ชุดคำถามเพื่อพัฒนาค่านิยม VALUE TO MORAL... ค่านิยมสร้างคุณธรรม

คู่มือการใช้นวัตกรรม
ชุดVคAำLUถE าTOมMเOพืR่AอLพ...ัค่าฒนิยมนสรา้างคคุ่ณาธนริรยม ม

สำนโักรงงาเนนรเีขยาตยนพื้ณเนทัทจีฐ่ัพกดพาศรทินศรำึิกธนโ์ษดทามยโรั์ธสยสใมหมศุึญกท่ษราปสมรุทารกปารารการ

"ค่านิยม"เป็นสิ่งที่มีความสำคัญในการกำหนด
ความคิด ความรู้สึก และการกระทำของมนุษย์
การตัดสินใจ การเลือก และการดำรงชีวิตของบุคคล
มีพื้นฐานมาจากค่านิยมที่บุคคลนั้นยึดถือ

รศ.ดร.นาตยา ปิลันธนานนท์

ค่านิยม

สร้างคุณธรรม
"เราจะสร้างค่านิยมที่ดีให้นักเรียน
เพื่อนำไปสู่การแสดงออกหรือพฤติกรรม
คุณธรรม จริยธรรมที่ดีงามและ "ยั่งยืน" ของนักเรียน"

คำนำ

นวัตกรรมชุดคำถามเพื่อพัฒนาค่านิยม VALUE TO MORAL...
ค่านิยมสร้างคุณธรรมนี้ เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนานวัตกรรมเพื่อ
สร้างสรรค์คนดีด้านการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมคุณธรรม โดย โดย
มีจุดประสงค์ เพื่อพัฒนาค่านิยมที่เป็นสิ่งสำคัญที่เป็นแนวทางให้คน
เรานำไปประพฤติปฏิบัติ ซึ่งถือเป็นเป็นการสร้างให้นักเรียนมี
คุณธรรมจริยธรรมที่ "ยั่งยืน" กว่าการพัฒนาทั่วไปและสามารถ
พัฒนาตนเองหรือรู้จักตัวตนที่แท้จริงของตนเองมากยิ่งขึ้น ซึ่งได้นำ
ทฤษฎีการกระจ่างค่านิยม (Values Clarification) มาเป็นกรอบ
ในการสร้างชุดคำถาม เพื่อพัฒนาค่านิยมต่าง ๆ ตามคุณธรรมที่
ต้องการให้เกิดกับนักเรียน

ผู้จัดทำนวัตกรรมต้องขอขอบคุณผู้ที่ให้การสนับสนุนทุกท่าน
ผู้ประสิทธิประสาทวิชาความรู้ให้กับข้าพเจ้า เพื่อให้ข้าพเจ้าได้
สร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อเกิดเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนและทุก ๆ ท่าน
ที่ได้นำนวัตกรรมไปใช้ หวังว่านวัตกรรมนี้จะให้ความรู้ เป็นประโยชน์
แก่ครูผู้สอนทุก ๆ ท่าน เพื่อพัฒนานักเรียนของเราให้เป็นผู้ที่มี
คุณธรรม จริยธรรมที่ดีและ "ยั่งยืน" ต่อไป

ณัฐพนธ์ โสใหญ่

สารบัญ
หน้า

ขั้นตอนการใช้นวัตกรรม.......................................................1
ทฤษฎีกระจ่างค่านิยม..........................................................2
พัฒนาคุณธรรมด้านซื่อสัตย์ สุจริต เรื่อง ฉลาดเกมโกง....................3
ชุดคำถามเกี่ยวกับค่านิยมซื่อสัตย์ สุจริต จากเรื่อง ฉลาดเกมโกง.........4
ตัวอย่างคำตอบของชุดคำถามเกี่ยวกับเรื่อง ฉลาดเกมโกง................5
พัฒนาคุณธรรมด้านความพอเพียง เรื่อง สุวรรณหังสชาดก...............6
ชุดคำถามเกี่ยวกับค่านิยมพอเพียง จากเรื่อง สุวรรณหังสชาดก...........7
พัฒนาคุณธรรมด้านความกตัญญู เรื่อง ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่...............8
ชุดคำถามเกี่ยวกับค่านิยมกตัญญู จากเรื่อง ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่...........9
พัฒนาคุณธรรมด้านความรับผิดชอบ เรื่อง ทางที่ต้องเลือก...............10
ชุดคำถามเกี่ยวกับค่านิยมความรับผิดชอบ จากเรื่อง ทางที่ต้องเลือก....11
ข้อเสนอแนะในการใช้นวัตกรรม..............................................12
บรรณานุกรม..................................................................13
ประวัติผู้พัฒนานวัตกรรม....................................................14

VALUE TO MORAL [1]

ขั้นตอนการใช้นวัตกรรม

"ก่อนอื่ นต้องบอเปก็นไวเ้กพ่ีอยนงว่"ากเรรือ่อบง"สัใ้นห้แเรลียะนคำรู้ถแลามะนทีำ่อไยปู่ใในช้ไนด้วัตกรรมนี้
ตามแคตุ่ณครธผรู้สรมอนจกร็ิสยาธมรารรมถหหารืเอรื่คอ่างนสิั้ยนมแทลี่ตะ้ตอั้งงปกราะรเทดี่็จนะคพัำฒถานมาไนดั้กเอเรงียน"

1.ให้คุณครูนำ "เรื่องสั้น" ที่เกี่ยวข้องกับคุณธรรมที่ต้องการพัฒนาค่านิยมของนักเรียน
ไปให้นักเรียนอ่าน หรือ คุณครูจะเล่าให้ฟัง หรือนำไปสอดแทรกในขั้นตอนใดก็ได้ใน
การเรียนการสอน

