoa cho bạn, chẳng có
chọn một bác sĩ sản khoa. Họ không những có thể lý do gì để thay đổi khi bạn mang thai. Nếu bác
cung cấp dịch vụ chăm sóc sản khoa toàn diện, mà cả sĩ phụ khoa của bạn không làm về sản khoa, hoặc
các nhu cầu không liên quan đến thai sản khác (sàng bạn không muốn họ chăm sóc cho mình trong quá
lọc ung thư cổ tử cung, ung thư vú, các biện pháp trình mang thai hay sinh em bé, đây là thời điểm
thích hợp để tìm kiếm.
26 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Bác sĩ gia đình. Bác sĩ gia đình cung cấp các toàn diện và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ chi tiết,
dịch vụ y tế cơ bản. Không giống như bác sĩ sản sẵn sàng trao đổi về các liệu pháp bổ sung, thay thế
khoa – người được đào tạo chuyên sâu về sức khỏe và các lựa chọn sinh nở hơn, đồng thời là người
sinh sản, y đa khoa và phẫu thuật cho phụ nữ, bác ủng hộ mạnh mẽ việc không dùng thuốc giảm đau
sĩ gia đình được đào tạo về chăm sóc sức khỏe ban khi sinh, có lẽ bạn – cùng với khoảng 9% các bà mẹ
đầu, sản khoa và nhi khoa cơ bản. Nếu bạn chọn tương lai tại Mỹ – sẽ muốn lựa chọn điều dưỡng-
bác sĩ gia đình, họ có thể đóng vai trò bác sĩ nội hộ sinh. Các điều dưỡng-hộ sinh được đào tạo để
khoa, sản-phụ khoa, và khi đến lúc, cả bác sĩ nhi chăm sóc những phụ nữ mang thai có nguy cơ thấp
khoa. Một cách lý tưởng, bác sĩ gia đình sẽ hiểu rõ (bao gồm chỉ định xét nghiệm và kê đơn thuốc) và
lối sống của gia đình bạn và có thể chăm sóc sức ca sinh không biến chứng; họ được cấp phép hành
khỏe một cách toàn diện, chứ không chỉ gói gọn nghề trên toàn bộ đất nước và các vùng lãnh thổ
trong sản khoa. Trong trường hợp thai kỳ của bạn của Mỹ. Điều dưỡng-hộ sinh cũng có thể cung cấp
gặp vấn đề phức tạp, bác sĩ gia đình có thể chuyển dịch vụ thăm khám phụ khoa định kỳ và, đôi khi,
bạn đến bác sĩ sản khoa để hội chẩn hoặc chăm sóc cả chăm sóc trẻ sơ sinh. Phần lớn điều dưỡng-hộ
chuyên khoa, nhưng vẫn tham gia chăm sóc sức sinh làm việc trong môi trường bệnh viện, một số
khỏe cho bạn. làm việc tại các trung tâm sinh sản và/hoặc phục
vụ sinh con tại nhà. Có đến 95% các ca sinh nở do
THAM KHẢO BÁC SĨ GOOGLE? điều dưỡng-hộ sinh phụ trách diễn ra tại bệnh viện
hoặc trung tâm sinh sản. Mặc dù các điều dưỡng-
Cứ thoải mái truy cập vào các trang web hộ sinh đều có quyền kê thuốc giảm đau cũng như
và ứng dụng về thai sản, nhưng hãy cẩn thuốc kích thích chuyển dạ, các ca sinh do điều
thận khi tìm kiếm (và nghiên cứu). Bạn không dưỡng-hộ sinh phụ trách thường không sử dụng
nên tin vào tất cả những điều đọc được, nhất bất kỳ can thiệp y tế nào. Thông thường, những
là khi chúng đến từ các nguồn trực tuyến – ca do điều dưỡng-hộ sinh phụ trách có tỉ lệ sinh
đặc biệt là mạng xã hội. Trước khi định làm mổ thấp hơn nhiều (được thực hiện bởi bác sĩ sản
theo bất kỳ đơn thuốc hay hướng dẫn nào của khoa liên kết với họ) so với ca do bác sĩ phụ trách,
Bác sĩ Google, luôn tham khảo ý kiến bác sĩ cũng như có tỉ lệ sinh thường sau sinh mổ cao hơn,
của bạn – thường là nguồn cung cấp thông một phần vì họ hiếm khi phải thực hiện các can
tin tốt nhất về thai sản, đặc biệt là khi áp dụng thiệp y tế không cần thiết, phần vì họ chỉ tiếp nhận
cho chính thai kỳ của bạn. những phụ nữ mang thai có nguy cơ thấp, ít có khả
năng phải phẫu thuật vào phút chót. Các nghiên
Điều dưỡng-hộ sinh. Nếu bạn đang tìm kiếm cứu cho thấy đối với các trường hợp mang thai có
một nhân viên y tế lành nghề – người trao cho bạn nguy cơ thấp, việc sinh nở với điều dưỡng-hộ sinh
sự quan tâm vượt ra ngoài cả chăm sóc sản khoa, cũng an toàn không kém các bác sĩ. Một điểm khác
dành nhiều thời gian hơn cho bạn mỗi lần tới khám, cần ghi nhớ là, nếu bạn phải tự thanh toán một
chú ý tới trạng thái cảm xúc của bạn không kém phần hoặc toàn bộ chi phí của mình: Chi phí chăm
tình trạng thể chất, đưa ra lời khuyên dinh dưỡng sóc trước sinh với điều dưỡng-hộ sinh thường thấp
hơn so với bác sĩ sản khoa.
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 27 1
PHÂN CHIA CÔNG VIỆC
Điều gì xảy ra nếu bác sĩ sản khoa của bạn sẽ đỡ đẻ cho bạn không phải một người hoàn
vắng mặt vào ngày bạn sinh? Một số bác toàn xa lạ. Và hãy chắc chắn mang theo trong
sĩ sản khoa và bệnh viện sẽ nhờ tới các bác sĩ tay mong muốn của mình cho việc sinh nở
trực sản – các bác sĩ sản khoa chỉ làm việc tại (xem thêm Chương 7) khi đến bệnh viện, nhờ
bệnh viện, và chỉ tham gia vào các ca sinh nở. thế bất kể người tiếp nhận ca sinh của bạn là ai,
Các bác sĩ trực sản này không tham gia vào việc họ cũng đều biết được các mong muốn của bạn
thăm khám và theo dõi bệnh nhân mang thai, ngay cả khi không hề quen biết từ trước.
nhưng luôn có mặt sẵn sàng để giúp em bé của
bạn chào đời nếu bác sĩ sản khoa của bạn (có Nếu không thoải mái với điều này, bạn nên
thể đang trong kì nghỉ hoặc tham dự hội nghị) cân nhắc về việc thay đổi bác sĩ khi còn có thể.
không có mặt kịp thời. Dù vậy, nên nhớ rằng nếu bạn đang được chăm
sóc bởi một bác sĩ có thể hành nghề đa chuyên
Nếu bạn được thông báo rằng có khả năng khoa, rất có khả năng họ không thể có mặt
bác sĩ trực sản sẽ là người giúp bạn sinh em bé, đúng lúc vào ngày bạn chuyển dạ. Và cũng nên
hãy hỏi bác sĩ của bạn xem đã từng làm việc nhớ rằng, do các bác sĩ trực sản chỉ tập trung
chặt chẽ với bác sĩ đó trong quá khứ hay chưa. vào việc sinh nở, họ đã chuẩn bị trên cả kỹ càng
Bạn cũng nên hỏi xem các quan điểm và quy để chăm sóc tốt nhất có thể cho bạn trong quá
trình chăm sóc của họ có tương tự nhau không. trình chuyển dạ. Và họ cũng được nghỉ ngơi
Bạn cũng có thể gọi cho bệnh viện để hỏi xem nhiều hơn, vì họ làm việc theo ca thay vì cả
bạn có thể gặp nhân viên hành chính trước khi ngày lẫn đêm.
chuyển dạ hay không, để đảm bảo rằng bác sĩ
Một lựa chọn khác, cũng được Hiệp hội Điều Bà đỡ. Những bà đỡ này được đào tạo mà
dưỡng-Hộ sinh Hoa Kỳ chứng nhận, nhưng chỉ được không cần trải qua chương trình điều dưỡng hay
cấp phép hành nghề tại một số tiểu bang, là bà đỡ có có trình độ cử nhân. Bà đỡ được cấp phép thường
chứng chỉ. Họ phải học các lớp đào tạo lý thuyết y thực hiện các ca sinh tại nhà, dù một số cũng
khoa tương đương trình độ cử nhân và thực tập như làm việc trong các bệnh viện. Các bà đỡ do Cơ
một nữ hộ sinh, nhưng không được công nhận là quan Kiểm soát Hộ sinh Miền Bắc Hoa Kỳ chứng
điều dưỡng chuyên khoa hay cử nhân điều dưỡng. nhận được gọi là bà đỡ chuyên nghiệp – còn lại
đều không được công nhận. Một số tiểu bang cho
Phần lớn các điều dưỡng-hộ sinh và bà đỡ phép các bà đỡ được phép hành nghề, dù ở một số
có chứng chỉ đều nhờ bác sĩ hỗ trợ để đề phòng bang khác, việc hành nghề của họ là bất hợp pháp.
trường hợp biến chứng xảy ra, và nhiều người có Điều quan trọng cần nhớ rằng chương trình đào
thể kết hợp với một hoặc một nhóm bác sĩ. Để tạo của các bà đỡ chuyên nghiệp không đáp ứng
biết thêm thông tin về điều dưỡng-hộ sinh, hãy được phần lớn các tiêu chuẩn quốc tế, và nhiều
truy cập midwife.org.
28 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
người thậm chí có thể không đủ điều kiện để trở mà mình mong muốn. Nếu điều đó xảy ra và bạn
thành nữ hộ sinh ở các nước phát triển khác. Chưa quyết định chuyển bác sĩ, bạn sẽ phải bắt đầu lại từ
đến 0,5 % số ca sinh ở Mỹ được thực hiện bởi các đầu, tìm kiếm một người phù hợp với bạn.
bà đỡ. Để biết thêm thông tin, tham khảo Hiệp Hợp tác hay hành nghề theo nhóm. Với mô
hội Nữ hộ sinh Bắc Mỹ tại trang web mana.org. hình hành nghề này, hai hoặc nhiều bác sĩ có chung
Các loại hình hành nghề chuyên ngành cùng chăm sóc cho bệnh nhân, bạn
thường gặp họ luân phiên (mặc dù bạn thường
Sau khi đã quyết định chọn bác sĩ sản khoa, bác gắn bó hơn với bác sĩ mà mình yêu quý trong phần
sĩ gia đình hay nữ hộ sinh, tiếp theo, bạn cần lớn thời gian mang thai, và chỉ bắt đầu gặp những
lựa chọn loại hình hành nghề nào sẽ giúp bạn thấy người còn lại vào giai đoạn cuối thai kỳ, khi đến
thoải mái nhất. Dưới đây là các loại hình hành thăm khám thường xuyên hơn). Tương tự, các bác
nghề phổ biến nhất và các ưu điểm cũng như sĩ sản khoa và bác sĩ gia đình cũng có thể hành
nhược điểm có thể của chúng: nghề theo cách này. Ưu điểm của việc hành nghề
theo nhóm là do mỗi lần gặp một người khác nhau,
Hành nghề độc lập. Bạn muốn tìm một bác bạn sẽ biết tất cả các bác sĩ. Điều đó có nghĩa là
sĩ đơn độc đúng nghĩa? Vậy hãy tìm những người khi những cơn co thắt lúc sinh ập đến mạnh mẽ và
hành nghề độc lập, trong đó bác sĩ bạn chọn làm gấp gáp, những người có mặt trong phòng đẻ với
việc một mình, và chỉ nhờ bác sĩ khác thay thế bạn chắc chắn sẽ là những gương mặt quen thuộc.
khi họ vắng mặt. Tại hầu hết các bang, bác sĩ sản Nhưng nhược điểm là bạn có thể không thích tất
khoa hoặc bác sĩ gia đình có thể hành nghề độc cả bọn họ như nhau, và thường bạn cũng không
lập, trong khi nữ hộ sinh bắt buộc phải kết hợp được chọn người sẽ phụ trách khi bạn sinh em bé.
với bác sĩ. Ưu điểm chính của việc hành nghề độc Ngoài ra, nghe được nhiều quan điểm khác nhau
lập là bạn sẽ gặp cùng một bác sĩ mỗi lần thăm từ các bác sĩ có thể là điều tốt, hoặc không, tùy
khám – sự quen thuộc có thể tạo ra cảm giác thoải thuộc vào việc bạn thấy việc đó giúp mình thêm
mái, đặc biệt là khi chuyển dạ. Bạn cũng sẽ nhận an tâm hay rối trí.