2. นำชุดคำถามที่กำหนดให้มา "ถาม" นักเรียน (จะสลับหรือเรียงข้อตามที่กำหนดให้ก็ได้)
หรือจะนำคำถามไปทำเป็นแบบประเมิน แบบทดสอบ สัมภาษณ์ หรือกิจกรรมใด ๆ ก็ได้
3. คำถามที่กำหนดให้เป็นเพียง "กรอบ" ของคำถาม คุณครูสามารถถามคำถาม
ต่อยอดคำถามที่กำหนดให้เพิ่มขึ้นได้ ตามบริบทของบทสนทนาของนักเรียน

4. ตรวจสอบคำตอบของนักเรียน คำตอบของนักเรียนต้องเป็นคำตอบในเชิงบวกและ
ไปในทางเดียวกันทุกข้อ(ดูตัวอย่างคำตอบในหน้า5) จึงจะถือว่านักเรียนมีการยืนยัน
ค่านิยมขอนตนเอง และพร้อมที่จะแสดงออกเป็นพฤติกรรมดี ๆ ที่ได้ยืนยันไว้

5. แต่ถ้านักเรียนตอบยังไม่ไปในทางบวกหรือทางเดียวกัน คุณครูก็จะได้ทราบว่า
นักเรียนยังไม่เกิดค่านิยมที่ดีที่จะนำไปสู่พฤติกรรมหรือคุณธรรมที่ดี
"คุณครูจะต้องพยายามหาวิธีเปลี่ยนใจ เปลี่ยนทัศนคติ โดยการถามคำถามอื่น ๆ
เพื่อเปลี่ยนแปลงความคิดของนักเรียนจนกว่าจะตอบไปในทางบวกหรือไปในทางเดียวกัน"

6. เมื่อนักเรียนยืนยันคำตอบแล้ว ให้คุณครูคอยเฝ้าสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน
ว่ามีพฤติกรรมที่แสดงออกตามค่านิยมที่นักเรียนได้ยืนยันไว้หรือไม่ และคุณครูสามารถ
พัฒนาค่านิยมอื่น ๆ ของนักเรียนเพิ่มเติมได้จากการตั้งคำถามตามกรอบของ
ทฤษฎีกระจ่างค่านิยม (VALUE CLARIFICATION) (ดูรายละเอียดเกณฑ์ในหน้าถัด
ไป)
หมายเหตุ... กรอบคำถามตามทฤษฎีกระจ่างค่านิยม สามารถเป็นกรอบในการ
ถามคำถามนักเรียนที่ใดก็ได้ไม่จำเป็นต้องในห้องเรียน เมื่อครูไปเจอนักเรียน
แสดงพฤติกรรมที่ไม่ดีหรือต้องการทราบว่าพฤติกรรมนั้นเป็นค่านิยมของนักเรียนหรือไม่
ก็สามารถถามคำถามตามกรอบของทฤษฎีกระจ่างค่านิยมไปถามนักเรียนได้
และเมื่อนักเรียนตอบไปในทางเดียวกันทั้ง 7 เกณฑ์ แสดงว่าเป็นค่านิยมของนักเรียน
ก็จะได้หาวิธีที่จะเปลี่ยนแปลงค่านิยมและพฤติกรรมนั้นของนักเรียนให้ทันท่วงที

VALUE TO MORAL [2]

เกณฑ์ที่ในการพัฒนาค่านิยมด้วยกระบวนการกระจ่างค่านิยม 7 ประการ
(Raths, Harmin and Simon. 1966)

ทฤษฎีกระจ่างค่านิยม

การเลือกค่านิยม
1. เลือกอย่างอิสระ
2. เลือกจากแนวทางต่าง ๆ
3. เลือกหลังจากที่ได้พิจารณาถึงผลที่จะเกิดจากทางเลือกแต่ละอย่าง
การเห็นคุณค่าในค่านิยม
4. มีความสุขกับสิ่งที่ได้เลือก
5. เต็มใจที่จะยึดมั่นในสิ่งที่เลือกนั้นโดยกล้าเปิดเผย รณรงค์ บอกต่อ
การเลือกปฏิบัติตามค่านิยม
6. เคยได้ทำสิ่งที่เลือกแล้ว
7. ทำสิ่งนั้นซ้ำ ๆ จนกลายเป็นแบบแผนการดำเนินชีวิต

"คุณธรรมที่จะพัฒนานั้น
จะต้องพัฒนาค่านิยมของนักเรียนโดยการใช้กรอบคำถามจาก 7 เกณฑ์นี้ในการถาม

และพัฒนาให้นักเรียนตอบให้ไปในทางบวกและไปในทางเดียวกันทุกข้อ
จึงจะเป็นการยืนยันว่าเป็นค่านิยมของนักเรียน และพร้อมแสดงออกในพฤติกรรมดี ๆ เหล่านี้"

VALUE TO MORAL [3]

พั ฒ น า คุ ณ ธ ร ร ม จ ริ ย ธ ร ร ม ด้ า น ค ว า ม ซื่ อ สั ต ย์ สุ จ ริ ต

เรื่อง ฉลาดเกมโกง

ณ โรงเรียนแห่งหนึ่ง ในวันสอบปลายภาคเรียน เกิดเหตุการณ์ขึ้นกับนักเรียน
คนหนึ่งที่เป็นเด็กเรียนดีชื่อ นายบอย เขาถูกครูมานะซึ่งเป็นคุมสอบจับได้ว่าเขา
กำลังทุจริตการสอบในวิชาสังคมศึกษา

ครูมานะพยายามที่จะเอาสมุดที่เขียนคำตอบมาจากเขา แต่นักเรียนคนนั้น
ไม่ยอมให้ ในที่สุดครูมานะก็ดึงเอาสมุดที่เขียนคำตอบมาจากเขาจนได้ปรากฏว่า
มีกระดาษคำตอบหรือโพยเล็ก ๆ ตกลงมาจากสมุดคำตอบนั้นหลายแผ่น

นายบอยร้องลั่นว่าแผ่นกระดาษเหล่านั้นไม่ใช่ของเขา เพื่อไม่ให้เรื่องราว
ต้องเยิ่นเย้อต่อไป ครูมานะได้บอกเขาว่าจะรายงานเรื่องนี้ให้ทางโรงเรียนและ
ผู้ปกครองทราบ

นายบอยได้ขู่จะฆ่าครูมานะถ้านำเรื่องนี้ไปบอกทางโรงเรียนและผู้ปกครอง
ทั้งสองคนได้เถียงกันอย่างรุนแรง จนกระทั่งมีครูคนอื่นมาแยกเอาตัวนายบอย
ไปจากเหตุการณ์นี้

นายบอยถูกไล่ออกจากโรงเรียน อันเนื่องจาก
ความประพฤติไม่เหมาะสมที่ได้ทำในการทุจริตและ
พฤติกรรมต่อครู

แต่สิ่งที่ฉงนก็คือปฏิกิริยาของนักเรียนคนอื่น ๆ
ที่แสดงความพอใจและรู้สึกสนุกสนานต่อเหตุการณ์
ที่เกิดขึ้น ทำไมพวกเขาจึงมีนิสัยชอบเห็นการทำร้าย
ร่างกายกันหรือเป็นเพราะเหตุการณ์ไม่ได้เกิดขึ้นกับ
ตัวเขา จึงทำให้พวกเขารู้สึกสนุกสนานต่อเหตุการณ์นี้

VALUE TO MORAL [4]

พั ฒ น า คุ ณ ธ ร ร ม จ ริ ย ธ ร ร ม ด้ า น ค ว า ม ซื่ อ สั ต ย์ สุ จ ริ ต

ชุดคำถามเกี่ยวกับเรื่อง ฉลาดเกมโกง

1. นักเรียนจะมีปฏิกิริยาอะไรบ้าง ที่เกิดขึ้นทันทีเป็นสิ่งแรก หลังจากที่ได้อ่านเรื่องนี้
(ไม่ต้องเขียนหรือพูดเป็นรูปประโยค ให้เขียนหรือพูดเป็นเพียงคำพูดสั้น ๆ)

2. นักเรียนคิดว่านายบอย ครูมานะ และเพื่อน ๆ ในห้องเป็นคนอย่างไร

3. นักเรียนคิดว่านายบอย “ทุจริต” จริงหรือไม่ เหตุผลคืออะไร

4. มี “ทางเลือก” หรือการกระทำอื่นบ้างหรือไม่
สำหรับนายบอย สำหรับครูมานะ และสำหรับนักเรียนคนอื่น ๆ

5. แล้วนักเรียนคิดว่าการกระทำของนายบอย ถ้านักเรียนได้ทำ แล้วทำสำเร็จจะมีความสุขหรือไม่
หรือจะมีความรู้สึกอย่างไร
6. นักเรียนกล้ารณรงค์ให้คนอื่น ๆ เชินชวนเพื่อนทำพฤติกรรมอย่างนายบอยหรือไม่
(ถ้าไม่กล้าชวนให้ทำ แล้วกล้าชวนใคนอื่น ๆ รณรงค์ไม่ทุจริตหรือไม่)
7. นักเรียนเคยทำแบบนายบอยหรือไม่ เมื่อเห็นคนทำนักเรียนจะเลือก
ที่จะเป็นครูมานะ หรือ เพื่อน ๆ ในห้อง เพราะอะไร

8. นักเรียนมีการกระทำแบบนายบอยบ่อยแค่ไหน แล้วถ้ามีโอกาสอีกจะทำอีกหรือไม่ เพราะอะไร

ให้คุณครูตรวจสอบคำตอบของนักเรียนว่าทุกข้อไปใน
ทางบวกและเดียวกันหรือไม่(ดูตัวอย่างคำตอบในหน้ าถัดไป)
ถ้าไปในทางเดียวกันแสดงว่าเป็นค่านิยมที่ดีของนักเรียน ก็
ควรสนับสนุนต่อ

แต่ถ้านักเรียนตอบในทางลบ ก็แสดงว่าเป็นค่านิยม ที่
ไม่ดีของนักเรียนก็หาวิธีปรับปรุง โดยการถามคำถามเพิ่ม
เติม เพื่อค่อย ๆ เปลี่ยนค่านิยมของนักเรียนให้ดีขึ้น

VALUE TO MORAL [5]

พั ฒ น า คุ ณ ธ ร ร ม จ ริ ย ธ ร ร ม ด้ า น ค ว า ม ซื่ อ สั ต ย์ สุ จ ริ ต

ตัวอย่างคำตอบของชุดคำถามเกี่ยวกับเรื่อง ฉลาดเกมโกง

1. ตกใจ, ไม่โอเค, รับไม่ได้, บอยไม่น่าทำแบบนั้น, เศร้าใจ เป็นต้น

2. นายบอยเป็นคนทุจริตและเห็นแก่ประโยชน์ของตัวเอง, ครูมานะเป็นคนไม่นิ่งเฉยต่อการทุจริต,
เพื่อนคนอื่น ๆ เป็นคนเห็นเรื่องทุจริตและความรุนแรงเป็นเรื่องปกติ