được những lời khuyên nhất quán, thay vì phải bối
rối trước những quan điểm khác nhau (và đôi khi Kết hợp hành nghề. Một nhóm hành nghề
mâu thuẫn) từ các bác sĩ khác nhau. Nhược điểm kết hợp bao gồm một hoặc nhiều bác sĩ sản khoa
lớn nhất là nếu vị bác sĩ có một không hai của bạn và một hoặc nhiều nữ hộ sinh. Kiểu hành nghề
đi vắng, bị ốm hoặc không có mặt vào ngày (hoặc này có những ưu và nhược tương tự như các mô
đêm) em bé ra đời, người thay thế có thể là bác hình hành nghề theo nhóm khác. Ngoài ra, mô
sĩ hỗ trợ mà bạn chưa bao giờ gặp (trong một số hình này còn một lợi thế là có thêm thời gian và
trường hợp, một bác sĩ trực sản; xem trang trước). sự tham gia của nữ hộ sinh trong một số lần thăm
Sắp xếp để gặp các bác sĩ hỗ trợ trước đó có thể khám cùng với những kiến thức từ bác sĩ được đào
giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn với khả năng tạo nâng cao và chuyên môn sâu rộng về các lĩnh
đó. Một bác sĩ hành nghề độc lập cũng có thể trở vực khác. Bạn có thể lựa chọn nữ hộ sinh đỡ đẻ
thành vấn đề nếu đến giữa chừng của thai kỳ, bạn cho bạn, đồng thời yên tâm rằng nếu có vấn đề xảy
thấy rằng bác sĩ đó thực sự không phải là người ra, bác sĩ mà bạn biết luôn sẵn sàng có mặt.
Trung tâm sản phụ khoa hay Nhà hộ sinh. N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 29 1
Tại các trung tâm này, phần lớn các dịch vụ chăm
sóc do nữ hộ sinh cung cấp và các bác sĩ sản khoa NHÓM CÁC BÀ MẸ MANG THAI
sẽ trực có mặt khi cần thiết. Một số trung tâm sản
phụ khoa đặt tại các bệnh viện có phòng sinh nở Tìm kiếm một mô hình chăm sóc tiền
đặc biệt, số khác là các cơ sở độc lập. Tất cả các sản khác với kiểu truyền thống? Có
trung tâm sản phụ khoa chỉ chăm sóc cho bệnh lẽ Nhóm các bà mẹ mang thai là thứ dành
nhân nguy cơ thấp. cho bạn. Thay vì đặt lịch hẹn kiểm tra hằng
tháng, bạn sẽ tham gia một nhóm gồm tám
Mô hình hành nghề này rõ ràng phù hợp với đến 12 bà mẹ tương lai khác (cùng với chồng
những bà mẹ tương lai mong muốn được chăm của họ) có ngày dự sinh gần với bạn, thường
sóc bởi nữ hộ sinh. Một lợi thế đáng kể khác, và có là khoảng 10 buổi trong suốt thai kỳ và thời
thể trở thành điểm quan trọng nhất: nữ hộ sinh và gian đầu sau sinh (với sự có mặt của cả em
trung tâm sản phụ khoa hay nhà hộ sinh thường bé!). Bạn vẫn sẽ được cán bộ y tế kiểm tra
có chi phí thấp hơn so với bác sĩ sản khoa và bệnh hằng tháng như bình thường, nhưng cũng
viện. Đây có thể là một điểm quan trọng cần cân sẽ dành khoảng hai giờ mỗi buổi để được
nhắc, vì dù bảo hiểm y tế của bạn thường chi trả giải đáp các câu hỏi, chia sẻ kinh nghiệm với
cả chăm sóc thai sản và sinh nở, bạn có thể phải những phụ huynh khác và thảo luận về các
tự thanh toán một phần hóa đơn, tùy thuộc vào chủ đề khác nhau từ dinh dưỡng khi mang
loại bảo hiểm bạn có, mức độ chi trả, và dịch vụ thai đến phương án sinh nở.
bạn dùng trong hay ngoài bảo hiểm. Một nhược
điểm tiềm tàng khác của mô hình này là: Nếu biến Nhóm các bà mẹ mang thai có phải là
chứng phát sinh trong thai kỳ, bạn có thể được hình thức chăm sóc mà bạn đang tìm kiếm?
chuyển sang cho một bác sĩ sản khoa chăm sóc và Truy cập vào centrehealthcare.org để tìm
phải bắt đầu phát triển mối quan hệ từ đầu. Hoặc, hiểu thêm và xem có địa điểm nào ở gần
nếu biến chứng xuất hiện trong quá trình chuyển bạn không.
dạ hoặc sinh nở, bạn có thể cần được hỗ trợ bởi
một bác sĩ đang trực mà mình chưa từng gặp trước Một điều dưỡng-hộ sinh độc lập thường có
đây. Và cuối cùng, nếu sinh tại một trung tâm độc một bác sĩ để tư vấn khi cần thiết và gọi điện trong
lập, khi phát sinh biến chứng, bạn có thể phải trường hợp khẩn cấp khi hỗ trợ mang thai, sinh
chuyển đến bệnh viện gần nhất để được cấp cứu. con và sau sinh. Dịch vụ cung cấp bởi điều dưỡng-
hộ sinh độc lập cũng được hỗ trợ bởi hầu hết các
Điều dưỡng-hộ sinh hành nghề độc lập. Ở chương trình bảo hiểm, mặc dù chỉ một số công
các tiểu bang cho phép hành nghề độc lập, điều ty chi trả cho việc đỡ đẻ tại nhà hoặc cơ sở không
dưỡng-hộ sinh mang đến cho phụ nữ mang thai phải bệnh viện của điều dưỡng-hộ sinh.
rủi ro thấp lợi thế của việc chăm sóc cá nhân
trong thai kỳ và sinh nở tự nhiên không cần hỗ Tìm kiếm
trợ hiện đại (đôi khi ở nhà, nhưng thường là ở
các trung tâm sản phụ khoa hoặc bệnh viện). Sau khi đã lựa chọn được nhân viên y tế và loại
hình chăm sóc mà bạn mong muốn, tiếp theo
30 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
bạn có thể tìm những ứng viên khả quan ở đâu? Đưa ra lựa chọn
Sau đây là những nguồn tin cậy:
Một khi bạn đã có thông tin của người mình
• Bác sĩ phụ khoa hay bác sĩ gia đình (nếu họ mong muốn, hãy gọi để đặt lịch hẹn khám.
không đỡ đẻ) hoặc bác sĩ nội khoa của bạn, Chuẩn bị sẵn những câu hỏi để xem người đó có
nếu bạn thấy thoải mái với họ. Các bác sĩ có xu quan điểm và tính cách phù hợp với mong muốn
hướng giới thiệu những người có quan điểm của bạn hay không. (Và cũng đừng mong rằng cả
tương đồng với họ. hai có chung mọi quan điểm.) Hãy quan sát và cố
• Bạn bè, đồng nghiệp hoặc những người trong gắng hiểu rõ ý nghĩa của những gì mình được đọc
cộng đồng địa phương, mới sinh con gần đây hay nghe trong buổi trao đổi: Bác sĩ hay hộ sinh đó
và có tính cách và quan điểm về sinh nở tương có phải là người biết lắng nghe? Có sẵn sàng giải
tự như bạn. đáp các thắc mắc của bệnh nhân? Quan tâm các
• Công ty bảo hiểm của bạn có thể cung cấp câu hỏi của cả bạn và chồng bạn như nhau? Người
danh sách mạng lưới các bác sĩ có khả năng đó có khiếu hài hước không, nếu với bạn đó là điều
đỡ đẻ, cùng với thông tin quá trình đào tạo y bắt buộc? Họ có coi những vấn đề cảm xúc của
khoa, chuyên khoa, mối quan tâm đặc biệt, loại bạn quan trọng như những vấn đề thể chất không?
hình hành nghề và các chứng chỉ liên quan. Đây là lúc để tìm hiểu quan điểm của người này
đối với những vấn đề mà bạn cảm thấy quan trọng:
• Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (ama-assn.org; nhấp không dùng thuốc giảm đau khi sinh so với việc
chuột vào mục “Tìm Bác sĩ”) có thể giúp bạn dùng giảm đau khi cần hoặc khi muốn, nuôi con
tìm kiếm bác sĩ gần bạn. bằng sữa mẹ, kích thích chuyển dạ bằng thuốc, đặt
• Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) có tên của máy theo dõi tim thai liên tục hay truyền dịch định
các bác sĩ sản khoa và chuyên gia về sản nhi. kỳ, sinh thường sau khi sinh mổ, sinh dưới nước,
Truy cập acog.org và nhấn vào mục “Tìm bác hoặc bất cứ điều gì bạn thấy quan trọng.
sĩ sản-phụ khoa”.
• Hội Y tá-Nữ hộ sinh Hoa Kỳ, nếu bạn đang BẠN SẼ SINH Ở ĐÂU?
tìm kiếm một nữ hộ sinh. Truy cập midwife.
org (nhấp vào mục “Tìm Nữ hộ sinh”). Bạn nhất quyết sẽ sinh tại bệnh viện? Hay
trung tâm sản phụ khoa mới là lựa chọn
• Hiệp hội La Leche tại địa phương, đặc biệt dành cho bạn? Hay thậm chí bạn hy vọng có
nếu hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ là một trong thể sinh con tại nhà? Có rất nhiều lựa chọn cá
những mối quan tâm hàng đầu của bạn. nhân trong quá trình mang thai và sinh nở –
bao gồm cả nơi bạn sẽ chào đón em bé ra đời:
• Bệnh viện gần nơi bạn sống với những cơ sở vật
chất bạn thấy quan trọng như phòng đẻ với bồn Bệnh viện. Trái với sự lạnh lẽo và xa
tạo sóng, phòng cho cả em bé và bố, hoặc khoa cách bạn có thể tưởng tượng, các phòng sinh
chăm sóc tích cực cho trẻ sơ sinh – hay trung nở tại hầu hết các bệnh viện đều ấm cúng
tâm thai sản hoặc nhà hộ sinh địa phương. Hãy và thân thiện, với ánh sáng dịu nhẹ, những
hỏi tên của các bác sĩ và nữ hộ sinh.
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 31 1
chiếc ghế thoải mái, những bức tranh treo tường sáng nhẹ nhàng, có thể có vòi hoa sen hay bồn
đầy thư giãn và những chiếc giường mang lại tạo sóng cho việc sinh dưới nước. Họ cũng có
cảm giác của một món đồ nội thất cao cấp chứ thể có khu bếp cho các thành viên gia đình sử
không phải đồ dùng cho người bệnh. Dụng dụng. Thông thường nhân viên ở các trung tâm
cụ y tế thường được cất trong những chiếc tủ sản phụ khoa là hộ sinh, nhưng nhiều nơi cũng
giống như ở nhà. Phần đầu giường có thể được có các bác sĩ sản khoa thường trực. Và dù các
nâng lên để giúp người mẹ chuyển dạ trong tư trung tâm này thường không sử dụng các biện
thế thoải mái, chân giường được hạ xuống để pháp can thiệp như máy theo dõi tim thai, họ
lấy không gian cho nhân viên y tế. Sau khi sinh, vẫn có các thiết bị y tế để chăm sóc khẩn cấp
khăn trải giường sẽ được thay, thêm một vài thao khi cần trong khi chờ chuyển đến bệnh viện gần
tác đơn giản và bàn đẻ trở lại thành giường như nhất. Tuy nhiên, chỉ những phụ nữ có nguy cơ
ban đầu. Nhiều bệnh viện cũng có cả vòi hoa thấp mới nên lựa chọn sinh con tại các trung
sen và/hoặc bồn tạo sóng bên trong hoặc liền kề tâm sản phụ khoa. Một điều khác cần cân nhắc
với các phòng sinh nở, cho phép áp dụng liệu là: Các trung tâm sản phụ khoa ưu tiên việc
pháp giảm đau bằng thủy liệu trong quá trình sinh nở không giảm đau, và mặc dù có sẵn các
chuyển dạ. Một số bệnh viện cũng có bồn sinh loại thuốc giảm đau nhẹ, họ không có thuốc gây
dưới nước (xem Chương 11 để biết thêm về sinh tê ngoài màng cứng. Nếu muốn gây tê ngoài
dưới nước). Hầu hết các phòng sinh nở đều có màng cứng, bạn sẽ phải đến bệnh viện.
ghế sofa giường cho người nhà đi theo chăm sóc
cho bạn. Tại nhà. Chỉ có khoảng 1% số ca sinh nở
tại Mỹ là sinh tại nhà. Dù khi sinh tại nhà,
Phần lớn các phòng sinh nở chỉ được dùng em bé sẽ chào đời giữa gia đình và người thân,
cho việc chuyển dạ và hồi sức, có nghĩa là bạn trong một không gian thoải mái và riêng tư
và em bé rất có khả năng sẽ được chuyển sang quen thuộc trong chính căn nhà của mình,
phòng hậu sản sau khoảng một giờ bên nhau. nơi không có các quy trình và nhân viên y tế.