3. จริง เพราะดูจากลักษณะพยามปิดบังอะไรสักอย่าง หรือถ้าไม่ทุจริตบอยจะไม่กลัวครูมานะขนาดนี้
4. ทางเลือกของนายบอย คือ การไม่ทุจริต ตั้งใจสอบ ทำตามความสามารถของตนเอง, ครูมานะทำถูกต้อง
แล้วที่ไม่นิ่งเฉยต่อการทุจริต หรืออาจจะมีวิธีจัดการการทุจริตของนักเรียนแต่ต้น, ทางเลือกของเพื่อน ๆ คือ
ไม่ควรเห็นเรื่องทุจริตเป็นเรื่องปกติ ควรจะตักเตือนหรือต่อต้านการทุกจริตและความรุนแรง

5. คงจะไม่มีความสุข เพราะ นายบอยทุจริต และการทุจริตจะต้องหลบ ๆ ซ้อน ๆ คนอื่น และไม่มีความภาคภูมิใจ
ถึงคะแนนจะออกมาดี เป็นต้น

6. ไม่กล้าชวนคนอื่น ๆ ทำแบบนายบอย เพราะ เป็นพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เป็นต้น

7. ไม่เคยทุจริต แล้วถ้าเห็นคนทำก็จะเป็นครูมานะคือการไม่นิ่งเฉยต่อการทุจริต

8. ไม่เคยทำ (หรืออาจจะเคยแต่ไม่ทำอีกแล้ว) แล้วถ้ามีโอกาสคงไม่ทำ เพราะว่าการทุจริตนั้นมี
ผลเสียต่อตัวเรารวมถึงคนรอบข้างอีกด้วย เป็นต้น

ตัวอย่างนี้จะแสดงให้เห็นว่า "นักเรียนมีคำตอบที่ไปใน
ทางเดียวกัน และทางบวก ที่ต่อต้าน หรือไม่เห็นด้วยกับ
พฤติกรรมของนายบอย" เพราะฉะนั้นก็แสดงว่านักเรียนมี
ค่านิยมที่ไม่เห็นด้วยกับการทุจริต

ถ้านักเรียนตอบไม่ไปในทางลบ ครูก็จะต้องพยายามหา
คำถามมากระตุ้นและเปลี่ยนความคิดของนักเรียนให้ดีขึ้น

VALUE TO MORAL [ุ6]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความพอเพียง

เรื่อง สุวรรณหังสชาดก

ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี ทรง
ปรารภภิกษุณีชื่อ ถุลนันทา ผู้ไม่รู้จักประมาณในการบริโภคกระเทียม สร้าง
ความเดือดร้อนให้ชาวบ้าน ได้ตรัสอดีตนิทานมาสาธก ว่า...

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์เกิดเป็นพราหมณ์ตระกูลหนึ่ง มี
ภรรยาและลูกสาว 3 คน ชื่อ นันทา นันทวดี และสุนันทา พอลูกสาวทั้ง ๓ ได้
สามีแล้วทุกคน พราหมณ์ก็เสียชีวิตไปเกิดเป็นหงส์ทองคำระลึกชาติได้

วันหนึ่ งได้เห็นความลำบากของนางพราหมณีและลูกสาวของตนที่ต้อง
รับจ้างคนอื่นเลี้ยงชีพ จึงเกิดความสงสาร ได้โผบินไปจับที่บ้านนางพราหมณี
แล้วเล่าเรื่องราวให้นางพราหมณีและลูกสาวฟัง และได้สลัดขนให้แก่พวกเขา
เหล่านั้นคนละหนึ่งขนแล้วก็บินหนีไป หงส์ทองได้มาเป็นระยะๆ มาครั้งใดก็
สลัดขนให้ครั้งละหนึ่งขนโดยทำนองนี้ นางพราหมณีและลูกสาวจึงร่ำรวยและมี
ความสุขไปตามๆ กัน ต่อมาวันหนึ่งนางพราหมณีเกิดความโลภอยากได้
มากกว่าเดิมจึงปรึกษากับลูกๆ ว่า

"ถ้าหงส์มาครั้งนี้ พวกเราจะจับถอนขนเสียให้หมด เพื่อจะได้มีทรัพย์สมบัติมาก"

พวกลูกๆ ไม่เห็นดีด้วย แต่นางพราหมณีไม่สนใจ ครั้นวันหนึ่งพญา
หงส์ทองมาอีก นางก็ได้จับถอนขนเสียให้หมด ขนเหล่านั้นกลายเป็นขนนก
ธรรมดาเท่านั้น เพราะพญาหงส์ทองมิได้ให้ด้วยความสมัครใจ นางพราหมณีได้
เลี้ยงหงส์นั้นจนขนงอกขึ้นมาใหม่เต็มตัว หงส์ก็ได้บินหนีไปโดยไม่ได้กลับมา
อีกเลย จนทำให้ชีวิตกลับมาลำบากอีกเช่นเคย

(ที่มา : พระมหาสุนทร สุนทรธมโม. 2546)

VALUE TO MORAL [7]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความพอเพียง

ชุดคำถามเกี่ยวกับ เรื่อง สุวรรณหังสชาดก

1 . ถ้ า นั ก เ รี ย น เ ป็ น ลู ก ส า ว แ ล้ ว ไ ม่ รู้ ว่ า ถ้ า ถ อ น ข น ห ง ส์ แ ล้ ว จ ะ เ ป็ น ข น สี ข า ว
นั ก เ รี ย น จ ะ เ ลื อ ก ที่ จ ะ ถ อ น ข น ห ง ส์ นั้ น ไ ป ข า ย ต า ม ที่ แ ม่ บ อ ก ห รื อ ไ ม่ อ ย่ า ง ไ ร

2 . แ ล้ ว ถ้ า นั ก เ รี ย น ไ ม่ เ ลื อ ก ถ อ น ข น ห ง ส์ แ ล้ ว นั ก เ รี ย น จ ะ เ ลื อ ก ป ฏิ บั ติ อ ย่ า ง ไ ร
แ ล ะ เ พ ร า ะ เ ห ตุ ใ ด

3 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า แ ม่ เ ป็ น ค น อ ย่ า ง ไ ร

4 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า แ ม่ มี แ น ว ท า ง อื่ น ใ น ก า ร ดำ เ นิ น ชี วิ ต ห รื อ แ ม่ ค ว ร จ ะ ดำ เ นิ น ชี วิ ต อ ย่ า ง ไ ร

5 . ถ้ า เ รื่ อ ง นี้ แ ม่ ไ ม่ มี ค ว า ม โ ล ภ แ ต่ เ ป็ น ค น ที่ ใ ช้ ชี วิ ต อ ย่ า ง พ อ เ พี ย ง
เ รื่ อ ง ร า ว จ ะ เ ป็ น อ ย่ า ง ไ ร

6 . ถ้ า นั ก เ รี ย น เ ป็ น แ ม่ ห รื อ ลู ก ส า ว นั ก เ รี ย น จ ะ มี ค ว า ม สุ ข ที่ ไ ด้ ทำ อ ย่ า ง นั้ น ห รื อ ไ ม่ เ พ ร า ะ อ ะ ไ ร

7 . นั ก เ รี ย น ก ล้ า ที่ จ ะ บ อ ก ค น ใ น ค ร อ บ ค รั ว ใ ห้ มี ค ว า ม ป ร ะ ม า ณ ต น เ อ ง
ไ ม่ โ ล ภ ใ น ก า ร ทำ สิ่ ง ต่ า ง ๆ เ ห มื อ น แ ม่ ใ น เ รื่ อ ง นี้ ห รื อ ไ ม่

8 . นั ก เ รี ย น มี เ ห ตุ ก า ร ณ์ ใ น ชี วิ ต ที่ ค ล้ า ย กั บ ใ น เ รื่ อ ง นี้ ห รื อ ไ ม่
ห รื อ มี ป ร ะ ส บ ก า ร ณ์ ข อ ง ต น เ อ ง ที่ เ กี่ ย ว กั บ ก า ร รู้ จั ก ใ ช้ ชี วิ ต อ ย่ า ง พ อ เ พี ย ง ห รื อ ไ ม่ เ ห ตุ ก า ร ณ์ เ ป็ น อ ย่ า ง ไ ร

9 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ถ้ า ไ ป ถ า ม เ พื่ อ น ๆ ห รื อ ค น ใ ก ล้ ตั ว นั ก เ รี ย น แ ล้ ว
ถ้ า พู ด ถึ ง ค ว า ม พ อ เ พี ย ง เ ข า จ ะ นึ ก ถึ ง นั ก เ รี ย น ห รื อ ไ ม่

ให้คุณครูตรวจสอบคำตอบของนักเรียนว่าทุกข้อไปในทางบวกและเดียวกันหรือไม่ ถ้าไปในทางเดียวกันแสดงว่าเป็ นค่านิยมที่ดีของนักเรียน ก็ควรสนับสนุนต่อ
แต่ถ้านักเรียนตอบในทางลบ ก็แสดงว่าเป็ นค่านิยม ที่ไม่ดีของนักเรียนก็หาวิธีปรับปรุง โดยการถามคำถามเพิ่มเติม เพื่อค่อย ๆ เปลี่ยนค่านิยมของนักเรียนให้ดีขึ้น

VALUE TO MORAL [8]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความกตัญญู

เรื่อง ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่

ครั้งหนึ่งนานมาแล้วในฤดูฝน มีการเตรียมปักดำกล้าข้าว ทุกครอบครัวจะออกไปไถนาเตรียม
การเพาะปลูกมีครอบครัวของชายหนุ่มคนหนึ่ งกำพร้าพ่อก็จะออกไปปฏิบัติภารกิจเช่นเดียวกัน
วันหนึ่งเขาไถนาอยู่นานจนสายตะวันขึ้นสูงแล้ว เขารู้สึกเหน็ดเหนื่อยอ่อนเพลียมากกว่าปกติและหิว
ข้าวมากกว่าทุกวัน ปกติแล้วแม่ผู้ชราจะมาส่งข้าวให้ทุกวัน แต่วันนี้กลับมาช้าผิดปกติเขาจึงหยุดไถนา
เข้ามาพักผ่อนอยู่ใต้ต้นไม้ปล่อยเจ้าทุยไปกินหญ้า สายตาเหมือนมองไปทางบ้านรอคอยแม่ที่จะมาส่ง
ข้าวด้วยความรู้สึกกระวนกระวายใจยิ่งสายตะวันขึ้นสูงแดดยิ่งร้อนความหิวกระหายยิ่งทวีคูณขึ้น

ทันใดนั้นเขามองเห็นแม่เดินเลียบมาตามคันนา พร้อมกับก่องข้าวน้ อย ๆ เขารู้สึกไม่พอใจที่แม่
เอาก่องข้าวน้ อยนั้นมาช้ามาก ด้วยความหิวกระหายจนตาลายอารมณ์พลุ่งพล่าน เขาคิดว่าในก่องข้าว
น้ อยนั้นคงกินไม่อิ่มเป็นแน่ จึงเอ่ยต่อว่าแม่ของตนว่า