Nhược điểm rõ ràng là nếu có sự cố bất ngờ xảy
Trong trường hợp sinh mổ, bạn sẽ được ra, các điều kiện để sinh mổ khẩn cấp hoặc hồi
chuyển đến phòng phẫu thuật rồi phòng hồi sức sơ sinh sẽ không sẵn có.
sức, và trở lại phòng lưu bệnh ngay khi việc
sinh nở đã xong. Thống kê cho thấy, kể cả khi cùng được
đỡ đẻ bởi bà đỡ, những em bé sinh tại nhà vẫn
Trung tâm sản phụ khoa. Trung tâm sản có nguy cơ cao hơn so đối những bé sinh tại
phụ khoa, thường là các cơ sở độc lập (và chỉ bệnh viện. Theo Hiệp hội Nữ hộ sinh Hoa Kỳ,
cách bệnh viện vài phút, hoặc có thể gắn liền – nếu muốn sinh tại nhà, bạn phải nằm trong
hoặc thậm chí nằm trong – bệnh viện), mang nhóm có nguy cơ thấp, có sự tham gia của
đến một không gian ấm cúng, không có quá điều dưỡng-hộ sinh và bác sĩ thường trực, có
nhiều thiết bị, dụng cụ y tế và mang tính riêng phương tiện di chuyển sẵn sàng và không sống
tư để sinh nở, với các phòng riêng được chiếu quá xa bệnh viện.
32 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
1
Hiểu được quan điểm của nhân viên y tế bạn Có linh động về các quy tắc hay thủ tục liên
chọn sẽ giúp đảm bảo không có bất ngờ không vui quan đến bạn (ví dụ ăn hoặc uống trong khi chuyển
nào xảy ra sau này. dạ hoặc truyền tĩnh mạch thường quy) không? Có
Cũng quan trọng không kém những điều cuộc bác sĩ trực gây mê để kịp thời gây tê ngoài màng
nói chuyện tiết lộ về bác sĩ tiềm năng là những gì cứng nếu bạn cần? Có khuyến khích sinh thường
bạn tiết lộ về bản thân mình. Hãy chia sẻ và thể sau khi sinh mổ nếu bạn đủ điều kiện? Có dịch
hiện rõ tính cách thực sự của mình. Bạn có thể vụ sinh mổ “không đau” hay không (xem Chương
đánh giá từ phản ứng của bác sĩ, liệu họ có cảm 12)? Anh chị em ruột có được phép có mặt trong
thấy thoải mái và sẵn sàng trả lời những câu hỏi quá trình sinh nở không? Bệnh viện có áp dụng
của bạn – người bệnh nhân hay không. chính sách khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ
hay không (chẳng hạn như ưu tiên tiếp xúc da kề
Bạn cũng nên kiểm tra xem liệu bệnh viện hay da ngay sau khi sinh)? Có chuyên gia tư vấn hỗ
trung tâm sinh sản mà bác sĩ đó liên kết có những trợ nuôi con bằng sữa mẹ không (hoặc được hỗ
cơ sở vật chất hay dịch vụ mà bạn thấy quan trọng trợ nếu không thể cho con bú)? Xem Chương 11
hay không. Mặc dù các mong muốn đối với việc để biết thêm về các lựa chọn và tùy chọn khi sinh.
sinh nở không nên trở thành tiêu chí duy nhất khi
chọn bác sĩ, nhưng chắc chắn chúng nên được cân Trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, hãy
nhắc. Hỏi về bất kỳ công năng và lựa chọn nào sau suy nghĩ xem liệu bác sĩ tiềm năng có tạo cho bạn
đây mà bạn thấy quan trọng (cũng nên lưu ý rằng cảm giác tin tưởng hay không. Mang thai là một
chẳng có quyết định chắc chắn nào về việc sinh nở trong những hành trình quan trọng nhất mà bạn
có thể được đưa ra cho đến cuối thai kỳ, hoặc thậm sẽ trải qua, vì vậy hãy chọn người đồng hành mà
chí là lúc sinh): Bệnh viện hay trung tâm sinh sản bạn có thể tin tưởng.
có bồn để phục vụ việc sinh dưới nước không, có
thanh bám hỗ trợ tư thế ngồi xổm để rặn, nơi thoải
mái để người bố có thể ở lại, có không gian để gia
đình và bạn bè đến thăm, có đơn nguyên chăm sóc
sơ sinh đặc biệt không?
CHƯƠNG 2 2
Hồ sơ sinh nở
Kết quả thử thai dương tính và bạn đã chắc chắn là mình có thai. Sự phấn khích trong bạn tăng dần,
cũng như những câu hỏi đang chất đống trong đầu bạn vậy. Chắc chắn, rất nhiều trong số đó liên
quan đến những triệu chứng bất thường mà bạn đang gặp phải. Nhưng cũng có rất nhiều câu liên
quan đến hồ sơ sinh nở của chính bạn. Hồ sơ đó bao gồm những gì? Hiển nhiên không phải những thứ
bạn thường đăng trên mạng xã hội (hay những bức ảnh tự sướng với chiếc bụng bầu mà bạn định chụp
mỗi tuần). Hồ sơ sinh nở là bản tổng hợp tiền sử y khoa, phụ khoa và sản khoa của bạn (nếu đây không
phải lần đầu bạn mang thai). Hay nói cách khác, câu chuyện của chính bạn – thứ có thể ảnh hưởng rất lớn
đến quá trình mang thai sắp tới.
Hãy nhớ rằng không phải toàn bộ nội dung chương này có thể áp dụng cho bạn, vì thai kỳ (cũng như em
bé trong bụng) của bạn là duy nhất. Hãy đọc những gì phù hợp với bạn và bỏ qua những điều không liên quan.
Tiền sử phụ khoa ra. Mặc cho những cảnh báo bạn có thể thấy trên
tờ hướng dẫn sử dụng, không có lý do gì để phải
Sử dụng các biện pháp tránh thai quá lo lắng cả. Không có bằng chứng thực sự nào về
khi đang mang thai việc tăng nguy cơ cho con khi mẹ thụ thai trong khi
đang sử dụng thuốc tránh thai đường uống. Bạn có
“Tôi thụ thai trong khi sử dụng viên uống tránh thể trao đổi với bác sĩ để yên tâm hơn.
thai. Tôi tiếp tục dùng chúng hơn một tháng
vì không biết mình có thai. Điều này có ảnh Bạn cũng sẽ nhận được những lời trấn an
hưởng đến con tôi không?” tương tự từ bác sĩ nếu thụ thai khi đang sử dụng
các phương pháp tránh thai khác như vòng tránh
Trong điều kiện lý tưởng, sau khi ngừng sử dụng thai, miếng dán, thuốc tiêm hoặc que cấy tránh
viên uống tránh thai, bạn sẽ có ít nhất một chu thai. Các phương pháp tránh thai này cũng sử
kỳ kinh nguyệt bình thường (là chu kỳ được kích dụng các hormone tương tự trong viên uống tránh
hoạt bởi hormone của chính bạn) trước khi mang thai, có nghĩa cũng không có bằng chứng nào về
thai. Nhưng việc thụ thai không phải lúc nào cũng gia tăng nguy cơ khi sử dụng các phương pháp
diễn ra trong điều kiện lý tưởng, và dù việc mang tránh thai bằng nội tiết tố khác.
thai khi sử dụng viên uống tránh thai khá hiếm (chỉ
khoảng chưa đến 1% khi sử dụng thuốc liên tục
theo đúng hướng dẫn), chuyện đó vẫn có thể xảy
34 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
CUỐN SÁCH CHO MỌI GIA ĐÌNH
Gia đình vẫn là gia đình, bất kể có thế nào các thuật ngữ như “bạn đời” hay “bạn tình”
2 thì tình yêu vẫn là điều quan trọng nhất. đơn thuần là cách viết ngắn gọn, tương tự như
Nhưng khi đọc Hành trình nuôi con: Mang thai, việc dùng từ “bố” thay vì “bố hay mẹ” khi đề
bạn sẽ thấy rằng cuốn sách thường dẫn chứng cập đến người không mang thai trong một cặp
bằng những mối quan hệ gia đình truyền thống. đôi. Xin tùy ý thay thế chúng bằng cụm từ phù
Việc này chắc chắn không có nghĩa cuốn sách hợp hơn với bạn và gia đình thân yêu của bạn.
không dành cho những bà mẹ tương lai (và gia Việc nhờ người mang thai hộ cũng không
đình của họ) không thuộc về kiểu truyền thống khiến bạn trở thành người ngoài cuộc, và đây
– những người độc thân do lựa chọn hay hoàn vẫn là cuốn sách dành cho bạn. Hãy tận dụng
cảnh, những người có bạn tình đồng giới, hoặc nó để theo dõi tiến độ của quá trình mang thai
những người chọn không kết hôn với người và sự phát triển của con bạn.
sống chung với họ. Thay vào đó, việc sử dụng
“Tôi thụ thai sau khi sử dụng bao cao su có Việc thụ thai dù đang đặt vòng sẽ đưa đến
chất diệt tinh trùng và tiếp tục sử dụng chất hai lựa chọn mà bạn nên trao đổi với bác sĩ càng
diệt tinh trùng trước khi biết mình mang thai. sớm càng tốt: để nguyên hoặc tháo vòng. Điều này
Tôi có nên lo lắng không?” phụ thuộc rất nhiều vào việc bác sĩ có nhìn thấy
phần dây của vòng tránh thai nhô ra khỏi cổ tử
Không có gì phải lo lắng nếu bạn mang thai trong cung hay không. Nếu bác sĩ không thể nhìn thấy
khi sử dụng bao cao su (hay màng ngăn, nắp âm phần dây này, thai kỳ vẫn có khả năng cao diễn
đạo) có sẵn (hoặc dùng thêm) chất diệt tinh trùng, ra bình thường mà không cần tháo vòng – kể cả
hoặc đơn giản chỉ riêng chất diệt tinh trùng. Tin vui khi đây là loại sử dụng hormone. Vòng tránh thai
là hoàn toàn chưa có bằng chứng nào về mối liên hệ đơn giản sẽ bị đẩy sát vào thành tử cung khi túi ối
giữa việc sử dụng chất diệt tinh trùng và các dị tật nở rộng và thường thoát ra cùng với rau thai khi
bẩm sinh. Vì vậy, hãy thư giãn và tận hưởng thai kỳ sinh. Tuy nhiên, nếu phần dây của vòng tránh thai
của bạn, kể cả khi nó đến hơi bất ngờ. vẫn có thể được nhìn thấy ở đầu thai kỳ, nguy
cơ nhiễm trùng sẽ tăng lên. Trong trường hợp đó,
“Tôi đã đặt vòng tránh thai và mới phát hiện mình bạn nên tháo vòng để làm tăng độ an toàn và khả
có thai. Liệu thai kỳ của tôi có vấn đề gì không?” năng thành công của thai kỳ. Nguy cơ sảy thai nếu
không tháo vòng rất cao, dù có thể giảm xuống chỉ
Mang thai trong khi đang sử dụng biện pháp còn 20% khi vòng tránh thai được tháo bỏ. Nếu
phòng tránh luôn mang theo những sự bất điều đó cũng không khiến bạn yên tâm hơn, hãy
ngờ (hiển nhiên khi bạn vẫn đang sử dụng biện nhớ rằng tỉ lệ sảy thai thông thường được ước tính
pháp tránh thai), nhưng điều đó đôi khi vẫn xảy vào khoảng 15-20%.
ra. Tỉ lệ mang thai khi đang đặt vòng là khá thấp,
khoảng 1/1.000.