“อีแก่มึงไปทำอะไรอยู่ถึงมาส่งข้าวให้กูกินช้านัก ก่องข้าวก็เอามาแต่ก่องน้อยๆ กูจะกินอิ่มหรือ”
ผู้เป็ นแม่เอ่ยปากตอบลูกว่า
“ถึงก่องข้าวจะน้อยแต่ก็น้อยต้อนแต้นแน่นในดอกลูกเอ๋ย ลองกินเบิ่งก่อน”
ความหิว ความเหน็ดเหนื่อย ความโมโหหูอื้อตาลาย ไม่ยอมฟังเสียงใดๆเกิดบันดาลโทสะ

อย่างแรง จึงคว้าได้ไม้เข้าตีแม่ที่แก่ชราล้มลงแล้วเดินไปกินข้าวจนอิ่มแล้วแต่ข้าวยังไม่หมดก่อง
จึงรู้สึกผิดชอบชั่วดีรีบไปดูอาการของแม่ และเข้ามาสวมกอดแม่ชายหนุ่มร้องไห้โฮ สำนึกผิดที่ฆ่าแม่
ของตนด้วยอารมณ์เพียงชั่ววูบ เมื่อชายหนุ่มปลงศพแม่แล้วขอร้องชักชวนญาติมิตรชาวบ้าน ช่วยกัน
ปั้นอิฐก่อเป็นธาตุเจดีย์บรรจุอัฐิแม่ไว้จึงให้ชื่อว่า “ธาตุก่องข้าวน้ อยฆ่าแม่” จนตราบทุกวันนี้

(ที่มา : https://www.sac.or.th/databases/folktales/folktale-details.php?id=3)

VALUE TO MORAL [9]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความกตัญญู

ชุดคำถามเกี่ยวกับ เรื่อง ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่

1 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ทำ ไ ม ช า ย ห นุ่ ม จึ ง ตั ด สิ น ใ จ ฆ่ า แ ม่
ก า ร ที่ ช า ย ห นุ่ ม ฆ่ า แ ม่ นั้ น เ กิ ด จ า ก ค ว า ม คิ ด ค ว า ม รู้ สึ ก จ ริ ง ๆ ข อ ง เ ข า ห รื อ ไ ม่

2 . แ ล้ ว ก า ร ก ร ะ ทำ ข อ ง ช า ย ห นุ่ ม ค น นี้ นั ก เ รี ย น เ ห็ น ด้ ว ย ห รื อ ไ ม่ เ พ ร า ะ อ ะ ไ ร

3 . ถ้ า เ ป็ น นั ก เ รี ย น เ ป็ น ช า ย ห นุ่ ม ค น นี้ นั ก เ รี ย น จ ะ ทำ อ ย่ า ง ไ ร
เ มื่ อ เ กิ ด เ ห ตุ ก า ร ณ์ เ ช่ น นี้

4 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ช า ย ห นุ่ ม มี แ น ว ท า ง อื่ น ห รื อ ไ ม่
น อ ก จ า ก ก า ร แ ก้ ปั ญ ห า ด้ ว ย ก า ร ฆ่ า แ ม่

5 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า จ ะ เ กิ ด ผ ล ดี ห รื อ ผ ล เ สี ย ม า ก ก ว่ า กั น
ถ้ า นั ก เ รี ย น ป ฏิ บั ติ อ ย่ า ง ช า ย ห นุ่ ม ค น นี้

6 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ถ้ า แ ม่ ไ ด้ มี โ อ ก า ส พู ด สั ก ค รั้ง
แ ม่ อ ย า ก จ ะ บ อ ก ช า ย ห นุ่ ม นี้ ว่ า อ ย่ า ง ไ ร

7 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ถ้ า นั ก เ รี ย น เ ป็ น ช า ย ห นุ่ ม ค น นี้ นั ก เ รี ย น จ ะ มี ค ว า ม รู้ สึ ก อ ย่ า ง ไ ร
เ มื่ อ ไ ด้ ทำ ต่ อ ผู้ มี พ ร ะ คุ ณ ไ ป ด้ ว ย อ า ร ม ณ์ เ พี ย ง ชั่ว วู บ

8 . เ มื่ อ นั ก เ รี ย น อ่ า น เ รื่ อ ง ร า ว ก่ อ ง ข้ า ว น้ อ ย ฆ่ า แ ม่ แ ล้ ว
นั ก เ รี ย น อ ย า ก ที่ จ ะ ก ลั บ ไ ป บ อ ก รั ก แ ม่ ห รื อ ทำ อ ะ ไ ร ดี ๆ ใ ห้ ท่ า น ห รื อ ไ ม่ อ ย่ า ง ไ ร

9 . นั ก เ รี ย น เ ค ย คิ ด ไ ม่ ดี กั บ ผู้ มี พ ร ะ คุ ณ ห รื อ ไ ม่
แ ล้ ว ค ว า ม เ ป็ น จ ริ ง แ ล้ ว เ ร า ค ว ร จ ะ ป ฏิ บั ติ อ ย่ า ง ไ ร กั บ ผู้ มี พ ร ะ คุ ณ

1 0 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ผู้ มี พ ร ะ คุ ณ ม อ ง ตั ว นั ก เ รี ย น เ ป็ น ค น อ ย่ า ง ไ ร
ดี ห รื อ ไ ม่ ดี สำ ห รั บ ตั ว ท่ า น

ให้คุณครูตรวจสอบคำตอบของนักเรียนว่าทุกข้อไปในทางบวกและเดียวกันหรือไม่ ถ้าไปในทางเดียวกันแสดงว่าเป็ นค่านิยมที่ดีของนักเรียน ก็ควรสนับสนุนต่อ
แต่ถ้านักเรียนตอบในทางลบ ก็แสดงว่าเป็ นค่านิยม ที่ไม่ดีของนักเรียนก็หาวิธีปรับปรุง โดยการถามคำถามเพิ่มเติม เพื่อค่อย ๆ เปลี่ยนค่านิยมของนักเรียนให้ดีขึ้น