Hãy đặc biệt cảnh giác với các hiện tượng chảy N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 35 2
máu, chuột rút hoặc sốt trong ba tháng đầu nếu
không tháo vòng tránh thai, vì việc đó sẽ khiến bạn “Tôi từng mổ cắt bỏ u xơ cách đây vài năm.
có nguy cơ cao bị biến chứng thai kỳ sớm. Hãy Chuyện đó có ảnh hưởng đến việc tôi mang
thông báo cho bác sĩ về các triệu chứng này ngay thai hay không?”
lập tức. Bạn cũng có nguy cơ sinh non cao hơn
nếu thụ thai khi đang sử dụng vòng tránh thai (kể Trong hầu hết các trường hợp, phẫu thuật cắt
cả khi đã được tháo bỏ), do đó hãy cảnh giác với bỏ các khối u xơ tử cung nhỏ (đặc biệt là nếu
các dấu hiệu sinh non. phẫu thuật được thực hiện bằng nội soi) không ảnh
hưởng đến lần mang thai tiếp theo. Tuy nhiên, mổ
U xơ mở để xử lý khối u xơ lớn có thể làm tử cung suy
yếu đến mức không đủ khả năng để sinh thường.
“Tôi đã bị u xơ tử cung vài năm và chưa gặp Nếu bác sĩ cho rằng việc này có thể xảy ra, họ sẽ chỉ
phải vấn đề gì. Vậy khi tôi mang thai, chúng có định sinh mổ. Hãy tìm hiểu các dấu hiệu chuyển
ảnh hưởng gì hay không?” dạ sớm để nhận biết những cơn co xuất hiện trước
thời gian phẫu thuật dự kiến và có phương án để
Uxơ tử cung có thể không ảnh hưởng hay nhanh chóng đến bệnh viện ngay khi việc đó xảy ra.
gây biến chứng gì đến thai kỳ của bạn. Trên
thực tế, hầu hết những khối nhỏ lành tính trên Lạc nội mạc tử cung
thành tử cung đều không ảnh hưởng gì đến việc
mang thai. “Sau nhiều năm bị lạc nội mạc tử cung, cuối
cùng tôi đã mang thai. Liệu thai kỳ của tôi có
Đôi khi, phụ nữ có u xơ khi mang thai hay vấn đề gì không?”
cảm thấy tức hoặc đau bụng, nhưng thường không
có gì phải lo lắng. Tuy vậy, hãy kể với bác sĩ của Lạc nội mạc tử cung thường đi liền với hai vấn
bạn những dấu hiệu này. Giảm hoạt động hoặc đề: khả năng mang thai và tình trạng đau đớn.
nằm nghỉ trong khoảng bốn đến năm ngày, kết Mang thai có nghĩa là bạn đã vượt qua vấn đề đầu
hợp sử dụng một số loại thuốc giảm đau an toàn, tiên (Xin chúc mừng!). Và còn nhiều tin tốt hơn
thường sẽ giúp bạn dễ chịu hơn. nữa. Mang thai còn có thể giúp bạn vượt qua vấn
đề thứ hai.
Trong một số trường hợp hiếm hoi, u xơ tử
cung có thể làm tăng nguy cơ biến chứng rau bong Lạc nội mạc tử cung thường gây đau ở vùng
non, sinh non và sinh ngược. Vì mỗi trường hợp chậu vì mô từ niêm mạc tử cung (hay còn gọi là
u xơ đều khác nhau, hãy trao đổi với bác sĩ để hiểu nội mạc tử cung) phát triển bên ngoài tử cung và
thêm về tình trạng này cũng như các rủi ro có thể phản ứng với sự thay đổi hormone của chu kỳ
xảy ra. Nếu nghi ngờ u xơ có thể ảnh hưởng đến kinh nguyệt bằng cách dày lên, rồi bong đi và gây
việc sinh thường, bác sĩ có thể chỉ định mổ. Tuy chảy máu (như nội mạc tử cung bình thường). Khi
nhiên, trong hầu hết các trường hợp, một khối u mang thai, sự rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt bị
xơ dù lớn cũng sẽ không cản trở đường ra của thai gián đoạn, progesterone tăng lên, khiến phần nội
nhi, do tử cung nở rộng dần trong thai kỳ. mạc tử cung “đi lạc” này trở nên nhỏ và ít nhạy
cảm hơn, làm giảm các cơn đau do hội chứng này
gây ra. Trên thực tế, nhiều phụ nữ khi mang thai
36 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
không còn hoặc gần như không có bất kỳ triệu Soi cổ tử cung
chứng nào trong toàn bộ thai kỳ, mặc dù một số
người có thể cảm thấy khó chịu khi em bé lớn dần “Một năm trước khi tôi có thai, tôi đã sinh thiết
cổ tử cung và khoét chóp cổ tử cung bằng
2 và bắt đầu đạp mạnh hơn, đặc biệt là nếu những dao điện (LEEP) để loại bỏ một số tế bào bất
cú đạp đó chạm đến những vùng nhạy cảm.
thường. Điều này có ảnh hưởng gì đến việc
Tin ít vui hơn là việc mang thai chỉ làm các triệu mang thai của tôi không?”
chứng tạm thời biến mất chứ không loại bỏ chúng May mắn thay, câu trả lời thường là không.
hoàn toàn. Các triệu chứng thường trở lại sau thời Sinh thiết cổ tử cung chắc chắn không
gian mang thai và cho con bú (đôi khi còn sớm hơn). để lại vấn đề gì, vì mẫu tế bào được lấy rất nhỏ.
Một tin kém vui khác là phụ nữ bị lạc nội mạc tử Khoét chóp cổ tử cung bằng dao điện (quy trình
cung phải đối mặt với nguy cơ cao chửa ngoài dạ con cắt bỏ bằng dao điện, tức là cắt bỏ phần mô cổ tử
(vì vậy hãy chắc chắn bạn luôn cảnh giác với các dấu cung bất thường bằng dòng điện) cũng rất khó có
hiệu liên quan – xem Chương 20), cũng như sinh thể để lại bất kỳ ảnh hưởng nào đến thai kỳ trong
non. Chính vì lẽ đó, bác sĩ có thể sẽ theo dõi thai kỳ tương lai – trên thực tế, đa số phụ nữ đã thực hiện
của bạn sát sao hơn (đồng thời siêu âm thường xuyên thủ thuật LEEP có thể có một thai kỳ hoàn toàn
hơn). Cuối cùng, trong trường hợp hiếm hoi bạn đã bình thường. Những phụ nữ có tế bào cổ tử cung
phẫu thuật để điều trị tình trạng này, bác sĩ có thể sẽ bất thường được điều trị bằng phẫu thuật áp lạnh
ưu tiên phương án sinh mổ.
THAI NGHÉN VÀ CÁC BỆNH LÂY TRUYỀN
QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC
Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi hầu hết các trùng nghiêm trọng ở trẻ sinh thường có người
bệnh lây truyền qua đường tình dục đều mẹ mắc bệnh. Những phụ nữ mang thai khi xét
có thể ảnh hưởng đến việc mang thai. May mắn nghiệm dương tính với bệnh lậu sẽ được điều
thay, đa phần chúng đều có thể được điều trị dễ trị ngay bằng kháng sinh. Sau khi kết thúc điều
dàng và an toàn, ngay cả trong thời gian mang trị, thai phụ sẽ được xét nghiệm một lần nữa để
thai. Nhưng vì phụ nữ thường không biết mình chắc chắn không còn nhiễm bệnh. Trẻ sơ sinh
bị nhiễm bệnh, Trung tâm Kiểm soát và Phòng cũng sẽ được tra một loại thuốc mỡ kháng sinh
ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến nghị vào mắt để tăng khả năng phòng bệnh.
tất cả các bà mẹ tương lai đều nên xét nghiệm
sớm để xác định các bệnh các bệnh lây truyền Giang mai. Giang mai có thể gây ra một
qua đường tình dục có thể ảnh hưởng nghiêm loạt các dị tật bẩm sinh cũng như dẫn đến tình
trọng đối với mẹ và bé. Chúng bao gồm: trạng thai chết lưu, do đó, xét nghiệm tầm soát
căn bệnh này thường được thực hiện ngay từ
Lậu. Bệnh lậu từ lâu đã được biết đến là lần khám thai đầu tiên. Điều trị bằng kháng
nguyên nhân gây viêm kết mạc, mù lòa và nhiễm sinh trong ba tháng đầu của thai kỳ – trước khi
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 37
vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào máu-nhau chứng nhiễm trichomonas sẽ được xét nghiệm 2
thai, thường ngăn ngừa được hoàn toàn các tác và điều trị bằng kháng sinh an toàn nếu có kết
hại cho thai nhi. Tin tốt là việc lây truyền giang quả dương tính.
mai từ mẹ sang con rất hiếm khi xảy ra.
HIV. Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ
Chlamydia. Phổ biến hơn giang mai cũng khuyến nghị tất cả phụ nữ mang thai nên được
như lậu, thường xuất hiện ở phụ nữ dưới 26 tư vấn và sàng lọc HIV càng sớm càng tốt mỗi
tuổi có quan hệ tình dục (đặc biệt là những lần mang thai, trừ khi từ chối xét nghiệm. Đó
người có nhiều bạn tình), chlamydia là bệnh là vì nhiễm virus HIV khi mang thai là mối
nhiễm trùng lây truyền từ m ẹ sang con phổ đe dọa không chỉ đối với người mẹ mà còn
biến nhất và được coi là nguy cơ tiềm ẩn cho cả em bé. Khoảng 25% số trẻ được các bà mẹ
cả hai mẹ con. Do một nửa số phụ nữ bị nhiễm không được điều trị sinh ra sẽ nhiễm bệnh (xét
chlamydia thường không có triệu chứng gì nghiệm trong sáu tháng đầu đời có thể xác
(đồng nghĩ với việc họ có thể đã nhiễm bệnh nhận điều này). May mắn thay, các phương
lúc nào đó mà không biết), việc sàng lọc định pháp điều trị hiện tại có thể mang lại nhiều
kỳ là rất quan trọng. hy vọng cho những bà mẹ bị bệnh và con của
họ. Điều trị bằng AZT (còn được gọi là ZDV
Thời gian tốt nhất để điều trị chlamydia là hoặc Retrovir) hay các loại thuốc kháng virus
trước khi mang thai. Nhưng điều trị kịp thời khác có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mẹ
bằng kháng sinh (thường là azithromycin) nhiễm HIV truyền bệnh cho con mà không
trong khi mang thai có thể ngăn ngừa lây truyền để lại bất kỳ tác dụng phụ có hại nào. Đối với
bệnh sang con (ở dạng viêm phổi – may mắn là phụ nữ có tải lượng HIV cao, sinh mổ (trước
thường nhẹ, và ở dạng nhiễm trùng mắt – đôi khi có các cơn co và vỡ ối) có thể làm giảm bớt
khi nghiêm trọng) khi sinh. nguy cơ lây nhiễm.
Thuốc mỡ kháng sinh thường được sử Nếu bạn không chắc mình đã được xét
dụng khi sinh nở để bảo vệ trẻ khỏi bị nhiễm nghiệm sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường
trùng mắt do chlamydia và lậu. tình dục hay chưa, hãy trao đổi lại với bác sĩ.
Tầm soát là một biện pháp dự phòng quan
Trichomonas. Các triệu chứng của nhiễm trọng khi mang thai, ngay cả khi bạn cực kỳ
trichomonas là dịch tiết âm đạo màu hơi xanh, chắc chắn rằng mình không thể bị nhiễm các
có mùi tanh khó chịu và thường ngứa. Khoảng bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu xét
một nửa trong số những người bị nhiễm bệnh nghiệm cho kết quả dương tính, việc điều trị
không có triệu chứng gì. Mặc dù việc nhiễm (cho cả bạn và bạn tình, nếu cần thiết) sẽ bảo
kí sinh trùng này thường không gây ra các vệ không chỉ sức khỏe của bạn mà còn cho cả
bệnh hay vấn đề thai sản nghiêm trọng (hoặc con bạn.
ảnh hưởng đến em bé có mẹ bị nhiễm bệnh),
nhưng các triệu chứng vẫn có thể gây khó chịu.