VALUE TO MORAL [10]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความรับผิดชอบ

เรื่อง ทางที่ต้องเลือก

ณ บริษัทเอกชนที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่ง นายบอยได้เข้ามาสมัครงาน ในวันนั้นเขา
ให้สัมภาษณ์กับเจ้าของบริษัทว่า "เขาจะตั้งใจทำงานและจะไม่ทำให้บริษัทผิดหวังใน
ตัวเขา" เจ้าของบริษัทได้ตกลงรับนายบอยเข้ามาทำงานในบริษัท นายบอยทำงานให้กับ
บริษัทด้วยความขยันขันแข็งและทำให้ผลประกอบการของบริษัทเติบโตเป็ นที่น่าพอใจ
ของเจ้าของบริษัทเป็นอย่างยิ่ง รวมถึงเขาได้เป็นที่รักของเพื่อนร่วมงานทุกคนเพราะ
ขยันและมีความรับผิดชอบ แต่ชีวิตประจำวันหลังเลิกงานของนายบอยนายบอยเป็นคน
ชอบดูฟุตบอลเป็นชีวิตจิตใจ เขาจะติดตามเชียร์ทีมฟุตบอลทีมโปรดของเขาแข่งอยู่เสมอ
ไม่เคยขาดไม่ว่าทีมจะชนะหรือแพ้

วันหนึ่งนายบอยได้รับหน้ าที่ให้ดูแลโปรเจคใหญ่ของบริษัทที่มีมูลค่า
กว่า 30 ล้านบาท เขาต้องไปนำเสนอผลงานให้กับลูกค้าคนสำคัญของบริษัทรายหนึ่ง
โดยวันนั้นเองก็มีการแข่งขันฟุตบอลทีมโปรดของเขาด้วยและที่สำคัญเป็ นนัดชิงชนะเลิศ
ซึ่งเป็ นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ทีมฟุตบอลของเขาได้เข้ารอบชิงชนะเลิศนี้

นายบอยจะต้องตัดสินใจที่จะเลือก 1 อย่าง โดยนายบอยก็ตัดสินใจเลือกที่จะ
ไป "ดูฟุตบอล" เพราะคิดว่าเป็นครั้งแรกของทีมที่ได้เข้ารอบชิงชนะเลิศ รวมถึงตัวเขาไม่
เคยพลาดการแข่งขันของทีมที่เขาเชียร์เลยสักนัด สิ่งที่เขาเลือกนี้ส่งผลให้บริษัทขาดทุน
ไปกว่าหลายล้านและขาดลูกค้าคนสำคัญที่ไม่กลับมาลงทุนกับบริษัทอีกเลย รวมถึงตัว
ของเขาเองที่ถูกไล่ออกจากงาน

VALUE TO MORAL [11]

พัฒนาคุณธรรม จริยธรรม
ด้านความรับผิดชอบ

ชุดคำถามเกี่ยวกับ เรื่อง ทางที่ต้องเลือก

1 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า น า ย บ อ ย เ ป็ น ค น อ ย่ า ง ไ ร

2 . นั ก เ รี ย น ม อ ง ว่ า ก า ร ก ร ะ ทำ ข อ ง น า ย บ อ ย ถู ก ต้ อ ง ห รื อ ไ ม่ เ พ ร า ะ อ ะ ไ ร

3 . ถ้ า นั ก เ รี ย น เ ป็ น น า ย บ อ ย นั ก เ รี ย น มี แ น ว ท า ง ใ น ก า ร ป ฏิ บั ติ อ ย่ า ง ไ ร
ห รื อ นั ก เ รี ย น จ ะ จั ด ก า ร กั บ เ รื่ อ ง นี้ ย่ า ง ไ ร บ้ า ง
4 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า น า ย บ อ ย เ ลื อ ก ไ ป ดู ฟุ ต บ อ ล นั้ น มี ข้ อ ดี ข้ อ เ สี ย อ ย่ า ง ไ ร
แ ล้ ว ข้ อ ดี กั บ ข้ อ เ สี ย อ ะ ไ ร ม า ก ก ว่ า กั น

5 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ถ้ า เ ร า เ ป็ น น า ย บ อ ย แ ล้ ว ไ ด้ เ ลื อ ก ที่ จ ะ ล ะ ทิ้ ง ห น้ า ที่ ไ ป ทำ บ า ง อ ย่ า ง นั ก เ รี ย น จ ะ มี ค ว า ม สุ ข ห รื อ ไ ม่
แ ล้ ว ถ้ า นั ก เ รี ย น เ ป็ น น า ย บ อ ย แ ล้ ว มี ค น ม า ด่ า ห รื อ นิ น ท า ใ น เ รื่ อ ง ที่ ทำ นั ก เ รี ย น จ ะ ห วั่น ไ ห ว ห รื อ รู้ สึ ก ไ ม่ ดี ห รื อ ไ ม่

6 . นั ก เ รี ย น เ ค ย ล ะ ทิ้ ง ห น้ า ที่ อ ะ ไ ร ที่ มี ค ว า ม สำ คั ญ ห รื อ ไ ม่ ล อ ง เ ล่ า เ ห ตุ ก า ร ณ์ ใ ห้ ฟั ง ห น่ อ ย

7 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า “ ค ว า ม รั บ ผิ ด ช อ บ ” นั้ น สำ คั ญ กั บ นั ก เ รี ย น ม า ก แ ค่ ไ ห น