Thông thường, các bà mẹ tương lai có triệu
38 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
(các tế bào bất thường bị đóng băng) cũng vậy. dù nhờ vắc-xin HPV, số lượng những người bị ảnh
Tuy nhiên, một số phụ nữ, tùy thuộc vào lượng hưởng đang giảm dần. Hầu hết mọi người thường
mô bị loại bỏ trong quá trình điều trị, có thể tăng không biết mình nhiễm HPV do không có các
2 nguy cơ gặp phải một số biến chứng nhất định, triệu chứng rõ ràng và thường tự khỏi trong vòng
như suy cổ tử cung và sinh non. Hãy chắc chắn sáu đến mười tháng.
rằng bác sĩ trước sinh biết về tiền sử bệnh cổ tử Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, HPV có
cung của bạn để theo dõi thai kỳ chặt chẽ hơn. thể biểu hiện các triệu chứng. Một số gây ra sự bất
Nếu phát hiện các tế bào bất thường khi làm thường ở tế bào cổ tử cung (được phát hiện khi tiến
xét nghiệm phiến đồ cổ tử cung (xét nghiệm PAP) hành xét nghiệm phiến đồ tử cung – Pap), các chủng
thông thường trong lần khám thai đầu tiên, bác sĩ khác có thể gây ra mụn cóc sinh dục (có thể dưới
có thể lựa chọn thực hiện soi cổ tử cung để xem xét dạng một tổn thương khó quan sát, vết sưng mềm,
kỹ hơn, nhưng sinh thiết hoặc các thủ thuật tiếp sẫm màu hoặc sùi như mào gà; màu nhợt nhạt hay
theo thường được hoãn lại cho đến sau khi em bé hồng đậm) bên trong và trên âm đạo, âm hộ và hậu
chào đời. môn. Mặc dù thường không đau, mụn cóc sinh dục
đôi khi có thể gây bỏng rát, ngứa hoặc thậm chí chảy
Tiền sử phá thai máu. Trong hầu hết các trường hợp, mụn cóc sẽ biến
mất sau vài tháng mà không cần điều trị gì.
“Tôi từng phá thai hai lần. Điều đó có ảnh
hưởng gì đến lần mang thai này không?” Nhiễm HPV sinh dục có ảnh hưởng gì đến
việc mang thai hay không? May mắn là thường
Phá thai trong ba tháng đầu thường ít có khả không có ảnh hưởng gì. Tuy nhiên, đôi khi, sự thay
năng ảnh hưởng đến việc mang thai sau này. đổi hormone khi mang thai có thể khiến mụn cóc
Vì vậy, nếu việc phá thai được thực hiện trước tuần nhân lên hoặc lớn hơn. Nếu điều đó xảy ra và mụn
thứ 14, thường không có lý do gì để lo lắng. Tuy cóc không có vẻ tự khỏi được, bác sĩ có thể đề nghị
nhiên, việc phá thai nhiều lần vào khoảng thời gian điều trị kể cả khia bạn đang mang thai, đặc biệt
ba tháng giữa thai kỳ (tức là từ tuần 14 đến tuần là nếu mụn cóc to đến mức làm tắc nghẽn đường
27), có thể làm tăng phần nào nguy cơ sinh non. sinh nở của bạn. Các mụn cóc có thể được loại
Trong cả hai trường hợp, hãy chắc chắn rằng bác bỏ một cách an toàn bằng liệu pháp áp lạnh, đốt
sĩ biết về việc bạn đã từng phá thai. Càng biết rõ về điện hoặc điều trị bằng laser. Nếu chúng không
tiền sử sinh sản của bạn, họ càng có thể chăm sóc ảnh hưởng đến thai kỳ của bạn, việc điều trị này
bạn và em bé trong bụng tốt hơn. có thể trì hoãn đến sau khi sinh.
HPV (Virus Papilloma ở người) Nếu bạn nhiễm HPV, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra
cả cổ tử cung để đảm bảo không có bất thường nào.
“Việc nhiễm HPV sinh dục có ảnh hưởng gì Nhưng ngay cả khi phát hiện thấy bất thường, tất
đến việc tôi mang thai hay không?” cả các sinh thiết cổ tử cung cần thiết để loại bỏ các
tế bào bất thường cũng có thể bị hoãn lại cho đến
HPV sinh dục là loại virus lây truyền qua khi em bé được sinh ra.
đường tình dục phổ biến nhất ở Mỹ, mặc
Bạn lo lắng về việc liệu thai nhi có bị nhiễm N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 39 2
virus HPV từ bạn hay không? Câu trả lời là không
cần lo lắng gì cả. Sự lây truyền virus sang trẻ sơ loại này không phổ biến, vì phụ nữ mang thai
sinh rất thấp – thậm chí trong trường hợp hiếm và bạn tình của họ ít khả năng tham gia vào các
hoi là trẻ bị lây nhiễm virus HPV, bệnh thường tự hành vi nguy cơ (chẳng hạn như quan hệ tình dục
khỏi mà không cần điều trị. không an toàn với bạn tình mới). Ngay cả đối với
những em bé có nguy cơ cao nhất – có mẹ mắc
Có thể phòng ngừa HPV bằng cách tiêm vắc- herpes lần đầu vào thời điểm sắp sinh (một kịch
xin cho tất cả các bé gái và bé trai bắt đầu từ 11-12 bản vô cùng khó xảy ra) – có đến 50% khả năng
tuổi, nhưng cũng có thể tiêm khi qua tuổi 45 nếu các bé sẽ không nhiễm bệnh khi sinh ra. Nếu bạn
trước đó chưa tiêm. Vắc-xin được tiêm thành ba chưa từng bị herpes sinh dục và hiện có bất kỳ dấu
lần, nếu bạn bắt đầu tiêm và sau đó có thai trước hiệu nhiễm trùng nguyên phát nào (như sốt, nhức
khi tiêm đủ số mũi, bạn sẽ phải hoãn các liều còn đầu, mệt mỏi và đau nhức từ hai ngày trở lên, kèm
lại cho đến sau khi em bé chào đời. theo đau, ngứa vùng sinh dục, đau khi đi tiểu, tiết
dịch âm đạo và niệu đạo, nhạy cảm ở vùng háng,
Herpes cùng các tổn thương phồng rộp và đóng vảy ở phía
trên), hãy gọi ngay cho bác sĩ.
“Tôi bị herpes sinh dục. Con tôi có thể bị lây từ
tôi không?” Nếu bạn bị nhiễm herpes trước khi mang thai,
nguy cơ cho em bé là rất thấp. Để hạ thấp nguy
Nhiều khả năng là con của bạn sẽ được sinh ra cơ hơn nữa, bác sĩ có thể sẽ cho bạn thuốc kháng
bình yên, khỏe mạnh và hoàn toàn không bị virus từ tuần thứ 36 của thai kỳ ngay cả khi bạn
ảnh hưởng bởi herpes, đặc biệt là nếu bạn và bác hiện không có tổn thương nào. Nếu có các tổn
sĩ thực hiện đầy đủ các bước dự phòng trong khi thương cấp tính khi bắt đầu chuyển dạ, bạn có thể
mang thai và sinh nở. Đây là những gì bạn cần biết. được mổ để tránh cho con bị lây nhiễm khi sinh
thường. Trường hợp hiếm hoi nếu trẻ vẫn nhiễm
Trước hết, lây nhiễm ở trẻ sơ sinh rất hiếm. bệnh, bé sẽ được điều trị bằng thuốc kháng virus.
Một em bé có chưa đến 1% cơ hội mắc phải bệnh
này nếu người mẹ (từng bị herpes trước đây) tái Sau khi sinh, các biện pháp phòng ngừa đúng
phát trong khi mang thai. Thứ hai, mặc dù nhiễm cách có thể cho phép bạn chăm sóc và cho con bú
trùng tiên phát (xuất hiện lần đầu tiên) trong thai sữa mẹ mà không lây truyền virus, ngay cả trong
kỳ làm tăng nguy cơ sảy thai và sinh non, nhưng giai đoạn đang nhiễm herpes.
Tiền sử sản khoa của bạn Xin gửi tới bạn lời chúc mừng chân thành nhất!
Sau tất cả những gì đã trải qua để thụ thai,
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) bạn đã có được một khởi đầu tương đối suôn sẻ –
và tuyệt vời hơn, thành công đang ở gần hơn bạn
“Tôi thụ thai bằng phương pháp IVF. Việc
mang thai của tôi sẽ khác với bình thường
như thế nào?”
40 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
nghĩ. Dù thực tế việc thụ thai diễn ra trong phòng
thí nghiệm thay vì ống dẫn trứng, điều đó cũng ĐỪNG CHE GIẤU
không ảnh hưởng nhiều đến việc bạn mang thai, Bất kể trong quá khứ đã xảy ra chuyện gì,
2 ít nhất cho đến sau ba tháng đầu tiên. Điều này thì đây không phải lúc để cố gắng giấu
nó đi. Trên thực tế, tiền sử tình dục, thai sản
cũng tương tự đối với những em bé được thụ thai và y tế của bạn có thể quan trọng hơn (và
nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản khác (như liên quan hơn) bạn nghĩ. Việc từng mang
tiêm tinh trùng vào bào tương trứng hoặc chuyên thai (với bất kỳ biến chứng nào nếu có),
giao tử vào ống dẫn trứng). Tuy nhiên, vẫn có một sảy thai, phá thai, phẫu thuật, các bệnh lây
số khác biệt ở giai đoạn đầu của thai kỳ cũng như truyền qua đường tình dục hoặc các nhiễm
cách chăm sóc thai phụ. trùng khác có thể có hoặc không có tác
động đến thai kỳ này, nhưng hãy chia sẻ tất
Kết quả dương tính trên que thử cũng không cả những thông tin – hay bất cứ tình trạng
đảm bảo là bạn đã mang thai (đặc biệt là khi mang nào trong tiền sử của bạn – với bác sĩ (tất cả
thai bằng IVF thường được phát hiện bằng xét đều sẽ được giữ bí mật). Chia sẻ tất cả tiền
nghiệm máu từ rất sớm), do đó việc thử thai liên sử trầm cảm, các bệnh tâm thần, cũng như
tục sẽ chỉ khiến cảm xúc và túi tiền của bạn hao rối loạn ăn uống nếu có. Càng biết nhiều về
mòn, và cũng vì không thể biết được ngay bao bạn, bác sĩ càng có thể chăm sóc cho bạn và
nhiêu phôi cấy có thể phát triển thành thai nhi, em bé tốt hơn.
giai đoạn sáu tuần đầu tiên hoặc hơn khi mang
thai bằng IVF thường khiến bạn căng thẳng nhất.
Hãy chuẩn bị dành nhiều thời gian hơn tại phòng
khám của bác sĩ hỗ trợ sinh sản để làm lại các xét
nghiệm máu và siêu âm. Bạn có thể cần hạn chế Mang thai lần thứ hai
các hoạt động thể chất và quan hệ tình dục, thậm
chí bắt buộc nằm nghỉ (mặc dù các nghiên cứu “Đây là lần thứ hai tôi mang thai. Nó sẽ khác
cho thấy việc này không có vẻ giúp tăng tỉ lệ thành với lần đầu tiên như thế nào?”
công của IVF). Ngoài ra, progesterone (và có thể
cả aspirin liều nhẹ) sẽ được kê để hỗ trợ cho bạn Hai lần mang thai không thể giống nhau hoàn
toàn, vậy nên cũng chẳng thể đoán trước sẽ
trong hai đến ba tháng đầu của thai kỳ. có sự khác biệt (hay tương tự) nào giữa chúng. Dù
Nhưng khi giai đoạn cần đặc biệt cẩn trọng vậy, một số điều vẫn sẽ đúng, ít nhất là vài lần, cho
này qua đi (và bạn được chuyển giao cho bác sĩ phụ lần mang thai thứ hai và những lần sau đó (bởi
sản, thường khoảng tuần thứ tám đến mười hai), chẳng có gì là tuyệt đối chắc chắn đúng không):
bạn có thể chắc rằng thai kỳ của mình sẽ giống Bạn có thể “cảm nhận” được việc mình mang
như tất cả mọi người – trừ khi bạn đang cùng lúc thai sớm hơn. Giống như hầu hết những bà mẹ lần
mang nhiều em bé, như hơn 40% các bà mẹ mang thứ hai mang thai, bạn có thể sẽ làm quen nhanh
thai nhờ IVF khác. Nếu đó là trường hợp của bạn, hơn với các triệu chứng ban đầu của thai kỳ, cũng
hãy xem Chương 15. như nhận ra chúng nhanh hơn.