8 . ถ้ า เ พื่ อ น ส นิ ท ข อ ง นั ก เ รี ย น ไ ม่ รั บ ผิ ด ช อ บ ใ น ก า ร ทำ ง า น
นั ก เ รี ย น ก ล้ า ที่ จ ะ บ อ ก เ พื่ อ น ส นิ ท ใ ห้ มี ค ว า ม รั บ ผิ ด ช อ บ เ พิ่ ม ม า ก ขึ้ น ห รื อ ไ ม่

9 . นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า ต อ น นี้ ต น เ อ ง เ ป็ น เ ห มื อ น น า ย บ อ ย ห รื อ ไ ม่
ที่ ส า ม า ร ถ ทิ้ ง ห น้ า ที่ เ พื่ อ ไ ป ทำ สิ่ ง ที่ ต น เ อ ง อ ย า ก ทำ

ให้คุณครูตรวจสอบคำตอบของนักเรียนว่าทุกข้อไป
ในทางบวกและเดียวกันหรือไม่ ถ้าไปในทางเดียวกัน
แสดงว่าเป็นค่านิยมที่ดีของนักเรียน ก็ควรสนับสนุนต่อ

แต่ถ้านักเรียนตอบในทางลบ ก็แสดงว่าเป็นค่านิยม
ที่ไม่ดีของนักเรียนก็หาวิธีปรับปรุง โดยการถามคำถาม
เพิ่มเติม เพื่อค่อย ๆ เปลี่ยนค่านิยมของนักเรียนให้ดีขึ้น

VALUE TO MORAL [12]

ข้อเสนอแนะในการใช้นวัตกรรม...

1.ครูผู้สอนต้องการพัฒนาค่านิยมอะไรของนักเรียนสามารถหาเรื่องสั้น ข่าว บทความ ฯลฯ
และนำมาตั้งคำถาม โดยเอาทฤษฎีกระจ่างค่านิยมมาเป็นกรอบในการตั้งคำถามเพื่อพัฒนาค่านิยมได้เลย

2. เมื่อครูผู้สอนไปเห็นพฤติกรรมที่ไม่ดีบางอย่างของนักเรียน แล้วกลัวว่าสิ่งนั้นจะเป็นค่านิยมที่นักเรียนยึดถือ
สามารถใช้กรอบของทฤษฎีกระจ่างค่านิยมไปถามนักเรียน ถ้านักเรียนตอบไปในทางเดียวกันทั้ง 7 เกณฑ์
แสดงว่าเป็นค่านิยมของนักเรียน ครูผู้สอนก็หาวิธีที่จะปรับเปลี่ยนความคิด ค่านิยมนั้น ๆ ของนักเรียนได้

3. การกระจ่างค่านิยมสามารถใช้ได้ทุกที่ไม่ใช่แค่ในห้องเรียน
สามารถใช้เป็นกรอบในการพูดคุยกับนักเรียน โดยที่นักเรียนไม่รู้ตัวว่าเรากำลังถามหาค่านิยมของเขาอยู่หรือไม่

4. เกณฑ์ทั้ง 7 เกณฑ์ที่นำมาตั้งคำถามนั้น สามารถถามคำถามไหนก่อนก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเรียงตามเกณฑ์ของ
ทฤษฎีกระจ่างค่านิยม เพียงแต่จะต้องถามให้ครบทุกเกณฑ์ โดย 1 เกณฑ์อาจจะมีคำถามหลายคำถามก็ได้

5. คำถามที่สร้างขึ้นเป็นเพียงแค่ตัวอย่าง ครูสามารถเพิ่มคำถาม ถามนักเรียนตามบริบทของคำตอบได้อย่าง
หลากหลาย ตามลีลาของครูแต่ละท่าน

ที่สำคัญคือ การที่ครูสร้างห้องเรียนที่ "ปลอดภัย" สำหรับนักเรียน
นักเรียนก็จะกล้าที่จะตอบตามความเป็นจริงความจริง

พูดด้วยความจริงใจและแสดงค่านิยมของนักเรียนออกมา

VALUE TO MORAL [13]

บรรณานุกรม

นาตยา ปิลันธนานนท์. 2531. การศึกษาค่านิยมมุ่งอนาคตของครูสังคมศึกษา. กรุงเทพฯ:
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ประสงค์ สายหงษ์ และ หนูเวียง แก้วเวียง. 2559. การสำรวจนิทานพื้นบ้านใน
ภาคอิสาน. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (ออนไลน์ :
HTTPS://WWW.SAC.OR.TH/DATABASES/FOLKTALES/FOLKTALE-
DETAILS.PHP?ID=3)

พระมหาสุนทร สุนทรธมโม. 2546. ชาดกและประวัติพุทธสาวก-พุทธสาวิกา.
ขอนแก่น: มหาอุตร์

RATHS, HARMIN AND SIMON. 1978. VALUES AND TEACHING.
COLUMBUS, OHIO : CHARLES E. MERRILL PUBLISHING CO.,

VALUE TO MORAL [14]

ประวัติผู้พัฒนานวัตกรรม

ชื่อ นายณัฐพนธ์ โสใหญ่

ที่อยู่ 799 หมู่ 6 ต.บางเมืองใหม่ อ.เมืองสมุทรปราการ จ.สมุทรปราการ 10270
โทร : 0876400048 E-MAIL : [email protected]

โรงเรียน เทพศิรินทร์ สมุทรปราการ
สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ

การศึกษา

ระดับปริญญาตรี กศ.บ. (เกียรตินิยมอันดับ 1)
สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

กำลังศึกษา ระดับบัณฑิตศึกษา กศ.ม.
สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