Bạn có thể sẽ gặp lại những triệu chứng mang N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 41 2
thai lần trước. Nói chung, lần mang thai đầu tiên
là trải nghiệm mà bạn hoàn toàn có thể dùng để Bạn cũng có thể bớt lo lắng hơn, đặc biệt khi
tham chiếu, dù mỗi thai kỳ, giống như mỗi em đã lo lắng quá nhiều trong lần mang thai đầu tiên.
bé, đều khác nhau và có thể có những triệu chứng
khác nhau. Một số triệu chứng có thể ít đáng chú ý Bạn có thể “nhìn như mang bầu” sớm hơn.
hơn vì bạn quá bận rộn (hoặc quá mệt mỏi, không Do cơ bụng và tử cung đã giãn hơn rất nhiều (một
ai đoán trước được) để nhận ra chúng. Một số sự thật đau lòng), bạn có khả năng sẽ “vỡ chum”
triệu chứng có thể xuất hiện sớm hơn (như tần suất sớm hơn nhiều so với lần đầu tiên. Bạn cũng có
đi tiểu), một số muộn hơn hoặc hoàn toàn không thể nhận thấy rằng bụng mình khi mang thai bé
xuất hiện. Một số triệu chứng giống như thèm hay thứ hai trông khác với khi mang thai bé trước. Bé
khó chịu với một số thực phẩm, ngực nở to hơn và thứ hai (hay thứ ba, thứ tư) cũng có khả năng lớn
nhạy cảm hơn – thường (nhưng không phải luôn hơn so với bé đầu tiên, vì vậy bụng của bạn sẽ nặng
luôn) ít rõ ràng hơn trong lần mang thai thứ hai, hơn khá nhiều. Một vấn đề khác có thể xảy ra do
bởi cơ thể đã trải qua các hiện tượng này rồi. sự giãn cơ bụng là: Cơn đau lưng và hông có thể
nặng hơn và xuất hiện sớm hơn.
CƠ HỘI ĐỂ CẢI THIỆN
Bạn có thể cảm thấy những chuyển động trong
Bạn có đủ mọi triệu chứng có thể ngay từ bụng sớm hơn. Một trong những lợi ích ít ỏi của
lần mang thai đầu tiên? Hoặc thậm chí sự giãn cơ là bạn có cơ hội cảm thấy em bé đạp
đôi ba biến chứng? Điều đó không có nghĩa là sớm hơn nhiều trong lần mang thai này, có thể
bạn sẽ không may mắn (và thuận buồm xuôi ngay từ tuần 16 (hoặc sớm hơn, nhưng cũng có thể
gió) hơn trong lần mang thai này. Trên thực muộn hơn). Bạn cũng sẽ dễ dàng nhận ra cảm giác
tế, nếu có thể cải thiện so với lần mang thai đó sớm hơn, bởi đã từng trải nghiệm nó rồi. Tất
đầu tiên, thì đây chính là cơ hội để bạn thực nhiên, vị trí bánh rau có thể ảnh hưởng tới thời
hiện những điều chỉnh để hành trình đến với điểm bạn cảm thấy những cú đạp đầu tiên, bất kể
em bé thứ hai suôn sẻ hơn, như: Tăng cân ổn lần thứ hai hay những lần sau đó.
định theo mức được các hướng dẫn được đề
xuất (xem Chương 6), ăn uống đủ chất (xem Có thể bạn sẽ không cảm thấy quá phấn
Chương 4 để tìm hiểu phương pháp), tập thể khích. Điều đó không có nghĩa là bạn không vui
dục đủ và đúng cách (xem Chương 8) và tìm khi mang thai lần nữa, nhưng cảm xúc trong bạn
cách thư giãn nếu bạn là người dễ căng thẳng. sẽ không còn vỡ òa như trước. Đó là chuyện hoàn
Việc vẫn phải chăm sóc những bé lớn có thể toàn bình thường (bởi bạn đã từng trải qua chuyện
làm trầm trọng thêm những triệu chứng khi này rồi) và hoàn toàn không nói lên điều gì về tình
mang thai; xem ô ở trang kế để biết thêm các yêu bạn dành cho em bé sắp chào đời. Và cũng
mẹo giúp giảm thiểu các triệu chứng mang đừng quên, bạn đang bù đầu (cả thể chất và tinh
thai khi phải cùng lúc đóng vai trò của cả bà thần) với em bé trước rồi.
mẹ và bà bầu.
Bạn có thể sẽ có một cuộc chuyển dạ và sinh
nở dễ dàng và nhanh chóng hơn. Đây cũng là điểm
tuyệt vời nhất của những cơ bắp “lỏng lẻo” đó. Tất cả
sự giãn nở đó (đặc biệt ở những bộ phận liên quan
42 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
đến việc sinh nở), cùng với với kinh nghiệm trước đó bên cạnh (những ngày mang thai được nuông
của cơ thể, có thể giúp bạn sinh em bé thứ hai nhanh chiều gần như chắc chắn đã kết thúc sau lần sinh
hơn. Mặc dù không có gì chắc chắn trong phòng đẻ, nở đầu tiên). Nhưng hãy dành nhiều thời gian hơn
2 giai đoạn chuyển dạ thường ngắn hơn và không cần để chăm sóc bản thân – duỗi mình thư giãn khi
quá gắng sức – khoảng thời gian để em bé thứ hai đọc truyện cho con, chợp mắt (thay vì dọn dẹp
được sinh ra thường chỉ tính bằng phút. nhà cửa) trong khi em bé còn đang tập đi của bạn
ngủ, tập thói quen ăn vặt lành mạnh ngay cả khi
Chăm sóc con trong thời gian không có thời gian để ăn uống và tận dụng sự giúp
mang thai đỡ của mọi người bất cứ lúc nào – có thể giúp bạn
giảm bớt mệt mỏi và nhọc nhằn khi mang thai.
Đối với một số bà mẹ mang thai lần thứ hai,
việc chăm sóc cho con nhỏ khiến họ bận rộn “Tôi từng có một số biến chứng trong lần
đến mức hầu như không có thời gian để bận tâm mang thai đầu tiên. Liệu lần này tôi có gặp phải
về những vấn đề khi mang thai, dù lớn hay nhỏ. những biến chứng tương tự nữa không?”
Đối với những người còn lại, việc chạy theo chăm
sóc cho con có xu hướng làm các triệu chứng nặng Từng gặp biến chứng khi mang thai không có
thêm. Ví dụ, ốm nghén và ợ nóng có thể tăng lên nghĩa việc đó sẽ xảy ra lần nữa. Mặc dù một
khi căng thẳng (chẳng hạn vội cho con đi học hay số vấn đề có thể lặp lại, nhưng chuyện đó không
chuẩn bị bữa tối). Mệt mỏi (vấn đề hiển nhiên) có xảy ra thường xuyên – một số rất hiếm khi xảy hai
thể còn nặng nề hơn khi các bà mẹ gần như không lần (ví dụ, biến chứng xảy ra do những sự kiện nhất
có thời gian để nghỉ ngơi. Cơn đau lưng sẽ càng thời, như nhiễm trùng). Bạn cũng ít có khả năng
tệ hơn nếu phải làm quá nhiều việc. Bạn thậm chí gặp lại các biến chứng do thói quen sinh hoạt đã
còn có khả năng cao bị táo bón vì không thể đi vệ được cải thiện (ví dụ, ăn uống không lành mạnh
sinh khi cơn đau ập tới, cũng như lây cảm lạnh và hoặc không tập thể dục). Nếu nguyên nhân là một
các bệnh khác từ con đầu của bạn. vấn đề sức khỏe mạn tính, chẳng hạn như bệnh
tiểu đường, việc kiểm soát tình trạng này trước khi
Thật quá khó để dành ưu tiên cho bản thân mang thai có thể làm giảm đáng kể nguy cơ biến
với một em bé luôn cần được quan tâm chăm sóc chứng quay lại.
SẢY THAI NHIỀU LẦN
Khi bị sảy thai tái phát (được định nghĩa là Đôi khi không thể xác định nguyên nhân
hai hay ba lần sảy thai liên tiếp), sẽ thật của việc sảy thai sớm liên tiếp, nhưng có những
khó để bạn tin rằng mình có thể mang thai yên xét nghiệm có thể làm sáng tỏ lý do tại sao việc
bình và có một em bé khỏe mạnh trong tương sảy thai lại diễn ra – ngay cả khi mỗi lần lại
lai. Nhưng điều đó hoàn toàn có khả năng – có nguyên nhân khác nhau. Cố gắng tìm kiếm
đặc biệt là với sự chăm sóc và theo dõi phù hợp. nguyên nhân của một lần mất thai có lẽ chẳng
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 43
mang lại điều gì, nhưng khi chuyện đó xảy ra Khi đã tìm được nguyên nhân, bạn có thể 2
từ hai lần trở lên, bạn nên đượcc kiểm tra và xét trao đổi với bác sĩ về phương pháp điều trị tốt
nghiệm y tế. nhất để bảo vệ lần mang thai tiếp theo của bạn.
Trong một số trường hợp, liệu pháp hormone
Sảy thai tái phát từng là bí ẩn khó kiếm có thể phù hợp với các bệnh nhân có tiền sử sảy
được lời giải, tuy vậy, người ta đã đạt được thai sớm hoặc muộn: progesterone cho những
nhiều thành tựu trong việc tìm hiểu nguyên phụ nữ có quá ít hormone quan trọng với thai
nhân của nó. Nhiều xét nghiệm hiện nay có thể kỳ này, hoặc thuốc để giảm nồng độ hormone
tìm ra các yếu tố nguy cơ gây mất thai, và cũng prolactin trong máu của mẹ nếu xét nghiệm cho
có nhiều chiến lược hiệu quả hơn để ngăn ngừa thấy nguyên nhân là do dư thừa prolactin. Kể cả
việc đó xảy ra tronng tương lai. Vì vậy, hãy thảo khi phát hiện vấn đề về tuyến giáp, nó cũng có
luận với bác sĩ về các lựa chọn trong trường hợp thể được điều trị dễ dàng.
của bạn, có thể bao gồm việc gặp một chuyên
gia sản nhi. Ngay cả khi không thể xác định được
nguyên nhân hay điều trị, bạn vẫn hoàn toàn
Một số xét nghiệm bạn có thể nên làm sau có cơ hội mang thai bình thường, dù có lẽ bạn
khi sảy thai liên tiếp bao gồm: sẽ khó lòng tin tưởng hay thậm chí hy vọng
vào điều đó. Điều quan trọng cần làm là kiểm
• Xét nghiệm máu phân tích bộ nhiễm sắc soát nỗi sợ hãi vô cùng dễ hiểu rằng mang thai
thể cho cả bạn và bạn đời để xem liệu một lần nữa có nghĩa là bạn sẽ lại sảy thai lần nữa.
trong hai người có mang chuyển đoạn cân Yoga, thiền, hình dung hóa và các bài tập hít
bằng – một thay đổi trong sắp xếp nhiễm thở sâu có thể giúp giảm bớt lo lắng, và bạn
sắc thể – hay không, vì đó có thể là nguyên có thể nhận được sự sẻ chia từ những phụ nữ
nhân gây sảy thai. khác cũng từng chịu mất mát tương tự (bạn sẽ
tìm thấy rất nhiều chia sẻ trong diễn đàn Grief
• Xét nghiệm máu tìm kháng thể and Loss (Sẻ chia mất mát) của WhatToExpect.
antiphospholipid (kháng thể tấn công mô com). Chia sẻ cảm xúc một cách cởi mở với
của phụ nữ, tạo ra các cục máu đông có thể bạn đời cũng có thể giúp bạn cảm thấy tốt
gây tắc nghẽn mạch máu nuôi dưỡng nhau hơn. Hãy nhớ rằng, đây là chuyện của cả
thai của mẹ) hai người.
• Siêu âm bơm nước buồng tử cung để kiểm Để biết thêm về sảy thai, xem Chương 20.
tra các vấn đề về giải phẫu. Để biết thêm thông tin chi tiết về việc ngăn ngừa
sảy thai tái diễn, hãy xem What to Expect Before
• Phân tích cấu trúc nhiễm sắc thể của phôi You’re Expecting (tạm dịch: Hành trình nuôi con:
hoặc thai nhi đã sảy có thể giúp xác định Để thụ thai).
nguyên nhân gây sảy thai.
• Xét nghiệm thiếu hụt vitamin.
• Kiểm tra nồng độ hormone.
44 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
Ngoài ra, hãy ghi nhớ điều này: Ngay cả khi các Ăn uống tốt nhất có thể (xem Chương 4). Cơ
biến chứng bạn từng gặp phải có thể xảy ra lần nữa, thể của bạn có lẽ chưa có cơ hội để bù lại lượng
bất kể bạn có thực hiện đầy đủ các bước dự phòng vitamin và dinh dưỡng đã được tận dụng triệt để
2 ngừa đầy đủ đến đâu, thì việc phát hiện và điều trị trong lần sinh con trước, và điều đó có thể khiến
sớm hơn (vì bạn và bác sĩ sẽ cảnh giác với khả năng bạn gặp vấn đề dinh dưỡng, đặc biệt là nếu vẫn
lặp lại biến chứng) có thể tạo ra khác biệt rất lớn. còn đang cho con bú. Bạn có thể cần phải tăng
Thảo luận với bác sĩ của bạn về các biến chứng lượng dinh dưỡng bù vào để đảm bảo cả bạn và
bạn từng gặp phải và những gì có thể được thực em bé trong bụng không bị thiếu chất. Tất nhiên,
hiện để ngăn chúng tái phát. Bất kể vấn đề hay hãy tiếp tục dùng vitamin trước khi sinh, (hoặc
nguyên nhân của chúng là gì (kể cả khi không xác bắt đầu dùng lại nếu đã bỏ một thời gian), nhưng
định được nguyên nhân), các mẹo trong khung đừng dừng ở đó. Cố gắng đừng để việc thiếu thời
trang bên có thể giúp việc mang thai thoải mái và gian hay năng lượng (điều chắc chắn sẽ xảy ra)
an toàn hơn cho cả bạn và em bé. khiến bạn không ăn đủ lượng hoặc đủ chất. Nông
sản sạch có thể giúp bạn đáp ứng nhu cầu các chất
Mang thai liên tiếp dinh dưỡng thiết yếu này bất kể lịch trình bận rộn
thế nào, vì vậy hãy tích trữ những món ăn tiện lợi
“Tôi tiếp tục mang thai chỉ sau 10 tuần kể từ và đầy chất dinh dưỡng như phô mai que, hạnh
khi sinh con đầu lòng và dù chúng tôi rất vui nhân, trái cây sấy và cà rốt bao tử để nhúng vào sốt
mừng, phải nói thật là chúng tôi chưa chuẩn bị hummus1 chế biến sẵn.
cho điều này. Có thai lại quá sớm có gây thêm Giữ mức tăng cân phù hợp. Em bé mới chẳng
bất kỳ rủi ro cho tôi hay con tôi hay không?” quan tâm liệu bạn có thời gian để trút bỏ lượng cân
thừa mà anh chị của bé để lại hay không, điều đó có
Mang thai tiếp sớm hơn đôi chút so với nghĩa là bạn có thể sẽ phải tạm gác mọi kế hoạch
dự tính? Bắt đầu một thai kỳ mới trước giảm cân cho đến khi sinh xong. Trao đổi với bác sĩ
khi hoàn toàn hồi phục từ lần mang thai trước về mức tăng cân phù hợp (có thể giống, thấp hơn
cũng đã đủ khó khăn rồi, vì thế hãy cố gắng thư hoặc cao hơn so với lần trước). Tập trung vào chất
giãn và đừng căng thẳng. Dù việc mang thai với lượng thực phẩm bạn ăn (điều luôn luôn quan trọng
khoảng cách gần nhau có thể ảnh hưởng đến trong khi mang thai, nhưng đặc biệt quan trọng khi
thể chất của những thai phụ mới sinh nở, có rất bạn mang thai liên tiếp), nhưng cũng không quên
nhiều điều bạn có thể làm để giúp cơ thể xử lý để mắt đến khối lượng của chúng.
tốt hơn những thách thức của việc mang thai
liên tiếp, bao gồm: Cho bú vừa đủ. Nếu đang cho con bú, bạn có
thể tiếp tục miễn là bạn muốn và cảm thấy có khả
Chăm sóc trước sinh tốt nhất, bắt đầu ngay năng làm như vậy (xem Chương 3).
khi bạn nghĩ mình đang mang bầu. Các lần mang
thai quá gần nhau (nếu khoảng cách là dưới 12
tháng) có thể làm tăng nguy cơ sinh non, dù vậy,
chăm sóc trước sinh tốt ngay từ đầu có thể giúp 1. Một món ăn Trung Đông và Ả Rập làm từ đậu gà nấu chín
giảm nguy cơ đó. nghiền nhuyễn trộn với xốt tahini, dầu ô liu, nước cốt chanh
muối và tỏi. (BT)
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 45
NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ TRONG THỜI GIAN MANG THAI
Phát hiện ra một em bé nữa đang dần phát Bạn lo lắng rằng các hormone thai kỳ lưu 2
triển trong bụng khi vẫn đang nuôi con thông trong cơ thể có thể đi vào trong sữa? Thật
bằng sữa mẹ? Mang thai và cho con bú thường may mắn là nguồn sữa của bạn vẫn an toàn khi
chẳng có gì xung đột với nhau, nghĩa là gần mang thai, và các chuyên gia nói rằng hormone
như chẳng có lý do gì để bạn phải dừng cho con thai kỳ không dễ dàng đi vào sữa mẹ.
bú trong chín tháng tới nếu không muốn.
Bạn tự hỏi liệu nguồn sữa của mình có ít
Hay bạn lo ngại rằng oxytocin được tiết ra dần khi nhu cầu của thai nhi bắt đầu tăng lên
khi cho con bú có thể gây ra các cơn co và dẫn không? Có thể sẽ như vậy, nhưng nó thường
đến sảy thai hay chuyển dạ sớm? Vậy thì đừng lo. chưa bắt đầu cho đến giữa thai kỳ. Em bé đang
Trong một thai kỳ nguy cơ thấp, không có vấn bú sữa mẹ có thể hoặc không nhận ra bất kỳ sự
đề gì với các cơn co thắt nhẹ do cho con bú. Trên giảm sút nào trong việc tiết sữa. Một điều nữa
thực tế, cho đến khi tử cung của bạn sẵn sàng mà em bé đang bú mẹ có thể hoặc không thể
cho việc sinh nở (thường sau khoảng 38 tuần), nhận thấy: những thay đổi về độ loãng hay mùi
oxytocin không ảnh hưởng gì nhiều với tử cung. vị của sữa mẹ khi sữa non bắt đầu được tạo ra
(thường vào khoảng giữa thai kỳ).
Không thể giữ được gì trong bụng, dù đã cố
ăn đủ để nuôi dưỡng em bé trong bụng và có đủ Một số bé sẽ tự cai sữa khi đến thời điểm nào
sữa (một thực đơn đòi hỏi thêm hơn 800 calo đó trong thời gian mẹ mang thai (do nguồn sữa
mỗi ngày)? Ốm nghén thực sự có thể làm bạn giảm đi hoặc mùi vị thay đổi), trong khi những
kiệt quệ – rút cạn các chất dinh dưỡng và dịch bé khác chẳng bỏ qua cữ bú nào, ngay cả sau khi
cần thiết để nuôi dưỡng cả em bé đã được sinh em mình ra đời. Trên thực tế, nếu bạn vẫn còn
ra và em bé còn trong bụng mẹ. Nếu vấn đề nôn đủ sức khỏe và nguồn sữa sau khi sinh, bạn có
nao và ói mửa đặc biệt nghiêm trọng, và bạn bị thể cho cả hai bé cùng bú mẹ (cho bú song song).
sụt cân từ giai đoạn đầu, hãy trao đổi ngay với
bác sĩ. Kết quả thảo luận có thể đưa đến quyết Nếu em bé của bạn muốn cai sữa, hoặc chỉ
định rằng lựa chọn tốt nhất cho cả ba người (mẹ, là bạn không có khả năng cho con bú trong thời
em bé đã chào đời và em bé sắp được sinh ra) là gian mang thai (hoặc quá ốm hoặc mệt mỏi để
cai sữa cho con đầu lòng của bạn. Nhưng nếu tiếp tục cho con bú), đừng cảm thấy có lỗi khi
tình trạng ốm nghén có thể kiểm soát được và cho con cai sữa. Bạn đã cho con rất nhiều lợi
bạn không giảm cân, cùng với sự hỗ trợ của bác ích của sữa mẹ, và những cái ôm và hôn thường
sĩ, bạn có thể vượt qua được ba tháng đầu tiên và xuyên sẽ giúp mối liên kết giữa hai mẹ con chặt
dùng sáu tháng tiếp theo để tăng cân và bồi bổ chẽ hơn bao giờ hết. Một lựa chọn khác nếu
lại nguồn dinh dưỡng đã mất. Bằng cách đó, bạn bạn không đủ khả năng nuôi con bằng sữa mẹ
có thể chắc chắn rằng bạn, em bé đã sinh ra cũng hoàn toàn, nhưng cũng chưa sẵn sàng cho con
như em bé còn trong bụng sẽ nhận được đầy đủ cai sữa hoàn toàn, là kết hợp cả hai (bổ sung sữa
lượng calo và chất dinh dưỡng cần thiết. công thức khi cần hoặc muốn).
46 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
Nghỉ ngơi. Bạn cần nghỉ ngơi nhiều hơn mức (sinh đôi, sinh ba… – có nghĩa là đàn con của bạn
một người bình thường (và một người mẹ mới thậm chí còn có thể đông hơn), khả năng mang
sinh) cần. Đạt được mức nghỉ ngơi đó không chỉ thai không biến chứng của một bà mẹ nhiều con
2 đòi hỏi quyết tâm của bạn mà còn cả sự giúp đỡ từ cũng giống bà mẹ có một hoặc hai con. Chỉ cần
cả bạn đời của bạn và những người khác. Việc đặt đảm bảo rằng việc chăm sóc cho em bé này (cũng
các ưu tiên cũng vậy: Hãy tạm dừng những việc như bản thân bạn) không bị xếp khi phải chăm sóc
ít quan trọng và buộc bản thân chợp mắt (hoặc ít cho tất cả những em bé bạn đã có trước đó. Xem
nhất là thư giãn) khi em bé còn đang ngủ. Nếu con Chương 2 để biết thêm một số mẹo.
bạn không bú sữa mẹ, chồng bạn có thể phụ trách
việc cho con ăn ban đêm. Nhưng nếu bạn phải cho Sinh non
con bú, anh ấy có thể bế con đến cho bạn lúc hai
giờ sáng. “Tôi đã sinh non trong lần mang thai đầu tiên.
Tôi đã làm mọi thứ có thể để giảm thiểu rủi ro
Tập thể dục. Trải qua một ngày (và một đêm) có thể xảy ra, nhưng tôi vẫn lo chuyện đó có
với một em bé sơ sinh cũng mệt mỏi chẳng kém thể lặp lại.”
gì tập luyện – nhất là khi giờ đây bạn nhận thêm
những đòi hỏi cả ngày lẫn đêm của em bé đang Xin gửi lời khen ngợi đến bạn vì đã làm mọi
phát triển trong bụng. Dẫu vậy, lượng vừa đủ các thứ để đảm bảo những điều tốt nhất cho lần
bài tập phù hợp có thể giúp bạn khỏe khoắn hơn mang thai này – và cũng cho em bé cơ hội tốt nhất
khi cần, cũng như tăng khả năng có một thai kỳ để cùng bạn đi hết hành trình này. Đó là một bước
khỏe mạnh và thoải mái. Nếu bạn không có thời khởi đầu tuyệt vời. Cùng với bác sĩ, bạn có thể còn
gian để tập các bài thể dục khi mang thai, hãy phải thực hiện nhiều bước nữa để giảm thiểu tối đa
tranh thủ các hoạt động thể chất nhẹ nhàng với nguy cơ sinh non liên tiếp.
con trong ngày – 15 phút đi bộ cũng có thể mang
lại hiệu quả ngoài mức mong đợi. Hay đăng ký vào Nếu bạn đã từng sinh non trước đây, hãy hỏi
một lớp tập thể dục hoặc bơi cho người mang thai bác sĩ xem mình có cần tiêm progesterone hay
tại câu lạc bộ hoặc trung tâm cộng đồng có dịch không. Nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung hormone
vụ giữ trẻ. progesterone bằng cách tiêm hằng tuần bắt đầu từ
tuần 16 liên tục đến tuần 36 sẽ giảm nguy cơ sinh
non ở những phụ nữ từng sinh non và hiện chỉ
Có một gia đình lớn mang thai một em bé.
“Tôi đang mang thai đứa con thứ sáu. Điều Bác sĩ cũng có thể chỉ định cho bạn làm xét
này có khiến tôi hay em bé gặp thêm rủi ro gì nghiệm Fibronectin của thai nhi (fFN), để tìm
không?” kiếm dấu hiệu sinh non ở những phụ nữ có yếu tố
nguy cơ (chẳng hạn như đã từng sinh non trước
Gia đình bạn theo quan điểm càng đông càng đó). Fibronectin thai nhi là chất “keo” mà cơ thể
vui? Vậy đây là một lý do nữa để ăn mừng: tiết ra để giữ em bé trong tử cung. Nếu xét nghiệm
Lần thứ sáu (hoặc hơn) gia đình bạn có thêm cho kết quả âm tính (có nghĩa là fFN chưa bị phá
thành viên không đi kèm với rủi ro gì. Trên thực vỡ và do đó không thể phát hiện được), đồng nghĩa
tế, ngoài việc tăng đôi chút khả năng mang đa thai
với khả năng chuyển dạ trong vòng hai tuần tiếp N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 47 2
theo là chưa đến 1% (và bạn có thể thở phào nhẹ
nhõm). Nhưng nếu kết quả dương tính, nguy cơ hình dạng giống băng vệ sinh dạng ống (tampon)
sinh non của bạn sẽ cao hơn đáng kể và bác sĩ có để đặt vào âm đạo – bắt đầu từ tuần thai thứ 20
thể cần có một số biện pháp để kéo dài thai kỳ và và tiếp tục cho đến tuần 37. Nếu bạn đã được chỉ
giúp phổi của bé chuẩn bị cho việc sinh ra sớm. định tiêm progesterone do sinh non trước đó, và
khi siêu âm cho thấy cổ tử cung đã ngắn đi khi
Một xét nghiệm sàng lọc sinh non khác cho mang thai, bác sĩ có thể khuyến nghị thực hiện thủ
những phụ nữ đã từng sinh non trước đây là đo thuật khâu vòng cổ tử cung. Xem câu hỏi tiếp theo
chiều dài cổ tử cung. Chiều dài cổ tử cung được đo để tìm hiểu thêm.
bằng siêu âm, và nếu có bất kỳ dấu hiệu nào cho
thấy cổ tử cung bị ngắn, bác sĩ của bạn có thể kê Ngoài ra bạn có thể hỏi về các xét nghiệm máu
gel progesterone bôi hằng ngày – một dụng cụ có để định lượng protein, ARN, chỉ dấu sinh học gây
viêm hoặc các yếu tố khác có thể giúp dự đoán
nguy cơ sinh non.
TIỀN SỬ MANG THAI VÀ SINH NON CỦA BẠN
Chỉ có khoảng 10% các ca sinh nở được coi Mang thai với trọng lượng cơ thể lý tưởng và
là sinh sớm, hay sinh non, xảy ra trước tăng số cân phù hợp cho thai kỳ có thể cung
khi kết thúc tuần thứ 37. Và khoảng một nửa cấp cho em bé môi trường tử cung khỏe mạnh
trong số đó xảy ra ở những phụ nữ có nguy cơ hơn, được nuôi dưỡng tốt hơn, và lý tưởng hơn
sinh non cao, bao gồm tỉ lệ ngày càng tăng lên là, cơ hội tốt hơn để em bé được giữ đến đúng
những bà mẹ mang đa thai. thời hạn sinh nở. Vì vậy, hãy cùng bác sĩ đặt
mục tiêu tăng cân phù hợp và cố gắng hết sức
Nếu có tiền sử mang thai nguy cơ cao, bạn để đạt được nó.
có thể làm gì để phòng ngừa sinh non không?
Đôi khi câu trả lời là không: Các yếu tố nguy Không đủ chất dinh dưỡng. Giúp em bé
cơ, ngay cả khi đã được xác định, cũng rất khó có được khởi đầu khỏe mạnh nhất không đơn
quản lý. Nhưng thông thường, vẫn có thể kiểm thuần là tăng đúng số cân nặng – quan trọng
soát, hoặc ít nhất là giảm thiểu, các yếu tố nguy là sử dụng đúng loại thực phẩm cần thiết. Một
cơ dẫn đến sinh non. Loại bỏ bất kỳ yếu tố chế độ ăn thiếu các dưỡng chất cần thiết (đặc
nguy cơ nào liên quan, và bạn có thể tăng khả biệt là folate và có thể cả selen nữa) làm tăng
năng giữ em bé đến đúng kỳ sinh nở. Sau đây nguy cơ sinh non, trong khi chế độ dinh dưỡng
là một số yếu tố nguy cơ gây chuyển dạ sớm có đầy đủ làm giảm nguy cơ đó.
thể kiểm soát được:
Đứng quá nhiều hoặc lao động nặng.
Tăng cân quá ít hoặc quá nhiều. Tăng cân Chắc chắn bạn không cần chỉ ngồi một chỗ
quá ít có thể làm tăng nguy cơ em bé phải chào khi mang thai, bác sĩ (hoặc nữ hộ sinh) thường
đời sớm, nhưng tăng cân quá nhiều cũng vậy. yêu cầu hầu hết phụ nữ có thai duy trì hoạt
48 H À N H T R Ì N H N U Ô I C O N : M A N G T H A I
động. Và đứng – như khi bạn đi mua sắm tại Sử dụng rượu và ma túy. Sử dụng rượu
trung tâm thương mại hoặc xếp hàng tại các và các chất gây nghiện có thể làm tăng nguy cơ
2 rạp chiếu phim – là một việc bình thường trong sinh non.
thai kỳ. Nhưng nếu công việc của bạn đòi hỏi Hút thuốc. Hút thuốc trong khi mang thai
phải đứng nhiều giờ trong ngày, đặc biệt là nếu có thể có liên hệ đến việc tăng nguy cơ sinh
công việc có tính chất lao động nặng hay cần non. Tốt nhất hãy bỏ thuốc trước khi thụ thai
nâng vác nặng nhọc – hãy trao đổi với bác sĩ để hoặc càng sớm càng tốt, kể cả khi bạn đã mang
xem bạn có nên giảm bớt hoặc điều chỉnh công thai, vẫn tốt hơn là không bỏ.
việc hay không, đặc biệt là vào cuối thai kỳ.
Căng thẳng cảm xúc cực độ. Một số Nhiễm trùng lợi. Một số nghiên cứu cho
thấy bệnh răng miệng có liên quan đến sinh non.
nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa căng Các nhà nghiên cứu nghi ngờ rằng vi khuẩn gây
thẳng cực độ (không phải những căng thẳng viêm lợi có thể xâm nhập vào máu, đến thai
hằng ngày vì cuộc sống hối hả, hay việc nhiều nhi và gây sinh non. Một khả năng khác được
không hết) và sinh non. Vậy điểm khác biệt đưa ra là: Các vi khuẩn gây viêm lợi cũng có
giữa căng thẳng bình thường và căng thẳng thể kích hoạt hệ thống miễn dịch gây viêm ở cổ
cực độ là gì? Căng thẳng bình thường có thể tử cung và tử cung, kích thích chuyển dạ sớm.
khiến bạn phải lo lắng, nhưng có thể kiểm Thường xuyên đánh răng, dùng chỉ nha khoa
soát được và giúp bạn phát triển. Trái lại, căng và duy trì việc làm sạch răng miệng và chăm sóc
thẳng cực độ không lành mạnh: Nó làm bạn nha khoa có thể ngăn ngừa các nhiễm trùng.
cạn kiệt năng lượng và suy nhược, khiến bạn Điều trị các bệnh nhiễm trùng tồn tại trước khi
ăn không ngon, ngủ không yên, và khiến cho mang thai cũng có thể giúp giảm nguy cơ mắc
bạn không thể tận hưởng cuộc sống. Đôi khi, các biến chứng, bao gồm cả sinh non.
nguyên nhân của sự căng thẳng quá mức đó có
thể được loại bỏ hoặc giảm thiểu (bằng cách Suy cổ tử cung. Sinh non có thể là kết quả
nghỉ hoặc giảm bớt một công việc áp lực và của việc cổ tử cung không đủ khả năng mang
không lành mạnh), nhưng đôi khi không thể thai, trong đó việc cổ tử cung yếu gây mở sớm
tránh khỏi (như việc thất nghiệp để lại một có thể được cải thiện bằng cách khâu vòng cổ
đống hóa đơn chưa thanh toán, hoặc có người tử cung và/hoặc theo dõi chặt chẽ chiều dài của
bị ốm hoặc qua đời trong gia đình bạn). Tuy cổ tử cung qua siêu âm (xem Chương 2 để tìm
nhiên, nhiều loại căng thẳng có thể được giảm hiểu thêm).
bớt bằng các kỹ thuật thư giãn, chế độ ăn uống Tiền sử sinh non. Nguy cơ sinh non của
lành mạnh, tập thể dục và nghỉ ngơi hợp lý, và bạn sẽ cao hơn nếu từng sinh non trước đây.
bằng cách nói chuyện về những vấn đề khiến Bác sĩ của bạn có thể kê progesterone đường
bạn mệt mỏi với bạn đời hoặc bạn bè, bác sĩ tiêm hoặc gel bôi trong lần mang thai này để
hoặc chuyên gia trị liệu. tránh việc sinh non lặp lại.
N h ữ n g đ i ề u đ ầ u t i ê n 49
Các yếu tố nguy cơ sau đây thường không rau tiền đạo hoặc bong non, có thể khiến việc 2
thể kiểm soát được, nhưng trong một số trường sinh non dễ xảy ra hơn. Quản lý các biến chứng
hợp, vẫn có thể được điều chỉnh đôi chút. Trong này có thể giúp kéo dài thai kỳ đúng kỳ hạn.
những trường hợp khác, việc biết về sự tồn tại
của chúng có thể giúp bạn và bác sĩ quản lý tốt Các bệnh mạn tính của mẹ. Các bệnh
hơn các nguy cơ, cũng như cải thiện đáng kể mạn tính, tim, gan hoặc thận, có thể làm tăng
kết quả nếu không thể tránh khỏi việc sinh non: nguy cơ sinh non, nhưng chăm sóc tốt có thể
giúp ngăn ngừa các biến chứng.
Đa thai. Thời gian tối ưu để sinh đôi là
38 tuần. Nhưng nhiều bà mẹ sinh đôi (và sinh Nhiễm trùng nói chung. Một số bệnh
nhiều hơn nữa) thường sinh sớm hơn. Chăm nhiễm trùng (bệnh lây qua đường tình dục,
sóc trước sinh tốt, dinh dưỡng tối ưu và loại bỏ nhiễm trùng tiết niệu, cổ tử cung, âm đạo và
các yếu tố nguy cơ khác, cùng với việc hạn chế thận) có thể làm tăng nguy cơ sinh non. Khi
hoạt động và dành nhiều thời gian nghỉ ngơi nhiễm trùng là một nguyên nhân có thể gây
trong ba tháng cuối, có thể giúp ngăn ngừa việc hại cho thai nhi, chuyển dạ sớm có thể là cách
sinh quá sớm. Xem Chương 15. cơ thể cố gắng giải cứu em bé khỏi một môi
trường không lành mạnh. Ngăn ngừa nhiễm
Cổ tử cung ngắn lại sớm. Ở một số phụ trùng hoặc điều trị kịp thời có thể giúp phòng
nữ có thai, vì những lý do chưa được tìm ra và ngừa sinh quá sớm.
dường như không liên quan đến chứng suy cổ
tử cung, cổ tử cung bắt đầu co ngắn trong ba Các yếu tố di truyền. Các nhà nghiên cứu
tháng giữa thai kỳ, khiến họ có nguy cơ sinh đã xác định được sáu đột biến gen làm tăng
non. Siêu âm cổ tử cung định kỳ ở ba tháng nguy cơ sinh non. Phát hiện này có thể định
giữa thai kỳ có thể phát hiện nguy cơ này. Điều hướng cho các nhà nghiên cứu khi tìm hiểu về
trị bằng progesterone dạng gel hoặc dạng tiêm cách phòng ngừa sinh non.
có thể được chỉ định trong một số trường hợp
để cố gắng kéo dài thai kỳ. Tuổi tác. Các bà mẹ tuổi vị thành niên
thường có nguy cơ sinh non cao hơn, tương tự
Các biến chứng thai kỳ. Bệnh tiểu đường các bà mẹ lớn tuổi (trên 35 tuổi). Dinh dưỡng
thai kỳ, tiền sản giật và nước ối quá nhiều, cũng và chăm sóc trước sinh tốt có thể giúp giảm
như các vấn đề với nhau thai, chẳng hạn như nguy cơ này.
Suy cổ tử cung Tin tốt là nó sẽ không xảy ra nữa. Hiện tại,
khi việc suy cổ tử cung đã được chẩn đoán
“Tôi đã bị sảy thai vào tháng thứ năm của lần là nguyên nhân gây ra sảy thai trong quá khứ, bác
mang thai đầu tiên do suy cổ tử cung. Tôi vừa sĩ sẽ có các biện pháp để ngăn vấn đề này gây ra
có kết quả thử thai dương tính, và lo rằng mình sảy thai lần nữa. Với việc điều trị đúng cách và
sẽ lại gặp vấn đề tương tự.” theo dõi cẩn thận, tỉ lệ bạn có một thai kỳ khỏe
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Mang thai_file in_Nov6-trang-1-79
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search